Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 79 2900532 2864234 2026-05-01T19:30:47Z SpesBona 2720 Bygewerk 2900532 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Europese Unie |volle_naam = |algemene_naam = Europa |beeld_vlag = Flag of Europe.svg |beeld_wapen = EU Insigna (blue).svg |simbool_tipe = Kenteken |beeld_kaart = Global European Union.svg |leuse = ''Unita in Diversitate''<ref>{{en}} {{cite book |last=Barnard |first=Catherine |title=The Substantive Law of the EU: The four freedoms |edition=2 |date=Augustus 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-929035-2 |page=447}}</ref><ref name="EU-Symbols">{{en}} {{cite web |url=http://europa.eu/abc/symbols/motto/index_en.htm |title=United in diversity |accessdate=20 Januarie 2010 |work=Europa |publisher=Europese Kommissie |archive-url=https://web.archive.org/web/20121126225034/http://europa.eu/abc/symbols/motto/index_en.htm |archive-date=26 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/oeil/FindByProcnum.do?lang=en&procnum=REG/2007/2240 |title=European Parliament: The Legislative Observatory |accessdate=20 Januarie 2010 |work=Europa |publisher=Europese Kommissie}}</ref><br /><small>''([[Latyn]] vir: "In verskeidenheid verenig")''</small> |volkslied = ''Europese volkslied''<ref name="EU-Symbols" /><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Lofsang aan die vreugde")''</small><br /><div class="center">[[Lêer:Anthem of Europe (US Navy instrumental short version).ogg]]</div> |amptelike_tale = [[Bulgaars]], [[Deens]], [[Duits]],<br />[[Engels]], [[Estnies]], [[Fins]],<br />[[Frans]], [[Grieks]], [[Hongaars]],<br />[[Italiaans]], [[Iers-Gaelies|Iers]], [[Kroaties]],<br />[[Lets]], [[Litaus]], [[Maltees]],<br />[[Nederlands]], [[Pools]], [[Portugees]],<br />[[Roemeens]], [[Slowaaks]], [[Sloweens]],<br />[[Spaans]], [[Sweeds]], [[Tsjeggies]] |hoofstad = {{vlagikoon|België}} [[Brussel]] <small>(''[[de facto]]'')</small><ref>{{en}} {{cite web |title=Brussels' EU capital role seen as irreversible |publisher=Euractiv.com |url=http://www.euractiv.com/pa/brussels-eu-capital-role-seen-ir-news-494302 |accessdate=28 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205095431/http://www.euractiv.com/pa/brussels-eu-capital-role-seen-ir-news-494302 |archive-date=5 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|50|51|N|4|21|O}} |latd = 50 |latm = 51 |latNS = N |longd = 4 |longm = 21 |longEW = O |grootste_stad = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]] |regeringsvorm = Polities-ekonomiese unie |leiertitels = • Europese Kommissie-president<br />• Europese Raad-president |leiername = [[Ursula von der Leyen]]<br />[[Charles Michel]] |oppervlak_rang = 7^de{{smallsup|(a)}} |oppervlak_grootte = |oppervlak = 4&nbsp;479&nbsp;968<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |title=European Union |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=26 Junie 2017 |accessdate=1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615123528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 1&nbsp;729&nbsp;725 |persent_water = 3,08 |bevolking_skatting = 510&nbsp;284&nbsp;430<ref name="population">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1 |title=Eurostat – Population on 1 January 2016 |publisher=Europese Kommissie |accessdate=1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408144604/https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_rang = 3^de{{smallsup|(a)}} |bevolking_skatting_jaar = 2017 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 113,9 |bevolkingsdigtheidmi² = 295 |bevolkingsdigtheidrang = - |BBP_PPP = $20&nbsp;745&nbsp;miljard<ref name="imf.org">{{en}} {{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/02/weodata/weorept.aspx?sy=2015&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=998&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=1&a=1&pr.x=72&pr.y=29 |title=IMF World Economic Outlook Database, Oktober 2016 |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |accessdate=1 Julie 2017 }}</ref> |BBP_PPP_rang = 2^de{{smallsup|(a)}} |BBP_PPP_jaar = 2017 |BBP_PPP_per_kapita = $40&nbsp;610<ref name="imf.org" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 18^de{{smallsup|(a)}} |BBP = $16&nbsp;970&nbsp;miljard<ref name="imf.org" /> |BBP_rang = 2^de{{smallsup|(a)}} |BBP_jaar = 2016 |BBP_per_kapita = $32&nbsp;348<ref name="imf.org" /> |BBP_per_kapita_rang = 15^de{{smallsup|(a)}} |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Verdrag van Rome]]<br />• [[Verdrag van Maastricht]]<br />• [[Verdrag van Lissabon]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1 Januarie]] [[1958]]<br />[[1 November]] [[1993]] <br />[[13 Desember]] [[2007]] |MOI = {{wins}} 0,874<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = 13^de/29^ste{{smallsup|(a)}} |MOI_jaar = 2017 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31<ref name="eurogini">{{en}} {{cite web |title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC) |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12 |publisher=Eurostat Data Explorer |accessdate=1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615003808/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12 |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Gini_rang = 16^de{{smallsup|(a)}} |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€); 6 ander |geldeenheid_kode = EUR; Eurosone |land_kode = |tydsone = WET, MET, OET{{smallsup|(b)}} |utc_afwyking = [[Greenwich-meridiaan|±0]], [[UTC+01:00|+1]], [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = WEST, MEST, OEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]], [[UTC+02:00|+2]], [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.eu]]{{smallsup|(c)}} |skakelkode = |voetskrif = {{smallsup|(a)}} Indien beskou as 'n enkele entiteit.<br />{{smallsup|(b)}} Uitsluitend oorsese gebiede.<br />{{smallsup|(c)}} .eu verteenwoordig die hele EU; lidlande het ook hul eie TLDs.<br/><div class="center">Portaal [[Lêer:Portal.svg|20px]] [[Portaal:Europa|Europa]]</div> }} Die '''Europese Unie''' ('''EU''') is 'n internasionale organisasie van 27 [[Europa|Europese]] lande met [[politiek|politiese]], [[ekonomie]]se en [[reg|geregtelike]] samewerkingsooreenkomste. Die EU is in 1992 gestig deur die Verdrag van die Europese Unie (ook bekend as die [[Verdrag van Maastricht]]) en is die ''[[de facto]]'' opvolger van die ses-ledige Europese Ekonomiese Gemeenskap wat in 1957 gestig is. [[Lêer:Map-Europe-Outermost-regions-de.png|duimnael|links|Spesiale gebiede van die lidlande van die Europese Unie: {{sleutel|#000a9f|Europese Unie}} {{sleutel|#296dc0|Afhanklike gebiede}} {{sleutel|#078002|Oorsese gebiede}}]] [[Lêer:EU FTAs.svg|duimnael|links|Vryhandelsooreenkomste van die Europese Unie: {{sleutel|#003399ff|Europese Unie}} {{sleutel|#007300ff|Ooreenkoms in werking}} {{sleutel|#22b14cff|Ooreenkoms voorlopig in werking}} {{sleutel|#e0e0e0ff|Geen ooreenkoms gesluit nie}}]] Die EU is die grootste ekonomiese eenheid en een van die grootste politieke eenhede in die wêreld met 510 miljoen inwoners en 'n nominale BBP ([[Bruto binnelandse produk]]) van €14,9 ($17,0) biljoen in 2017.<ref name="imf.org" /> Die Unie is ook 'n enkelmark<ref>{{en}} EUROPA: ''Activities of the European Union: Internal Market.'' [http://europa.eu/pol/singl/index_en.htm europa.eu: ''Border-free Europe (single market)'']</ref> met 'n gemeenskaplike handelsooreenkoms, 'n gemeenskaplike [[landbou]]kundige en [[vissery]]-ooreenkoms en 'n streeksooreenkoms om armoedige streke by te staan.<ref>{{en}} [http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=916768 papers.ssrn.com: ''EU and US Perspectives on China’s Compliance with Transparency''], SSRN, deur [http://papers.ssrn.com/sol3/cf_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=629289 Paolo Farah]. Besoek op 25 Januarie 2007.</ref> Die EU het ook die [[Euro]] as gemeenskaplike geldeenheid voorgestel, wat deur 21 lede aanvaar is. Burgers van EU-lidmaatlande is ook burgers van die Europese Unie. Dit beteken dat hulle in ander lidlande kan werk, woon, reis en belê, alhoewel daar sommige beperkings is rakende nuwe lede. Paspoortbeheer by die grense van die meeste lidlande is deur die [[Schengen-ooreenkoms]] afgeskaf.<ref>Sien asb. {{en}} [http://ec.europa.eu/home-affairs/policies/borders/borders_schengen_en.htm ec.europa.eu: ''Schengen: Europe without internal borders''], Europa. (Laaste besoek 31 Mei 2012)</ref> Die Verenigde Koninkryk het op [[31 Januarie]] [[2020]] die eerste lidstaat geword wat die EU verlaat het.<ref>{{en}} {{cite news|last1=Rawlinson|first1=Kevin|last2=Topping|first2=Alexandra|last3=Murphy|first3=Simon|last4=Henley|first4=Jon|last5=Murray|first5=Jessica|last6=Freedland|first6=Jonathan|last7=Rawlinson|first7=Kevin|date=1 Februarie 2020|title=Brexit day: end of an era as United Kingdom leaves EU – as it happened-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/politics/live/2020/jan/31/brexit-day-britain-prepares-leave-eu-live-news-updates|accessdate=8 Junie 2020|issn=0261-3077}}</ref> Die hoofstede van die Europese Unie is [[Brussel]] in [[België]], [[Luxemburg (stad)]] in [[Luxemburg]] en [[Straatsburg]] in [[Frankryk]]. Die Europese Unie het tans 24 [[Amptelike taal|amptelike tale]]. == Geskiedenis == [[Lêer:EU Constitution Ratification Map.svg|duimnael|links|Ratifikasie van die Grondwet vir Europa: {{sleutel|#A0E200|Ja – Deel van die toetreding onderhandel}} {{sleutel|#7BA800|Ja – Parlement}} {{sleutel|#617E08|Ja – Referendum}} {{sleutel|#C22929|Nee – Referendum}} {{sleutel|#FEBBBB|Referendum gekanselleer}} {{sleutel|#00AAE2|Parlement gekanselleer}}]] [[Lêer:Lisbon Treaty ratification progress.gif|duimnael|links|Ratifikasie vooruitgang van die Verdrag van Lissabon in die Europese Unie.]] Die idee het reeds tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] pos gevat dat [[Europese integrasie]] die enigste manier was om af te reken met die vergaande [[nasionalisme]] wat die kontinent tot dan toe geteister het. In 1943 het die regerings van [[Nederland]], België en Luxemburg in ballingskap in [[Londen]] die [[Benelux]] gestig.<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.benelux.int/nl/benelux-unie/tijdlijn |title=Geschiedenis van de Benelux |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427125419/https://www.benelux.int/nl/benelux-unie/tijdlijn/ |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Frankryk wou aanvanklik ook aansluit maar die Franse regering het die voorwaarde gestel dat die [[Verenigde Koninkryk]] ook lid sou word, maar hulle het geweier. === Verdrag van Parys: die EGKS === Ná die oorlog het die geallieerde lande Duitsland se vervaardiging van kole en staal aanvanklik beperk omdat hulle 'n nuwe Duitse bewapening as 'n gevaar gesien het. Dit het nogtans ook die ekonomiese herstel van die kontinent verhinder. In Frankryk het mense soos [[Jean Monnet]] en [[Robert Schuman]] Europese integrasie as 'n oplossing van hierdie probleem gesien. In Duitsland het hulle van [[Konrad Adenauer]] steun gekry en in Italië van [[Alcide De Gasperi]]. Robert Schuman het in 'n toespraak in 1950 die sogenaamde [[Schumanplan]] aangebied, waarin die mag oor vervaardiging van kole en staal aan 'n supranasionale outoriteit bo die nasionale owerhede afgegee sou word. 'n Jaar later is die [[Europese Gemeenskap vir Kole en Staal]] (EGKS) opgerig deur ondertekening van die [[Verdrag van Parys (1951)|Verdrag van Parys]] deur België, Frankryk, [[Italië]], Luxemburg, Nederland en [[Wes-Duitsland]]. === Verdrag van Rome: die EEG === Die EGKS het so suksesvol geblyk dat in 1957 tot verdere integrasie besluit is. Die [[Verdrag van Rome]], ondergeteken deur dieselfde ses lande, het die [[Euratom]] en die [[Europese Ekonomiese Gemeenskap]] opgerig. In 1967 is die drie organisasies deur ondertekening van die [[Fusieverdrag]] saamgevoeg, waarna hulle verder gewerk het onder die naam [[Europese Gemeenskappe]] (EG). Dit het gelei tot die oprigting van die Europese Kommissie, die Europese Raad en die Europese Parlement. Die EEG was baie suksesvol en die ekonomie van die ses het gegroei. Ander lande is in 1957 genooi om ook deel te neem, maar die Verenigde Koninkryk het opnuut geweier en het in 1960 as alternatief 'n eie organisasie opgerig, die [[EFTA]], wat net op vryhandel gebaseer was en geen politieke integrasie nagestreef het nie. Die EFTA kon nogtans nie verhinder dat die Britse ekonomie, veral deur die dekolonisasie, in die 1960's groot probleme kry nie. === De Gaulle === [[Lêer:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|duimnael|Die Europese Kommissie in Brussel]] Die Franse president [[Charles de Gaulle]] het die ideeë van Schuman en Monnet oor supranasionalisme verwerp en het Frankryk enige tyd uit die EEG teruggetrek. Die ander vyf het nogtans nie opgegee nie. Frankryk keer terug omdat die Franse ekonomie dit nodig het, maar die planne vir meer supranasionalisme word bevries (die [[kompromis van Luxemburg]]). Die Verenigde Koninkryk verander ook sy planne en wou toetree. Aanvanklik blokkeer De Gaulle dit. === Eerste uitbreiding === In 1973 het [[Denemarke]], [[Ierland]] en die Verenigde Koninkryk lid geword van die EG. Die [[Noorweë|Noorse]] regering onderhandel ook met sukses, maar die lidmaatskap word in 'n referendum deur die bevolking afgewys. [[Griekeland]] het lid geword in 1981, [[Spanje]] en [[Portugal]] het ná hulle demokraties geword het in 1986 gevolg. === Verdrag van Maastricht: die EU === In hierdie tydperk het 'n verwarrende verskeidenheid aan (intergoewermentele) Europese organisasies bestaan. [[Altiero Spinelli]] het met sy Krokodilklub – met gedeeltelike sukses – geprobeer om verder integrasie 'n hupstoot te gee. Hy oortuig die Franse president [[François Mitterrand]] om die Franse ''non'' teen verder integrasie en meer supransionalisme op te gee. In 1987 word die besluitneming versoepel en die [[Verdrag van Maastricht]], onderteken in 1992, het die oprigting van die Europese Unie beteken. Dit het die basis gelê vir verdere vorme van samewerking op die vlak van buitelandse- en veiligheidsbeleid, op die interne en geregsvlak, en in die vorming van die [[Ekonomiese en Monetêre Unie]]. === Tweede uitbreiding === Die einde van die [[Koue Oorlog]] bring groot veranderings. In 1990 is die [[Duitse Demokratiese Republiek]] opgehef en word hierdie gebied wat op papier altyd lid gewees het geïntegreer in die EU. Dit verloop nie sonder probleme nie. Die koppeling tussen die munte, die ERM, word onhoudbaar en die VK verlaat die ERM. In 1995 word [[Oostenryk]], [[Finland]] en [[Swede]] lede van die EU. Aldrie was neutraal in die Koue Oorlog. Die Euro is in 2002 ingevoer, maar sommige lande het hul eie geldeenhede behou. === Derde uitbreiding === Tien nuwe lande het op [[1 Mei]] [[2004]] lede geword van die EU: [[Estland]], [[Hongarye]], [[Letland]], [[Litaue]], [[Malta]], [[Pole]], [[Siprus]], [[Slowenië]], [[Slowakye]] en [[Tsjeggië]]. Op [[1 Januarie]] [[2007]] het [[Bulgarye]] en [[Roemenië]] nog bygekom. Om te verseker dat die Unie na hierdie uitbreiding steeds goed bestuurbaar bly, is die [[Verdrag van Lissabon]] in 2007 onderteken. In [[2012]] het die Europese Unie die [[Nobelprys vir Vrede]] vir "60 jare Vrede in Europa" ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |title=The Nobel Peace Prize 2012 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2012/index.html |accessdate=6 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701151527/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2012/index.html |archive-date=1 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op [[1 Julie]] [[2013]] het [[Kroasië]] by die EU aangesluit, sodat die EU nou in totaal uit 28 lidlande bestaan. Op 1 Januarie 2014 het die [[Franse oorsese gebiede|Franse oorsese gebied]] [[Mayotte]] deel van die EU-gebied geword. === Tydlyn === Tydlyn met die evolusie van die struktuur van die Europese Unie. {{Tydlyn Europese Unie}} == Lidlande == [[Lêer:EC-EU-enlargement animation.gif|duimnael|Lidlande volgens jare]] [[Lêer:EU states with applications.svg|duimnael|Kandidaatlande van die Europese Unie: {{sleutel|#003399|Lidlande}} {{sleutel|#2782bb|Kandidaatlande}} {{sleutel|#ef9b0f|Aansoek om lidmaatskap}} {{sleutel|#957101|Toetreding in 'n referendum verwerp (en [[Brexit]])}} {{sleutel|#953e20|Aansoek gevries}} {{sleutel|#553A26|Aansoek deur EG verwerp}}]] [[Lêer:Schengenzone.svg|duimnael|Lidlande van die [[Schengen-ooreenkoms]]: {{sleutel|#003399|Schengen-lidlande van die Europese Unie}} {{sleutel|#5bc6ff|Ander Europese Schengen-lidlande}} {{sleutel|#F29527|EU-lidlande wat slegs sommige Schengen-wette toepas (met uitsluiting)}} {{sleutel|#ffd617|EU-lidlande wat die Schengen-ooreenkoms nog nie geïmplementeer het nie (sonder uitsluiting)}} {{sleutel|#46a43b|Mikrostate buite die Schengen-ooreenkoms sonder grensbeheer}}]] [[Lêer:EU-Eastern Partnership.svg|duimnael|Oostelike vennootlande van die Europese Unie: {{sleutel|#003399|Europese Unie}} {{sleutel|#ff6600|Vennootlande}}]] [[Lêer:EU28-2013-Union for the Mediterranean.svg|duimnael|Lidlande van die Unie van die [[Middellandse See]]: {{sleutel|#003399|Lidlande van die Europese Unie}} {{sleutel|#c89601|Ander lidlande}}]] [[Lêer:EU and NATO.svg|duimnael|Europese lande volgens lidmaatskap: {{sleutel|#ffd617|Lidland van slegs die Europese Unie}} {{sleutel|#000|Lidland van slegs die [[NAVO]]}} {{sleutel|#039|Lidland van albei organisasies}}]] {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! scope="col" width=10% | Datum ! Geskiedenis van die lidmaatskap van die EU ! scope="col" width=10% | No. |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 1957 | {{vlagland|België}}, {{vlagland|Wes-Duitsland}}^a, {{vlagland|Frankryk}}, {{vlagland|Italië}}, {{vlagland|Luxemburg}}, {{vlagland|Nederland}} | style="text-align: center;" | 6 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 1973 | {{vlagland|Denemarke}}^b, {{vlagland|Ierland}}, {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align: center;" | 9 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 1981 | {{vlagland|Griekeland}} | style="text-align: center;" | 10 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 1986 | {{vlagland|Portugal}} en {{vlagland|Spanje}} | style="text-align: center;" | 12 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 1995 | {{vlagland|Finland}}, {{vlagland|Oostenryk}}, {{vlagland|Swede}} | style="text-align: center;" | 15 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Mei 2004 | {{vlagland|Estland}}, {{vlagland|Hongarye}}, {{vlagland|Letland}}, {{vlagland|Litaue}}, {{vlagland|Malta}}, {{vlagland|Pole}}, {{vlagland|Siprus}}^c, {{vlagland|Slowakye}}, {{vlagland|Slowenië}}, {{vlagland|Tsjeggië}} | style="text-align: center;" | 25 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Januarie 2007 | {{vlagland|Bulgarye}} en {{vlagland|Roemenië}} | style="text-align: center;" | 27 |- ! scope="row" valign="center" | 1 Julie 2013 | {{vlagland|Kroasië}} | style="text-align: center;" | 28 |- ! scope="row" valign="center" | 31 Januarie 2020 | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} verlaat die EU | style="text-align: center;" | 27 |} <small> ^a Op [[3 Oktober]] [[1990]], het die deelstate of ''Länder'' van die voormalige [[Duitse Demokratiese Republiek]] tot die voormalige Bondsrepubliek Duitsland toegetree en outomaties deel van die EU geword.<br /> ^b [[Groenland]] het in [[1979]] outonoom van [[Denemarke]] geword en die Europese Gemeenskap in [[1985]] verlaat, na aanleiding van 'n klein referendum.<br /> ^c ''[[de facto]]'' is slegs die suidelike deel van Siprus 'n lidland van die EU. Die [[Turkse Republiek van Noord-Siprus]] is 'n [[Lys van omstrede gebiede|omstrede gebied]] en word net deur [[Turkye]] erken.</small> == Kandidaatlande == Amptelike kandidaatlande van die Europese Unie is [[Albanië]], [[Noord-Masedonië]], [[Montenegro]], [[Serwië]] en [[Turkye]]. Moontlike kandidaatlande is [[Bosnië en Herzegowina]] en [[Kosovo]]. Voormalige kandidaatlande is [[Noorweë]], [[Switserland]] en [[Ysland]]. == Bestuur == === Verdrae === Die EU is gegrondves op twee verdrae: die [[Verdrag betreffende die Europese Unie]] en die [[Verdrag betreffende die werking van die Europese Unie]].<ref>Verdrag betreffende die werking van die Europese Unie, Artikel 1</ref> Daar is ook nog 'n apart verdrag vir [[Euratom]]. === Instellinge en ander liggame === ==== Instellinge ==== Die instellinge van die Europese Unie is:<ref>Verdrag betreffende die Europese Unie, Artikel 13</ref> * Die [[Europese Kommissie]] * Die [[Europese Parlement]] * Die [[Europese Raad]] (ook wel Europese top genoem) * Die [[Europese Rekenkamer]] * Die [[Europese Sentrale Bank]] * Die [[Hof van Justisie van die Europese Unie]] * Die [[Raad van die Europese Unie]] (ook wel Raad van Ministers genoem) ===== Europese Parlement ===== Verspreiding van setels per land in die Europese Parlement:<ref>{{nl}} [http://www.europarl.europa.eu/members/expert/groupAndCountry.do?language=NL europarl.europa.eu: ''Leden per lidstaat en fractie // 7de zittingsperiode''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128024346/http://www.europarl.europa.eu/members/expert/groupAndCountry.do?language=NL |date=28 Januarie 2011 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#DDDDDD" align="right" ! Land ! 1952 !! 1958 !! 1973 !! 1979 !! 1981 !! 1986 !! 1990 !! 1994 !! 1995 !! 2004 !! 2007 !! 2009 !! 2011 !! 2013 !! 2014 !! 2022 |- bgcolor="#DDDDDD" align="right" class="unsortable" | align="left"| {{vlagland|Europese Unie}} | '''78''' || '''142''' || '''198''' || '''410''' || '''434''' || '''518''' || '''536''' || '''567''' || '''626''' || '''732''' || '''785''' || '''736''' || '''754''' || '''766''' || '''751''' || '''705''' |- align="right" | align="left"| {{vlagland|België}} | 10 || 14 || 14 || 24 || 24 || 24 || 24 || 24 || 25 || 25 || 24 || 22 || 22 || 22 || 21 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Duitsland}} | 18 || 36 || 36 || 81 || 81 || 81 || 99 || 99 || 99 || 99 || 99 || 99 || 99 || 99 || 96 || 96 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Frankryk}} | 18 || 36 || 36 || 81 || 81 || 81 || 81 || 87 || 87 || 78 || 78 || 72 || 74 || 74 || 74 || 79 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Italië}} | 18 || 36 || 36 || 81 || 81 || 81 || 81 || 87 || 87 || 78 || 78 || 72 || 73 || 73 || 73 || 76 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Luxemburg}} | {{0}}4 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || 6 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Nederland}} | 10 || 14 || 14 || 25 || 25 || 25 || 25 || 31 || 31 || 27 || 27 || 25 || 26 || 26 || 26 || 29 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Denemarke}} | || || 10 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 13 || 14 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Ierland}} | || || 10 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 || 13 || 13 || 12 || 12 || 12 || 11 || 13 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | || || 36 || 81 || 81 || 81 || 81 || 87 || 87 || 78 || 78 || 72 || 73 || 73 || 73 || / |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Griekeland}} | || || || || 24 || 24 || 24 || 25 || 25 || 24 || 24 || 22 || 22 || 22 || 21 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Spanje}} | || || || || || 60 || 60 || 64 || 64 || 54 || 54 || 50 || 54 || 54 || 54 || 59 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Portugal}} | || || || || || 24 || 24 || 25 || 25 || 24 || 24 || 22 || 22 || 22 || 21 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Finland}} | || || || || || || || || 16 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 13 || 14 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Oostenryk}} | || || || || || || || || 21 || 18 || 18 || 17 || 19 || 19 || 18 || 19 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Swede}} | || || || || || || || || 22 || 19 || 19 || 18 || 20 || 20 || 20 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Estland}} | || || || || || || || || || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || 7 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Letland}} | || || || || || || || || || {{0}}9 || {{0}}9 || {{0}}8 || {{0}}9 || {{0}}9 || {{0}}8 || 8 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Litaue}} | || || || || || || || || || 13 || 13 || 12 || 12 || 12 || 11 || 11 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Malta}} | || || || || || || || || || {{0}}5 || {{0}}5 || {{0}}5 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || 6 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Pole}} | || || || || || || || || || 54 || 54 || 50 || 51 || 51 || 51 || 52 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Slowakye}} | || || || || || || || || || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 13 || 14 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Slowenië}} | || || || || || || || || || {{0}}7 || {{0}}7 || {{0}}7 || {{0}}8 || {{0}}8 || {{0}}8 || 8 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Tsjeggië}} | || || || || || || || || || 24 || 24 || 22 || 22 || 22 || 21 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Hongarye}} | || || || || || || || || || 24 || 24 || 22 || 22 || 22 || 21 || 21 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Siprus}} | || || || || || || || || || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || {{0}}6 || 6 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Bulgarye}} | || || || || || || || || || || 18 || 17 || 18 || 18 || 17 || 17 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Roemenië}} | || || || || || || || || || || 35 || 33 || 33 || 33 || 32 || 33 |- align="right" | align="left"| {{vlagland|Kroasië}} | || || || || || || || || || || || || || 12 || 11 || 12 |} ===== Europese Raad ===== [[Lêer:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|duimnael|Vergadersaal van die Europese Parlement in Straatsburg]] [[Lêer:Europa building February 2016.jpg|duimnael|Gebou van die Europese Raad en die Raad van die Europese Unie in [[Brussel]], [[België]]]] [[Lêer:Europäischer Rechnungshof.jpg|duimnael|Die Europese Rekenkamer in [[Luxemburg (stad)|Luxemburg-stad]], [[Luxemburg]]]] [[Lêer:Frankfurt EZB.Nordwest-2.20141228.jpg|duimnael|Setel van die Europese Sentrale Bank in [[Frankfurt am Main]], [[Duitsland]]]] [[Lêer:Sign in front of the CJEU complex March 2023.png|duimnael|Hof van Justisie van die Europese Unie in Luxemburg]] {| class="wikitable centered" |- style="color:black; background-color:white;" | colspan="6" align="center" | Voorsitter van die Europese Raad (voor 2009) en van die Raad van die Europese Unie<ref>{{de}} [http://www.consilium.europa.eu/de/press/press-releases/2016/07/26-council-rotating-presidencies-revised-order/ consilium.europa.eu: ''Turnusmäßig wechselnder Ratsvorsitz: Beschluss über Änderung der Reihenfolge'']</ref> |- | colspan="6" align="center" | Jaar, Land (eerste ses maande, tweede ses maande) |- |2007 | [[Duitsland]], [[Portugal]] |2008 | [[Slowenië]], [[Frankryk]] |2009 | [[Tsjeggië]], [[Swede]] |- |2010 | [[Spanje]], [[België]] |2011 | [[Hongarye]], [[Pole]] |2012 | [[Denemarke]], [[Siprus]] |- |2013 | [[Ierland]], [[Litaue]] |2014 | [[Griekeland]], [[Italië]] |2015 | [[Letland]], [[Luxemburg]] |- |2016 | [[Nederland]], [[Slowakye]] |2017 | [[Malta]], [[Estland]] |2018 | [[Bulgarye]], [[Oostenryk]] |- |2019 | [[Roemenië]], [[Finland]] |2020 | [[Kroasië]], [[Duitsland]] |2021 | [[Portugal]], [[Slowenië]] |- |2022 | [[Frankryk]], [[Tsjeggië]] |2023 | [[Swede]], [[Spanje]] |2024 | [[België]], [[Hongarye]] |- |2025 | [[Pole]], [[Denemarke]] |2026 | [[Siprus]], [[Republiek Ierland|Ierland]] |2027 | [[Litaue]], [[Griekeland]] |- |2028 | [[Italië]], [[Letland]] |2029 | [[Luxemburg]], [[Nederland]] |2030 | [[Slowakye]], [[Malta]] |} ==== Ander instansies ==== Ander instansies is:<ref name="europa.eu">{{nl}} [http://europa.eu/institutions/index_nl.htm europa.eu: ''EU-instellingen en -organen'']</ref> * Die [[Europese Investeringsbank]] (met daarin inbegrepe die [[Europese Investeringsfonds]]). * Die [[Komitee van die Regio's]] verteenwoordig die regionale belang. * Die [[Europese Ekonomiese en Sosiaal Komitee]] adviseer oor die ekonomiese en sosiale beleid (hoofsaaklik die verhouding tussen werkgewers en werknemers). * Die [[Europese Ombudsman]], wat klagtes oor wanbeleid van EU-instellings ondersoek. ==== Agentskappe ==== Daar is ook nog baie EU-liggame, dikwels ingestel deur tweedegraadse wetgewing, wat opgerig is vir 'n spesiaal doel. Hierdie liggame word die [[agentskappe van die Europese Unie]] genoem.<ref name="europa.eu" /> === Wetgewingsprosedures === Daar is verskillende maniere waarop die Kommissie, die Parlement en die Raad tot [[Europese reg|Europese wetgewing]] kom, waarvan die belangrikste die [[gewone wetgewingsprosedure]] is. === Regsinstrumente === Die Europese Unie ken 'n aantal regsinstrumente, waarvan die belangrikste die [[Europese verordening]] en die [[Europese riglyn]] is. 'n Verordening het direkte regskrag, 'n riglyn moet eers in die nasionale wetgewing word deurgevoer. === Amptelike tale === Die 24 amptelike tale van die Europese Unie is:<ref>{{en}} [http://ec.europa.eu/languages/languages-of-europe/eu-languages_en.htm ec.europa.eu: ''Official EU languages'']</ref> {| colspan=7 | * [[Bulgaars]] * [[Deens]] * [[Duits]] | * [[Engels]] * [[Estnies]] * [[Fins]] | * [[Frans]] * [[Grieks]] * [[Hongaars]] | * [[Italiaans]] * [[Iers-Gaelies|Iers]] * [[Kroaties]] | * [[Lets]] * [[Litaus]] * [[Maltees]] | * [[Nederlands]] * [[Pools]] * [[Portugees]] | * [[Roemeens]] * [[Slowaaks]] * [[Sloweens]] | * [[Spaans]] * [[Sweeds]] * [[Tsjeggies]] |} == Verhouding tussen die EU en die lidlande == === Verdeling van die bevoegdhede === Die bevoegdhede van die Europese Unie ten opsigte van die lidlande is sedert die Verdrag van Lissabon<ref>Verdrag betreffende die werking van die Europese Unie, Eerste deel, Titel I</ref> uitdruklik vasgelê. Hulle word ingedeel in drie kategorieë: * Eksklusiewe bevoegdhede: net die EU kan op hierdie vlak optree. Die lidlande kan slegs die beslissings van die EU uitvoer. * Gedeelde bevoegdhede: sowel die EU as die lidlande kan wetgewend optree. As die EU wetgewing in hierdie sektore uitvaardig het die EU-reëls wel voorrang op die nasionale wette. Die meeste EU-bevoegdhede is van hierdie soort. * Ondersteunende, koördinerende en aanvullende bevoegdhede: soos die naam reeds sê mag die EU die beleid van die lidlande in hierdie sektore ondersteun, aanvul of koördineer. Die lidlande behou egter altyd die volledige wetgewende vryheid. Die EU mag op hierdie vlakke geen harmonisasie tussen die verskillende nasionale stelsels nastreef nie. Meestal kom hierdie soort bevoegdhede in die vorm van 'n finansiële bydrae van die EU. === Regsposisie === Die lidlande van die Europese Unie het mettertyd 'n aansienlike hoeveelheid [[soewereiniteit]] oorgedra aan die Europese Unie. Die Europese Unie het as sodanig meer mag as alle andere nie-soewereine streeksorganisasies. Op verskillende terreine begin die EU te lyk soos 'n [[bondstaat]] of 'n [[statebond]]. Die Unie bly egter gebaseer op verdrae tussen lidlande, waaruit volg dat die Unie slegs bestaan vanuit die wil van die lidlande. 'n Lidland kan op elk moment besluit om terug te trek uit die Unie en wysigings aan die verdrae moet deur alle lidlande individueel geratifiseer word. In hierdie opsig lyk die Europese Unie die mees op 'n statebond, wat in teenstelling tot 'n bondstaat nie soewerein is nie en dus ook slegs bestaan uit die grasie van die lidlande. 'n Statebond in die tradisionele betekenis van die woord het egter veel meer mag, veral op die vlak van buitelandse sake en defensie. Die meeste mense klassifiseer die Europese Unie daarom as 'n struktuur ''sui generis'', 'n unieke vorm van samewerking tussen lande. Sedert die ''Verdrag van Lissabon'' besit die Unie regspersoonlikheid.<ref>Verdrag betreffende die Europese Unie, Artikel 47</ref> Dit magtig die Unie om origens geensins wetgewend of andersins op te tree nie, buiten die bevoegdhede wat die lidlande van die EU in die verdrae aan hom toegedeel het. === Intergoewermentalisme en supranasionalisme === [[Lêer:Supranational European Bodies-en.svg|duimnael|Web van multilaterale ooreenkomste in Europa]] Binne die EU bestaan 'n spanningsveld tussen [[Intergoewermentalisme|intergoewermentele]] en [[Supranasionalisme|supranasionale]] tendense. Intergoewermentalisme is 'n metode van besluitneming in internasionale organisasies waarby die mag by die lidlande lê en beslissings met eenvormheid geneem moet word. Afgevaardigdes van die regerings of van gekose verteenwoordigings het uitsluitend adviserende of uitvoerende funksies. Die meeste internasionale organisasies het teenwoordig 'n intergoewermentele grondslag. Supranasionalisme is 'n ander metode van besluitneming. Hier lê die mag by onafhanklike afgevaardigdes van die regeringe of van gekose verteenwoordiginge. lidlande het nog steeds mag, maar moet hierdie mag deel met ander instansies. Bowendien word beslissings net by 'n meerderheid van stemme geneem. Dit kan dan ook gebeur dat 'n lidland, gedwonge deur ander lidlande, 'n beslissing teen sy wil moet uitvoer. Beide vorme van besluitneming het aanhangers binne die EU. Voorstanders van supranasionalisme redeneer dat dit die proses van integrasie kan versnel. Wanneer beslissings wat eenvormige goedkeuring van alle betrokke regerings vereis, kan dit jare duur voordat 'n besluit geneem word. Voorstanders van intergoewermentalisme argumenteer dat supranasionalisme die soewereiniteit en die demokratiese gehalte van afsonderlike lande in gevaar bring en meen dat die legitimiteit van gemeenskaplike besluite alleen afgelei kan word van die legitimiteit van die nasionale regerings. Frankryk is tradisioneel 'n voorstander van 'n intergoewermentele EU gewees. Dit geld ook vir euroskeptiese lande soos die Verenigde Koninkryk en Denemarke. Lande soos België, Duitsland en Italië neig meer na die supranasionale benadering. In die praktyk balanseer die EU tussen beide ekstreme. Hierdie balans is egter 'n moeisame kompromie, wat dikwels lei tot ingewikkelde besluitnemingsprosesse. == Sien ook == * [[Erasmusbaba]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/European-Union|title=European Union|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Maart 2024}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|European Union|Europese Unie}} ; Amptelike inligting ---- * {{en}} [https://european-union.europa.eu/ Amptelike tuisblad] * {{en}} [https://www.europarl.europa.eu/ Europese Parlement] * {{en}} [https://www.consilium.europa.eu/ Raad van die Europese Unie] * {{en}} [https://commission.europa.eu/ Europese Kommissie] * {{en}} [https://curia.europa.eu/ Europese Raad] * {{en}} [https://www.ecb.europa.eu/ Europese Sentrale Bank] ; Afrikaanse persberigte ---- * [http://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/daar-skuil-meer-agter-eu-as-ideologie/ Leopoldt Scholtz: ''Daar skuil meer agter EU as ideologie ''. In: ''Maroela Media'', 8 Februarie 2017] {{EU-lande}} {{G20}} {{Regionale organisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Europese Unie| ]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Brussel]] p1zhqsfjpbzzq7aonfyae7qriclggoz 0 1508 2900417 2719953 2026-05-01T13:51:58Z Redakteurrr 207032 Klein verbetering 2900417 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Claves.png|duimnael|regs|200px|Die notering van musiek]] '''Musiek''' is 'n vorm van [[kuns]] wat georganiseerde [[klank]]e en stiltes bevat. Dit word uitgedruk in terme van [[toonhoogte]] (insluitende [[melodie]] en [[harmonie]]), ritme (insluitende tempo en mate) en die kwaliteit van klank (byvoorbeeld artikulasie, tekstuur en dinamiek). Musiek kan gebruik word vir die [[kuns]]sinnige of die estetiese, [[kommunikasie]], vermaak of seremoniese doeleindes. Die definisie van wat musiek behels verskil afhangende van die [[kultuur]] en sosiale sinsverband. Verskillende interpretasies van die term word ook as sub-genres van die kuns aanvaar. Musiek bevat fisiese, geestelike en sosiale fenomene, sowel as teorie, uitvoering, dans en ook digkuns. Enkele onderwerpe wat in musiek bestudeer word, sluit in: * [[Harmonie]]. * [[Melodie]]. * Ritme. * [[Musiekinstrument|Instrumente]] en Instrumentasie. * Komposisie en verwerking. * Notasie en musiekteorie. == Oorsprong == {{hoof|Oorsprong van musiek}} Daar bestaan baie [[teorie]]ë oor die oorsprong van musiek. Só word daar in [[volksverhale]], [[mite]]s en sages van die volkere vertel van die bo-aardse, goddelike oorsprong van musiek, en dikwels het die musiek in hierdie verhale een of ander [[towerkrag]]. Musiekwetenskaplikes probeer die ontstaan van musiek verklaar deur byvoorbeeld te sê dat die oermens mooi dieregeluide probeer naboots het. Dit is egter alles teorieë wat nie bewys kan word nie. Musiek is [[klank]] en verdwyn weer sodra dit gemaak is. Daarom bestaan ons kennis oor die musiek van die tyd voor die koms van die [[grammofoon]] uit die feite wat in beeld en op skrif aan ons oorgelewer is. Musiek wat in musieknotasie vasgehou is, kan ons ook alleen dán weer in klank laat herleef as ons die ou notasietekens kan [[lees]]. Ons weet dan ook relatief min oor die musiek van die ou beskawings van die Antieke of Oudheid. In elk geval sal ons nooit presies kan weet hoe dit geklink het nie. Historiese- en veral argeologiese navorsing het interessante feite aan die lig gebring oor die musiek en veral die musiekbeoefening van die ou kulture, byvoorbeeld [[China]], [[Egipte]], [[Mesopotamië]], en [[Israel]]. Oor laasgenoemde kan ook uit die [[Bybel]] heelwat aanduidings gekry word. == Sien ook == * [[Lys van komponiste]] * [[Europese klassieke musiek]] * [[Suid-Afrikaanse musikante]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|musiek}} {{Normdata}} [[Kategorie:Musiek| ]] bjkqdv3otgceq4p7cviwgn48b2jn41i 0 6297 2900578 2869244 2026-05-02T00:30:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900578 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Duitse hoofstad. Vir ander gebruike, sien [[Berlyn (dubbelsinnig)]].'' {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Berlyn'''<br /> [[Lêer:Berlin Montage 4.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locator map Berlin in Germany.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Berlin COA.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Berlin.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Duitsland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Duitsland|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Berlin.svg|20px]] Berlyn |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|52|31|N|13|24|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe verdeling''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12 stadsdistrikte |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1237 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1240 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 891,12 [[vierkante kilometer|vk km]]<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/248-2021 |title=Flächenerhebung 2020 in Berlin – Berlin und seine Bezirke |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=29 September 2021 |accessdate=8 Junie 2022}}</ref> |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 29,9–115&nbsp;m<ref>{{de}} [https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/Jahrbuch/jb2008/BE_00_GeographischeundmeteorologischeAngaben.pdf statistik-berlin-brandenburg.de] (PDF)</ref> |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;632&nbsp;853<ref>{{de}} {{cite web |url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/5819c0096285c59a/ad4103b9a6c9/SB_A01-03-00_2023j01_BEa.pdf |title=Bevölkerung in Berlin 2023 |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=Desember 2024 |accessdate=5 Mei 2025}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;077/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;216&nbsp;845<ref>{{de}} {{cite web |url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/417d5cbe631b8e82/923eaa65c65d/SB_A01-07-00_2023m04_BE.pdf |title=Bevölkerungsentwicklung und Bevölkerungsstand in Berlin April 2023 |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=April 2023 |accessdate=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203055943/https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/417d5cbe631b8e82/923eaa65c65d/SB_A01-07-00_2023m04_BE.pdf |archive-date=3 Desember 2024 |url-status=dead}}</ref> |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 8,9&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | −0,6 / 18,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 581 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kai Wegner ([[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.berlin.de/ ''berlin.de''] |} '''Berlyn''' ([[Duits]]: ''Berlin'', [bɛɐ̯ˈliːn], {{Audio|De-Berlin.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] van [[Duitsland]] en is die grootste stad in dié land wat sowel oppervlakte as bevolking betref. Die stad het 'n bevolking van 3,62 miljoen van binne die stadsgrense en sowat 6,2 miljoen in die metropolitaanse gebied wat onder meer [[Potsdam]] insluit. Die getal buitelandse inwoners het op 31 Desember 2020 789&nbsp;076 beloop (oftewel 20,9 persent van die land se totale bevolking). Die grootste [[Turks]]- en [[Russies]]sprekende gemeenskappe word hier in [[Europa]] aangetref. Berlyn is tans die grootste stad in die [[Europese Unie]] met een van die grootste metropolitaanse gebiede. Administratief bestaan Berlyn tans uit twaalf distrikte wat verder verdeel word in 96 stadsdele. [[Lêer:Die westelike middestad van Berlyn.jpg|duimnael|links|Die westelike middestad van Berlyn]] [[Lêer:Cityscape Berlin.jpg|duimnael|links|Die oostelike middestad van Berlyn]] [[Lêer:Krumme Lanke B-Zehlendorf 06-2017.jpg|duimnael|links|Die stadsgebied word omring deur bosse en mere: Krumme Lanke in die distrik Steglitz-Zehlendorf in die suidweste van Berlyn]] [[Lêer:Müggelturm-06-Panorama Nord.jpg|duimnael|links|Die meer Müggelsee in die distrik Köpenick, Suidoos-Berlyn]] [[Lêer:Grunewald Tower Havel view Sep12.jpg|duimnael|links|Grunewald in die westelike distrik Charlottenburg-Wilmersdorf met seilbote op die Havel]] Berlyn is in die noordooste van Duitsland geleë en word in sy geheel omring deur die deelstaat [[Brandenburg]]. Die stad het in die verloop van sy geskiedenis meermale as die hoofstad van Duitse state soos die [[Keurvorstedom Brandenburg]] (1417 tot 1618), [[Brandenburg-Pruise]] (1618 tot 1701), die [[Koninkryk Pruise]] (1701 tot 1918), die [[Duitse Keiserryk]] (1871 tot 1918), die [[Republiek van Weimar]] (1918/1919 tot 1933), [[Nazi-Duitsland]] (1933 tot 1945) en die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR, 1949 tot 1990) gedien. Met die ontbinding van die ou provinsie, Pruise, deur die geallieerde magte in 1947, het Berlyn 'n afsonderlike deelstaat geword. Ná die hereniging van die twee Duitse state op 3 Oktober 1990 het Berlyn sy ou funksie as hoofstad van die hele Duitsland herwin en dien sedert 1999 ook weer as regerings- en parlementsetel. Hoewel die stad sy vroeëre rol as ekonomiese en finansiële spilpunt van Duitsland lankal kwytgeraak en aan Wes-Duitse metropole soos [[Frankfurt am Main]] afgestaan het, is dit as regeringsetel van Europa se voorste ekonomie een van die invloedrykste hoofstede van die Europese Unie en het veral, danksy sy ryk kulturele erfenis, tot een van die gewildste toeristebestemmings in Europa ontwikkel. Saam met die val van die [[Ystergordyn]] het Berlyn ook sy tradisionele rol as Europese vervoerspilpunt hervat. Berlyn se aanspraak op wêreldstadstatus is in Duitsland nie onomstrede nie,<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/berlin-ist-und-war-keine-weltstadt-kommentar-a-1025221.html ''Spiegel Online – Berliner Ambitionen: Die eingebildete Weltstadt. Besoek op 25 Mei 2015'']</ref> maar sy kulturele en politieke lewe, sy medialandskap en wetenskapsbedryf is nogtans van wêreldformaat.<ref>{{en}} [http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2011_English.pdf ''Global Power City Index 2011'']{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{en}} [http://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 ''CNN: Cities that rule the world – and those on the rise'']</ref><ref>{{en}} [http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html#t5 ''GaWC Research Bulletin 146: Leading World Cities: Empirical Evaluations of Urban Nodes in Multiple Networks. Besoek op 25 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002193341/http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html#t5 |date=2 Oktober 2009}}</ref> Die stad se sportgebeurtenisse, tersiêre onderwys- en navorsingsinstellings, museums, boukuns, feeste, naglewe en veelvuldige leefstyle geniet wêreldfaam.<ref>{{en}} [http://www.sportbusiness.com/news/185587/london-crowned-as-sportbusiness-2012-ultimate-sports-city ''sportsbusiness.com: London crowned as SportBusiness’ 2012 Ultimate Sports City. Besoek op 25 Mei 2015'']</ref> Teen die begin van die 21ste eeu het Berlyn in 'n trekpleister vir jong entrepreneurs, kreatiewes en immigrante ontwikkel.<ref>{{en}} [http://articles.latimes.com/2007/jul/06/entertainment/et-berlinart6 ''Los Angeles Times, 6 Julie 2007: A wild art scene now stays within the lines''. Besoek op 25 Mei 2015]</ref> Berlyn is die enigste Duitse stad wat drie [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e huisves: Paleise en tuine van Potsdam en Berlyn (1990, saam met Potsdam<ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/532 |title=Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |publisher=[[Unesco]] |accessdate=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427133357/http://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>), die Museumsinsel (1999<ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/896 |title=Museumsinsel (Museum Island), Berlin |publisher=[[Unesco]] |accessdate=7 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007072125/http://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=7 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>) en Modernistiese Woonbuurte in Berlyn (2008<ref>{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/1239 |title=Berlin Modernism Housing Estates |publisher=[[Unesco]] |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020175311/http://whc.unesco.org/en/list/1239 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>). == Etimologie == Die stadsnaam van Berlyn, wat in die Hoog-Middeleeue gestig is, het sy oorsprong in die Oud-[[Polabies]]e woord ''Birlin'' of ''Berlin'' wat "plek in 'n moerasagtige gebied" beteken. In die stadsdeel Neu-Hohenschönhausen is daar 'n meer met die naam Berl. Die naam bestaan uit die Oud-Polabiese ''birl-'', ''berl-'' "moeras", "vlei" en die [[Slawiese tale|Slawiese]] [[agtervoegsel]] ''-in'' vir plekname.<ref>{{de}} {{cite book |author=Dieter Berger |title=Geographische Namen in Deutschland |publisher=Bibliographisches Institut |year=1999 |isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Die verwysing in dokumente met 'n artikel (''der Berlin'', "die Berlyn") dui op 'n veldnaam wat deur die stadstigters oorgeneem is.<ref name="donb">{{de}} {{cite book |author=Walter de Gruyter |title=Deutsches Ortsnamenbuch |publisher=Manfred Niemeyer |location=Berlyn/Boston |year=2012 |isbn=978-3-11-018908-7 |pages=60}}</ref><ref name="cobbers14">{{de}} {{cite book |author=Arnt Cobbers |title=Kleine Berlin-Geschichte. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart |edition=2de |publisher=Jaron Verlag |location=Berlyn |year=2008 |isbn=978-3-89773-142-4 |pages=14}}</ref> Soos al die Duitse plekname met 'n Slawiese oorsprong in Noordoos-Sentraal-Europa wat op 'n ''-in'' eindig ([[Schwerin]], [[Szczecin|Stettin]], [[Eutin]], [[Templin]], [[Kostrzyn nad Odrą|Küstrin]], ens.) word ook Berlyn op die laaste [[lettergreep]] beklemtoon. Die naam ''Kölln'' is glo oorgeneem van die stad [[Keulen|Köln]] langs die [[Ryn]] wat sy oorsprong het in [[Latyn]] ''colonia'' en "geplante stad in 'n verowerde gebied" of "kolonie" beteken. 'n Ontlening aan 'n Oud-Polabiese naam ''*kol’no'' wat afgelei is van ''kol'', "paal", kan egter nie uitgesluit word nie.<ref name="donb" /> Die stadsnaam Berlyn is nóg aan die beweerde stadstigter, [[Albrecht I van Brandenburg|Albrecht die Beer]], nóg aan die Berlynse wapendier ontleen. Dit is egter 'n "sprekende wapen" wat die stadsnaam in 'n Duitse vertolking probeer daarstel. Aldus is die wapendier van die stadsnaam ontleen, nie andersom nie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.luise-berlin.de/historie/topographie/woher_schw.htm |title=Zur Herkunft der Namen der Doppelstadt „Berlin“ und „Cölln“ |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |author=Herbert Schwenk |date=1 Julie 2007 |accessdate=1 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101214238/http://www.luise-berlin.de/historie/topographie/woher_schw.htm |archive-date=1 Januarie 2015}}</ref> Van Berlyn se twaalf distrikte het vyf 'n naam met 'n Slawiese oorsprong: Pankow, Steglitz-Zehlendorf, Marzahn-Hellersdorf, Treptow-Köpenick en Spandau. Van Berlyn se 96 stadsdele dra 22 'n naam met 'n Slawiese oorsprong: Altglienicke, Alt-Treptow, Britz, Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, Köpenick, Lankwitz, Lübars, Malchow, Marzahn, Pankow, Prenzlauer Berg, Rudow, Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, Tegel en Zehlendorf. == Geografie en klimaat == === Ligging === [[Lêer:Berlin relief location map-names.png|duimnael|Topografiese kaart van Berlyn]] [[Lêer:Berlin Subdivisions.svg|duimnael|Kaart van Berlyn se 12 stadsdistrikte]] [[Lêer:Außenministerum (Spreeblick).jpg|duimnael|Departement van Buitelandse Sake aan die oewer van die Spreerivier]] [[Lêer:Luftbild bln-schmoeckwitz.jpg|duimnael|Die stadsdeel Schmöckwitz in die suidooste van Berlyn]] As 'n deelstaat van die Federale Republiek van Duitsland vorm Berlyn 'n [[enklawe]] in die deelstaat Brandenburg. Die Duitse hoofstad beslaan 'n totale oppervlakte van sowat 891 vierkante kilometer (waarvan 22,9 persent bosgebiede en 6,6 persent water) en is sodoende een van die beduidendste metropolitaanse gebiede van Duitsland asook een van die grootste stede ter wêreld. Die digbevolkte stadskern word omring deur 'n voorstadgordel met 'n landelike karakter. Groot mere soos die Havel (wat deur die [[Havel|gelyknamige rivier]] gevorm word), Wannsee en Müggelsee maak deel uit van die stadsgebied. Die grootste wydte van die stadsgebied beloop 45, die grootste lengte 38 kilometer. Berlyn is een van die grootste metropolitaanse gebiede van Duitsland. Die stadsentrum is tussen die platos van [[Barnim]] en [[Teltow (landskap)|Teltow]] in 'n landskap geleë wat gedurende die laaste koueperiode van die Ystydperk, die sogenaamde Weichsel-ystydperk, deur 'n gletserrivier gevorm is. Sowat 20&nbsp;000 jaar gelede was die stadsgebied nog deur ysmassas bedek wat vanuit die [[Skandinawiese Skiereiland]] tot by Sentraal-Europa gestrek en 'n dikte van enkele honderd meter bereik het. Saam met die afsmelting van die [[gletser]] sowat 18&nbsp;000 jaar gelede het die sogenaamde Berlynse ''Urstromtal'' ontstaan, 'n magtige glasiale riviervallei. Die historiese stadsentrum is by die nouste punt van hierdie riviervallei geleë. Die Spreerivier vloei in 'n oos-westelike rigting deur die vallei. In die mees westelike stadsdistrik Spandau mond die Spreerivier in die Havel uit, 'n rivier wat in die weste van Berlyn in noord-suidelike rigting vloei. Die Havel se rivierloop was oorspronklik 'n glasiale rivierbed en lyk op sommige plekke soos 'n meerlandskap met die Tegelse Meer (Duits: ''Tegeler See'') en die ''Große Wannsee'' as sy grootste mere. Groot dele van Berlyn is buite die glasiale riviervallei op die Barnim- en Teltowplato geleë wat in die noorde en suide aan die vallei grens en hoofsaaklik uit grondmorenes bestaan. Die administratiewe distrik Spandau strek sowel oor 'n gedeelte van die riviervallei asook oor die sogenaamde Nauense Plaat wes van Berlyn. Die hoogste heuwels in Berlyn is die Groot Müggelberg (115,4 meter bo [[seevlak]]) in die distrik Treptow-Köpenick, die Teufelsberg ('n rommelhoop wat uit die bouvalle van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ontstaan het, 114,7 meter hoog) in die distrik Charlottenburg-Wilmersdorf en die Ahrensfelder Berge (112,1 meter hoog) in die landskapspark Wuhletal in die distrik Marzahn-Hellersdorf. Die Havelmere is die laagste punte van die stadsgebied op 32 meter bo seevlak. === Klimaat === Berlyn is in 'n oorgangsgebied tussen die gematigde en kontinentale sone geleë waar die klimaat geleidelik kontinentale trekke begin aanneem; in die vroeë 21ste eeu was somers gereeld droog en warm, terwyl in die wintermaande dikwels gematigde temperature aangeteken is. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur in Berlyn-Dahlem is 9,5&nbsp;°C, met 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 591&nbsp;mm. Die wind waai in die Duitse hoofstad meestal uit die noord- en suidweste (en hier veral in die wintermaande teen hoër snelhede) sodat vars en skoon seelug ooswaarts beweeg, of uit die suidooste en ooste. Die laasgenoemde windrigtings word hoofsaaklik as gevolg van hoëdrukstelsels gemeet wat, afhangende van die seisoen, baie koue of baie warm lugmassas laat instroom. {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Berlyn |jan_a_max=15.2 |feb_a_max=18.6 |mrt_a_max=25.1 |apr_a_max=30.9 |mei_a_max=33.3 |jun_a_max=36.1 |jul_a_max=37.8 |aug_a_max=37.7 |sep_a_max=34.2 |okt_a_max=27.5 |nov_a_max=19.5 |dec_a_max=15.7 |jaar_a_max=37.8 |jan_gem_max=2.9 |feb_gem_max=4.2 |mrt_gem_max=8.5 |apr_gem_max=13.2 |mei_gem_max=18.9 |jun_gem_max=21.6 |jul_gem_max=23.7 |aug_gem_max=23.6 |sep_gem_max=18.8 |okt_gem_max=13.4 |nov_gem_max=7.1 |dec_gem_max=4.4 |jaar_gem_max=13.36 |jan_gem=0.5 |feb_gem=1.4 |mrt_gem=4.9 |apr_gem=8.7 |mei_gem=14.0 |jun_gem=17.8 |jul_gem=19.3 |aug_gem=18.9 |sep_gem=14.7 |okt_gem=9.9 |nov_gem=4.7 |dec_gem=2.0 |jaar_gem=9.73 |jan_gem_min=−1.9 |feb_gem_min=−1.5 |mrt_gem_min=1.3 |apr_gem_min=4.2 |mei_gem_min=9.0 |jun_gem_min=12.3 |jul_gem_min=14.3 |aug_gem_min=14.1 |sep_gem_min=10.6 |okt_gem_min=6.4 |nov_gem_min=2.2 |dec_gem_min=−0.4 |jaar_gem_min=5.88 |jan_a_min=−21.0 |feb_a_min=−26.0 |mrt_a_min=−16.5 |apr_a_min=−6.7 |mei_a_min=−2.9 |jun_a_min=0.8 |jul_a_min=5.4 |aug_a_min=4.7 |sep_a_min=−0.5 |okt_a_min=−9.6 |nov_a_min=−16.1 |dec_a_min=−20.2 |jaar_a_min=−26.0 |jan_gem_ns=42.3 |feb_gem_ns=33.3 |mrt_gem_ns=40.5 |apr_gem_ns=37.1 |mei_gem_ns=53.8 |jun_gem_ns=68.7 |jul_gem_ns=55.5 |aug_gem_ns=58.2 |sep_gem_ns=45.1 |okt_gem_ns=37.3 |nov_gem_ns=43.6 |dec_gem_ns=55.3 |jaar_gem_ns=570.7 |rdjan=10.0 |rdfeb=8.0 |rdmrt=9.1 |rdapr=7.8 |rdmei=8.9 |rdjun=7.0 |rdjul=7.0 |rdaug=7.0 |rdsep=7.8 |rdokt=7.6 |rdnov=9.6 |rddec=11.4 |rdjaar=101.2 |bron = Wêreldmeteorologieseorganisasie (UN),<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title=World Weather Information Service – Berlin |publisher=Worldweather.wmo.int |date=5 Oktober 2006 |accessdate=26 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426063848/http://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> HKO<ref name=HKO>{{en}} {{cite web |url=http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/berlin_e.htm |title=Climatological Normals of Berlin |accessdate=19 November 2019 |publisher=Hongkong Observatorium |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119204000/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/berlin_e.htm |archive-date=19 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title=Berliner Extremwerte |accessdate=6 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |archive-date=6 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geskiedenis == === Wêreldfabriek Berlyn === [[Lêer:Berlingo komunikazio dorrea.jpg|duimnael|Berlyn – wêreldfabriek en eksperimenteerruimte]] Berlyn se geskiedenis verskil opvallend van dié van ander groot Europese metropole soos [[Athene]], [[Rome]], Londen en [[Parys]] – dit is relatief kort en vol breuklyne. Sy ontwikkeling is eerder baseer op 'n verbreking van tradisies as op die hou daarby. Dit het steeds weer 'n skielike draai geneem waarby die stad heeltemal herstruktureer is. In 1871 is Berlyn tot hoofstad van 'n vinnig groeiende nywerheidsland verhef – die Duitse Keiserryk wat ná die oorwinning oor Frankryk in die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] 'n ongekende ekonomiese opswaai beleef het. Dié groeifase het met die wêreldresessie van 1873 skielik tot stilstand gekom. Voor en ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Berlyn 'n laboratorium van die moderne tyd en sy tegnologiese, ekonomiese, kulturele en sosiale omwentelinge – "'n sirkelende wêreldfabriek", soos die digteres [[Else Lasker-Schüler]] Berlyn genoem het. Vir Karl Scheffler was die stad, soos hy reeds in 1910 opgemerk het, verdoem "om steeds te word en nooit te wees nie".<ref>{{de}} Matthias Harder & Almut Hille (reds.): ''Weltfabrik Berlin. Eine Metropole als Sujet der Literatur''. Würzburg: Königshausen & Neumann 2006, bl. 7 en 10</ref> Die Nasionaalsosialistiese magsoorname in 1933 het alle dinamiese ontwikkelinge stopgesit en Berlyn as hoofstad van 'n fascistiese diktatuur in isolasie gedompel. Adolf Hitler se gigantomaniese plan om dit in 'n "Germania wêreldhoofstad" om te skep is nooit verwesenlik nie. Die stad is tydens die Tweede Wêreldoorlog deur bomaanvalle verwoes, deur geallieerde magte beset en dekades lank in twee helftes verdeel. Ná die Duitse hereniging was die verwagtinge eufories. Grootskaalse en omstrede bouprojekte is verwesenlik, die Duitse regering het teruggekeer na sy ou setel. Berlyn is aan die begin van die 21ste eeu vol kontraste, vraagstukke en uitdagings. Dit is steeds een van die armehuise van Duitsland, in vergelyking met welvarende metropole in Wes-Duitsland. Nogtans het dit sy rol as intellektuele, kulturele en sosiale eksperimenteerruimte in die hart van Europa hervat. Dit is die politieke magsentrum van Duitsland, 'n toeristemagneet, die poort na Oos-Europa en die kulturele en etniese smeltkroes van die nuwe Berlynse Republiek.<ref>{{de}} Harder & Hille (2006), bl. 9</ref> === Stigting en Middeleeue === [[Lêer:Berlin Dusableau 1737.jpg|duimnael|Stadsplan van Berlyn deur Abraham Guibert Dusableau (1737, wys nie in noordelike rigting nie)]] Die stadsnaam ''Berlin'' is nie van die woord ''beer'' afgelei soos die huidige stadswapen suggereer nie. Die etimologiese wortel is vermoedelik die Slawiese terme ''br’lo'' of ''berlo'' wat as "moeras" en "nat plek" vertaal kan word.<ref>{{de}} Wolfgang H. Fritze: ''Gründungsstadt Berlin. Die Anfänge von Berlin-Cölln als Forschungsproblem''. Kleine Schriftenreihe der Historischen Kommission zu Berlin, H. 5. Bewerking, redaksie en nawoord: Winfried Schich. Potsdam: Verlag für Berlin-Brandenburg 2000, bl. 38</ref> 'n Alternatiewe vertaling is "droë plek in 'n moerasgebied". Opvallend dat naas die klemtoon, wat anders as gewoonlik in Duits op die laaste sillabe val, daar ook die gebruik van 'n bepaalde lidwoord in historiese tekste (''der Berlin'') en die uitgang ''-in'' is, wat dikwels in Slawiese plekname voorkom.<ref>{{de}} Arnt Cobbers: ''Kleine Berlin-Geschichte. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart''. Tweede hersiene uitgawe. Berlin: Jaron 2008, bl. 14</ref> Die huidige stadsdele Spandau en Köpenick het as [[Slawe|Slawiese]] nedersettings reeds voor die stigting van [[Mark Brandenburg]] in 1157 deur die Askaniër [[Albrecht I van Brandenburg|Albrecht I]], genoem Albrecht die Beer, bestaan. Die dubbelstad Berlyn-Cölln, wat teen ongeveer 1200 nog uit twee vissersdorpies bestaan het, het oorspronklik aan die noordelike oewer en op 'n eiland van die Spree-rivier ontstaan. 'n Oorkonde, wat in 1237 deur die biskop van Brandenburg uitgereik is, behels die oudste verwysing na Berlyn se susterstad, Cölln.<ref>{{de}} Heinrich Gottfried Gengler: ''Regesten und Urkunden zur Verfassungs- und Rechtsgeschichte der deutschen Städte im Mittelalter''. Erlangen 1863. Aanlyn beskikbaar: [http://books.google.de/books?id=NdkcAAAAMAAJ&pg=PA181, bl. 181–196]</ref> 'n Ander dokument uit die jaar 1244 bevat die oudste verwysing na Berlyn. In 1307 het die twee nedersettings 'n gemeenskaplike raadsaal gekry. Teen 1400 was die inwonertal ongeveer 8&nbsp;000. Frederik I is in 1415 as keurvors van die Mark Brandenburg ingehuldig en het tot 1440 geregeer. Lede van die Huis Hohenzollern het tot 1918 as heersers in Berlyn geregeer – aanvanklik as markgrawe van Brandenburg, daarna as konings van Pruise en uiteindelik as Duitse keisers. Die politieke veranderings is nie altyd deur die plaaslike bevolking verwelkom nie, soos toe Berlyners in 1448 teen die bou van 'n nuwe [[kasteel]] vir keurvors Frederik II in opstand gekom. Die rebellie was egter nie suksesvol nie en in die proses het die bevolking baie van sy politieke en ekonomiese voorregte ingeboet. Die stad was in die 15de eeu lid van die [[Hanse]]-gemeenskap van stede, maar moes sy lidmaatskap in 1451 opsê nadat Berlyn die regeringsetel van die Brandenburgse markgrawe en keurvorste geword het. === Vroeë moderne tyd === [[Lêer:Dom Berlin abends (jha).jpg|duimnael|links|'n Aanduitsig op die [[Berlynse Domkerk]] (''Berliner Dom'')]] [[Lêer:Weltzeituhr bei Nacht.jpg|duimnael|upright|Die ''Alexanderplatz'']] In 1539 het Berlyn die [[Protestantisme|Protestantse]] belydenis aanvaar. Die [[Dertigjarige Oorlog]], wat in die tydperk tussen 1618 en 1648 groot dele van Duitsland verwoes het, het ook vir Berlyn rampspoedige gevolge gehad. Die stad het sowat die helfte van sy inwoners verloor. Frederik Willem, wat as die Groot Keurvors bekend staan, het vanaf die jaar 1640 geregeer. Berlyn het destyds 6&nbsp;000 inwoners gehad, en die vors het besluit om hierdie getal deur middel van 'n beleid van verdraagsaamheid en immigrasie te verhoog. In 1641 is Berlyn met nuwe voorstede soos Friedrichswerder, Dorotheenstadt en Friedrichstadt vergroot. Barokgeboue soos die ''Berlynse Slot'' en die ''Zeughaus'' dateer uit hierdie tydperk. Vyftig Joodse gesinne uit [[Oostenryk]] het in 1671 'n nuwe tuiste in die stad gevind. Met die [[Edik van Potsdam]] het Friedrich Wilhelm in 1685 Franse [[Hugenote]] uitgenooi om hulle in Berlyn en Brandenburg te vestig. Meer as 15&nbsp;000 Franse immigrante het na die gebied gestroom, waarvan 6&nbsp;000 na Berlyn. Teen die jaar 1700 het die Franse inwoners 'n vyfde van die Berlynse bevolking verteenwoordig en 'n groot invloed op die kulturele lewe van die stad uitgeoefen. Groot groepe immigrante het daarnaas uit gebiede soos [[Boheme]], Pole en [[Salzburg]] gekom. In 1709 was daar reeds 57&nbsp;000 inwoners. Die stad het tot die belangrikste ekonomiese en kulturele sentrum van Pruise ontwikkel. Tydens koning [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] se regeringstyd het die inwonertal 100&nbsp;000 oorskry. Berlyn is in 1760 tydelik deur 'n [[Rusland|Russiese]] leër beset, en tussen 1806 en 1808 deur [[Frankryk|Franse]] magte. === Pruisiese koningstad (1701–1786) === In die laaste dekades van die 18de eeu is Berlyn onder die aantreklikste stede in Europa gereken – ongeag die feit dat sy natuurlike omgewing deur landskapsvorme oorheers word wat nie noodwendig met natuurskoon verbind word nie. In sy werk ''Charakteristik von Berlin. Stimme eines Kosmopoliten in der Wüsten'', wat tussen 1784 en 1788 in Berlyn en Leipzig gepubliseer is, gee die publisis, dramatikus en lirikus August Julius Friedrich Knüppeln (1757–1840) 'n nugtere beskrywing van die stad se ligging: {{cquote|''In einer durch die Natur verwahrlosten Gegend, wo Sandhügel sich thürmen und dürre Landflächen den Wanderer ermüden, erhebt sich die Stadt Berlin.''<br />''(Die stad Berlyn is in 'n streek geleë wat deur die natuur verwaarloos is, waar sandheuwels hoog opgehoop is en barre landskappe die stapper gou moeg laat word)''.}} === Die 19de eeu === [[Lêer:Hinterhöfe Kastanienallee 12, Berlin, 2007-06-09.jpg|duimnael|Laerinkomstegroepe is in oorbevolkte woonstelkomplekse, sogenaamde ''Mietskasernen'', gehuisves wat dikwels uit meerdere binnehowe bestaan het]] Ná die Pruisiese nederlaag in die oorlog teen die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte]] en die besetting van Berlyn deur Franse troepe het die administratiewe hervormings van Stein en Hardenberg in 1809 'n nuwe tydperk van munisipale selfregering ingelui. In 1810 is die universiteit gestig wat vervolgens die geestelike en sedelike vernuwing van [[Pruise]] sou bevorder. Die beroemde argitek [[Karl Friedrich Schinkel]] (1781–1841) het 'n aantal geboue in die styl van die klassisisme geskep. Berlyn was die middelpunt van die Pruisiese Revolusie van 1848 wat met die neerlaag van die demokrate geëindig het. Die stad het vinnig gegroei gedurende die 19de eeu en het in 1871 die hoofstad van die Duitse Ryk geword. Ná die Pruisiese oorwinning in die oorlog teen Frankryk (1870–1871) moes die Franse regering oorlogskadevergoeding aan die Duitse Ryk betaal. 'n Tyd van ekonomiese opswaai en groeiende welvaart het begin: Berlyn was nou een van die belangrikste stede van die wêreld en die grootste nywerheidsentrum van Europa. Talle kulturele geboue soos die [[Pergamonmuseum]], die Pruisiese Staatsbiblioteek (tans [[Staatsbibliothek zu Berlin|Staatsbiblioteek te Berlyn]]), die Kaiser-Friedrich-museum, Schiller-teater en Staatsopera is in hierdie periode opgerig. Honderdduisende arbeiders en hulle gesinne is egter nouliks deur die ekonomiese opswaai geraak en het in groot armoede geleef. Uiteindelik het die ekonomie na 'n depressie oorgeswaai wat tot 1890 voortgeduur het. Berlyn het nogtans 'n magneet vir innovatiewe ondernemings uit die elektriese en chemiese bedrywe gebly, terwyl die bevolking tot 1,9 miljoen gestyg het – 'n ongekende demografiese groei wat groot beleggings in die stedelike infrastruktuur, behuising, vervoer en onderwys geverg het. Werkersgesinne en ander laeinkomstegroepe is in grootskaalse meerverdieping-woonstelkomplekse in die binnestad gehuisves. Ná hierdie woonstelgeboue, wat beskikbare grond maksimaal benut het en uit een of meer binnehowe, met 'n gebou aan die voorkant, syvleuels, dwarsgeboue en 'n gebou aan die agterkant asook 'n stalgebou of [[werkswinkel]] in een van die binnehowe bestaan het, is in die volksmond as ''Mietskasernen'' ("huurkasernes") verwys. Hierdie enkelvormige woonkomplekse is in die Duitse Keiserryk met uiters lae woonstandaard en sosiale ellende vereenselwig. Woonstelle was dikwels donker, swak belug en oorbevolk, met buitetoilette wat huurders met ander huisbewoners moes deel. === Die vroeë 20ste eeu === [[Lêer:Emperor Wilhelm's Memorial Church (Berlin, Germany).jpg|duimnael|links|Die ''Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche'' omtrent 1900]] [[Lêer:Erster Spreestrand.JPG|duimnael|Kunsmatige strande langs die Spree-rivier is gewilde ontspanningsplekke gedurende warm somerdae]] [[Lêer:Berlin 1929-Kraftwerk Klingenberg.jpg|duimnael|Klingenberg-kragsentrale in 1929]] Reeds in die vroeë 20ste eeu het Berlyn se inwonertal die tweemiljoen-kerf verbygesteek. Die bevolkingsamestelling het die stad se aantreklikheid vir binne- en buitelandse migrante weerspieël – in 1905 was slegs 800&nbsp;000 bewoners gebore Berlyners.<ref>{{de}} Edelgard Abenstein en Jeannine Fiedler: ''Berlin. Kunst & Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 31</ref> As gevolg van die verlore Eerste Wêreldoorlog het keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] in 1918 afstand van die troon geneem, en in Berlyn is die Duitse Republiek uitgeroep. Die jare 1918 en 1919 was gekenmerk deur rewolusionêre onluste, die opkoms van ekstremistiese politieke bewegings soos die kommunistiese spartakiste en ander groepe, wat gereeld in straatgevegte met die polisie en politieke opponente verwikkel was. Regse soldate het die arbeiderleiers [[Rosa Luxemburg]] en [[Karl Liebknecht]] vermoor. Die huidige Berlyn is in 1920 geskep toe verskillende stede, dorpe en plase by die stad Berlyn ingelyf is. Berlyn het sommer oornag die tweede grootste stad van Europa geword. Dit was ook die begin van die dekade, wat as die "Goue Twintigerjare" bekend staan. Na die ontberings van die oorlogsjare het die mense oorgeborrel van lewenslus. Digters, joernaliste, kunstenaars en wetenskaplikes uit die binne- en buiteland het na Berlyn gestroom. Dit was die hoofstad van die natuurwetenskappe, tegniek en kultuur, nie net vir die Duitstalige lande nie, maar ook vir groot dele van Europa. In die jare tussen 1924 en 1929 was Berlyn daarnaas ook die Europese hoofstad van die naglewe en vermaak. Teen die einde van die twintigerjare was daar 49 teaters, drie operateaters, drie variëté-teaters en drie revueteaters. Sowat 1&nbsp;000 uitgewers het 2&nbsp;000 tydskrifte en 40 [[koerant]]e gepubliseer. Danksy [[Max Reinhardt]] en [[Bertolt Brecht]] het die toneelkuns sy bloeitydperk beleef. Tegelykertyd het die publiek ontslae geraak van die ou morele beperkings. Daar was ook geen taboe meer nie. Ontblote danseresse, lasterlike vermaak, dobbelry, pornografiese kabaretskoue het die naglewe van die stad oorheers. Die tyd was ook ryp vir nuwe kunsvorms soos [[dadaïsme]], [[surrealisme]] en [[jazz]]. Dansverslaafdes was mal oor die nuwe [[tango]], [[charleston]] en [[rumba]]-danse. === Elektropolis === In die 1920's is goeie vordering gemaak met die elektrifisering van Berlyn wat oorspronklik in 1880 begin is.<ref>{{de}} Michael Bienert en Elke Linda Buchholz: ''Die Zwanziger Jahre in Berlin. Ein Wegweiser durch die Stadt''. Tweede hersiene uitgawe. Berlin: Berlin Story Verlag 2006, bl. 54</ref> Die eerste elektriese toetsaanleg in [[Friedrichstraße]] het vanaf 1883 'n plaaslike koffiehuis, ''Café Bauer'', en enkele winkels op die hoek van Friedrichstraße en Unter den Linden van elektrisiteit voorsien. Terwyl in 1914 nog net vyf persent van alle huishoudings toegang tot elektrisiteit gehad het, was dit in 1925 reeds 25 persent. Teen die einde van die dekade het dié persentasie nog eens verdubbel. [[Lêer:Nonnendammallee, Reisstraße Berlin-Siemensstadt.jpg|duimnael|Nonnendamm-Nord, 'n behuisingsprojek vir ''Siemens''-werkers in Siemensstadt]] [[Lêer:Siemensturm 01.jpg|duimnael|Siemens-toring in Siemensstadt]] Veral moderne vervoergeriewe soos moltreine en geëlekrifiseerde pendelaarstreine, nywerhede en handel het die vraag na krag in Berlyn skerp laat styg. In 1923 is 'n munisipale elektrisiteitsverskaffer, ''Bewag'', gestig wat hom met die uitbou van die plaaslike kragnet besig gehou het. In dié jaar is slegs sowat 'n derde van alle elektrisiteit, wat in die hoofstad verbruik is, plaaslik opgewek, die res is deur middel van kraglyne uit ander landsdele na Berlyn vervoer. Die prentjie het ingrypend verander toe in 1926, ná 'n boutyd van slegs vyftien maande, Berlyn se eerste groot kragsentrale, ''Kraftwerk Klingenberg'', in bedryf gestel is – destyds die grootste en modernste aanleg van sy soort in Europa. Sy warm water is gebruik om die kweekhuise van Berlyn se sentrale groente- en vrugtemark te verwarm. Die kragsentrale met sy moderne staalgeraamte is deur Walter Klingenberg en Werner Issel ontwerp en vernoem na Georg Klingenberg, die ingenieur wat die planne vir Berlyn se kragnet ontwikkel het en een jaar voor die opening van die kragsentrale oorlede is. Die kragsentrale is intussen omgebou en gemoderniseer en lewer steeds krag en warmte vir Berlynse huishoudings. 'n Tweede groot kragsentrale is in 1930 in die weste van die stad voltooi. In 1955 is dit na die na-oorlogse regerende burgemeester van Berlyn, Ernst Reuter, vernoem. Die elektrisiteitsverbruik van Berlyn se openbare vervoeronderneming BVG – destyds die derde grootste onderneming in Duitsland en die grootste munisipale maatskappy in die hele Europa – was in 1929 reeds groter as dié van die hele stad [[München]].<ref>{{de}} Annemarie Lange: ''Berlin in der Weimarer Republik''. Berlin (DDR): Dietz Verlag 1987, bl. 608</ref> Van besondere argitektoniese belang is die meer as veertig Bewag-substasies wat tussen 1924 en 1931 volgens ontwerpe van die argitek Hans Heinrich Müller as rooi baksteengeboue van hoë gehalte ontstaan het. Ondanks hul sobere eenvoud is die buitevoorkoms van die substasies aan historiese bouvorme soos katedrale, kloosters of kastele ontleen wat van hulle geheimsinnige bakens temidde van 'n moderne stadlandskap gemaak het. Ook ekspressionistiese invloede is waarneembaar. Die substasie Buchhändlerhof van 1928 is in die 1990's omgeskep tot 'n tegnomusiek-diskoteek wat as ''[[E-Werk]]'' bekendgestaan het. Die elektrotegniese bedryf het in die 1920's tot Berlyn se vernaamste werkgewer gegroei. Die twee grootste ondernemings in dié bedryf, ''AEG'' en ''Siemens'', het gesamentlik meer as 100&nbsp;000 werknemers in diens gehad. In die weste van Charlottenburg, destyds nog 'n selfstandige stad, het in 1898 met Siemensstadt die eerste moderne ''elektropolis'' ontstaan – 'n uitgestrekte fabrieksterrein met stasie, kantoorgeboue en aangrensende woonbuurte vir werkers. Hier het tussen 1926 en 1928 die eerste moderne industriële wolkekrabber in Europa, die sogenaamde ''Schaltwerkhochhaus'', volgens planne van die argitek Hans Hertlein met elf verdiepings en fabrieksale met 'n lengte van 175 meter ontstaan. === Die skathuise van Berlyn === [[Lêer:2010 10 17 Berlin Behala Hauptgebäude DSCI0859 k.JPG|duimnael|Behala-hoofgebou, Westhafen]] Om die Viermiljoenestad in die 1920's van die benodigde kos vir sy inwoners asook brandstowwe en onverwerkte goedere vir sy nywerhede te voorsien, was nóg 'n logistiese uitdaging. In dié tyd was daar nog geen uitgebreide vragmotornetwerk nie sodat byna die hele goederevervoer deur die spoor- en waterweë gehanteer is. Omstreeks 1920 het jaarliks 13&nbsp;000 skepe Berlyn se binnehawens aangedoen. Die nuwe hoofhawe Westhafen – destyds een van die modernste binnehawens in Duitsland – is in 1923 amptelik ingewy en in die volgende jare van 'n derde bekken voorsien. Sy kenmerkende kantoorgeboue en stoorhuise met fyn ontwerpte fasades van donker ysterklinkerstene en mosselkalk, skilddakke en sokkels van helder graniet het volgens planne van die argitek Richard Wolffenstein ontstaan. Die hoofkantoorgebou se kloktoring het tegelykertyd as watertoring vir die hawelokomotiewe gedien. 'n Nuutgestigte munisipale onderneming, ''Behala'', het Berlyn se hawens begin bestuur en stoorgeriewe verhuur. Die bekendste huurder was die motorreus ''[[Ford Motormaatskappy|Ford]]'' wat hier tussen 1926 en 1931 motors vir die Duitse mark gemonteer het waarvoor onderdele per skip uit [[Detroit]] ingevoer is. Die voormalige graanstoorhuis is steeds een van die indrukwekkendste geboue op die haweterrein. In die 1920's kon hier tot vyftig ton graan per uur gehanteer word. Sy stoorplek was groot genoeg vir 25&nbsp;000 ton broodgraan – wat gelykgestaan het aan die hoofstad se halfmaandelikse verbruik. Tans word hier die dagbladversamelings van Berlyn se Staatsbiblioteek bewaar. === Perslandskap in die Weimarrepubliek === [[Lêer:09055109 Berlin Tempelhof, Mariendorfer Damm 1-3 006.JPG|duimnael|Die ''Ullstein''-drukkery in Berlyn-Tempelhof het tussen 1925 en 1927 volgens planne van Eugen Schmohl ontstaan]] Die Berlynse perslandskap in die Weimarrepubliek – in die periode tussen 1919 en 1933 het meer as eenhonderd [[koerant|dagblaaie]] in die Duitse hoofstad verskyn – is veral gekenmerk deur die politieke teenstellings tussen aanhangers en teenstanders van die na-oorlogse demokratiese bedeling. Die dagblaaie van twee uitgewerye, ''Mosse'' (met die gesiene ''Berliner Tageblatt'') en ''Ullstein'' (''Berliner Morgenpost'' – destyds die dagblad met die hoogste sirkulasie, en ''Vossische Zeitung''), was die invloedrykste ondersteuners van die demokratiese regeringstelsel, terwyl die nasionaal-konserwatiewe media-entrepreneur [[Alfred Hugenberg]] met sy Scherl-uitgewery anti-demokratiese opvattings in dagblaaie soos ''Der Tag'' en ''Berliner Lokal-Anzeiger'' gepubliseer het.<ref>{{de}} [http://www.berlin.de/2013/themenjahr-open-air/stadtmarkierungen/06-rudi-dutschke-strasse-presse-und-medien/die-presselandschaft-vor-und-nach-1933/ ''www.berlin.de: Die Presselandschaft vor und nach 1933. Besoek op 25 Februarie 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160424192700/http://www.berlin.de/2013/themenjahr-open-air/stadtmarkierungen/06-rudi-dutschke-strasse-presse-und-medien/die-presselandschaft-vor-und-nach-1933/ |date=24 April 2016}}</ref> Die Nasionaalsosialistiese pers het voor [[Adolf Hitler]] se magsoorname in 1933 nog geen noemenswaardige rol gespeel nie, alhoewel die NS-beweging met ''Der Angriff'', 'n dagblad wat in 1927 deur die Berlynse NS-''Gauleiter'' [[Joseph Goebbels]] in die lewe geroep is, al vroeg sy politieke agitasie begin bedryf het. === Berlyn in die Derde Ryk === [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-026-11, Machtübernahme Hitlers.jpg|duimnael|links|Skare juig Adolf Hitler ná sy magsoorname op 30 Januarie 1933 in Berlyn toe]] In die dertigerjare het Berlyn die rekord van 4,3 miljoen inwoners bereik. Met die magsoorname deur die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty onder Adolf Hitler op 30 Januarie 1933 het Berlyn die hoofstad van die "Derde Ryk" geword, en later is planne gesmee waarvolgens Berlyn as die nuwe "Wêreldhoofstad Germania" met reusagtige nuwe gebouekomplekse in die klassieke Romeinse boustyl herbou sou word. Die Nasionaal-Sosialiste het die [[Olimpiese Somerspele 1936]] in Berlyn doelbewus vir hulle propaganda misbruik, maar anti-Joodse geweldpleging ná die moord op 'n Duitse diplomaat in [[Parys]] het reeds twee jaar later menselewens geëis, terwyl baie Joodse winkels en ander eiendomme vernietig is. Die Joodse Gemeente van Berlyn met oorspronklik 160&nbsp;000 lede voor 1933 is stelselmatig vernietig, en duisende Berlynse [[Jode]] is ná die pogrome van 1938 in hegtenis geneem en na die konsentrasiekamp Sachsenhausen gedeporteer. Die laaste lede van die gemeente is in Februarie 1943 na verdelgingskampe soos Auschwitz gedeporteer. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is 'n groot deel van die stadsentrum in 363 lugaanvalle deur geallieerde [[bomwerper]]s vernietig, waarin 50&nbsp;000 mense hulle lewens verloor het. Meer as een miljoen mense het tydens die oorlog uit die stad gevlug. Russiese troepe het die stad verower en van 25 April tot 2 Mei 1945 beset. === Berlyn ná die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Berlin Eiermann Memorial Church.JPG|duimnael|links|Die bouval van die ''Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche'' is tans 'n oorlogsmonument. Die nuwe kerkgebou is deur [[Egon Eiermann]] ontwerp]] [[Lêer:View Berlin TV Tower Jan2015 img1.jpg|duimnael|Die "Rooi Raadsaal" ([[Rotes Rathaus]]) dien as die regeringsgebou van die deelstaat Berlyn]] [[Lêer:Frankfurter Tor Berlin abends.jpg|duimnael|Die Frankfurter Tor ("Frankfurtse Poort") in die aandskemer]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 204-007, Berlin, Soldatin als Verkehrspolizistin.jpg|duimnael|links|1945: 'n Vroulike Sowjet-soldaat reël die verkeer op 'n Berlynse straat]] [[Lêer:Paul-Löbe-Haus, Westseite, Frontalansicht, Berlin-Mitte, 151223, ako.jpg|duimnael|Die parlementskompleks in die stadsdeel Mitte: Paul-Löbe-Haus, wesaansig]] [[Lêer:Schloss-Charlottenburg, Nordseite bei Nacht.jpg|duimnael|[[Charlottenburg-kasteel|Kasteel Charlottenburg]] – nagaansig van die noordfasade]] Groot dele van Berlyn se middestad was ná die Duitse [[kapitulasie]] 'n puinhoop waarin die oorblywende bevolking van 2,8 miljoen hul stryd om oorlewing begin het. Meer as 600&nbsp;000 woonstelle en driekwart van alle nywerhede was vernietig, water-, gas- en elektrisiteitsvoorsiening onderbroke.<ref>{{de}} Hermann Kinder en Werner Hilgemann: ''dtv-Atlas zur Weltgeschichte. Boekdeel II: Von der Französischen Revolution bis zur Gegenwart''. München: Deutscher Taschenbuch Verlag 1980, bl. 253</ref> Kort ná die oorlog het die Sowjet-Russiese stadskommandant Bersarin in Mei 1945 die eerste na-oorlogse regering van Berlyn, die ''Magistrat'' onder leiding van [[burgemeester]] Arthur Werner benoem. Getroue kommunistiese kaders, wat hul politieke opleiding in Moskou ontvang het, soos die sogenaamde ''Gruppe Ulbricht'', is deur die Sowjet-besettingsmag ingespan om invloed op die politieke lewe in die Duitse hoofstad uit te oefen. In Junie van dieselfde jaar is die eerste anti-fascistiese partye toegelaat. Die nuwe vakbond ''FDGB'' het van begin af onder kommunistiese invloed gestaan sodat onafhanklike vakbondleiers in 1948 hul eie vakbond afgestig het. Na die verowering van die stad deur die Rooi Leër en die onvoorwaardelike oorgawe van die ''Wehrmacht'' op 8 Mei 1945, is Berlyn volgens die Londense protokolle in vier sektore verdeel. Dit het die sektore van Amerika, Brittanje, Frankryk en die Sowjetunie geskep. In administratiewe opsig is Berlyn ná die oorlog in vier sektore opgedeel wat aanvanklik deur 'n gemeenskaplike Geallieerde Kommandantuur geregeer is. Die Amerikaanse, Franse en Britse sektore ([[Wes-Berlyn]]) was van 1949 tot 1989 'n ''Bundesland'' (deelstaat) van die Bondsrepubliek Duitsland met 'n besondere statuut, terwyl die Russiese sektor ([[Oos-Berlyn]]) die hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek geword het. Die Russe het probeer om die ekonomie van Wes-Berlyn in 1948 deur 'n blokkade lam te lê, maar geallieerde magte – waaronder ook [[Suid-Afrika]]ners – het met die [[Berlynse Lugbrug|"Lugbrug"-operasie]] gereageer waarin kos, steenkool en ander goedere vanuit Wes-Duitsland ingevlieg is. In 1961 is die twee helftes deur 'n betonmuur – die [[Berlynse Muur]] – geskei om 'n einde te maak aan die reuse stroom Oos-Duitse vlugtelinge wat beter lewensomstandighede in die Weste gesoek het. 'n Wêreldkrisis was die gevolg, en die Russiese regering het geëis dat Wes-Berlyn tot 'n "vrye stad" verklaar moet word, 'n voorstel wat deur die westelike geallieerdes summier verwerp is. Ná die bou van die muur het die politieke en ekonomiese situasie in Oos-Berlyn gestabiliseer: Die historiese oostelike stadsentrum met die Alexanderplatz is teen die einde van die sestigerjare vergroot en van 'n reeks moderne geboue voorsien, wat Oos-Berlyn se rol as "sosialistiese" hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek sou bevestig. Duisende nuwe woonstelle is aan die oostelike stadgrens opgerig. In 1971 is 'n ooreenkoms gesluit wat Wes-Duitse toegang tot Wes-Berlyn verseker het. Berlyn het in die middelpunt van die studentebeweging van die sestigerjare gestaan. Die regse pers, wat veral deur die uitgewer Axel Springer verteenwoordig is, het geprobeer om die bevolking deur haatspraak teen die studente op te stook. Tydens 'n betoging teen die besoek van die Sjah van Iran is die student Benno Ohnesorg, 'n verklaarde pasifis, op 2 Junie 1967 sonder enige rede deur 'n polisieman in die kop geskiet en gedood. Die voorval het tot die radikalisering van 'n deel van die studentebeweging gelei, wat onder meer as [[Rote Armee Fraktion]] (RAF, gestig deur Ulrike Meinhof en Andreas Baader) 'n gewapende stryd teen die staat en sy verteenwoordigers begin voer het. Ná die hereniging van Wes- en Oos-Berlyn in 1990 het die Duitse parlement besluit om van Berlyn weer die regeringsetel van Duitsland te maak. Nuwe regeringsgeboue het in die stadsentrum ontstaan, ministeries en ambassades het van die Wes-Duitse regeringsetel [[Bonn]] na die nuwe hoofstad begin verhuis. Berlyn is vandag 'n aparte deelstaat van die Bondsrepubliek [[Duitsland]]. Een van die erfenisse van meer as veertig jaar se politieke skeiding is die dubbele infrastruktuur wat in Oos- en Wes-Berlyn geskep is – die stad beskik nou byvoorbeeld oor twee sentrale besigheidsdistrikte (Kurfürstendamm en Mitte/Friedrichstraße), drie operateaters, twee planetariums (''Insulaner-Sternwarte'' en ''Zeiss-Großplanetarium'') en twee dieretuine (''Zoologischer Garten'' en ''Tierpark Friedrichsfelde''). == Demografie == [[Lêer:Berlin population2.svg|duimnael|links|Berlyn se bevolkingsgroei tussen 1880 en 2015]] [[Lêer:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-012.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Berlyn se stadsentrum]] Van die 3,4 miljoen inwoners in 2015 was 52,9 persent vroue en 48,8 persent mans. 5 persent van die inwoners was jonger as 6 jaar; 10,4 persent was tussen 6 en 18 jaar oud; 41,4 persent was in die ouderdomsgroep tussen 18 en 45 jaar; 26,6 persent was in die ouderdomsgroep 45–65; en 16,6 persent was ouer as 65 jaar. In 2013 was daar 35&nbsp;038 lewende geboortes en 32&nbsp;792 sterfgevalle. 169&nbsp;466 mense het hulle in Berlyn gevestig, terwyl 127&nbsp;574 inwoners na ander stede en lande verhuis het.<ref>{{de}} [https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/Jahrbuch/jb2014/JB_201401_BE.pdf ''www.statistik-berlin-brandenburg.de: Jaarboek 2014. Besoek op 25 Mei 2015'']</ref> Die grootste geloofsgroepe volgens amptelike gegewens was in 2008: 676&nbsp;000 (19,7 persent) Lutherane, 318&nbsp;000 (9,3 persent) [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], 248&nbsp;000 (7,2 persent) [[Moslem]]s, 90&nbsp;000 ander Christelike kerke, 12&nbsp;000 Jode, 6&nbsp;500 [[Boeddhisme|Boeddhiste]]; 60 persent ongebonde. Op 31 Desember 2013 het die getal buitelandse inwoners 538&nbsp;729 beloop, van wie 99&nbsp;558 [[Turke]], 51&nbsp;084 [[Pole (volk)|Pole]], 22&nbsp;693 [[Italianers]], 19&nbsp;137 [[Serwiërs]], 18&nbsp;982 [[Russe]], 18&nbsp;352 [[Bulgare]], 12&nbsp;600 Amerikaners, 16&nbsp;806 [[Franse]], 13&nbsp;231 [[Spanjaarde]] en 12&nbsp;512 Britte was. Die aantal Suid-Afrikaners in Berlyn het in 2010 386 beloop.<ref>{{de}} [http://www.tagesspiegel.de/berlin/in-berlin-ist-ein-stueck-suedafrika/1879676.html ''www.tagesspiegel.de: In Berlin ist ein Stück Südafrika, 9 Julie 2010'']</ref> Daar is vermoedelik sowat 200&nbsp;000 onwettige immigrante. 41,5 persent van die buitelanders in Berlyn is werkloos. === Russiese immigrasie === [[Lêer:Botschaft der Russischen Föderation Berlin Unter den Linden 63 008.jpg|duimnael|Ingang tot die [[Russiese Ambassade in Berlyn|Ambassade van die Russiese Federasie]], Unter den Linden 63–65]] Die getal Berlyners van Russiese afkoms beloop intussen meer as 100&nbsp;000 sodat 'n volledige Russiessprekende infrastruktuur met sewe Russiese dagblaaie en tydskrifte (waaronder ''Russkij Berlin'', 'n streeksuitgawe van ''[[Russkaja Germanija]]'', 'n Russiese weekblad vir Duitsland en Europa), 'n radiostasie (''Radio Russkij Berlin''), supermarkte met ingevoerde en Duits-vervaardigde Russiese kos en drank, media soos boeke en DVD's, 'n Russiese biblioteek, apteek, Russiessprekende advokate, restaurante, nagklubs, diskoteke, kroeë en ander instellings ontstaan het. Groter konsentrasies Russiessprekende inwoners word in die oostelike stadsdistrikte aangetref. === Dialek === [[Lêer:View from Panoramapunkt.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor die oostelike stadsentrum]] Die Berlynse dialek (Duits: ''Berlinisch'' of ''Berlinerisch'') word oor die algemeen as 'n variant van die Middelduitse Berlyn-Brandenburgse dialekte beskou wat in Berlyn en sy omgewing gepraat word en wendings en segswyses behels wat net in Berlyn voorkom. In taalkundige opsig word na die Berlynse dialek as 'n sogenaamde metrolek verwys – 'n stedelike mengdialek wat nie van plaaslike oorsprong is nie, maar op basis van Hoogduits ontstaan het met groot invloed van verskillende oorspronklike dialekte. Die huidige Brandenburgse dialek is 'n variant van die Berlynse metrolek. Oorspronklik (tot ongeveer 1800) was [[Nederduits]] die omgangstaal van die Berlynse bevolking. In 'n groot deel van die voorstede het die inwoners net soos in die omliggende Brandenburg nog tot in die 20ste eeu Nederduitse dialekte gebesig. Hulle is as gevolg van die verstedelikingsproses van die voorstadgordel en die taalkundige invloed van Berlyn as [[metropool]] grotendeels deur Middelduitse dialekte of 'n Berlyns-beïnvloede Standaardduitse streektaal verdring en word vandag nog nouliks gepraat. Danksy die immigrasie van 'n groot verskeidenheid bevolkingsgroepe het die Berlynse dialek 'n groot aantal woorde en wendings uit ander tale en dialekte soos [[Vlaams]], [[Frans]] en [[Jiddisj]] oorgeneem. Die dialek was in die geskiedenis hoofsaaklik die omgangstaal van die gewone mense, terwyl opgeleides en welgesteldes steeds moeite gedoen het om suiwer Hoogduits te praat. Baie mense, wat hulle in die stad gevestig het, het in hul omgangstaal wél elemente van die plaaslike dialek oorgeneem, tog is sy bestendige gebruik meestal as "proletaries" of "onvanpas" beskou. In die DDR het hierdie sienswyse gedeeltelik verander sodat ook opgeleide inwoners die dialek begin besig het. Gevolglik word die dialek deesdae hoofsaaklik in die oostelike stadsdele, die tradisionele werkersbuurte van Wes-Berlyn en in die omgewing van Berlyn gepraat. Die plaaslike omgangstaal is danksy die vestiging van nuwe immigrante ook vandag nog aan voortgesette veranderings onderworpe. == Ekonomiese basis == [[Lêer:Blick vom Berliner Funkturm 27.jpg|duimnael|links|Die Teufelsberg ("Duiwelsberg"), die hoogste heuwelpiek in die stadsgebied, is kunsmatig uit die puinhope van die Tweede Wêreldoorlog opgehoop. Die foto wys die vroeëre Amerikaanse radarstasie wat op die piek opgerig is om kommunikasie in Oosbloklande te monitor]] [[Lêer:SonyCenterAtNight.jpg|duimnael|upright|Die Sony Center spog met luukse woonstelle, rolprentteaters, [[restourant]]e en die ''Deutsches Filmmuseum'']] Sedert die einde van die 19de eeu was Berlyn die grootste nywerheidstad in Europa. Die verwoestings van die Tweede Wêreldoorlog en die gevolge van die verdeling het ná 1945 tot die verskuiwing van baie nywerhede na Wes-Duitsland gelei. 'n Groot deel van Wes-Berlyn se nywerhede is ná die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as 'n kapitalistiese eiland in die hart van die DDR bestaan het, deur staatssubsidies aangemoedig om in die stad te bly. As hoofstad en toonvenster van die sosialistiese Duitsland het [[Oos-Berlyn]] in die Duitse Demokratiese Republiek steeds voorrang bo ander stede en streke geniet wat die verskaffing van gebruiksgoedere en huisvesting betref het. Terwyl vandag nog groot inheemse farmaseutiese ondernemings soos ''Bayer-Schering'' en ''Berlin Chemie'' hulle hoofkwartiere en aanlegte in Berlyn het, het die tersiêre sektor in die laat 20ste eeu sterk groei getoon en verteenwoordig tans meer as 80 persent van die Berlynse ondernemings. Tegelykertyd het die stad sy rol as die nywerheidsentrum van Europa intussen kwytgeraak en beskik tans nog net oor 'n beperkte industriële basis. Terwyl daar in Duitsland sowat 70 nywerheidswerkers per 1&nbsp;000 inwoners getel word, het hierdie getal in Berlyn tot sowat 30 gedaal. Die bruto binnelandse produk het in 2013 109,2 miljard € (1429,45 miljard ZAR) of 30&nbsp;642&nbsp;€ (401&nbsp;424 ZAR) per capita beloop.<ref>{{de}} [https://www.statistik-bw.de/VolkswPreise/Indikatoren/VW_wirtschaftskraft.asp ''www.statistik-bw.de: Bruttoinlandsprodukt je Einwohner (Wirtschaftskraft). Besoek op 22 April 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701232537/https://www.statistik-bw.de/VolkswPreise/Indikatoren/VW_wirtschaftskraft.asp |date=1 Julie 2014}}</ref> Berlyn het enkele jare lank die laagste ekonomiese groeikoers van alle Duitse ''Bundesländer'' getoon, en die werkloosheidsyfer was in Maart 2015 met 11 persent nog duidelik bo die gemiddelde syfer vir Duitsland.<ref>{{de}} [http://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ ''de.statista.com: Werkloosheidsyfers in Duitsland volgens deelstate. Besoek op 22 April 2015'']</ref> As gevolg van die herenigingsproses is daar 'n massiewe skuldlas opgehoop. == Politiek == As regeringsetel van Europa se voorste ekonomie word Berlyn onder die belangrikste sentrums van Europese politiek gereken.<ref>{{en}} [http://www.theglobeandmail.com/commentary/all-roads-lead-to-berlin/article4365075/ ''theglobeandmail.com, 23 Junie 2012: All roads lead to Berlin. Besoek op 25 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825130140/http://www.theglobeandmail.com/commentary/all-roads-lead-to-berlin/article4365075/ |date=25 Augustus 2013}}</ref> Duitse vakbonde, stigtings, ekonomiese verenigings en belangegroepe het hul hoofkwartiere in die stad om inspraak in besluitnemingsprosesse in parlement en regering te verkry. Staatsbesoeke en onthale op verskillende politieke vlakke dra, net soos staatsplegtighede en belangrike feesvieringe, by tot die veelvuldige jaarlikse politieke kalender van Berlyn. === Federale hoofstad === [[Lêer:Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|duimnael|Die Berlynse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]], setel van die Duitse parlement (Bundestag)]] [[Lêer:Bundeskanzleramt, Weihnachtsbaum, Blaue Stunde, Berlin, 151223, ako.jpg|duimnael|Die ''Bundeskanzleramt'' huisves die kantoor van die bondskanselier]] [[Lêer:Bundesrat-A.jpg|duimnael|Die vroeëre Pruisiese Hoërhuis huisves tans die Federale Raad]] Ná die Duitse hereniging het die afgevaardigdes van die Duitse parlement, die ''Bundestag'', in 1991 ten gunste van Berlyn as setel van die Duitse parlement en regering gestem. Die stad het reeds met die toetreding van die ses deelstate van die voormalige Duitse Demokratiese Republiek tot die Federale Republiek van Duitsland die status van "federale hoofstad" gehad. Sedert 1994 het ook die federale president van Duitsland sy hoofkantoor en ampswoning in die Berlynse Bellevue-kasteel. In 1999 het die meeste regeringsinstellings vanaf Bonn na Berlyn verskuif. Die ou parlementsgebou van die Duitse Keiserryk en Duitse Ryk, die ''Reichstag'', is van 'n glaskoepel voorsien wat oop staan vir besoekers en gemoderniseer om die nuwe federale parlement te huisves, terwyl die Federale Raad (''Bundesrat''), waarin die sestien deelstate verteenwoordig word, in die vroeëre Pruisiese parlement, die Pruisiese Here- of Hoërhuis, ingetrek het. Die federale departemente is óf in bestaande geboue gehuisves óf het in nuut opgerigte kantoorgeboue ingetrek. Die nuwe kantoorgebou van die Duitse kanselier (''Bundeskanzleramt'') is in 2001 deur die destydse kanselier [[Gerhard Schröder]] amptelik ingewy. Agt van die huidige veertien federale departemente het hul setels in Berlyn, waaronder die Departement van Buitelandse Sake wat in die Detlev-Rohwedder-huis (vroeër Ryksdepartement van Lugvaart) gehuisves word, terwyl ses tans in die sogenaamde Federale Kwartier van die vroeëre (Wes-Duitse) federale hoofstad Bonn gesetel is. Alle federale departemente, insluitende dié in Berlyn, het 'n tweede setel in die ander stad. Eers vanaf 2008 was 'n meerderheid van die personeel van federale departemente, sowat 9&nbsp;000 van altesaam 17&nbsp;000 amptenare en ander medewerkers, in Berlyn werksaam.<ref>{{de}} [http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/20-jahre-regierungsumzug-rutschbahn-auf-die-rheinische-art-1654576.html ''Frankfurter Allgemeine, 20 Junie 2011: 20 Jahre Regierungsumzug – Rutschbahn auf die rheinische Art. Besoek op 26 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924175640/http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/20-jahre-regierungsumzug-rutschbahn-auf-die-rheinische-art-1654576.html |date=24 September 2015}}</ref> Die ambassades van 158 state het hulle setels tans in Berlyn. === Deelstaatregering === [[Lêer:2023-04-27 Sitzung des Abgeordnetenhauses von Berlin by Sandro Halank–110.jpg|duimnael|links|upright|Die regerende burgemeester (premier van die deelstaat Berlyn) Kai Wegner ([[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]])]] [[Lêer:Abgeordnetenhaus.jpg|duimnael|Die Berlynse deelstaatparlement in die distrik Mitte]] In die tydperk tussen 1808 en 1935 en tussen 1945 en 1948 is Berlyn deur 'n magistraat onder leiding van 'n burgemeester geadministreer. In die tyd tussen 1935 en 1945 het die Nasionaalsosialistiese bewind alle demokratiese munisipale strukture afgeskaf en is munisipaliteite in die Duitse Ryk regstreeks deur die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] (NSDAP) bestuur. Vanaf 1948 tot die hereniging van Berlyn en Duitsland in 1990 is Oos-Berlyn as hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek deur 'n magistraat bestuur, terwyl Wes-Berlyn deur 'n senaat geregeer is wat as deelstaatregering gefungeer het. Berlyn het eers met die Duitse hereniging die status van 'n Duitse deelstaat gekry. Alhoewel Berlyn volgens die Berlynse grondwet van 1950 en die (Wes-Duitse) grondwet van 1949 formeel as deelstaat van die Federale Republiek van Duitsland bestaan het, was hierdie reëling weens die geallieerde status van Berlyn volkeregtelik voor 1990 nog ongeldig. Wes-Berlyn het de facto vanaf 1949 deel uitgemaak van die (Wes-Duitse) Federale Republiek van Duitsland – met enkele beperkings. So is byvoorbeeld besondere identikeitskaarte aan Wes-Berlynse burgers uitgereik en was jong mans hier, anders as in Wes-Duitsland, nie aan nasionale diensplig onderworpe nie. Verwysings na Oos-Berlyn was in albei grondwette suiwer fiktief. Die huidige deelstaat Berlyn behels die Berlynse stadsgebied. Die deelstaatparlement van Berlyn (''Abgeordnetenhaus'') word elke vyf jaar deur die bevolking gekies. Tussen 2002 en 2011 het 'n koalisie van ''SPD'' ([[Sosiaal-Demokratiese Party|Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland]]) en [[Die Linke]] die regering (''Senat'') gevorm, en van 2016 tot 2023 die Sosiaal-Demokrate in koalisie met die Linke en [[Alliansie 90/Die Groenes|Bündnis 90/Die Grünen]]. Sedert 2023 regeer die [[Christelik-Demokratiese Unie]] in koalisie met die Sosiaal-Demokrate. Die regerende burgemeester (''Regierender Bürgermeister'') is Kai Wegner (CDU). Net soos in die twee ander Duitse stadstate – Hamburg en Bremen – is die amp van regerende burgemeester vergelykbaar met dié van 'n eerste minister in ander deelstate. '''Setels in die parlement (''Abgeordnetenhaus'')''' {| class="wikitable" ! Party !! 2023 !! 2021 !! 2016 !! 2011 !! 2006 !! 2001 !! 1999 |- | [[Lêer:SPD-Logo 2022 (rot).svg|30px]] [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]] || 34 || 36 || 38 || 47 || 53 || 44 || 42 |- | [[Lêer:Cdu-logo.svg|30px]] [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]] || 52 || 30 || 31 || 39 || 37 || 35 || 76 |- | [[Lêer:Bündnis 90 - Die Grünen Logo.svg|30px]] [[Alliansie 90/Die Groenes|Bündnis 90/Die Grünen]] || 34 || 32 || 27 || 29 || 23 || 14 || 18 |- | [[Lêer:Die Linke logo.svg|40px]] [[Die Linke]] || 22 || 24 || 27 || 19 || 23 || 33 || 33 |- | [[Lêer:Logo der Freien Demokraten.svg|30px]] [[Vrye Demokratiese Party|FDP]] || 0 || 12 || 12 || 0 || 13 || 15 || 0 |- | [[Lêer:AfD Logo 2021.svg|40px]] [[Alternative für Deutschland|AfD]] || 17 || 13 || 25 || – || – || – || – |- | '''Totaal''' || '''159''' || '''147''' || '''160''' || '''149''' || '''149''' || '''141''' || '''169''' |} == Onderwysstelsel en wetenskapsbedryf == === Primêre en sekondêre onderwys === [[Lêer:Pankow Goerschstr Gymnasium.jpg|duimnael|Ossietzky-gimnasium in die stadsdistrik Pankow, ontwerp in die Neorenaissance-boustyl (1909–1910)]] [[Onderwys]] val in Duitsland onder die jurisdiksie van die deelstate. So het Berlyn sy eie drievlak-onderwysstelsel met primêre (skooljaar een tot ses) en sedert 2010 tweeledige sekondêre skole met sogenaamde geïntegreerde sekondêre skole en gimnasiums (skooljaar sewe tot twaalf). Die laasgenoemdes se onderrig dien ter voorbereiding van akademiese studies by tersiêre instellings as derde vlak van die onderwysstelsel. In Februarie 2004 het die deelstaatparlement 'n nuwe skoolwet aanvaar waarvolgens skoolplig op die ouderdom van 5½ jaar begin, persvryheid vir skoolkoerante gewaarborg word en die maksimale skoollewe vir leerders in gimnasiums van dertien tot twaalf jaar verkort is. Leerders kan in graad 10 hul skooleindeksamen aflê en 'n sertifikaat verwerf waarmee hulle vir verdere beroepsopleiding kwalifiseer. Gimnasiums bied dieselfde eksamen aan. Leerders in gimnasiums kan ná 'n verdere twee jaar van onderwys hul matriekeksamen (Duits: ''Abitur'') aflê. Verpligte vakke hiervoor is Duits, Wiskunde en vreemde tale. In dertien gimnasiums is 'n toetsprogram begin waarvolgens die eindeksamen reeds in graad elf aangebied word. Berlin beskik met die sogenaamde Europaschule oor 'n unieke tweetalige skoolprogram, wat die kurrikulum sowel op laer- asook op hoërskoolvlak in Duits en 'n vreemde taal aanbied. 29 skole in die meeste van Berlyn se nege distrikte bied onderwys in altesame 29 vreemde tale aan. Die bekendste tweetalige skole is die ''John-F.-Kennedy-Schule'', 'n tweetalige Duits-Amerikaanse hoërskool in Zehlendorf, en die Franse Hoërskool (''Französisches Gymnasium'') wat oorspronklik in 1689 vir Hugenote-kinders opgerig is en tans tweetalige Duits-Franse onderwys aanbied. Skoliere kan sowel die Duitse asook die Amerikaanse en Franse matriekeksamen aflê. === Tersiêre onderwys === [[Lêer:Berlin-Mitte Humboldt-Uni 05-2014.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die Humboldt-universiteit]] Vier universiteite en 'n aantal ''Hochschulen'' (tegnikons, Engels amptelik ''Universities of Applied Sciences'') — waaronder die ''Freie Universität Berlin'', ''Technische Universität'', ''Humboldt-Universität'', ''Universität der Künste'', ''[[Hochschule für Wirtschaft und Recht Berlin|Hochschule für Wirtschaft und Recht (Berlin School of Economics and Law, HWR)]]'', ''Beuth Hochschule für Technik Berlin'' en ''Hochschule für Technik und Wirtschaft (HTW)'' — het altesaam 160&nbsp;100 studente (wintersemester 2012//13<ref>{{de}} [http://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/zahlenfakten/index.de.html ''www.berlin.de: Zahlen und Fakten. Besoek op 12 Maart 2014''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108160558/http://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/zahlenfakten/index.de.html |date=8 Januarie 2013}}</ref>). === Biblioteke === [[Lêer:StabiMitte 2a.jpg|duimnael|links|Die Staatsbiblioteek te Berlyn se tweede gebou in Unter den Linden, Mitte, is die historiese setel van die Pruisiese Staatsbiblioteek en het vroeër die Oos-Berlynse Duitse Staatsbiblioteek Berlyn gehuisves. Die foto wys die binneplein met sy fontein. Die gebou het tussen 1903 en 1914 volgens 'n ontwerp van die argitek Ernst Eberhard von Ihne (1848–1917) ontstaan]] [[Lêer:Staatsbibliothek zu Berlin Potsdamer Strasse.jpg|duimnael|Die moderne gebou van die Staatsbiblioteek te Berlyn in Potsdamer Straße, distrik Mitte, is in 1978 voltooi]] [[Lêer:2016 Charite Hospital.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die ''Charité'', die grootste universiteitshospitaal in Europa]] Die Staatsbiblioteek te Berlyn (''Staatsbibliothek zu Berlin''), wat in 1661 as Keurvorstelike Biblioteek gestig is, is die grootste wetenskaplike universele biblioteek in die Duitse taalgebied asook een van die vernaamste instellings van sy soort in Europa met meer as tien miljoen gedrukte media wat in twee gebouekomplekse in die distrik Mitte bewaar word. Die Staatsbiblioteek maak deel uit van die Stigting Pruisiese Kultuurbesit en word deur die federale en die deelstaatregerings gesamentlik befonds. As keurvorstelike en later – vanaf 1701 – koninklike privaatbiblioteek is die versameling aanvanklik, alhoewel dit toeganklik vir die publiek was, volgens die persoonlike voorkeure van Brandenburgse en Pruisiese heersers saamgestel. Eers vanaf 1810 het dit 'n onafhanklike instelling geword wat deur die Pruisiese Staatsadministrasie in noue samewerking met die nuutgestigte Universiteit van Berlyn bestuur is en in die volgende dekades tot die vernaamste biblioteek in Pruise gegroei het. In die tydperk tussen 1885 en die dertigerjare van die 20ste eeu het die biblioteek, wat sedert 1918 amptelik as Pruisiese Staatsbiblioteek bedryf is, tot een van die voorste instellings ter wêreld ontwikkel.<ref>{{de}} [https://web.archive.org/web/20120316174001/http://staatsbibliothek-berlin.de/die-staatsbibliothek/geschichte ''Geskiedenis van die Staatsbiblioteek. Besoek op 26 Mei 2015'']</ref> Die diktatoriale Nasionaalsosialistiese bewind en die Tweede Wêreldoorlog het groot verliese vir die biblioteek meegebring, en deur die verdeling in 'n Oos- en 'n Wes-Berlynse afdeling is verdere skade berokken. Die biblioteek se ontwikkeling is sodoende byna 'n halfeeu lank belemmer. Die biblioteek is tans steeds besig om sy versamelings te herstel en sy dienste te moderniseer. Ander belangrike wetenskaplike biblioteke in Berlyn sluit die universiteitsbiblioteke van die Vrye Universiteit en die Humboldt-universiteit asook die sentrale biblioteek van die Tegniese Universiteit en die Universiteit van Kunste in. Die Amerika-Gedenkbiblioteek is ná die einde van die Sowjet-Russiese Berlynblokkade in 1948 deur die Verenigde State aan die Wes-Berlynse bevolking geskenk en maak tans deel uit van die Sentrale en Deelstaatbiblioteek van Berlyn. Die Berlynse Kunsbiblioteek van die Staatsmuseums te Berlyn word met sy versameling van 400&nbsp;000 boekdele oor die Europese kunsgeskiedenis vanaf die laat-antieke tydperk tot die huidige tyd en sowat 1&nbsp;400 internasionale kunstydskrifte onder die vernaamste kunswetenskaplike biblioteke in Duitsland gereken. Die gedesentraliseerde verskaffing van biblioteekdienste aan die Berlynse leserspubliek staan sentraal in die spesiale program ''Bibliotheken im Stadtteil (BIST)'' wat tussen 2007 en 2015 deurgevoer is.<ref>{{de}} [http://www.bibliotheksportal.de/nc/themen/foerderdatenbank/foerderprogramme.html?tx_3pcknbdbvdb_pi1%5BshowUid%5D=645 ''www.bibliotheksportal.de: Bibliotheken im Stadtteil (BIST) (2007–2015). Besoek op 26 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130217034024/http://www.bibliotheksportal.de/nc/themen/foerderdatenbank/foerderprogramme.html?tx_3pcknbdbvdb_pi1%5BshowUid%5D=645 |date=17 Februarie 2013}}</ref> === Navorsing === Met sy groot verskeidenheid tersiêre onderwys- en navorsingsinstellings het van Berlyn in die vroeë 21ste eeu die sentrum van navorsing in Duitsland gemaak.<ref>{{de}} [http://www.focus.de/wissen/diverses/forschung-berlin-vor-muenchen-forschungsstaerkste-deutsche-region_aid_758042.html ''Focus Online, 24 Mei 2015: Berlin vor München forschungsstärkste Region. Besoek op 27 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924225615/http://www.focus.de/wissen/diverses/forschung-berlin-vor-muenchen-forschungsstaerkste-deutsche-region_aid_758042.html |date=24 September 2015}}</ref> Navorsingsaktiwiteite in die Duitse hoofstad word jaarliks met sowat 1,8 miljard € se openbare fondse befonds, en meer as 13 persent van alle wetenskaplike patente, wat in Duitsland aangemeld word, kom uit Berlyn. 'n Sewentigtal nie-universitêre navorsingsinstellings, wat deur die staat befonds word, het meer as 60&nbsp;000 personeel as dosente, navorsers en ander medewerkers in diens. Groot nasionale navorsingsorganisasies soos die ''Fraunhofer-Gesellschaft'', ''Helmholtz-Gemeinschaft'', ''Leibniz-Gemeinschaft'' en ''Max-Planck-Gesellschaft'' bedryf institute in Berlyn, net soos 'n aantal federale departemente met altesaam agt navorsingsinstitute. Die meeste wetenskaplike instellings is in die stadsdele Buch, Charlottenburg, Dahlem, Mitte en Adlershof saamgetrek. == Openbare vervoer en lughawens == === Historiese ontwikkeling === [[Lêer:Mk Berlin Tram 1.jpg|duimnael|links|'n Historiese perdetrem van 1885]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J0716-500-003, Berlin, erste Kraftdroschke.jpg|duimnael|1905: Een van die eerste huurmotors vervoer passasiers]] [[Lêer:Berliner Ringbahn1877.jpg|duimnael|links|Die Berlynse ''Ringbahn'' in 1885]] [[Lêer:Clp 20070602 275 959-5 Twh Erkner.jpg|duimnael|'n Elektriese stadstrein uit die 1920's]] [[Lêer:Karte Berlin U-Bahn S-Bahn Sansculotte.jpg|duimnael|Kaart van Berlyn se moltrein- en stadstreinnetwerk in 2005]] Toe Berlyners hul werkplekke nog uitsluitlik per voet of per perdevoertuig kon bereik, moes hul woonplekke binne kort afstand daarvan geleë wees. So was die vinnig groeiende bevolking in die 19de eeu binne die bestaande stadsgrense en rondom fabrieke saamgetrek. Nywerhede was op hulle beurt aangewese op nabygeleë water- en spoorweë. Die steeds toenemende industrialisering het 'n gekoördineerde openbare vervoernetwerk vereis. Berlyn se eerste spoorweglyn na Potsdam is op 29 Oktober 1838 ingewy. Die uitbou van Pruise se vervoerstelsel het sentraal gestaan by die stigting van nuwe aandelemaatskappye en banke, en Berlyn het vinnig tot die middelpunt van dié stelsel ontwikkel. Die uitgebreide spoorwegnetwerk was aanvanklik nie op pendelaars gemik nie: nog omstreeks 1860 het treine slegs 'n aantal voorstede aan die rand van die huidige stadsgebied met die middestad verbind, soos byvoorbeeld Zehlendorf, Spandau, Köpenick, [[Bernau bei Berlin|Bernau]] of Trebbin. In 1874 het die nuwe ''Wannseebahn''-spoorlyn die stadsentrum met die suidwestelike voorstede verbind en die bou van huise tien of twintig kilometer buite die middestad vir Berlyners aantreklik gemaak. In ander nuwe stadsdele soos Westend het die ontwikkeling van openbare vervoergeriewe nie tred gehou met die uitbreiding van woongebiede nie en sodoende verdere groei voorlopig belemmer. Die nuwe treine was immers vinniger en geriefliker as perde-omnibusse. Die laasgenoemde voertuie was vanaf 1865 twee dekades lank die belangrikste openbare vervoermiddel in die stadsgebied en aangrensende voorstede. Die perde-omnibusnetwerk is in die laat 1880's deur stoomtrems aangevul wat die middestad met voorstede suid-wes van Berlyn verbind het. Maar eers met die voltooiing van die sogenaamde ''Ringbahn'' (sirkellyn) het treine as openbare vervoermiddel aantreklik geword. Die sirkellyn het Berlyn se bestaande treinstasies met mekaar verbind en goederevervoer vergemaklik. Die oostelike deel van die sirkellyn is in 1871, die westelike in 1877 in bedryf gestel. Vir die binnestedelike treinlyne moes viadukte gebou word. Die uitbou van verbindings na die voorstede het tot in die 1890's voortgeduur. Met nuwe bekostigbare tariewe vir pendelaars het treine vanaf 1891 'n massavervoermiddel vir Berlyners geword. [[Stoomlokomotief|Stoomlokomotiewe]] het byna vier dekades lank stoom en roet in die stadsgebied uitgeblaas voordat sirkel-, stads- en pendelaarstreine omstreeks 1930 geleidelik deur elektriese lokomotiewe getrek is. Op binnestedelike lyne is perde en stoomlokomotiewe al dekades vroeër deur elektriese trems (vanaf 1881) en moltreine (vanaf 1902) vervang. Die eerste elektriese stadstreine (''S-Bahn'') het vanaf 1924 tussen Bernau en Berlyn gery. Die openbare vervoerstelsel het kort voor die eeuwisseling 'n effektiewe mededinger gekry. In 1892 het die eerste privaat motor sy verskyning in Berlyn gemaak. Reeds ses jaar later is die eerste motorwedren in die stad gehou. Keiser Wilhelm II, wat daarvan gehou het om in een van sy chauffeur-gedrewe motors op die ''Unter den Linden''-boulevard of na Potsdam te ry, het in 1905 die eerste internasionale motorskou geopen. Kort daarna is die Keiserlike Motorklub (''Kaiserlicher Automobil-Club'') gestig. Motorvoertuie het as huurmotors vanaf 1899 met perdewaens meegeding, en in 1905 is die eerste motorbusse in bedryf gestel. Die laaste perdebus is in 1920 uitgefaseer. Die uitgebreide openbare vervoerstelsel, wat tot in die omgewing van Berlyn gestrek en ook nuwe waterweë soos die Teltowkanaal ingesluit het, het die ongekende groei van Berlyn, moderne stadsbeplanning en die skepping van goeie en ordelike woon- en werkomstandighede eers moontlik gemaak. Nuwe nywerhede kon sodoende oral in die stadsgebied en in die voorstede gevestig word. Tussen 1890 en 1900 is 'n radius van tussen 30 en 50&nbsp;km om die middestad deur industrialisering geraak. Ondernemings soos ''Siemens'' en ''Borsig'' het nuwe fabrieke in die noordelike voorstede laat oprig, en tegelykertyd het nuwe werkerswoonbuurte soos Tegel-Borsigwalde en Siemensstadt ontstaan. Nuwe nywerheidsgebiede het ook in die suide langs die Teltowkanaal en die ''Dresdner Bahn''-spoorweglyn naby Teltow, Tempelhof, Mariendorf, Marienfelde, [[Britz]] en Johannisthal begin uitbrei. Berlyners was vry om hul woon- en werkplekke ook in buitewyke of voorstede te soek. Hoe groter afstande tussen woon- en werkplek geword het, des te sneller het die lewe vir Berlyners geword. Uitdrukkings soos ''Berliner Tempo'' het na die nuwe haastige lewensritme begin verwys. === Die huidige openbare vervoernetwerk === [[Lêer:Gekamoefleerde moltreiningang in Friedrichstrasse, Berlyn.jpg|duimnael|links|'n "Gekamoefleerde" moltreiningang tydens boubedrywighede in [[Friedrichstraße]]]] [[Lêer:BVG KT4D mod.JPG|duimnael|'n Trem op die Alexanderplein]] [[Lêer:Sonnenuntergang hinter dem Berliner Hauptbahnhof.jpg|duimnael|Die hoofstasie ''Berlin-Hauptbahnhof'' teen sononder]] [[Lêer:Motel One, Berlyn.jpg|duimnael|links|''Motel One'' in Leipziger Straße]] Berlyn beskik oor 5&nbsp;334 kilometer se openbare strate en 1,44 miljoen geregistreerde voertuie. Moltreine, S-Bahn-treine (stadstreine), trems, busse, nagbusse en snelbusse (X- en metrobusse) dek die hele stadsgebied met 2&nbsp;286 kilometer se linies. Daar is ook fietspaaie dwarsoor die stad. Die internasionale lughawens is [[Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe]] in die suidooste, wat op 31 Oktober 2020 amptelik geopen is en as 'n gemeenskaplike lughawe vir die deelstate Berlyn en Brandenburg dien. Die belangrikste internasionale lughawe in Duitsland is egter ''[[Frankfurt am Main]]''. Tot op 8 November 2020 het ''Berlin-Tegel Otto Lilienthal'' in die noordweste as Berlyn saam met ''Berlin-Schönefeld'' as Berlyn se twee internasionale lughawens gedien, totdat die nuwe lughawe Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe geopen is. Albei lughawens het 37,4 miljoen passasiers in 2018 hanteer.<ref>{{de}} [https://www.aerobuzz.de/luftverkehr-news/berliner-airports-schafften-2018-neuen-passagierrekord/ ''www.aerobuzz.de, 15 Januarie 2019: Berliner Airports schafften 2018 neuen Passagierrekord. Besoek op 17 September 2019'']</ref> 'n Derde internasionale lughawe, [[Tempelhof-lughawe|''Berlin Tempelhof'']], was in die middestad geleë, maar is om ekonomiese en veiligheidsredes op 30 Oktober 2008 gesluit. Die lughawe is in sy laaste jare nog oorwegend deur kleiner stralers aangedoen en was veral gemik op sakereisigers. Met 'n oppervlak van 450 hektaar en 'n hoofgebou wat oor 'n lengte van 1,2 kilometer strek en 300&nbsp;000 vierkante meter beslaan was Tempelhof vroeër die grootste lughawe ter wêreld en het ook met die grootste gebou gepronk. Toe die lughawe in 1936 in bedryf gestel is, is dit jaarliks deur sowat 200&nbsp;000 passasiers gebruik, terwyl dit uiteindelik op 'n jaarlikse aantal van sowat ses miljoen reisigers gemik was. Die lughawe is grotendeels in sy oorspronklike vorm bewaar en is vanweë sy baanbrekende konsep deur die Britse argitek Norman Foster "die moeder van alle moderne lughawens" genoem.<ref>{{de}} [http://www.rbb-online.de/_/doku/beitrag_jsp/key=6250755.html Heimliche Wahrzeichen – der Flughafen Berlin Tempelhof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200751/http://www.rbb-online.de/_/doku/beitrag_jsp/key=6250755.html |date=27 September 2007}}</ref> Weens die verwagte snelle groei van Berlyn ná die Duitse hereniging in 1990 is daar aanvanklik beplan om die terrein vir die oprigting van 40&nbsp;000 nuwe woonstelle, wat 120&nbsp;000 bewoners sou huisves, te gebruik. Berlyn se bevolkingsgroei was egter aansienlik laer, en die oorspronklike planne is intussen duidelik afgeskaal. Nuwe woonstelle gaan waarskynlik net aan die rand van die vliegveld opgerig word. Die nuwe ''Berliner Hauptbahnhof'' (Berlynse hoofstasie) is op 26 Mei 2006 feestelik ingewy. Die stasie, wat volgens die Duitse Spoorweë ''Deutsche Bundesbahn'' die modernste ter wêreld is, is deur die Letties-gebore Duitse argitek Meinhard von Gerkan ontwerp en teen 'n koste van sowat 700 miljoen Euro opgerig. Die stasie verbind die tradisionele treinstasie-argitektuur met moderne konsepte en sal daagliks sowat 1&nbsp;100 treine en 300&nbsp;000 passasiers hanteer. == Internasionale uitstallings en feeste == [[Lêer:Berlinale2007.jpg|duimnael|''Berlinale''-filmfees]] Belangrike uitstallings waaraan ook Suid-Afrika deelneem is die ''[[Internationale Grüne Woche Berlin]]'' ('n landbouskou vir voeding, land- en tuinbou; dit word jaarliks in Januarie gehou) en die '''Internationale Tourismusbörse''' (reis- en toerisme-ekspo, jaarliks in Maart). Naas die ''[[Consumer Electronics Show]]'' (CES) in [[Las Vegas]] ([[Verenigde State]]) is die '''Internationale Funkausstellung''' die grootste uitstalling van elektroniese verbruikersware (soos televisie en hoëtroustelle) wat vanaf 2005 jaarliks plaasvind en – anders as sy Amerikaanse eweknie – oop staan vir privaatbesoekers. [[Februarie]] is die maand van die jaarlikse ''[[Berlinale]]'', die internasionale filmfees van Berlyn. == Parades en Karnaval van kulture == [[Lêer:Carnival of cultures Berlin 2005 c.jpg|duimnael|links|Die jaarlikse Karnaval van kulture vind sy hoogtepunt in 'n vrolike en kleurryke feesoptog]] [[Lêer:Holocaust Memorial - Berlin.jpg|duimnael|Die [[Monument vir die vermoorde Jode van Europa|Holocaust-monument]]]] Die ''[[Love Parade]]'', wat in die jare negentig nog as 'n klein straatfees gehou is, het in sy hoogty meer as een miljoen jongmense gelok. Die reuse partytjie van dans en tegnomusiek het in Julie 2006 vir die laaste keer in Berlyn plaasgevind. In 2004 en 2005 is dit weens 'n gebrek aan fondse en borge gekanselleer, en [[Essen, Duitsland|Essen]], [[Dortmund]] en [[Duisburg]] het in 2007, 2008 en 2010 as nuwe gasheerstede opgetree.<ref>{{de}} [http://www.wdr.de/themen/panorama/2/love_parade/070516.jhtml wdr.de Panorama: Die "Love Parade" kommt ins Ruhrgebiet]</ref> Die ander bekende feeste is die ''Karneval der Kulturen'', 'n kleurryke fees met meer as 4&nbsp;000 groepe en dansers van dwarsoor die wêreld, wat gedurende Pinkster plaasvind, en die ''Christopher Street Day-parade'' wat deur Berlyn se gay en lesbiese gemeenskap jaarliks in [[Junie]] georganiseer word en gereeld meer as 'n halfmiljoen toeskouers lok. == Toerisme == [[Lêer:Breitscheidplatz November 2013.jpg|duimnael|Kersmark op Breitscheid-plein, met die ''Zoofenster''-hotel in die agtergrond]] Berlyn het vanaf die laat 20ste eeu tot een van die gewildste reisbestemmings in Europa ontwikkel. 16,1 persent van alle internasionale toeriste, wat 'n besoek aan Duitsland bring, kies die hoofstad as hul reisbestemming. In 2013 is altesaam 11,32 miljoen besoekers geregistreer – 'n styging van 4,4 persent teenoor die vorige jaar. Die aantal oornagtings het selfs met 8,2 persent gestyg tot meer as 26,9 miljoen.<ref>{{de}} [http://www.dehoga-berlin.de/daten-a-fakten.html DEHOGA Berlin – Daten und Fakten. Besoek op 31 Desember 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231131335/http://www.dehoga-berlin.de/daten-a-fakten.html |date=31 Desember 2014}}</ref> Tans bied 786 hotelle en ander verblyfondernemings 132&nbsp;600 hotelbeddens aan waarvan 'n gemiddeld van 56,4 persent bespreek is. Daar is ook vyf kampeerterreine binne die stadsgebied. Berlyn se verblyfondernemings en restaurante het in 2013 altesaam meer as 90&nbsp;000 werknemers in diens gehad en beroepsopleiding vir byna 5&nbsp;000 jongmense verskaf. Die Duitse hoofstad raak ook toenemend gewild by kongresgangers. In 2013 is 126&nbsp;200 kongresse van een of meer dae met 10,6 miljoen deelnemers in Berlyn gehou. == Besienswaardighede == [[Lêer:Berlin Deutscher Dom Apel.jpg|duimnael|''Deutscher Dom'' vanaf die [[Gendarmenmarkt]]]] [[Lêer:PotsdamerPlatz Vogelperspektive 2004 1.jpg|duimnael|Die ''Potsdamer Platz'']] [[Lêer:Berlin - view from Fernsehturm to Alexanderplatz.jpg|duimnael|Die Alexanderplatz, soos gesien vanaf die televisietoring, met die afdelingswinkel ''Kaufhof'' en die ''Park Inn''-hotel]] [[Lêer:Oberbaumbrücke mit U-Bahn.jpg|duimnael|Berlyn-Treptow: 'n Bogrondse moltreinlyn ry oor die Oberbaum-brug]] [[Lêer:Le Sony Center et la Philharmonie (Berlin) (9620372847).jpg|duimnael|Die dak van die Sony Center is 'n simboliese namaaksel van die Japanse berg [[Foedji]]]] [[Lêer:Neue Nationalgalerie Berlin 2004-02-21.jpg|duimnael|Die ''Neue Nationalgalerie'']] [[Lêer:Schwanenwerder Bootshaus.jpg|duimnael|Boothuis op die skiereiland Schwanenwerder]] [[Lêer:Berlyn, Frankfurter Allee.jpg|duimnael|[[Frankfurter Allee]] in die aandskemer]] * Die '''Kurfürstendamm''' met sy luukse winkels en die pragstraat '''Unter den Linden''' met talle historiese geboue is die belangrikste strate vir die besoeker. * Die '''KaDeWe''' (Kaufhaus des Westens) in die [[Tauentzienstrasse]] is die grootste afdelingswinkel op die Europese vasteland, en sy boonste verdieping bied kos en drank van dwarsoor die wêreld vir die fynproewer. * Argitekte van dwarsoor die wêreld het na die hereniging van Oos- en Wes-Berlyn begin om die nuwe Berlyn te skep. Die ou '''Potsdamer''' en '''[[Leipziger Platz]]''' wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog verwoes is, het nou herrys met die '''Sony-Center''' as sy besige middelpunt. Sy imposante dak lyk soos 'n klein weergawe van die heilige berg [[Foedji]] in [[Japan]]. Die '''Beisheim-Center''' is soos die Sony Center 'n klein stadsbuurt naby die Potsdamer Platz, en sy torings is in die styl van die New Yorkse Art Déco ontwerp. Die sentrum spog met twee vyfster-hotelle, die ''Marriott'' en ''The Ritz-Carlton''. 'n Reusagtige muurskulptuur met sowat 28&nbsp;000 ligdiodes verfraai en verlig die [[atrium|ontvangsaal]] van die Marriott-hotel. Die '''Leipziger Platz''' het nou weer die vorm van 'n [[agthoek]]. Voor die Tweede Wêreldoorlog was dit die adres van een van die grootste afdelingswinkels, maar intussen is daar nuwe, moderne geboue soos die '''Kanada-Haus''', die nuwe ambassade van [[Kanada]]. Die ambassade, wat deel uitmaak van die Oktagon-gebouekompleks, spog met 'n daktuin wat die loop van die McKenzie-rivier versinnebeeld. Dit is die eerste diplomatieke gebou van die Noord-Amerikaanse land in [[Duitsland]], wat Kanada teen 'n koste van sowat 50 miljoen Euro laat oprig. Kalksteen uit die provinsie van [[Manitoba]] en hout uit die provinsies van [[Québec (provinsie)|Québec]] en [[Ontario]] is as boumateriaal ingevoer. 'n Winkeldeurgang en 'n mediasentrum, wat inligting oor Kanada ter beskikking stel, is deel van die ambassade (Leipziger Platz 17). * Die historiese stadsentrum van '''Mitte''' lok met sy '''Museumsinsel''' (eiland met verskillende museums, sedert 1999 Unesco-wêrelderfenisgebied, hier word die beroemde '''Pergamon-altaar''' getoon), die '''[[Gendarmenmarkt]]''' met die '''Deutscher''' en '''Französischer Dom''' (Duitse en Franse Katedraal, laasgenoemde bied vanuit sy koepel 'n uitsig oor die hele stad), die '''[[Reichstag (gebou)|Reichstag]]''' en die '''[[Brandenburgse Poort]]''' (''Brandenburger Tor''). Die '''Ou Stadsaal''' van Berlyn ('''[[Rotes Rathaus]]''') is die setel van die Berlynse Senaat. Die '''Ou Stadhuis''' ('''Altes Stadthaus''') naby die Raadsaal is tussen 1902 en 1911 deur die argitek Ludwig Hoffmann opgerig. Van 1950 van 1990 dien die gebou as setel van die Raad van Ministers (Ministerrat) van die Duitse Demokratiese Republiek, en hier is in 1990 die Verdrag oor die Duitse Hereniging geformuleer. Die standbeeld van die Romeinse geluksgodin Fortuna op die koepel van die Stadhuis-toring, wat in 1951 verdwyn het en vermoedelik ingesmelt<!--?--> is, word in 2004 as deel van die historiese rekonstruksie van die gebou weer aangebring. Die figuur van sowat 3 meter is deur 'n plaaslike mesenas geborg. Die Stadhuis dien vandag as 'n stedelike administrasiegebou. Moderne argitektuur sluit die '''Neue Nationalgalerie''', '''[[Staatsbibliothek zu Berlin]]''', '''Philharmonie''' (hier speel die '''Berliner Philharmoniker''') en die '''[[Televisietoring van Berlyn|Televisietoring]]''' op die '''Alexanderplatz''' in. * Die '''Alexanderplatz''' is 'n uitgestrekte plein in die oostelike middestad, Dit was oorspronklik 'n veemark en is ter ere van die Russiese tsaar Alexander I, wat destyds 'n amptelike besoek aan Berlyn afgelê het, op 25 Oktober 1806 hernoem. Met die opening van die groot treinstasie en 'n nabygeleë mark het dit teen die laat 19de eeu tot een van Berlyn se kommersiële sentrums ontwikkel. In die 1920's was dit saam met die '''Potsdamer Platz''' ook die sentrum van Berlyn se polsende naglewe, en het die inspirasie vir Alfred Döblin se beroemde roman Berlin Alexanderplatz gelewer, wat in 1929 vrygestel is, en twee latere verfilmings in 1931 en 1980. Die plein self is verskeie kere herbou, waarby die belangrikste argitektoniese veranderings in die 1960's plaasgevind het, toe die plein as deel van die herontwikkeling van die Duitse Demokratiese Republiek se hoofstadsentrum aansienlik vergroot is. Destyds is 'n aantal bekende geboue soos die Berlynse televisietoring (die tweede hoogste gebou in Europa), die ''Hotel Stadt Berlin'' (tans die ''Park Inn''-hotel) en die Wêreldtydklok (''Weltzeituhr''), 'n roterende installasie wat die verskillende tydsones van die wêreld en die presiese tyd in ander stede wys, opgerig. Ná die Duitse hereniging is talle geboue gerestoureer, terwyl 'n aantal nuwe wolkekrabbers beplan word. Nogtans het die plein sy tipiese Sosialistiese karakter van die 1960's bewaar. * Die '''Televisietoring''' is na 'n boutyd van 53 maande op 3 Oktober 1969 ingewy. Met 368 meter is dit die hoogste gebou in Duitsland en die vierde hoogste in Europa. Vyf hysbakke neem besoekers in 40 sekondes na die uitkykplek (203 meter bo-oor die grond) en die roterende restourant. Die kenmerkende silwerkoeël van die toring is deur die bekende DDR-argitek Herrmann Henselmann ontwerp en simboliseer die eerste mensgemaakte satelliet, die Sowjetse ''Spoetnik''. Die antennes en satellietskottels, wat op vyf verdiepings aangebring is, saai onder meer die digitale televisie- en radioprogramme volgens die DVB-T-standaard uit, terwyl ander deur ambassades gebruik word. * In die ou '''Diplomatebuurt''' is monumentale geboue uit die Nazi-era soos die '''Italiaanse''' en '''Japanse ambassades''' herstel; [[Suid-Afrikaanse Ambassade in Berlyn|Suid-Afrika se missie]] het 'n nuwe gebou in die gebied opgerig. * Die nuwe '''[[Monument vir die vermoorde Jode van Europa]] (Holocaust-monument)''' van die Amerikaanse argitek [[Peter Eisenman]], wat uit duisende steles bestaan, herinner aan die ses miljoen Joodse burgers van verskillende Europese lande wat in die konsentrasiekampe vermoor is. Sowat 'n derde van die Joodse bevolking van [[Duitsland]] was in 1933 in Berlyn woonagtig. Die besluit om Joodse burgers te vermoor is op 20 Januarie 1942 in die berugte '''Wannseevilla''' geneem wat vandag ook 'n gedenkplaas is ('''Steglitz-Zehlendorf'''). Danksy immigrasie uit [[Rusland]] het die Joodse gemeente van Berlyn weer gegroei; naas die moderne Huis van die Joodse Gemeente van Berlyn met sy uitstekende restourant is die herstelde Ou [[Sinagoge]] in die Oosterse styl met sy goue dak een van die groot besienswaardighede. * Die '''[[Berlynse Domkerk]]''' met die grafkelder van die [[Huis van Hohenzollern]]. * Die '''Humboldt-Forum''' in die herboude [[Berlynse kasteel]] met 'n biblioteek en versamelings van die ''Stiftung Preußischer Kulturbesitz''. * Die '''Botaniese Tuin''' (Botanischer Garten) bestaan al meer as 300 jaar en is op een na die grootste wêreldwyd met 'n oppervlakte van meer as 43 hektaar en spog met 22&nbsp;000 plantespesies (Königin-Luise-Strasse 6–8, '''Steglitz-Zehlendorf'''). * Die '''Zoologischer Garten Berlin''' (Berlynse Dieretuin) in 1844, verbonde aan die '''Aquarium Berlin''' is geleë in die westelike deel van die stad. (Hardenbergplatz 8 en Budapester Stasse 32) * Die '''Tierpark Berlin''' in 1954 geopen in die oostelike deel van die stad. Met 'n oppervlakte van 160 hektaar en 10.000 diere lewe in ongeveer 1.000 spesies. (Lichtenberg-Friedrichsfelde, Am Tierpark 125) * Die '''Zeiss-Planetarium''' in '''Treptow''' beskik oor die langste refraktor-teleskoop ter wêreld. * Die '''[[Museumdorp Düppel|Museumsdorf Düppel]]''' in die buitewyk [[Dahlem]] is 'n namaaksel van die Middeleeuse dorpie wat omtrent 1170 in die gebied gestig word. Aan die begin van die jare sewentig word die nedersetting, wat oorspronklik uit 16 plase bestaan, heropgerig. Die museum vertoon ou plaasdiere en -plante, wat hier weer geteel word, en tradisionele ambagte soos die Middeleeuse skoenmakery en pottebakkery. * Die '''Hamburger Bahnhof''' is die oudste stasie in Berlyn en dien na sy renovasie as 'n museum vir moderne kuns. Kunswerke van onder meer [[Andy Warhol]] en [[Roy Lichtenstein]] is hier te sien. Saans word die gebou met blou lig bestraal ('''Mitte''', Invalidenstrasse 50). * Die '''Grosser Wasserspeicher''' is 'n ou viskoelkamer wat vandag vir klankinstallasies gebruik word. Besoekers bereik die binneste van die toring via spiraalvormige wandelgange en kan 'n buitengewone mengsel van klank en kleure geniet (Belforter Strasse). * Die '''Pfaueninsel''' (Poumannetjieseiland) in die Havelmeer is as 'n soort kunsmatige [[Arkadië]] vir die Pruisiese prinsesse ontwerp. Daar is talle argitektoniese besonderhede wat 'n mens op sy speurtog kan ontdek. 'n Reusagtige ''volière'' (voëlpark) met eksotiese voëls en natuurlik poumannetjies bekoor voëlliefhebbers. Op die eiland mag nie gerook word nie, en ook motors word nie toegelaat nie. Die Pfaueninsel is in 1990 met kastele in Berlyn en Potsdam as Unesco-wêrelderfenisgebied gelys. * '''Schwanenwerder''' lê soos die Pfaueninsel in die Havelmeer, in die weste van die stad. Die nyweraar Wilhelm Wessel koop die skiereiland in 1882 en laat dit in 'n pragtige landskaptuin omskep. Voor die Eerste Wêreldoorlog is die skiereiland 'n gewilde woonplek vir die rykste burgers van die stad. Na 1933 word baie Joodse eienaars gedwing om hul villa's teen 'n lae prys aan prominente lede van die Nasionaal-Sosialistiese Party te verkoop, waaronder die Minister van Propaganda, [[Joseph Goebbels]], en die argitek [[Albert Speer]]. * '''[[Kladow]]''' en '''Gatow''' is voormalige boeredorpe aan die westelike oewer van die Havelmeer. Teen die jaar 1900 begin welgestelde burgers hier met die oprigting van 'n aantal somerhuise. Natuurreservate langs die meer, baie klein baaie, parke en statige landhuise oorheers die gebied. Die '''Alte Dorfkirche Gatow''' (Ou Dorpskerk van Gatow) is een van die oudste geboue in die gebied en ontstaan vanaf die veertiende eeu; die skildery oor die altaar dateer uit die tydperk omtrent 1495 en is deur die Neurenbergse meester Michael Wolgemut geskilder. == Kookkuns == Die gewildste geregte is moontlik die beroemde Berlynse [[kerriewors]] en die Turkse döner ('n met vleis en groente gevulde brood), wat albei by straatstalletjies verkoop word. Nietemin is daar ook sowat 6&nbsp;000 restourante, waarvan die helfte tradisionele Duitse [[kookkuns]] bied. Byna alle lande het 'n restourant met hulle spesialiteite in die stad. == Kuns en kultuur == === Filmkuns === [[Lêer:Zoologischer Garten Berlin - Marmorsaal im Zoo.jpg|duimnael|Die premières van belangrike rolprente is onder meer in hierdie marmersaal-bioskoop digby Berlyn se dieretuin ''Zoologischer Garten'' gehou]] Kuns en sakewêreld het in die vroeë 20ste eeu 'n vrugbare verbintenis gehad waaruit 'n florerende rolprentbedryf ontstaan het. Gedurende die 1920's, wat algemeen as die goue tydperk van Duitse filmkuns beskou word, was Berlyn saam met [[Babelsberg|Potsdam-Babelsberg]] danksy die grootste ateljees in Europa en eersterangse moderne toerusting die spilpunt van 'n bedryf waar rolprentmakers ongekende vryheid geniet het. Hier het filmwerke ontstaan waarin ekspressionistiese stomfilmakteurs hul rolle temidde van kunsvolle coulisses met gesofistikeerde beligting vertolk het. Die plaaslike filmbedryf het ook gedurende die Nazi-bewind nog gefloreer, alhoewel baie regisseurs en sterre na [[Hollywood]] geëmigreer het. Ná die Tweede Wêreldoorlog het Berlyn met die ''Berlinale'' sy eie filmfees gevestig waartydens een van die mees prestigieuse pryse in die filmwêreld, die [[Goue Beer]], toegeken word. Plaaslike rolprentmakers het hulle naas komedies op films toegespits waarin Berlyn en sy besondere geskiedenis sentraal staan. ''The Grand Budapest Hotel'', 'n komedie wat as Brits-Duitse koproduksie ontstaan het, het in Februarie 2015 vier [[Oscar]]s ingepalm. === Konserthuise en teaters === [[Lêer:Philharmonie 1a.jpg|duimnael|Die ''Berliner Philharmonie'']] [[Lêer:Konzerthaus Gendarmenmarkt apel.JPG|duimnael|Die ''Konzerthaus am Gendarmenmarkt'']] * '''Akira Ikeda Gallery''' (kunsgalery): Hierdie galery met filiale in Japan en die Verenigde State toon van die beste kunstenaars (Prenzlauer Berg, Schönhauser Allee 176). * '''Berliner Philharmonie''' (konsertsaal): Die tuiste van die [[Berliner Philharmoniker]] (voorheen bekend as die Berlynse Filharmoniese Orkes) het 2&nbsp;400 sitplekke in die Philharmonie en 1&nbsp;200 in die kamermusieksaal. Onder leiding van [[Simon Rattle|Sir Simon Rattle]] (chef-dirigent van die Berlynse Philharmoniese orkes). (Tiergarten, Herbert-von-Karajan-Strasse 1). * '''Camera Work''' (fotogalery): Die werk van die beste modefotograwe word hier getoon (Charlottenburg, Kantstrasse 149). * '''Deutsche Oper Berlin''' (operahuis): Opera in die weste van Berlyn onder leiding van Donald Runnicles (Musiekdirekteur-Generaal) en Kirsten Harms (Direkteur, Regisseur): (Charlottenburg, Bismarckstrasse 35). * '''Komische Oper''' (operahuis): Geopen in 1947 is dit die kleinste operahuis van Berlyn. Onder leiding van Andreas Homoki (Direkteur): (Mitte, Behrenstrasse 55–57). * '''Konzerthaus am Gendarmenmarkt''' (konsertsaal): 'n Statige ou gebou van 1821 op die mooiste plein van die stad (Mitte, Gendarmenmarkt). * '''Staatsoper Unter den Linden''' (operahuis): Die oudste van Berlyn se drie operahuise wat in 1742 geopen is. Onder leiding van [[Daniel Barenboim]] (Musiekdirekteur-Generaal, Vladimir Malakhov (Direkteur Ballet) en Jürgen Flimm (Regisseur, Direkteur): (Mitte, Unter den Linden 7). : Saison 2010/2011 in '''Schiller-Theater''' (Charlottenburg, Bismarckstr. 110) * '''Theater des Westens''': Musicals (Charlottenburg, Kantstr.12) * '''Musical-Theater Berlin''': Musicals (Mitte, Marlene-Dietrich-Platz 1) * '''Neuköllner Oper''': Musicals (Neukölln, Karl-Marx-Straße 131) * '''Konzertsaal der Universität der Künste''': Recitals (Charlottenburg, Hardenberg-/Fasanenstrasse) * '''Haus der Berliner Festspiele''': Musiek-Feeste, Festivals (Wilmersdorf, Schaperstr. 24) * '''Waldbühne''': Ope lug konserte (Charlottenburg, Glockenturmstr. 1) * '''Friedrichstadt-Palast''': Musiek, Show, Danz. Geskik vir internasionale gaste (Mitte, Friedrichstr. 107) * '''Wintergarten''' (varieté): Van die beste internasionale kunstenaars tree hier op (Tiergarten, Potsdamer Strasse 96) == Museums == [[Lêer:Naturkundemuseum Berlin.jpg|duimnael|Die ''Museum für Naturkunde'']] [[Lêer:Pergamonmuseum Babylon Ischtar-Tor.jpg|duimnael|Die Ishtarpoort in die [[Pergamonmuseum]]]] * '''Ägyptisches Museum (Neues Museum)''': Hier word onder meer die [[buuste van Nofretete|buuste van koningin Nofretete]] vertoon. * '''Alliiertenmuseum''': Die geskiedenis van die Geallieerde Magte in Berlyn (Dahlem, Clayallee 135). * '''Alte Nationalgalerie''': Skilderkuns uit die 19de eeu – romantiek, klassissisme, biedermeierstyl, impressionisme (Mitte, Bodestrasse 1–3). * '''Altes Museum''': Klassieke Griekse, Etruskiese en Romeinse kuns, in die styl van die Pantheon in Rome gebou (Mitte, Am Lustgarten). * '''[[Bauhaus|Bauhaus-Archiv]] – Museum für Gestaltung''': Die Bauhaus-styl en -argitektuur kan hier bewonder word. Die Bauhaus-winkel in die museum verkoop artikels wat in die Bauhaus-styl ontwerp is (Tiergarten, Klingelhöferstrasse 14). * Die '''[[Bröhan-Museum]]''' fokus op internasionale beeldende kuns en kunshandwerk uit drie kunstydperke: Jugendstil, Art Déco en Funksionalisme – kunsstrominge wat tussen 1889 en 1939 gefloreer het (Charlottenburg, Schlossstraße 1a). * 'n Pragtige klein villa huisves die '''Brücke-Museum''', wat oor 'n unieke versameling kunswerke uit die tydperk van die Duitse ekspressionisme beskik (Grunewald, Bussardsteig 9). * '''Deutsches Historisches Museum''': Duitse geskiedenis (Mitte, Unter den Linden 3). * '''Deutsches Technikmuseum''': Een van die grootste tegniese museums van die wêreld (Kreuzberg, Trebbiner Strasse 9). * '''Ethnologisches Museum''': 'n Half miljoen voorwerpe van dwarsoor die wêreld word hier getoon (Dahlem, Arnimallee 27). * '''Filmmuseum''': Die tentoonstelling se klem val op die verhouding tussen Duitsland, Berlyn en Hollywood, die Duitse rolprentkuns van die dertiger- en veertigerjare, Marlene Dietrich (die beroemde Duitse aktrise wat in Berlyn gebore is) en spesiale rolprenteffekte ( Tiergarten, Potsdamer Strasse 2). * '''Forschungs- und Gedenkstätte Normannenstrasse''': Die geskiedenis van die Duitse Demokratiese Republiek van 1949–1989 en die geheimdiens ''Staatssicherheit'' kan hier in sy voormalige hoofkwartier bestudeer word (Lichtenberg, Normannenstrasse 22). * '''Jüdisches Museum''': Een van die uitstekende voorbeelde van die Nuwe Berlyn se argitektuur is die [[Joodse Museum in Berlyn|Joodse Museum]]. Die gebou van Daniel Libeskind lyk soos 'n Dawidster wat gebars het. Binnenshuis is dit 'n soort doolhof met talle leë kamers wat die Joodse lewe, wat verdwyn het, simboliseer (Kreuzberg, Lindenstrasse 9–14). * '''Kupferstichkabinett''': 35&nbsp;000 tekeninge en sowat 400&nbsp;000 prente van die middeleeue tot by vandag (Tiergarten, Matthäikirchplatz 8). * '''Museum für Naturkunde''': Die natuurkundemuseum beslaan sowat 6&nbsp;000&nbsp;m² en behoort tot 'n klein aantaal museums wêreldwyd wat met 'n versameling van meer as 25 miljoen voorwerpe kan spog, waaronder geraamtes van dinosaurusse en meteoriete (Mitte, Invalidenstrasse 43). * '''Neue Nationalgalerie''': Die gebou van staal en glas huisves moderne skilderye en beeldhoukuns (Tiergarten, Potsdamer Strasse 50). * '''[[Pergamonmuseum]]''': Die Pergamonaltaar uit die tweede eeu v.C., die Ishtarpoort en die markpoort van Milet word hier getoon (Mitte, Am Kupfergraben). * Die '''Sammlung Berggruen''' vertoon kunswerke van Picasso, Miró en [[Henri Matisse|Matisse]]. Heinz Berggruen, 'n bekende kunsversamelaar, is 'n persoonlike vriend van Pablo Picasso en koop 'n aantal van sy vroeë werke (Schlossstrasse 1). * '''Schwules Museum''': Die enigste museum wêreldwyd wat gay-liefde, -vriendskap, -seks, VIGS en die onderdrukking tydens die Nazi-heerskappy behandel (Kreuzberg, Mehringdamm 61) * '''Zille-Museum''': Heinrich Zille het sowat 'n eeu gelede die lewe in Berlyn se arbeidersbuurte in sy tekeninge vasgevang (Mitte, Probststrasse 11). == Sport == [[Lêer:Berlin Olympiastadion aussen.jpg|duimnael|Die ''Olympiastadion'']] [[Lêer:Olympiastadion Berlin Sep-2015.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die ''Olympiastadion'' in September 2015]] * '''[[Olympiastadion Berlyn|Olympiastadion]]''' (74&nbsp;200 sitplekke, tuisstadion van [[Hertha BSC]]). Dit was een van die gasheerstadions tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], asook die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011]]. * '''Stadion An der Alten Försterei''' (19&nbsp;000 sitplekke, tuisstadion van die [[1. FC Union Berlyn]]) * '''Max-Schmeling-Halle''' (11&nbsp;900 sitplekke) * '''Mercedes-Benz Arena''' (17&nbsp;000 sitplekke) * '''Olympia-Schwimmstadion''' (7&nbsp;600 sitplekke) * '''Schwimm- und Sprunghalle im Europasportpark''' (4&nbsp;000 sitplekke) * '''Trabrennbahn Karlshost''' * '''Trabrennbahn Mariendorf''' == Susterstede == {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1967.<ref name="Susterstede">{{de}} {{cite web |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/ |title=Städtepartnerschaften |publisher=Berlin |accessdate=5 Mei 2025}}</ref> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]], sedert 1987.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]], sedert 1988.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]], sedert 1989.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1992.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|België}} [[Brussel]], [[België]], sedert 1992.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Oesbekistan}} [[Tasjkent]], [[Oesbekistan]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indonesië}} [[Djakarta]], [[Indonesië]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Tokio]], [[Japan]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Argentinië}} [[Buenos Aires]], [[Argentinië]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1995.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 2000.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Namibië}} [[Windhoek]], [[Namibië]], sedert 2000.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 2023.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Israel}} [[Tel Aviv]], [[Israel]], sedert 2025.<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig): * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == ; Wikiwebtuistes ---- {{CommonsKategorie|Berlin|Berlyn}} {{Wikt|Berlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage|Berlin|Berlyn}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{de}} [http://www.berlin.de/ Die amptelike webwerf van die Duitse hoofstad] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Berlin|title=Berlin|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Mei 2025}} ; Suid-Afrikaanse webtuistes ---- * {{af}} [http://www.suid-afrika.de/ 'n Afrikaanse werf oor Berlyn] * {{de}} [http://www.suedafrika.org/ Ambassade van die Republiek van Suid-Afrika] ; Afrikaanse literatuur oor Berlyn ---- * [[Hennie Aucamp]]: ''Koffer in Berlyn: Essays oor kabinet''. [[Pretoria]]: Protea Boekhuis 2013 * [[Karel Schoeman]]: ''Deelstad: ’n Boek oor Berlyn''. Pretoria: Protea Boekhuis 2013 ; Russiese immigrasie en infrastruktuur ---- * {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=Vu3zOqNH73A ''youtube.com: Russische Parallelwelt in Berlin''] * {{de}} [https://www.berlin.de/kultur-und-tickets/tipps/multikulti/russisches-berlin/ ''berlin.de: Russisches Berlin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024213906/https://www.berlin.de/kultur-und-tickets/tipps/multikulti/russisches-berlin/ |date=24 Oktober 2020}} * {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=ncOUtAotQXM ''YouTube.com: SPIEGEL dokumentêr oor die Russiese supermark Rossija: Charlottengrad – 400 Quadratmeter Russland (1)''] * {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=_wDHOclJkSc ''Charlottengrad – 400 Quadratmeter Russland (2)''] ; Kuns en kultuur ---- * {{de}} [http://www.klauskramer.de/Schiff/Staedte/Berlin/Berlin1_top.html ''Berlin – das preußische Venedig 1810 bis 1898 (Archiv Klaus Kramer)''] {{Deelstate van Duitsland}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Berlyn| ]] [[Kategorie:Deelstaathoofstede van Duitsland]] 8030gxduzh4os0ezd4d3ywgxtflz2uq 0 6494 2900520 2856839 2026-05-01T19:00:06Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2900520 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''München'''<br /> [[Lêer:Munich montage.png|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locator map M (town) in Germany.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU München gross COA.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Munich (striped).svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Duitsland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Duitsland|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Bavaria (lozengy).svg|20px]] [[Beiere]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|48|08|N|11|35|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 14 Junie 1158 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1175 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Oppervlakte]]:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 310,7 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 519 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2024) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;505&nbsp;005<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik.bayern.de/mam/produkte/veroffentlichungen/statistische_berichte/a1210c_202400.pdf |title=Einwohnerzahlen Stand: 31. Dezember 2024 |publisher=Bayerisches Landesamt für Statistik |date=31 Desember 2024 |accessdate=1 Mei 2026}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;844/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;700&nbsp;000 |- | &nbsp;- ''Metropolregion'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6&nbsp;000&nbsp;000 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 9,7&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0,3 / 19,4&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 944,0&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Dominik Krause (Grüne) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.muenchen.de/ ''muenchen.de''] |} '''München''' ([[Duits]]: [ˈmʏnçn̩], {{Audio|Munich german pronounciation standard.wav|luister}} of [ˈmʏnçən]; [[Beiers]]: ''Minga'', [ˈmɪŋ(ː)ɐ], {{Audio|Bar-München.ogg|luister}}; [[Latyn]]: ''Monacum'', [[byvoeglike naamwoord]]: ''monacensis'') aan die [[Isar]]rivier is die hoofstad van die [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Beiere|Vrystaat Beiere]]. Met 'n bevolking van 1,5 miljoen en 'n oppervlakte van meer as 310&nbsp;km² is München die grootste stedelike nedersetting in dié deelstaat volgens sy inwonertal en sy oppervlakte, asook die derde grootste stad in Duitsland ná [[Berlyn]] en [[Hamburg]] en die elfde grootste stedelike nedersetting in die [[Europese Unie]]. Vanweë sy kleiner oppervlakte in vergelyking met ander Duitse metropole word München deur 'n relatief hoë bevolkingsdigtheid gekenmerk. [[Lêer:Highlight Towers Munich 2014.jpg|duimnael|links|''HighLight Towers'' in Schwabing, 'n gebouekompleks van staal en glas met twee wolkekrabbers. Die 9de, 10de en 20ste verdieping van die twee torings word deur drie brûe, wat ewenens uit staal en glas bestaan, met mekaar verbind<ref>{{de}} [https://www.muenchenarchitektur.com/architektur-highlights/20-gewerbe-und-verwaltungsbauten/1159-highlight-munich-business-towers ''Muenchenarchitektur.com: HighLight Munich Business Towers. Besoek op 3 Oktober 2020'']</ref>]] Die sogenaamde ''Metropolregion München'', wat naas München se metropolitaanse gebied ook stede soos [[Augsburg]], [[Ingolstadt]], Landshut, Rosenheim, Kaufbeuren en omliggende landelike distrikte insluit, het 'n oppervlakte van 27&nbsp;700 vierkante kilometer en 'n bevolking van sowat ses miljoen. Die stad is 'n kulturele sentrum met universiteite, talle historiese geboue en meer as 12&nbsp;000 ondernemings in die media- en rolprentbedryf. Sedert die sewentigerjare het die stad tot een van die welvarendstes in [[Europa]] ontwikkel; die stad huisves 'n bloeiende [[ekonomie]] met groot transnasionale korporasies soos Siemens, [[BMW]], MAN en Allianz. Ander belangrike nywerhede is in die [[lug- en ruimtevaart]], brouerye, elektroniese ingenieurswese en wetenskaplike gereedskap. == Etimologie == [[Lêer:Augsburger schied 02.jpg|duimnael|links|Die eerste verwysing ná München (''munichen'') in die ''Augsburger Schied'' van 14 Junie 1158]] Die naam München word gewoonlik uitgelê as ''bei den Mönchen'' ("by die monnike") en afgelei van die Latynse verwysing ''apud Munichen'' in die eerste historiese dokument uit die jaar 1158. ''Munichen'' gaan waarskynlik terug op die [[Duits|Oudhoogduitse]] vorm ''munich'' ("monnik"). Reeds voor die stigting van München het sedert die 8ste eeu 'n afstigting van die klooster Tegernsee by die Petersberg in die huidige stadsgebied bestaan. == Geografie == [[Lêer:Isar Munich.jpg|duimnael|links|Die Isarrivier]] München vorm een van die 23 ''Oberzentren'' (belangrike administratiewe, ekonomiese en kulturele sentrums) van die Vrystaat Beiere. Met 4&nbsp;307 inwoners per vierkante kilometer het München die hoogste bevolkingsdigtheid van alle Duitse stede met meer as 100&nbsp;000 inwoners. Die hoogste bergpiek in die stadsgebied is die Warnberg op 579 meter bo [[seevlak]], die laagste punt lê in die stadswyk Feldmoching (482 meter bo seevlak). Die Isarrivier vloei oor 'n lengte van 13,7 kilometer vanuit die suidweste in noordoostelike rigting deur die stadsgebied; sy bekendste eilande is die Museumeiland met die Duitse Museum en die nabygeleë Pratereiland. 'n Aantal bekende mere is in die omgewing van München geleë, waaronder die Ammer-, Wörth- en Starnbergmeer. München beslaan 'n oppervlakte van 310,7 vierkante kilometer en is ten opsigte van sy oppervlakte die sesde grootste stad in Duitsland na Berlyn, Hamburg, [[Keulen]], [[Dresden]] en [[Bremen]]. == Klimaat == [[Lêer:StarnbergerSee02.jpg|duimnael|Die Starnbergse Meer in die omgewing van München met die [[Zugspitze]], Duitsland se hoogste bergpiek, in die agtergrond]] München lê in die oorgangsgebied tussen die vogtige Atlantiese en die droë kontinentale klimaat. Ander belangrike invloedfaktore ten opsigte van weersomstandighede in München is die [[Alpe]] as die [[Sentraal-Europa|Sentraal-Europese]] en die [[Donau]]rivier as die plaaslike weerkundige grens. Hierdie konstellasie het 'n wisselvallige weer tot gevolg. Die temperatuurskommelings tussen dag en nag en tussen somer en winter is soms baie groot. Die winters duur van Desember tot Maart en is relatief koud met 'n gemiddelde temperatuur van −2&nbsp;°C in Januarie. Sneeuval kom dikwels voor. Die somers in München duur van Mei tot September en is gewoonlik warm met 'n gemiddelde temperatuur van 19&nbsp;°C in Julie, die warmste maand van die jaar. Die föhn ('n warm val- of [[bergwind]]) bring dwarsdeur die jaar skielik warm en droë lugstromings na München en verander weerstoestande binne enkele ure heeltemaal, maar dra ook by tot die uitstekende sig oor groot afstande (die Beierse Alpe kan danksy die föhnweer dikwels vanuit München gesien word) en die beroemde blou Beierse hemel. Die hoogste temperatuur wat ooit in die Duitse Weerdiens se amptelike weerstasie in München-Nymphenburg aangeteken is, was 35,8&nbsp;°C. Beiere is die Duitse deelstaat met die meeste donderbuie, en ook München word soms deur 'n swaar onweer soos dié van 12 Julie 1984 getref toe 'n haelstorm met sterk wind skade van 3 miljard DM (1,5 miljard €) aangerig het. Vanweë München se ligging naby die Alpe word hier ook meer sneeuvalle as in ander groot Duitse stede aangeteken. Volgens weerkundige statistiek is die suidelike stadsgebied die sonnigste deel van München, terwyl die noordelike buurte meer newel kry. Die westelike dele is droër as die ooste van München. Hierdie verskillende mikroklimate word onder meer deur die topografie en die Isar se rivierloop beïnvloed. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = München 1981–2010 (uiterstes 1954–''hede'') | bron = Deutscher Wetterdienst,<ref>{{de}} {{cite web|url = http://www.dwd.de/DE/klimaumwelt/cdc/cdc_node.html;jsessionid=AB2FD90DB16A31B55E20AD406ED1D066.live21063 |title = Climate Data Center|publisher = Deutscher Wetterdienst |accessdate = 21 Mei 2016}}</ref> sklima.de (uiterstes)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://sklima.de/datenbank_auswertung.php?tab=2 |title=Monatsauswertung |publisher=sklima.de |accessdate=21 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520152856/http://sklima.de/datenbank_auswertung.php?tab=2 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) --> | jan_gem = 0.3 | jan_gem_ns = 48.0 | feb_gem = 1.4 | feb_gem_ns = 46.0 | mrt_gem = 5.3 | mrt_gem_ns = 65.0 | apr_gem = 9.4 | apr_gem_ns = 65.0 | mei_gem = 14.3 | mei_gem_ns = 101.0 | jun_gem = 17.2 | jun_gem_ns = 118.0 | jul_gem = 19.4 | jul_gem_ns = 122.0 | aug_gem = 18.9 | aug_gem_ns = 115.0 | sep_gem = 14.7 | sep_gem_ns = 75.0 | okt_gem = 10.1 | okt_gem_ns = 65.0 | nov_gem = 4.4 | nov_gem_ns = 61.0 | dec_gem = 1.3 | dec_gem_ns = 65.0 | jaar_gem = 9.7 | jaar_gem_ns = 944.0 <!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) --> | jan_gem_min = −2.5 | jan_gem_max = 3.5 | feb_gem_min = −1.9 | feb_gem_max = 5.0 | mrt_gem_min = 1.6 | mrt_gem_max = 9.5 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 14.2 | mei_gem_min = 9.4 | mei_gem_max = 19.1 | jun_gem_min = 12.5 | jun_gem_max = 21.9 | jul_gem_min = 14.5 | jul_gem_max = 24.4 | aug_gem_min = 14.2 | aug_gem_max = 23.9 | sep_gem_min = 10.5 | sep_gem_max = 19.4 | okt_gem_min = 6.6 | okt_gem_max = 14.3 | nov_gem_min = 1.7 | nov_gem_max = 7.7 | dec_gem_min = −1.2 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.9 | jaar_gem_max = 13.9 <!-- absolute minima en absolute maxima per maand (°C) --> | jan_a_min = −22.2 | jan_a_max = 18.9 | feb_a_min = −25.4 | feb_a_max = 21.4 | mrt_a_min = −16.0 | mrt_a_max = 24.0 | apr_a_min = −6.0 | apr_a_max = 32.2 | mei_a_min = −2.3 | mei_a_max = 31.8 | jun_a_min = 1.0 | jun_a_max = 35.2 | jul_a_min = 6.5 | jul_a_max = 37.5 | aug_a_min = 4.8 | aug_a_max = 37.0 | sep_a_min = 0.6 | sep_a_max = 31.8 | okt_a_min = −4.5 | okt_a_max = 28.2 | nov_a_min = −11.0 | nov_a_max = 24.2 | dec_a_min = −20.7 | dec_a_max = 21.7 | jaar_a_min = −25.4 | jaar_a_max = 37.5 <!-- gemiddeld aantal sonure per dag --> | zujan = 79 | zufeb = 96 | zumrt = 133 | zuapr = 170 | zumei = 209 | zujun = 210 | zujul = 238 | zuaug = 220 | zusep = 163 | zuokt = 125 | zunov = 75 | zudec = 59 }} == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === Argeologiese opgrawings in die geskiedkundige stadsentrum dui daarop dat die eerste menslike nedersettings reeds teen die einde van die Jonger Steentydperk (omtrent 2000 v.C.) ontstaan het. Die enigste heuwel in die middestad, Petersbergl, was dan ook die bakermat van die huidige stad. Onder die kerk Sankt Peter op die Petersbergl het argeoloë 'n gewelfde kamer ontdek wat uit die Voor-Merowingiese tydperk tussen die antieke oudheid en die vroeë [[Middeleeue]] dateer. === Middeleeue === [[Lêer:München - Marienplatz (Luftbild).jpg|duimnael|Die kerkgebou van Sankt Peter met sy toring ''Alter Peter'' (links) is vandag vlakby die ''Marienplatz'' geleë]] [[Lêer:Frauenkirche Munich - View from Peterskirche Tower.jpg|duimnael|Die Frauenkirche, soos gesien vanuit die kerk Sankt Peter]] Aangesien geen presiese datums ten opsigte van die eerste nedersettings beskikbaar is nie, is die jaar van die eerste historiese verwysing na München as sy stigtingsjaar aanvaar: 'n Dokument uit die jaar 1158 verwys na die ''Villa Munichen'' en 'n brug oor die Isar (naby die huidige ''Ludwigsbrücke'' en die Isar-eilande) wat Hendrik die Leeu, hertog van Beiere en Sakse, naby die monniksdorp rondom die Sint-Pieterskerk laat oprig het. Tevore het die hertog 'n brug naby Oberföhring, wat verder noordwaarts geleë was en aan die biskop van Freising behoort het, verniel, om self voordeel te trek uit die winsgewende southandel met die stad Augsburg. Danksy die nuwe brug en die southandel het keiser Frederik Barbarossa op die Ryksdag van Augsburg die mark-, munt- en doeanereg aan München toegeken. Net twintig jaar later het München in 1175 ook stadstatus verkry en sy eerste versterking gebou. Toe hertog Hendrik in 1180 deur die keiser geban is, het Beiere onder die heerskappy van die huis Wittelsbach en die biskop van Freising gekom. In 1240 het ook München 'n besitting van die Wittelsbach-dinastie en in reeds in 1255 – ná die eerste opsplitsing van die hertogdom – die hertoglike hoofstad geword. In 1314 is hertog Lodewyk IV as koning van die Duitse Ryk en in 1328 ook as keiser gekroon, en München is as sy regeringsetel aansienlik uitgebrei en van 'n nuwe stadsmuur voorsien. Sedert hierdie tydperk gebruik München in sy heraldiek ook die kleure van die ou [[Heilige Romeinse Ryk]] – swart en goud. Vanaf die laat 14de eeu het die burgery van München verskeie kere in opstand teen die hertoë gekom wat hulle regeringsetel vanuit die ''Alter Hof'' na 'n nuwe gebou aan die stadsrand verskuif het. Vanweë die bedreiging deur Hussiete is die stadsmuur in 1429 met 'n nuwe buitemuur versterk. In 1442 is alle Joodse burgers uit München verdryf. Die hoeksteen van die nuwe Vrouekerk (''Frauenkirche'') is in 1468 gelê, en die kerk is slegs twintig jaar later voltooi. === Vroeë moderne tydperk === [[Lêer:Muenchen merian.jpg|duimnael|links|München in 1642. Gravure deur Mathhäus Merian]] Ná sy nuwe kulturele bloeitydperk in die Laat-Gotiese periode is München ná die hereniging van Beiere deur Albrecht IV in 1506 tot hoofstad van die hele land verklaar. In die volgende dekades het die burgery hul invloed op die plaaslike politiek geleidelik kwytgeraak, en die ontwikkeling van München is deur die Wittelsbach-dinastie oorheers. Die stad het onder die heerskappy van Willem IV en Albrecht V tot 'n sentrum van die Renaissance en Kontrareformasie ontwikkel. In 1589 het Wilhelm V die beroemde brouery ''Hofbräuhaus'' gestig. Onder hertog Maksimiliaan I van Beiere het München in 1623 die setel van die keurvorstelike hof geword. Slegs nege jaar later is die stad tydens die woelinge van die [[Dertigjarige Oorlog]] deur Sweedse troepe beset en moes 'n hoë losprys betaal en gyselaars beskikbaar gestel word om aan die dreigende verwoesting te ontkom. Nogtans is München 'n ruk later deur 'n pesepidemie getref waaraan sowat 'n derde van die bevolking beswyk het. Ná die oorlog het München vinnig herstel en het danksy die invloed van keurvors Ferdinand Maria 'n sentrum van die Italiaanse Barokstyl in Duitsland geword. In 1704 het München tydens die Spaanse Opvolgingsoorlog enkele jare lank onder die bewind van die huis Habsburg gekom, aangesien keurvors Maksimiliaan II Emanuel 'n bondgenoot van [[Frankryk]] was. 'n Opstand van plaaslike burgers en boere is in die sogenaamde ''Sendlinger Mordweihnacht'' ("Moordkersfees van Sendling") bloedig afgeweer. Nadat keurvors Karel Albrecht tot Duitse keiser gekroon is, het Habsburgse troepe die stad in 1742 weereens twee jaar lank beset. [[Lêer:Maximilianstraße München 2006.jpg|duimnael|Die winkelstraat Maximilianstraße in 2006]] [[Lêer:MunichOlympiadorfFromOlympiaturn.jpg|duimnael|Die Olimpiese kwartier van 1972]] [[Lêer:Munich Airport Aerial View T1 T2 MAC.jpg|duimnael|Die Franz Josef Strauß-lughawe is net buite München geleë]] [[Lêer:Stadtbild München.jpg|duimnael|München se binnestad in 2013]] Maksimiliaan III het die beleid van sy voorgangers, wat van Beiere 'n Europese [[groot moondheid]] wou maak, uiteindelik laat vaar en hom met binnelandse hervorming besig gehou. Danksy sy inisaitief is die Beierse Akademie van Wetenskappe in 1759 in München gestig. In 1789 is die bekende Engelse Tuin van München in opdrag van Karel Theodor aangelê en die Middeleeuse versterkings afgebreek. === 19de tot 21ste eeu === Alhoewel München reeds sedert 1328 as keiserlike setel gefungeer het, het sy vinnige groei tot 'n beduidende [[metropool]] eers 450 jaar later 'n aanvang geneem. Hierdie groei is in 1806 verder versterk toe München tot hoofstad van die Napoleonse Koninkryk Beiere verklaar is. Terwyl daar in 1700 slegs 24&nbsp;000 inwoners was, het die bevolking nou elke dertig jaar verdubbel. In 1871 het die bevolking tot 170&nbsp;000 en in 1933 tot 840&nbsp;000 inwoners gegroei. Onder die regering van koning Lodewyk I van Beiere (1825–1848) het München tot 'n belangrike kunssentrum ontwikkel. Die Klassistiese argitekte Leo von Klenze en Friedrich von Gärtner het die ''Ludwigstraße'', die Koninklike Plein (Königsplatz) en die uitbreiding van die koninklike woonplek beplan. Lodewyk se seun Max II (1848–1864) het veral die geesteswetenskappe bevorder, maar ook 'n aantal bekende geboue in die nuwe Maksimiliaanse styl laat oprig soos die geboue in die ''Maximilianstraße'', wat vandag as een van die mees eksklusiewe en duurste winkelstrate in Europa bekend staan. Onder sy broer, prins-regent Luitpold (1886–1912), het München 'n ongekende ekonomiese en kulturele oplewing beleef. In hierdie periode het die ''Prinzregentenstraße'' en die ''Prinzregententheater'' ontstaan. Die stadsbuurt Schwabing het met die eeuwisseling sy bloeitydperk as 'n belangrike kunstenaarsbuurt beleef wat 'n groot aantal belangrike skrywers en skilders gelok het. Die plaaslike tydskrif ''Die Jugend'', wat sy naam aan die ''[[Jugendstil]]'' (omtrent 1895 tot 1905, dit staan ook bekend as Art Nouveau, [[Modernisme]] of ''[[Fin de siècle]]'') verleen het, is vir die eerste keer in 1896 uitgegee. Die kunstenaarsvereniging ''Der Blaue Reiter'' is in 1911 gestig. In sy verhaal ''Gladius Dei'' het die beroemde Duitse skrywer [[Thomas Mann]] na hierdie tydperk met die gevleuelde woord ''München leuchtet'' ("München skyn") verwys. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die drie Franse lugaanvalle, wat in 1916 op München geloods is,min skade berokken, alhoewel die bevolking onder voedseltekorte gely het. Die monargie is ná die oorlog afgeskaf, en in 1919 was daar selfs 'n poging om 'n kommunistiese republiek te stig. München was in die volgende jare 'n bakermat van Nasionaal-sosialistiese denke en aktiwiteite. Reeds in 1923 het [[Adolf Hitler]] met sy "Mars op die Feldherrnhalle" gepoog om die Beierse regering met 'n staatsgreep omver te werp. München het egter steeds as die amptelike setel van die Nazi-party [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty|NSdAP]] gedien en is deur Hitler in 1935 tot die "Hoofstad van die Beweging" verklaar. Nogtans is München in 1933 net soos ander Duitse stede en gebiede gelykgeskakel, en daar was planne om die stad op 'n grootskaalse manier volgens planne van die argitek Hermann Giesler te herbou. In 1938 is die Ooreenkoms van München gesluit waarvolgens die Tsjeggo-Slowaakse Sudeteland, 'n gebied met 'n Duitssprekende meerderheid, by die Duitse Ryk ingelyf is. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is München in 71 geallieerde lugaanvalle verwoes. Die heropbou ná die oorlog is volgens geskiedkundige bouplanne deurgevoer. München het vinnig tot 'n sentrum van hoëtegnologie ontwikkel en ook talle maatskappye uit die dienstesektor gelok soos media-ondernemings, banke en assuransies. Met sy groot aantal argitektoniese besienswaardighede en museums het die stad ook een van die belangrikste toeristebestemmings in Duitsland geword. München het in 1972 as die gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele 1972|20ste Olimpiese Spele]] opgetree wat deur 'n Palestynse terreuraanval en gyselaarsdrama in die [[Israel]]iese woonkwartiere oorskadu is. Alle Israeliese gyselaars, 'n aantal [[Palestyne]] en 'n Duitse polisieman het in die aanval gesterf. Vir die spele is die openbare vervoer grootskaals uitgebou met 'n aantal nuwe moltrein- en stadstreinlyne wat ook stede en dorpe in die omgewing van München met die stadsentrum verbind. In die middestad is 'n aantal wandellane geskep. Die nuwe internasionale Franz Josef Strauß-lughawe buite München is in 1992 geopen, terwyl die ou lughawe München-Riem gesluit is. Sy terrein is vir die bou van die handelskoustad Riem gebruik. Die terrein van die Federale Tuinskou 2005 (''Bundesgartenschau 2005'') lê ook naby die ou lughawe. == Ekonomie == [[Lêer:GraphyArchy - Wikipedia 00172.jpg|duimnael|Die ''Uptown''-wolkekrabber huisves kantore van die telekommunikasie-onderneming O₂]] München en sy omgewing het in die 20ste eeu danksy sy ligging in die hartland van Europa en 'n baie gesonde beleggingsklimaat tot een van die belangrikste en mees dinamiese ekonomiese sentrums in Duitsland en Europa ontwikkel. Daarnaas het die eersterangse infrastruktuur, die beskikbaarheid van uitstekende ontspanningsgeriewe en die natuurskoon van die omgewing ook tot München se ekonomiese ontwikkeling bygedra. Die plaaslike ekonomie se struktuur word vandag gekenmerk deur 'n gesonde mengsel van groot internasionale maatskappye, ondernemings uit die middestand en hoogs gekwalifiseerde werknemers. Byna alle sektore van 'n moderne ekonomie is in München verteenwoordig. Bedrywe soos dienste, hoëtegnologie, media, finansies, motorvervaardiging, biotegnologie en lewenswetenskappe, wetenskaplike navorsing, toerisme en handel speel 'n besonder belangrike rol. === Demografie === München het tans 'n bevolking van meer as 1,48 miljoen, en net soos in ander welvarende Europese stede is die persentasie buitelandse inwoners met sowat 23 persent bo die nasionale gemiddelde (dus hoër as dié van die Vrystaat Beiere en die Bondsrepubliek Duitsland). Van die buitelandse bevolking kom sowat 37 persent uit lidstate van die Europese Unie. Migrasie en 'n klein toename in geboortes dra by tot 'n konstante bevolkingsgroei. === Ekonomiese krag === München en sy omgewing is die ekonomiese sentrum van die Vrystaat Beiere. Alhoewel die plaaslike bevolking net 20 persent van Beiere se totale inwonertal verteenwoordig, lewer die gebied nagenoeg 30 persent van die Beierse bruto geografiese produk (BGP) – in 2006 was München se BGP 68,3 miljard € en dié van die metropolitaanse gebied 121 miljard €. Met 'n aandeel van 77 persent aan die stad se BGP is dienste die oorheersende sektor en hoër as dié van die hele Vrystaat met 68 persent. Die nywerheidsektor lewer sowat 23 persent van München se BGP op. === Arbeidsmark === Die totale aantal werkgeleenthede in die gebied van München het op 30 Junie 2006 1,085 miljoen beloop – 'n toename van 1,1 persent teenoor die vorige jaar. In die loop van 2006 het die aantal werklose inwoners van meer as 87&nbsp;000 tot 65&nbsp;600 gedaal (5,5 persent van die ekonomies-aktiewe bevolking). === Koopkrag === Die landelike distrikte rondom München behoort net soos dié in die omgewing van Frankfurt am Main tot die welvarendste in Duitsland en beskik al baie jare lank oor die grootste koopkrag. Die inwoners van München se per-capita-koopkrag was in 2007 26&nbsp;648&nbsp;€ - die hoogste van alle Duitse stede met meer as 100&nbsp;000 inwoners. == Kultuur == === Italianità bavarese === [[Lêer:Muetheatiner030376592011fc.jpg|duimnael|links|Die Theatynekerk]] [[Lêer:Lenbachhaus München, 2013.jpg|duimnael|Die ontwerp vir die ''Lenbachvilla'', wat tans 'n museum huisves, is deur [[Toskane|Toskaanse]] villa's geïnspireer. Sy stylvolle tuin het sy voorbeeld in Italiaanse Renaissance-tuine]] [[Lêer:Image-Schloss Nymphenburg Munich CC edit3.jpg|duimnael|Die plesierpaleis Nymphenburg het onder Maksimilian II. Emanuel (1662−1726), seun van Ferdinand Maria van Beiere en Henriette Adelaide van Savoje, sy huidige gestalte as barokslot gekry en as sy somerwoning en Tweede regeringsetel gedien. Dit word tans onder die mooiste slotkomplekse ter wêreld gereken. 'n Gewilde attraksie is Venesiaanse gondeltoere deur die slotkompleks se tuinkanale]] Dikwels word na München verwys as die mees noordelike stad van Italië – 'n beskrywing wat die veelvuldige kulturele betrekkinge tussen dié Mediterreense land en die Beierse hoofstad opsom, soos weerspieël in sy boukuns, mode, ontwerp, kuns en literatuur, en die uitbou van München tot 'n Europese sentrum van kuns en klassieke en Italiaanse boukuns onder koning Lodewyk I (1786−1868). Die beginpunt van die kulturele bande met Italië was die huwelik van keurvors Ferdinand Maria van Beiere (1636−1679) met die destyds veertienjarige Henriette Adelaide (Henriette Adelheid) van Savoje (1636−1676) op 11 Desember 1650 in [[Turyn]]. Henriette Adelaide word as 'n buitengewoon mooi en energieke vrou beskryf wat groot belangstelling in die kunste getoon het en vir haar eggenoot 'n belangrike raadgewer sou word. Sy was aktief betrokke by die bou van die kasteel Nymphenburg en die Theatynekerk en het talle Italiaanse kunstenaars na die Beierse keurvorstehof ontbied. In 1654 het Henriette met die musikale toneelstuk ''La ninfa ritrosa'' die eerste vrystaande operahuis in Duitsland op München se Salvatorplein laat inwy wat danksy haar inisiatief ontstaan het. Merkwaardig was die groot aantal Italiaanse argitekte, metselaars, musici en kunsambagsmanne wat Henriette saamgebring het. Die Theatynekerk, wat sy laat oprig het om haar blydskap en dankbaarheid oor die geboorte van haar lank verwagte seun en troonopvolger in 1662 aan God te bewys, is deur die kerk Sant’Andrea della Valle in [[Rome]] geïnspireer. Ferdinand het op sy beurt in 1664 aan Agostino Barelli, 'n argitek uit Bologna, die opdrag gegee om 'n plesierpaleis in die omgewing van München vir haar te bou wat later Nymphenburg genoem is. As voorbeeld vir die slot in die vroeë Barokstyl, wat in 1675 voltooi is, het die amptelike residensie van die [[Huis van Savoje]] in [[Piëmont]], die paleis Venaria Reale, gedien. München se Italofilie is verder bevorder deur die ''maniere'', die kunssinnigheid en omgangsvorme van Italiaanse adellikes wat hul loopbaan aan die Beierse keurvorstehof gevolg het, insluitende families soos die Malaspina en Maffei uit Verona, die Spreti uit Ravenna of die Pocci uit Viterbo, maar ook deur die geografiese nabyheid van Italië wat handelsbetrekkinge vergemaklik het. Ook toon die mentaliteite van Beiere en Italianers sekere ooreenkomste – met die klemtoon wat op sinlike genot en lewensvreugde, mooiheid en estetiek val. So verskil die Mediterreens-geïnspireerde lewensgevoel en leefstyl van München ook vandag van dié van ander Duitse metropole – soos byvoorbeeld [[Frankfurt am Main]] wat ná die Tweede Wêreldoorlog sterk neigings getoon het om die Amerikaanse leefstyl op baie terreine te aanvaar.<ref>{{de}} Alexandra González: ''München – La Grande Bellezza''. In: ''Die Zeit'', 9 November 2018. Besoek op 19 Desember 2018. Aanlyn beskibaar: [https://www.zeit.de/kultur/2018-11/muenchen-italien-kultur-einfluss-mittelmeer-eisbach-lebensgefuehl zeit.de]</ref> == Onderwys == === Universiteite === [[Lêer:München - TU München (Luftbild).jpg|duimnael|'n Lugfoto van die TUM se historiese hoofkampus]] Twee groot universiteite is in die Beierse hoofstad gesetel – die ''Ludwig-Maximilians-Universität München (LMU)'' en die Tegniese Universiteit München (TUM). Na albei word informeel as sogenaamde "elite-universiteite" verwys aangesien hulle vanweë besonderse akademiese prestasies op die gebied van navorsing sedert 2007 spesiale finansiering van die federale en die deelstaatregering ontvang. Die LMU is reeds in 1472 in die Beierse stad [[Ingolstadt]] gestig, in 1800 na Landshut en uiteindelik in 1826 na München verplaas. Naas die hoofkampus in die stadsdeel Maxvorstadt is daar satellietkampusse in Großhadern en Martinsried (fakulteite geneeskunde, biologie, skeikunde). Die TUM het in 1868 as die Politegniese Skool München geopen. In 1872 is dit uitgebrei met 'n afdeling [[landboukunde]] en vanaf 1877 ''Königliche Bayerische Technische Hochschule'' genoem. In 1930 is die Universiteit vir Landbou en Bierbrouery Weihenstephan by die skool ingesluit. Nadat 'n fakulteit geneeskunde gestig is, het dit in 1970 sy huidige naam gekry. Die meeste fakulteite is intussen in Garching geleë waar ook talle navorsingsinstellings gesetel is. Net soos die TUM konsentreer ook die Universiteit vir Toegepaste Wetenskappe (wat rofweg met 'n [[Suid-Afrika]]anse technikon vergelyk kan word) op tegniese dissiplines. Dié universiteit het in 1971 met die samesmelting van sewe ingenieurskole en ander tersiêre onderwysinstellings ontstaan. Dit is die grootste universiteit vir toegepaste wetenskappe in Beiere en die tweede grootste in Duitsland. Die ''Hochschule für Politik (HfP)'' bied sedert sy stigting in 1950 akademiese opleiding in politieke wetenskappe. 'n Andere hoëskool in München wat akademies erkende opleidings aanbied is die [[:de:Hochschule für Philosophie München|Hochschule für Philosophie]] (gestig 1925 in Pullach, in 1971 na München verplaas), wat met die LMU saamwerk. == Sport == [[Lêer:München - Olympiapark (Luftbild).jpg|duimnael|'n Lugfoto van die Olimpiese Park]] [[Lêer:Olympiastadion at dusk.JPG|duimnael|Die Olimpiese Stadion teen sononder]] [[Lêer:Allianz arena daylight Richard Bartz.jpg|duimnael|Die ''Allianz Arena'']] Die Olimpiese Park en die plaaslike stadions is belangrike voorbeelde van die moderne argitektuur. Die Olimpiese Park in die noorde van München, wat vir die [[Olimpiese Somerspele 1972|XXste Olimpiese Somerspele in 1972]] opgerig is, behels die Olimpiese stadion, swembad en sportsaal. Die gewaagde tentdakkonstruksie, wat by die heuwellandskap van die nabygeleë park aanpas, het wêreldwyd erkenning gekry vir sy buitengewone ontwerp. Die Olimpiese toring ('n televisietoring) met 'n hoogte van 291 meter is reeds in 1968 voltooi, en ook die ysstadion is reeds in 1967 ingewy. Die Olimpiese Dorp bestaan uit twee oorspronklike kwartiere vir mans en vroue. Die suidelike gedeelte met sy enkelverdieping-wonings dien tans as 'n koshuiskompleks vir studente met 1&nbsp;800 woonstelle. Van die lente van 2007 af is die ou geboue oor 'n tydperk van drie jaar afgebreek en volgens die oorspronklike planne herbou. Ná afloop van die renovasie is die aantal woonstelle verhoog. Die noordelike gedeelte met sy kenmerkende teras- en piramideagtige argitektuur is 'n moderne woonkwartier vir sowat 6&nbsp;100 mense en is eweneens opgeknap. Die ''Olympiastadion München'' was die sentrale stadion van die Olimpiese Spele en het sedertdien die gewildste Duitse stadion vir internasionale wedstryde geword. Die eindwedstryde van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]] en die [[UEFA Champions League]] in 1979, 1993 en 1997 is hier gehou. Tussen 1972 en 2005 het die Olimpiese Stadion ook as die tuisveld van die sokkerklub [[FC Bayern München]] en – met onderbrekings – van die klub [[TSV 1860 München]] gedien. Albei klubs het intussen na die ''Allianz Arena'' verhuis. Die Olimpiese Park in die tuinlandskap van die Oberwiesenfeld word naas sportwedstryde ook vir kulturele, godsdienstige en ander doeleindes gebruik. Die park word deur 'n stedelike onderneming bestuur. 'n Tweede beduidende stadion naas die Olimpiese Park, die ''Allianz Arena'' aan die noordelike stadsrand, is in Mei 2005 ingewy. Die stadion dien as die tuisveld van die plaaslike sokkerklubs FC Bayern München en TSV 1860 München. In die Arena met sy 69&nbsp;901 sitplekke<ref>{{de}} [http://www.muenchen-radar.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten muenchen-radar.de: ''Sehenswürdigkeiten Münchens''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305104820/http://www.muenchen-radar.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten |date= 5 Maart 2010 }}</ref> is ook die eerste wedstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]] en ander wedstryde gehou. Die mees tradisionele en oudste stadion in München is die stedelike stadion in die Grünwalder Straße wat in die plaaslike omgangstaal meestal ''das Sechzger'' genoem word. In 2005 het dit nog as die tuisveld van die professionele ''Löwen''-span gedien, maar sedert die opening van die ''Allianz Arena'' is die stadion afgeskaal tot die tuisveld van plaaslike jeug- en amateurspanne. 'n Ander groot stadion lê in Dantestraße. == Susterstede == [[Lêer:Münchens Partnerstädte.jpg|duimnael|upright|'n Beeldhouwerk van München se susterstede in die Nuwe Raadsaal]] * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Edinburg]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1954.<ref name="Partnerstädte">{{de}} {{cite web |url=https://stadt.muenchen.de/infos/partnerstaedte.html |title=Münchens Partnerstädte |publisher=Stad München |accessdate=1 Mei 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Italië}} [[Verona]], [[Italië]], sedert 1960.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Bordeaux]], [[Frankryk]], sedert 1964.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Sapporo]], [[Japan]], sedert 1972.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Cincinnati]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1989.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 1989.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Harare]], [[Zimbabwe]], sedert 1996.<ref name="Partnerstädte" /> * {{vlagikoon|Israel}} [[Be'er Sheva]], [[Israel]], sedert 2021.<ref name="Partnerstädte" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Munich|München}} * {{en}} {{Wikivoyage|Munich|München}} * {{de}} [http://www.muenchen.de/ Amptelike webwerf van München] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Munich-Bavaria-Germany|title=Munich|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Mei 2026}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Munchen}} [[Kategorie:München| ]] [[Kategorie:Deelstaathoofstede van Duitsland]] ab6vmib5ychjm9msxzoaqsynd3gtne6 0 8214 2900628 2864536 2026-05-02T08:44:28Z Aliwal2012 39067 "was" 2900628 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Oesbekistan |volle_naam = <small>Ўзбекистон Республикаси<br />''O‘zbekiston Respublikasi'' ([[Oesbekies]])</small> |algemene_naam = Oesbekistan |beeld_vlag = Flag of Uzbekistan.svg |beeld_wapen = Emblem of Uzbekistan.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Узбекистан на глобусе.svg |leuse = |volkslied = <br />''O'zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi''<br /><center>[[Lêer:Uzbekistan anthem.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Oesbekies]] |hoofstad = [[Tasjkent]] {{Koördinate|41|16|N|69|13|O}} |latd = 41 |latm = 16 |latNS = N |longd = 69 |longm = 13 |longEW = O |grootste_stad = [[Tasjkent]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />[[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Shawkat Mirziyoyef]]<br />[[Abdulla Oripof]] |oppervlak_rang = 56^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 448&nbsp;978 |oppervlakmi² = 172&nbsp;742 |persent_water = 4,9 |bevolking_skatting = 31&nbsp;576&nbsp;400<ref name="Stat2015">{{ru}} {{cite web |url=http://www.gazeta.uz/2015/03/16/statistics/ |title=Official population 1 January 2016 |publisher=Stat.uz |accessdate=14 Desember 2016 |date=16 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160512152902/https://www.gazeta.uz/2015/03/16/statistics |archive-date=12 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web|url=http://news.uzreport.uz/news_4_r_140161.html|title=ru:Численность населения Узбекистана превысила 31,57 млн. человек|publisher=Uzreport.com|accessdate=14 Desember 2016|date=23 Maart 2016|archive-date=23 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323141928/http://news.uzreport.uz/news_4_r_140161.html|url-status=dead}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2016 |bevolking_rang = 41^ste |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 70,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 182,8 |bevolkingsdigtheidrang = 136^ste |BBP_PPP = $198,823&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=55&pr.y=16&sy=2014&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=927&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Uzbekistan |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |accessdate=13 Augustus 2014}}</ref> |BBP_PPP_rang = 62^ste |BBP_PPP_jaar = 2016 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;343<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 125^ste |BBP = $76,485&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 70^ste |BBP_jaar = 2016 |BBP_per_kapita = $2&nbsp;440<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 130^ste |onafhanklikheidstipe = Onafhanklikheid |onafhanklikheidsgebeure = • Vorming<br />• [[Oezbekistanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oesbekiese SSR]]<br />• Verklaar<br />• Erken<br />• Bereik |onafhanklikheidsdatums = <br />van die [[Sowjetunie]]<br />[[1747]]<br />[[27 Oktober]] [[1924]]<br />[[1 September]] [[1991]]<br />[[8 Desember]] [[1991]]<br />[[25 Desember]] [[1991]] |MOI = {{bestendig}} 0,675<ref name="HDI">{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=2015 Human Development Report |year=2015 |accessdate=15 Desember 2015 |publisher=United Nations Development Programme |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519052358/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 114^de |MOI_jaar = 2014 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 36,8 |Gini_rang = 95^ste |Gini_jaar = 2003 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Oesbekiese som|Som]] |geldeenheid_kode = UZS |land_kode = UZ |tydsone = UZT |utc_afwyking = [[UTC+05:00|+5]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+05:00|+5]] |internet_domein = [[.uz]] |skakelkode = 998 |voetskrif = }} '''Oesbekistan''' of '''Oezbekistan''', amptelik die '''Republiek Oesbekistan''' ([[Oesbekies]]: ''O‘zbekiston Respublikasi'', Ўзбекистон Республикаси), is 'n [[landingeslote land]] in [[Sentraal-Asië]], wat van 1924 tot 1991 by die armste republieke van die [[Sowjetunie]] gereken is. Sy [[hoofstad]] en grootste stad is [[Tasjkent]] (Oesbekies: ''Tosjkent'') met 'n bevolking van 2&nbsp;229&nbsp;400 in 2005. Danksy 'n uitgestrekte besproeiingsstelsel was die republiek die Sowjetunie se vernaamste verskaffer van [[katoen]]. [[Lêer:Uzbekistan satellite photo.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Oesbekistan]] In 1991 is die bevolking teensinnig om die onafhanklikheid van [[Rusland]] te aanvaar; lidmaatskap in 'n statebond met Rusland word veral om ekonomiese redes as voordelig beskou. Die ekonomiese agteruitgang skep 'n groot probleem vir die regering; tydens die Sowjetse heerskappy vind nog 'n grootskaalse industrialisering nog 'n russifisering plaas. Die regering tree gereeld met geweld teen die opposisie en [[Islam]]itiese fundamentaliste op. In Mei 2005 sterf meer as 1&nbsp;000 betogers en soldate, nadat onluste in die stad Andisjan uitbreek. == Demografie == [[Lêer:Uz-map.png|duimnael|links|Kaart van Oesbekistan]] Sowat 75 persent van die bevolking is [[Oesbeke]], ses persent is [[Russe]], vyf persent [[Tadjiks (volk)|Tadjiks]] en vier persent [[Kasakke]]. 74,3 persent van die bevolking praat [[Oesbekies]] ('n [[Turkse tale|Turkse taal]]) en 14 persent [[Russies]]. 88 persent van die Oesbeke is aanhangers van die [[Islam]], nege persent is [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Christene]]. === Protestantisme === [[Protestantisme|Protestante]] maak minder as 1% van die bevolking van Oesbekistan uit. Die [[Lutheranisme|Evangelies-Lutherse Kerk]] in Oesbekistan is 'n kerk met sewe gemeentes. Die biskop se setel is in Tasjkent en die sinode se voorsitter is Gilda Raspopowa. Nuwe gemeentes mag nie gestig word nie, maar daar bestaan wel huiskerke van Oesbeke. Duisende Oesbeke het na 1991 die Christengeloof aangeneem. Christene word egter baie negatief voorgestel en word beskou as lede van 'n ekstreme kultus. In 2006 is 'n wet gepromulgeer wat 3 jaar gevangenestraf voorskryf vir die druk van godsdienstige boeke. Die regering vervolg Christene ekstensief, en in afgeleë streke word ook sterk druk op Christene geplaas uit Islamitiese oorde. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Uzbekistan|title=Uzbekistan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Januarie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/uzbekistan|title=Uzbekistan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Januarie 2026}} ; Protestantisme ---- * http://www.opendoorsuk.org.uk/news/news_archives/001239.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723164409/http://www.opendoorsuk.org.uk/news/news_archives/001239.php |date=23 Julie 2008 }} * http://www.opendoors-de.org/index.php?supp_page=uz&supp_lang=de * http://sb.od.org/index.php?supp_page=wwl_deteriorated&supp_lang=en{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Bron van die lys: World Christian Encyclopedia, Tweede uitgawe, Volume 1, bladsy 795. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Uzbekistan}} * {{en}} {{Wikivoyage|Uzbekistan|Oesbekistan}} {{Lande van Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oesbekistan| ]] gnur699sjk9542toypgzxrqpqasznml 0 10029 2900556 2899125 2026-05-01T21:13:06Z HermanvanAswegen988 200973 Ek het hierdie deel, "(4&nbsp;000 in bestry)" verwyder want dit is onverstaanbaar of maak nie sin nie. Ek het ook die frase " 'n onbekende aantal swart-Afrikaners verander na swartmense 2900556 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Tweede Vryheidsoorlog |deelvan = die [[Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorloë]] |beeld = [[Lêer:Second Boer War Collage.png|300px]] |byskrif = Kloksgewys van links:<br />Boere in aksie by die [[Slag van Colenso]], die Britse 17de Lansiers wat 'n aanval by Elandsrivier hou, Britse Generaal [[Redvers Henry Buller| Redvers Buller]] wat Ladysmith binnegaan na die beleg, Boere wat by die [[Beleg van Mafeking]] veg, Koninklike Kanadese Troepe tydens die [[Slag van Paardeberg]], en Boere teenwoordig by die [[Slag van Spioenkop]]. |datum = [[11 Oktober]] [[1899]] – [[31 Mei]] [[1902]] |plek = [[Suid-Afrika]] en Swaziland (nou [[Eswatini]])<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015}}</ref> |resultaat = Britse oorwinning |gebied = Britse soewereiniteit oor die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]] in ooreenstemming met die [[Verdrag van Vereeniging]] |party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * [[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|22px|border]] [[Kaapkolonie]] * [[Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|22px|border]] [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] * [[Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg|22px|border]] [[Suid-Rhodesië]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Rhodes and Rhodesia: The White Conquest of Zimbabwe, 1884–1902 |author=[[Arthur M. Keppel-Jones]] |year=1983 |publisher=McGill-Queen's University Press |location=Montreal, Quebec and Kingston, Ontario |isbn=978-0-7735-0534-6 |pages=590–599}}</ref> * {{vlagland|Brits-Indië}} * {{vlagland|Australië}}<br />Voor Federasie: ** [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[Nieu-Suid-Wallis]] ** [[Lêer:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]] ** [[Lêer:Flag of South Australia.svg|22px]] [[Suid-Australië]] ** [[Lêer:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[Tasmanië]] ** [[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] ** [[Lêer:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[Wes-Australië]] * {{vlagland|Kanada|1868}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} * {{vlagland|Sri Lanka|brit}} |party2 = {{vlagland|Vrystaat}}<br />{{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />Buitelandse vrywilligers:<br /> Groter kragte * {{vlagland|Nederland}} * {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg|22px]] [[Swede]]-[[Noorweë]] Kleiner kragte * {{vlagland|België}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Verenigde State|1896}} * {{vlagland|Italië|1861}} * {{vlagland|Russiese Ryk}} * {{vlagikoon|Rusland}} [[Pole|Russies-Pole]] * {{vlagland|Denemarke}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Robert Gascoyne-Cecil|Lord Salisbury]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Alfred Milner|Lord Milner]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Redvers Henry Buller|Sir Redvers Buller]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Kitchener|Lord Kitchener]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Wilfrid Laurier]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Frederick Borden]]<br />[[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|23px]] [[Cecil John Rhodes]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Paul Kruger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Schalk Willem Burger|Schalk W. Burger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Koos de la Rey]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Christiaan de Wet]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Cronje]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Joubert]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''Britse regulêre:''' 347&nbsp;000<br /> '''Koloniale kragte:''' 103&nbsp;000–153&nbsp;000<ref name="britannica.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}}</ref> |sterkte2 = 88&nbsp;000 (25&nbsp;000 Transvaal- en 15&nbsp;000 Vrystaat-Boere aan die begin van die oorlog) (insluitende buitelandse vrywilligers en Kaapse Boere)<ref name="britannica.com" /> |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Militêre ongevalle'''<br />7&nbsp;894 gesneuweldes<br />13&nbsp;250 dood deur siekte<br />934 vermis<br />22&nbsp;828 gewondes<ref>{{en}} {{Cite book|title=Nash's war manual|publisher=Eveleigh Nash|year=1914|page=309|chapter=Caring for the soldiers health|url=http://www.archive.org/stream/nashswarmanual00londiala#page/308/mode/1up|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><ref>{{en}} {{Cite book|title=Europe at war|publisher=Doubleday, Page & Company|year=1914|pages=183 (n198)|chapter=The Commissariat – The Red Cross – The Hague Court|url=http://www.archive.org/details/europeatwarared01unkngoog|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><br />'''44&nbsp;906 totaal ongevalle''' |ongevalle2 = '''Militêre ongevalle'''<br />9&nbsp;098 gesneuweldes <br />(24&nbsp;000 Boere-gevangenes oorsee gestuur)<ref name="britannica.com" /> |ongevalle3 = '''Burgerlike ongevalle''': 27&nbsp;927 Boere burgerlikes, wat in konsentrasiekampe gesterf het, plus 'n onbekende aantal swartmense (107&nbsp;000 was geïnterneer).<ref>{{en}} {{Harvnb|Davenport|Saunders|2000|p=228}}</ref> |notas = }} Die '''Tweede Vryheidsoorlog''' of '''Anglo-Boereoorlog''' ([[Engels]]: ''Second Boer War''), was 'n [[oorlog]] tussen die [[Boererepublieke]] van die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] aan die een kant en die [[Britse Ryk]] aan die ander kant wat tussen 11 Oktober 1899 en 31 Mei 1902 in [[Suider-Afrika]], [[Eswatini|Swaziland]] ingesluit, gewoed het.<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015 }}</ref> Minder algemene name in omgang wat in die letterkunde gebruik word is die '''Engelse Oorlog'''<ref>{{af}} Sien byvoorbeeld MA Gronum, ''Die ontplooiing van die Engelse Oorlog 1899–1900'' en ''Die Engelse oorlog, 1899–1902; die gevegsmetodes waarmee die Boere-republieke verower is''.</ref> en die '''Driejarige Oorlog'''.<ref>{{en}} Christiaan De Wet, Three Years War, 1st American Edition, Charles Scribner's Sons, New York, 1902 – Engelse vertaling van Generaal de Wet se oorlogsherinneringe – oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf – getiteld ''[[De Strijd Tusschen Boer en Brit]]''.</ref> == Oorsig == [[Lêer:BoerWarBlockHouse SouthAfrica.jpg|duimnael|links|'n Britse blokhuis in Suid-Afrika]] Die Tweede Vryheidsoorlog, ook bekend as die Suid-Afrikaanse Oorlog, oftewel die Anglo-Boereoorlog, het vanaf [[Oktober]] 1899 tot [[Mei]] 1902 geduur. In hierdie oorlog het die twee Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ou [[Transvaal]]) en die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]], te staan gekom teen die Britse Ryk. Die hele gebied waarop hierdie oorlog plaasgevind het vorm vandag deel van die Republiek van [[Suid-Afrika]]. Oor die sowat twee en 'n half jaar wat die oorlog geduur het, het dit [[Brittanje]] nagenoeg 200 miljoen pond, 448&nbsp;435 Britse- en Rykssoldate en sowat 20&nbsp;000 Britse lewens gekos om 'n "Boererebellie" te bemeester. Aan die kant van die [[Boererepubliek]]e was die koste van die oorlog baie hoog. Elke republiek se ekonomie is totaal en al vernietig deur die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]] wat deur die Britse generaals toegepas is. Toe die Boere by die [[Vrede van Vereeniging]] hul wapens neerlê, het baie as hoofrede vir hul oorgawe die lyding van hul vroue en kinders aangevoer. Ongeveer 5&nbsp;000 Boere het in die oorlog gesneuwel, en minstens 26&nbsp;000 Vrouens en kinders en 12&nbsp;000 Afrikane het hul lewe in [[konsentrasiekamp]]e verloor, meestal kinders onder 16 jaar, hoofsaaklik as gevolg van die swak kos-voorsiening, 'n tekort aan behoorlike sanitasie en swak skuiling. Ook aan die Britse kant het die meeste soldate weens die swak organisasievernuf van militêre bewindhebbers nie op slagvelde gesneuwel nie, maar aan siekte beswyk. == Oorsaak van die oorlog == [[Lêer:SouthAfrica1885.svg|duimnael|links|Suid-Afrika in 1885]] Die oorsaak van die oorlog is steeds omstrede. Aan die Britse kant was dit 'n polemiek vanaf die oomblik dat dit uitgebreek het. Anti-imperialiste, asook Marxiste, het die oorlog as 'n produk van 'n kapitalistiese sameswering gesien wat daarop gemik was om, deur middel van brute krag, die [[diamant]]- en [[goud]]velde van die Vrystaat en Transvaal te bekom. Moderne interpretasies sien Britse beleid as gekaap deur radikale imperialiste soos [[Cecil John Rhodes]] en lord [[Alfred Milner]], wat gevrees het dat die nuut gevonde rykdom van die Boererepublieke die droom van 'n Britse Suid-Afrika sou ontspoor. Die drang na vryheid het die Boererepublieke in staat gestel om hulself teen Britse oorheersing te beskerm en om hul eie onafhanklike buitelandse beleid te volg, wat die deur kon oopmaak vir Duitse beheer van die belangrike Kaapse roete na [[Indië]]. Brittanje het daarop aangedring dat die Britse onderdane, wat op die goudmyne in die [[Witwatersrand]] werk, stemreg moes kry. Hulle kon egter automaties stemreg verwerf as hulle vir vyf jaar Transvaalse burgerskap gehad het. President [[Paul Kruger]] van die Transvaal moes na talle samesprekings tot die konklusie kom wat tot sy volgende uitspraak gely het: "Hulle wil nie stemreg hê nie, hulle wil ons land hê". President [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]] van die Vrystaat het hom by Kruger geskaar en die lot van die Vrystaat as dieselfde as die lot van die Transvaal beskryf. == Die verloop van die oorlog == === Voorbereiding === [[Lêer:Leander Starr Jameson00.jpg|duimnael|links|'n Skets toon die arrestasie van [[Jameson-inval|Jameson]] ná die mislukte inval in 1896.]] Ondanks die verslegtende verhouding tussen [[Kaapstad]] en die Boererepublieke in die laaste dekade van die 19de eeu, was die Britte merkbaar swak voorberei vir oorlog aan die vooraand daarvan. Die vernederende nederlaag aan die hande van die Boere by die [[Slag van Majuba]] in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] ten spyt, is die Boererepublieke nie as ernstige teenstander geag nie. Britse militêre intelligensie het gereken dat die Boere slegs 3&nbsp;000 man in die veld sou kon plaas om kleinskaalse klopjagte in die Kaap en Natal uit te voer, terwyl hulle uiteindelik daartoe in staat was om sowat 30&nbsp;000 berede manskappe in Natal alleen aan te wend. Die Britse opperbevelhebber, lord [[Garnet Wolseley|Wolseley]], het geglo (en die Britse oorlogsminister, [[lord Lansdowne]], het saamgestem) dat 'n garnisoen van 20&nbsp;000 Britse soldate genoeg sou wees om die Republieke aan te durf. In 1895, ná die [[Jameson-inval]], was Pres. Kruger seker dat Brittanje op oorlog ingestel was. Hy het 'n klein staande leër op die been gebring en sy administrasie versterk deur knap, jong Afrikaners soos [[Jan Christian Smuts]] aan te stel. Daar is probeer om steun vir die Boere in [[Europa]] te werf, maar geen tasbare steun is verleen nie. Die twee klein republieke het alleen teen die magtigste ryk in die wêreld gestaan. Toe Pres. Kruger gevra is hoekom hy teen so 'n oormag veg, was sy antwoord: " 'n Man sal nie 'n leeu aanval met 'n mes in sy hand nie, maar net 'n lafaard sal nie met alle mag veg as die leeu hom aanval nie." Die Boererepublieke het wel daarin geslaag om Duitse Mausergewere en Franse Creuzot "[[Long Tom]]"-langafstandkanonne te bekom. Die Russiese [[tsaar]] het 'n paar veldambulanse voorsien en die Transvaal se artilleriekorps is deur Duitsers opgelei. === Eerste fase === [[Lêer:Battle of Talana Hill (Redcoat) - Bacon's South Africa War Prints.png|links|duimnael|240x240px|Britse illustrasie van die Slag van Glencoe]] Die eerste skote in die oorlog het op 12 Oktober 1899 geklap nadat Brittanje die ultimatum van die Boererepublieke verwerp het. Die Boere het tot die aanval oorgegaan en 'n strook van 160&nbsp;km in die Kaapkolonie ingeneem terwyl hulle in Natal tot teenaan die [[Tugelarivier]] gevorder het. Mafeking en Kimberley het Britse eilande in 'n Boergedomineerde veld geword, terwyl die Britse garnisoen in Natal by Ladysmith vasgekeer en beleër is. Die Britse leër het in verskeie veldslae tweede gekom. Op 11 Desember is 'n frontaanval deur Britse soldate wat deur artillerievuur ondersteun is, afgemaai deur Boere wat hulself in loopgrawe ingegrawe het by [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] naby [[Kimberley]]. Op 15 Desember by [[Slag van Colenso|Colenso]] het 4&nbsp;000 Boere, ingegrawe in die hoogtes op die Noordelike oewer van die Tugela, 'n aanval van 16&nbsp;000 Britte afgeweer wat wou deurbreek na Ladysmith. Hierdie vyf dae is deur die Britse magte die [[Swart Week]] genoem. In hierdie tydperk het hulle 7&nbsp;000 manskappe verloor en geen positiewe strategiese resultate gekry nie. Smuts sou egter later melding maak van die "konserwatiewe kortsigtigheid" van die ouer geslag van generaals, wat "die gulde geleentheid" van oorwinning laat wegglip het. Britse troepe het deur Kaapstad en Durban ingestroom. Onder die opperbevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]], wat generaal [[Kitchener]] as stafhoof gehad het, het die Britse versterkings vinnig na die front beweeg en die beleërde dorpe ontset. Hulle het 4&nbsp;000 man onder generaal [[Piet Cronje]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en [[Bloemfontein]] op 13 Maart 1900, [[Johannesburg]] op 5 Mei en [[Pretoria]] op 6 Junie ingeneem.[[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]]Op 21 Oktober 1900, het president Kruger, van [[Delagoabaai]], vandag [[Maputo]] in [[Mosambiek]], na [[Europa]] vertrek om steun vir die Boere se saak te probeer werf. Hy het meer as drie jaar later as banneling in [[Switserland]] gesterf. President Steyn het tot aan die einde van die oorlog saam met die Vrystaatse guerrillavegters in die veld gebly en die grootste bittereinder geword. Die Boere behaal baie groot sukses, maar die Engelse, word aanhoudend voorsien van nog ammunisie en soldate vanuit Engeland. Ook het Joiners, deurdat hulle die Britte van hulp voorsien het, die Republieke groot skade berokken. Op 24 Mei en 1 September het Brittanje die administrasie van onderskeidelik die Oranjerivierkolonie en die kolonie van Transvaal oorgeneem. Britse magte het al die infrastruktuur in Suid-Afrika soos die spoorlyne beheer en die 20&nbsp;000 vegtende Boere wat oorgebly het, was feitelik heeltemal sonder steun. === Guerillategniek van die bittereinders === [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|400px|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog tot in die Kaapkolonie opgeruk het.]] Net ná die val van Pretoria het die Transvaalse militêre leierskorps onmiddellike oorgawe aanbeveel. President Steyn was woedend en het aan die Transvalers geskryf dat die ZAR die Vrystaatse burgers en Kaapse rebelle in 'n rampspoedige oorlog betrek het. "Wil die ZAR nou 'n skandelike en selfsugtige vrede sluit die oomblik dat die oorlog sy grense bereik? Wat die [[ZAR]] ook al doen, die Vrystaters sal tot die bitter einde veg." Die geveg is toe deur almal voortgesit. Na die val van [[Pretoria]] was [[Machadodorp]] van [[5 Junie]] tot [[27 Augustus|27 Agustus]] [[1900]] die setel van die Transvaalse regering. Daarna het die regering na [[Waterval Onder|Waterval-Onder]] en toe later na [[Nelspruit]] geskuif, waar besluit is dat pres. Kruger weens sy ouderdom na Europa moet gaan om die Boere se saak te bevorder. In hierdie tydperk was die Boeregeneraals mense wat progressief was: kommersiële boere en professionele aambagslui. Hulle het net om een rede geveg: hul onafhanklikheid. Die [[bittereinders]] het [[Guerilla-oorlogvoering|guerillataktiek]] gevolg en in klein, beweeglike kommando's geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. In hierdie tydperk was daar ook die joiners. Dit was Boere wat hoofsaaklik as spioene vir die Britte opgetree het in die laaste 18 maande van die oorlog. Daar is geskat dat 5&nbsp;000 Boere teen [[April]] 1902 Britse oorheersing gunstig was. Party van hierdie Joiners het die Britse saak gesteun omdat hulle geglo het dat daar vir hulle 'n beter bedeling onder die Britte wag en dat hulle na hulle plase kon terugkeer en groot skade en leed kon vermy deur oor te gee of te "hensop". Die Britse opperbevel het van twee taktieke gebruik gemaak om die bittereinders te beveg. Eerstens is linies [[blokhuis]]e en doringdraad opgerig om Boerevegters uit die een distrik na die ander uit te sluit, om hulle sodoende saam te hok om gevang te word. Hierdie taktiek was baie duur en hoewel baie dramaties, kon dit geen groot gevegte tussen die Boere wat die prooi was en Britse jagters uitlok nie. Die tweede taktiek wat gebruik was, die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]], het berus op, eerstens, die vernietiging van die Boere se plase; en tweedens die saam hokking en verhongering van Boerevrouens en kinders in [[konsentrasiekamp]]e. Van die kampe wat verplaaste Boerefamilies moes huisves het reeds in Julie 1900 verskyn. === Konsentrasiekampe, epidemies en 'n verskroeide aarde === [[Lêer:Boercamp1.jpg|duimnael|Boerevroue en kinders in 'n Britse konsentrasiekamp tydens die Tweede Vryheidsoorlog, ongeveer 1900.]] Die Britte het nie 'n totale oorlog gevoer waarin almal voor die voet geskiet is nie. Onderskeid is tussen vegtende en nievegtende Boere getref, alhoewel daar uitsonderings is. Van die einde van 1900 het Britse troepe voor die voet (behalwe waar daar hensoppers was) opstalle afgebrand en vee uitgewis. Verwoesting en chaos is oor amper die hele Vrystaat en Transvaal gesaai. Kampe is opgerig om die gevange Boere vroue en kinders beter te kan beheer. Swart mense wat ook gevange geneem was, is in aparte kampe geplaas. Die plasing van die kampe was swak en die inwoners het onvoldoende (dikwels vergiftigde) voeding gekry. Uiterste lyding in haglike omstandighede het die inwoners van die kampe elke dag getreiter. Baie het gesterf, veral van [[buiktifus]] en [[masels]]. Die Britse publiek, plaaslik en in Brittanje, het eers bewus geraak van wat in die kampe gebeur toe [[Emily Hobhouse]] in Engeland toestemming gekry het om die kampe te besoek. Hobhouse het in Desember 1900 Engeland verlaat en in Mei 1901 teruggekeer. Voor haar vertrek het sy net kennis gedra van die [[Port Elizabeth-konsentrasiekamp]]. Sy is met afgryse vervul oor wat sy gesien het en sy het die publiek geskok met haar onthullings. Teen Oktober 1901 het die sterftesyfer tot 344 per 1000 in die kampe opgeskiet. Kinders onder vyf jaar oud het feitlik geen kans op oorlewing gehad nie. Teen die einde van 1901 het 'n kommissie van Engelse vroue, wat oorlogsondersteuners was, ook besoeke by die kampe afgelê. Hulle was net so geskok soos Hobhouse. Hulle het 'n aantal aanbevelings gemaak wat die dodetal skerp laat daal het. Die mans, Britte en Boere, was verslae oor die vroue se dapperheid en wat hulle bereid was om te verduur vir die stryd om onafhanklikheid. Die vroue was onversetlik in hul aandrang dat hul mans en seuns vir onafhanklikheid moes voortveg. Sommige vroue het verklaar dat hulle verkies om hul huise te sien brand eerder as dat hul mans oorgee. Daar het 4&nbsp;177 Boerevroue en 22&nbsp;074 Boerekinders in die kampe gesterf. Die [[Nasionale Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] is opgerig ter nagedagtenis van die Boervroue van die Tweede Vryheidsoorlog. Die Oorlogsmuseum is ook daar opgerig. === Die einde van die oorlog === Teen die begin van 1902 het die Boeremagte gekrimp tot 10&nbsp;000 Transvalers, 6&nbsp;000 Vrystaters en 3&nbsp;000 Kaapse rebelle. In Suidoos-Transvaal het 'n [[Zoeloe]]mag 'n Boerelaer aangeval en 56 burgers doodgemaak. Terwyl die Boere wat gevange geneem is almal na oorsese krygsgevangene kampe weggestuur is deur die Britte, het die Boere die Britse krygsgevangenes vrygelaat nadat hulle van kos, skoene en in party gevalle klere gestroop is. In Mei 1902 het 60 Boereleiers in [[Vereeniging]] vergader om oor vrede te besluit. Die Vrystaters was nog steeds gekant teen vrede, maar die swak gesondheid van Pres. Steyn het hul saak baie skade aangedoen. Die vredesvoorwaardes het ingesluit dat die Boere die Britse monarg erken as wettige heerser; Boere kon hul besittings, insluitend gewere vir verdediging, behou; en [[Nederlands]] sou in die skole van Transvaal en die Vrystaat as vak onderrig word mits die ouers dit verlang. Op 31 Mei het die vergadering met 54 stemme teen 6 besluit om hierdie voorwaardes te aanvaar. == Internasionale reaksie == Meer as 2,5 duisend buitelandse vrywilligers het in die Boere-leër geveg, insluitend die Nederlanders (650 mense), Duitsers (550 mense), Franse (400 mense), Amerikaners (300 mense), Russe (225 mense), Italianers (200 mense) , Noorweërs en Swede (150 mense). Die gewilde Russiese koerant New Time weerspieël die samelewing se simpatie met die Boere: “Direkte godsdienstige boere wat besluit het om die vryheid van die Vaderland met hul bloed te verdedig, sal altyd nader aan die hart van die Heilige Rusland wees as ons oorspronklike vyand – koue en selfsugtige Engeland. Deur ons diepe geloof in God, is die Boere ons broers ”(16 Oktober 1899, no. 8490). == Krygsgevangenes in Suid-Afrika en oorsee == {{Hoofartikel|Boerekrygsgevangenes}} [[Lêer:Green Point - Cape Town - Boer War - Transit Camp.jpg|duimnael|Kamp Nr. 1, ’n kamp vir Boerekrygsgevangenes in [[Groenpunt]], [[Kaapstad]]. Die kamp het later 'n oorplasingskamp geword en gevangenes is hiervandaan oorgeplaas na krygsgevangekampe in ander dele van die [[Britse Ryk]].]] Die eerste noemenswaardige groep [[Boerekrygsgevangenes]] wat deur die [[Brittanje|Engelse]] gevange geneem is, was dié wat tydens die [[Slag van Elandslaagte]] op 21 Oktober 1899 gevang is. [[Brittanje]] het hierdie krygsgevangenes aanvanklik op troepeskepe in [[Simonsbaai]] aangehou totdat krygsgevangekampe in Kaapstad en Simonstad voltooi is. In totaal sou ses krygsgevangekampe in Suid-Afrika tydens die oorlog opgerig word.<ref name=":0">{{af}} Changuion, Louis (2022). ''Vasgevang! Die lewe van die Boere in die Suid-Afrikaanse krygsgevangenekampe gedurende die Anglo-Boereoorlog, 1899–1902''. Centurion, Suid-Afrika: Kraal Uitgewers. bl. 12.</ref> Die Engelse het gevoel dat daar 'n risiko in die aanhouding van teveel krygsgevangenes in Suid-Afrika was. Hulle het ook gevrees dat die krygsgevangenes deur die Boeremagte of simpatieke plaaslike inwoners bevry kon word. Hulle het dit reeds moeilik gevind om aan hulle eie troepe se behoeftes te voorsien, en wou nie die ekstra las dra deur addisionele voorrade vir die krygsgevangenes te stuur nie. Brittanje het dus besluit om die meerderheid van hulle oorsee te stuur. Ongeveer 31 krygsgevangekampe is met gevolg tydens die oorlog in Britse kolonies oorsee opgerig.<ref name=":0" /> Die eerste oorsese kampe buite [[Afrika]], is op [[Sint Helena]] geopen, wat uiteindelik byna 5000 krygsgevangenes ontvang het. Ongeveer 5000 krygsgevangenes is na [[Sri Lanka|Ceylon]] gestuur. Ander is na [[Bermuda]] en [[Indië]] gestuur. Geen bewyse bestaan dat Boere-krygsgevangenes na die Gemenebes van die Britse Ryk soos [[Australië]], [[Kanada]] of [[Nieu-Seeland]] gestuur is nie.<ref name="collint">{{en}} [http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm Die Anglo-Boereoorlog Filatelie Gemeenskap: Versamelingsbelange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210040529/http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm |date=10 Desember 2005 }}</ref> ==Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde== Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) was 'n waterskeidingsmoment in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en het 'n diepgaande impak op die [[Afrikaanse letterkunde]] gehad. Die konflik het 'n ryk bron van tematiese materiaal vir skrywers gebied en 'n sterk invloed op die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse literêre stem uitgeoefen.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die direkte ervaringe van die oorlog, die politieke nasleep, en die verskuiwende sosiale landskap het aanleiding gegee tot 'n verskeidenheid van literêre werke, insluitend poësie, prosa en drama. Reeds tydens die Anglo-Boereoorlog het die stryd aanleiding gegee tot "heftigste verse oor die vryheidstryd"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Hierdie vroeë gedigte, dikwels ingegee deur die onmiddellike emosies en gebeure van die oorlog, het die patriotiese gevoelens van die Afrikaners uitgedruk en hul weerstand teen die Britse mag verwoord<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Na die oorlog het hierdie tendens voortgesit, en die poësie van die periode tot ongeveer 1911 is gekenmerk deur die tema van "'die storie van ons sterfte'"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Digters van die Eerste Geslag na die Anglo-Boereoorlog, soos [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[Leipoldt]], het in hul vroeë bundels poësie van besondere formaat gelewer wat dikwels die impak en nagevolge van die oorlog weerspieël het<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. C. Louis Leipoldt het byvoorbeeld 'n kortverhaal wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, in Nederlands geskryf en dit aanvanklik in Holland laat publiseer<ref>Koch, J. 2015. A history of South African literature/ Afrikaans literature. Van Schaik.</ref>. Naas die poësie het die Anglo-Boereoorlog ook 'n golf van gedenkwaardighede en persoonlike verhale tot gevolg gehad<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Baie van hierdie werke is in 'n ietwat gebrekkige Nederlands gepubliseer. [[Gordon Tomlinson]] se ''Deur die smeltkroes'' (1917) is 'n voorbeeld van so 'n verslag van sy avonture tydens die oorlog in die omgewing van [[Swellendam]]<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Alhoewel hierdie werk lewendige tonele oproep, word dit gekritiseer vir sy stereotiepe natuurbeskrywings, oppervlakkige insig in die menslike psige en 'n te sterk pro-Afrikaanse en anti-imperialistiese standpunt<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Jare later het Tomlinson sy aandeel aan die taalstryd in ''Herinneringe van 'n jong Turk'' (1956) gebundel. [[John Daniel Kestell]] het ook die oorlogservaringe in ''Met de Boeren commandos'' (1903) en ''Through shot and flame'' (1903) geboekstaaf<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die Anglo-Boereoorlog het ook as agtergrond vir fiksiewerke gedien. [[D.F. Malherbe]] se roman ''Vergeet nie'' (1913) speel af teen die agtergrond van die oorlog, spesifiek die Kaapse Rebellie, en toon ooreenkomste met die geskiedenis van [[Gideon Scheepers]]. Hierdie verhaal word beskryf as sterk aansluitend by die ou historiese roman, alhoewel daar naas 'n opeenstapeling van spannende gebeurtenisse ook 'n poging is om die psige van die karakters te ondersoek. [[Joubert Reitz]] het ook avontuurverhale soos ''Die dolosgooier'' (1916), ''Beproewing'' (1918) en ''Wraak'' (1927) geskryf wat vol spanning was, alhoewel taalkundig en stilisties onbeholpe<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Selfs in die [[jeugliteratuur]] het die Anglo-Boereoorlog 'n rol gespeel. [[C.M. van den Heever]] het 'n aantal spannende avontuurverhale vir die jeug geskryf wat teen die agtergrond van die vroeë jare van die Kimberleyse diamantvelde, die Witwatersrandse goudontdekkings, die Kaapse Oosgrens en veral die Anglo-Boereoorlog afspeel, soos ''Die ruiter in die nag'' (1936) en die vervolg daarop, ''Kaptein Gereke'' (1937)<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die impak van die Anglo-Boereoorlog op die Afrikaanse letterkunde was veelvuldig en blywend. Dit het 'n generasie skrywers geïnspireer om die trauma, die heldhaftigheid, die verlies en die politieke gevolge van die konflik te verwoord. Die oorlog het nie net 'n belangrike tema gebied nie, maar het ook bygedra tot die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse identiteit en 'n bewustheid van 'n gedeelde geskiedenis, wat fundamenteel was vir die groei en volwassenheid van die Afrikaanse letterkunde. Die literatuur wat uit hierdie periode voortgespruit het, bied 'n waardevolle insig in 'n kritieke tydperk in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die belewenisse van die mense wat daardeur geraak is. == Sien ook == * [[Anglo-Zoeloeoorlog]] * [[Eerste Vryheidsoorlog]] * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] * [[blokhuis]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Douglas Porch: ''Wars of Empire''. London: Cassell & Co., 2000 {{ISBN|0-304-35271-3}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Cartwright |first=A.P |year=1964 |title=The Dynamite Company |location=Cape Town|publisher=Purnell & Sons}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Davenport|last2=Saunders |year=2000 |title=South Africa: A Modern History|isbn=0-8020-2261-8 }} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Pakenham |first=Thomas |authorlink=Thomas Pakenham |year=1979 |title=The Boer War|location=New York|publisher=Random House|isbn=0-394-42742-4|url=http://books.google.com/?id=aoFzAAAAMAAJ}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Wessels |first=André |year=2000 |chapter=Afrikaners at War |editor-first=John |editor1-last=Gooch |title=The Boer War |location=London |publisher=Cass |isbn=}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Steele |first=David |year=2000 |chapter=Salisbury and the Soldiers |editor-first=John |editor-last=Gooch |title=The Boer War: Direction, Experience and Image|location=London|publisher=Cass}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, vol 4, bl. 672-675, {{ISBN|0 7981 0826 6}} * {{af}} Die stryd tussen Boer en Brit, Genl CR de Wet, 1959, Tafelberg Uitgewers. * Maree, Berna: 'n Boer maak 'n plan. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783 * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Second Boer War|Tweede Vryheidsoorlog}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}} * {{af}} [http://www.anglo-boer.co.za/ Anglo-Boereoorlog museum in Bloemfontein. Anglo-Boereoorlog Museum] * {{nl}} [http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 Boerenoorlog op Hemelbestormer.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718021515/http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 |date=18 Julie 2010 }} * {{nl}} [http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html Vlaanderen en de Anglo-Boerenoorlog en ander Boereoorlog verwante inligting op Afrikaans.be]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.gutenberg.org/etext/16462 ''With the Boer Forces''], deur Howard C. Hillegas. 'n Boek geskryf deur 'n Britse joernalis wat tyd saam met die Boere tydens die oorlog deurgebring het. Beskikbaar gestel deur die [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Gutenberg projek]. {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog| ]] [[Kategorie:Britse Ryk]] a5qha5eh8pv4dx4c1wcfqx9t8i16x4h 2900558 2900556 2026-05-01T21:21:14Z BurgertB 2401 Swart mense is 2 woorde 2900558 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Tweede Vryheidsoorlog |deelvan = die [[Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorloë]] |beeld = [[Lêer:Second Boer War Collage.png|300px]] |byskrif = Kloksgewys van links:<br />Boere in aksie by die [[Slag van Colenso]], die Britse 17de Lansiers wat 'n aanval by Elandsrivier hou, Britse Generaal [[Redvers Henry Buller| Redvers Buller]] wat Ladysmith binnegaan na die beleg, Boere wat by die [[Beleg van Mafeking]] veg, Koninklike Kanadese Troepe tydens die [[Slag van Paardeberg]], en Boere teenwoordig by die [[Slag van Spioenkop]]. |datum = [[11 Oktober]] [[1899]] – [[31 Mei]] [[1902]] |plek = [[Suid-Afrika]] en Swaziland (nou [[Eswatini]])<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015}}</ref> |resultaat = Britse oorwinning |gebied = Britse soewereiniteit oor die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]] in ooreenstemming met die [[Verdrag van Vereeniging]] |party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * [[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|22px|border]] [[Kaapkolonie]] * [[Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|22px|border]] [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] * [[Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg|22px|border]] [[Suid-Rhodesië]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Rhodes and Rhodesia: The White Conquest of Zimbabwe, 1884–1902 |author=[[Arthur M. Keppel-Jones]] |year=1983 |publisher=McGill-Queen's University Press |location=Montreal, Quebec and Kingston, Ontario |isbn=978-0-7735-0534-6 |pages=590–599}}</ref> * {{vlagland|Brits-Indië}} * {{vlagland|Australië}}<br />Voor Federasie: ** [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[Nieu-Suid-Wallis]] ** [[Lêer:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]] ** [[Lêer:Flag of South Australia.svg|22px]] [[Suid-Australië]] ** [[Lêer:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[Tasmanië]] ** [[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] ** [[Lêer:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[Wes-Australië]] * {{vlagland|Kanada|1868}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} * {{vlagland|Sri Lanka|brit}} |party2 = {{vlagland|Vrystaat}}<br />{{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />Buitelandse vrywilligers:<br /> Groter kragte * {{vlagland|Nederland}} * {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg|22px]] [[Swede]]-[[Noorweë]] Kleiner kragte * {{vlagland|België}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Verenigde State|1896}} * {{vlagland|Italië|1861}} * {{vlagland|Russiese Ryk}} * {{vlagikoon|Rusland}} [[Pole|Russies-Pole]] * {{vlagland|Denemarke}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Robert Gascoyne-Cecil|Lord Salisbury]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Alfred Milner|Lord Milner]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Redvers Henry Buller|Sir Redvers Buller]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Kitchener|Lord Kitchener]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Wilfrid Laurier]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Frederick Borden]]<br />[[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|23px]] [[Cecil John Rhodes]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Paul Kruger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Schalk Willem Burger|Schalk W. Burger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Koos de la Rey]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Christiaan de Wet]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Cronje]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Joubert]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''Britse regulêre:''' 347&nbsp;000<br /> '''Koloniale kragte:''' 103&nbsp;000–153&nbsp;000<ref name="britannica.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}}</ref> |sterkte2 = 88&nbsp;000 (25&nbsp;000 Transvaal- en 15&nbsp;000 Vrystaat-Boere aan die begin van die oorlog) (insluitende buitelandse vrywilligers en Kaapse Boere)<ref name="britannica.com" /> |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Militêre ongevalle'''<br />7&nbsp;894 gesneuweldes<br />13&nbsp;250 dood deur siekte<br />934 vermis<br />22&nbsp;828 gewondes<ref>{{en}} {{Cite book|title=Nash's war manual|publisher=Eveleigh Nash|year=1914|page=309|chapter=Caring for the soldiers health|url=http://www.archive.org/stream/nashswarmanual00londiala#page/308/mode/1up|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><ref>{{en}} {{Cite book|title=Europe at war|publisher=Doubleday, Page & Company|year=1914|pages=183 (n198)|chapter=The Commissariat – The Red Cross – The Hague Court|url=http://www.archive.org/details/europeatwarared01unkngoog|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><br />'''44&nbsp;906 totaal ongevalle''' |ongevalle2 = '''Militêre ongevalle'''<br />9&nbsp;098 gesneuweldes <br />(24&nbsp;000 Boere-gevangenes oorsee gestuur)<ref name="britannica.com" /> |ongevalle3 = '''Burgerlike ongevalle''': 27&nbsp;927 Boere burgerlikes, wat in konsentrasiekampe gesterf het, plus 'n onbekende aantal swart mense (107&nbsp;000 was geïnterneer).<ref>{{en}} {{Harvnb|Davenport|Saunders|2000|p=228}}</ref> |notas = }} Die '''Tweede Vryheidsoorlog''' of '''Anglo-Boereoorlog''' ([[Engels]]: ''Second Boer War''), was 'n [[oorlog]] tussen die [[Boererepublieke]] van die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] aan die een kant en die [[Britse Ryk]] aan die ander kant wat tussen 11 Oktober 1899 en 31 Mei 1902 in [[Suider-Afrika]], [[Eswatini|Swaziland]] ingesluit, gewoed het.<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015 }}</ref> Minder algemene name in omgang wat in die letterkunde gebruik word is die '''Engelse Oorlog'''<ref>{{af}} Sien byvoorbeeld MA Gronum, ''Die ontplooiing van die Engelse Oorlog 1899–1900'' en ''Die Engelse oorlog, 1899–1902; die gevegsmetodes waarmee die Boere-republieke verower is''.</ref> en die '''Driejarige Oorlog'''.<ref>{{en}} Christiaan De Wet, Three Years War, 1st American Edition, Charles Scribner's Sons, New York, 1902 – Engelse vertaling van Generaal de Wet se oorlogsherinneringe – oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf – getiteld ''[[De Strijd Tusschen Boer en Brit]]''.</ref> == Oorsig == [[Lêer:BoerWarBlockHouse SouthAfrica.jpg|duimnael|links|'n Britse blokhuis in Suid-Afrika]] Die Tweede Vryheidsoorlog, ook bekend as die Suid-Afrikaanse Oorlog, oftewel die Anglo-Boereoorlog, het vanaf [[Oktober]] 1899 tot [[Mei]] 1902 geduur. In hierdie oorlog het die twee Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ou [[Transvaal]]) en die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]], te staan gekom teen die Britse Ryk. Die hele gebied waarop hierdie oorlog plaasgevind het vorm vandag deel van die Republiek van [[Suid-Afrika]]. Oor die sowat twee en 'n half jaar wat die oorlog geduur het, het dit [[Brittanje]] nagenoeg 200 miljoen pond, 448&nbsp;435 Britse- en Rykssoldate en sowat 20&nbsp;000 Britse lewens gekos om 'n "Boererebellie" te bemeester. Aan die kant van die [[Boererepubliek]]e was die koste van die oorlog baie hoog. Elke republiek se ekonomie is totaal en al vernietig deur die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]] wat deur die Britse generaals toegepas is. Toe die Boere by die [[Vrede van Vereeniging]] hul wapens neerlê, het baie as hoofrede vir hul oorgawe die lyding van hul vroue en kinders aangevoer. Ongeveer 5&nbsp;000 Boere het in die oorlog gesneuwel, en minstens 26&nbsp;000 Vrouens en kinders en 12&nbsp;000 Afrikane het hul lewe in [[konsentrasiekamp]]e verloor, meestal kinders onder 16 jaar, hoofsaaklik as gevolg van die swak kos-voorsiening, 'n tekort aan behoorlike sanitasie en swak skuiling. Ook aan die Britse kant het die meeste soldate weens die swak organisasievernuf van militêre bewindhebbers nie op slagvelde gesneuwel nie, maar aan siekte beswyk. == Oorsaak van die oorlog == [[Lêer:SouthAfrica1885.svg|duimnael|links|Suid-Afrika in 1885]] Die oorsaak van die oorlog is steeds omstrede. Aan die Britse kant was dit 'n polemiek vanaf die oomblik dat dit uitgebreek het. Anti-imperialiste, asook Marxiste, het die oorlog as 'n produk van 'n kapitalistiese sameswering gesien wat daarop gemik was om, deur middel van brute krag, die [[diamant]]- en [[goud]]velde van die Vrystaat en Transvaal te bekom. Moderne interpretasies sien Britse beleid as gekaap deur radikale imperialiste soos [[Cecil John Rhodes]] en lord [[Alfred Milner]], wat gevrees het dat die nuut gevonde rykdom van die Boererepublieke die droom van 'n Britse Suid-Afrika sou ontspoor. Die drang na vryheid het die Boererepublieke in staat gestel om hulself teen Britse oorheersing te beskerm en om hul eie onafhanklike buitelandse beleid te volg, wat die deur kon oopmaak vir Duitse beheer van die belangrike Kaapse roete na [[Indië]]. Brittanje het daarop aangedring dat die Britse onderdane, wat op die goudmyne in die [[Witwatersrand]] werk, stemreg moes kry. Hulle kon egter automaties stemreg verwerf as hulle vir vyf jaar Transvaalse burgerskap gehad het. President [[Paul Kruger]] van die Transvaal moes na talle samesprekings tot die konklusie kom wat tot sy volgende uitspraak gely het: "Hulle wil nie stemreg hê nie, hulle wil ons land hê". President [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]] van die Vrystaat het hom by Kruger geskaar en die lot van die Vrystaat as dieselfde as die lot van die Transvaal beskryf. == Die verloop van die oorlog == === Voorbereiding === [[Lêer:Leander Starr Jameson00.jpg|duimnael|links|'n Skets toon die arrestasie van [[Jameson-inval|Jameson]] ná die mislukte inval in 1896.]] Ondanks die verslegtende verhouding tussen [[Kaapstad]] en die Boererepublieke in die laaste dekade van die 19de eeu, was die Britte merkbaar swak voorberei vir oorlog aan die vooraand daarvan. Die vernederende nederlaag aan die hande van die Boere by die [[Slag van Majuba]] in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] ten spyt, is die Boererepublieke nie as ernstige teenstander geag nie. Britse militêre intelligensie het gereken dat die Boere slegs 3&nbsp;000 man in die veld sou kon plaas om kleinskaalse klopjagte in die Kaap en Natal uit te voer, terwyl hulle uiteindelik daartoe in staat was om sowat 30&nbsp;000 berede manskappe in Natal alleen aan te wend. Die Britse opperbevelhebber, lord [[Garnet Wolseley|Wolseley]], het geglo (en die Britse oorlogsminister, [[lord Lansdowne]], het saamgestem) dat 'n garnisoen van 20&nbsp;000 Britse soldate genoeg sou wees om die Republieke aan te durf. In 1895, ná die [[Jameson-inval]], was Pres. Kruger seker dat Brittanje op oorlog ingestel was. Hy het 'n klein staande leër op die been gebring en sy administrasie versterk deur knap, jong Afrikaners soos [[Jan Christian Smuts]] aan te stel. Daar is probeer om steun vir die Boere in [[Europa]] te werf, maar geen tasbare steun is verleen nie. Die twee klein republieke het alleen teen die magtigste ryk in die wêreld gestaan. Toe Pres. Kruger gevra is hoekom hy teen so 'n oormag veg, was sy antwoord: " 'n Man sal nie 'n leeu aanval met 'n mes in sy hand nie, maar net 'n lafaard sal nie met alle mag veg as die leeu hom aanval nie." Die Boererepublieke het wel daarin geslaag om Duitse Mausergewere en Franse Creuzot "[[Long Tom]]"-langafstandkanonne te bekom. Die Russiese [[tsaar]] het 'n paar veldambulanse voorsien en die Transvaal se artilleriekorps is deur Duitsers opgelei. === Eerste fase === [[Lêer:Battle of Talana Hill (Redcoat) - Bacon's South Africa War Prints.png|links|duimnael|240x240px|Britse illustrasie van die Slag van Glencoe]] Die eerste skote in die oorlog het op 12 Oktober 1899 geklap nadat Brittanje die ultimatum van die Boererepublieke verwerp het. Die Boere het tot die aanval oorgegaan en 'n strook van 160&nbsp;km in die Kaapkolonie ingeneem terwyl hulle in Natal tot teenaan die [[Tugelarivier]] gevorder het. Mafeking en Kimberley het Britse eilande in 'n Boergedomineerde veld geword, terwyl die Britse garnisoen in Natal by Ladysmith vasgekeer en beleër is. Die Britse leër het in verskeie veldslae tweede gekom. Op 11 Desember is 'n frontaanval deur Britse soldate wat deur artillerievuur ondersteun is, afgemaai deur Boere wat hulself in loopgrawe ingegrawe het by [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] naby [[Kimberley]]. Op 15 Desember by [[Slag van Colenso|Colenso]] het 4&nbsp;000 Boere, ingegrawe in die hoogtes op die Noordelike oewer van die Tugela, 'n aanval van 16&nbsp;000 Britte afgeweer wat wou deurbreek na Ladysmith. Hierdie vyf dae is deur die Britse magte die [[Swart Week]] genoem. In hierdie tydperk het hulle 7&nbsp;000 manskappe verloor en geen positiewe strategiese resultate gekry nie. Smuts sou egter later melding maak van die "konserwatiewe kortsigtigheid" van die ouer geslag van generaals, wat "die gulde geleentheid" van oorwinning laat wegglip het. Britse troepe het deur Kaapstad en Durban ingestroom. Onder die opperbevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]], wat generaal [[Kitchener]] as stafhoof gehad het, het die Britse versterkings vinnig na die front beweeg en die beleërde dorpe ontset. Hulle het 4&nbsp;000 man onder generaal [[Piet Cronje]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en [[Bloemfontein]] op 13 Maart 1900, [[Johannesburg]] op 5 Mei en [[Pretoria]] op 6 Junie ingeneem.[[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]]Op 21 Oktober 1900, het president Kruger, van [[Delagoabaai]], vandag [[Maputo]] in [[Mosambiek]], na [[Europa]] vertrek om steun vir die Boere se saak te probeer werf. Hy het meer as drie jaar later as banneling in [[Switserland]] gesterf. President Steyn het tot aan die einde van die oorlog saam met die Vrystaatse guerrillavegters in die veld gebly en die grootste bittereinder geword. Die Boere behaal baie groot sukses, maar die Engelse, word aanhoudend voorsien van nog ammunisie en soldate vanuit Engeland. Ook het Joiners, deurdat hulle die Britte van hulp voorsien het, die Republieke groot skade berokken. Op 24 Mei en 1 September het Brittanje die administrasie van onderskeidelik die Oranjerivierkolonie en die kolonie van Transvaal oorgeneem. Britse magte het al die infrastruktuur in Suid-Afrika soos die spoorlyne beheer en die 20&nbsp;000 vegtende Boere wat oorgebly het, was feitelik heeltemal sonder steun. === Guerillategniek van die bittereinders === [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|400px|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog tot in die Kaapkolonie opgeruk het.]] Net ná die val van Pretoria het die Transvaalse militêre leierskorps onmiddellike oorgawe aanbeveel. President Steyn was woedend en het aan die Transvalers geskryf dat die ZAR die Vrystaatse burgers en Kaapse rebelle in 'n rampspoedige oorlog betrek het. "Wil die ZAR nou 'n skandelike en selfsugtige vrede sluit die oomblik dat die oorlog sy grense bereik? Wat die [[ZAR]] ook al doen, die Vrystaters sal tot die bitter einde veg." Die geveg is toe deur almal voortgesit. Na die val van [[Pretoria]] was [[Machadodorp]] van [[5 Junie]] tot [[27 Augustus|27 Agustus]] [[1900]] die setel van die Transvaalse regering. Daarna het die regering na [[Waterval Onder|Waterval-Onder]] en toe later na [[Nelspruit]] geskuif, waar besluit is dat pres. Kruger weens sy ouderdom na Europa moet gaan om die Boere se saak te bevorder. In hierdie tydperk was die Boeregeneraals mense wat progressief was: kommersiële boere en professionele aambagslui. Hulle het net om een rede geveg: hul onafhanklikheid. Die [[bittereinders]] het [[Guerilla-oorlogvoering|guerillataktiek]] gevolg en in klein, beweeglike kommando's geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. In hierdie tydperk was daar ook die joiners. Dit was Boere wat hoofsaaklik as spioene vir die Britte opgetree het in die laaste 18 maande van die oorlog. Daar is geskat dat 5&nbsp;000 Boere teen [[April]] 1902 Britse oorheersing gunstig was. Party van hierdie Joiners het die Britse saak gesteun omdat hulle geglo het dat daar vir hulle 'n beter bedeling onder die Britte wag en dat hulle na hulle plase kon terugkeer en groot skade en leed kon vermy deur oor te gee of te "hensop". Die Britse opperbevel het van twee taktieke gebruik gemaak om die bittereinders te beveg. Eerstens is linies [[blokhuis]]e en doringdraad opgerig om Boerevegters uit die een distrik na die ander uit te sluit, om hulle sodoende saam te hok om gevang te word. Hierdie taktiek was baie duur en hoewel baie dramaties, kon dit geen groot gevegte tussen die Boere wat die prooi was en Britse jagters uitlok nie. Die tweede taktiek wat gebruik was, die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]], het berus op, eerstens, die vernietiging van die Boere se plase; en tweedens die saam hokking en verhongering van Boerevrouens en kinders in [[konsentrasiekamp]]e. Van die kampe wat verplaaste Boerefamilies moes huisves het reeds in Julie 1900 verskyn. === Konsentrasiekampe, epidemies en 'n verskroeide aarde === [[Lêer:Boercamp1.jpg|duimnael|Boerevroue en kinders in 'n Britse konsentrasiekamp tydens die Tweede Vryheidsoorlog, ongeveer 1900.]] Die Britte het nie 'n totale oorlog gevoer waarin almal voor die voet geskiet is nie. Onderskeid is tussen vegtende en nievegtende Boere getref, alhoewel daar uitsonderings is. Van die einde van 1900 het Britse troepe voor die voet (behalwe waar daar hensoppers was) opstalle afgebrand en vee uitgewis. Verwoesting en chaos is oor amper die hele Vrystaat en Transvaal gesaai. Kampe is opgerig om die gevange Boere vroue en kinders beter te kan beheer. Swart mense wat ook gevange geneem was, is in aparte kampe geplaas. Die plasing van die kampe was swak en die inwoners het onvoldoende (dikwels vergiftigde) voeding gekry. Uiterste lyding in haglike omstandighede het die inwoners van die kampe elke dag getreiter. Baie het gesterf, veral van [[buiktifus]] en [[masels]]. Die Britse publiek, plaaslik en in Brittanje, het eers bewus geraak van wat in die kampe gebeur toe [[Emily Hobhouse]] in Engeland toestemming gekry het om die kampe te besoek. Hobhouse het in Desember 1900 Engeland verlaat en in Mei 1901 teruggekeer. Voor haar vertrek het sy net kennis gedra van die [[Port Elizabeth-konsentrasiekamp]]. Sy is met afgryse vervul oor wat sy gesien het en sy het die publiek geskok met haar onthullings. Teen Oktober 1901 het die sterftesyfer tot 344 per 1000 in die kampe opgeskiet. Kinders onder vyf jaar oud het feitlik geen kans op oorlewing gehad nie. Teen die einde van 1901 het 'n kommissie van Engelse vroue, wat oorlogsondersteuners was, ook besoeke by die kampe afgelê. Hulle was net so geskok soos Hobhouse. Hulle het 'n aantal aanbevelings gemaak wat die dodetal skerp laat daal het. Die mans, Britte en Boere, was verslae oor die vroue se dapperheid en wat hulle bereid was om te verduur vir die stryd om onafhanklikheid. Die vroue was onversetlik in hul aandrang dat hul mans en seuns vir onafhanklikheid moes voortveg. Sommige vroue het verklaar dat hulle verkies om hul huise te sien brand eerder as dat hul mans oorgee. Daar het 4&nbsp;177 Boerevroue en 22&nbsp;074 Boerekinders in die kampe gesterf. Die [[Nasionale Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] is opgerig ter nagedagtenis van die Boervroue van die Tweede Vryheidsoorlog. Die Oorlogsmuseum is ook daar opgerig. === Die einde van die oorlog === Teen die begin van 1902 het die Boeremagte gekrimp tot 10&nbsp;000 Transvalers, 6&nbsp;000 Vrystaters en 3&nbsp;000 Kaapse rebelle. In Suidoos-Transvaal het 'n [[Zoeloe]]mag 'n Boerelaer aangeval en 56 burgers doodgemaak. Terwyl die Boere wat gevange geneem is almal na oorsese krygsgevangene kampe weggestuur is deur die Britte, het die Boere die Britse krygsgevangenes vrygelaat nadat hulle van kos, skoene en in party gevalle klere gestroop is. In Mei 1902 het 60 Boereleiers in [[Vereeniging]] vergader om oor vrede te besluit. Die Vrystaters was nog steeds gekant teen vrede, maar die swak gesondheid van Pres. Steyn het hul saak baie skade aangedoen. Die vredesvoorwaardes het ingesluit dat die Boere die Britse monarg erken as wettige heerser; Boere kon hul besittings, insluitend gewere vir verdediging, behou; en [[Nederlands]] sou in die skole van Transvaal en die Vrystaat as vak onderrig word mits die ouers dit verlang. Op 31 Mei het die vergadering met 54 stemme teen 6 besluit om hierdie voorwaardes te aanvaar. == Internasionale reaksie == Meer as 2,5 duisend buitelandse vrywilligers het in die Boere-leër geveg, insluitend die Nederlanders (650 mense), Duitsers (550 mense), Franse (400 mense), Amerikaners (300 mense), Russe (225 mense), Italianers (200 mense) , Noorweërs en Swede (150 mense). Die gewilde Russiese koerant New Time weerspieël die samelewing se simpatie met die Boere: “Direkte godsdienstige boere wat besluit het om die vryheid van die Vaderland met hul bloed te verdedig, sal altyd nader aan die hart van die Heilige Rusland wees as ons oorspronklike vyand – koue en selfsugtige Engeland. Deur ons diepe geloof in God, is die Boere ons broers ”(16 Oktober 1899, no. 8490). == Krygsgevangenes in Suid-Afrika en oorsee == {{Hoofartikel|Boerekrygsgevangenes}} [[Lêer:Green Point - Cape Town - Boer War - Transit Camp.jpg|duimnael|Kamp Nr. 1, ’n kamp vir Boerekrygsgevangenes in [[Groenpunt]], [[Kaapstad]]. Die kamp het later 'n oorplasingskamp geword en gevangenes is hiervandaan oorgeplaas na krygsgevangekampe in ander dele van die [[Britse Ryk]].]] Die eerste noemenswaardige groep [[Boerekrygsgevangenes]] wat deur die [[Brittanje|Engelse]] gevange geneem is, was dié wat tydens die [[Slag van Elandslaagte]] op 21 Oktober 1899 gevang is. [[Brittanje]] het hierdie krygsgevangenes aanvanklik op troepeskepe in [[Simonsbaai]] aangehou totdat krygsgevangekampe in Kaapstad en Simonstad voltooi is. In totaal sou ses krygsgevangekampe in Suid-Afrika tydens die oorlog opgerig word.<ref name=":0">{{af}} Changuion, Louis (2022). ''Vasgevang! Die lewe van die Boere in die Suid-Afrikaanse krygsgevangenekampe gedurende die Anglo-Boereoorlog, 1899–1902''. Centurion, Suid-Afrika: Kraal Uitgewers. bl. 12.</ref> Die Engelse het gevoel dat daar 'n risiko in die aanhouding van teveel krygsgevangenes in Suid-Afrika was. Hulle het ook gevrees dat die krygsgevangenes deur die Boeremagte of simpatieke plaaslike inwoners bevry kon word. Hulle het dit reeds moeilik gevind om aan hulle eie troepe se behoeftes te voorsien, en wou nie die ekstra las dra deur addisionele voorrade vir die krygsgevangenes te stuur nie. Brittanje het dus besluit om die meerderheid van hulle oorsee te stuur. Ongeveer 31 krygsgevangekampe is met gevolg tydens die oorlog in Britse kolonies oorsee opgerig.<ref name=":0" /> Die eerste oorsese kampe buite [[Afrika]], is op [[Sint Helena]] geopen, wat uiteindelik byna 5000 krygsgevangenes ontvang het. Ongeveer 5000 krygsgevangenes is na [[Sri Lanka|Ceylon]] gestuur. Ander is na [[Bermuda]] en [[Indië]] gestuur. Geen bewyse bestaan dat Boere-krygsgevangenes na die Gemenebes van die Britse Ryk soos [[Australië]], [[Kanada]] of [[Nieu-Seeland]] gestuur is nie.<ref name="collint">{{en}} [http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm Die Anglo-Boereoorlog Filatelie Gemeenskap: Versamelingsbelange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210040529/http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm |date=10 Desember 2005 }}</ref> ==Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde== Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) was 'n waterskeidingsmoment in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en het 'n diepgaande impak op die [[Afrikaanse letterkunde]] gehad. Die konflik het 'n ryk bron van tematiese materiaal vir skrywers gebied en 'n sterk invloed op die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse literêre stem uitgeoefen.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die direkte ervaringe van die oorlog, die politieke nasleep, en die verskuiwende sosiale landskap het aanleiding gegee tot 'n verskeidenheid van literêre werke, insluitend poësie, prosa en drama. Reeds tydens die Anglo-Boereoorlog het die stryd aanleiding gegee tot "heftigste verse oor die vryheidstryd"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Hierdie vroeë gedigte, dikwels ingegee deur die onmiddellike emosies en gebeure van die oorlog, het die patriotiese gevoelens van die Afrikaners uitgedruk en hul weerstand teen die Britse mag verwoord<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Na die oorlog het hierdie tendens voortgesit, en die poësie van die periode tot ongeveer 1911 is gekenmerk deur die tema van "'die storie van ons sterfte'"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Digters van die Eerste Geslag na die Anglo-Boereoorlog, soos [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[Leipoldt]], het in hul vroeë bundels poësie van besondere formaat gelewer wat dikwels die impak en nagevolge van die oorlog weerspieël het<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. C. Louis Leipoldt het byvoorbeeld 'n kortverhaal wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, in Nederlands geskryf en dit aanvanklik in Holland laat publiseer<ref>Koch, J. 2015. A history of South African literature/ Afrikaans literature. Van Schaik.</ref>. Naas die poësie het die Anglo-Boereoorlog ook 'n golf van gedenkwaardighede en persoonlike verhale tot gevolg gehad<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Baie van hierdie werke is in 'n ietwat gebrekkige Nederlands gepubliseer. [[Gordon Tomlinson]] se ''Deur die smeltkroes'' (1917) is 'n voorbeeld van so 'n verslag van sy avonture tydens die oorlog in die omgewing van [[Swellendam]]<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Alhoewel hierdie werk lewendige tonele oproep, word dit gekritiseer vir sy stereotiepe natuurbeskrywings, oppervlakkige insig in die menslike psige en 'n te sterk pro-Afrikaanse en anti-imperialistiese standpunt<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Jare later het Tomlinson sy aandeel aan die taalstryd in ''Herinneringe van 'n jong Turk'' (1956) gebundel. [[John Daniel Kestell]] het ook die oorlogservaringe in ''Met de Boeren commandos'' (1903) en ''Through shot and flame'' (1903) geboekstaaf<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die Anglo-Boereoorlog het ook as agtergrond vir fiksiewerke gedien. [[D.F. Malherbe]] se roman ''Vergeet nie'' (1913) speel af teen die agtergrond van die oorlog, spesifiek die Kaapse Rebellie, en toon ooreenkomste met die geskiedenis van [[Gideon Scheepers]]. Hierdie verhaal word beskryf as sterk aansluitend by die ou historiese roman, alhoewel daar naas 'n opeenstapeling van spannende gebeurtenisse ook 'n poging is om die psige van die karakters te ondersoek. [[Joubert Reitz]] het ook avontuurverhale soos ''Die dolosgooier'' (1916), ''Beproewing'' (1918) en ''Wraak'' (1927) geskryf wat vol spanning was, alhoewel taalkundig en stilisties onbeholpe<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Selfs in die [[jeugliteratuur]] het die Anglo-Boereoorlog 'n rol gespeel. [[C.M. van den Heever]] het 'n aantal spannende avontuurverhale vir die jeug geskryf wat teen die agtergrond van die vroeë jare van die Kimberleyse diamantvelde, die Witwatersrandse goudontdekkings, die Kaapse Oosgrens en veral die Anglo-Boereoorlog afspeel, soos ''Die ruiter in die nag'' (1936) en die vervolg daarop, ''Kaptein Gereke'' (1937)<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die impak van die Anglo-Boereoorlog op die Afrikaanse letterkunde was veelvuldig en blywend. Dit het 'n generasie skrywers geïnspireer om die trauma, die heldhaftigheid, die verlies en die politieke gevolge van die konflik te verwoord. Die oorlog het nie net 'n belangrike tema gebied nie, maar het ook bygedra tot die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse identiteit en 'n bewustheid van 'n gedeelde geskiedenis, wat fundamenteel was vir die groei en volwassenheid van die Afrikaanse letterkunde. Die literatuur wat uit hierdie periode voortgespruit het, bied 'n waardevolle insig in 'n kritieke tydperk in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die belewenisse van die mense wat daardeur geraak is. == Sien ook == * [[Anglo-Zoeloeoorlog]] * [[Eerste Vryheidsoorlog]] * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] * [[blokhuis]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Douglas Porch: ''Wars of Empire''. London: Cassell & Co., 2000 {{ISBN|0-304-35271-3}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Cartwright |first=A.P |year=1964 |title=The Dynamite Company |location=Cape Town|publisher=Purnell & Sons}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Davenport|last2=Saunders |year=2000 |title=South Africa: A Modern History|isbn=0-8020-2261-8 }} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Pakenham |first=Thomas |authorlink=Thomas Pakenham |year=1979 |title=The Boer War|location=New York|publisher=Random House|isbn=0-394-42742-4|url=http://books.google.com/?id=aoFzAAAAMAAJ}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Wessels |first=André |year=2000 |chapter=Afrikaners at War |editor-first=John |editor1-last=Gooch |title=The Boer War |location=London |publisher=Cass |isbn=}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Steele |first=David |year=2000 |chapter=Salisbury and the Soldiers |editor-first=John |editor-last=Gooch |title=The Boer War: Direction, Experience and Image|location=London|publisher=Cass}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, vol 4, bl. 672-675, {{ISBN|0 7981 0826 6}} * {{af}} Die stryd tussen Boer en Brit, Genl CR de Wet, 1959, Tafelberg Uitgewers. * Maree, Berna: 'n Boer maak 'n plan. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783 * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Second Boer War|Tweede Vryheidsoorlog}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}} * {{af}} [http://www.anglo-boer.co.za/ Anglo-Boereoorlog museum in Bloemfontein. Anglo-Boereoorlog Museum] * {{nl}} [http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 Boerenoorlog op Hemelbestormer.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718021515/http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 |date=18 Julie 2010 }} * {{nl}} [http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html Vlaanderen en de Anglo-Boerenoorlog en ander Boereoorlog verwante inligting op Afrikaans.be]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.gutenberg.org/etext/16462 ''With the Boer Forces''], deur Howard C. Hillegas. 'n Boek geskryf deur 'n Britse joernalis wat tyd saam met die Boere tydens die oorlog deurgebring het. Beskikbaar gestel deur die [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Gutenberg projek]. {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog| ]] [[Kategorie:Britse Ryk]] 0vqfo7fnku82ngmh2whaco9t3aj6j2w 2900581 2900558 2026-05-02T01:25:13Z HermanvanAswegen988 200973 Laat klop teks (Oorsig) met data in inligtingskas. 2900581 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Tweede Vryheidsoorlog |deelvan = die [[Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorloë]] |beeld = [[Lêer:Second Boer War Collage.png|300px]] |byskrif = Kloksgewys van links:<br />Boere in aksie by die [[Slag van Colenso]], die Britse 17de Lansiers wat 'n aanval by Elandsrivier hou, Britse Generaal [[Redvers Henry Buller| Redvers Buller]] wat Ladysmith binnegaan na die beleg, Boere wat by die [[Beleg van Mafeking]] veg, Koninklike Kanadese Troepe tydens die [[Slag van Paardeberg]], en Boere teenwoordig by die [[Slag van Spioenkop]]. |datum = [[11 Oktober]] [[1899]] – [[31 Mei]] [[1902]] |plek = [[Suid-Afrika]] en Swaziland (nou [[Eswatini]])<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015}}</ref> |resultaat = Britse oorwinning |gebied = Britse soewereiniteit oor die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]] in ooreenstemming met die [[Verdrag van Vereeniging]] |party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * [[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|22px|border]] [[Kaapkolonie]] * [[Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|22px|border]] [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] * [[Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg|22px|border]] [[Suid-Rhodesië]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Rhodes and Rhodesia: The White Conquest of Zimbabwe, 1884–1902 |author=[[Arthur M. Keppel-Jones]] |year=1983 |publisher=McGill-Queen's University Press |location=Montreal, Quebec and Kingston, Ontario |isbn=978-0-7735-0534-6 |pages=590–599}}</ref> * {{vlagland|Brits-Indië}} * {{vlagland|Australië}}<br />Voor Federasie: ** [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[Nieu-Suid-Wallis]] ** [[Lêer:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]] ** [[Lêer:Flag of South Australia.svg|22px]] [[Suid-Australië]] ** [[Lêer:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[Tasmanië]] ** [[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] ** [[Lêer:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[Wes-Australië]] * {{vlagland|Kanada|1868}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} * {{vlagland|Sri Lanka|brit}} |party2 = {{vlagland|Vrystaat}}<br />{{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />Buitelandse vrywilligers:<br /> Groter kragte * {{vlagland|Nederland}} * {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg|22px]] [[Swede]]-[[Noorweë]] Kleiner kragte * {{vlagland|België}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Verenigde State|1896}} * {{vlagland|Italië|1861}} * {{vlagland|Russiese Ryk}} * {{vlagikoon|Rusland}} [[Pole|Russies-Pole]] * {{vlagland|Denemarke}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Robert Gascoyne-Cecil|Lord Salisbury]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Alfred Milner|Lord Milner]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Redvers Henry Buller|Sir Redvers Buller]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Kitchener|Lord Kitchener]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Wilfrid Laurier]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Frederick Borden]]<br />[[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|23px]] [[Cecil John Rhodes]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Paul Kruger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Schalk Willem Burger|Schalk W. Burger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Koos de la Rey]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Christiaan de Wet]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Cronje]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Joubert]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''Britse regulêre:''' 347&nbsp;000<br /> '''Koloniale kragte:''' 103&nbsp;000–153&nbsp;000<ref name="britannica.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}}</ref> |sterkte2 = 88&nbsp;000 (25&nbsp;000 Transvaal- en 15&nbsp;000 Vrystaat-Boere aan die begin van die oorlog) (insluitende buitelandse vrywilligers en Kaapse Boere)<ref name="britannica.com" /> |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Militêre ongevalle'''<br />7&nbsp;894 gesneuweldes<br />13&nbsp;250 dood deur siekte<br />934 vermis<br />22&nbsp;828 gewondes<ref>{{en}} {{Cite book|title=Nash's war manual|publisher=Eveleigh Nash|year=1914|page=309|chapter=Caring for the soldiers health|url=http://www.archive.org/stream/nashswarmanual00londiala#page/308/mode/1up|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><ref>{{en}} {{Cite book|title=Europe at war|publisher=Doubleday, Page & Company|year=1914|pages=183 (n198)|chapter=The Commissariat – The Red Cross – The Hague Court|url=http://www.archive.org/details/europeatwarared01unkngoog|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><br />'''44&nbsp;906 totaal ongevalle''' |ongevalle2 = '''Militêre ongevalle'''<br />9&nbsp;098 gesneuweldes <br />(24&nbsp;000 Boere-gevangenes oorsee gestuur)<ref name="britannica.com" /> |ongevalle3 = '''Burgerlike ongevalle''': 27&nbsp;927 Boere-burgerlikes, wat in konsentrasiekampe gesterf het, plus ongeveer 12&nbsp;000 swart mense (107&nbsp;000 was geïnterneer).<ref>{{en}} {{Harvnb|Davenport|Saunders|2000|p=228}}</ref> |notas = }} Die '''Tweede Vryheidsoorlog''' of '''Anglo-Boereoorlog''' ([[Engels]]: ''Second Boer War''), was 'n [[oorlog]] tussen die [[Boererepublieke]] van die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] aan die een kant en die [[Britse Ryk]] aan die ander kant wat tussen 11 Oktober 1899 en 31 Mei 1902 in [[Suider-Afrika]], [[Eswatini|Swaziland]] ingesluit, gewoed het.<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015 }}</ref> Minder algemene name in omgang wat in die letterkunde gebruik word is die '''Engelse Oorlog'''<ref>{{af}} Sien byvoorbeeld MA Gronum, ''Die ontplooiing van die Engelse Oorlog 1899–1900'' en ''Die Engelse oorlog, 1899–1902; die gevegsmetodes waarmee die Boere-republieke verower is''.</ref> en die '''Driejarige Oorlog'''.<ref>{{en}} Christiaan De Wet, Three Years War, 1st American Edition, Charles Scribner's Sons, New York, 1902 – Engelse vertaling van Generaal de Wet se oorlogsherinneringe – oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf – getiteld ''[[De Strijd Tusschen Boer en Brit]]''.</ref> == Oorsig == [[Lêer:BoerWarBlockHouse SouthAfrica.jpg|duimnael|links|'n Britse blokhuis in Suid-Afrika]] Die Tweede Vryheidsoorlog, ook bekend as die Suid-Afrikaanse Oorlog, oftewel die Anglo-Boereoorlog, het vanaf [[Oktober]] 1899 tot [[Mei]] 1902 geduur. In hierdie oorlog het die twee Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ou [[Transvaal]]) en die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]], te staan gekom teen die Britse Ryk. Die hele gebied waarop hierdie oorlog plaasgevind het vorm vandag deel van die Republiek van [[Suid-Afrika]]. Oor die sowat twee en 'n half jaar wat die oorlog geduur het, het dit [[Brittanje]] nagenoeg 200 miljoen pond, 448&nbsp;435 Britse- en Rykssoldate en sowat 20&nbsp;000 Britse lewens gekos om 'n "Boererebellie" te bemeester. Aan die kant van die [[Boererepubliek]]e was die koste van die oorlog baie hoog. Elke republiek se ekonomie is totaal en al vernietig deur die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]] wat deur die Britse generaals toegepas is. Toe die Boere by die [[Vrede van Vereeniging]] hul wapens neerlê, het baie as hoofrede vir hul oorgawe die lyding van hul vroue en kinders aangevoer. Ongeveer 9&nbsp;000 Boere het in die oorlog gesneuwel, en minstens 26&nbsp;000 Vrouens en kinders en 12&nbsp;000 swart mense het hul lewe in [[konsentrasiekamp]]e verloor, meestal kinders onder 16 jaar, hoofsaaklik as gevolg van die swak kos-voorsiening, 'n tekort aan behoorlike sanitasie en swak skuiling. Ook aan die Britse kant het die meeste soldate weens die swak organisasievernuf van militêre bewindhebbers nie op slagvelde gesneuwel nie, maar aan siekte beswyk. == Oorsaak van die oorlog == [[Lêer:SouthAfrica1885.svg|duimnael|links|Suid-Afrika in 1885]] Die oorsaak van die oorlog is steeds omstrede. Aan die Britse kant was dit 'n polemiek vanaf die oomblik dat dit uitgebreek het. Anti-imperialiste, asook Marxiste, het die oorlog as 'n produk van 'n kapitalistiese sameswering gesien wat daarop gemik was om, deur middel van brute krag, die [[diamant]]- en [[goud]]velde van die Vrystaat en Transvaal te bekom. Moderne interpretasies sien Britse beleid as gekaap deur radikale imperialiste soos [[Cecil John Rhodes]] en lord [[Alfred Milner]], wat gevrees het dat die nuut gevonde rykdom van die Boererepublieke die droom van 'n Britse Suid-Afrika sou ontspoor. Die drang na vryheid het die Boererepublieke in staat gestel om hulself teen Britse oorheersing te beskerm en om hul eie onafhanklike buitelandse beleid te volg, wat die deur kon oopmaak vir Duitse beheer van die belangrike Kaapse roete na [[Indië]]. Brittanje het daarop aangedring dat die Britse onderdane, wat op die goudmyne in die [[Witwatersrand]] werk, stemreg moes kry. Hulle kon egter automaties stemreg verwerf as hulle vir vyf jaar Transvaalse burgerskap gehad het. President [[Paul Kruger]] van die Transvaal moes na talle samesprekings tot die konklusie kom wat tot sy volgende uitspraak gely het: "Hulle wil nie stemreg hê nie, hulle wil ons land hê". President [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]] van die Vrystaat het hom by Kruger geskaar en die lot van die Vrystaat as dieselfde as die lot van die Transvaal beskryf. == Die verloop van die oorlog == === Voorbereiding === [[Lêer:Leander Starr Jameson00.jpg|duimnael|links|'n Skets toon die arrestasie van [[Jameson-inval|Jameson]] ná die mislukte inval in 1896.]] Ondanks die verslegtende verhouding tussen [[Kaapstad]] en die Boererepublieke in die laaste dekade van die 19de eeu, was die Britte merkbaar swak voorberei vir oorlog aan die vooraand daarvan. Die vernederende nederlaag aan die hande van die Boere by die [[Slag van Majuba]] in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] ten spyt, is die Boererepublieke nie as ernstige teenstander geag nie. Britse militêre intelligensie het gereken dat die Boere slegs 3&nbsp;000 man in die veld sou kon plaas om kleinskaalse klopjagte in die Kaap en Natal uit te voer, terwyl hulle uiteindelik daartoe in staat was om sowat 30&nbsp;000 berede manskappe in Natal alleen aan te wend. Die Britse opperbevelhebber, lord [[Garnet Wolseley|Wolseley]], het geglo (en die Britse oorlogsminister, [[lord Lansdowne]], het saamgestem) dat 'n garnisoen van 20&nbsp;000 Britse soldate genoeg sou wees om die Republieke aan te durf. In 1895, ná die [[Jameson-inval]], was Pres. Kruger seker dat Brittanje op oorlog ingestel was. Hy het 'n klein staande leër op die been gebring en sy administrasie versterk deur knap, jong Afrikaners soos [[Jan Christian Smuts]] aan te stel. Daar is probeer om steun vir die Boere in [[Europa]] te werf, maar geen tasbare steun is verleen nie. Die twee klein republieke het alleen teen die magtigste ryk in die wêreld gestaan. Toe Pres. Kruger gevra is hoekom hy teen so 'n oormag veg, was sy antwoord: " 'n Man sal nie 'n leeu aanval met 'n mes in sy hand nie, maar net 'n lafaard sal nie met alle mag veg as die leeu hom aanval nie." Die Boererepublieke het wel daarin geslaag om Duitse Mausergewere en Franse Creuzot "[[Long Tom]]"-langafstandkanonne te bekom. Die Russiese [[tsaar]] het 'n paar veldambulanse voorsien en die Transvaal se artilleriekorps is deur Duitsers opgelei. === Eerste fase === [[Lêer:Battle of Talana Hill (Redcoat) - Bacon's South Africa War Prints.png|links|duimnael|240x240px|Britse illustrasie van die Slag van Glencoe]] Die eerste skote in die oorlog het op 12 Oktober 1899 geklap nadat Brittanje die ultimatum van die Boererepublieke verwerp het. Die Boere het tot die aanval oorgegaan en 'n strook van 160&nbsp;km in die Kaapkolonie ingeneem terwyl hulle in Natal tot teenaan die [[Tugelarivier]] gevorder het. Mafeking en Kimberley het Britse eilande in 'n Boergedomineerde veld geword, terwyl die Britse garnisoen in Natal by Ladysmith vasgekeer en beleër is. Die Britse leër het in verskeie veldslae tweede gekom. Op 11 Desember is 'n frontaanval deur Britse soldate wat deur artillerievuur ondersteun is, afgemaai deur Boere wat hulself in loopgrawe ingegrawe het by [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] naby [[Kimberley]]. Op 15 Desember by [[Slag van Colenso|Colenso]] het 4&nbsp;000 Boere, ingegrawe in die hoogtes op die Noordelike oewer van die Tugela, 'n aanval van 16&nbsp;000 Britte afgeweer wat wou deurbreek na Ladysmith. Hierdie vyf dae is deur die Britse magte die [[Swart Week]] genoem. In hierdie tydperk het hulle 7&nbsp;000 manskappe verloor en geen positiewe strategiese resultate gekry nie. Smuts sou egter later melding maak van die "konserwatiewe kortsigtigheid" van die ouer geslag van generaals, wat "die gulde geleentheid" van oorwinning laat wegglip het. Britse troepe het deur Kaapstad en Durban ingestroom. Onder die opperbevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]], wat generaal [[Kitchener]] as stafhoof gehad het, het die Britse versterkings vinnig na die front beweeg en die beleërde dorpe ontset. Hulle het 4&nbsp;000 man onder generaal [[Piet Cronje]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en [[Bloemfontein]] op 13 Maart 1900, [[Johannesburg]] op 5 Mei en [[Pretoria]] op 6 Junie ingeneem.[[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]]Op 21 Oktober 1900, het president Kruger, van [[Delagoabaai]], vandag [[Maputo]] in [[Mosambiek]], na [[Europa]] vertrek om steun vir die Boere se saak te probeer werf. Hy het meer as drie jaar later as banneling in [[Switserland]] gesterf. President Steyn het tot aan die einde van die oorlog saam met die Vrystaatse guerrillavegters in die veld gebly en die grootste bittereinder geword. Die Boere behaal baie groot sukses, maar die Engelse, word aanhoudend voorsien van nog ammunisie en soldate vanuit Engeland. Ook het Joiners, deurdat hulle die Britte van hulp voorsien het, die Republieke groot skade berokken. Op 24 Mei en 1 September het Brittanje die administrasie van onderskeidelik die Oranjerivierkolonie en die kolonie van Transvaal oorgeneem. Britse magte het al die infrastruktuur in Suid-Afrika soos die spoorlyne beheer en die 20&nbsp;000 vegtende Boere wat oorgebly het, was feitelik heeltemal sonder steun. === Guerillategniek van die bittereinders === [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|400px|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog tot in die Kaapkolonie opgeruk het.]] Net ná die val van Pretoria het die Transvaalse militêre leierskorps onmiddellike oorgawe aanbeveel. President Steyn was woedend en het aan die Transvalers geskryf dat die ZAR die Vrystaatse burgers en Kaapse rebelle in 'n rampspoedige oorlog betrek het. "Wil die ZAR nou 'n skandelike en selfsugtige vrede sluit die oomblik dat die oorlog sy grense bereik? Wat die [[ZAR]] ook al doen, die Vrystaters sal tot die bitter einde veg." Die geveg is toe deur almal voortgesit. Na die val van [[Pretoria]] was [[Machadodorp]] van [[5 Junie]] tot [[27 Augustus|27 Agustus]] [[1900]] die setel van die Transvaalse regering. Daarna het die regering na [[Waterval Onder|Waterval-Onder]] en toe later na [[Nelspruit]] geskuif, waar besluit is dat pres. Kruger weens sy ouderdom na Europa moet gaan om die Boere se saak te bevorder. In hierdie tydperk was die Boeregeneraals mense wat progressief was: kommersiële boere en professionele aambagslui. Hulle het net om een rede geveg: hul onafhanklikheid. Die [[bittereinders]] het [[Guerilla-oorlogvoering|guerillataktiek]] gevolg en in klein, beweeglike kommando's geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. In hierdie tydperk was daar ook die joiners. Dit was Boere wat hoofsaaklik as spioene vir die Britte opgetree het in die laaste 18 maande van die oorlog. Daar is geskat dat 5&nbsp;000 Boere teen [[April]] 1902 Britse oorheersing gunstig was. Party van hierdie Joiners het die Britse saak gesteun omdat hulle geglo het dat daar vir hulle 'n beter bedeling onder die Britte wag en dat hulle na hulle plase kon terugkeer en groot skade en leed kon vermy deur oor te gee of te "hensop". Die Britse opperbevel het van twee taktieke gebruik gemaak om die bittereinders te beveg. Eerstens is linies [[blokhuis]]e en doringdraad opgerig om Boerevegters uit die een distrik na die ander uit te sluit, om hulle sodoende saam te hok om gevang te word. Hierdie taktiek was baie duur en hoewel baie dramaties, kon dit geen groot gevegte tussen die Boere wat die prooi was en Britse jagters uitlok nie. Die tweede taktiek wat gebruik was, die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]], het berus op, eerstens, die vernietiging van die Boere se plase; en tweedens die saam hokking en verhongering van Boerevrouens en kinders in [[konsentrasiekamp]]e. Van die kampe wat verplaaste Boerefamilies moes huisves het reeds in Julie 1900 verskyn. === Konsentrasiekampe, epidemies en 'n verskroeide aarde === [[Lêer:Boercamp1.jpg|duimnael|Boerevroue en kinders in 'n Britse konsentrasiekamp tydens die Tweede Vryheidsoorlog, ongeveer 1900.]] Die Britte het nie 'n totale oorlog gevoer waarin almal voor die voet geskiet is nie. Onderskeid is tussen vegtende en nievegtende Boere getref, alhoewel daar uitsonderings is. Van die einde van 1900 het Britse troepe voor die voet (behalwe waar daar hensoppers was) opstalle afgebrand en vee uitgewis. Verwoesting en chaos is oor amper die hele Vrystaat en Transvaal gesaai. Kampe is opgerig om die gevange Boere vroue en kinders beter te kan beheer. Swart mense wat ook gevange geneem was, is in aparte kampe geplaas. Die plasing van die kampe was swak en die inwoners het onvoldoende (dikwels vergiftigde) voeding gekry. Uiterste lyding in haglike omstandighede het die inwoners van die kampe elke dag getreiter. Baie het gesterf, veral van [[buiktifus]] en [[masels]]. Die Britse publiek, plaaslik en in Brittanje, het eers bewus geraak van wat in die kampe gebeur toe [[Emily Hobhouse]] in Engeland toestemming gekry het om die kampe te besoek. Hobhouse het in Desember 1900 Engeland verlaat en in Mei 1901 teruggekeer. Voor haar vertrek het sy net kennis gedra van die [[Port Elizabeth-konsentrasiekamp]]. Sy is met afgryse vervul oor wat sy gesien het en sy het die publiek geskok met haar onthullings. Teen Oktober 1901 het die sterftesyfer tot 344 per 1000 in die kampe opgeskiet. Kinders onder vyf jaar oud het feitlik geen kans op oorlewing gehad nie. Teen die einde van 1901 het 'n kommissie van Engelse vroue, wat oorlogsondersteuners was, ook besoeke by die kampe afgelê. Hulle was net so geskok soos Hobhouse. Hulle het 'n aantal aanbevelings gemaak wat die dodetal skerp laat daal het. Die mans, Britte en Boere, was verslae oor die vroue se dapperheid en wat hulle bereid was om te verduur vir die stryd om onafhanklikheid. Die vroue was onversetlik in hul aandrang dat hul mans en seuns vir onafhanklikheid moes voortveg. Sommige vroue het verklaar dat hulle verkies om hul huise te sien brand eerder as dat hul mans oorgee. Daar het 4&nbsp;177 Boerevroue en 22&nbsp;074 Boerekinders in die kampe gesterf. Die [[Nasionale Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] is opgerig ter nagedagtenis van die Boervroue van die Tweede Vryheidsoorlog. Die Oorlogsmuseum is ook daar opgerig. === Die einde van die oorlog === Teen die begin van 1902 het die Boeremagte gekrimp tot 10&nbsp;000 Transvalers, 6&nbsp;000 Vrystaters en 3&nbsp;000 Kaapse rebelle. In Suidoos-Transvaal het 'n [[Zoeloe]]mag 'n Boerelaer aangeval en 56 burgers doodgemaak. Terwyl die Boere wat gevange geneem is almal na oorsese krygsgevangene kampe weggestuur is deur die Britte, het die Boere die Britse krygsgevangenes vrygelaat nadat hulle van kos, skoene en in party gevalle klere gestroop is. In Mei 1902 het 60 Boereleiers in [[Vereeniging]] vergader om oor vrede te besluit. Die Vrystaters was nog steeds gekant teen vrede, maar die swak gesondheid van Pres. Steyn het hul saak baie skade aangedoen. Die vredesvoorwaardes het ingesluit dat die Boere die Britse monarg erken as wettige heerser; Boere kon hul besittings, insluitend gewere vir verdediging, behou; en [[Nederlands]] sou in die skole van Transvaal en die Vrystaat as vak onderrig word mits die ouers dit verlang. Op 31 Mei het die vergadering met 54 stemme teen 6 besluit om hierdie voorwaardes te aanvaar. == Internasionale reaksie == Meer as 2,5 duisend buitelandse vrywilligers het in die Boere-leër geveg, insluitend die Nederlanders (650 mense), Duitsers (550 mense), Franse (400 mense), Amerikaners (300 mense), Russe (225 mense), Italianers (200 mense) , Noorweërs en Swede (150 mense). Die gewilde Russiese koerant New Time weerspieël die samelewing se simpatie met die Boere: “Direkte godsdienstige boere wat besluit het om die vryheid van die Vaderland met hul bloed te verdedig, sal altyd nader aan die hart van die Heilige Rusland wees as ons oorspronklike vyand – koue en selfsugtige Engeland. Deur ons diepe geloof in God, is die Boere ons broers ”(16 Oktober 1899, no. 8490). == Krygsgevangenes in Suid-Afrika en oorsee == {{Hoofartikel|Boerekrygsgevangenes}} [[Lêer:Green Point - Cape Town - Boer War - Transit Camp.jpg|duimnael|Kamp Nr. 1, ’n kamp vir Boerekrygsgevangenes in [[Groenpunt]], [[Kaapstad]]. Die kamp het later 'n oorplasingskamp geword en gevangenes is hiervandaan oorgeplaas na krygsgevangekampe in ander dele van die [[Britse Ryk]].]] Die eerste noemenswaardige groep [[Boerekrygsgevangenes]] wat deur die [[Brittanje|Engelse]] gevange geneem is, was dié wat tydens die [[Slag van Elandslaagte]] op 21 Oktober 1899 gevang is. [[Brittanje]] het hierdie krygsgevangenes aanvanklik op troepeskepe in [[Simonsbaai]] aangehou totdat krygsgevangekampe in Kaapstad en Simonstad voltooi is. In totaal sou ses krygsgevangekampe in Suid-Afrika tydens die oorlog opgerig word.<ref name=":0">{{af}} Changuion, Louis (2022). ''Vasgevang! Die lewe van die Boere in die Suid-Afrikaanse krygsgevangenekampe gedurende die Anglo-Boereoorlog, 1899–1902''. Centurion, Suid-Afrika: Kraal Uitgewers. bl. 12.</ref> Die Engelse het gevoel dat daar 'n risiko in die aanhouding van teveel krygsgevangenes in Suid-Afrika was. Hulle het ook gevrees dat die krygsgevangenes deur die Boeremagte of simpatieke plaaslike inwoners bevry kon word. Hulle het dit reeds moeilik gevind om aan hulle eie troepe se behoeftes te voorsien, en wou nie die ekstra las dra deur addisionele voorrade vir die krygsgevangenes te stuur nie. Brittanje het dus besluit om die meerderheid van hulle oorsee te stuur. Ongeveer 31 krygsgevangekampe is met gevolg tydens die oorlog in Britse kolonies oorsee opgerig.<ref name=":0" /> Die eerste oorsese kampe buite [[Afrika]], is op [[Sint Helena]] geopen, wat uiteindelik byna 5000 krygsgevangenes ontvang het. Ongeveer 5000 krygsgevangenes is na [[Sri Lanka|Ceylon]] gestuur. Ander is na [[Bermuda]] en [[Indië]] gestuur. Geen bewyse bestaan dat Boere-krygsgevangenes na die Gemenebes van die Britse Ryk soos [[Australië]], [[Kanada]] of [[Nieu-Seeland]] gestuur is nie.<ref name="collint">{{en}} [http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm Die Anglo-Boereoorlog Filatelie Gemeenskap: Versamelingsbelange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210040529/http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm |date=10 Desember 2005 }}</ref> ==Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde== Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) was 'n waterskeidingsmoment in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en het 'n diepgaande impak op die [[Afrikaanse letterkunde]] gehad. Die konflik het 'n ryk bron van tematiese materiaal vir skrywers gebied en 'n sterk invloed op die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse literêre stem uitgeoefen.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die direkte ervaringe van die oorlog, die politieke nasleep, en die verskuiwende sosiale landskap het aanleiding gegee tot 'n verskeidenheid van literêre werke, insluitend poësie, prosa en drama. Reeds tydens die Anglo-Boereoorlog het die stryd aanleiding gegee tot "heftigste verse oor die vryheidstryd"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Hierdie vroeë gedigte, dikwels ingegee deur die onmiddellike emosies en gebeure van die oorlog, het die patriotiese gevoelens van die Afrikaners uitgedruk en hul weerstand teen die Britse mag verwoord<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Na die oorlog het hierdie tendens voortgesit, en die poësie van die periode tot ongeveer 1911 is gekenmerk deur die tema van "'die storie van ons sterfte'"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Digters van die Eerste Geslag na die Anglo-Boereoorlog, soos [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[Leipoldt]], het in hul vroeë bundels poësie van besondere formaat gelewer wat dikwels die impak en nagevolge van die oorlog weerspieël het<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. C. Louis Leipoldt het byvoorbeeld 'n kortverhaal wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, in Nederlands geskryf en dit aanvanklik in Holland laat publiseer<ref>Koch, J. 2015. A history of South African literature/ Afrikaans literature. Van Schaik.</ref>. Naas die poësie het die Anglo-Boereoorlog ook 'n golf van gedenkwaardighede en persoonlike verhale tot gevolg gehad<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Baie van hierdie werke is in 'n ietwat gebrekkige Nederlands gepubliseer. [[Gordon Tomlinson]] se ''Deur die smeltkroes'' (1917) is 'n voorbeeld van so 'n verslag van sy avonture tydens die oorlog in die omgewing van [[Swellendam]]<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Alhoewel hierdie werk lewendige tonele oproep, word dit gekritiseer vir sy stereotiepe natuurbeskrywings, oppervlakkige insig in die menslike psige en 'n te sterk pro-Afrikaanse en anti-imperialistiese standpunt<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Jare later het Tomlinson sy aandeel aan die taalstryd in ''Herinneringe van 'n jong Turk'' (1956) gebundel. [[John Daniel Kestell]] het ook die oorlogservaringe in ''Met de Boeren commandos'' (1903) en ''Through shot and flame'' (1903) geboekstaaf<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die Anglo-Boereoorlog het ook as agtergrond vir fiksiewerke gedien. [[D.F. Malherbe]] se roman ''Vergeet nie'' (1913) speel af teen die agtergrond van die oorlog, spesifiek die Kaapse Rebellie, en toon ooreenkomste met die geskiedenis van [[Gideon Scheepers]]. Hierdie verhaal word beskryf as sterk aansluitend by die ou historiese roman, alhoewel daar naas 'n opeenstapeling van spannende gebeurtenisse ook 'n poging is om die psige van die karakters te ondersoek. [[Joubert Reitz]] het ook avontuurverhale soos ''Die dolosgooier'' (1916), ''Beproewing'' (1918) en ''Wraak'' (1927) geskryf wat vol spanning was, alhoewel taalkundig en stilisties onbeholpe<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Selfs in die [[jeugliteratuur]] het die Anglo-Boereoorlog 'n rol gespeel. [[C.M. van den Heever]] het 'n aantal spannende avontuurverhale vir die jeug geskryf wat teen die agtergrond van die vroeë jare van die Kimberleyse diamantvelde, die Witwatersrandse goudontdekkings, die Kaapse Oosgrens en veral die Anglo-Boereoorlog afspeel, soos ''Die ruiter in die nag'' (1936) en die vervolg daarop, ''Kaptein Gereke'' (1937)<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die impak van die Anglo-Boereoorlog op die Afrikaanse letterkunde was veelvuldig en blywend. Dit het 'n generasie skrywers geïnspireer om die trauma, die heldhaftigheid, die verlies en die politieke gevolge van die konflik te verwoord. Die oorlog het nie net 'n belangrike tema gebied nie, maar het ook bygedra tot die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse identiteit en 'n bewustheid van 'n gedeelde geskiedenis, wat fundamenteel was vir die groei en volwassenheid van die Afrikaanse letterkunde. Die literatuur wat uit hierdie periode voortgespruit het, bied 'n waardevolle insig in 'n kritieke tydperk in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die belewenisse van die mense wat daardeur geraak is. == Sien ook == * [[Anglo-Zoeloeoorlog]] * [[Eerste Vryheidsoorlog]] * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] * [[blokhuis]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Douglas Porch: ''Wars of Empire''. London: Cassell & Co., 2000 {{ISBN|0-304-35271-3}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Cartwright |first=A.P |year=1964 |title=The Dynamite Company |location=Cape Town|publisher=Purnell & Sons}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Davenport|last2=Saunders |year=2000 |title=South Africa: A Modern History|isbn=0-8020-2261-8 }} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Pakenham |first=Thomas |authorlink=Thomas Pakenham |year=1979 |title=The Boer War|location=New York|publisher=Random House|isbn=0-394-42742-4|url=http://books.google.com/?id=aoFzAAAAMAAJ}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Wessels |first=André |year=2000 |chapter=Afrikaners at War |editor-first=John |editor1-last=Gooch |title=The Boer War |location=London |publisher=Cass |isbn=}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Steele |first=David |year=2000 |chapter=Salisbury and the Soldiers |editor-first=John |editor-last=Gooch |title=The Boer War: Direction, Experience and Image|location=London|publisher=Cass}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, vol 4, bl. 672-675, {{ISBN|0 7981 0826 6}} * {{af}} Die stryd tussen Boer en Brit, Genl CR de Wet, 1959, Tafelberg Uitgewers. * Maree, Berna: 'n Boer maak 'n plan. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783 * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Second Boer War|Tweede Vryheidsoorlog}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}} * {{af}} [http://www.anglo-boer.co.za/ Anglo-Boereoorlog museum in Bloemfontein. Anglo-Boereoorlog Museum] * {{nl}} [http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 Boerenoorlog op Hemelbestormer.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718021515/http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 |date=18 Julie 2010 }} * {{nl}} [http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html Vlaanderen en de Anglo-Boerenoorlog en ander Boereoorlog verwante inligting op Afrikaans.be]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.gutenberg.org/etext/16462 ''With the Boer Forces''], deur Howard C. Hillegas. 'n Boek geskryf deur 'n Britse joernalis wat tyd saam met die Boere tydens die oorlog deurgebring het. Beskikbaar gestel deur die [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Gutenberg projek]. {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog| ]] [[Kategorie:Britse Ryk]] j8jbkmmq33a62eg12wvuofjc0xea735 2900582 2900581 2026-05-02T01:28:06Z HermanvanAswegen988 200973 /* Oorsig */ verbeter 2900582 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Tweede Vryheidsoorlog |deelvan = die [[Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorloë]] |beeld = [[Lêer:Second Boer War Collage.png|300px]] |byskrif = Kloksgewys van links:<br />Boere in aksie by die [[Slag van Colenso]], die Britse 17de Lansiers wat 'n aanval by Elandsrivier hou, Britse Generaal [[Redvers Henry Buller| Redvers Buller]] wat Ladysmith binnegaan na die beleg, Boere wat by die [[Beleg van Mafeking]] veg, Koninklike Kanadese Troepe tydens die [[Slag van Paardeberg]], en Boere teenwoordig by die [[Slag van Spioenkop]]. |datum = [[11 Oktober]] [[1899]] – [[31 Mei]] [[1902]] |plek = [[Suid-Afrika]] en Swaziland (nou [[Eswatini]])<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015}}</ref> |resultaat = Britse oorwinning |gebied = Britse soewereiniteit oor die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]] in ooreenstemming met die [[Verdrag van Vereeniging]] |party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * [[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|22px|border]] [[Kaapkolonie]] * [[Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|22px|border]] [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] * [[Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg|22px|border]] [[Suid-Rhodesië]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Rhodes and Rhodesia: The White Conquest of Zimbabwe, 1884–1902 |author=[[Arthur M. Keppel-Jones]] |year=1983 |publisher=McGill-Queen's University Press |location=Montreal, Quebec and Kingston, Ontario |isbn=978-0-7735-0534-6 |pages=590–599}}</ref> * {{vlagland|Brits-Indië}} * {{vlagland|Australië}}<br />Voor Federasie: ** [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[Nieu-Suid-Wallis]] ** [[Lêer:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]] ** [[Lêer:Flag of South Australia.svg|22px]] [[Suid-Australië]] ** [[Lêer:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[Tasmanië]] ** [[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] ** [[Lêer:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[Wes-Australië]] * {{vlagland|Kanada|1868}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} * {{vlagland|Sri Lanka|brit}} |party2 = {{vlagland|Vrystaat}}<br />{{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />Buitelandse vrywilligers:<br /> Groter kragte * {{vlagland|Nederland}} * {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg|22px]] [[Swede]]-[[Noorweë]] Kleiner kragte * {{vlagland|België}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Verenigde State|1896}} * {{vlagland|Italië|1861}} * {{vlagland|Russiese Ryk}} * {{vlagikoon|Rusland}} [[Pole|Russies-Pole]] * {{vlagland|Denemarke}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Robert Gascoyne-Cecil|Lord Salisbury]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Alfred Milner|Lord Milner]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Redvers Henry Buller|Sir Redvers Buller]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Kitchener|Lord Kitchener]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Wilfrid Laurier]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Frederick Borden]]<br />[[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|23px]] [[Cecil John Rhodes]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Paul Kruger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Schalk Willem Burger|Schalk W. Burger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Koos de la Rey]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Christiaan de Wet]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Cronje]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Joubert]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''Britse regulêre:''' 347&nbsp;000<br /> '''Koloniale kragte:''' 103&nbsp;000–153&nbsp;000<ref name="britannica.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}}</ref> |sterkte2 = 88&nbsp;000 (25&nbsp;000 Transvaal- en 15&nbsp;000 Vrystaat-Boere aan die begin van die oorlog) (insluitende buitelandse vrywilligers en Kaapse Boere)<ref name="britannica.com" /> |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Militêre ongevalle'''<br />7&nbsp;894 gesneuweldes<br />13&nbsp;250 dood deur siekte<br />934 vermis<br />22&nbsp;828 gewondes<ref>{{en}} {{Cite book|title=Nash's war manual|publisher=Eveleigh Nash|year=1914|page=309|chapter=Caring for the soldiers health|url=http://www.archive.org/stream/nashswarmanual00londiala#page/308/mode/1up|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><ref>{{en}} {{Cite book|title=Europe at war|publisher=Doubleday, Page & Company|year=1914|pages=183 (n198)|chapter=The Commissariat – The Red Cross – The Hague Court|url=http://www.archive.org/details/europeatwarared01unkngoog|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><br />'''44&nbsp;906 totaal ongevalle''' |ongevalle2 = '''Militêre ongevalle'''<br />9&nbsp;098 gesneuweldes <br />(24&nbsp;000 Boere-gevangenes oorsee gestuur)<ref name="britannica.com" /> |ongevalle3 = '''Burgerlike ongevalle''': 27&nbsp;927 Boere-burgerlikes, wat in konsentrasiekampe gesterf het, plus ongeveer 12&nbsp;000 swart mense (107&nbsp;000 was geïnterneer).<ref>{{en}} {{Harvnb|Davenport|Saunders|2000|p=228}}</ref> |notas = }} Die '''Tweede Vryheidsoorlog''' of '''Anglo-Boereoorlog''' ([[Engels]]: ''Second Boer War''), was 'n [[oorlog]] tussen die [[Boererepublieke]] van die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] aan die een kant en die [[Britse Ryk]] aan die ander kant wat tussen 11 Oktober 1899 en 31 Mei 1902 in [[Suider-Afrika]], [[Eswatini|Swaziland]] ingesluit, gewoed het.<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015 }}</ref> Minder algemene name in omgang wat in die letterkunde gebruik word is die '''Engelse Oorlog'''<ref>{{af}} Sien byvoorbeeld MA Gronum, ''Die ontplooiing van die Engelse Oorlog 1899–1900'' en ''Die Engelse oorlog, 1899–1902; die gevegsmetodes waarmee die Boere-republieke verower is''.</ref> en die '''Driejarige Oorlog'''.<ref>{{en}} Christiaan De Wet, Three Years War, 1st American Edition, Charles Scribner's Sons, New York, 1902 – Engelse vertaling van Generaal de Wet se oorlogsherinneringe – oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf – getiteld ''[[De Strijd Tusschen Boer en Brit]]''.</ref> == Oorsig == [[Lêer:BoerWarBlockHouse SouthAfrica.jpg|duimnael|links|'n Britse blokhuis in Suid-Afrika]] Die Tweede Vryheidsoorlog, ook bekend as die Suid-Afrikaanse Oorlog, oftewel die Anglo-Boereoorlog, het vanaf [[Oktober]] 1899 tot [[Mei]] 1902 geduur. In hierdie oorlog het die twee Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ou [[Transvaal]]) en die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]], te staan gekom teen die Britse Ryk. Die hele gebied waarop hierdie oorlog plaasgevind het vorm vandag deel van die Republiek van [[Suid-Afrika]]. Oor die sowat twee en 'n half jaar wat die oorlog geduur het, het dit [[Brittanje]] nagenoeg 200 miljoen pond, 448&nbsp;435 Britse- en Rykssoldate en sowat 20&nbsp;000 Britse lewens gekos om 'n "Boererebellie" te bemeester. Aan die kant van die [[Boererepubliek]]e was die koste van die oorlog baie hoog. Elke republiek se ekonomie is totaal en al vernietig deur die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]] wat deur die Britse generaals toegepas is. Toe die Boere by die [[Vrede van Vereeniging]] hul wapens neerlê, het baie as hoofrede vir hul oorgawe die lyding van hul vroue en kinders aangevoer. Ongeveer 9&nbsp;000 Boere het in die oorlog gesneuwel, en minstens 26&nbsp;000 vrouens en kinders en 12&nbsp;000 swart mense het hul lewe in [[konsentrasiekamp]]e verloor, meestal kinders onder 16 jaar, hoofsaaklik as gevolg van die swak kos-voorsiening, 'n tekort aan behoorlike sanitasie en swak skuiling. Ook aan die Britse kant het die meeste soldate weens die swak organisasievernuf van militêre bewindhebbers nie op slagvelde gesneuwel nie, maar aan siekte beswyk. == Oorsaak van die oorlog == [[Lêer:SouthAfrica1885.svg|duimnael|links|Suid-Afrika in 1885]] Die oorsaak van die oorlog is steeds omstrede. Aan die Britse kant was dit 'n polemiek vanaf die oomblik dat dit uitgebreek het. Anti-imperialiste, asook Marxiste, het die oorlog as 'n produk van 'n kapitalistiese sameswering gesien wat daarop gemik was om, deur middel van brute krag, die [[diamant]]- en [[goud]]velde van die Vrystaat en Transvaal te bekom. Moderne interpretasies sien Britse beleid as gekaap deur radikale imperialiste soos [[Cecil John Rhodes]] en lord [[Alfred Milner]], wat gevrees het dat die nuut gevonde rykdom van die Boererepublieke die droom van 'n Britse Suid-Afrika sou ontspoor. Die drang na vryheid het die Boererepublieke in staat gestel om hulself teen Britse oorheersing te beskerm en om hul eie onafhanklike buitelandse beleid te volg, wat die deur kon oopmaak vir Duitse beheer van die belangrike Kaapse roete na [[Indië]]. Brittanje het daarop aangedring dat die Britse onderdane, wat op die goudmyne in die [[Witwatersrand]] werk, stemreg moes kry. Hulle kon egter automaties stemreg verwerf as hulle vir vyf jaar Transvaalse burgerskap gehad het. President [[Paul Kruger]] van die Transvaal moes na talle samesprekings tot die konklusie kom wat tot sy volgende uitspraak gely het: "Hulle wil nie stemreg hê nie, hulle wil ons land hê". President [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]] van die Vrystaat het hom by Kruger geskaar en die lot van die Vrystaat as dieselfde as die lot van die Transvaal beskryf. == Die verloop van die oorlog == === Voorbereiding === [[Lêer:Leander Starr Jameson00.jpg|duimnael|links|'n Skets toon die arrestasie van [[Jameson-inval|Jameson]] ná die mislukte inval in 1896.]] Ondanks die verslegtende verhouding tussen [[Kaapstad]] en die Boererepublieke in die laaste dekade van die 19de eeu, was die Britte merkbaar swak voorberei vir oorlog aan die vooraand daarvan. Die vernederende nederlaag aan die hande van die Boere by die [[Slag van Majuba]] in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] ten spyt, is die Boererepublieke nie as ernstige teenstander geag nie. Britse militêre intelligensie het gereken dat die Boere slegs 3&nbsp;000 man in die veld sou kon plaas om kleinskaalse klopjagte in die Kaap en Natal uit te voer, terwyl hulle uiteindelik daartoe in staat was om sowat 30&nbsp;000 berede manskappe in Natal alleen aan te wend. Die Britse opperbevelhebber, lord [[Garnet Wolseley|Wolseley]], het geglo (en die Britse oorlogsminister, [[lord Lansdowne]], het saamgestem) dat 'n garnisoen van 20&nbsp;000 Britse soldate genoeg sou wees om die Republieke aan te durf. In 1895, ná die [[Jameson-inval]], was Pres. Kruger seker dat Brittanje op oorlog ingestel was. Hy het 'n klein staande leër op die been gebring en sy administrasie versterk deur knap, jong Afrikaners soos [[Jan Christian Smuts]] aan te stel. Daar is probeer om steun vir die Boere in [[Europa]] te werf, maar geen tasbare steun is verleen nie. Die twee klein republieke het alleen teen die magtigste ryk in die wêreld gestaan. Toe Pres. Kruger gevra is hoekom hy teen so 'n oormag veg, was sy antwoord: " 'n Man sal nie 'n leeu aanval met 'n mes in sy hand nie, maar net 'n lafaard sal nie met alle mag veg as die leeu hom aanval nie." Die Boererepublieke het wel daarin geslaag om Duitse Mausergewere en Franse Creuzot "[[Long Tom]]"-langafstandkanonne te bekom. Die Russiese [[tsaar]] het 'n paar veldambulanse voorsien en die Transvaal se artilleriekorps is deur Duitsers opgelei. === Eerste fase === [[Lêer:Battle of Talana Hill (Redcoat) - Bacon's South Africa War Prints.png|links|duimnael|240x240px|Britse illustrasie van die Slag van Glencoe]] Die eerste skote in die oorlog het op 12 Oktober 1899 geklap nadat Brittanje die ultimatum van die Boererepublieke verwerp het. Die Boere het tot die aanval oorgegaan en 'n strook van 160&nbsp;km in die Kaapkolonie ingeneem terwyl hulle in Natal tot teenaan die [[Tugelarivier]] gevorder het. Mafeking en Kimberley het Britse eilande in 'n Boergedomineerde veld geword, terwyl die Britse garnisoen in Natal by Ladysmith vasgekeer en beleër is. Die Britse leër het in verskeie veldslae tweede gekom. Op 11 Desember is 'n frontaanval deur Britse soldate wat deur artillerievuur ondersteun is, afgemaai deur Boere wat hulself in loopgrawe ingegrawe het by [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] naby [[Kimberley]]. Op 15 Desember by [[Slag van Colenso|Colenso]] het 4&nbsp;000 Boere, ingegrawe in die hoogtes op die Noordelike oewer van die Tugela, 'n aanval van 16&nbsp;000 Britte afgeweer wat wou deurbreek na Ladysmith. Hierdie vyf dae is deur die Britse magte die [[Swart Week]] genoem. In hierdie tydperk het hulle 7&nbsp;000 manskappe verloor en geen positiewe strategiese resultate gekry nie. Smuts sou egter later melding maak van die "konserwatiewe kortsigtigheid" van die ouer geslag van generaals, wat "die gulde geleentheid" van oorwinning laat wegglip het. Britse troepe het deur Kaapstad en Durban ingestroom. Onder die opperbevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]], wat generaal [[Kitchener]] as stafhoof gehad het, het die Britse versterkings vinnig na die front beweeg en die beleërde dorpe ontset. Hulle het 4&nbsp;000 man onder generaal [[Piet Cronje]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en [[Bloemfontein]] op 13 Maart 1900, [[Johannesburg]] op 5 Mei en [[Pretoria]] op 6 Junie ingeneem.[[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]]Op 21 Oktober 1900, het president Kruger, van [[Delagoabaai]], vandag [[Maputo]] in [[Mosambiek]], na [[Europa]] vertrek om steun vir die Boere se saak te probeer werf. Hy het meer as drie jaar later as banneling in [[Switserland]] gesterf. President Steyn het tot aan die einde van die oorlog saam met die Vrystaatse guerrillavegters in die veld gebly en die grootste bittereinder geword. Die Boere behaal baie groot sukses, maar die Engelse, word aanhoudend voorsien van nog ammunisie en soldate vanuit Engeland. Ook het Joiners, deurdat hulle die Britte van hulp voorsien het, die Republieke groot skade berokken. Op 24 Mei en 1 September het Brittanje die administrasie van onderskeidelik die Oranjerivierkolonie en die kolonie van Transvaal oorgeneem. Britse magte het al die infrastruktuur in Suid-Afrika soos die spoorlyne beheer en die 20&nbsp;000 vegtende Boere wat oorgebly het, was feitelik heeltemal sonder steun. === Guerillategniek van die bittereinders === [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|400px|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog tot in die Kaapkolonie opgeruk het.]] Net ná die val van Pretoria het die Transvaalse militêre leierskorps onmiddellike oorgawe aanbeveel. President Steyn was woedend en het aan die Transvalers geskryf dat die ZAR die Vrystaatse burgers en Kaapse rebelle in 'n rampspoedige oorlog betrek het. "Wil die ZAR nou 'n skandelike en selfsugtige vrede sluit die oomblik dat die oorlog sy grense bereik? Wat die [[ZAR]] ook al doen, die Vrystaters sal tot die bitter einde veg." Die geveg is toe deur almal voortgesit. Na die val van [[Pretoria]] was [[Machadodorp]] van [[5 Junie]] tot [[27 Augustus|27 Agustus]] [[1900]] die setel van die Transvaalse regering. Daarna het die regering na [[Waterval Onder|Waterval-Onder]] en toe later na [[Nelspruit]] geskuif, waar besluit is dat pres. Kruger weens sy ouderdom na Europa moet gaan om die Boere se saak te bevorder. In hierdie tydperk was die Boeregeneraals mense wat progressief was: kommersiële boere en professionele aambagslui. Hulle het net om een rede geveg: hul onafhanklikheid. Die [[bittereinders]] het [[Guerilla-oorlogvoering|guerillataktiek]] gevolg en in klein, beweeglike kommando's geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. In hierdie tydperk was daar ook die joiners. Dit was Boere wat hoofsaaklik as spioene vir die Britte opgetree het in die laaste 18 maande van die oorlog. Daar is geskat dat 5&nbsp;000 Boere teen [[April]] 1902 Britse oorheersing gunstig was. Party van hierdie Joiners het die Britse saak gesteun omdat hulle geglo het dat daar vir hulle 'n beter bedeling onder die Britte wag en dat hulle na hulle plase kon terugkeer en groot skade en leed kon vermy deur oor te gee of te "hensop". Die Britse opperbevel het van twee taktieke gebruik gemaak om die bittereinders te beveg. Eerstens is linies [[blokhuis]]e en doringdraad opgerig om Boerevegters uit die een distrik na die ander uit te sluit, om hulle sodoende saam te hok om gevang te word. Hierdie taktiek was baie duur en hoewel baie dramaties, kon dit geen groot gevegte tussen die Boere wat die prooi was en Britse jagters uitlok nie. Die tweede taktiek wat gebruik was, die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]], het berus op, eerstens, die vernietiging van die Boere se plase; en tweedens die saam hokking en verhongering van Boerevrouens en kinders in [[konsentrasiekamp]]e. Van die kampe wat verplaaste Boerefamilies moes huisves het reeds in Julie 1900 verskyn. === Konsentrasiekampe, epidemies en 'n verskroeide aarde === [[Lêer:Boercamp1.jpg|duimnael|Boerevroue en kinders in 'n Britse konsentrasiekamp tydens die Tweede Vryheidsoorlog, ongeveer 1900.]] Die Britte het nie 'n totale oorlog gevoer waarin almal voor die voet geskiet is nie. Onderskeid is tussen vegtende en nievegtende Boere getref, alhoewel daar uitsonderings is. Van die einde van 1900 het Britse troepe voor die voet (behalwe waar daar hensoppers was) opstalle afgebrand en vee uitgewis. Verwoesting en chaos is oor amper die hele Vrystaat en Transvaal gesaai. Kampe is opgerig om die gevange Boere vroue en kinders beter te kan beheer. Swart mense wat ook gevange geneem was, is in aparte kampe geplaas. Die plasing van die kampe was swak en die inwoners het onvoldoende (dikwels vergiftigde) voeding gekry. Uiterste lyding in haglike omstandighede het die inwoners van die kampe elke dag getreiter. Baie het gesterf, veral van [[buiktifus]] en [[masels]]. Die Britse publiek, plaaslik en in Brittanje, het eers bewus geraak van wat in die kampe gebeur toe [[Emily Hobhouse]] in Engeland toestemming gekry het om die kampe te besoek. Hobhouse het in Desember 1900 Engeland verlaat en in Mei 1901 teruggekeer. Voor haar vertrek het sy net kennis gedra van die [[Port Elizabeth-konsentrasiekamp]]. Sy is met afgryse vervul oor wat sy gesien het en sy het die publiek geskok met haar onthullings. Teen Oktober 1901 het die sterftesyfer tot 344 per 1000 in die kampe opgeskiet. Kinders onder vyf jaar oud het feitlik geen kans op oorlewing gehad nie. Teen die einde van 1901 het 'n kommissie van Engelse vroue, wat oorlogsondersteuners was, ook besoeke by die kampe afgelê. Hulle was net so geskok soos Hobhouse. Hulle het 'n aantal aanbevelings gemaak wat die dodetal skerp laat daal het. Die mans, Britte en Boere, was verslae oor die vroue se dapperheid en wat hulle bereid was om te verduur vir die stryd om onafhanklikheid. Die vroue was onversetlik in hul aandrang dat hul mans en seuns vir onafhanklikheid moes voortveg. Sommige vroue het verklaar dat hulle verkies om hul huise te sien brand eerder as dat hul mans oorgee. Daar het 4&nbsp;177 Boerevroue en 22&nbsp;074 Boerekinders in die kampe gesterf. Die [[Nasionale Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] is opgerig ter nagedagtenis van die Boervroue van die Tweede Vryheidsoorlog. Die Oorlogsmuseum is ook daar opgerig. === Die einde van die oorlog === Teen die begin van 1902 het die Boeremagte gekrimp tot 10&nbsp;000 Transvalers, 6&nbsp;000 Vrystaters en 3&nbsp;000 Kaapse rebelle. In Suidoos-Transvaal het 'n [[Zoeloe]]mag 'n Boerelaer aangeval en 56 burgers doodgemaak. Terwyl die Boere wat gevange geneem is almal na oorsese krygsgevangene kampe weggestuur is deur die Britte, het die Boere die Britse krygsgevangenes vrygelaat nadat hulle van kos, skoene en in party gevalle klere gestroop is. In Mei 1902 het 60 Boereleiers in [[Vereeniging]] vergader om oor vrede te besluit. Die Vrystaters was nog steeds gekant teen vrede, maar die swak gesondheid van Pres. Steyn het hul saak baie skade aangedoen. Die vredesvoorwaardes het ingesluit dat die Boere die Britse monarg erken as wettige heerser; Boere kon hul besittings, insluitend gewere vir verdediging, behou; en [[Nederlands]] sou in die skole van Transvaal en die Vrystaat as vak onderrig word mits die ouers dit verlang. Op 31 Mei het die vergadering met 54 stemme teen 6 besluit om hierdie voorwaardes te aanvaar. == Internasionale reaksie == Meer as 2,5 duisend buitelandse vrywilligers het in die Boere-leër geveg, insluitend die Nederlanders (650 mense), Duitsers (550 mense), Franse (400 mense), Amerikaners (300 mense), Russe (225 mense), Italianers (200 mense) , Noorweërs en Swede (150 mense). Die gewilde Russiese koerant New Time weerspieël die samelewing se simpatie met die Boere: “Direkte godsdienstige boere wat besluit het om die vryheid van die Vaderland met hul bloed te verdedig, sal altyd nader aan die hart van die Heilige Rusland wees as ons oorspronklike vyand – koue en selfsugtige Engeland. Deur ons diepe geloof in God, is die Boere ons broers ”(16 Oktober 1899, no. 8490). == Krygsgevangenes in Suid-Afrika en oorsee == {{Hoofartikel|Boerekrygsgevangenes}} [[Lêer:Green Point - Cape Town - Boer War - Transit Camp.jpg|duimnael|Kamp Nr. 1, ’n kamp vir Boerekrygsgevangenes in [[Groenpunt]], [[Kaapstad]]. Die kamp het later 'n oorplasingskamp geword en gevangenes is hiervandaan oorgeplaas na krygsgevangekampe in ander dele van die [[Britse Ryk]].]] Die eerste noemenswaardige groep [[Boerekrygsgevangenes]] wat deur die [[Brittanje|Engelse]] gevange geneem is, was dié wat tydens die [[Slag van Elandslaagte]] op 21 Oktober 1899 gevang is. [[Brittanje]] het hierdie krygsgevangenes aanvanklik op troepeskepe in [[Simonsbaai]] aangehou totdat krygsgevangekampe in Kaapstad en Simonstad voltooi is. In totaal sou ses krygsgevangekampe in Suid-Afrika tydens die oorlog opgerig word.<ref name=":0">{{af}} Changuion, Louis (2022). ''Vasgevang! Die lewe van die Boere in die Suid-Afrikaanse krygsgevangenekampe gedurende die Anglo-Boereoorlog, 1899–1902''. Centurion, Suid-Afrika: Kraal Uitgewers. bl. 12.</ref> Die Engelse het gevoel dat daar 'n risiko in die aanhouding van teveel krygsgevangenes in Suid-Afrika was. Hulle het ook gevrees dat die krygsgevangenes deur die Boeremagte of simpatieke plaaslike inwoners bevry kon word. Hulle het dit reeds moeilik gevind om aan hulle eie troepe se behoeftes te voorsien, en wou nie die ekstra las dra deur addisionele voorrade vir die krygsgevangenes te stuur nie. Brittanje het dus besluit om die meerderheid van hulle oorsee te stuur. Ongeveer 31 krygsgevangekampe is met gevolg tydens die oorlog in Britse kolonies oorsee opgerig.<ref name=":0" /> Die eerste oorsese kampe buite [[Afrika]], is op [[Sint Helena]] geopen, wat uiteindelik byna 5000 krygsgevangenes ontvang het. Ongeveer 5000 krygsgevangenes is na [[Sri Lanka|Ceylon]] gestuur. Ander is na [[Bermuda]] en [[Indië]] gestuur. Geen bewyse bestaan dat Boere-krygsgevangenes na die Gemenebes van die Britse Ryk soos [[Australië]], [[Kanada]] of [[Nieu-Seeland]] gestuur is nie.<ref name="collint">{{en}} [http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm Die Anglo-Boereoorlog Filatelie Gemeenskap: Versamelingsbelange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210040529/http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm |date=10 Desember 2005 }}</ref> ==Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde== Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) was 'n waterskeidingsmoment in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en het 'n diepgaande impak op die [[Afrikaanse letterkunde]] gehad. Die konflik het 'n ryk bron van tematiese materiaal vir skrywers gebied en 'n sterk invloed op die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse literêre stem uitgeoefen.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die direkte ervaringe van die oorlog, die politieke nasleep, en die verskuiwende sosiale landskap het aanleiding gegee tot 'n verskeidenheid van literêre werke, insluitend poësie, prosa en drama. Reeds tydens die Anglo-Boereoorlog het die stryd aanleiding gegee tot "heftigste verse oor die vryheidstryd"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Hierdie vroeë gedigte, dikwels ingegee deur die onmiddellike emosies en gebeure van die oorlog, het die patriotiese gevoelens van die Afrikaners uitgedruk en hul weerstand teen die Britse mag verwoord<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Na die oorlog het hierdie tendens voortgesit, en die poësie van die periode tot ongeveer 1911 is gekenmerk deur die tema van "'die storie van ons sterfte'"<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Digters van die Eerste Geslag na die Anglo-Boereoorlog, soos [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[Leipoldt]], het in hul vroeë bundels poësie van besondere formaat gelewer wat dikwels die impak en nagevolge van die oorlog weerspieël het<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. C. Louis Leipoldt het byvoorbeeld 'n kortverhaal wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, in Nederlands geskryf en dit aanvanklik in Holland laat publiseer<ref>Koch, J. 2015. A history of South African literature/ Afrikaans literature. Van Schaik.</ref>. Naas die poësie het die Anglo-Boereoorlog ook 'n golf van gedenkwaardighede en persoonlike verhale tot gevolg gehad<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Baie van hierdie werke is in 'n ietwat gebrekkige Nederlands gepubliseer. [[Gordon Tomlinson]] se ''Deur die smeltkroes'' (1917) is 'n voorbeeld van so 'n verslag van sy avonture tydens die oorlog in die omgewing van [[Swellendam]]<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Alhoewel hierdie werk lewendige tonele oproep, word dit gekritiseer vir sy stereotiepe natuurbeskrywings, oppervlakkige insig in die menslike psige en 'n te sterk pro-Afrikaanse en anti-imperialistiese standpunt<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Jare later het Tomlinson sy aandeel aan die taalstryd in ''Herinneringe van 'n jong Turk'' (1956) gebundel. [[John Daniel Kestell]] het ook die oorlogservaringe in ''Met de Boeren commandos'' (1903) en ''Through shot and flame'' (1903) geboekstaaf<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die Anglo-Boereoorlog het ook as agtergrond vir fiksiewerke gedien. [[D.F. Malherbe]] se roman ''Vergeet nie'' (1913) speel af teen die agtergrond van die oorlog, spesifiek die Kaapse Rebellie, en toon ooreenkomste met die geskiedenis van [[Gideon Scheepers]]. Hierdie verhaal word beskryf as sterk aansluitend by die ou historiese roman, alhoewel daar naas 'n opeenstapeling van spannende gebeurtenisse ook 'n poging is om die psige van die karakters te ondersoek. [[Joubert Reitz]] het ook avontuurverhale soos ''Die dolosgooier'' (1916), ''Beproewing'' (1918) en ''Wraak'' (1927) geskryf wat vol spanning was, alhoewel taalkundig en stilisties onbeholpe<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Selfs in die [[jeugliteratuur]] het die Anglo-Boereoorlog 'n rol gespeel. [[C.M. van den Heever]] het 'n aantal spannende avontuurverhale vir die jeug geskryf wat teen die agtergrond van die vroeë jare van die Kimberleyse diamantvelde, die Witwatersrandse goudontdekkings, die Kaapse Oosgrens en veral die Anglo-Boereoorlog afspeel, soos ''Die ruiter in die nag'' (1936) en die vervolg daarop, ''Kaptein Gereke'' (1937)<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref>. Die impak van die Anglo-Boereoorlog op die Afrikaanse letterkunde was veelvuldig en blywend. Dit het 'n generasie skrywers geïnspireer om die trauma, die heldhaftigheid, die verlies en die politieke gevolge van die konflik te verwoord. Die oorlog het nie net 'n belangrike tema gebied nie, maar het ook bygedra tot die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse identiteit en 'n bewustheid van 'n gedeelde geskiedenis, wat fundamenteel was vir die groei en volwassenheid van die Afrikaanse letterkunde. Die literatuur wat uit hierdie periode voortgespruit het, bied 'n waardevolle insig in 'n kritieke tydperk in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die belewenisse van die mense wat daardeur geraak is. == Sien ook == * [[Anglo-Zoeloeoorlog]] * [[Eerste Vryheidsoorlog]] * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] * [[blokhuis]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Douglas Porch: ''Wars of Empire''. London: Cassell & Co., 2000 {{ISBN|0-304-35271-3}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Cartwright |first=A.P |year=1964 |title=The Dynamite Company |location=Cape Town|publisher=Purnell & Sons}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Davenport|last2=Saunders |year=2000 |title=South Africa: A Modern History|isbn=0-8020-2261-8 }} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Pakenham |first=Thomas |authorlink=Thomas Pakenham |year=1979 |title=The Boer War|location=New York|publisher=Random House|isbn=0-394-42742-4|url=http://books.google.com/?id=aoFzAAAAMAAJ}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Wessels |first=André |year=2000 |chapter=Afrikaners at War |editor-first=John |editor1-last=Gooch |title=The Boer War |location=London |publisher=Cass |isbn=}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Steele |first=David |year=2000 |chapter=Salisbury and the Soldiers |editor-first=John |editor-last=Gooch |title=The Boer War: Direction, Experience and Image|location=London|publisher=Cass}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, vol 4, bl. 672-675, {{ISBN|0 7981 0826 6}} * {{af}} Die stryd tussen Boer en Brit, Genl CR de Wet, 1959, Tafelberg Uitgewers. * Maree, Berna: 'n Boer maak 'n plan. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783 * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Second Boer War|Tweede Vryheidsoorlog}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}} * {{af}} [http://www.anglo-boer.co.za/ Anglo-Boereoorlog museum in Bloemfontein. Anglo-Boereoorlog Museum] * {{nl}} [http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 Boerenoorlog op Hemelbestormer.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718021515/http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 |date=18 Julie 2010 }} * {{nl}} [http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html Vlaanderen en de Anglo-Boerenoorlog en ander Boereoorlog verwante inligting op Afrikaans.be]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.gutenberg.org/etext/16462 ''With the Boer Forces''], deur Howard C. Hillegas. 'n Boek geskryf deur 'n Britse joernalis wat tyd saam met die Boere tydens die oorlog deurgebring het. Beskikbaar gestel deur die [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Gutenberg projek]. {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog| ]] [[Kategorie:Britse Ryk]] 053zna52mk9c6hxqgs7vx60374fq54o 0 15512 2900557 2899498 2026-05-01T21:20:36Z SpesBona 2720 + Eksterne skakels 2900557 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gianni Versace | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Giovanni Maria Versace | geboortedatum = {{Geboortedatum|1946|12|2}} | geboorteplek = [[Reggio Calabria]], [[Italië]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1946|12|2|1997|7|15}} | sterfteplek = [[Miami]], [[Florida]] | ouers = Antonio en Francesca Versace | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Italië}} | beroep = Modeontwerper | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = 1993: American Fashion Oscar<br />1986: Commendatore della Repubblica Italiana | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Antonio D'Amico (1982–1997) | kinders = | webblad = [https://www.versace.com/ www.versace.com] | handtekening = }} '''Giovanni "Gianni" Versace''' ([[Italiaans]]: [ˈdʒanni verˈsaːtʃe]; [[Reggio Calabria]], [[2 Desember]] [[1946]] – [[Miami]], [[15 Julie]] [[1997]]) was 'n charismatiese en begaafde [[Italië|Italiaanse]] ontwerper van klere en teaterkostuums. Hy is deur [[Andy Warhol]] en moderne [[abstrakte kuns]] beïnvloed en is as een van die mees kleurvolle en talentvolle ontwerpers van die laat [[20ste eeu]] beskou. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.versace.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Gianni-Versace|title=Gianni Versace|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Mei 2026}} * {{en}} {{IMDb naam|0894899}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Versace, Gianni}} [[Kategorie:Italianers]] [[Kategorie:Modeontwerpers]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Sterftes in 1997]] e04nfiq1ego7gkeiibo74xr3jxv2z4c 0 17684 2900445 2848327 2026-05-01T15:43:14Z Aliwal2012 39067 /* Filmografie */ 2900445 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Leon Schuster | beeld = Leon Schuster2.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Foto van Leon Schuster | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Leon Ernest Schuster | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1951|5|21}} | geboorteplek = [[Vereeniging]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = | beroep = Filmvervaardiger, akteur, sanger | instrument = | jare_aktief = 1975 – hede | etiket = | assosiasies = | webwerf = [http://www.leonschuster.co.za/ leonschuster.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Leon Schuster | imdb = 0776856 }} '''Leon Schuster''' (gebore [[21 Mei]] [[1951]]) is die vervaardiger van rolprente (waarin hy gewoonlik self die hoofrol vertolk), komediant en akteur, en is [[Suid-Afrika]] se koning van fopkamera. Hy maak sy filmdebuut in 1983 in [[Wolhaarstories]], die enigste Afrikaanse rolprent waarin hy gespeel het. Hy is veral bekend danksy sy komiese rolprente wat Suid-Afrika se kultuur en kultuurverskille uitbeeld. Hy ontvang baie kritiek vir veral sy rolprente, wat as "toilethumor" beskou word, maar is die een rolprentvervaardiger wat oor taal- en kultuurgrense 'n aanhang opgebou het. == Biografie == Schuster is op [[Vereeniging]] gebore en het in [[Bloemfontein]] grootgeword en by [[Laerskool Wilgehof]] en [[Hoërskool Jim Fouché]] skoolgegaan.<ref name="volksblad">{{cite web |url=https://www.pressreader.com/south-africa/volksblad/20150915/281505045004174 |title=Só het liefde sy donker verdryf |work=[[Volksblad]] |date=15 September 2015 |access-date=17 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117180451/https://www.pressreader.com/south-africa/volksblad/20150915/281505045004174 |archive-date=17 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na skool het hy onderwys aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] studeer en 'n BA-graad met [[Afrikaans]] en [[Engels]] as hoofvakke en later 'n Hoër Onderwysdiploma verwerf. Hy het vir die Universiteit van die Vrystaat se eerstespan rugby gespeel.<ref name=rugby>Leon Schuster, [https://books.google.com/books?id=IPJRBAAAQBAJ&pg=PT147&dq=Leon+Schuster+Vrypostige+Mikrofoon&hl=en&sa=X&ei=GfERVJy3Ocf8iwLnoYGoAw&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Leon%20Schuster%20Vrypostige%20Mikrofoon&f=false "The End of My Rugby Career"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, in Anglus Powers, ed., ''Rugby in Our Blood'', Cape Town: Tafelberg, 2011, {{ISBN|9780624048763}}.</ref> Hy het ook as [[haker]] vir die [[Vrystaat Cheetahs|Vrystaatse rugbyspan]] gespeel en is steeds 'n groot ondersteuner van die Vrystaatse [[Cheetahs (Vrystaat Rugby)|Cheetahs]]. Hy was toe 'n onderwyser by Hoërskool Jim Fouché vir twee jaar.<ref>Lindsay Batteson, [http://bloem.getitonline.co.za/2010/06/28/a-perfect-prankster/ "A perfect prankster "], ''Get It'' Bloemfontein, 28 Junie 2010.</ref><ref>[http://wp.jf.co.za/no-category/leon-schuster-kom-kuier-by-alma-mater.html "Leon Schuster kom kuier by Alma Mater"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195723/http://wp.jf.co.za/no-category/leon-schuster-kom-kuier-by-alma-mater.html |date= 4 Maart 2016 }}, [[Hoërskool Jim Fouché]], Februarie 2013</ref> == Loopbaan == Schuster het in 1975 by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] aangesluit, waar hy veral vir sy radioprogram ''Die Vrypostige Mikrofoon'' onthou word deur talle mense met sy vlymskerp poetse uit te vang. Dit het die fondament vir sy poetse in sy rolprente gelê. == Filmografie == * ''[[Wolhaarstories]]'' (1983) * ''[[You Must Be Joking! (1986 film)|You Must Be Joking!]]'' (1986) * ''You Must Be Joking! Too'' (1987) * ''Oh Schucks!...Here Comes U*N*T*A*G'' (1989) * ''[[Oh Schucks....It's Schuster!|Oh Schucks!...It's Schuster]]'' (1989) * ''Sweet 'n Short'' (1992) * ''There's a Zulu On My Stoep'' (1993) * ''Panic Mechanic'' (1997) * ''Millennium Menace'' (1999) * ''[[Mr Bones]]'' (2001) * ''Oh Shucks!...I'm Gatvol!'' (2004) * ''Mama Jack'' (2005) * ''Mr Bones 2'' (2008) * ''[[Schuks Tshabalala’s Survival Guide to South Africa]]'' (2010) * ''[[Mad Buddies]]'' (2012) * ''Oh Schucks!...Your Country Needs You!'' (2013) * ''Schuks! Pay Back The Money'' (2015) * ''Frank And Fearless'' (2018) == Diskografie == * ''Leon Schuster'' (1982) * ''Broekskeur'' (1983) * ''Waar En Wolhaar'' (1983) * ''Briekdans'' (1984) * ''Rugby'' (1985) * ''You Must Be Joking!'' (1986) * ''Dasiefoutie'' (1988) * ''"Shakin" Schuster En Sy Opkikkers'' (1992) * ''Hie' Kommie Bokke'' (1995) * ''Gautvol in Paradise'' (1997) * ''Die Vrypostige Mikrofoon, Volume 1'' (1998) * ''Die Vrypostige Mikrofoon, Volume 2'' (1998) * ''Baas Funny Plaas'' (1999) * ''My Beste Jare'' (2001) * ''Groen, Goud En White'' (2002) * ''Catchup Song And Every Cricket Hit'' (2003) * ''Oh Schuks... I'm Gatvol'' (2004) * ''Op Dun Eish'' (2006) *" Hie' Kommie Bokke 2!" (2007) * ''Dra Die Bok'' (2008) * ''My Mates – Die Bokke'' == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]] == Verwysing == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{Amptelike webwerf|http://www.leonschuster.co.za}} * {{IMDb|0776856}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schuster, Leon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komediante]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Jim Fouché]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van die Vrystaat]] 7a7bid3wmok5ux0eveovd446tvlp1c1 0 21792 2900404 2462742 2026-05-01T12:18:56Z BurgertB 2401 Ŕooi skakels weg 2900404 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Channing Tatum | Beeld = Channing Tatum by Gage Skidmore 3.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Channing Matthew Tatum | Alias = | Geboortedatum = 26 April 1980 | Geboorteplek = Cullmann, [[Alabama]] ([[VSA]]) | Nasionaliteit = Amerikaans | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Noemenswaardige rolprente = ''Step Up'' | Webwerf = | imdb = 1475594 | Toekennings = }} '''Channing Matthew Tatum''' (gebore in Cullman, [[Alabama]], op 26 April 1980) is 'n [[Amerika]]anse akteur. Hy woon tans in [[Los Angeles]]. == Biografie == Tatum se groot deurbraak het gekom met sy rol in ''Coach Carter''. Voor hierdie rol was hy werksaam as 'n model en as voetbalspeler. Hy het al gespeel vir AC Milaan en Barcelona. Hy het ook as model opgetree vir Nautica, [[Abercrombie & Fitch]], Emporio Armani, Gap, Aeropostale, American Eagle en [[Pepsi]]. Hy is op die oomblik hoofsaaklik besig om op sy loopbaan as akteur te fokus. Hy het onder andere in die dansfilm ''Step Up'' 'n rol vertolk en is ook te sien in die komiese tienerfilm ''She's the Man''. == Filmografie == * 2009: ''Dear John'' * 2009: ''Parkour'' * 2007: ''Battle in Seattle'' * 2007: ''Stop Loss'' * 2006: ''A Guide to Recognizing Your Saints'' * 2006: ''Step Up'' * 2006: ''She's the Man'' * 2005: ''War of the Worlds'' * 2005: ''Havoc'' * 2005: ''Supercross'' * 2005: ''Coach Carter'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' == Eksterne skakels == * [http://www.channingtatumunwrapped.com/ Channing Tatum se Amptelike Webblad] * [http://channingtatumunwrapped.blogspot.com/ Channing Tatum se Amptelike Blog] * [http://www.myspace.com/channingtatumunwrapped Channing Tatum se Amptelike Myspace] * [http://www.facebook.com/pages/Channing-Tatum-Unwrapped/9964154115 Channing Tatum se Amptelike Facebook] * [http://channingtatumunwrapped.com/fans/fan-club/ Channing Tatum se Amptelike Ondersteunersklub] * [http://www.channingcentral.com/ '''Channing Tatum Central Fansite'''] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tatum, Channing}} [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] czklm6j4wapye6x19w50ob01319vw2m 2900412 2900404 2026-05-01T12:35:17Z Aliwal2012 39067 GDEO 2900412 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Channing Tatum | Beeld = Channing Tatum by Gage Skidmore 3.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Channing Matthew Tatum | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|4|26|df=y}} | Geboorteplek = Cullmann, [[Alabama]] ([[VSA]]) | Nasionaliteit = Amerikaner | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Noemenswaardige rolprente = ''Step Up'' | Webwerf = | imdb = 1475594 | Toekennings = }} '''Channing Matthew Tatum''' (gebore in Cullman, [[Alabama]], op 26 April 1980) is 'n [[Amerika]]anse akteur. Hy woon tans in [[Los Angeles]]. == Biografie == Tatum se groot deurbraak het gekom met sy rol in ''Coach Carter''. Voor hierdie rol was hy werksaam as 'n model en as voetbalspeler. Hy het al gespeel vir AC Milaan en Barcelona. Hy het ook as model opgetree vir Nautica, [[Abercrombie & Fitch]], Emporio Armani, Gap, Aeropostale, American Eagle en [[Pepsi]]. Hy is op die oomblik hoofsaaklik besig om op sy loopbaan as akteur te fokus. Hy het onder andere in die dansfilm ''Step Up'' 'n rol vertolk en is ook te sien in die komiese tienerfilm ''She's the Man''. == Filmografie == * 2009: ''Dear John'' * 2009: ''Parkour'' * 2007: ''Battle in Seattle'' * 2007: ''Stop Loss'' * 2006: ''A Guide to Recognizing Your Saints'' * 2006: ''Step Up'' * 2006: ''She's the Man'' * 2005: ''War of the Worlds'' * 2005: ''Havoc'' * 2005: ''Supercross'' * 2005: ''Coach Carter'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' == Eksterne skakels == * [http://www.channingtatumunwrapped.com/ Channing Tatum se Amptelike Webblad] * [http://channingtatumunwrapped.blogspot.com/ Channing Tatum se Amptelike Blog] * [http://www.myspace.com/channingtatumunwrapped Channing Tatum se Amptelike Myspace] * [http://www.facebook.com/pages/Channing-Tatum-Unwrapped/9964154115 Channing Tatum se Amptelike Facebook] * [http://channingtatumunwrapped.com/fans/fan-club/ Channing Tatum se Amptelike Ondersteunersklub] * [http://www.channingcentral.com/ '''Channing Tatum Central Fansite'''] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tatum, Channing}} [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] 6wunwxmz7q0bcsdp5b1kh004ieykgdb 0 24890 2900540 2882969 2026-05-01T20:03:24Z BurgertB 2401 Skakel 2900540 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Charlize Theron | Beeld = Charlize-theron-IMG_6045.jpg | Beeldbeskrywing = Charlize Theron in 2018 | Beeldonderskrif = Charlize Theron in 2018 | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[7 Augustus]] [[1975]] | Geboorteplek = [[Benoni]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}<ref name=Nationality>{{cite news |quote=I am a South African. |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/charlize-defends-her-unique-american-accent-1.208000#.US-W7FXRekI |title=Charlize defends her 'unique' American accent |last=Farber |first=Tanya |work=IOL News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924124926/http://www.iol.co.za/news/south-africa/charlize-defends-her-unique-american-accent-1.208000 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (1975–hede)<br />{{vlagland|Verenigde State}} (2007–hede) | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, vervaardiger, mode-model | Aktiewe jare = 1995–hede | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [http://www.charlizeafricaoutreach.org/ www.charlizeafricaoutreach.org] | imdb = 0000234 | Toekennings = [[Golden Globe]], [[Oscar]] }} '''Charlize Theron''' (gebore op [[7 Augustus]] [[1975]]) is 'n [[Suid-Afrika]]ans-[[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] aktrise, vervaardiger en modemodel asook [[Golden Globe]]/[[Oscar]]-wenner. Sy woon tans in [[Los Angeles]]. Theron, wat in 2007 naas Suid-Afrikaanse ook Amerikaanse burgerskap aanvaar het, is in 2019 onder die wêreld se hoogsbetaalde aktrises gereken. == Kinderjare == Charlize Theron is op 7 Augustus 1975 in [[Benoni]] in die destydse provinsie [[Transvaal]] as enigste kind van Gerda Jacoba Aletta (née Maritz)<ref name="bookrefp18">{{en}} {{cite book|title=Charlize: Life's One Helluva Ride|last=Karsten|first=Chris|publisher=Human & Rousseau|year=2009|page=18|url=http://www.scribd.com/doc/21251449/Charlize-Life-s-One-Helluva-Ride|id=}}</ref> en Charles Jacobus Theron<ref>{{en}} [https://books.google.ca/books?id=tm5SBAAAQBAJ&pg=PT282&dq=%22Maritz+ancestors,+genealogically+incomplete%22&hl=en&sa=X&ei=MD4CVda6L8ycgwSwqYC4Cw&ved=0CB0Q6AEwAA]</ref> gebore. Sy het grootgeword op 'n hoewe naby Benoni,<ref>{{cite web |title=Charlize Theron Biography |url=http://www.hellomagazine.com/profiles/charlize-theron/ |work=Hello Magazine |access-date=9 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002205057/https://www.hellomagazine.com/profiles/charlize-theron/ |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Benoni, East Rand |url=http://www.sa-venues.com/attractionsga/benoni.php |work=www.sa-venues.com |access-date=9 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130163312/https://www.sa-venues.com/attractionsga/benoni.php |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> waar sy op Laerskool Putfontein was van 1982 tot 1988. Aan die Hoërskool Die Kruin vir Kuns, Musiek, Ballet en Drama in Parktown, Johannesburg, waar sy van 1989 tot 1993 onder meer ballet geneem het, was sy volgens haar oud-balletonderwyseres baie gewild onder die meisies. Hoewel Theron vlot [[Engels]] praat, is haar [[moedertaal]] [[Afrikaans]].<ref>{{cite web |url=http://www.accesshollywood.com/charlize-theron |title=Charlize Theron |publisher=AccessHollywood.com |access-date=24 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116190334/http://www.accesshollywood.com/charlize-theron |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/charlize_theron |title=Charlize Theron |work=People |access-date=24 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210019/http://www.people.com/people/charlize_theron |archive-date=10 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar ma, Gerda, het in 1991 haar pa, Charles, met sy eie wapen doodgeskiet uit selfverdediging nadat [[dronkenskap]] en huishoudelike [[geweld]] 'n breekpunt in hul huis bereik het. (Charlize was toe 15 jaar oud.) Gerda is nie aangekla weens sy dood nie.<ref name=biochannel>{{en}} {{cite web|title=Charlize Theron|url=http://94.236.123.156:8082/biographies/charlize-theron.html|publisher=BiographyChannel.co.uk|accessdate=30 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208190212/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/charlize-theron.html|archivedate= 8 Desember 2009|url-status=dead}}</ref> == Hollywood == [[Lêer:CharlizeTheronStar.JPG|duimnael|links|Die ster van Charlize Theron op die [[Hollywood Walk of Fame]]]] Die jong Charlize is Amerika toe om naam in [[Hollywood]] te maak en is uiteindelik deur 'n talentsoeker raakgesien. Haar eerste rol op die internasionale silwerdoek was in 1995 in ''Children of the Corn III''. Daarna het rolle gevolg in lokettreffers soos ''The Italian Job'' (2004) en ''The Life and Death of Peter Sellers'' (2004), ''Waking up in Reno'', ''Trapped'' en ''Reindeer Games'' (2000), ''The Cider House Rules'' en ''The Astronaut's Wife'' (1999), ''Mighty Joe Young'' (1998) en ''The Devil's Advocate'' (1997). Haar lys van rolprente sluit verder in ''Two Days in the Valley'' en ''That Thing You Do'' (1996), ''Trial and Error'' (1997), ''Celebrity'' (1998), ''The Yards'', ''Men of Honor'' en ''The Legend of Bagger Vance'' (2000), ''15 Minutes'', ''Sweet November'' en ''When I was a Girl'' (2001). Sy het ook in 1997 in die TV-treffer ''Hollywood Confidential'' opgetree. Theron se ondervinding in dié uiteenlopende rolle het haar uiteindelik in staat gestel het om die veeleisende rol in die skrywer-regisseur Patty Jenkins se ''Monster'' los te slaan. Daar is aanvanklik verwag dat die rolprent nie groot aftrek by die algemene publiek sou kry nie, maar toe die toekennings begin inrol, is dié verwagting verkeerd bewys. Theron het ook in ''Head in the Clouds'' (2004), ''Aeon Flux'' ''Class Action'' (2005), ''The Ice at the Bottom of the World'' (2006) en ''[[Apex]]'' (2026) gespeel. Sy en die akteur Stuart Townsend was tussen 2001 en 2010 'n paartjie.<ref>{{cite news |title=Charlize Theron 'rings off' after secret split with Stuart Townsend |first=Caroline |last=Graham |work=Daily Mail |location=UK |date=31 Januarie 2010 |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1247387/Charlize-Theron-rings-secret-split-Stuart-Townsend.html |access-date=1 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002235657/https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1247387/Charlize-Theron-rings-secret-split-Stuart-Townsend.html |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Belangrike prestasies == [[Lêer:Crystal Award Ceremony - Exploring Arts in Society Charlize Theron.jpg|duimnael|upright|Theron by die 2013 Kristal-Toekenningseremonie vir verkenning van kuns in die gemeenskap]] Charlize Theron het in 2004 op 28-jarige leeftyd die eerste Suid-Afrikaanse silwerdoekaktrise geword wat die gesogte [[Oscar]]-toekenning kon inpalm. Daarmee het sy die kroon gespan op 'n loopbaan wat reeds verskeie Hollywood-treffers en toekennings insluit. Sy het die Oscar gewen vir haar rol in ''Monster'', wat handel oor die lewe van [[Aileen Wuornos]] (sien inligtingkassie), 'n lesbiese reeksmoordenares wat op [[9 Oktober]] [[2002]] in die VSA tereggestel is vir die moord op sewe manskliënte. Terwyl Wuornos se lewensverhaal van teistering wat geweld, [[verkragting]], [[bloedskande]], [[tienerswangerskap]] en [[prostitusie]] ingesluit het, geweldige eise aan Theron as aktrise gestel het, moes sy ook haar uiterlike radikaal aanpas (insluitende gewig aansit) om die verwaarloosde en hawelose prostituut se harde lewe te kon weergee. Theron het naas die Oscar ook 'n Golden Globe-toekenning ontvang vir dié rol en is in 2004 saam met Sandino Moreno aangewys as die Beste Aktrise by die Berlynse Rolprentfees. (Moreno het die toekenning gedeel vir haar rol in ''Maria Full of Grace''.) Theron het ook 'n Screen Actor’s Guild-toekenning en verskeie pryse wat deur kritici uitgeloof word, ingepalm. Boonop het sy in ''Monster'' nie net voor die kameras gewerk nie, maar ook as vervaardiger opgetree. Ná haar oorwinning by die Oscar-aand het Theron ’n kort besoek aan haar geboorteland gebring, waar sy onderhoude met onder meer president [[Thabo Mbeki]] en oud-president [[Nelson Mandela]] gehad het, 'n liefdadigheidsbal bygewoon het en aangekondig het dat sy gaan help om 'n laboratorium in te rig waar [[DNS]]-toetse gedoen word om verkragtingsake vinniger af te handel. Sy het voorheen in 'n omstrede advertensieveldtog teen die verkragting van vroue in [[Suid-Afrika]] opgetree. == Privaatlewe == Theron woon in [[Los Angeles]]. Sy het lank 'n verhouding met die akteur en regisseur [[Stuart Townsend]] gehad. Townsend en Theron het mekaar op die stel van ''Trapped'' (2002) ontmoet. Hulle het saam in 'n paar films gespeel. Ook het Theron in ''Battle in Seattle'' gespeel, wat Townsend se debuut as regisseur gekenmerk het. Die twee is in Januarie 2010 uitmekaar. Theron het in die somer van 2011 vir etlike maande met die akteur [[Ryan Reynolds]] uitgegaan. Sy het 'n seun met die naam Jackson in 2012 aangeneem, wat op driejarige ouderdom aangedui het dat hy verkies om as 'n meisie ([[transgender]]) deur die lewe te gaan. Later het Theron 'n meisie aangeneem. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{wikiquote-inlyn}} * {{IMDb|0000234}} * {{en}} [http://www.charlizeafricaoutreach.org/ Charlize Theron se webwerf] {{National Board of Review Award vir beste deurbraakvertoning}} {{National Society of Film Critics Award vir beste aktrise}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Theron, Charlize}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 40314g1zcvykkfmr03wmq42r91u6jwg 0 26057 2900504 2900238 2026-05-01T18:00:09Z SpesBona 2720 Etimologie daargestel 2900504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = București | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = Klein Parys, Parys van die Ooste | slagspreuk = Patria si Dreptul Meu (My Land en My Reg) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig | stigtingsdatum = 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = | stigtingsdatum2 = | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''București'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dâmbovița-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen, waarmee Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² streek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul București'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die Muntenië-streek. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest]] Na Boekarest is vir die eerste keer in 1459 in geskiedkundige bronne verwys deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceaușescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit in 2017 [[Boedapest]] verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''București'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, [[Evliya Çelebi]], wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Kariș” uit die “[[Koeraisj|Bani-Kureiș-stam]]” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”), terwyl volgens ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], die stadsnaam ontleen is aan ''Bukovie'', ’n [[beuke]]woud, en daarmee verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van periodes van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van [[Roemenië]] laat in die 19de eeu. Na die stad word vir die eerste keer op 20 September 1459 in bronne verwys as die “[[Sitadel]] van București”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepeș)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Târgoviște]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van [[Constantin Brâncoveanu]] uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde [[Fanariote]], aangestel om die stad en vorstedom te bestuur ([[Ottomaanse Turks|Ottomaans-Turks]]: بكرش, getranslitereer ''Bukreş'').<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van [[Tudor Vladimirescu]] het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813–1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. Gedurende die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] het die stad onder Russiese administrasie gestaan, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die [[Koninkryk Roemenië]] onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dâmbovița-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” (''Parisul Estului'') besorg, met [[Calea Victoriei]] (“Oorwinningspad”) as sy [[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]. Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na [[Iași]] in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou met die stad wat gemiddeld sowat 30&nbsp;000 nuwe inwoners jaarliks gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die [[Arcul de Triumf]] en die [[Palatul Telefoanelor]].<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaalekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivița-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede]]-land en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondhede-troepe op pad na die Oosfront het Boekarest swaar skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower, beleef. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder [[Nicolae Ceaușescu]] se bewind (1965–1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[Sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, waarvoor ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se megalomane projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die [[Roemeense Rewolusie van 1989]] het in [[Timișoara]] begin en daarna na Boekarest uitgebrei, wat tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei het. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel-2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Koning Mihai I-park]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|[[Cișmigiutuine]]]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Alexandru Ioan Cuza-park]] Boekarest lê aan die oewers van die [[Dâmbovițarivier]], wat uitmond in die [[Argeșrivier]], ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herăstrău-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dâmbovița. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cișmigiumeer, omring deur die [[Cișmigiutuine]]. Hierdie tuine, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die [[Koning Mihai I-park]] (voorheen Herăstrăupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herăstrăumeer, huisves ook die Dorpmuseum. Die Grigore Antipa Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is [[Hard Rock Cafe]] Boekarest en Berăria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, aangelê in 1965, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse spesies. Die tuin het oorspronklik as die koninklike plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghioroșpark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crângașipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Văcăreștimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Nicolae Ceaușescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik in ’n selfstandige stedelike vleilandekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Văcăreștinatuurpark verklaar, dikwels die “Delta van Boekarest” genoem.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlăsieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel in ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Vodă, Dealul Mitropoliei, Radu Vodă, Cotroceni, Dealul Spirii, Văcărești en Sfântu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dâmbovița-brug in Cățelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord–suid- en oos–wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgekerk op Sint Georgeplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat (Dfa), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en val soms tot ongeveer −10 °C. Somers is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot 40 °C is algemeen in die middestad gedurende hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. Gedurende die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature tipies tussen 17 en 22 °C, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=live}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Băneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = live}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primăria Generală'') — die stad se hoogste plaaslike owerheid — oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die București–Ilfov-ontwikkelingsstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingsstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''Primar General''). Tot Mei 2025 het [[Nicușor Dan]] die amp beklee — ’n onafhanklike politikus wat tydens die 2020-plaaslike verkiesings deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is — totdat hy tot President van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die Algemene Raad van Boekarest (''Consiliu General'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore verdeel (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste, en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Koning Mihai I-park (voorheen Herăstrăupark), Bucureștii Noi, Dămăroaia, Străulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie ’n lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Die prefek tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|Die Justisiepaleis soos gesien oor die Dâmbovița-rivier in 2016]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecătorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul București'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Die Boekarestse Appèlhof (''Curtea de Apel București'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomița, Giurgiu, Călărași en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Kassasie en Justisie, die land se hoogste hof van die regbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Poliția București'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Ștefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiestasies regoor die stad se jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Poliția Comunitară'') wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir lokale veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense Nasionale Polisiediens]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die Plaaslike Polisiediens van Boekarest]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het met 51% tussen 2000 en 2004<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en met 7% tussen 2012 en 2013<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timișoara, Brașov en Iași, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 |accessdate=3 April 2023}}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (dag en nag), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisiko-klas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense Nasionale Polisiediens, die Roemeense Gendarmerie en die Plaaslike Polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was — onder meer teen die Cămătaru-bende — het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakrolery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon — ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popești-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee periodes van versnelde bevolkingsgroei beleef: * vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * gedurende die Ceaușescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking en platteland-na-stad migrasie plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheid-woonstelblokke uit die kommunistiese periode woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as die noordelike. Binne die Europese Unie word slegs [[Parys]] en [[Athene]] deur ’n hoër stedelike digtheid oortref. Benewens die kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer residensiële ontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die kommunistiese era geassosieer word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% as [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% as Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking — ongeag geloof — gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede — onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] — en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|Die besigheidsdistrik Floreasca City Center, gesien vanaf die Herăstrău-meer]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat offshore-diensentrums bedryf. Die [[Boekarestse Aandelebeurs]] (''Bursa de Valori București''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en retail-komplekse gebou, onder meer Băneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], [[Ubisoft]], [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index is Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps — ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Die Boekarestse Metro beskik oor 64 stasies]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkelde in Europa. Die kern hiervan is die [[Boekarest Metro]], die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport București'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]me, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaat minibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxi-vergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], [[Bolt]] en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die [[moltrein]]netwerk bestaan uit vyf lyne — M1, M2, M3, M4 en M5 — en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”)]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur [[Căile Ferate Române]] (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kiëf]], [[Tsjerniwtsj]], [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf bykomende CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Băneasa en Progresul die belangrikste is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltrein-netwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam loop sewe hoofspoorlyne uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, geopen in 1869, wat in 1960 deur die kommunistiese regering in ’n bussterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Henri Coandă Internasionale Lughawe]] [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), geleë 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het die lughawe ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers hanteer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. [[Aurel Vlaicu Internasionale Lughawe]] (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en VIP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|A3-snelweg]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitești (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg — die sogenaamde Snelweg van die Son — na Dobrogea en Constanța, en die A3-snelweg na Ploiești begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brașov, 202,9&nbsp;km van Constanța, 407,6&nbsp;km van Iași, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timișoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse — noord–suid, oos–wes en noordwes–suidoos — asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie op ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die mees kenmerkende infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug — 1,9&nbsp;km lank en 43,3–44,5 m breed — wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit tot een van Oos-Europa se mees veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël — van voor-moderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne hooggeboue. Die Paleis van die Parlement, gebou in die 1980’s onder Nicolae Ceaușescu, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense Parlement sowel as die Nasionale Museum vir Hedendaagse Kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die mees herkenbare politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmonie en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=live}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), geleë aan die Rewolusieplein, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit tot ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), voltooi in 1935 en geïnspireer deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), gestig in 1808, is die oudste bewaarde gashof in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scânteii'' (“Huis van die Vonk”), opgerig tussen 1952 en 1957, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Seikel en die Rooister — die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), voltooi in 1971, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, waarmee dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se mees herkenbare historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle'' karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Cărturești Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|[[Arena Națională]] het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd en wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 gehuisves]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|[[Stadionul Arcul de Triumf]] huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]]]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral [[CSA Steaua București]], [[FC Dinamo București|Dinamo București]], [[FC Rapid București|Rapid București]] en [[FCSB]] noemenswaardig is. [[Arena Națională]], ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd gehuisves<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> en dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die [[Stadionul Arcul de Triumf]] en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] 93peypritafc41syeqbcd1l403md2r0 2900506 2900504 2026-05-01T18:15:05Z SpesBona 2720 Paar goed 2900506 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = București | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste” | slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig op | stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = Gestig deur | stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]] | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''București'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dâmbovița-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen, waarmee Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² streek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul București'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die Muntenië-streek. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest]] Na Boekarest is vir die eerste keer in 1459 in geskiedkundige bronne verwys deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceaușescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit in 2017 [[Boedapest]] verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''București'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, [[Evliya Çelebi]], wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Kariș” uit die “[[Koeraisj|Bani-Kureiș-stam]]” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”), terwyl volgens ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], die stadsnaam ontleen is aan ''Bukovie'', ’n [[beuke]]woud, en daarmee verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van periodes van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van [[Roemenië]] laat in die 19de eeu. Na die stad word vir die eerste keer op 20 September 1459 in bronne verwys as die “[[Sitadel]] van București”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepeș)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Târgoviște]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van [[Constantin Brâncoveanu]] uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde [[Fanariote]], aangestel om die stad en vorstedom te bestuur ([[Ottomaanse Turks|Ottomaans-Turks]]: بكرش, getranslitereer ''Bukreş'').<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van [[Tudor Vladimirescu]] het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813–1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. Gedurende die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] het die stad onder Russiese administrasie gestaan, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die [[Koninkryk Roemenië]] onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dâmbovița-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” (''Parisul Estului'') besorg, met [[Calea Victoriei]] (“Oorwinningspad”) as sy [[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]. Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na [[Iași]] in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou met die stad wat gemiddeld sowat 30&nbsp;000 nuwe inwoners jaarliks gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die [[Arcul de Triumf]] en die [[Palatul Telefoanelor]].<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaalekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivița-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede]]-land en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondhede-troepe op pad na die Oosfront het Boekarest swaar skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower, beleef. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder [[Nicolae Ceaușescu]] se bewind (1965–1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[Sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, waarvoor ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se megalomane projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die [[Roemeense Rewolusie van 1989]] het in [[Timișoara]] begin en daarna na Boekarest uitgebrei, wat tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei het. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel-2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Koning Mihai I-park]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|[[Cișmigiutuine]]]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Alexandru Ioan Cuza-park]] Boekarest lê aan die oewers van die [[Dâmbovițarivier]], wat uitmond in die [[Argeșrivier]], ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herăstrău-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dâmbovița. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cișmigiumeer, omring deur die [[Cișmigiutuine]]. Hierdie tuine, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die [[Koning Mihai I-park]] (voorheen Herăstrăupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herăstrăumeer, huisves ook die Dorpmuseum. Die Grigore Antipa Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is [[Hard Rock Cafe]] Boekarest en Berăria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, aangelê in 1965, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse spesies. Die tuin het oorspronklik as die koninklike plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghioroșpark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crângașipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Văcăreștimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Nicolae Ceaușescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik in ’n selfstandige stedelike vleilandekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Văcăreștinatuurpark verklaar, dikwels die “Delta van Boekarest” genoem.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlăsieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel in ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Vodă, Dealul Mitropoliei, Radu Vodă, Cotroceni, Dealul Spirii, Văcărești en Sfântu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dâmbovița-brug in Cățelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord–suid- en oos–wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgekerk op Sint Georgeplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat (Dfa), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en val soms tot ongeveer −10 °C. Somers is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot 40 °C is algemeen in die middestad gedurende hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. Gedurende die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature tipies tussen 17 en 22 °C, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=live}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Băneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = live}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primăria Generală'') — die stad se hoogste plaaslike owerheid — oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die București–Ilfov-ontwikkelingsstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingsstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''Primar General''). Tot Mei 2025 het [[Nicușor Dan]] die amp beklee — ’n onafhanklike politikus wat tydens die 2020-plaaslike verkiesings deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is — totdat hy tot President van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die Algemene Raad van Boekarest (''Consiliu General'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore verdeel (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste, en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Koning Mihai I-park (voorheen Herăstrăupark), Bucureștii Noi, Dămăroaia, Străulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie ’n lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Die prefek tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|Die Justisiepaleis soos gesien oor die Dâmbovița-rivier in 2016]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecătorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul București'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Die Boekarestse Appèlhof (''Curtea de Apel București'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomița, Giurgiu, Călărași en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Kassasie en Justisie, die land se hoogste hof van die regbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Poliția București'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Ștefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiestasies regoor die stad se jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Poliția Comunitară'') wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir lokale veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense Nasionale Polisiediens]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die Plaaslike Polisiediens van Boekarest]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het met 51% tussen 2000 en 2004<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en met 7% tussen 2012 en 2013<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timișoara, Brașov en Iași, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 |accessdate=3 April 2023}}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (dag en nag), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisiko-klas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense Nasionale Polisiediens, die Roemeense Gendarmerie en die Plaaslike Polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was — onder meer teen die Cămătaru-bende — het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakrolery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon — ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popești-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee periodes van versnelde bevolkingsgroei beleef: * vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * gedurende die Ceaușescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking en platteland-na-stad migrasie plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheid-woonstelblokke uit die kommunistiese periode woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as die noordelike. Binne die Europese Unie word slegs [[Parys]] en [[Athene]] deur ’n hoër stedelike digtheid oortref. Benewens die kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer residensiële ontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die kommunistiese era geassosieer word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% as [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% as Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking — ongeag geloof — gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede — onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] — en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|Die besigheidsdistrik Floreasca City Center, gesien vanaf die Herăstrău-meer]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat offshore-diensentrums bedryf. Die [[Boekarestse Aandelebeurs]] (''Bursa de Valori București''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en retail-komplekse gebou, onder meer Băneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], [[Ubisoft]], [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index is Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps — ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Die Boekarestse Metro beskik oor 64 stasies]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkelde in Europa. Die kern hiervan is die [[Boekarest Metro]], die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport București'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]me, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaat minibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxi-vergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], [[Bolt]] en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die [[moltrein]]netwerk bestaan uit vyf lyne — M1, M2, M3, M4 en M5 — en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”)]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur [[Căile Ferate Române]] (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kiëf]], [[Tsjerniwtsj]], [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf bykomende CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Băneasa en Progresul die belangrikste is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltrein-netwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam loop sewe hoofspoorlyne uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, geopen in 1869, wat in 1960 deur die kommunistiese regering in ’n bussterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Henri Coandă Internasionale Lughawe]] [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), geleë 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het die lughawe ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers hanteer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. [[Aurel Vlaicu Internasionale Lughawe]] (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en VIP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|A3-snelweg]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitești (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg — die sogenaamde Snelweg van die Son — na Dobrogea en Constanța, en die A3-snelweg na Ploiești begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brașov, 202,9&nbsp;km van Constanța, 407,6&nbsp;km van Iași, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timișoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse — noord–suid, oos–wes en noordwes–suidoos — asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie op ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die mees kenmerkende infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug — 1,9&nbsp;km lank en 43,3–44,5 m breed — wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit tot een van Oos-Europa se mees veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël — van voor-moderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne hooggeboue. Die Paleis van die Parlement, gebou in die 1980’s onder Nicolae Ceaușescu, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense Parlement sowel as die Nasionale Museum vir Hedendaagse Kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die mees herkenbare politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmonie en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=live}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), geleë aan die Rewolusieplein, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit tot ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), voltooi in 1935 en geïnspireer deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), gestig in 1808, is die oudste bewaarde gashof in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scânteii'' (“Huis van die Vonk”), opgerig tussen 1952 en 1957, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Seikel en die Rooister — die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), voltooi in 1971, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, waarmee dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se mees herkenbare historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle'' karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Cărturești Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|[[Arena Națională]] het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd en wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 gehuisves]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|[[Stadionul Arcul de Triumf]] huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]]]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral [[CSA Steaua București]], [[FC Dinamo București|Dinamo București]], [[FC Rapid București|Rapid București]] en [[FCSB]] noemenswaardig is. [[Arena Națională]], ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd gehuisves<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> en dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die [[Stadionul Arcul de Triumf]] en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] 8w9ai65wlwnfn8ahpwdzk8vqe7gz8mt 2900521 2900506 2026-05-01T19:00:13Z SpesBona 2720 /* Spoorvervoer */ Jammer! 2900521 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = București | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste” | slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig op | stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = Gestig deur | stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]] | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''București'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dâmbovița-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen, waarmee Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² streek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul București'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die Muntenië-streek. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest]] Na Boekarest is vir die eerste keer in 1459 in geskiedkundige bronne verwys deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceaușescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit in 2017 [[Boedapest]] verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''București'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, [[Evliya Çelebi]], wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Kariș” uit die “[[Koeraisj|Bani-Kureiș-stam]]” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”), terwyl volgens ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], die stadsnaam ontleen is aan ''Bukovie'', ’n [[beuke]]woud, en daarmee verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van periodes van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van [[Roemenië]] laat in die 19de eeu. Na die stad word vir die eerste keer op 20 September 1459 in bronne verwys as die “[[Sitadel]] van București”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepeș)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Târgoviște]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van [[Constantin Brâncoveanu]] uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde [[Fanariote]], aangestel om die stad en vorstedom te bestuur ([[Ottomaanse Turks|Ottomaans-Turks]]: بكرش, getranslitereer ''Bukreş'').<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van [[Tudor Vladimirescu]] het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813–1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. Gedurende die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] het die stad onder Russiese administrasie gestaan, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die [[Koninkryk Roemenië]] onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dâmbovița-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” (''Parisul Estului'') besorg, met [[Calea Victoriei]] (“Oorwinningspad”) as sy [[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]. Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na [[Iași]] in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou met die stad wat gemiddeld sowat 30&nbsp;000 nuwe inwoners jaarliks gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die [[Arcul de Triumf]] en die [[Palatul Telefoanelor]].<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaalekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivița-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede]]-land en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondhede-troepe op pad na die Oosfront het Boekarest swaar skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower, beleef. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder [[Nicolae Ceaușescu]] se bewind (1965–1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[Sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, waarvoor ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se megalomane projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die [[Roemeense Rewolusie van 1989]] het in [[Timișoara]] begin en daarna na Boekarest uitgebrei, wat tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei het. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel-2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Koning Mihai I-park]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|[[Cișmigiutuine]]]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Alexandru Ioan Cuza-park]] Boekarest lê aan die oewers van die [[Dâmbovițarivier]], wat uitmond in die [[Argeșrivier]], ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herăstrău-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dâmbovița. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cișmigiumeer, omring deur die [[Cișmigiutuine]]. Hierdie tuine, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die [[Koning Mihai I-park]] (voorheen Herăstrăupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herăstrăumeer, huisves ook die Dorpmuseum. Die Grigore Antipa Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is [[Hard Rock Cafe]] Boekarest en Berăria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, aangelê in 1965, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse spesies. Die tuin het oorspronklik as die koninklike plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghioroșpark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crângașipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Văcăreștimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Nicolae Ceaușescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik in ’n selfstandige stedelike vleilandekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Văcăreștinatuurpark verklaar, dikwels die “Delta van Boekarest” genoem.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlăsieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel in ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Vodă, Dealul Mitropoliei, Radu Vodă, Cotroceni, Dealul Spirii, Văcărești en Sfântu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dâmbovița-brug in Cățelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord–suid- en oos–wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgekerk op Sint Georgeplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat (Dfa), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en val soms tot ongeveer −10 °C. Somers is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot 40 °C is algemeen in die middestad gedurende hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. Gedurende die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature tipies tussen 17 en 22 °C, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=live}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Băneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = live}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primăria Generală'') — die stad se hoogste plaaslike owerheid — oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die București–Ilfov-ontwikkelingsstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingsstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''Primar General''). Tot Mei 2025 het [[Nicușor Dan]] die amp beklee — ’n onafhanklike politikus wat tydens die 2020-plaaslike verkiesings deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is — totdat hy tot President van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die Algemene Raad van Boekarest (''Consiliu General'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore verdeel (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste, en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Koning Mihai I-park (voorheen Herăstrăupark), Bucureștii Noi, Dămăroaia, Străulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie ’n lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Die prefek tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|Die Justisiepaleis soos gesien oor die Dâmbovița-rivier in 2016]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecătorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul București'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Die Boekarestse Appèlhof (''Curtea de Apel București'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomița, Giurgiu, Călărași en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Kassasie en Justisie, die land se hoogste hof van die regbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Poliția București'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Ștefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiestasies regoor die stad se jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Poliția Comunitară'') wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir lokale veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense Nasionale Polisiediens]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die Plaaslike Polisiediens van Boekarest]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het met 51% tussen 2000 en 2004<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en met 7% tussen 2012 en 2013<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timișoara, Brașov en Iași, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 |accessdate=3 April 2023}}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (dag en nag), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisiko-klas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense Nasionale Polisiediens, die Roemeense Gendarmerie en die Plaaslike Polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was — onder meer teen die Cămătaru-bende — het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakrolery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon — ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popești-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee periodes van versnelde bevolkingsgroei beleef: * vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * gedurende die Ceaușescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking en platteland-na-stad migrasie plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheid-woonstelblokke uit die kommunistiese periode woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as die noordelike. Binne die Europese Unie word slegs [[Parys]] en [[Athene]] deur ’n hoër stedelike digtheid oortref. Benewens die kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer residensiële ontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die kommunistiese era geassosieer word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% as [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% as Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking — ongeag geloof — gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede — onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] — en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|Die besigheidsdistrik Floreasca City Center, gesien vanaf die Herăstrău-meer]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat offshore-diensentrums bedryf. Die [[Boekarestse Aandelebeurs]] (''Bursa de Valori București''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en retail-komplekse gebou, onder meer Băneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], [[Ubisoft]], [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index is Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps — ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Die Boekarestse Metro beskik oor 64 stasies]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkelde in Europa. Die kern hiervan is die [[Boekarest Metro]], die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport București'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]me, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaat minibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxi-vergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], [[Bolt]] en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die [[moltrein]]netwerk bestaan uit vyf lyne — M1, M2, M3, M4 en M5 — en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”)]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur [[Căile Ferate Române]] (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], [[Tsjernowitsj]], [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf bykomende CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Băneasa en Progresul die belangrikste is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltrein-netwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam loop sewe hoofspoorlyne uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, geopen in 1869, wat in 1960 deur die kommunistiese regering in ’n bussterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Henri Coandă Internasionale Lughawe]] [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), geleë 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het die lughawe ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers hanteer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. [[Aurel Vlaicu Internasionale Lughawe]] (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en VIP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|A3-snelweg]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitești (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg — die sogenaamde Snelweg van die Son — na Dobrogea en Constanța, en die A3-snelweg na Ploiești begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brașov, 202,9&nbsp;km van Constanța, 407,6&nbsp;km van Iași, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timișoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse — noord–suid, oos–wes en noordwes–suidoos — asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie op ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die mees kenmerkende infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug — 1,9&nbsp;km lank en 43,3–44,5 m breed — wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit tot een van Oos-Europa se mees veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël — van voor-moderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne hooggeboue. Die Paleis van die Parlement, gebou in die 1980’s onder Nicolae Ceaușescu, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense Parlement sowel as die Nasionale Museum vir Hedendaagse Kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die mees herkenbare politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmonie en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=live}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), geleë aan die Rewolusieplein, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit tot ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), voltooi in 1935 en geïnspireer deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), gestig in 1808, is die oudste bewaarde gashof in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scânteii'' (“Huis van die Vonk”), opgerig tussen 1952 en 1957, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Seikel en die Rooister — die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), voltooi in 1971, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, waarmee dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se mees herkenbare historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle'' karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Cărturești Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|[[Arena Națională]] het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd en wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 gehuisves]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|[[Stadionul Arcul de Triumf]] huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]]]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral [[CSA Steaua București]], [[FC Dinamo București|Dinamo București]], [[FC Rapid București|Rapid București]] en [[FCSB]] noemenswaardig is. [[Arena Națională]], ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd gehuisves<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> en dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die [[Stadionul Arcul de Triumf]] en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] b6soob2x3dl5cxwslis9p0c7xi2dtdv 2900592 2900521 2026-05-02T03:46:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900592 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = București | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste” | slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig op | stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = Gestig deur | stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]] | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''București'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dâmbovița-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen, waarmee Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² streek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul București'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die Muntenië-streek. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest]] Na Boekarest is vir die eerste keer in 1459 in geskiedkundige bronne verwys deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceaușescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit in 2017 [[Boedapest]] verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''București'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, [[Evliya Çelebi]], wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Kariș” uit die “[[Koeraisj|Bani-Kureiș-stam]]” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”), terwyl volgens ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], die stadsnaam ontleen is aan ''Bukovie'', ’n [[beuke]]woud, en daarmee verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van periodes van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van [[Roemenië]] laat in die 19de eeu. Na die stad word vir die eerste keer op 20 September 1459 in bronne verwys as die “[[Sitadel]] van București”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepeș)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Târgoviște]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van [[Constantin Brâncoveanu]] uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde [[Fanariote]], aangestel om die stad en vorstedom te bestuur ([[Ottomaanse Turks|Ottomaans-Turks]]: بكرش, getranslitereer ''Bukreş'').<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van [[Tudor Vladimirescu]] het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813–1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. Gedurende die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] het die stad onder Russiese administrasie gestaan, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die [[Koninkryk Roemenië]] onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dâmbovița-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” (''Parisul Estului'') besorg, met [[Calea Victoriei]] (“Oorwinningspad”) as sy [[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]. Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na [[Iași]] in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou met die stad wat gemiddeld sowat 30&nbsp;000 nuwe inwoners jaarliks gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die [[Arcul de Triumf]] en die [[Palatul Telefoanelor]].<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaalekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivița-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede]]-land en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondhede-troepe op pad na die Oosfront het Boekarest swaar skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower, beleef. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder [[Nicolae Ceaușescu]] se bewind (1965–1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[Sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, waarvoor ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se megalomane projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die [[Roemeense Rewolusie van 1989]] het in [[Timișoara]] begin en daarna na Boekarest uitgebrei, wat tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei het. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel-2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Koning Mihai I-park]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|[[Cișmigiutuine]]]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Alexandru Ioan Cuza-park]] Boekarest lê aan die oewers van die [[Dâmbovițarivier]], wat uitmond in die [[Argeșrivier]], ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herăstrău-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dâmbovița. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cișmigiumeer, omring deur die [[Cișmigiutuine]]. Hierdie tuine, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die [[Koning Mihai I-park]] (voorheen Herăstrăupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herăstrăumeer, huisves ook die Dorpmuseum. Die Grigore Antipa Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is [[Hard Rock Cafe]] Boekarest en Berăria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, aangelê in 1965, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse spesies. Die tuin het oorspronklik as die koninklike plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghioroșpark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crângașipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Văcăreștimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Nicolae Ceaușescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik in ’n selfstandige stedelike vleilandekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Văcăreștinatuurpark verklaar, dikwels die “Delta van Boekarest” genoem.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlăsieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel in ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Vodă, Dealul Mitropoliei, Radu Vodă, Cotroceni, Dealul Spirii, Văcărești en Sfântu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dâmbovița-brug in Cățelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord–suid- en oos–wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgekerk op Sint Georgeplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat (Dfa), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en val soms tot ongeveer −10 °C. Somers is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot 40 °C is algemeen in die middestad gedurende hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. Gedurende die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature tipies tussen 17 en 22 °C, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=live}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Băneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = live}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primăria Generală'') — die stad se hoogste plaaslike owerheid — oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die București–Ilfov-ontwikkelingsstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingsstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''Primar General''). Tot Mei 2025 het [[Nicușor Dan]] die amp beklee — ’n onafhanklike politikus wat tydens die 2020-plaaslike verkiesings deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is — totdat hy tot President van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die Algemene Raad van Boekarest (''Consiliu General'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore verdeel (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste, en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Koning Mihai I-park (voorheen Herăstrăupark), Bucureștii Noi, Dămăroaia, Străulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie ’n lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Die prefek tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|Die Justisiepaleis soos gesien oor die Dâmbovița-rivier in 2016]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecătorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul București'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Die Boekarestse Appèlhof (''Curtea de Apel București'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomița, Giurgiu, Călărași en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Kassasie en Justisie, die land se hoogste hof van die regbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Poliția București'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Ștefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiestasies regoor die stad se jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Poliția Comunitară'') wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir lokale veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense Nasionale Polisiediens]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die Plaaslike Polisiediens van Boekarest]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het met 51% tussen 2000 en 2004<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en met 7% tussen 2012 en 2013<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timișoara, Brașov en Iași, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 |accessdate=3 April 2023}}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (dag en nag), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisiko-klas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense Nasionale Polisiediens, die Roemeense Gendarmerie en die Plaaslike Polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was — onder meer teen die Cămătaru-bende — het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakrolery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon — ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popești-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee periodes van versnelde bevolkingsgroei beleef: * vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * gedurende die Ceaușescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking en platteland-na-stad migrasie plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheid-woonstelblokke uit die kommunistiese periode woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as die noordelike. Binne die Europese Unie word slegs [[Parys]] en [[Athene]] deur ’n hoër stedelike digtheid oortref. Benewens die kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer residensiële ontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die kommunistiese era geassosieer word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% as [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% as Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking — ongeag geloof — gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede — onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] — en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|Die besigheidsdistrik Floreasca City Center, gesien vanaf die Herăstrău-meer]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013 |archive-date= 5 Julie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat offshore-diensentrums bedryf. Die [[Boekarestse Aandelebeurs]] (''Bursa de Valori București''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en retail-komplekse gebou, onder meer Băneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], [[Ubisoft]], [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index is Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps — ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Die Boekarestse Metro beskik oor 64 stasies]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkelde in Europa. Die kern hiervan is die [[Boekarest Metro]], die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport București'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]me, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaat minibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxi-vergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], [[Bolt]] en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die [[moltrein]]netwerk bestaan uit vyf lyne — M1, M2, M3, M4 en M5 — en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”)]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur [[Căile Ferate Române]] (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], [[Tsjernowitsj]], [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf bykomende CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Băneasa en Progresul die belangrikste is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltrein-netwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam loop sewe hoofspoorlyne uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, geopen in 1869, wat in 1960 deur die kommunistiese regering in ’n bussterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Henri Coandă Internasionale Lughawe]] [[Henri Coandă Internasionale Lughawe]] ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), geleë 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het die lughawe ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers hanteer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. [[Aurel Vlaicu Internasionale Lughawe]] (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en VIP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|A3-snelweg]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitești (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg — die sogenaamde Snelweg van die Son — na Dobrogea en Constanța, en die A3-snelweg na Ploiești begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brașov, 202,9&nbsp;km van Constanța, 407,6&nbsp;km van Iași, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timișoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse — noord–suid, oos–wes en noordwes–suidoos — asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie op ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die mees kenmerkende infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug — 1,9&nbsp;km lank en 43,3–44,5 m breed — wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit tot een van Oos-Europa se mees veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël — van voor-moderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne hooggeboue. Die Paleis van die Parlement, gebou in die 1980’s onder Nicolae Ceaușescu, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense Parlement sowel as die Nasionale Museum vir Hedendaagse Kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die mees herkenbare politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmonie en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=live}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), geleë aan die Rewolusieplein, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit tot ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), voltooi in 1935 en geïnspireer deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), gestig in 1808, is die oudste bewaarde gashof in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scânteii'' (“Huis van die Vonk”), opgerig tussen 1952 en 1957, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Seikel en die Rooister — die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), voltooi in 1971, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, waarmee dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se mees herkenbare historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle'' karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Cărturești Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|[[Arena Națională]] het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd en wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 gehuisves]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|[[Stadionul Arcul de Triumf]] huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]]]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral [[CSA Steaua București]], [[FC Dinamo București|Dinamo București]], [[FC Rapid București|Rapid București]] en [[FCSB]] noemenswaardig is. [[Arena Națională]], ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het die [[UEFA Europa League]] 2012-eindstryd gehuisves<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> en dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die [[Stadionul Arcul de Triumf]] en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] dceu6mdnd57nws01ohi3ycv5sr112bj 0 29580 2900610 2877403 2026-05-02T06:35:27Z Aliwal2012 39067 2900610 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Ietermagog | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | image = Steppenschuppentier2.jpg | image2 = Manis temminckii MHNT PHOL 1.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Pholidota]] | familia = [[Manidae]] | genus = ''[[Manis]]'' | species = '''''S. temminckii''''' | binomial = ''Smutsia temminckii'' | binomial_authority = Smuts, 1832 | range_map = Ground Pangolin area.png | range_map_caption = Verspreiding }} Die '''Suider-Afrikaanse ietermagog''' (''Smutsia temminckii''), ook slegs bekend as die '''[[ietermagog]]''' of die '''ietermagô''', is 'n [[soogdier]] waarvan die lyf met harde horingskubbe oortrek is en wat in die oostelike en suidelike dele van [[Afrika]] voorkom. 'n Volwasse ietermagog is ongeveer 100&nbsp;cm, insluitende sy stert wat tussen 30 en 50&nbsp;cm kan wees. In vergelyking met sy stert en kragtige agterpote, is sy voorpote en kop relatief klein. [[Lêer:Steppenschuppentier1a.jpg|duimnael|links|Wanneer 'n ietermagog bedreig voel of aangeval word, rol hy hom in 'n bal op.]] Ietermagogge is nagdiere en gebiedsgebonde: hulle kom gewoonlik in grasvelde of oop areas van beboste gebiede voor. Die diere woon in gate wat hulle in die grond grou, maar sal ook soortgelyke gate deur [[erdvark]]e of [[vlakvark]]e, wat nie meer gebruik word nie, oorneem. Te wyte aan die skaarsheid van die dier en sy uitstekende [[kamoeflering]], is dit nie algemeen om 'n ietermagog in die natuur waar te neem nie. Wanneer 'n ietermagog bedreig voel of aangeval word, rol hy homself in 'n bal op. Die dier se harde skubbe kom op sy hele lyf voor, behalwe vir sy sagte maagarea; in 'n opgerolde posisie word dié area dan ook beskerm. Die [[stapelvoedsel]] van die ietermagog is miere of [[termiet]]e; sy goed-ontwikkelde kloue laat hom toe om die insekte se [[nes]]te oop te breek op soek na voedsel. 'n Wyfie is telkens met slegs een kleintjie dragtig. == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Bronnelys en verwysings == * ''Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke'' (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. {{ISBN|0-86953-027-5}}. {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Smutsia temminckii}} {{Wikispecies-inlyn|Smutsia temminckii}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skubdiere]] 24cjlufaz74r486skxy54r9f5rvbyaw 0 30042 2900501 2626834 2026-05-01T17:51:54Z Aliwal2012 39067 taalverbetering 2900501 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Hilo'''<br /> [[Lêer:Hilo.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Hawaii County Hawaii Incorporated and Unincorporated areas Hilo Highlighted.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Hawaii.svg|20px]] [[Hawaii]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Hawaii County]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|19|42|N|155|5|W|}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 151,4 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 18 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (CDP, 2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 43&nbsp;263 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 307,7/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -10 |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Hilo''' [ˈhiːlo/] is 'n sensusgebied (''[[Census-designated place|census-designated place, CDP]] '') aan die ooskus van die eiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]] en die tweede grootste stad in die gelyknamige [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[Hawaii|deelstaat]] ná [[Honolulu]] met 'n bevolking van 40&nbsp;759 mense volgens die sensus van 2000. Hilo is die administratiewe setel van Hawai'i County en in die South Hilo District geleë. Naby die stad aan die Hilobaai rys twee [[Skildvulkaan|skildvulkane]]: Mauna Loa, wat nog steeds as aktief beskou word, en die slapende [[Mauna Kea]] wat sommige van die beste aardgebaseerde sterrewagte huisves. Hilo het reeds lank voor die aankoms van die eerste Europeërs 'n beduidende rol in die Hawaise geskiedenis gespeel en was naas Lahaina op die eiland Maui 'n belangrike handelsentrum in die eilandryk. Ná die vereniging van die ryk onder koning Kamehameha I, wat in [[1753]] naby die stad gebore is, het Hilo selfs ses jaar lank as die hoofstad van die Koninkryk Hawaii gedien. Hilo is die setel van die Universiteit van Hawai'i te Hilo en beskik oor sy eie internasionale lughawe. Vanweë sy ligging aan die oostelike loefkant van die eiland Hawai'i is Hilo een van die reënrykste nedersettings in die deelstaat. == Geskiedenis == [[Lêer:Hilo Bay 200774.JPG|duimnael|links|250px|'n Nagtelike uitsig oor Hilo]] [[Lêer:Liliuokalanigardens.jpg|duimnael|links|250px|Die Japannese Tuin van ''Lili'uokalani Gardens'' herinner aan die groot bydrae wat Japannese tot Hilo se ontwikkeling gelewer het]] Alhoewel argeologiese bewyse skaars is, was die gebied langs Hilobaai en die Wailuku- en Wailoariviere al voor die aankoms van die eerste Europeërs bewoon. Teen die begin en die middel van die [[19de eeu]] het die eerste Christelike sendelinge na die gebied gekom en verskeie kerke, waaronder Hailikerk, opgerig. Hilo het saam met die plaaslike suikerbedryf gegroei wat talle Asiatiese gasarbeiders gelok het en uiteindelik tot 'n handelstad ontwikkel. 'n Hawehoof in Hilobaai is in [[1929]] voltooi. Hilo is verskeie kere deur natuurrampe getref. Op [[1 April]] [[1946]] het 'n [[aardbewing]] naby die Aleoete-eilande, wat 7,8 op die [[Richterskaal]] gemeet het, 'n [[tsunami]] met 'n hoogte van 14 meter veroorsaak wat Hilo ure later getref en 160 menselewens geëis het. As 'n reaksie hierop is 'n vroeë waarskuwingstelsel, die ''Pacific Tsunami Warning Center'', ingestel om hierdie dodelike golwe op te spoor en die bevolking betyds te waarsku. 'n Tweede tsunami, wat op die vorige dag deur 'n 9,5-aardbewing voor die [[Chili|Chileense]] kus veroorsaak is, het op [[23 Mei]] [[1960]] die lewens van 61 mense geëis nadat bewoners na bewering nie op die sirenes van die waarskuwingstelsel ag geslaan het nie. Laergeleë gebiede langs die baai op Waiākea-skiereiland en langs Hilobaai, wat voor die tsunami nog bewoon was, is ná die ramp omskep in parke en gedenkmonumente. Sedert die 1960's het Hilo na die binneland uitgebrei. Die middestad het in die 1980's tot die kulturele sentrum van Hilo met verskeie kunsgalerye en musea ontwikkel. Die sluiting van suikerplantasies gedurende die 1990's, wat met 'n algemene ekonomiese slapte in die hele deelstaat gepaard gegaan het, het 'n nadelige invloed op die plaaslike ekonomie gehad. Met die naburige Puna-distrik se ontwikkeling tot die vinnigsgroeiende gebied in die deelstaat het ook Hilo weer 'n ekonomiese opswaai beleef, en sy bevolking het weer begin groei. {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Hawaii]] {{commonscat}} iklvqo9hye3u9qxgdlfsure1d7zn72a 0 30931 2900511 2888310 2026-05-01T18:37:10Z BurgertB 2401 [[:Kategorie:Josef Stalin]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900511 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Josef Stalin | beeld = CroppedStalin1943.jpg | beeldonderskrif = Stalin in 1943 | orde = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie | termynaanvang = [[3 April]] [[1922]] | termyneinde = [[5 Maart]] [[1953]] | vise = | voorganger = Amp geskep | opvolger = [[Georgi Malenkof]] | geboortedatum = [[18 Desember]] [[1878]] | geboorteplek = [[Gori]], [[Georgië]] | sterftedatum = [[5 Maart]] [[1953]] | sterfteplek = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFS]], [[Sowjetunie]] | party = [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] | orde2 = Eerste Minister van die Sowjetunie | termynaanvang2 = [[6 Mei]] [[1941]] | termyneinde2 = [[5 Maart]] [[1953]] | vise2 = | voorganger2 = [[Wjatsjeslaf Molotof]] | opvolger2 = [[Georgi Malenkof]] | orde3 = Volkskommissaris van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang3 = [[19 Julie]] [[1941]] | termyneinde3 = [[25 Februarie]] [[1946]] | vise3 = | eersteminister3 = Hyself | voorganger3 = [[Semjon Timosjenko]] | opvolger3 = Homself <small>(as Minister van Verdediging)</small> | orde4 = Minister van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang4 = [[25 Februarie]] [[1946]] | termyneinde4 = [[3 Maart]] [[1947]] | eersteminister4 = Hyself | voorganger4 = Homself | opvolger4 = [[Nikolai Boelganin]] | orde5 = Voorsitter van die Staats-<br />verdedigingskommissie | termynaanvang5 = [[1941]] | termyneinde5 = [[1945]] | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Volkskommissaris van Nasionaliteite | termynaanvang6 = [[1917]] | termyneinde6 = [[1923]] | vise6 = | voorganger6 = [[Wladimir Lenin]] | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = Geen (ateïs) | toekennings = {{Held van die Sowjetunie}} {{Held van die Sowjetunie}} | handtekening = Stalin Signature.svg }} '''Josef Wissarionowitsj Stalin''' ([[Georgies]]: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი, [[Russies]]: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин; geb. [[18 Desember]] [[1878]] – † [[5 Maart]] [[1953]]) was van 1922 tot met sy dood in 1953 die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee. Tydens hierdie tydperk het hy 'n staatsbestel gevestig waarna deesdae verwys word as Stalinisme. As een van verskeie sekretarisse van die sentrale komitee was Stalin se amptelike posisie aanvanklik beperk, maar hy het geleidelik sy mag gekonsolideer en die [[de facto]]-leier van die party en [[diktator]] van die [[Sowjetunie]] geword.<ref>Bullock, bl. 548, "both dictators". : Ulam, bl. xiv, "the dictator not only deprived". : Davies, Harris, bl. 108, "Stalin as dictator". : Mawdsley, bl. 1, "effectively a dictator". : Overy, bl. 17, "and, later, as dictator"</ref> Stalin het 'n staatsbeheerde ekonomie in die Sowjetunie gevestig en vinnige industrialisasie afgedwing op 'n grootliks landelike bevolking. Tegelykertyd is die kollektivering van die landbousektor geforseer. Terwyl die Sowjetunie in 'n kort tydjie omgeskakel is van 'n landelike ekonomie tot 'n groot nywerheidsmag, het miljoene mense gesterf weens hongersnood en armoede wat gevolg het op ernstige ekonomiese omverwerping en die Kommunistiese Party se beleid. Teen die einde van die 1930's het Stalin ook die [[Groot Suiwering]] van stapel gestuur, wat 'n groot veldtog van verdrukking was. Miljoene mense wat daarvan verdink is dat hulle 'n bedreiging vir die party ingehou het, is om die lewe gebring of na [[Goelag]]-arbeiderskampe in verafgeleë gebiede van [[Siberië]] of Sentraal-Asië gestuur. 'n Aantal etniese groepe in Rusland is ook onderwerp aan gedwonge hervestiging.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = Oxford University Press | date = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> Tydens Stalin se heerskappy het die Sowjetunie 'n deurslaggewende rol gespeel om Nazi-Duitsland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–1945) te verslaan. Anders as sy teenspeler Adolf Hitler het Stalin nouliks ingemeng by militêre besluite en oorlogvoering grootliks oorgelaat aan sy ervare generaals – onder wie Rusland se berugte en gevreesde Generaal Winter met sy ysige koue en swaar sneeuvalle gedurende die wintermaande en modderlandskappe in die lente wat vyandelike militêre bewegings belemmer of tot stilstand dwing. Onder Stalin se leierskap het die Sowjetunie een van net twee groot [[supermoondheid|supermoondhede]] in die na-oorlogse tydperk geword, 'n status wat die Sowjetunie vir bykans vier dekades na sy dood sou behou tot met die ontbinding van die Sowjetunie in 1990. == Inleiding == [[Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|duimnael|links|Josef Stalin en [[Mao Zedong]] op 'n [[posseël]] van die [[Volksrepubliek China]] in 1950]] Stalin is op 18 Desember 1878<ref>Al die bronne rondom Stalin se geboortedatum is nie heeltemal konsekwent nie dus bestaan daar twyfel oor die presiese datum, daar is egter 'n inskrywing in die rekords van die Uspensky Kerk in Gori, [[Georgië]] wat 'n Iosif Dzhugashvili aangee as gebore op 18 Desember 1878. Hierdie geboortedatum is ook op sy Skoolverlatingsertifikaat aangedui, in sy polisie-lêer tydens die Tsaar se bewind, ook in 'n arrestasie rekord van 18 April 1902 wat sy ouderdom as 23 jaar aangee en al die ander voor-rewolusionêre dokumente. Stalin het ook 18 Desember 1878 in 'n curriculum vitae aangedui as sy geboortedatum in 1921 in sy eie handskrif. Na sy oorname in 1922 is die datum egter verander na [[21 Desember]] [[1879]] en dit was dan ook die datum waarop sy geboortedag in die [[Sowjetunie]] gevier is.</ref> in [[Georgië]] gebore as '''Ioseb Dzjoegasjwili''' ([[Georgies]]: იოსებ ჯუღაშვილი), maar was beter bekend onder die selfaangenome naam Josef Stalin (Stalin beteken "man van staal"<ref>Halfin, Igal. Terror in My Soul: Communist autobiographies on trial, bl. 15.[http://books.google.com/books?id=TVOBqYG86EIC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=stalin+%22made+of+steel%22&source=web&ots=NLvm3AZVkm&sig=6HLmXFraE4Ql3-UsU-oTlNsTKrk]</ref>). Stalin het in 1922 die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword. Na die dood van [[Lenin|Wladimir Lenin]] in 1924 was hy in 'n magstryd met [[Leon Trotsky]] gewikkel, wat hy gewen het. Trotsky is uit die party geskors en uit die Sowjetunie verban. In die 1930's het Stalin 'n suiwering van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie van stapel gestuur wat later as die [[Groot Suiwering]] bekend gestaan het. Dit was 'n veldtog van politiese verdrukking, vervolging en teregstelling sonder gelyke wat sy hoogtepunt in 1937 bereik het. Stalin se heerskappy het 'n langdurige impak gehad op die Sowjetunie tot met die ineenstorting daarvan in 1991. Hy het beweer dat sy beleid op [[Marxisme]] en [[Leninisme]] geskoei was. Tans word daar algemeen na sy politiese en ekonomiese stelsel as [[Stalinisme]] verwys. [[Maoiste]] en ander groepe beweer dat hy die laaste ware sosialistiese leier in die geskiedenis van die Sowjetunie was. Stalin het die sogenaamde [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] van die 1920's in 1928 vervang met sy [[vyfjaarplan]]ne en omstreeks dieselfde tyd met [[gemeenskapsboerdery]]e. Die Sowjetunie is teen die einde van die 1930's omgeskakel van 'n grootliks landelike gemeenskap tot 'n groot nywerheidsmag.<ref name="RedTsar">Simon Sebag Montefiore. ''Stalin: The Court of the Red Tsar'', Knopf, 2004 ({{ISBN|1-4000-4230-5}}).</ref><ref>''Russia's War: A History of the Soviet Effort: 1941–1945'', {{ISBN|0-14-027169-4}}.</ref><ref>Richard Overy, ''The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia'', {{ISBN|0-393-02030-4}}.</ref> Beslaglegging op [[graan]] en ander voedsel deur Sowjet-owerhede op sy bevel het bygedra tot 'n hongersnood tussen 1932 en 1934. Veral in die belangrikste landboustreke van die Sowjetunie, die [[Oekraïne]], [[Kazachstan]] en die noordelike [[Kaukasus]], het dit gelei tot die dood van miljoene mense. Baie plattelandse boere wat die gedwonge kollektivisme en beslaglegging op graan teengestaan het, is onderdruk, veral die welvarendes wat as "[[koelak]]ke" bekend gestaan het.<ref>http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510144725/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html |date=10 Mei 2008 }} [[The Black Book of Communism]]</ref> Die hewigste aanvalle van die Nazi's in Duitsland was op die Sowjetunie gemik (sowat 75% van die [[Wehrmacht]] se magte) en dus kan die Sowjetunie onder Stalin se bydrae tot die oorwinning oor Nazi-Duitsland in die [[Tweede Wêreldoorlog]] as deurslaggewend beskou word (in die Sowjetunie het die oorlog as die Groot Patriotiese Oorlog bekend gestaan). Na die oorlog het Stalin die Sowjetunie as een van die twee [[supermoondheid|supermoondhede]] gevestig, 'n status wat die Sowjetunie gehandhaaf het vir bykans vier dekades na sy dood in 1953. Stalin het tydens sy heerskappy, versterk deur 'n [[persoonlikheidskultus]], verskeie werklike en denkbeeldige vyande beveg deur sy sekuriteitsorgane, soos onder andere die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]] (die voorloper van die [[KGB]]). Miljoene mense het omgekom deur [[hongersnood]], menseslagtings en gedwonge verskuiwings asook in die [[Goelag]]. [[Nikita Chroesjtsjof]], Stalin se opvolger, het Stalin se heerskappy en sy persoonlikheidskultus in 1956 verwerp en 'n proses van destalinisasie van stapel gestuur wat deels gelei het tot die skeuring in die verhouding van die Sowjetunie met China. == Jeugjare == [[Lêer:Stalin 1902.jpg|duimnael|links|upright|Josef Stalin in 1902]] [[Lêer:Stalin's Mug Shot.jpg|duimnael|links|upright|Die polisierekord van "I.W. Stalin" van die geheime polisie in Sint Petersburg uit 1911.<ref name="Young Stalin">Simon Sebag Montefiore. Young Stalin. 2007. {{ISBN|978-0-297-85068-7}}</ref>]] Stalin is gebore as die seun van Wissarion Dzjoegasjwili en Ekaterina Geladze. Sy moeder was 'n gebore lyfeiene. Sy vader was 'n skoenmaker wat sy eie winkel besit het. Stalin was hulle derde kind; hul twee oudste seuns het albei vroeg gesterf.<ref>http://books.guardian.co.uk/poetry/features/0,,2083062,00.html</ref><ref>http://www.newcriterion.com/articles.cfm/birth-of-a-despot-3654</ref> Aanvanklik het die Dzjoegasjwili's 'n gelukkige en vooruitstrewende bestaan gevoer, maar Stalin se pa het 'n alkoholis geword,<ref>Ludwig, Arnold M., ''King of the Mountain: The Nature of Political Leadership'', University Press of Kentucky, 2002, {{ISBN|0-8131-9068-1}} bl. 152</ref> wat geleidelik daartoe gelei het dat sy besigheid misluk het en dat hy toenemend gewelddadig opgetree het teenoor sy vrou en kind. Soos hulle geldelike toestand versleg het, moes Stalin se gesin noodgedwonge gereeld rondtrek; ten minste nege keer in Stalin se eerste tien lewensjare.<ref name="Young Stalin"/> Die dorp waar Stalin grootgeword het, was 'n gewelddadige, wettelose plek. Daar was slegs 'n klein polisiemag en 'n kultuur van geweld wat bende-oorloë en georganiseerde straatgevegte ingesluit het. Daar is ook op 'n gereelde grondslag stoeigevegkompetisies gereël. Stalin het as kind ook aan die straatgevegte deelgeneem en was nie bang om teenstanders aan te durf wat baie sterker as hyself was nie. Hy is dan ook dikwels ernstig beseer in sulke gevegte.<ref name="Young Stalin" /> Op sewejarige ouderdom het Stalin [[pokke]] gekry en is sy gesig lelik geskend deur die siekte. Hy het later sy foto's laat dokter om die merke minder opsigtelik te maak. Sy moedertaal was Georgies. Hy het eers op agt- of negejarige ouderdom Russies leer praat en het altyd 'n sterk Georgiese aksent gehad. Op die ouderdom van 10 het Stalin aan die Gori-kerkskool begin skoolgaan. Sy skoolmaats was meestal seuns van welvarende priesters, amptenare en handelaars. Hy en sy maats het meestal Georgies gepraat, maar hulle is in die skool gedwing om Russies te praat ('n beleid van tsaar [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]). Stalin was egter 'n skrander leerling en het hoë punte in al sy vakke behaal. Hy het in die koor gesing en is selfs soms gehuur om op troues te sing. Hy het ook gedigte geskryf en was later jare bekend vir sy vaardigheid in dié verband.<ref name="Young Stalin" /> Kort na hy die skool verlaat het, het Stalin die skrywes van [[Wladimir Lenin]] ontdek en besluit om 'n [[Marxisme|Marxistiese]] rewolusionêr te word en het hy uiteindelik in 1903 by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Nadat die [[Ochranka]] (die Tsaar se geheime polisie) hom geteiken het oor sy aktiwiteite het hy voltyds 'n rewolusionêr en misdadiger geword. Hy het een van die [[Bolsjewis]]te se belangrikste aktiviste in die Kaukasus geword, waar hy paramilitêre magte georganiseer het, stakings gereël het, propaganda versprei het en geld versamel het deur banke te beroof, mense vir lospryse ontvoer het en deur mense af te pers. In die somer van 1906 is Stalin met Ekaterina Swanidze getroud wat later geboorte geskenk het aan sy eerste kind, Jakof. Stalin het tydelik uit die Kommunistiese Party bedank oor hulle 'n verbod op bankrowe gehad het, waarna hy betrokke was by 'n reuse roof op 'n bank wat gelei het tot die dood van 40 mense. Hy het hierna na [[Bakoe]] gevlug waar Ekaterina aan tifus oorlede is. In Baku het Stalin Moslem [[Aserbeidjan|Aseri's]] en [[Iran|Perse]] georganiseer in die uitvoer van ondermynenende aktiwiteite, insluitend moorde op baie van die [[Swart Honderd]], 'n regse groep ondersteuners van die [[tsaar]], asook ander afpersings, geldvervalsing en rooftogte. Stalin is sewe keer gevange geneem en [[Siberië]] toe gestuur, maar het buiten die laaste keer elke keer ontsnap. Na sy vrylating het hy in April 1912 'n koerant genaamd ''[[Prawda]]'' in [[Sint Petersburg]] oorgeneem. Hy het uiteindelik die naam "Stalin" aangeneem vanaf die Russiese woord vir [[staal]], wat hy gebruik het as sy skuilnaam in sy artikels. === Stalin se rol tydens die Russiese Rewolusie van 1917 === {{Hoofartikel|Russiese Rewolusie (1917)}} Na Stalin se terugkeer na [[Sint Petersburg]] van Siberië af het hy [[Wjatsjeslaf Molotof]] en [[Aleksander Sjliapnikof]] as redakteurs by ''Prawda'' uitgewerk en hulle vervang. Hy het aanvanklik [[Aleksander Kerenski]] se oorgangsregering gesteun, maar na Lenin se verkiesing tot die leierskap van die Kommunistiese Party op die party se konferensie in April [[1917]] het hy en ''Prawda'' die omverwerping van dié regering ondersteun. By dieselfde konferensie is Stalin verkies tot die Bolsjewiste se Sentrale Komitee. Nadat Lenin deelgeneem het aan 'n mislukte staatsgreep het Stalin vir Lenin bygestaan en hom gehelp om te ontsnap. Om 'n bloedbad te vermy het hy die beleërde Bolsjewiste opdrag gegee om oor te gee. Hy het Lenin na Finland gesmokkel en leierskap van die Bolsjewiste aanvaar. Nadat die Bolsjewiste-gevangenes vrygelaat is om te help met die verdediging van Sint Petersburg in Oktober 1917 het die Bolsjewiste se Sentrale Komitee gestem ten gunste van 'n opstand. Op [[7 November]] het Stalin, Lenin en die res van die Sentrale Komitee die staatsgreep teen die Kerenski-regering vanaf die [[Smolni-instituut]] gekoördineer – die sogenaamde [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]]. Kerensky het die hoofstad verlaat om die koninklike magte aan die Duitse front om hulp te vra. Teen [[8 November]] is die [[Winterpaleis]] bestorm en is Kerenski se kabinet gearresteer. == Vyfjaarplanne == Die ekonomie van die Sowjetunie is toe geheel en al onder staatsbeheer geplaas. Volgens 'n besluit van die 15e partykongres aan die einde van [[1927]] is daar begin met die opstel van vyfjaarplanne vir ekonomiese ontwikkeling. Die eerste plan het in Oktober [[1928]] in werking getree. ’n Staatskommissie van 'n paar honderd ekonome en deskundiges was verantwoordelik vir die ekonomiese beplanning vir 150 miljoen mense en die Sowjetunie het op die drempel van 'n nuwe fase in sy ontwikkeling gestaan. Stalin wou die kollektivisering van die landbou op die platteland versnel en die koelakke uitskakel. ’n Golf van terreur het die land getref: in 1932 was meer as die helfte van die boerderye gekollektiviseer, terwyl 'n paar miljoen koelakke gedeporteer is; duisende het in strafkampe gesterf. Die landbou self het aanvanklik min baat hierby gevind. Die boere se verset teen die staatsbeleid het tot enorme dalings in produksie gelei, en in die tydperk tussen [[1929]] en [[1932]] het die veestapel tot minder as die helfte gekrimp. Die uiteindelike doel van die strawwe beleid was om die hoogste moontlike opbrengs teen die laagste moontlike koste te verkry sodat die nywerheid goedkoop gevoed kon word en, waar moontlik, ook deur voedseluitvoere gefinansier kon word: industrialisering was die hoofdoel van die vyfjaarplanne. Die klem het hier geheel en al op die swaar en primêre nywerhede geval. Die verbruikersnywerheid was onder aan die voorranglys. Hidrokragsentrales, hoogoonde, trekkerfabrieke en spoor- en waterweë is in 'n snelle tempo gebou en nuwe myne is oopgestel. Nuwe nywerheidstede het letterlik uit die grond verrys, en die land is op groot skaal geëlektrifiseer. Opleiding is aan arbeiders verskaf en analfabetisme is op groot skaal beveg. Met ’n stelsel van toelaes wat naas die lae basiese lone betaal is, is daar geprobeer om arbeiders tot die uiterste aan te moedig. Die poging het geslaag: in [[1930]] het die nywerheid net 53 % van die nasionale produk gelewer, maar in 1932 het dit reeds gestyg tot meer as 70 %. Teen die einde van 1932 is bekend gemaak dat die mikpunt van die eerste vyfjaarplan reeds in 4 jaar bereik is en dat die 2e plan in 1933 in werking sou tree. Spesiale aandag is nou ook aan die ekonomiese opbou van die oostelike gebiede in [[Siberië]] gegee. Toe 'n mynwerker, ene Stachanof, in 1935 in een werkdag daarin geslaag het om sowat 100 ton erts, wat baie meer as die aanvaarde daaglikse norm was, te win, is hy in 'n nasionale veldtog as voorbeeld aan ander werkers voorgehou. Afgesien van die Stachanof-beweging het die regering die bevolking se geesdrif ook probeer aanwakker deur 'n beroep te doen op hul nasionale trots en deur die invoering van 'n leierskultus rondom Stalin. Jeugorganisasies soos die [[Jong Pioniers]] en die Komsomol moes die staat help om die jeug na sy hand groot te maak. Ook die kulturele lewe is in diens van die staat gestel: 'n positiewe moraal, herkenbare musiek, realistiese skilderkuns en die verering van die heroïek van die werkende massas is op die voorgrond geplaas. Partybyeenkomste en –kongresse is verwater tot applous vir die besluite van die groot leier, die geliefde Kameraad, die Wyse, die Vader. In [[1936]] is 'n nuwe grondwet, wat die Sowjetunie se oorgang na die Kommunisme moes aandui, aanvaar. Op die oog af was dit ’n knap stuk werk, maar in werklikheid was dit niks anders as 'n fasade nie. Grondbesit was onderhewig aan die staatsbelang, terwyl misdade teen die staat so wyd omskryf is dat die streng strawwe wat daarvoor neergelê is, maklik opgelê kon word. Die werklike wet is deur Stalin, die Kommunistiese Party en die GPOe (staatsdireksie vir politieke sake) neergelê. Die GPOe het later die Tsjeka geword, en is in 1934 herdoop tot die MKVD (volkskommissariaat vir binnelandse sake). In [[1946]] is die naam na MGB (ministerie vir staatsveiligheid) verander en in 1953 na [[KGB]] (komitee vir staatsveiligheid). Die geheime polisie het "verdagtes" voor die voet in hegtenis geneem en die skuld vir tekorte in die beplanning en ander teenslae is keer op keer op beproefde sondebokke soos saboteurs, koelakke, Mensjewiste en Trotskiste gepak. == Die suiwerings == Op [[1 Desember]] [[1934]] is die Leningradse partysekretaris, [[Sergei Kirof|Sergej Kirof]], doodgeskiet in 'n sluipmoordaanval wat waarskynlik met Stalin se medewete plaasgevind het. Dit het 'n nuwe golf van terreur meegebring wat die lewens van miljoene Sowjetburgers geëis het (volgens sommige ramings het die Stalin-regime die lewens van 20 miljoen mense geëis). In 'n reeks skynverhore is 'n aantal leiersfigure uit die 1917-revolusie, onder andere Kamenjef, Zinowjef, Boecharin en Rykof, ter dood veroordeel. Ander is tot selfmoord gedryf. Ook die leër was nie teen die aanslag van Stalin se polisie bestand nie: reeds in [[1937]] is maarskalk [[Michail Toechatsjewksi|Michail Mikolajewitsj Toechatsjewksi]] (1893–1937) na ’n verhoor agter geslote deure saam met 8 generaals ter dood veroordeel. Dieselfde lot het talle ander generaals en hoë offisiere van die [[Rooi Leër]] te beurt geval. Uiteindelik het die leiers van Stalin se terreurveldtog, Henrich [[Grigorjewitsj Jagoda]] (1891–1938) en [[Nikolai Jezjof|Nikolai lwanowitsj Jezjof]] (1895–1940?), ook slagoffers van die terreur geword. Met die aanstelling van [[Lawrenti Beria|Lawrenti Pawlowitsj Beria]] (1899–1953) as hulle plaasvervanger het daar 'n mate van versagting ingetree. Kort voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was die geïndustrialiseerde Sowjetstaat volkome "eensgesind". Stalin se posisie was onaantasbaar en die party was gesuiwer van sy ou idealistiese elemente en gelaai met tegnokrate en opportunistiese magsbestuurders. By die partykongres in 1939 kon Stalin aankondig dat die suiweringsproses afgehandel was. == Die groot patriotiese oorlog == Voor Stalin aan die bewind gekom het, was die Sowjetunie se buitelandse beleid nie baie ideologies van aard nie. Daar is nie soseer na wêreldrevolusie gestreef nie, maar eerder na die normalisering van buitelandse betrekkinge. Stalin se beleid van "sosialisme in een land", en die feit dat die Sowjetunie sy invloed in [[China]] kwyt was na die magsgreep deur [[Chiang Kai-shek|Tsjiang Kai-sjek]] in 1927, het die neiging versterk. Die ontspanningspolitiek van die twintigerjare is deur die Sowjetunie gesteun. Moskou het die betekenis van die opkomende [[Fascisme]] aanvanklik sterk onderskat. Die Duitse [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] het in opdrag van die Komintern (die Sowjetliggaam wat die bande met die Kommunistiese beweging buite die Sowjetunie in stand gehou en die beleid bepaal het) niks gedoen om die Weimarrepubliek te verdedig nie. Toe Hitler aan die bewind kom en onmiddellik die Kommuniste onderdruk, het die Sowjetregering sy beleid verander. In 1934 het die Sowjetunie lid van die Volkebond geword. Die Russiese minister van buitelandse sake, [[Maksimowitsj Litwinof]] (1876–1951), het steun probeer werf vir 'n stelsel van kollektiewe beveiliging. Die Kornintern het hom beywer vir die vorming van anti-Fascistiese "volksfrontregerings" saam met Sosiaal-Demokrate (laasgenoemde is nog kort tevore as verraaiers van die arbeidersklas voorgehou). Die Sowjetunie se betrokkenheid by die Spaanse Burgeroorlog en die suiwerings binnelands het nie veel bygedra om die heersende wantroue teenoor die Sowjetunie uit die weg te ruim nie. Die feit dat [[Frankryk]] en [[Brittanje]] nie baie gretig was om saam met Stalin 'n front teen Duitsland te vorm nie, het by Stalin die indruk gewek dat die Weste Hitler se aggressie na die Ooste sou herlei: Litwinof, wat hom vir [[kollektiewe veiligheid]] beywer het, is deur [[Wjatsjeslaf Zoedof|Wjatsjeslaf]] Michailowitsj Molotof vervang en in Augustus [[1939]] het hy 'n nie-aanvalsverdrag met Duitsland gesluit. Die sogenaamde Molotof-Ribbentropverdrag was veral belangrik vanweë die geheime ooreenkomste ingevolge waarvan die Duitsers verskeie gebiede in die Ooste in die Sowjetunie se hande gelaat het. Na [[Adolf Hitler|Hitler]] se aanval op [[Pole]], wat die begin van die Tweede Wêreldoorlog was, het Russiese soldate op [[17 September]] [[1939]] Oos-Pole, [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] binnegeval. [[Finland]] het hom verset en op 30 November 1939 het die [[Rooi Leër]] die land aangeval. Die Finne het hulle egter sterk verset, en ingevolge die vrede wat uiteindelik in Maart 1940 gesluit is, het die Russe hulle neergelê by net 'n klein bebiedsuitbreiding. In die somer van 1940 is die sowjetisering van die Oosseestate deurgevoer. Die state is omgeskep in sowjetrepublieke wat gevra het dat hulle in die Sowjetunie opgeneem moes word. In Junie [[1940]] is [[Roemenië]] gedwing om [[Bessarabië]] af te staan. Die samewerking met Hitler was egter allermins 'n waarborg vir vrede: op [[22 Junie]] [[1941]] het Duitse troepe die Sowjetunie binnegeval. Aanvanklik was daar min verset, aangesien Stalin geweier het om die grensverdediging te versterk sodat Hitler nie verder uitgetart sou word nie. Na die aanvanklike verwarring het Stalin egter die leiding in die "groot vaderlandse oorlog" op hom geneem, nie alleen as partyleier nie, maar ook as regeringsleier en volkskommissaris vir verdediging. Bevolkingsgroepe aan wie se lojaliteit Stalin getwyfel het, soos die Wolga-Duitsers en die Krim-Tartare, is nie by die stryd betrek nie. Toe die Duitse inval in die Sowjetunie misluk, was die lot van die Duitse heerskappy in [[Wes-Europa]] ook verseël. Die geweldige prestasie het groot offers van die Sowjetunie geëis: meer as 20 miljoen mense het gesneuwel, terwyl daar na die oorlog 25 miljoen dakloses was. ’n Groot deel van die nywerheid en die landbougebied was ook verwoes. Aan die ander kant het die Sowjetunie se invloed en aansien geweldig toegeneem. In die onderhandeling by die konferensies in [[Teheran]], [[Jalta]] en [[Potsdam]] was "Uncle Joe", soos die pers Stalin genoem het (blykbaar was dit president Franklin D. Roosevelt wat na Stalin dikwels verwys het as "good old Uncle Joe"<ref>Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives''. New York, NY: Anchor Books/Knopf Doubleday Publishing 1997, bl. 4</ref>), net so 'n belangrike onderhandelaar soos [[Winston Churchill|Churchill]] en Roosevelt. Die Westerse lande het egter nie ag geslaan op die Russiese behoefte aan 'n veilige grens sodat hy nie deur verdere aanvalle uit [[Duitsland]] in gevaar gestel sou kon word nie. Aan die ander kant kon die Westerse leiers, wat vas gestaan het by ’n parlementêre vorm van demokrasie, nooit Stalin se behoefte aan veiligheid geheel en al bevredig nie aangesien dit op volslae onderworpenheid aan hom sou neerkom. == Ná 1945 == [[Lêer:Stalin's casket on howitzer carriage draught by horses.jpg|duimnael|Stalin se begrafnis op 9 Maart 1953 in Moskou]] Na die Tweede Wêreldoorlog kon die Sowjetunie met sy "bevrydingsbesettingsleërs" 'n beslissende invloed op die politieke ontwikkelinge in die Oos-Europese state uitoefen. In 1946 het Churchill die term Ystergordyn die eerste keer gebruik om die Russiese invloedsfeer aan te dui. Die ontploffing van die eerste Russiese atoombom en die feit dat Kommuniste in [[1949]] in [[China]] aan die bewind gekom het, het die Weste verder oortuig dat hy hom teen Moskou se strewe na wêreldmag moes verset. In [[1948]] het daar 'n breuk tussen die [[Sowjetunie]] en [[Joego-Slawië]] onder maarskalk [[Tito]] ontstaan. Dit het daartoe gelei dat Stalin die Russiese greep op die ander Oos-Europese lande binne sy invloedsfeer verstewig het. Die sogenoemde Titoïste-verhore in [[Hongarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]] in die jare van [[1950]] tot [[1952]] was 'n herhaling van die skynverhore van die dertigerjare. Nasionalisties-gesinde Kommuniste is uit hul poste ontslaan en deur Staliniste vervang. In [[1947]] al het die Kornintern in die vorm van die Kominform herleef. [[Lêer:AMO ZIL zis-115 Stalin.JPG|duimnael|links|Stalin se gepantserde voertuig, 'n ZIL ZiS-115 van 1951]] Dit is tot stand gebring in reaksie op die [[Marshall-plan]], waarmee die [[VSA]] na die oorlog ekonomiese hulp aan Wes Europese state verleen het. Selfs vir Stalin se getrouste medewerkers was die laaste jare van sy bewind 'n onsekere tyd. Voordat hy egter sover kon kom om die bestuur van die party weer eens te suiwer, is hy op [[5 Maart]] [[1953]] dood weens breinbloeding. Stalin se lyk is opgebaar sodat die publiek enkele dae lank afskeid kon neem van die Sowjetleier. Die openbare rouproses het soms histeriese afmetings aangeneem. Op die laaste dag, waarop Stalin openbaar opgebaar gelê het, is honderde Moskouers dood in 'n massapaniek. Die anti-Semitiese veldtog wat Stalin sedert 1949 beplan het en waarmee daar kort voor sy dood begin is, is na sy dood gestaak. Beria, die gevreesde leier van die geheime polisie, is in hegtenis geneem en tereggestel, en die verheerliking van persone is ook op die agtergrond geskuif. Die nuwe regeringsleier, Georgi Maximilianowitsj Malenkof ([[1901]]−[[1988]]), het hom meer toegespits op die uitbreiding van die konsumpsie en verbruiksgoederebedryf. Op die 20e partykongres in [[1956]] het [[Nikita Chroesjtsjof]] hom in ’n "geheime" toespraak teen Stalin se misbruik van mag uitgespreek. Hiermee het 'n tydperk van destalinisasie aangebreek. In [[1961]] is Stalin se lyk, wat aanvanklik langs dié van Lenin in die mausoleum op die [[Rooiplein|Rooi Plein]] gelê het, verwyder, maar daarmee was die spore wat Stalin se skrikbewind binne en buite die Sowjetunie gelaat het, nog lank nie uitgewis nie. Sy invloed in [[Oos-Europa]] en op die ontwikkeling van internasionale betrekkinge na die [[Tweede Wêreldoorlog]] kan nie onderskat word nie. Hy was nie ’n kommunistiese ideoloog nie, maar 'n magspolitikus wat niks of niemand ontsien het nie. Sy teoretiese geskrifte was nie van enige wesenlike belang nie. Oor die kolossale totalitêre magsapparaat wat hy in die [[USSR]] agtergelaat het, bestaan daar groot misnoeë. Dit het hom egter een van die hooffigure van sy tyd en een van die belangrikste, hoewel nie die inspirerendste nie, leiers in die Russiese geskiedenis gemaak. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 156 – 159 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Joseph Stalin}} {{en-vertaal|Joseph Stalin}} {{Leiers SuRu}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalin, Josef}} [[Kategorie:Russe in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese politici]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Ateïste]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Maarskalke]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Josef Stalin]] 0denv1n8k0bh1ol2e88lt2rg6mgm1nh 2900512 2900511 2026-05-01T18:37:59Z BurgertB 2401 Sortering van [[:Kategorie:Josef Stalin]] aangepas na " " ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900512 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Josef Stalin | beeld = CroppedStalin1943.jpg | beeldonderskrif = Stalin in 1943 | orde = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie | termynaanvang = [[3 April]] [[1922]] | termyneinde = [[5 Maart]] [[1953]] | vise = | voorganger = Amp geskep | opvolger = [[Georgi Malenkof]] | geboortedatum = [[18 Desember]] [[1878]] | geboorteplek = [[Gori]], [[Georgië]] | sterftedatum = [[5 Maart]] [[1953]] | sterfteplek = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFS]], [[Sowjetunie]] | party = [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] | orde2 = Eerste Minister van die Sowjetunie | termynaanvang2 = [[6 Mei]] [[1941]] | termyneinde2 = [[5 Maart]] [[1953]] | vise2 = | voorganger2 = [[Wjatsjeslaf Molotof]] | opvolger2 = [[Georgi Malenkof]] | orde3 = Volkskommissaris van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang3 = [[19 Julie]] [[1941]] | termyneinde3 = [[25 Februarie]] [[1946]] | vise3 = | eersteminister3 = Hyself | voorganger3 = [[Semjon Timosjenko]] | opvolger3 = Homself <small>(as Minister van Verdediging)</small> | orde4 = Minister van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang4 = [[25 Februarie]] [[1946]] | termyneinde4 = [[3 Maart]] [[1947]] | eersteminister4 = Hyself | voorganger4 = Homself | opvolger4 = [[Nikolai Boelganin]] | orde5 = Voorsitter van die Staats-<br />verdedigingskommissie | termynaanvang5 = [[1941]] | termyneinde5 = [[1945]] | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Volkskommissaris van Nasionaliteite | termynaanvang6 = [[1917]] | termyneinde6 = [[1923]] | vise6 = | voorganger6 = [[Wladimir Lenin]] | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = Geen (ateïs) | toekennings = {{Held van die Sowjetunie}} {{Held van die Sowjetunie}} | handtekening = Stalin Signature.svg }} '''Josef Wissarionowitsj Stalin''' ([[Georgies]]: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი, [[Russies]]: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин; geb. [[18 Desember]] [[1878]] – † [[5 Maart]] [[1953]]) was van 1922 tot met sy dood in 1953 die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee. Tydens hierdie tydperk het hy 'n staatsbestel gevestig waarna deesdae verwys word as Stalinisme. As een van verskeie sekretarisse van die sentrale komitee was Stalin se amptelike posisie aanvanklik beperk, maar hy het geleidelik sy mag gekonsolideer en die [[de facto]]-leier van die party en [[diktator]] van die [[Sowjetunie]] geword.<ref>Bullock, bl. 548, "both dictators". : Ulam, bl. xiv, "the dictator not only deprived". : Davies, Harris, bl. 108, "Stalin as dictator". : Mawdsley, bl. 1, "effectively a dictator". : Overy, bl. 17, "and, later, as dictator"</ref> Stalin het 'n staatsbeheerde ekonomie in die Sowjetunie gevestig en vinnige industrialisasie afgedwing op 'n grootliks landelike bevolking. Tegelykertyd is die kollektivering van die landbousektor geforseer. Terwyl die Sowjetunie in 'n kort tydjie omgeskakel is van 'n landelike ekonomie tot 'n groot nywerheidsmag, het miljoene mense gesterf weens hongersnood en armoede wat gevolg het op ernstige ekonomiese omverwerping en die Kommunistiese Party se beleid. Teen die einde van die 1930's het Stalin ook die [[Groot Suiwering]] van stapel gestuur, wat 'n groot veldtog van verdrukking was. Miljoene mense wat daarvan verdink is dat hulle 'n bedreiging vir die party ingehou het, is om die lewe gebring of na [[Goelag]]-arbeiderskampe in verafgeleë gebiede van [[Siberië]] of Sentraal-Asië gestuur. 'n Aantal etniese groepe in Rusland is ook onderwerp aan gedwonge hervestiging.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = Oxford University Press | date = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> Tydens Stalin se heerskappy het die Sowjetunie 'n deurslaggewende rol gespeel om Nazi-Duitsland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–1945) te verslaan. Anders as sy teenspeler Adolf Hitler het Stalin nouliks ingemeng by militêre besluite en oorlogvoering grootliks oorgelaat aan sy ervare generaals – onder wie Rusland se berugte en gevreesde Generaal Winter met sy ysige koue en swaar sneeuvalle gedurende die wintermaande en modderlandskappe in die lente wat vyandelike militêre bewegings belemmer of tot stilstand dwing. Onder Stalin se leierskap het die Sowjetunie een van net twee groot [[supermoondheid|supermoondhede]] in die na-oorlogse tydperk geword, 'n status wat die Sowjetunie vir bykans vier dekades na sy dood sou behou tot met die ontbinding van die Sowjetunie in 1990. == Inleiding == [[Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|duimnael|links|Josef Stalin en [[Mao Zedong]] op 'n [[posseël]] van die [[Volksrepubliek China]] in 1950]] Stalin is op 18 Desember 1878<ref>Al die bronne rondom Stalin se geboortedatum is nie heeltemal konsekwent nie dus bestaan daar twyfel oor die presiese datum, daar is egter 'n inskrywing in die rekords van die Uspensky Kerk in Gori, [[Georgië]] wat 'n Iosif Dzhugashvili aangee as gebore op 18 Desember 1878. Hierdie geboortedatum is ook op sy Skoolverlatingsertifikaat aangedui, in sy polisie-lêer tydens die Tsaar se bewind, ook in 'n arrestasie rekord van 18 April 1902 wat sy ouderdom as 23 jaar aangee en al die ander voor-rewolusionêre dokumente. Stalin het ook 18 Desember 1878 in 'n curriculum vitae aangedui as sy geboortedatum in 1921 in sy eie handskrif. Na sy oorname in 1922 is die datum egter verander na [[21 Desember]] [[1879]] en dit was dan ook die datum waarop sy geboortedag in die [[Sowjetunie]] gevier is.</ref> in [[Georgië]] gebore as '''Ioseb Dzjoegasjwili''' ([[Georgies]]: იოსებ ჯუღაშვილი), maar was beter bekend onder die selfaangenome naam Josef Stalin (Stalin beteken "man van staal"<ref>Halfin, Igal. Terror in My Soul: Communist autobiographies on trial, bl. 15.[http://books.google.com/books?id=TVOBqYG86EIC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=stalin+%22made+of+steel%22&source=web&ots=NLvm3AZVkm&sig=6HLmXFraE4Ql3-UsU-oTlNsTKrk]</ref>). Stalin het in 1922 die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword. Na die dood van [[Lenin|Wladimir Lenin]] in 1924 was hy in 'n magstryd met [[Leon Trotsky]] gewikkel, wat hy gewen het. Trotsky is uit die party geskors en uit die Sowjetunie verban. In die 1930's het Stalin 'n suiwering van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie van stapel gestuur wat later as die [[Groot Suiwering]] bekend gestaan het. Dit was 'n veldtog van politiese verdrukking, vervolging en teregstelling sonder gelyke wat sy hoogtepunt in 1937 bereik het. Stalin se heerskappy het 'n langdurige impak gehad op die Sowjetunie tot met die ineenstorting daarvan in 1991. Hy het beweer dat sy beleid op [[Marxisme]] en [[Leninisme]] geskoei was. Tans word daar algemeen na sy politiese en ekonomiese stelsel as [[Stalinisme]] verwys. [[Maoiste]] en ander groepe beweer dat hy die laaste ware sosialistiese leier in die geskiedenis van die Sowjetunie was. Stalin het die sogenaamde [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] van die 1920's in 1928 vervang met sy [[vyfjaarplan]]ne en omstreeks dieselfde tyd met [[gemeenskapsboerdery]]e. Die Sowjetunie is teen die einde van die 1930's omgeskakel van 'n grootliks landelike gemeenskap tot 'n groot nywerheidsmag.<ref name="RedTsar">Simon Sebag Montefiore. ''Stalin: The Court of the Red Tsar'', Knopf, 2004 ({{ISBN|1-4000-4230-5}}).</ref><ref>''Russia's War: A History of the Soviet Effort: 1941–1945'', {{ISBN|0-14-027169-4}}.</ref><ref>Richard Overy, ''The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia'', {{ISBN|0-393-02030-4}}.</ref> Beslaglegging op [[graan]] en ander voedsel deur Sowjet-owerhede op sy bevel het bygedra tot 'n hongersnood tussen 1932 en 1934. Veral in die belangrikste landboustreke van die Sowjetunie, die [[Oekraïne]], [[Kazachstan]] en die noordelike [[Kaukasus]], het dit gelei tot die dood van miljoene mense. Baie plattelandse boere wat die gedwonge kollektivisme en beslaglegging op graan teengestaan het, is onderdruk, veral die welvarendes wat as "[[koelak]]ke" bekend gestaan het.<ref>http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510144725/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html |date=10 Mei 2008 }} [[The Black Book of Communism]]</ref> Die hewigste aanvalle van die Nazi's in Duitsland was op die Sowjetunie gemik (sowat 75% van die [[Wehrmacht]] se magte) en dus kan die Sowjetunie onder Stalin se bydrae tot die oorwinning oor Nazi-Duitsland in die [[Tweede Wêreldoorlog]] as deurslaggewend beskou word (in die Sowjetunie het die oorlog as die Groot Patriotiese Oorlog bekend gestaan). Na die oorlog het Stalin die Sowjetunie as een van die twee [[supermoondheid|supermoondhede]] gevestig, 'n status wat die Sowjetunie gehandhaaf het vir bykans vier dekades na sy dood in 1953. Stalin het tydens sy heerskappy, versterk deur 'n [[persoonlikheidskultus]], verskeie werklike en denkbeeldige vyande beveg deur sy sekuriteitsorgane, soos onder andere die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]] (die voorloper van die [[KGB]]). Miljoene mense het omgekom deur [[hongersnood]], menseslagtings en gedwonge verskuiwings asook in die [[Goelag]]. [[Nikita Chroesjtsjof]], Stalin se opvolger, het Stalin se heerskappy en sy persoonlikheidskultus in 1956 verwerp en 'n proses van destalinisasie van stapel gestuur wat deels gelei het tot die skeuring in die verhouding van die Sowjetunie met China. == Jeugjare == [[Lêer:Stalin 1902.jpg|duimnael|links|upright|Josef Stalin in 1902]] [[Lêer:Stalin's Mug Shot.jpg|duimnael|links|upright|Die polisierekord van "I.W. Stalin" van die geheime polisie in Sint Petersburg uit 1911.<ref name="Young Stalin">Simon Sebag Montefiore. Young Stalin. 2007. {{ISBN|978-0-297-85068-7}}</ref>]] Stalin is gebore as die seun van Wissarion Dzjoegasjwili en Ekaterina Geladze. Sy moeder was 'n gebore lyfeiene. Sy vader was 'n skoenmaker wat sy eie winkel besit het. Stalin was hulle derde kind; hul twee oudste seuns het albei vroeg gesterf.<ref>http://books.guardian.co.uk/poetry/features/0,,2083062,00.html</ref><ref>http://www.newcriterion.com/articles.cfm/birth-of-a-despot-3654</ref> Aanvanklik het die Dzjoegasjwili's 'n gelukkige en vooruitstrewende bestaan gevoer, maar Stalin se pa het 'n alkoholis geword,<ref>Ludwig, Arnold M., ''King of the Mountain: The Nature of Political Leadership'', University Press of Kentucky, 2002, {{ISBN|0-8131-9068-1}} bl. 152</ref> wat geleidelik daartoe gelei het dat sy besigheid misluk het en dat hy toenemend gewelddadig opgetree het teenoor sy vrou en kind. Soos hulle geldelike toestand versleg het, moes Stalin se gesin noodgedwonge gereeld rondtrek; ten minste nege keer in Stalin se eerste tien lewensjare.<ref name="Young Stalin"/> Die dorp waar Stalin grootgeword het, was 'n gewelddadige, wettelose plek. Daar was slegs 'n klein polisiemag en 'n kultuur van geweld wat bende-oorloë en georganiseerde straatgevegte ingesluit het. Daar is ook op 'n gereelde grondslag stoeigevegkompetisies gereël. Stalin het as kind ook aan die straatgevegte deelgeneem en was nie bang om teenstanders aan te durf wat baie sterker as hyself was nie. Hy is dan ook dikwels ernstig beseer in sulke gevegte.<ref name="Young Stalin" /> Op sewejarige ouderdom het Stalin [[pokke]] gekry en is sy gesig lelik geskend deur die siekte. Hy het later sy foto's laat dokter om die merke minder opsigtelik te maak. Sy moedertaal was Georgies. Hy het eers op agt- of negejarige ouderdom Russies leer praat en het altyd 'n sterk Georgiese aksent gehad. Op die ouderdom van 10 het Stalin aan die Gori-kerkskool begin skoolgaan. Sy skoolmaats was meestal seuns van welvarende priesters, amptenare en handelaars. Hy en sy maats het meestal Georgies gepraat, maar hulle is in die skool gedwing om Russies te praat ('n beleid van tsaar [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]). Stalin was egter 'n skrander leerling en het hoë punte in al sy vakke behaal. Hy het in die koor gesing en is selfs soms gehuur om op troues te sing. Hy het ook gedigte geskryf en was later jare bekend vir sy vaardigheid in dié verband.<ref name="Young Stalin" /> Kort na hy die skool verlaat het, het Stalin die skrywes van [[Wladimir Lenin]] ontdek en besluit om 'n [[Marxisme|Marxistiese]] rewolusionêr te word en het hy uiteindelik in 1903 by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Nadat die [[Ochranka]] (die Tsaar se geheime polisie) hom geteiken het oor sy aktiwiteite het hy voltyds 'n rewolusionêr en misdadiger geword. Hy het een van die [[Bolsjewis]]te se belangrikste aktiviste in die Kaukasus geword, waar hy paramilitêre magte georganiseer het, stakings gereël het, propaganda versprei het en geld versamel het deur banke te beroof, mense vir lospryse ontvoer het en deur mense af te pers. In die somer van 1906 is Stalin met Ekaterina Swanidze getroud wat later geboorte geskenk het aan sy eerste kind, Jakof. Stalin het tydelik uit die Kommunistiese Party bedank oor hulle 'n verbod op bankrowe gehad het, waarna hy betrokke was by 'n reuse roof op 'n bank wat gelei het tot die dood van 40 mense. Hy het hierna na [[Bakoe]] gevlug waar Ekaterina aan tifus oorlede is. In Baku het Stalin Moslem [[Aserbeidjan|Aseri's]] en [[Iran|Perse]] georganiseer in die uitvoer van ondermynenende aktiwiteite, insluitend moorde op baie van die [[Swart Honderd]], 'n regse groep ondersteuners van die [[tsaar]], asook ander afpersings, geldvervalsing en rooftogte. Stalin is sewe keer gevange geneem en [[Siberië]] toe gestuur, maar het buiten die laaste keer elke keer ontsnap. Na sy vrylating het hy in April 1912 'n koerant genaamd ''[[Prawda]]'' in [[Sint Petersburg]] oorgeneem. Hy het uiteindelik die naam "Stalin" aangeneem vanaf die Russiese woord vir [[staal]], wat hy gebruik het as sy skuilnaam in sy artikels. === Stalin se rol tydens die Russiese Rewolusie van 1917 === {{Hoofartikel|Russiese Rewolusie (1917)}} Na Stalin se terugkeer na [[Sint Petersburg]] van Siberië af het hy [[Wjatsjeslaf Molotof]] en [[Aleksander Sjliapnikof]] as redakteurs by ''Prawda'' uitgewerk en hulle vervang. Hy het aanvanklik [[Aleksander Kerenski]] se oorgangsregering gesteun, maar na Lenin se verkiesing tot die leierskap van die Kommunistiese Party op die party se konferensie in April [[1917]] het hy en ''Prawda'' die omverwerping van dié regering ondersteun. By dieselfde konferensie is Stalin verkies tot die Bolsjewiste se Sentrale Komitee. Nadat Lenin deelgeneem het aan 'n mislukte staatsgreep het Stalin vir Lenin bygestaan en hom gehelp om te ontsnap. Om 'n bloedbad te vermy het hy die beleërde Bolsjewiste opdrag gegee om oor te gee. Hy het Lenin na Finland gesmokkel en leierskap van die Bolsjewiste aanvaar. Nadat die Bolsjewiste-gevangenes vrygelaat is om te help met die verdediging van Sint Petersburg in Oktober 1917 het die Bolsjewiste se Sentrale Komitee gestem ten gunste van 'n opstand. Op [[7 November]] het Stalin, Lenin en die res van die Sentrale Komitee die staatsgreep teen die Kerenski-regering vanaf die [[Smolni-instituut]] gekoördineer – die sogenaamde [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]]. Kerensky het die hoofstad verlaat om die koninklike magte aan die Duitse front om hulp te vra. Teen [[8 November]] is die [[Winterpaleis]] bestorm en is Kerenski se kabinet gearresteer. == Vyfjaarplanne == Die ekonomie van die Sowjetunie is toe geheel en al onder staatsbeheer geplaas. Volgens 'n besluit van die 15e partykongres aan die einde van [[1927]] is daar begin met die opstel van vyfjaarplanne vir ekonomiese ontwikkeling. Die eerste plan het in Oktober [[1928]] in werking getree. ’n Staatskommissie van 'n paar honderd ekonome en deskundiges was verantwoordelik vir die ekonomiese beplanning vir 150 miljoen mense en die Sowjetunie het op die drempel van 'n nuwe fase in sy ontwikkeling gestaan. Stalin wou die kollektivisering van die landbou op die platteland versnel en die koelakke uitskakel. ’n Golf van terreur het die land getref: in 1932 was meer as die helfte van die boerderye gekollektiviseer, terwyl 'n paar miljoen koelakke gedeporteer is; duisende het in strafkampe gesterf. Die landbou self het aanvanklik min baat hierby gevind. Die boere se verset teen die staatsbeleid het tot enorme dalings in produksie gelei, en in die tydperk tussen [[1929]] en [[1932]] het die veestapel tot minder as die helfte gekrimp. Die uiteindelike doel van die strawwe beleid was om die hoogste moontlike opbrengs teen die laagste moontlike koste te verkry sodat die nywerheid goedkoop gevoed kon word en, waar moontlik, ook deur voedseluitvoere gefinansier kon word: industrialisering was die hoofdoel van die vyfjaarplanne. Die klem het hier geheel en al op die swaar en primêre nywerhede geval. Die verbruikersnywerheid was onder aan die voorranglys. Hidrokragsentrales, hoogoonde, trekkerfabrieke en spoor- en waterweë is in 'n snelle tempo gebou en nuwe myne is oopgestel. Nuwe nywerheidstede het letterlik uit die grond verrys, en die land is op groot skaal geëlektrifiseer. Opleiding is aan arbeiders verskaf en analfabetisme is op groot skaal beveg. Met ’n stelsel van toelaes wat naas die lae basiese lone betaal is, is daar geprobeer om arbeiders tot die uiterste aan te moedig. Die poging het geslaag: in [[1930]] het die nywerheid net 53 % van die nasionale produk gelewer, maar in 1932 het dit reeds gestyg tot meer as 70 %. Teen die einde van 1932 is bekend gemaak dat die mikpunt van die eerste vyfjaarplan reeds in 4 jaar bereik is en dat die 2e plan in 1933 in werking sou tree. Spesiale aandag is nou ook aan die ekonomiese opbou van die oostelike gebiede in [[Siberië]] gegee. Toe 'n mynwerker, ene Stachanof, in 1935 in een werkdag daarin geslaag het om sowat 100 ton erts, wat baie meer as die aanvaarde daaglikse norm was, te win, is hy in 'n nasionale veldtog as voorbeeld aan ander werkers voorgehou. Afgesien van die Stachanof-beweging het die regering die bevolking se geesdrif ook probeer aanwakker deur 'n beroep te doen op hul nasionale trots en deur die invoering van 'n leierskultus rondom Stalin. Jeugorganisasies soos die [[Jong Pioniers]] en die Komsomol moes die staat help om die jeug na sy hand groot te maak. Ook die kulturele lewe is in diens van die staat gestel: 'n positiewe moraal, herkenbare musiek, realistiese skilderkuns en die verering van die heroïek van die werkende massas is op die voorgrond geplaas. Partybyeenkomste en –kongresse is verwater tot applous vir die besluite van die groot leier, die geliefde Kameraad, die Wyse, die Vader. In [[1936]] is 'n nuwe grondwet, wat die Sowjetunie se oorgang na die Kommunisme moes aandui, aanvaar. Op die oog af was dit ’n knap stuk werk, maar in werklikheid was dit niks anders as 'n fasade nie. Grondbesit was onderhewig aan die staatsbelang, terwyl misdade teen die staat so wyd omskryf is dat die streng strawwe wat daarvoor neergelê is, maklik opgelê kon word. Die werklike wet is deur Stalin, die Kommunistiese Party en die GPOe (staatsdireksie vir politieke sake) neergelê. Die GPOe het later die Tsjeka geword, en is in 1934 herdoop tot die MKVD (volkskommissariaat vir binnelandse sake). In [[1946]] is die naam na MGB (ministerie vir staatsveiligheid) verander en in 1953 na [[KGB]] (komitee vir staatsveiligheid). Die geheime polisie het "verdagtes" voor die voet in hegtenis geneem en die skuld vir tekorte in die beplanning en ander teenslae is keer op keer op beproefde sondebokke soos saboteurs, koelakke, Mensjewiste en Trotskiste gepak. == Die suiwerings == Op [[1 Desember]] [[1934]] is die Leningradse partysekretaris, [[Sergei Kirof|Sergej Kirof]], doodgeskiet in 'n sluipmoordaanval wat waarskynlik met Stalin se medewete plaasgevind het. Dit het 'n nuwe golf van terreur meegebring wat die lewens van miljoene Sowjetburgers geëis het (volgens sommige ramings het die Stalin-regime die lewens van 20 miljoen mense geëis). In 'n reeks skynverhore is 'n aantal leiersfigure uit die 1917-revolusie, onder andere Kamenjef, Zinowjef, Boecharin en Rykof, ter dood veroordeel. Ander is tot selfmoord gedryf. Ook die leër was nie teen die aanslag van Stalin se polisie bestand nie: reeds in [[1937]] is maarskalk [[Michail Toechatsjewksi|Michail Mikolajewitsj Toechatsjewksi]] (1893–1937) na ’n verhoor agter geslote deure saam met 8 generaals ter dood veroordeel. Dieselfde lot het talle ander generaals en hoë offisiere van die [[Rooi Leër]] te beurt geval. Uiteindelik het die leiers van Stalin se terreurveldtog, Henrich [[Grigorjewitsj Jagoda]] (1891–1938) en [[Nikolai Jezjof|Nikolai lwanowitsj Jezjof]] (1895–1940?), ook slagoffers van die terreur geword. Met die aanstelling van [[Lawrenti Beria|Lawrenti Pawlowitsj Beria]] (1899–1953) as hulle plaasvervanger het daar 'n mate van versagting ingetree. Kort voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was die geïndustrialiseerde Sowjetstaat volkome "eensgesind". Stalin se posisie was onaantasbaar en die party was gesuiwer van sy ou idealistiese elemente en gelaai met tegnokrate en opportunistiese magsbestuurders. By die partykongres in 1939 kon Stalin aankondig dat die suiweringsproses afgehandel was. == Die groot patriotiese oorlog == Voor Stalin aan die bewind gekom het, was die Sowjetunie se buitelandse beleid nie baie ideologies van aard nie. Daar is nie soseer na wêreldrevolusie gestreef nie, maar eerder na die normalisering van buitelandse betrekkinge. Stalin se beleid van "sosialisme in een land", en die feit dat die Sowjetunie sy invloed in [[China]] kwyt was na die magsgreep deur [[Chiang Kai-shek|Tsjiang Kai-sjek]] in 1927, het die neiging versterk. Die ontspanningspolitiek van die twintigerjare is deur die Sowjetunie gesteun. Moskou het die betekenis van die opkomende [[Fascisme]] aanvanklik sterk onderskat. Die Duitse [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] het in opdrag van die Komintern (die Sowjetliggaam wat die bande met die Kommunistiese beweging buite die Sowjetunie in stand gehou en die beleid bepaal het) niks gedoen om die Weimarrepubliek te verdedig nie. Toe Hitler aan die bewind kom en onmiddellik die Kommuniste onderdruk, het die Sowjetregering sy beleid verander. In 1934 het die Sowjetunie lid van die Volkebond geword. Die Russiese minister van buitelandse sake, [[Maksimowitsj Litwinof]] (1876–1951), het steun probeer werf vir 'n stelsel van kollektiewe beveiliging. Die Kornintern het hom beywer vir die vorming van anti-Fascistiese "volksfrontregerings" saam met Sosiaal-Demokrate (laasgenoemde is nog kort tevore as verraaiers van die arbeidersklas voorgehou). Die Sowjetunie se betrokkenheid by die Spaanse Burgeroorlog en die suiwerings binnelands het nie veel bygedra om die heersende wantroue teenoor die Sowjetunie uit die weg te ruim nie. Die feit dat [[Frankryk]] en [[Brittanje]] nie baie gretig was om saam met Stalin 'n front teen Duitsland te vorm nie, het by Stalin die indruk gewek dat die Weste Hitler se aggressie na die Ooste sou herlei: Litwinof, wat hom vir [[kollektiewe veiligheid]] beywer het, is deur [[Wjatsjeslaf Zoedof|Wjatsjeslaf]] Michailowitsj Molotof vervang en in Augustus [[1939]] het hy 'n nie-aanvalsverdrag met Duitsland gesluit. Die sogenaamde Molotof-Ribbentropverdrag was veral belangrik vanweë die geheime ooreenkomste ingevolge waarvan die Duitsers verskeie gebiede in die Ooste in die Sowjetunie se hande gelaat het. Na [[Adolf Hitler|Hitler]] se aanval op [[Pole]], wat die begin van die Tweede Wêreldoorlog was, het Russiese soldate op [[17 September]] [[1939]] Oos-Pole, [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] binnegeval. [[Finland]] het hom verset en op 30 November 1939 het die [[Rooi Leër]] die land aangeval. Die Finne het hulle egter sterk verset, en ingevolge die vrede wat uiteindelik in Maart 1940 gesluit is, het die Russe hulle neergelê by net 'n klein bebiedsuitbreiding. In die somer van 1940 is die sowjetisering van die Oosseestate deurgevoer. Die state is omgeskep in sowjetrepublieke wat gevra het dat hulle in die Sowjetunie opgeneem moes word. In Junie [[1940]] is [[Roemenië]] gedwing om [[Bessarabië]] af te staan. Die samewerking met Hitler was egter allermins 'n waarborg vir vrede: op [[22 Junie]] [[1941]] het Duitse troepe die Sowjetunie binnegeval. Aanvanklik was daar min verset, aangesien Stalin geweier het om die grensverdediging te versterk sodat Hitler nie verder uitgetart sou word nie. Na die aanvanklike verwarring het Stalin egter die leiding in die "groot vaderlandse oorlog" op hom geneem, nie alleen as partyleier nie, maar ook as regeringsleier en volkskommissaris vir verdediging. Bevolkingsgroepe aan wie se lojaliteit Stalin getwyfel het, soos die Wolga-Duitsers en die Krim-Tartare, is nie by die stryd betrek nie. Toe die Duitse inval in die Sowjetunie misluk, was die lot van die Duitse heerskappy in [[Wes-Europa]] ook verseël. Die geweldige prestasie het groot offers van die Sowjetunie geëis: meer as 20 miljoen mense het gesneuwel, terwyl daar na die oorlog 25 miljoen dakloses was. ’n Groot deel van die nywerheid en die landbougebied was ook verwoes. Aan die ander kant het die Sowjetunie se invloed en aansien geweldig toegeneem. In die onderhandeling by die konferensies in [[Teheran]], [[Jalta]] en [[Potsdam]] was "Uncle Joe", soos die pers Stalin genoem het (blykbaar was dit president Franklin D. Roosevelt wat na Stalin dikwels verwys het as "good old Uncle Joe"<ref>Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives''. New York, NY: Anchor Books/Knopf Doubleday Publishing 1997, bl. 4</ref>), net so 'n belangrike onderhandelaar soos [[Winston Churchill|Churchill]] en Roosevelt. Die Westerse lande het egter nie ag geslaan op die Russiese behoefte aan 'n veilige grens sodat hy nie deur verdere aanvalle uit [[Duitsland]] in gevaar gestel sou kon word nie. Aan die ander kant kon die Westerse leiers, wat vas gestaan het by ’n parlementêre vorm van demokrasie, nooit Stalin se behoefte aan veiligheid geheel en al bevredig nie aangesien dit op volslae onderworpenheid aan hom sou neerkom. == Ná 1945 == [[Lêer:Stalin's casket on howitzer carriage draught by horses.jpg|duimnael|Stalin se begrafnis op 9 Maart 1953 in Moskou]] Na die Tweede Wêreldoorlog kon die Sowjetunie met sy "bevrydingsbesettingsleërs" 'n beslissende invloed op die politieke ontwikkelinge in die Oos-Europese state uitoefen. In 1946 het Churchill die term Ystergordyn die eerste keer gebruik om die Russiese invloedsfeer aan te dui. Die ontploffing van die eerste Russiese atoombom en die feit dat Kommuniste in [[1949]] in [[China]] aan die bewind gekom het, het die Weste verder oortuig dat hy hom teen Moskou se strewe na wêreldmag moes verset. In [[1948]] het daar 'n breuk tussen die [[Sowjetunie]] en [[Joego-Slawië]] onder maarskalk [[Tito]] ontstaan. Dit het daartoe gelei dat Stalin die Russiese greep op die ander Oos-Europese lande binne sy invloedsfeer verstewig het. Die sogenoemde Titoïste-verhore in [[Hongarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]] in die jare van [[1950]] tot [[1952]] was 'n herhaling van die skynverhore van die dertigerjare. Nasionalisties-gesinde Kommuniste is uit hul poste ontslaan en deur Staliniste vervang. In [[1947]] al het die Kornintern in die vorm van die Kominform herleef. [[Lêer:AMO ZIL zis-115 Stalin.JPG|duimnael|links|Stalin se gepantserde voertuig, 'n ZIL ZiS-115 van 1951]] Dit is tot stand gebring in reaksie op die [[Marshall-plan]], waarmee die [[VSA]] na die oorlog ekonomiese hulp aan Wes Europese state verleen het. Selfs vir Stalin se getrouste medewerkers was die laaste jare van sy bewind 'n onsekere tyd. Voordat hy egter sover kon kom om die bestuur van die party weer eens te suiwer, is hy op [[5 Maart]] [[1953]] dood weens breinbloeding. Stalin se lyk is opgebaar sodat die publiek enkele dae lank afskeid kon neem van die Sowjetleier. Die openbare rouproses het soms histeriese afmetings aangeneem. Op die laaste dag, waarop Stalin openbaar opgebaar gelê het, is honderde Moskouers dood in 'n massapaniek. Die anti-Semitiese veldtog wat Stalin sedert 1949 beplan het en waarmee daar kort voor sy dood begin is, is na sy dood gestaak. Beria, die gevreesde leier van die geheime polisie, is in hegtenis geneem en tereggestel, en die verheerliking van persone is ook op die agtergrond geskuif. Die nuwe regeringsleier, Georgi Maximilianowitsj Malenkof ([[1901]]−[[1988]]), het hom meer toegespits op die uitbreiding van die konsumpsie en verbruiksgoederebedryf. Op die 20e partykongres in [[1956]] het [[Nikita Chroesjtsjof]] hom in ’n "geheime" toespraak teen Stalin se misbruik van mag uitgespreek. Hiermee het 'n tydperk van destalinisasie aangebreek. In [[1961]] is Stalin se lyk, wat aanvanklik langs dié van Lenin in die mausoleum op die [[Rooiplein|Rooi Plein]] gelê het, verwyder, maar daarmee was die spore wat Stalin se skrikbewind binne en buite die Sowjetunie gelaat het, nog lank nie uitgewis nie. Sy invloed in [[Oos-Europa]] en op die ontwikkeling van internasionale betrekkinge na die [[Tweede Wêreldoorlog]] kan nie onderskat word nie. Hy was nie ’n kommunistiese ideoloog nie, maar 'n magspolitikus wat niks of niemand ontsien het nie. Sy teoretiese geskrifte was nie van enige wesenlike belang nie. Oor die kolossale totalitêre magsapparaat wat hy in die [[USSR]] agtergelaat het, bestaan daar groot misnoeë. Dit het hom egter een van die hooffigure van sy tyd en een van die belangrikste, hoewel nie die inspirerendste nie, leiers in die Russiese geskiedenis gemaak. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 156 – 159 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Joseph Stalin}} {{en-vertaal|Joseph Stalin}} {{Leiers SuRu}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalin, Josef}} [[Kategorie:Russe in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese politici]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Ateïste]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Maarskalke]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Josef Stalin| ]] 4xjutwextglmz2aehr0xbcjjclnbcxw 0 31396 2900606 2839509 2026-05-02T06:21:27Z Aliwal2012 39067 Versmelting met skubdier is onnodig 2900606 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Ietermago | image = Pangolin borneo.jpg | image_width = 260px | image_caption = ''Manis javanica'' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | infraclassis = [[Eutheria]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | unranked_superordo = Ferae | ordo = '''Pholidota''' | ordo_authority = [[Hermann Weber|Weber]], 1904 | familia = '''Manidae''' | familia_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 | genus = '''''Manis''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = Spesies | subdivision =<center>''Sien teks''</center> | range_map = Minus ranges.png | range_map_caption = Verspreiding | range_map_caption = <center>Spesieverspreidings</center> {{align|left|{{color box|#662D91}} ''[[Manis crassicaudata]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#F7941D}} ''[[Manis pentadactyla]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#00AEEF}} ''[[Manis javanica]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#ED1C24}} ''[[Manis culionensis]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#8DC63F}} ''[[Phataginus tricuspis]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#EC008C}} ''[[Phataginus tetradactyla]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#00A651}} ''[[Smutsia gigantea]]'' }}<br> {{align|left|{{color box|#0054A6}} ''[[Smutsia temminckii]]'' }} }} [[Lêer:Pangolin defending itself from lions (Gir Forest, Gujarat, India).jpg|duimnael|260px|'n Opgerolde ietermago wat homself teen [[Leeu|leeus]] probeer beskerm.]] Die '''ietermago''' (ook '''ietermagog''' of '''ietermagô''') is 'n [[soogdier]] in die [[orde (biologie)|orde]] '''Pholidota'''. Daar is slegs een oorgeblewe [[familie (biologie)|familie]] (Manidae), en voorheen is slegs een [[genus]] (''Manis'') erken. Meer onlangs word drie genera erken, wat uit altesaam agt [[spesie]]s bestaan. Daar is ook 'n aantal uitgestorwe [[Wetenskaplike klassifikasie|taksonomiese]] groepe. Ietermago's is die enigste soogdiere wat harde skubbe op hulle vel het. Hulle word in die [[Trope|tropiese]] streke van [[Afrika]] en [[Asië]] aangetref. Die ietermago word soms met die [[Amerika]]anse [[gordeldier]] vergelyk, maar dié het 'n beenagtige dop en word onder 'n ander familie en orde geklassifiseer. Ietermago's is nagdiere en gebruik hulle goed ontwikkelde reuksintuig om [[Insek|insekte]] te vind. == Etimologie == Die naam "ietermago" is waarskynlik afkomstig van [[Tswana]]: ''machocho'' ("[[mier]]") of ''magogwe'' ("[[ratel]]"). Die woordvorming van "ietermago", asook die [[habitat]] en rol van die dier in die bygelowe van inheemse Suid-Afrikaanse stamme, ondersteun dié herkoms van die woord. == Voorgeskiedenis == Ietermago's het reeds miljoene jare gelede voorgekom en was vroeër meer wydverspreid as vandag. Ietermagofossiele wat uit die [[Oligoseen]] en [[Mioseen]] dateer is in [[Europa]] gevind. Ook in Asië, waar die dier tans nog voorkom, is fossiele gevind wat uit die [[Pleistoseen]] dateer. In Afrika is daar slegs een [[fossiel]] gevind, moontlik dié van ''[[Suider-Afrikaanse ietermagog|Smutsia temminckii]]'', in die Nelsongrot naby [[Plettenbergbaai]]. Dié fossiel dateer uit die [[Laat Pleistoseen]]. 'n Onlangse groot [[Filogenie|filogenetiese]] ontleding wat fossiele asook huidige soogdiere beskou het, het die Pholidota as 'n sustergroep van die [[Carnivora]] geplaas, kyk Halliday, 2015.<ref>''Resolving the relationship of Paleocene Placental mammals'', {{Outeur|Thomas J. D. Halliday, Paul Upchurch, Anjali Goswami}} Biological Reviews 92(1) 2015, 521-550</ref> Dit sluit ook ''Eurotamandua'' in, 'n fossiel wat in Europa gevind is en baie soos 'n Suid-Amerikaanse tamandua (miervreter) lyk. Dit is eers as 'n lid van die [[Xenarthra]] gesien, wat talle navorsers verbaas het, omdat dit 'n Suid-Amerikaanse groep is en nie 'n Europese een nie. Daar is later gedink dat dit tot 'n orde "Afredentata" behoort wat tot die Afrotheria sou behoort. 'n Posisie binne die Pholidota en dus die noordelike Laurasiatheria as 'n ietermago sonder skubbe maak meer sin. Halliday se ontleding dui ook aan dat talle soogdiere uit die Paleogeen waarvan die taksonomie onduidelik is, soos heelparty lede van die sogenaamde "Condylarthra" –wat sterk polifileties blyk te wees– verwant aan die Pholidota kan wees. Een van daardie groepe is die [[Palaeanodonta]], 'n tweede die [[Creodonta]].<ref>{{webaanhaling|url=https://blogs.scientificamerican.com/tetrapod-zoology/surprises-from-placental-mammal-phylogeny-1-pangolins-are-close-kin-of-carnivorans/|titel=Surprises from Placental Mammal Phylogeny 1: Pangolins Are Close Kin of Carnivorans {{Outeur|Darren Naish}} Scientific American, Julie 2015}}</ref> == Kladogram == 'n Vereenvoudigde kladogram na Halliday {{clade |1={{clade |1=Euungulata (perde, bokke ens.) |2={{clade |1=[[Carnivora]] (katte, honde ens.) |2={{clade |1='''Pholidota''' |2=†Palaeonodonta |3=†[[Creodonta]]}} }} |label2=Ferae }} |label1=Laurasiatheria }} == Identifisering == Die verskillende spesies lyk baie op mekaar en verskil net bietjie in bou en lengte. Die algemene ietermago het 'n langwerpige liggaam, met 'n rug, pote en stert wat met geelbruin, grysbruin of donkerbruin skubbe bedek is. Dié skubbe is gemaak van keratien (ook bekend as "horingstof"), dieselfde materiaal waarvan 'n mens se vingernaels en die kloue van [[viervoeter]]s gemaak is. 'n Pasgebore ietermago se skubbe is sag, maar verhard namate die dier ouer word. Die skubbe oorvleuel mekaar. Slegs die kop, keel, pens en binnekant van die pote is nie met skubbe bedek nie, maar met hare. 'n Ietermago het 'n klein, silindriese kop met swakontwikkelde, beweegbare kake. Die dier het geen tande nie, maar wel 'n lang, klewerige rekbare tong, wat tot in die buikholte strek. Groot ietermago's kan hulle tonge sover as 40&nbsp;cm na buite strek. Ietermaggogge se uitwendige ore is baie klein, of heeltemal afwesig; hulle [[Sigvermoë|gesigsvermoë]] is beperk, maar hulle het goed ontwikkelde reuk-, smaak- en gehoorsintuie. Die voorpote is aansienlik kleiner as die agterpote en het sterk kloue waarmee mier- en termietneste oopgebreek kan word. Die voorpote is egter te klein om die dier se gewig ten volle te ondersteun en 'n ietermago hardloop dus op sy agterpote. Boombewonerspesies besit 'n stert wat langer is as die liggaam self. Die stert het 'n kaal strook aan die einde wat as 'n klou- of grypledemaat gebruik kan word tydens boomklim. Grondbewoners het nie hierdie kaal strook nie en hulle sterte is heeltemal met skubbe bedek, asook 'n bietjie korter as die liggaam self. Die reuse-ietermago is die grootste spesie, met 'n liggaam tussen 75 en 80&nbsp;cm en 'n stert tussen 55 tot 65&nbsp;cm. == Verspreiding == Elke spesie het 'n spesifieke verspreidingsgebied en dié is dan ook soms aan die naam te sien, bv. die Indiese ietermago (''Manis crassicaudata''), wat in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] voorkom. Die Chinese ietermago, ''Manis pentadactyla'', is inheems tot Formosa en Suid-China, terwyl die Maleise ietermago, ''Manis javanica'', op die Maleise Skiereiland, in [[Birma]], Indo-China, [[Laos]], [[Sumatra]] en [[Borneo]] aangetref word. Die Filippynse ietermago, ''Manis culionensis'', kom op die [[Filippyne|Filippynse]] eilande [[Palawan]] en Culion voor. Die ander vier spesies word almal in Afrika aangetref. Die [[Suider-Afrikaanse ietermagog|Suider-Afrikaanse ietermago]] (''Smutsia temminckii'') word in die ooste en suide van Afrika aangetref, van die Kaapland tot in [[Ethiopië]]. Die reuse-ietermago verkies reënwoude en bewoon 'n streek met die [[ewenaar]] langs, van Wes-Afrika tot in [[Oeganda]]. Die Suid-Afrikaans ietermago en die reuse-ietermago (''Smutsia gigantea'') is altwee grondbewoners, terwyl die ander twee Afrika-spesies boombewoners is. Die boom-ietermago (''Phataginus tricuspis'') is 'n klein ietermago wat in tropiese reënwoude aangetref word van [[Senegal]] tot Wes-[[Kenia]] en suid tot in [[Zambië]]. Die langstert-ietermago (''Phataginus tetradactyla'') is ook 'n liefhebber van reënwoude en kom suid van die [[Sahara]] voor, maar nie so ver suid as die Suider-Afrikaanse ietermago nie. == Spesies == {{Commonskat|Pholidota}} {{Wikispecies|Pholidota}} * ''[[Indiese ietermagog|Manis crassicaudata]]'', die Indiese ietermago — Indië en Sri Lanka * ''[[Filippynse ietermagog|Manis culionensis]]'', die Filippynse ietermago — Filippyne (tot onlangs as 'n bevolking van ''M. javanica'' beskou) * ''[[Maleise ietermagog|Manis javanica]]'', die Maleise ietermago — Maleise Skiereiland, Birma, Indo-China, Laos, Sumatra, Borneo en Java * ''[[Chinese ietermagog|Manis pentadactyla]]'', die Chinese ietermago — Formosa, Suid-China * ''[[Boom-ietermagog|Phataginus tricuspis]]'', die boomietermago — Afrika * ''[[Langstert-ietermagog|Phataginus tetradactyla]]'', die langstert-ietermago — Afrika * ''[[Reuse-ietermagog|Smutsia gigantea]]'', die reuse-ietermago, wat naamlik die grootste spesie is — Afrika * ''[[Suider-Afrikaanse ietermagog|Smutsia temminckii]]'', die Suider-Afrikaanse ietermago — Afrika == Bronnelys == * de Villiers, Dawie: Geskubde miervreters van die Kalahari. In: Custos. Deel 16, nr. 1, April 1987. ISSN 0379-9921 * ''Etimologiewoordeboek van Afrikaans''. Tegn. red.: G.J. van Wyk. Outeurs: A.E. Cloete, A. Jordaan, H.C. Liebenberg, H.J. Lubbe. 2003, Stellenbosch: WAT. * ''Ietermago'' in Wêreldspektrum, volume 11. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK. * [https://archive.is/20120524122557/www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/621.shtml ''Giant pangolin''], by die BBC se ''Science and Nature''-webwerf. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skubdiere]] 5cy3w9am1871ujzeg30pwdg1kj7t6tm 0 36457 2900438 2696422 2026-05-01T15:28:39Z AFM 21229 /* Op die Britse troon */ 2900438 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = George I |kleur = #ccf |titel = ''Koning van Groot-Brittanje'' |beeld = GeorgeIKneller1714.jpg |beeld_wydte = 232px |beeld_onderskrif = Detail van ’n portret van George I, Godfrey Kneller. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Vorstehuis |1 = [[Huis van Hannover|Hannover]] |opskrif2 = '''Titel''' |2 = '''Koning van Groot-Brittanje''' |opskrif3 = Regeer |3 = [[1 Augustus]] [[1714]] – <br />[[11 Junie]] [[1727]]<ref name="dates">Die [[Juliaanse kalender]], wat in hierdie tyd in Brittanje gebruik is, word deurgaans vir datums in hierdie artikel gebruik, tensy anders aangedui; daar word egter aanvaar dat jare op 1 Januarie begin en nie op 25 Maart, wat die Engelse Nuwejaar was, nie.</ref> |opskrif4 = Gekroon |4 = [[20 Oktober]] [[1714]] |opskrif5 = Voorganger |5 = [[Anna van Groot-Brittanje|Anna]] |opskrif6 = Opvolger |6 = [[George II van Groot-Brittanje|George II]] |opskrif7 = '''Titel''' |7 = '''Keurvors van Hannover''' |opskrif8 = Regeer |8 = [[23 Januarie]] [[1698]] – <br />[[11 Junie]] [[1727]] |opskrif9 = Voorganger |9 = [[Ernst August, keurvors van Hannover|Ernst August]] |opskrif10 = Opvolger |10 = [[George II van Groot-Brittanje|George II]] |opskrif11 = Ander titels |11 = SM<ref name="titel1">Sy Majesteit</ref> die Koning<br />SDH<ref name="titel2">Sy Deurlugtige Hoogheid</ref> die Keurvors van Hannover<br />SDH<ref name="titel2">Sy Deurlugtige Hoogheid</ref> die Erfprins van Hannover<br />Erfprins van Brunswyk-Lüneburg<br />Hertog Georg Ludwig van Brunswyk-Lüneburg |opskrif12 = Volle naam |12 = George Louis<br />(Duits: Georg Ludwig) |opskrif13 = Gebore |13 = [[28 Mei]] [[1660]]; [[Osnabrück]], Hannover |opskrif14 = Oorlede |14 = [[11 Junie]] [[1727]]; Osnabrück, Hannover |opskrif15 = Begrawe |15 = Herrenhausen, Hannover |opskrif16 = Eggenote |16 = [[Sophia Dorothea van Celle]]<br /><small>getroud 1682; geskei 1694</small> |opskrif17 = Kinders |17 = [[George II van Groot-Brittanje]]<br />[[Sophia Dorothea van Hannover|Sophia, koningin in Pruise]] |opskrif18 = Vader |18 = [[Ernst August, keurvors van Hannover]] |opskrif19 = Moeder |19 = [[Sophia van die Palts]] |opskrif20 = |20 = }} '''George I''' (''George Louis''; Duits: ''Georg Ludwig''; 28 Mei 1660 – 11 Junie 1727<ref name="dates">Die [[Juliaanse kalender]], wat in hierdie tyd in Brittanje gebruik is, word deurgaans vir datums in hierdie artikel gebruik, tensy anders aangedui; daar word egter aanvaar dat jare op 1 Januarie begin en nie op 25 Maart, wat die Engelse Nuwejaar was, nie.</ref>) was van 1 Augustus 1714 tot met sy dood koning van Groot-Brittanje en van Ierland, en van 1698 die heerser van [[Hannover]] in die [[Heilige Romeinse Ryk]]. George is gebore in [[Neder-Sakse]] in wat nou [[Duitsland]] is, en het later die titel en grond van die Hertog van [[Brunswyk-Lüneburg]] geërf. Danksy ’n paar agtereenvolgende oorloë in [[Europa]] is sy grondgebied tydens sy leeftyd uitgebrei en in 1708 het hy [[keurvors]] van Hannover geword. Op 54-jarige ouderdom, ná die dood van koningin [[Anna van Groot-Brittanje]] het hy die Britse troon bestyg as die eerste koning van die [[Huis van Hannover]]. Hoewel meer as 50 [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] nader aan Anna verwant was, het ’n Britse wet van 1701 Katolieke verbied om monarg te word, en George was Anna se naaste [[Protestantisme|Protestantse]] familielid. In reaksie het die [[Jakobiet]]e probeer om hom te onttroon en te vervang met Anna se Katolieke halfbroer, [[James Francis Edward Stuart]], maar sonder sukses. Tydens George se heerskappy is die mag van die koning verminder en het Brittanje sy oorgang begin na die moderne stelsel van ’n kabinetregering met ’n premier as leier. Teen die einde van sy regering was die werklike mag in die hande van [[Robert Walpole|sir Robert Walpole]], Groot-Brittanje se eerste de facto-premier. George is dood terwyl hy sy vaderland, Hannover, besoek het en is daar begrawe. == Heerser in Hannover == George is op 28 Mei 1660 gebore in [[Osnabrück]], toe deel van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. Hy was die oudste seun van [[Ernst August, keurvors van Brunswyk-Lüneburg]], en sy vrou, [[Sophia van die Palts]]. Sophia was die kleindogter van koning [[James I van Engeland]] deur haar ma, [[Elizabeth van Boheme]].<ref name="weir">{{cite book|last=Weir|first=Alison|authorlink=Alison Weir (historian)|title=Britain's Royal Families: The Complete Genealogy, hersiene uitgawe|publisher=Random House|year=1996|isbn=0-7126-7448-9|pages=272–276}}</ref> In 1675 is George se oudste oom sonder kinders oorlede, maar sy twee ander ooms was getroud en hul grond sou na hulle seuns gaan as hulle seuns gehad het. In 1679 is nog ’n oom onverwags sonder seuns dood en Ernst August het die heersende Hertog van Calenberg-Göttingen geword met Hannover as hoofstad. George se oorlewende oom, George William van Celle, het net ’n dogter gehad. Vanweë die [[Saliese wet]], waarkragtens gronderflatings tot seuns beperk was, het dit na ’n uitgemaakte saak gelyk dat George en sy broers hulle pa en oom se grond sou erf. In 1682 het die familie besluit om die beginsel van eersgeboortereg te aanvaar. Dit het beteken George sou al die grond erf en sy broers niks.<ref>Hatton, p.30</ref> == Huwelik == In dieselfde jaar het George met sy niggie Sophia Dorothea getrou. Die huwelik is gereël hoofsaaklik omdat dit ’n goeie jaarlikse inkomste sou verseker en die uiteindelike vereniging van Hannover en Celle sou aanhelp.<ref>Hatton, pp.36, 42</ref> George en Sophia het ’n seun, [[George II van Groot-Brittanje|George Augustus]], en ’n dogter, Sophia, gehad. Daarna het die egpaar vervreem geraak en is hulle geskei. == Op die Britse troon == Ernst August is op 23 Januarie 1698 oorlede. Hy het al sy grond aan George nagelaat behalwe die prins-biskopdom Osnabrück. Kort daarna is die tweede aanspraakmaker op die Britse en die Skotse troon, [[prins Willem, Hertog van Gloucester]], dood. Die Britse parlement het in 1701 ’n wet aanvaar waarvolgens George se ma, Sophia, die Britse troon sou bestyg as die destydse koning, ([[Willem III van Engeland|Willem III]]), en sy skoonsuster, [[Anna van Groot-Brittanje|prinses Anna van Denemarke]] (later koningin Anna), sonder kinders sou sterf. Dit was omdat Sophia die naaste [[Protestant]]se familielid van die koningsgesin was; 56 [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] wat nader verwant was, is daardeur oor die hoof gesien.<ref>{{cite book|last=Schama|first=Simon|title=A History of Britain – The British Wars 1603–1776|publisher=BBC Worldwide Ltd|year=2001|isbn=0-563-53747-7}}</ref> Die moontlikheid dat enige van hulle hulle tot die Protestantisme sou bekeer om die troon te kon bestyg was skraal, en sommige het reeds geweier.<ref>Hatton, p.74</ref> [[Lêer:George I Quarter Guinea 641648.jpg|duimnael|links|’n Kwart-[[ghienie]] van 1718 uit George I se bewind met sy gesig op.]] In Augustus 1701 het George lid geword van die [[Orde van die Kousband]]. Binne ses weke is die naaste Katolieke aanspraakmaker op die troon van Engeland, oud-koning [[Jakobus II van Engeland|Jakobus II]], dood. Koning Willem III is in Maart die volgende jaar dood en Sophia het die vermoedelike opvolger geword van die nuwe koningin van Engeland, Anna. Sophia was in haar vroeë sewentigs, 35 jaar ouer as Anna, maar sy was fiks en gesond, en het geld en energie bestee om die troon vir haar of haar seun te waarborg.<ref>Hatton, pp.75–76</ref> Sophia is op 28 Mei 1714 op 83-jarige ouderdom dood. George was nou koningin Anna se regstreekse erfgenaam. Anna was nie gesond nie en op 1 Augustus van dieselfde jaar is sy ná ’n beroerte dood. George het koning van Groot-Brittanje geword<ref>Hatton, p.109</ref> en is op 20 Oktober in die [[Westminster-abdy]] gekroon. Hy het ná 1714 hoofsaaklik in Engeland gewoon, maar het sy tuiste in Hannover in 1716, 1719, 1720, 1723 en 1725 besoek;<ref>Hatton, p.158</ref> hy het altesaam ’n vyfde van sy bewind as koning in Duitsland deurgebring. George is dood tydens sy sesde reis na Hannover vandat hy koning geword het. Hy het op 9 Junie 1727 ’n beroerte gehad op die pad tussen Delden en Nordhorn<ref>Hatton, p.282</ref> en het op 11 Junie 1727<ref name="dates">Die [[Juliaanse kalender]], wat in hierdie tyd in Brittanje gebruik is, word deurgaans vir datums in hierdie artikel gebruik, tensy anders aangedui; daar word egter aanvaar dat jare op 1 Januarie begin en nie op 25 Maart, wat die Engelse Nuwejaar was, nie.</ref> gesterf. Hy is opgevolg deur sy seun, George Augustus, wat regeer het as [[George II van Groot-Brittanje|George II]]. == In rolprente en op TV == Die rol van George I is al vertolk deur die akteurs [[Peter Bull]] in ''Saraband for Dead Lovers'' (1948), [[Eric Pohlmann]] in ''Rob Roy, the Highland Rogue'' (1953), [[Otto Waldis]] in ''The Iron Glove'' (1954) en [[Steve Plytas]] in ’n episode van die Granada Television-reeks ''Rogues' Gallery'' met die titel "A Bed-Full of Miracles" (1969). == Notas == : ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:George I of Great Britain]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{cite book|last=Black|first=Jeremy|title=Walpole in Power|publisher=Sutton Publishing|location=Stroud, Gloucestershire|year=2001|isbn=0-7509-2523-X}} * {{cite book|last=Carswell|first=John|year=1960|title=The South Sea Bubble|location=Londen|publisher=Cresset Press}} * {{cite book|last=Dickinson|first=Harry T.|first2=Inleiding deur A L. |last2=Rowse |title=Walpole and the Whig Supremacy|year=1973|location=Londen|publisher=The English Universities Press|isbn=0-340-11515-7}} * "[http://www.1911encyclopedia.org/George_I_Of_Britain George I]" (1911). ''Encyclopædia Britannica,'' 11de uitg. Londen: Cambridge University Press. * {{cite book|last=Erleigh|first=Viscount|year=1933|title=The South Sea Bubble|location=Manchester|publisher=Peter Davies Ltd}} * {{cite book|last=Hatton|first=Ragnhild|title=George I: Elector and King|publisher=Thames and Hudson|location=Londen|year=1978|isbn=0-500-25060-X}} * {{cite book|last=Plumb|first=J. H.|title=The First Four Georges|year=1956}} * {{cite book|last=Williams|first=Basil|first2=C.H. |last2=Stuart |year=1962|title=The Whig Supremacy 1714–1760. Tweede uitgawe|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}} == Verdere leesstof == * {{cite book|last=Beattie|first=John M.|title=The English Court in the Reign of George I|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=1967}} * {{cite web|url=http://www.thepeerage.com/p10099.htm#i100988|title=George I|last=Lundy|first=Darryl|publisher=thepeerage.com}} * {{cite book|last=Marlow|first=Joyce|title=The life and times of George I|first2=Antonia |last2=Fraser|publisher=Weidenfeld and Nicolson|location=Londen|year=1973|isbn=0-297-76592-2}} * {{cite book|last=Michael|first=Wolfgang|first2=Lewis |last2=Namier|title=England under George I (2 volumes)|year=1936 en 1939}} * "George I." (1997). ''Harvester's Encyclopedia,'' 252ste uitg. Philadelphia: Ben Franklin Press. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|George I of Great Britain|George I van Groot-Brittanje}} {{Britse monarge wat afstam van Hannover}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse monarge]] [[Kategorie:Geboortes in 1660]] [[Kategorie:Huis van Hannover (Brittanje)]] [[Kategorie:Sterftes in 1727]] 9diqyayklciq9i9nnw9et1zabq2j9h4 1 39013 2900448 1702741 2026-05-01T15:44:56Z Aliwal2012 39067 2900448 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Musikale kunstenaar-artikel}} m46zyclhaacwncfxo1ufshfjmewazsh 0 40409 2900571 2867813 2026-05-01T23:01:45Z Jcb 223 2900571 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:Adam Mickiewicz według dagerotypu paryskiego z 1842 roku.jpg|200px]]<br /><br /> <big>'''Adam Mickiewicz'''</big> '''Pools-Litause digter en essayis''' ---- '''Handtekening''' <br /> [[Lêer:Autograph-AdamMickiewicz.png|180px]] ---- '''Literêre stroming'''<br /> [[Romantiek]] ---- '''Beduidende werke'''<br /><br /> [[Lêer:KostrzewskiFranciszek.Grzybobranie.1860.jpg|160px]]<br /> ''[[Pan Tadeusz]]''<br /><br />''[[Dziady (dramat)|Dziady]]''<br />''[[Oda do młodości]]''<br />''[[Romantyczność (Mickiewicz)|Romantyczność]]''<br />''[[Sonety krymskie]]''<br />''[[Reduta Ordona]]'' ---- '''Musea''' * ''Musée Adam Mickiewicz'' <br /> [[Parys]], [[Frankryk]] * Adam Mickiewicz-museum <br /> [[Warskou]], [[Pole]] * Adam Mickiewicz-museum <br /> [[Vilnius]], [[Litaue]] </div> '''Adam Bernard Mickiewicz''' [mi:ts'kjɛvi:tʃ], * [[24 Desember]] [[1798]] in [[Zaosie, Belarus|Zaosie]], [[Russiese Ryk]] (tans [[Belarus]]); † [[26 November]] [[1855]] in [[Konstantinopel]], word as die nasionale digter van [[Pole]] beskou. Hy was die grondlegger en beduidendste verteenwoordiger van die Poolse [[Romantiek|Romantiese beweging]]. As digter, kolomskrywer, politieke aktivis en visioenêr het Mickiewicz een van die invloedrykste persoonlikhede van die Poolse en Europese vryheidstryd in die 19de eeu geword. Hy het vanaf 1824, die jaar toe hy na Rusland verban is, die grootste deel van sy lewe as balling in die buiteland deurgebring, waarvan 22 jaar in Frankryk. == Biografie == === Vroeë lewe en politieke aktiwiteite === [[Lêer:Herb Poraj.jpg|duimnael|links|Die Mickiewicz-gesin se Poraj-wapen]] [[Lêer:Adam Mickiewicz Poezye 1822 I009.jpg|duimnael|links|''Poezye Adama Mickiewicza'', boekdeel I. Gedruk in [[Vilnius]], 1822]] Adam Mickiewicz is op die landgoed van sy oom in die dorp Zaosie as die tweede van vyf seuns van Mikołaj en Barbara Mickiewicz (née Majewska) gebore. Zaosie is naby [[Novogrudok|Nowogródek]], sowat 100 kilometer suid van [[Vilnius]], in 'n Litaus-Belarussiese streek van die destydse Russiese Tsareryk geleë. Sy vader Mikołaj Mickiewicz, 'n advokaat, het tot die ''[[szlachta]]'', die adellike klas van die [[Pools-Litause Gemenebes]], behoort en die erflike Poraj-wapen gevoer. As gevolg van die Poolse Delinge het Pole-Litaue op daardie tydstip reeds nie meer as selfstandige staat bestaan nie. Min is bekend oor Adam se jeug. Mikołaj Mickiewicz het sy seuns in die gees van die Verligting en sy progressiewe gedagtes as patriotte opgevoed. Adam Mickiewicz is daarnaas reeds as kind deur die sprokies en legendes asook die leef- en denkwêreld van die eenvoudige landelike bevolking beïnvloed wat in sy latere literêre werk weerspieël sou word – net soos die omgewing van sy geboortedorp met sy woude, weivelde en akkers, die geheimsinnige [[kasteel]] bo-oor die dorp, en die Świteź-meer wat later die toneel van twee ballades sou word.<ref>Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang/Europäischer Verlag der Wissenschaften 1998, bl. 9</ref> In 1801 het die gesin na die stad Nowogródek verhuis. Adam het vanaf 1807 by die Dominikaanse kloosterskool in Nowogródek skoolgegaan. Die onderrigmedium was Pools en sy skoolvakke het onder meer Latyn, Frans, Russies, Godsdiens, Wiskunde en Aardrykskunde ingesluit. Adam het later self les gegee om geld te verdien. Op 13-jarige ouderdom het hy sy eerste gedig geskryf – met 'n brand in sy geboortedorp, waarin sy pa ernstig beseer is, as onderwerp. Mikołaj Mickiewicz is net ses maande daarna oorlede. Sy ontydige afsterwe het die gesin in armoede gestort.<ref>[http://www.zeit.de/2005/48/A-Mickiewicz ''www.zeit.de: Zeitläufe – Das Vaterland heißt Freiheit''. In: ''Die Zeit'', nommer 48, 24 November 2005]</ref> Mickiewicz het op 12 September 1815 in Vilnius aangekom om aan die keiserlike [[Universiteit van Vilnius|universiteit]] te studeer. Hy kon in die huis van sy naamgenoot pastoor Józef Mickiewicz intrek wat arm studente ondersteun het. Die vier jaar wat hy in Vilnius deurgebring het, het sy persoonlikheid en werk tot 'n groot mate beïnvloed. Ná die eerste studiejaar met kursusse in natuurkunde, skeikunde, algebra, Latyn en Grieks het Adam die graad van 'n kandidaat in wysbegeerte behaal. In die volgende jaar het hy lesings in literatuur en kuns gevolg. Naas die klassieke antieke tale, poësie en retoriek het hy groot belang in algemene en ook die geskiedenis van [[Pole]] en [[Litaue]] gestel en dit later tot 'n belangrike onderwerp in sy gedigte gemaak. [[Lêer:Mickiewicz House.jpg|duimnael|Adam Mickiewicz-huis en -museum in Nowogródek, tans [[Novogrudok]] in [[Belarus]]]] [[Lêer:Novogrudok ruin.jpg|duimnael|Die bouvalle van die kasteel in Novogrudok]] In 1817 het hy saam met Thom Zam en ander vriende 'n geheime organisasie gestig, die [[Filomate|Genootskap van Filomate]], wat hom vir die onafhanklikheid van die Russiese Ryk beywer het. Ná die verwerwing van sy akademiese graad het hy tussen 1819 en 1823 as onderwyser by 'n skool in [[Kaunas]] gewerk. Aanvanklik het hy belanggestel in Voltaire, een van die beduidendste filosowe van die Franse Verligting, tog het die werke van [[Friedrich Schiller]] en [[Lord Byron]], twee belangrike Romantiese skrywers, hom met nog meer bewondering gevul. In die herfs van 1823 is Mickiewicz in verband met sy politieke aktiwiteite (sy lidmaatskap in die Genootskap van Filomate) in hegtenis geneem en tydelik saam met 'n groep vriende ses maande lank in 'n Basilianer-klooster vlakby die [[Poort van die Daeraad|Aušra-poort]] geïnterneer. Die toestande waaronder die jong mans in Vilnius aangehou is, was draaglik in vergelyking met plattelandse tronke – en die wagters omkoopbaar. Sodoende was die Filomate in staat om snags in Mickiewicz se ruim tronksel te vergader en oor godsdiens, politiek en die toekoms van die land te debatteer.<ref>[[Tomas Venclova]]: ''Vilnius. Eine Stadt in Europa''. Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006, bl. 140</ref> In die volgende jaar is Mickiewicz na Sentraal-Rusland verban. In Vilnius had hy al twee klein digbundels gepubliseer wat deur die Slawiese publiek positief ontvang is. By sy aankoms in [[Sint Petersburg]] is hy deur die leidende literêre kringe verwelkom en het hier sowel vir sy goeie maniere en sy buitengewone improvisasietalent gewild geraak. Die besoek wat hy in 1825 aan die [[Krim|Krim-skiereiland]] gebring het, het hom tot 'n versameling sonnette geïnspireer (''Sonety krymskie'' – "Die Krim-sonette"), gekenmerk deur hulle elegante ritme en ryk Oosterse invloede. Die sonette ''Bakczysaraj'' ("Die storm") en "Die graf van gravin Potocka" word as die beste gedigte in hierdie versameling beskou. Net twee jaar vroeër het ook die Russiese digtervors [[Aleksander Poesjkin]] tot die Krim-skiereiland aangetrokke gevoel en daaroor in sy werk "Die fontein van Baktsjisaraj" geskryf. In 1828 het Mickiewicz se ''Konrad Wallenrod'' verskyn, 'n verhalende gedig waarin hy die veldslae beskryf wat tussen die [[Duitse Ridderorde]] en heidense Litause magte gelewer is. Die werk bevat subtiele verwysings na die vyandskap wat oor 'n lang tydperk tussen Pole en Russe geheers het, tog het Mickiewicz daarin geslaag om aan die Russiese sensuur te ontduik sodat die gedig gepubliseer kon word, saam met 'n leuse wat aan [[Niccolò Machiavelli]] ontleen is: ''"Dovete adunque sapere come sono duo generazioni da combattere — bisogna essere volpe e leone"'' ("Jy hoef te weet dat daar twee maniere van veg is – jy moet 'n vos en 'n leeu wees"). === Reise na die buiteland === [[Lêer:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|duimnael|Adam Mickiewicz in 1828. Portret deur Walenty Wańkowicz]] Ná 'n vyfjarige ballingskap in Rusland is die digter toegelaat om na die buiteland te reis. Mickiewicz het al in die geheim besluit om nie meer na Rusland of sy geboorteland terug te keer solank dit onder Russiese heerskappy sou staan nie. Hy het vervolgens na [[Weimar]] in Duitsland gegaan waar hy kennis met [[Johann Wolfgang von Goethe]] gemaak het. Mickiewicz het ter geleentheid van Goethe se 80ste verjaardag op 28 September 1829 'n besoek aan die Duitse digtervors gemaak wat hom hartlik ontvang en as "die grootste digter van sy generasie" beskryf het.<ref>François-Xavier Coquin: ''Un regard sur Mickiewicz'', in: ''Mickiewicz, la France et l’Europe'', ''Travaux publiés par l’Institut d’études slaves'', Collège de France, Parys 2005, bl. 29</ref> Mickiewicz het verder deur Duitsland gereis, op pad Italië toe, en oor die Splügen-bergpas na [[Milaan]], [[Venesië]] en [[Florence]] getoer om hom uiteindelik in [[Rome]] te vestig. [[Lêer:Viale Adamo Mickievicz.jpg|duimnael|links|''Viale Adamo Mickievicz'' in [[Rome]]]] In Rome het hy die derde deel van sy gedig ''Dziady'' ("Aand van die Voorvaders", Litaus ''Vėlinės'') voltooi wat na die [[voorouerverering]] verwys soos dit vroeër deur Slawiese en Baltiese volke beoefen is, asook ''[[Pan Tadeusz]]'', sy langste gedig wat ook as sy meesterwerk beskou word. Die laasgenoemde werk gee 'n indruk van Litaue op die vooraand van [[Napoléon Bonaparte]] se militêre ekspedisie na Rusland in 1812. In hierdie "landelike idille", soos die [[Slawistiek|slawis]] [[Aleksander Brückner]] dit genoem het, beskryf Mickiewicz die landgoedere van Poolse magnate met hulle ietwat onstuimige maar steeds egte gasvryheid. Hulle word geportretteer op 'n tydstip toe die doodsklok van hul nasionalisme skynbaar al lui, aldus Brückner, en sodoende het die gedig iets melancholies en ook iets van 'n lyksang, ten spyte van die liefdesverhaal wat die hoofgebeurtenis vorm.<ref>Vergelyk Aleksander Brückner: ''Die Romantik der Emigrationslitteratur''. In: ''Geschichte der polnischen Litteratur. Band 1 von Litteraturen des Ostens in Einzeldarstellungen''. Berlyn: C.F. Amelangs 1901, bl. 358</ref> Mickiewicz het vervolgens oor Litaue geskryf wat hy sy "Vaderland" genoem het (hierby het hy na sy geboorteland, die voormalige Groothertogdom Litaue verwys). As 'n balling wat huis toe verlang gee hy 'n beskrywing van "Litause" hemele en "Litause" woude en wolke, asook van die vreemde geluide wat in die ongerepte oerwoude van 'n land gehoor kan word waar bome as heilig geag is. === Lewe in Parys === In 1832 het Mickiewicz Rome verlaat om hom in [[Parys]] te vestig, tog is sy lewe in die Franse hoofstad 'n tyd lank deur armoede en ongelukkigheid geteister. Op [[22 Julie]] [[1834]] het hy met Celina Szymanowska, die dogter van die komponis en konsertpianis Maria Agata Szymanowska, getrou. Uit die huwelik is ses kinders gebore, tog was dit steeds oorskadu deur finansiële moeilikhede (Adam het nie oor 'n vaste bron van inkomste beskik nie) en Celina se psigiese probleme. Nadat sy vrou geestesiek geraak het, het huwelikstwis net soos Celina se siekte die aanleiding vir 'n mislukte selfmoordpoging gegee – op 17 of 18 Desember 1838 het Adam Mickiewicz by 'n venster uit gespring. Nadat hy in 1839 as professor vir Latynse letterkunde in [[Lausanne]], [[Switserland]] aangestel is, is in die volgende jaar die nuut ingestelde leerstoel vir Slawiese tale en letterkunde by die Paryse ''[[Collège de France]]'' aan Mickiewicz toegeken. Hier het hy saam met ander demokratiesgesindes soos die geskiedkundiges Jules Michelet en Edgar Quinet in opposisie tot die Franse Julie-monargie gestaan. Hy sou hierdie leerstoel egter net vir sowat drie jaar beklee. Mickiewicz het sedert 1841 veral onder die invloed van die Poolse Messiaanse filosoof [[Andrzej Towiański]] (1799–1878) en sy aanhangers gestaan, een van sowat honderd radikale politieke sektes wat destyds in Frankryk aktief was, en Mickiewicz se lesings het geleidelik in 'n mengsel van religie en politiek ontaard sodat hy selfs deur die Franse regering gesensureer is. [[Lêer:İstanbul 6137.jpg|duimnael|links|Die tydelike graf van Adam Mickiewicz in 'n [[kript]] onderaan sy woonstel in [[Konstantinopel]] (die gebou huisves tans die Adam Mickiewicz-museum)]] Hy is uiteindelik daarvan beskuldig dat hy sy akademiese posisie vir politieke aktiwiteite sou misbruik – 'n verwyt wat sy akademiese loopbaan beëindig het. Op 28 Mei 1844 het hy sy laaste klas gegee. Sy siel was op hierdie tydstip in 'n toenemende mate deur religieuse mistisisme verdonker. 'n Bloemlesing uit sy lesings is in vier boekdele gepubliseer. Alhoewel hulle relevante kritiese uitsprake behels, bly die [[filologie]]se gedeelte volgens huidige standaarde onbevredigend – Mickiewicz was immers 'n pionier op die gebied van vergelykende Slawiese literatuurgeskiedenis wat nog nie op enige wetenskaplike bron kon steun nie.<ref name="miazek65">Miązek (1998), bl. 65</ref> Sy kennis van Slawiese letterkunde was tot Poolse en Russiese literatuur beperk, waarby hy met die laasgenoemde slegs tot by die periode omstreeks 1830 vertroud was. Dit was dan ook eerder sy vurige retoriek en die manier waarop hy die kultuurgeskiedenis en gedagtewêreld van Oos-Europa aan sy gehore verduidelik het wat van Mickiewicz se lesings 'n trekpleister vir Poolse emigrante, Russe en ander Slawe, maar ook baie Franssprekende Parysenaars gemaak het.<ref name="miazek65" /> [[Lêer:Grobowiec Mickiewicza Wawel.jpg|duimnael|Mickiewicz se sarkofaag in 'n kript van die [[Wawel-katedraal]] in Krakow]] In sy persoonlike herinneringe verwys die Russiese skrywer Aleksander Herzen na die treurige indruk wat Mickiewicz in sy laaste jare op hom gemaak het. Ouderdomsverskynsels het by hom baie vroeg opgetree namate armoede, wanhoop en huislike moeilikhede hul tol geëis het. Die Pools-Franse pianis [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]] het sy siek landgenoot in die winter van 1848–49, in die laaste maande van sy eie lewe, besoek en sy senuwees met sy klaviermusiek gekalmeer.<ref>*Zdzisław Jachimecki: ''Chopin, Fryderyk Franciszek''. ''Polski słownik biograficzny'', boekdeel III, [[Krakow]]: Polska Akademia Umiejętności 1937, bl. 424</ref> Meer as 'n tiental jare gelede had Chopin al sommige van Mickiewicz se gedigte getoonset.<ref>Jachimecki (1937), bl. 423</ref> In 1849 het Mickiewicz saam met ander Poolse emigrante en inheemse aktiwiste 'n radikale Franse [[koerant|dagblad]] gestig (''La Tribune des Peuples''), maar die publikasie is reeds na een jaar weens politieke druk, wat deur die Russiese ambassadeur in Parys uitgeoefen is, gestaak. Ná die staatsgreep van 1851 het die Franse polisie Mickiewicz se politieke aktiwiteite gemonitor. Nogtans het hy oor 'n basis van getroue aanhangers beskik, en sowel Poolse emigrante asook Franse intellektueles het sy politieke oortuigings en entoesiasme gedeel. Die herstelling van die Tweede Franse Keiserryk het Mickiewicz blykbaar nuwe krag en hoop gegee, en sy laaste literêre werk was dan ook 'n Latynse ode aan [[Napoléon III van Frankryk|Napoléon III]]. === Krimoorlog en dood === In 1855 is sy vrou Celina oorlede. Met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] het Mickiewicz sy minderjarige kinders in Parys agtergelaat en na Konstantinopel in Turkye vertrek waar hy op 22 September 1855 aangekom het. Hy was van voorneme om Poolse magte vir die stryd teen Rusland te organiseer. Uiteindelik het hy saam met sy vriend Armand Levy, 'n Roemeen van Joodse afkoms, daarin geslaag om 'n Joodse legioen met Russiese en Palestynse vrywilligers, die Hussare van Israel, in die lewe te roep. Van 'n besoek aan 'n militêre kamp het hy siek na sy woonstel in Konstantinopel se Yenişehir-straat teruggekeer en is daar op 26 November aan [[cholera]] oorlede. Die huis waarin hy gebly het, is in 'n museum ter nagedagtenis aan Mickiewicz omgeskep. Die digter is 'n tyd lank in 'n [[kript]] onder sy woonstel begrawe. Sy sterflike oorskot is daarna na Frankryk oorgebring waar Mickiewicz aanvanklik op die Poolse begraafplaas in Montmorency ter ruste gelê is. In 1900 is sy sterflike oorskot na Pole oorgebring, wat destyds nog nie as 'n onafhanklike staat bestaan het nie, en die digter is uiteindelik in die kript van [[Krakow]] se [[Wawel-katedraal]] begrawe, waar talle beduidende persoonlikhede uit Pole se politieke en kulturele lewe hul laaste rusplek gevind het. == Literêre werk == === Vroeë Romantiese werke === [[Lêer:Image-Lithuania Landwarów Lake.jpg|duimnael|Litaue en sy geheimsinnige landskappe was vir die jong digter 'n waardevolle bron van inspirasie – 'n land wat met sy mitologiese verlede gelykgestaan het aan die Keltiese of Germaanse wêreld en waardig was om sy eie Shakespeare voort te bring ([[Tomas Venclova]])]] Mickiewicz se omvangryke en veelsydige literêre werk sluit digkuns, epiese gedigte, dramatiese werke en essays, maar ook talle fragmente en onvoltooide werke in. Mickiewicz het sy literêre loopbaan met digkuns begin wat nog in die klassisistiese tradisies van die 18de eeu gewortel was – in sy gedig "Stadwinter" het hy Latynse inversies, parafrases en mitologiese name aangedurf om die destydse lewe in Vilnius op 'n skertsende manier te beskryf: die "modieuse byeenkomste met tabak uit [[Istanboel]], Sjinese tee en Hongaarse wyn, biljartspelle en sleevaarte".<ref>Tomas Venclova (2006), bl. 135</ref> Hoe meer die jong digter egter in aanraking gekom het met die werke van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], Duitse Romantiese digters en Byron, hoe meer het sy belangstelling en skryfstyl in 'n ander rigting begin beweeg. Die digbundel ''Poezje'' ("Gedigte", boekdeel I) wat in 1822 verskyn het, word as die beginpunt van die Poolse literêre Romantiek beskou. In sy ''Przedmowa'' ("Voorwoord") en in die ballade ''Romantyczność'' ("Romantiek") lewer hy 'n pleidooi vir 'n nuwe soort digkuns wat inspirasie in die volksgeloof en volksverhale, gevoelens en verbeelding, die natuur en die onsigbare sou vind – en die wêreld juis nie deur die bril van 'n geleerde sou bekyk nie. Met sy nuwe digkuns het Mickiewicz in gedigte soos ''Romantyczność'', ''Świteź'', ''Świtezianka'', ''Trzech budrysów'' en ''Parys'' ("Paris") literêre genres op 'n indrukwekkende manier vermeng om inspirasie te trek uit poëtiese volksverhale, ballades en kontemplasies, maar ook uit sy tuisland Litaue: dit was vir hom 'n land van magiese mere en woude, 'n ryk van nag en skrik, 'n oorgangswêreld na die onwerklike, waar oorledenes met lewendes en die ou Litause godhede met Mickiewicz se tydgenote op die platteland gesels het.<ref>Venclova (2006), bl. 135</ref> [[Lêer:Adam Mickiewicz - Dziady część I, II i IV p047.png|duimnael|links|'n Illustrasie van ''Dziady'']] In 1823 het die tweede boekdeel van ''Poezje'' verskyn wat onder meer die gedigte ''Dziady'' ("Aand van die Voorvaders", deel II en IV) en die historiese werk ''Grażyna. Powieść litewska'' ("Grażyna – 'n Litause verhaal") bevat het. Die laasgenoemde gedig oor 'n Litause prinses wat mansklere dra om 'n Litause leër in 'n veldtog teen die [[ridder]]s van die [[Duitse Orde]] te voer was Mickiewicz se eerste poging om in die literêre tradisie van Scott en Byron te skryf – die digter het hier 'n Romantiese voorstelling aan patriotisme gegee en sy tuisland as 'n gemenebes opgevat. 'n Reis deur Rusland het Mickiewicz in 1829 tot sy ''Sonety (krymskie i odesskie)'' ("Krim-sonnet" en "Sonnet uit Odessa") geïnspireer – digkuns in 'n gesofistikeerde klassisistiese styl waarin hy uitdrukking aan sy mistiese gevoelens oor sy eenheid met die natuur gee en dit as 'n ''sacrum'' of geheiligde plek ervaar. ''Konrad Wallenrod. Powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich'' ("Konrad Wallenrod – 'n Historiese Verhaal uit die Litause en Poolse Annale", 1828) het modelkarakter as 'n Romantiese heldedig. Dit speel in die 14de eeu af en beskryf noukeurig die destydse plaaslike kultuur met sy verhaal oor die hoofkarakter, 'n Grootmeester van die Duitse Orde, wat met twee mekaar weersprekende waardestelsels sukkel nadat hy sy Litause wortels ontdek en gevoelens van patriotisme vir hierdie land ontwikkel het. Nogtans gaan hy voort om die Orde in 'n verwoestende veldtog teen die Litauers aan te voer – 'n opsetlike en doelbewuste besluit wat in 'n verpletterende neerlaag uitloop. Hy pleeg sodoende verraad teen sy eie eergevoel en alle ideale van ridderlikheid. Die werk is opgevat as 'n metafoor vir die morele konflikte van mense wat aan patriotiese sameswerings deelneem. Fragmente van die gedig ''Powieść Wajdeloty'' ("Die verhaal van Wajdelota") is net soos ''Alpuhara'' op die langeduur as literêre werke in eie reg beskou en maak steeds deel uit van die lewende poëtiese tradisie – hulle behoort onder meer tot die gewildste werke van deelnemers by literêre voordragwedstryde.<ref name="culture.pl">{{Cite web |url=https://culture.pl/en/artist/adam-mickiewicz |title=''www.culture.pl: Adam Mickiewicz'' |access-date=24 Februarie 2010 |archive-date=25 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425081906/http://www.culture.pl/en/culture/artykuly/os_mickiewicz_adam |url-status=dead }}</ref> === "Aand van die Voorvaders III" === [[Lêer:DZIADY Adam Mickiewicz – Nie znałeś litości panie!.jpg|duimnael|links|'n Poskaart wat die toneelstuk ''Dziady'' by die Teatr Miejski in Krakow op 31 Oktober 1901 uitbeeld]] [[Lêer:David d'Angers - Adam Mickiewicz.jpg|duimnael|Borsbeeld van Adam Mickiewicz. David d'Angers (1835)]] In 1832 het Mickiewicz die derde deel van "Aand van die Voorvaders" in [[Dresden]] geskryf. Die stuk behandel die hofsaak teen die Filomate en speel deels in 'n gevangenissel, deels in die paleis van senator Nikolai Nowosiltsef af. Saam met die tweede en vierde deel wat vroeër ontstaan het, vorm dit 'n Romantiese drama wat deur sy fragmentariese karakter, los struktuur en wisselende styl gekenmerk word. Die tweede en vierde deel verwys na voor-Christelike rituele waarby die siele van oorledenes terug na die lewe gebring word en is gegrond op volksgelowe waarin die sigbare en onsigbare wêreld 'n eenheid vorm asook op die moontlikheid van wisselwerkings tussen hierdie twee wêrelde. Die werk lewer daarnaas 'n pleidooi vir eenvoudige, intuïtiewe morele waardes. In deel IV word met Gustaw, wat ongelukkig verlief is, 'n karakter ingevoer wat as 'n tipiese voorbeeld van 'n Romantiese held beskou kan word en sekere ooreenkomste met Goethe se ''Werther'' toon. In deel IV behandel Mickiewicz eietydse onderwerpe soos die inhegtenisneming van jong lede van die Filomate-verbond en die hofsaak teen hulle. Die handeling speel hom in die gevangenis en in die weelderige onthaalkamers van Tsaristiese amptenare af. Met die hoofkarakter Gustaw, wat patriotiese gevoelens ontwikkel en voortaan as rebel Konrad teen die Russiese onderdrukking veg, word die derde en vierde deel tematies met mekaar verbind. Die ''Wielka Improwizacja'' ("Groot Improvisasie"), 'n monoloog van Konrad, en die ''Widzenie ks. Piotra'' ("Die visie van pater Piotr") word as die hoogtepunte in hierdie deel beskou. In die eersgenoemde kla Konrad God daarvan aan dat hy die misdaad teen die nasie toelaat en geen mededoë met mense het nie sodat Konrad liewer marteling en verbanning kies, terwyl die tweede na 'n toekomstige Pole verwys wat as nasie sal herleef. In pater Piotr se visie word die land en ook die hele mensdom deur 'n geheimsinnige held met die naam "44" bevry. Mickiewicz verduidelik nie die betekenis van hierdie getal nie, maar letterkundiges neem aan dat dit in die kabalistiese tradisie aan Mickiewicz se voornaam ''Adam'' gelykstaan – veral omdat Piotr die "seun van 'n vreemde moeder" is: moontlik 'n verwysing na Mickiewicz se Joodse moeder.<ref>Tomas Venclova (2006), bl. 143</ref> Die laaste gedeelte van die "Aand van die Voorvaders" bevat die epiese ''Ustęp'' waarin Mickiewicz skerp kritiek op die Tsaristiese despotisme lewer. Dit eindig met die gedig ''Do przyjaciół Moskali'' ("Aan die Moskouse vriende"). === ''Pan Tadeusz'' === [[Lêer:KostrzewskiFranciszek.Polowanie.1886.jpg|duimnael|''Die jag''. Illustrasie vir die vierde deel van ''Pan Tadeusz'' deur Franciszek Kostrzewski (1826–1911)]] Mickiewicz se beduidendste werk, ''[[Pan Tadeusz]]'', het tussen die najaar van 1832 en 13 Februarie 1834 in Parys ontstaan. Dit verenig 'n verskeidenheid literêre genres soos die historiese roman, die versverhaal, die heldedig en die liriese beskrywing in 'n unieke nasionale digwerk wat in die literatuur ongeëwenaar is.<ref name="culture.pl" /> Terwyl hy verskillende literêre konvensies – liriese, patetiese, ironiese en realistiese elemente – neerslag in sy werk laat vind, laat hy die wêreld van die lae Litause adel, die ''szlachta'', op die vooraand van die intog van Napoléon Bonaparte se leër lewendig word. 'n Groep [[Sarmatisme|Sarmate]], wat gewoonlik onderling verdeeld en vol intriges is, verenig hulle in hierdie werk in patriotiese verbondenheid tot hul tuisland, met hoop en idealisme vir die herwinning van nasionale vryheid besiel. Die geheimsinnige pater Robak, 'n bode van Napoléon, is een van die hoofkarakters wat vir die sondes van sy jeug – hy was 'n strydlustige adellike – nou in diens van die vaderland boet. Die einde van die werk is vol vreugde en hoop – iets wat deur die geskiedenis, soos die digter dit self beleef het, nie vervul is nie. ''Pan Tadeusz'' was dan ook daarop gemik om die harte van lesers met hoop op 'n beter toekoms te vervul. In 1839 en 1840 het Mickiewicz sy Lausannese Gedigte in Switserland geskryf – 'n gedigsiklus wat deur 'n mistiese gevoel van eenheid met die natuur oorheers word en waarin die digter oor tyd, ewigheid en verganklikheid reflekteer. === Romantiese messianisme === As publisis het Mickiewicz binne die stroming van Romantiese messianisme geskryf – 'n denkrigting wat ook in die werke van Franse filosowe soos Saint-Martin, de Maistre, de Lamennais of die opvolgers van Saint-Simon en in die Duitse filosofie en literatuur uitblink. Alhoewel daar verskillende stromings binne die messianistiese filosofie bestaan het, het hulle almal die oortuiging gedeel dat ná 'n tydperk van lyde, vernedering en chaos 'n "groot omwenteling" sou plaasvind wat vergelykbaar sou wees met die koms van die verlosser: 'n nuwe periode waarin die Christelike leer in die politieke en sosiale lewe verwerklik sou word. Die rol van die verlosser sou in die verskillende stromings van messianisme deur uitstekende indiwidue of gemeenskappe waargeneem word. Alhoewel messiaanse motiewe reeds in vroeëre werke van Mickiewicz aanwesig was (veral in die tweede deel van die "Aand van die Voorvaders"), tree hulle in ''Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego'' ("Boeke van die Poolse Nasie en Pelgrimskap", 1832) sterk na vore en word hier presies geformuleer. Hierdie boeke is in die vorm van 'n gebedeboek en in 'n Bybelse styl geskryf om as vertroosting, bemoediging en wegwyser vir Poolse emigrante te dien wat ná die mislukte November-opstand in Frankryk aangekom het en is dan ook gratis onder hulle versprei. Mickiewicz het in hierdie werk sy oortuiging uitgespreek dat Pole 'n besondere leierskapsrol in die nasies se stryd teen die tirannie van owerhede sou speel en op religieuse en politieke gebied belangrike funksies sou waarneem wat die geskiedenis van die mensheid sou beïnvloed. Die pous het nogtans 'n bul uitgevaardig waarin hy die ''Boeke'' skerp veroordeel het – die [[Rooms-Katolieke Kerk]] was sterk gekant teen die gebruik van religieuse argumente in geskrifte wat radikale sosiale hervorming (waaronder die afskaffing van lyfeienskap en die toekenning van burgerregte aan almal, insluitende vroue en [[Jode]]) voorgestaan het. === Slawistiek === [[Lêer:College de france.jpg|duimnael|Collège de France: Binnehof]] Mickiewiczs se lesings aan die ''Collège de France'' is aan die hand van notas wat deur studente gemaak is, as ''Cours de la littérature slave'' gepubliseer. In die eerste en tweede kursus het Mickiewicz die Poolse, Tsjeggiese, Russiese en Serwiese literatuur in die konteks van dié nasies se geskiedenis en kultuur behandel en Slawiese literatuur sodoende ook vir Westerse intellektueles toeganklik gemaak. Die derde kursus was aan eietydse literatuur gewy, waarby Mickiewicz dikwels op 'n polemiese manier gedoseer het. In die vierde kursus het messianiese historiese filosofie sentraal gestaan en Mickiewicz het sy eie visie ten opsigte van die Slawiese volke se wysgerige en godsdienstige lewe ontwikkel. Volgens het die intellektuele lewe in Wes-Europa hom destyds in 'n krisis bevind, onder meer omdat dit deur 'n bekrompe rasionalistiese sienswyse oorheers is. Dit is deur Mickiewicz gekontrasteer met die geestelike diepte van die Slawiese volke wat volgens hom "lewendige waarhede" bewaar het en sodoende in staat sou wees om die mensdom op die pad na morele vernuwing te lei. Die idee van messiaanse missie is deur Mickiewicz op die hele Slawiese wêreld geprojekteer, net soos op Frankryk wat hy as 'n "Nasie van die Daad" gewaardeer het.<ref name="culture.pl" /> === Versamelde werke en sekondêre literatuur === Die belangrikste Poolse uitgawes van Mickiewicz se werke sluit ''Pisma'' ("Geskrifte", boekdele 1-11, 1860–61), ''Dzieła'' ("Werke", boekdele 1-16, 1948–55, Wydanie Narodowe/Nasionale Uitgewers) en ''Dzieła'' ("Werke", boekdele 1-16, 1953, Wydanie Jubileuszowe/Jubileum-uitgewers) in. Baie sekondêre literatuur oor Mickiewicz en sy werke bestaan reeds, terwyl nuwes steeds gepubliseer word. Die ''Kronika życia i twórczości Mickiewicza'' ("Kroniek van Mickiewicz se lewe en werk"), wat in nege boekdele deur die Poolse Akademie van Wetenskappe (''Polskiej Akademii Nauk'') se ''Instytut Badań Literackich'' ("Instituut vir Letterkundige Navorsing") uitgegee is, word as een van die gesaghebbendste bronne van inligting oor die digter beskou. === Ontvangs in Pole === [[Lêer:PL Adam Mickiewicz monument in Gorzów Wielkopolski 11.jpg|duimnael|links|Monument vir Adam Mickiewicz in Gorzów Wielkopolski ([[Józef Gosławski]], 1956)]] [[Lêer:Pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie 2019c.jpg|duimnael|Die beeldhouer Cyprian Godebski het hierdie standbeeld van Mickiewicz in [[Warskou]] geskep]] In Pole word Adam Mickiewicz as die land se belangrikste digter vereer. Sy betekenis vir die Poolse letterkunde staan gelyk aan dié van [[Shakespeare]] vir [[Engeland]] en dié van Goethe vir Duitsland.<ref>Karl Dedecius: ''Adam Mickiewicz. Idol und Idee einer Nation''. In: Rolf-Dieter Kluge: ''Von Polen, Poesie und Politik. Adam Mickiewicz''. Tübingen: Attempto 1999, bl. 11</ref> Sy werk en lewe was met drie groot hoofidees vervul – Pole, poësie en politiek.<ref name="Kluge7">Kluge (1999), bl. 7</ref> Mickiewicz het 'n groot passie vir die Poolse vryheidsstryd gekoester en homself vir die herstelling van Pole as 'n selfstandige staat beywer. Sy literêre werk het op 'n meesterlike manier uitdrukking aan die Poolse volk se verlange na vryheid verleen. Vir sy politieke optrede is hy uit Pole-Litaue verban, maar het nogtans daarin geslaag om met sy verbinding van politieke sending en volmaakte digkuns die geestelike en literêre sfeer te skep waarin die Poolse nasie tydens 150 jaar van onderdrukking as 'n nasie sonder staat oorleef het. Mickiewicz het die literêre idool van Pole geword en daar is geen ander Europese volk wat homself gedurende die 19de eeu só sterk met sy literatuur en sy digters vereenselwig het.<ref name="Kluge7" /> Naas [[Zygmunt Krasiński]] en [[Juliusz Słowacki]] word na Mickiewicz dikwels ook as een van die sogenaamde "Drie Barde" verwys – 'n erenaam vir Pole se drie invloedrykste 19de eeuse digters. Hul digkuns was 'n soort literêre Messianisme waarin hulle die lyde van die Poolse volk met dié van Christus vereenselwig het. Volgens die Drie Barde sou Pole die voortou neem in die stryd teen onderdrukking en tirannie. Met sy ''Pan Tadeusz'' (1834) het Adam Mickiewicz die lot van sy volk en sy gevoelens in digvorm gegiet – hierdie werk is uiteindelik as die nasionale epos van Pole beskou. Die invloed van Mickiewicz se omvangryke en veelsydige literêre werk op die Poolse literatuur en kuns kan nie onderskat word nie. Naas [[Aleksander Poesjkin]] word Mickiewicz ook as die grootste [[Slawe|Slawiese]] digter<ref>''The Encyclopaedia Britannica'', 1894, boekdeel 16, bl. 250</ref> en as een van die beste skrywers van die Romantiese skool beskou, alhoewel hy sy inspirasie uit 'n heeltemal ander sfeer gekry het as sy Wes-Europese eweknieë. Sy werke was twee eeue lank 'n vaste bestanddeel van letterkundige en patriotiese opvoeding in Pole, terwyl sy digkuns groot invloed op die taal en gedagtewêreld uitgeoefen en selfs op die alledaagse taal uitgestraal het.<ref name="culture.pl" /> Metafore, aanhalings en verwysings na sy werk kom in talle 19de en 20ste eeuse Poolse literêre werke voor en hy het ook moderne skrywers soos [[Czesław Miłosz]] en Tadeusz Różewicz geïnspireer. === Vertalings en ontvangs in die buiteland === [[Lêer:Pan Tadeusz Ru 1902.jpg|duimnael|'n Uittreksel uit 'n Russiese uitgawe van ''Pan Tadeusz'' wat in 1902 in [[Sint Petersburg]] verskyn het]] Die buitelandse resepsie van Mickiewicz se werke – veral dié gedurende sy leeftyd – speel 'n beduidende rol by letterkundige navorsing oor die digter se betekenis vir die Europese literatuur. Vroeë Duitse resensies uit die jare 1828 en 1829 – soos die ''Blätter für literarische Unterhaltung'' wat deur ''Brockhaus'' uitgegee is – verwys reeds na Mickiewicz se rigtingwysende digkuns en sy "buitengewone talent".<ref>Marian Szyrocki: ''Zur Mickiewicz-Rezeption in Deutschland (1828–1855)''. In: Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang 1998, bl. 395</ref> Sy "Boeke van die Poolse volk en van die Poolse pelgrimskap", wat in die herfs van 1832 voltooi is, het al in die volgende jaar as Engelse, Franse en Duitse vertalings verskyn waarby die profetiese en enigmatiese styl van die oorspronklike teks noukeurig in die vreemde tale weergegee is. Die Duitse teks is selfs deur Mickiewicz goedgekeur en aan die Duitse volk opgedra – die digter het hierdeur sy dankbaarheid en waardering vir die vriendelike ontvangs en gasvryheid betuig wat hy saam met ander Poolse emigrante in Duitsland geniet het. == Invloed op die kunste == [[Lêer:Adam Mickiewicz by Joachim Lelewel.jpg|duimnael|Adam Mickiewicz. Skets deur [[Joachim Lelewel]]]] Die hoofkarakter van "Aand van die Voorvaders", Konrad, het in die Poolse literatuur en toneelkuns tot die oerbeeld van die Poolse tragiese held ontwikkel. Die "Voorvaders" word as 'n uitdaging vir die beste Poolse teaters beskou, terwyl die "Groot Improvisasie" as toneelstuk baie van die akteurs verg. Elke verwerking van "Aand van die Voorvaders" vir die verhoog is 'n beduidende kulturele gebeurtenis, waaronder die opvoerings van Stanisław Wyspiański (1901 in Krakow), Leon Schiller (Lemberg/Lviv in 1932 en Warskou in 1934), Kazimierz Dejmek (Warskou in 1967) en Konrad Swinarski (Krakow in 1973). In 2000 het Andrzej Seweryn in [[Brussel]] fragmente van die drama as Franstalige toneelstuk verwerk. Daarnaas is verskeie pogings onderneem om ''Pan Tadeusz'' vir die toneel en silwerdoek te verwerk. Mieczysław Kotlarczyk het hierdie werk 1945 in Krakow as toneelstuk opgevoer. Adam Hanuszkiewicz het in 1970 en 1971 'n televisiereeks geskep wat op die ''Pan Tadeusz'' gebaseer het, terwyl die regisseurs Ryszard Ordynski (1928) en [[Andrzej Wajda]] (1999) dit vir die silwerskerm verfilm het. Die laasgenoemde [[Pan Tadeusz (rolprent)|rolprent]] het internasionale erkenning verwerf.<ref name="culture.pl" /> Mickiewicz se werk het daarnaas ook skilders en grafiese kunstenaars (illustrasies is onder meer deur Gerson, Andriolli, Smokowsi en Lesser geskep) en komponiste soos Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Karol Szymanowski, Ignacy Paderewski, Tsjaikofski en Rimski-Korsakof geïnspireer. As een van Pole se beduidendste digters en as nasionale profeet is ook Mickiewicz self in verskeie vir skilderye, tekeninge en medaljons geportretteer, onder meer deur Wańkowicz, Oleszkiewicz, Norwid en Delacroix. == Politieke invloed == Adam Mickiewicz het met sy filosofiese en sosiale oortuigings groot invloed uitgeoefen, waarby die eiesoortige vermenging van religieusiteit, romantiese nasionalisme en sosiale radikalisme daartoe gelei het dat 'n wye spektrum politieke groeperings, wat van ver-regses tot linkses strek, hulle op hom beroep het. Sy Slawiese messianisme was in elk geval van groot belang vir die vorming van 'n nasionale bewussyn in dié Oos-Sentraal-Europese lande wat nie oor hul eie staat beskik het nie. Mickiewicz se oortuigings is steeds aktueel wat die debatvoering oor die toekomstige staatsvorm van 'n verenigde Europa betref. Mickiewicz was 'n voordenker vir 'n federasie van vrye nasies en burgers en 'n baanbreker vir die idee dat 'n vaderland ook as 'n gemeenskap beskou kan word wat op 'n gemeenskaplike kultuur en waardestelsel berus.<ref>François-Xavier Coquin en Michel Masłowski: ''Le verbe et l'histoire: Mickiewicz, la France et l'Europe''. Parys: Institut d'études slaves 2002</ref> == Nasionaliteit == [[Lêer:Lithuanian songs by Adomas Mickevičius.jpg|duimnael|links|Die teks van 'n Litause volkswysie is deur Mickiewicz in Litaus getranskribeer]] [[Lêer:LT-1998-50litų-Mickevičius-b.png|duimnael|'n Litause gedenkmunt wat ter ere van Adam Mickiewicz (Litaus: ''Adomas Mickevičius'') uitgereik is]] [[Lêer:Adam Mickiewicz Museum in Vilnius2.jpg|duimnael|Adam Mickiewicz-museum in Vilnius, Litaue]] [[Lêer:Krakow - Adam Mickiewicz Monument from St.Mary Basilica.jpg|duimnael|Adam Mickiewicz-monument in [[Krakow]]]] Adam Mickiewicz staan algemeen as 'n Poolse digter bekend, maar alhoewel sy beduidende werke almal in Pools geskryf is, is sy nasionaliteit steeds aan omstredenheid gekoppel. Sommige Litauers beweer dat hy van Litause afkoms sou wees; sy naam word volgens die algemene gebruik in Litaue gelituaniseer en verskyn sodoende as Adomas Mickevičius. Volgens die Poolse deskundige Bonifacy Miązek is daar geen twyfel dat Mickiewicz 'n afstammeling van 'n ou adellike Litause familie, die Rimvyd-Mickiewicz, was nie.<ref>Miązek (1998), bl. 380</ref> Die Mickiewiczs was oorspronklik in die Litause parogie Rodune in die Lyda-distrik woonagtig, maar het hulle teen die einde van die 18de eeu in die omgewing van die Belarussiese Nowogródek gevestig – 'n streek waar Litaus destyds nog nouliks gepraat is. Maar ook vele Belarusse voer aan dat die digter uit 'n gepoloniseerde Belarussiese familie afkomstig sou wees en noem hom '''Ада́м Міцке́віч'''. Volgens die Belarussiese historikus Rybczonek het Mickiewicz se moeder Tataarse wortels gehad.<ref>S. Rybczonek: "''Przodkowie Adama Mickiewicza po kądzieli''" ("Adam Mickiewicz se voorvaders aan die Distaff-kant") ''Blok-Notes Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza'', 1999, nommer 12/13</ref> Ander bronne beweer dat Mickiewicz se moeder uit 'n Frankistiese Joodse familie gekom het wat later bekeer is.<ref>Meir Balaban: ''The History of the Frank Movement'', 2 boekdele, 1934–35, bl. 254-259.</ref><ref>"Mickiewicz's mother, descended from a converted Frankist family": "Mickiewicz, Adam," ''Encyclopaedia Judaica''. "Mickiewicz's Frankist origins were well-known to the Warsaw Jewish community as early as 1838 (according to evidence in the ''AZDJ'' of that year, p. 362). "The parents of the poet's wife also came from Frankist families": "Frank, Jacob, and the Frankists," ''Encyclopaedia Judaica''.</ref><ref>M. Mieses, ''Polacy-Chrześcianie pochodzenia żydowskiego'' (Christelike Pole van Joodse afkoms), boekdele I–IV, Warskou 1938.</ref><ref>Magdalena Opalski en Israel Bartal: ''Poles and Jews: a Failed Brotherhood'', bl. 119-21</ref> Daar is egter ook bronne wat die laasgenoemde bewering in twyfel trek.<ref>"Her (Barbara Mickiewicz) maiden name was Majewska. In old Lithuania, every baptised Jew became ennobled, and there were Majewskis of Jewish origin. That must have been the reason for the rumours, repeated by some of the poet's contemporaries, that Mickiewicz's mother was a Jewess by origin. However, genealogical research makes such an assumption rather improbable." (Wiktor Weintraub: ''The Poetry of Adam Mickiewicz'', bl. 11)</ref><ref>"The mother’s low social status—her father was a land steward— argues against a Frankist origin. The [[Frankists]] were usually of the nobility and therefore socially superior to the common gentry." (Czesław Miłosz: ''The Land of Ulro'', Farrar, Straus and Giroux, uitgawe van 2000, bl. 116)</ref> Die digter se moeder, Barbara z Majewskich Mickiewiczowa, was 'n gelowige Rooms-Katoliek met 'n Poolse etniese agtergrond, soos Tomasz Łubieński in sy biografie ''M jak Mickiewicz'' verduidelik. Daar was 'n ander Majewski-gesin in Litaue gedurende die Pools-Litause Gemenebes wat wél van Frankistiese afkoms was.<ref>[http://niniwa2.cba.pl/mickiewicz_rzym_kolo_nowogrodka_wywiad.htm Paweł Goźliński: "Rzym koło Nowogródka",] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214010220/http://niniwa2.cba.pl/mickiewicz_rzym_kolo_nowogrodka_wywiad.htm |date=14 Februarie 2009 }} onderhoud met die historikus, hoofuitgewer van ''Nowe Ksiąźki'', ''Gazeta Wyborcza'', 16 Oktober 1998</ref><ref>[http://historiapolski.pl/kalendarium/1397/frank-jakub-lejbowicz-przywodca-ruchu-frankistow-przyjal-chrzest-1759-9-17.html "Muzeum Historii Polski" deur Fortepresse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817222654/http://historiapolski.pl/kalendarium/1397/frank-jakub-lejbowicz-przywodca-ruchu-frankistow-przyjal-chrzest-1759-9-17.html |date=2011-08-17 }} Mickiewicz se verlede, 'n onbewese teorie (laaste paragraaf op die bladsy)</ref> Die kontroverse oor Mickiewicz se etniese agtergrond kan toegeskryf word aan die feit dat die moderne konsep van etnies-gebaseerde nasionaliteit in die 19de eeu nog nie volledig ontwikkel was nie. Die term ''Litaue'', soos Mickiewicz dit self gebruik het, het in daardie periode 'n wyer geografiese betekenis gehad as vandag. Mickiewicz se geboorteplek, Zaosie, is tans in Belarus geleë, in 'n gewes wat in die Middeleeue oorspronklik nog 'n Oos-Slawiese streek was en in die 13de eeu deur Litaue verower is – 'n land wat later in 'n politieke unie met Pole verenig is. Die digter se geboortestreek – waarna tradisioneel as ''[[Kresy]]'' of "Grensland" verwys is – was eeue lank deur veeltaligheid en 'n kaleidoskoop van verskillende etniese groepe en godsdienste gekenmerk. Mickiewicz het in die kultuur van die Pools-Litause Gemenebes opgegroei, 'n multikulturele staat wat destyds 'n aantal moderne lande soos Pole, Litaue, [[Letland]], Belarus en Oekraïne in een ryk verenig het. Sy bekendste gedig, ''Pan Tadeusz'', begin met die aanroeping: "Oh Litaue, my vaderland, jy is soos goeie gesondheid". Daar word algemeen aanvaar dat die term "Litaue" in Mickiewicz se tyd nog steeds sterk met die Grootvorstedom Litaue verbind is, wat deel van die Pools-Litause Gemenebes uitgemaak het, en dat die digter dit eerder in politieke as in etniese verband gebruik het.<ref name="native realm">{{Cite web |url=http://www.pogranicze.sejny.pl/archiwum/krasnogruda/pismo/8/forum/vencl.htm |title=Tomas Venclova: ''Native Realm Revisited: Mickiewicz's Lithuania and Mickiewicz in Lithuania'' |access-date=24 Februarie 2010 |archive-date= 5 Mei 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050505180838/http://www.pogranicze.sejny.pl/archiwum/krasnogruda/pismo/8/forum/vencl.htm |url-status=dead }}</ref> Hy het nogtans die etniese Litause nasie daarvan onderskei<ref>[http://www.antologija.lt/texts/9a/main.html Voorwoord tot ''Konrad Wallenrod'', vertaal in Litaus]</ref> en kon Litaus in 'n sekere mate verstaan en skryf – hy het byvoorbeeld die teks van 'n Litause lied self neergeskryf.<ref>[http://www.antologija.lt/pdf/11.pdf ''antologija.lt: Adomas Mickevičius – Lietuviškų dainų fragmentai'']</ref> Simonas Daukantas se Litause vertaling van die gedig ''Žywila'' was die eerste vertaling van 'n Mickiewicz-gedig in 'n ander taal.<ref name="native realm" /> Sy werke het beduidende invloed op die Litause nasionale hergeboorte in die laat 19de eeu uitgeoefen. == Taalkennis == Volgens oorlewerings kon Mickiewicz naas sy moedertaal [[Pools]] nie slegs [[Frans]], [[Engels]], [[Duits]] en [[Italiaans]] vlot praat nie, maar het ook kennis van [[Latyn]] en klassieke [[Grieks]] gehad.<ref>Georg Hajdas: ''Adam Mickiewicz. Die Bedeutung der Sprache für die polnische Nation''. Marburg: Tectum 2010, bl. 38</ref> Sy gedwonge verblyf in Rusland vir 'n tydperk van vyf jaar het hom moontlik in staat gestel om ook [[Russies]] aan te leer. Daarbenewens het Mickiewicz net kort voordat hy as professor in Parys aangestel is in 'n brief na sy [[Tsjeggies]]e taalkennis verwys. Mickiewicz het sy lesings in Frans gehou. == Adam Mickiewicz Instituut == Die [[Adam Mickiewicz Instituut]] is 'n Poolse kulturele organisasie wat ter ere na hom vernoem is. == Sien ook == * [[Adam Mickiewicz-universiteit]] * [[Pan Twardowski]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Monografieë ---- * Zdzisław Jachimecki, ''"Chopin, Fryderyk Franciszek,"'' Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności * Mieczysław Jastrun: ''Mickiewicz''. Berlyn: Rütten & Loening 1953 * Rolf-Dieter Kluge: ''Von Polen, Poesie und Politik. Adam Mickiewicz.'' Tübingen: Attempto 1999 * Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang/Europäischer Verlag der Wissenschaften 1998 * Tomas Venclova: ''Vilnius. Eine Stadt in Europa.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006 ; Tydskrifte ---- * ''Canadian Slavonic Papers / Revue Canadienne des Slavistes'', jaargang 40, nommer 3-4, September-Desember 1998, bl. 401 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Adam Mickiewicz}} * {{de}} [http://www.hamburger-bildungsserver.de/welcome.phtml?unten=/faecher/deutsch/weltliteratur/mickiewicz/ ''Hamburger Bildungsserver: Weltliteratur – Adam Mickiewicz. Inligting vir onderwysers en leerders''] * {{en}} [http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001328/132804eo.pdf UNESCO: ''Adam Mickiewicz 1798–1855. In Commemoration of the Centenary of his Death''. Parys 1955] <div align="center"> {| class="toccolours" width="50%" style="text-align: center;" | {| |- style="background: #ccf;" | [[Lêer:Flag of Poland.svg|40px|Vlag van Pole]] | width="100%" | '''Die Drie Barde''' |} |- | {| style="background: #fafafa;" width="100%" | width="33%" | [[Lêer:Adam Mickiewicz.jpg|52px|Adam Mickiewicz]] | width="33%" | [[Lêer:Juliusz Słowacki 1.PNG|82px|Juliusz Słowacki]] | width="33%" | [[Lêer:Zygmunt Krasinski 1892 (363683) (cropped).jpg|72px|Zygmunt Krasiński]] |- | '''Mickiewicz''' | '''[[Juliusz Słowacki|Słowacki]]''' | '''[[Zygmunt Krasiński|Krasiński]]''' |} |} </div> {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Mickiewicz, Adam}} [[Kategorie:Poolse digters]] [[Kategorie:Poolse essayiste]] [[Kategorie:Poolse skrywers]] [[Kategorie:Litause skrywers]] [[Kategorie:Belarussiese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1798]] [[Kategorie:Sterftes in 1855]] oa9urg8e5z1f4s9d2e9ob5f289nqu74 0 43733 2900630 2864595 2026-05-02T08:57:30Z Aliwal2012 39067 /* Demografie */ klein tikfoute 2900630 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Tasjkent'''</span><br />Toshkent • Ташкент<br /> [[Lêer:Tashkent_skyline_2019.jpg|270px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Uz-map de.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Tashkent.svg|90px|center|border]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Emblem of Tashkent.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Oesbekistan}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tasjkent |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|41|20|N|69|18|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3de Eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 334,8 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 455 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2012) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;309&nbsp;600 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6nbsp;393/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;247&nbsp;012 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +05:00 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Rakhmonbek Usmonov |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Tasjkent''' ([[Oesbekies]]: ''Toshkent''; [[Russies]]: Ташкент; beteken 'klip-stad' in [[Turkse tale]]) is die hoofstad en grootste stad van [[Oesbekistan]] in die oostelike deel van die land, naby die grense met buurlande [[Kazakstan]], [[Kirgisië]] en [[Tadjikistan]]. Die stad het 'n bevolking van 2&nbsp;140&nbsp;486 (waarvan sowat 20% [[Russe]] is) in 2008 gehad en 'n oppervlakte van 334,8 km². Vandag is Tasjkent die vierde grootste stad in die voormalige [[Sowjetunie]]. Voor die invloed van [[Islam]] in die 8ste eeu n.C. begin het, is Tasjkent in die vroeë geskiedenis deur die Sogdiese en Turkse kulture beïnvloed. Na die vernietiging daarvan deur [[Genghis Khan]] in 1219, is die stad herbou en het voordeel getrek uit die [[syroete]]. Van die 18de tot die 19de eeu het die stad 'n onafhanklike stadstaat geword voordat dit weer deur die Khanaat van Kokand verower is. Baie van die historiese geboue is tydens die sosialistiese rewolusie in 1917 en tydens 'n groot aardbewing in 1966 vernietig. == Demografie == In 2017 is altesaam 43 900 kinders gebore. Die geboortesyfer is 18,2 % en is dus die laagste in Oesbekistan. In dieselfde tydperk is 16 500 mense dood. Die sterftesyfer is 6,9 %. Dit is die hoogste in Oesbekistan. Die natuurlike bevolkingsaanwas is +27.400 mense, of + 11.3 % en is dus die laagste in die hele Oesbekistan. == Susterstede == {|class="wikitable" |- valign="top" | *[[Image:Flag of Japan.svg|37px]] [[Nagoya]], [[Japan]]<ref>{{Cite web |url=https://hicbc.com/news/article/?id=0004C7DD |title=名古屋市とウズベキスタンのタシケント市が「パートナー都市協定」締結 |access-date=20 Desember 2019 |archive-date= 1 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001000000/https://hicbc.com/news/article/?id=0004C7DD |url-status=dead }}</ref> *[[image:Flag of China.svg|37px]] [[Beijing]], China *[[Image:Flag of Germany.svg|37px]] [[Berlyn]], Duitsland<ref name="Berlin twinnings">{{cite web |url=http://www.berlin.de/rbmskzl/staedteverbindungen/staedtepartnerschaft_ueberblick.en.html |title=Berlin – City Partnerships |access-date=17 September 2013 |work=Der Regierende Bürgermeister Berlin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921154147/http://www.berlin.de/rbmskzl/staedteverbindungen/staedtepartnerschaft_ueberblick.en.html |archive-date=21 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> *[[Image:Flag of Belgium.svg|37px]] [[Kortrijk]], België *[[Image:Flag of United States.svg|37px]] [[Seattle]], Washington, Verenigde State *[[Image:Flag of South Korea.svg|37px]] [[Seoul]], Suid-Korea<ref name="Seoul twinnings">{{cite web |url=http://english.seoul.go.kr/gtk/cg/cityhall.php?pidx=6 |title=Seoul – Sister Cities [via WayBackMachine] |access-date=23 Augustus 2013 |work=Seoul Metropolitan Government (archived 2012-04-25) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102212616/http://english.seoul.go.kr/gtk/cg/cityhall.php?pidx=6 |archive-date=2 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Seoul twinnings2">{{cite web |url=http://english.seoul.go.kr/gover/cooper/coo_02sis.html |title=International Cooperation: Sister Cities |access-date=26 Januarie 2008 |publisher=Seoul Metropolitan Government |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504045307/http://english.seoul.go.kr/gover/cooper/coo_02sis.html |archive-date= 4 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Oesbekistan]] q6srjewgx0ngxrwqxfyf4k2vfmha694 2900631 2900630 2026-05-02T09:00:38Z Aliwal2012 39067 /* Demografie */ 2900631 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Tasjkent'''</span><br />Toshkent • Ташкент<br /> [[Lêer:Tashkent_skyline_2019.jpg|270px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Uz-map de.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Tashkent.svg|90px|center|border]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Emblem of Tashkent.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Oesbekistan}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Tasjkent |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|41|20|N|69|18|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3de Eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 334,8 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 455 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2012) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;309&nbsp;600 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6nbsp;393/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;247&nbsp;012 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +05:00 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Rakhmonbek Usmonov |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Tasjkent''' ([[Oesbekies]]: ''Toshkent''; [[Russies]]: Ташкент; beteken 'klip-stad' in [[Turkse tale]]) is die hoofstad en grootste stad van [[Oesbekistan]] in die oostelike deel van die land, naby die grense met buurlande [[Kazakstan]], [[Kirgisië]] en [[Tadjikistan]]. Die stad het 'n bevolking van 2&nbsp;140&nbsp;486 (waarvan sowat 20% [[Russe]] is) in 2008 gehad en 'n oppervlakte van 334,8 km². Vandag is Tasjkent die vierde grootste stad in die voormalige [[Sowjetunie]]. Voor die invloed van [[Islam]] in die 8ste eeu n.C. begin het, is Tasjkent in die vroeë geskiedenis deur die Sogdiese en Turkse kulture beïnvloed. Na die vernietiging daarvan deur [[Genghis Khan]] in 1219, is die stad herbou en het voordeel getrek uit die [[syroete]]. Van die 18de tot die 19de eeu het die stad 'n onafhanklike stadstaat geword voordat dit weer deur die Khanaat van Kokand verower is. Baie van die historiese geboue is tydens die sosialistiese rewolusie in 1917 en tydens 'n groot aardbewing in 1966 vernietig. == Demografie == In 2017 is altesaam 43&nbsp;900 kinders gebore. Die geboortesyfer is 18,2 % en is dus die laagste in Oesbekistan. In dieselfde tydperk is 16&nbsp;500 mense dood. Die sterftesyfer is 6,9 %. Dit is die hoogste in Oesbekistan. Die natuurlike bevolkingsaanwas is +27&nbsp;400 mense, of +11,3 % en is dus die laagste in die hele Oesbekistan. == Susterstede == {|class="wikitable" |- valign="top" | *[[Image:Flag of Japan.svg|37px]] [[Nagoya]], [[Japan]]<ref>{{Cite web |url=https://hicbc.com/news/article/?id=0004C7DD |title=名古屋市とウズベキスタンのタシケント市が「パートナー都市協定」締結 |access-date=20 Desember 2019 |archive-date= 1 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001000000/https://hicbc.com/news/article/?id=0004C7DD |url-status=dead }}</ref> *[[image:Flag of China.svg|37px]] [[Beijing]], China *[[Image:Flag of Germany.svg|37px]] [[Berlyn]], Duitsland<ref name="Berlin twinnings">{{cite web |url=http://www.berlin.de/rbmskzl/staedteverbindungen/staedtepartnerschaft_ueberblick.en.html |title=Berlin – City Partnerships |access-date=17 September 2013 |work=Der Regierende Bürgermeister Berlin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921154147/http://www.berlin.de/rbmskzl/staedteverbindungen/staedtepartnerschaft_ueberblick.en.html |archive-date=21 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> *[[Image:Flag of Belgium.svg|37px]] [[Kortrijk]], België *[[Image:Flag of United States.svg|37px]] [[Seattle]], Washington, Verenigde State *[[Image:Flag of South Korea.svg|37px]] [[Seoul]], Suid-Korea<ref name="Seoul twinnings">{{cite web |url=http://english.seoul.go.kr/gtk/cg/cityhall.php?pidx=6 |title=Seoul – Sister Cities [via WayBackMachine] |access-date=23 Augustus 2013 |work=Seoul Metropolitan Government (archived 2012-04-25) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102212616/http://english.seoul.go.kr/gtk/cg/cityhall.php?pidx=6 |archive-date=2 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Seoul twinnings2">{{cite web |url=http://english.seoul.go.kr/gover/cooper/coo_02sis.html |title=International Cooperation: Sister Cities |access-date=26 Januarie 2008 |publisher=Seoul Metropolitan Government |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504045307/http://english.seoul.go.kr/gover/cooper/coo_02sis.html |archive-date= 4 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Oesbekistan]] donu9z96nrsb718dncdschtmfolnaa4 0 44961 2900632 2722208 2026-05-02T09:20:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900632 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of Cabinda (FLEC propose).svg|duimnael|links|200px|Nie-amptelike vlag van Cabinda, wat deur separatiste gebruik word]] [[Lêer:Angola Provinces Cabinda 250px.png|duimnael|200px|Ligging van Cabinda in Angola]] [[Lêer:Cabinda logo.gif|duimnael|200px|Amptelike Logo van Cabinda]] [[Lêer:Cabinda, R. Congo, D.R. Congo, Angola.png|regs|frame|{{legend|#00ff00|[[Republiek van die Kongo]]}}{{legend|#0000ff|[[Demokratiese Republiek van die Kongo]]}}{{legend|#ff0000|'''Cabinda (Portugees-Kongo)'''}}{{legend|#ff00ff|[[Angola]]}}]] '''Cabinda''' (ook '''Kabinda''', die voormalige [[Portugal|Portugees]]-Kongo) is 'n [[eksklawe]] en [[Provinsies van Angola|provinsie]] van [[Angola]]. Dit grens in die noorde aan die [[Republiek van die Kongo]] en in die suide aan die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Cabinda (stad)|Cabinda]]. Die provinsie het in 2007 sowat 300&nbsp;000 inwoners gehad met 'n oppervlakte van 7&nbsp;270&nbsp;km². Tussen 1885 en 1975 was Cabinda 'n deel van die [[Portugese Ryk]]. Oorspronklik was Cabinda as 'n onafhanklike land beplan, maar Angola beset Cabinda en sedert 1975 is Cabinda 'n deel van Angola en die [[Kongo (volk)|Bakongo]] strewe na onafhanklikheid. == Geskiedenis == Cabinda (ook bekend as die Portugese Kongo) word sedert 1 Februarie 1885 as 'n Portugese protektoraat erken deur die [[Koloniale Konferensie van Berlyn]]. Na die Angelierrevolusie in Portugal het verskeie politici belangstelling getoon om Cabinda deel van Angola te maak, hoewel dit nie daaraan grens nie. Dit het inderdaad met die onafhanklikheid van Angola in 1975 gebeur. Kort daarna het die ''Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda'' (FLEC, Front vir die Bevryding van die Enklawe Cabinda) 'n [[oorlog]] teen die Angolese teenwoordigheid begin, wat tot vandag toe voortduur. Daar is baie berigte oor menseregteskendings in Cabinda. In 2003 het 'n ad hoc-kommissie van die UNHCR berig dat die [[MPLA]] baie gruweldade gepleeg het. In 2004 het die direkteur van die Human Rights Watch-missie vir Afrika berig dat die Angolese leër voortgegaan het om misdade teen Cabindese burgerlikes te pleeg. In Julie 2006, ná die wapenstilstandonderhandelinge in die Republiek van die Kongo, het António Bento Bembe - as president van Cabindan Forum for Dialogue and Peace, en vise-president en uitvoerende sekretaris van FLEC - aangekondig dat die separatiste van Cabinda gereed is om 'n wapenstilstand te verklaar. Bembe was die leier van die "Cabindan Forum for Dialogue", 'n organisasie wat die meeste Cabinda-groepe verteenwoordig. Die vrede is erken deur die [[Verenigde State]], [[Frankryk]], Portugal, [[Rusland]], [[Gaboen]], die Demokratiese Republiek van die Kongo, die Republiek van die Kongo, [[Japan]], [[Suid-Korea]], die [[Europese Unie]] en die [[Afrika-unie]]. "Ons gaan 'n skietstilstand onderteken met die Angolese wat in ruil daarvoor die beginsel aanvaar het om spesiale status aan Cabinda te verleen," het hy aangekondig en gesê dat sy groep beplan om deel te wees van Angola, met 'n belofte van een of ander vorm van outonomie.<ref>[http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/KKEE-6RKMY3?OpenDocument (Reuters): Cabinda separatists say ready to sign ceasefire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209051828/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/KKEE-6RKMY3?OpenDocument |date= 9 Februarie 2009 }} Besoek op 2 November 2007.</ref> Vanaf [[Parys]] het FLEC-FAC aangevoer Bembe het geen gesag of mandaat om met die Angolese te onderhandel nie, en dat die enigste aanvaarbare oplossing die totale onafhanklikheid is.<ref>[http://allafrica.com/stories/200607140720.html allafrica.com - Subscription required] Besoek op 4 November 2006.</ref> == Ekonomie == Aan die kus lê olievelde wat van die grootste ter wêreld is. In 1954 is daar met navorsing begin en produksie vind sedert 1968 plaas. Cabinda produseer 700 000 vate [[petroleum]] per dag, wat ongeveer 70% van die Angolese olieproduksie uitmaak. Dit maak dus 80% van die uitvoer van Angola uit en is baie belangrik vir die Angolese [[BNP]]. Cabinda Oil is verbonde aan Sonangol, Agip Angola Lda. Sonangol besit 41%, Chevron 39,2%, Elf 10% en Agip 9,8%. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commons category|Cabinda}} * [http://www.cabinda.gov.ao/ Amptelike webwerf van die provinsiale goewerneur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150625052736/http://www.cabinda.gov.ao/ |date=25 Junie 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20090327023615/http://www.mat.gv.ao/portalmat/default.aspx?s=44 Informasie oor die provinsie van die Angolese regering] * [https://web.archive.org/web/20120611001311/http://www.info-angola.ao/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=11&Itemid=1231 Informasie oor die provinsie by ''Info Angola''] * [http://www.cabinda.net/ Amptelike "Republiek van Cabinda" webwerf] * [http://www.cabinda.org/ Amptelike Webwerf van die Republiek van Cabinda in Ballingskap] F.L.E.C (Engels) * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/angola/ao_appen.html VSA regering statistiek van 1988] * [http://www.legalbrief.co.za/article.php?story=20070820151711831 Uitbuiting van mense van Cabinda beweer] * [http://ao.geoview.info/cabinda,2243266 Provinsie geografiese informasie by geoview.info] {{Provinsies van Angola}} {{Lande in Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lande in Afrika]] [[Kategorie:Omstrede gebiede]] [[Kategorie:Provinsies van Angola]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] 2e7twlq8gknttf660gj9tic0wxui2rs 0 61287 2900619 2872890 2026-05-02T06:44:54Z Aliwal2012 39067 2900619 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Carnivora | fossil_range = | status = | trend = | status_system = | status_ref = | image = Carnivora.jpg | image_width = 220px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | unranked_superordo = Ferae | ordo = '''Carnivora''' | familia = | subfamilia = | genus = | genus_authority = | species = | binomial = | binomial_authority = | subdivision_ranks = | subdivision = | range_map = | range_map_caption = | type_species = | type_species_authority = }} Die uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] '''Carnivora''' (van [[Latyn]] ''carō'' (stam ''carn-'') "vleis", + ''vorāre'' "verslind") sluit meer as 260 spesies [[soogdiere]] in. Die diere word gewoonlik '''roofdiere''' genoem en is die mees uiteenlopende [[Orde (biologie)|orde]] van die soogdier wat grootte betref – van die [[wesel (dier)|wesel]] (''Mustela nivalis'') wat so klein as 25&nbsp;g en 11&nbsp;cm kan wees, tot die [[ysbeer]] (''Ursus maritimus''), wat tot 1&nbsp;000&nbsp;kg kan weeg en die [[suidelike see-olifant]] (''Mirounga leonina''), waarvan die mannetjies tot 5&nbsp;000&nbsp;kg kan weeg en 6,9&nbsp;m lank kan wees. Die meeste roofdiere eet vleis, hoewel sommige [[Omnivoor|omnivore]] en ander plantetend is. "Predator" (uitspraak: pre-DA-tor) of die meervoud, "predatore" kan ook gebruik word i.p.v. "roofdier", maar dit word afgeraai omdat dit [[anglisisme|anglisisties]] is. == Indeling == Die vernaamste onderskeid binne die orde ''Carnivora'' word getref tussen die landlewende roofdiere (suborde ''Fissipedia'') en die seelewende roofdiere (suborde ''Pinnipedia''). Daar word egter algemeen aanvaar dat die seelewende roofdiere van vroeëre landlewende roofdiere afstam. Daar is byvoorbeeld deur navorsing vasgestel dat daar tussen die bloedserum van veral die bere ''(familie Ursidae)'' en die suborde ''Pinnipedia'' 'n groot ooreenkoms is. Ook die feit dat die kleintjies van seeroofdiere op land gebore word, is moontlik 'n aanduiding daarvan dat die seeroofdiere van landroofdiere afstam. Die [[fossiel]]e wat tot dusver gevind is, dui daarop dat die [[hondagtiges]] (familie ''Canidae'') waarskynlik in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] ontstaan het, terwyl die [[marteragtiges]] (familie ''Mustelidae'') en die beeragtiges (familie ''Ursidae'') in die [[Ou Wêreld]] ontstaan het. Oor die indeling van roofdiere in families en superfamilies bestaan nog heelwat meningsverskil. == Bou en lewenswyse == Die aantal molare (kiestande) en premolare (vals kiestande) in die kake van verskillende roofdierspesies verskil, maar byna alle roofdiere het 3 snytande en 1 goed ontwikkelde oogtand (slagtand) in elke kaakhelfte. Die vergrote oogtande dien as wapen en om prooi mee vas te hou. Die aantal premolare wissel van 4 tot 2 in elke kaakhelfte en die molare van 2 bo en 3 onder tot 1 bo en onder. Die laaste premolaar van die bokaak en die eerste molaar van die onderkaak is dikwels vergroot, met skerp snyvlakke wat teen mekaar pas, en is as die skeurtande bekend. Hulle word gebruik om vleis mee te skeur. Sommige roofdiere eet ook plantaardige materiaal en by veral daardie roofdiere is die molare goed ontwikkel. Die kake van roofdiere kan egter slegs op en af beweeg en hulle is dus nie daartoe in staat om werklik te kou nie. Roofdiere het geen sleutelbeen nie, waardeur die voorste ledemate baie beweeglik is. Die meeste roofdiere is toongangers (slegs hul tone maak kontak met die grond wanneer hulle loop), maar soorte soos die bere is soolgangers (die hele voetsool maak kontak met die grond). Soorte soos die sivetkat (''Viverra civetta'', in werklikheid nie ʼn kat nie) is halfsoolgangers. Die sintuie van alle roofdiere is baie goed ontwikkel. Sommige soorte maak veral op hul gesigsvermoë staat, terwyl ander veral op hul reuk- of hoorvermoë staatmaak om hul prooi te vang. Die meeste roofdiere leef, soos die naam aandui, van ander diere, maar sommige kan ekologies as alleseters geklassifiseer word, terwyl die pandas van [[Asië]] en [[Australië]] planteters is. Heelparty roofdiere is ook aaseters. Leeus is byvoorbeeld normaalweg hoofsaaklik predatore en gevlekte [[hiëna]]s aasdiere, maar in sommige gevalle is die hiënas hoofsaaklik predatore en die leeus aasdiere. By roofdiere word 'n groot verskeidenheid jagmetodes aangetref wat ten nouste gekoppel is aan die vorm van die ledemate, die vorm van die kloue en die samestelling van die gebit. Die meeste roofdiere jag alleen en vang hul prooi deur dit te verras. In enkele gevalle word die prooi uitgegrawe. Die algemene jagtegniek van die sosiale hondagtiges soos die wolwe en die wildehonde bestaan daaruit dat die prooi agtervolg, van die res van sy trop geskei en uiteindelik gevang word wanneer dit van uitputting nie verder kan hardloop nie. Ook [[jagluiperd]] (''Acinonyx jubatus'') jaag hul prooi, maar meestal nie in 'n groep nie. Die meeste ander katagtiges bekruip hul prooi en verras hulle dan met 'n kort stormloop. Die intrekbare kloue word dikwels in die uiteindelike aanval gebruik. Die [[leeu]] (''Panthera leo'') is die enigste [[Katagtiges|katagtige]] wat in groepe jag. Sulke groepe omsingel dikwels ʼn kudde prooidiere en enkeles bekruip en bestorm dan die prooidier. In ander gevalle dryf 'n groep leeus hul prooi wind af na waar ʼn ander leeu of 'n paar leeus le en wag, en laasgenoemde doen dan die vangwerk. In byna alle gevalle word die werklike vang van die prooidier deur die wyfies gedoen. By baie van die roofdiere kom die mannetjies en die wyfies slegs gedurende die paarseisoen bymekaar en leef hulle die res van die tyd alleen. By soorte soos die wolwe kom blywende paarvorming egter wel voor, terwyl die mannetjies en die wyfies van soorte soos [[jakkals]]e en [[wildehond]]e ook dikwels meer as een seisoen bymekaar bly. Die kleintjies van roofdiere word meestal blind gebore en bly 'n geruime tyd in die [[nes]] voordat hulle dit verlaat. Die wyfie bly meestal by die kleintjies totdat hulle selfstandig kan jag, en soms nog langer. Tierwyfies bly meer as 18 maande by hul kleintjies. == Verwantskap == Die Carnivora is een van die ses soogdierordes van die [[soogdier#Laurasiatheria|Laurasiatheria]] en die Pholidota (die [[ietermagog]]) is naverwant binne hierdie groep. Die verwantskap binne die Carnivora is geneties moeilik presies te bepaal omdat daar kort periodes gewees het waarin groot veranderings in die [[DNS]] plaasgevind het. Hierdie effek word ''Incomplete Lineage Sorting (ILS)'' genoem. Veral binne die Musteloidea is dit 'n probleem. Volgens Doronina et al. moet die stamboom ongeveer so uitgesien hê:<ref>''Exploring Massive Incomplete Lineage Sorting in Arctoids (Laurasiatheria, Carnivora)'' Mol Biol Evol (2015) 32 (12): 3194-3204. {{Outeur|Liliya Doronina, Gennady Churakov, Jingjing Shi, Jürgen Brosius, Robert Baertsch, Hiram Clawson en Jürgen Schmitz}}</ref> {{clade| style=font-size:80%; line-height:80% |label1=[[Laurasiatheria]] |1={{Clade |label1=Ferae |1={{clade |1=- [[ietermagog]] |label1=Pholidota |label2='''Carnivora''' |2={{clade |label1=[[Feliformia]] |label2=[[Caniformia]] |1=[[Felidae]] (katte) |2={{clade |1=[[Canidae]] (honde, wolwe) |label2=Arctoidea |2={{clade |1={{clade |1=[[Ursidae]] (bere) |2=Ailuropodinae - ([[panda]])}} |2={{clade |label1=[[Pinnipedia]] |1={{clade |1={{clade |1=Odobenidae - ([[walrus]]se) |2=Otariidae -([[pelsrob]]be)}} |2=[[Phocidae]] - ([[seehond]]e)}} |label2=Musteloidea |2={{clade |1=[[Ailuridae]] - ([[rooi panda]]) |2={{clade |1=[[Mustelidae]] - ([[wesel (dier)|wesel]], [[ratel]]) |2=[[Procyonidae]] - (wasbeer)}} |3=[[Memphitidae]] - (stinkdiere)}} }}}}}}}}}} |2={{clade |1=[[Cetartiodactyla]] |2=[[Perissodactyla]] |3=[[Vlermuis|Chiroptera]] |4=[[Eulipotyphla]]}}}} }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409656}}, volume 24, bl. 103 [[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]<small>Hierdie artikel is vertaal van die [[:en:Carnivora|Engelse Wikipedia]]</small> {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roofdiere| ]] rjx2q23yr7zgdja9yw1e2eincsnrn1z 0 66987 2900519 2856525 2026-05-01T18:57:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900519 wikitext text/x-wiki [[Beeld:InnerSolarSystem-af.png|300px|thumb|Die asteroïede van die binneste Sonnestelsel en Jupiter. Die gordel lê tussen die wentelbane van Jupiter en Mars. {| style="width:100%;" |- | valign=top| {{legend0|#FFFF00|border=1px solid #B3B300|[[Son]]}}<br /> {{legend0|#6ad768|border=1px solid #2B9929|[[Trojaan (sterrekunde)|Jupiter-trojane]]}}<br /> {{legend0|#007DD6|border=1px solid #00508A|Wentelbane van die planete}} | valign=top| {{legend0|#e9e9e9|border=1px solid #999999|'''Asteroïedgordel'''}}<br /> {{legend0|#d39300|border=1px solid #855D00|Hilda-asteroïede}}<br /> {{legend0|#c90000|border=1px solid #940000|[[Nabyaardevoorwerp]]e {{small|(seleksie)}}}} |} ]] Die '''asteroïedgordel''' of '''asteroïdegordel''' is 'n [[torus]]vormige streek in die [[Sonnestelsel]], rofweg tussen die [[Wentelbaan|wentelbane]] van [[Jupiter]] en [[Mars]]. Dit bestaan uit talle soliede, onreëlmatig gevormde liggame wat [[asteroïed]]e genoem word. Die gordel word ook die '''hoofasteroïedgordel''' genoem, aangesien daar ander asteroïede ook in die Sonnestelsel is, soos die [[nabyaardevoorwerp]]e en [[Trojaan (sterrekunde)|trojane]].<ref name = Williams>{{cite news|url=http://www.universetoday.com/32856/asteroid-belt/|title=What is the Asteroid Belt?|author=Matt Williams|work=Universe Today|date=2015-08-23|accessdate=2016-01-30}}</ref> Die asteroïedgordel is die kleinste sirkumstellêre gordel in die Sonnestelsel en die naaste een aan die [[Son]]. [[Klein Sonnestelselliggame]] in ander streke is die [[nabyaardevoorwerp]]e, [[Sentour (kleinplaneet)|sentoure]], [[Kuipergordel]]voorwerpe, [[Verstrooide skyf|verstrooideskyfvoorwerpe]], die [[Sednoïde|sednoiëde]] en die [[Oortwolk]]voorwerpe. Die vier grootste asteroïede maak sowat 60% van die hoofgordel uit. Hulle is: [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]], [[4 Vesta|Vesta]], [[2 Pallas|Pallas]] en [[10 Hugiëia|Hugiëia]]. Die algehele massa van die gordel is na raming sowat 3% van dié van die [[Maan]].<ref name="Pitjeva2018">{{cite journal|last=Pitjeva|first=E. V.|title=Masses of the Main asteroid Belt and the Kuiper Belt from the Motions of Planets and Spacecraft|journal=Solar System Research|volume=44|issue=8–9|pages=554–566|year=2018|arxiv=1811.05191|doi=10.1134/S1063773718090050|bibcode=2018AstL...44..554P|s2cid=119404378}}</ref> Ceres, die enigste voorwerp in die gordel wat groot genoeg is om 'n [[dwergplaneet]] te wees, se deursnee is sowat 950&nbsp;km, terwyl Vesta, Pallas en Hugiëia se deursnee minder as 600&nbsp;km is.<ref name="Krasinskyetal2002">{{cite journal |first1=G. A. |last1= Krasinsky | last2=Pitjeva | first2=E. V. | last3=Vasilyev | first3=M. V. | last4=Yagudina | first4=E. I. |bibcode=2002Icar..158...98K |title=Hidden Mass in the asteroid Belt |journal=Icarus |volume=158 |issue=1 |pages=98–105 |date=July 2002 |doi=10.1006/icar.2002.6837}}</ref><ref name="Pitjeva2005">{{cite journal |last=Pitjeva |first=E. V. |title=High-Precision Ephemerides of Planets—EPM and Determination of Some Astronomical Constants |journal=Solar System Research |year=2005 |volume=39 |issue=3 |pages=176–186 |url=http://iau-comm4.jpl.nasa.gov/EPM2004.pdf |doi=10.1007/s11208-005-0033-2 |bibcode=2005SoSyR..39..176P |s2cid=120467483 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703074335/http://iau-comm4.jpl.nasa.gov/EPM2004.pdf|archive-date=July 3, 2014 }}</ref><ref name="jplsbdb">{{cite web|first=Donald K.|last=Yeomans|date = July 13, 2006|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi|title = JPL Small-Body Database Browser|publisher = NASA JPL|access-date = 2010-09-27|archive-url= https://web.archive.org/web/20100929043420/http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi| archive-date= 29 September 2010 |url-status= live}}</ref> Die oorblywende liggame is tot slegs 'n paar meter elk breed.<ref>{{cite web | title=Smallest known asteroid characterized using Earth-based telescopes | date=November 30, 2016 | publisher=University of Arizona | url=https://phys.org/news/2016-11-smallest-asteroid-characterized-earth-based-telescopes.html | access-date=2024-05-03 }}</ref> Die aseroïede is so yl versprei dat verskeie onbemande ruimtetuie al sonder enige voorvalle daardeur gevlieg het.<ref>{{cite news |url=http://www.universetoday.com/110276/why-the-asteroid-belt-doesnt-threaten-spacecraft/ |title=Why the asteroid Belt Doesn't Threaten Spacecraft | first=Brian | last=Koberlein |work=Universe Today |date=2014-03-12 |access-date=2016-01-30}}</ref> Nogtans kom botsings tussen groot asteroïede voor en dan kan asteroïedfamilies ontstaan, waarvan die lede ooreenkomstige wentelbaaneienskappe en samestellings het. Individuele asteroïede in die gordel word gekategoriseer volgens hulle [[spektrum]]; die meeste val in drie basiese groepe: [[koolstof]]draend (C-tipe), [[Silikaat|silikaatasteroïede]] (S-tipe) en [[metaal]]ryk (M-tipe). Die asteroïedgordel het uit die [[Newelhipotese|oersonnewel]] ontstaan as 'n groep [[Planetesimaal|planetesimale]],<ref name=CosmosUp>{{cite web |url=http://www.cosmosup.com/how-did-the-asteroid-belt-form/ |title=How Did The asteroid Belt Form? Was There A Planet There? |publisher=CosmosUp |date=2016-01-17 |access-date=2016-01-30 |archive-date=December 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206114730/http://www.cosmosup.com/how-did-the-asteroid-belt-form/ |url-status=dead }}</ref> die kleiner voorlopers van [[protoplanete]]. Die [[swaartekrag]]versteurings deur Jupiter het egter tussen Mars en Jupiter gekeer dat hulle in 'n [[planeet]] saamsmelt.<ref name=CosmosUp/><ref>{{cite web |url=http://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |title=Asteroid Belt: Facts & Information | first=Nola Taylor | last=Redd |work=Space.com |date=2012-06-11 |access-date=2016-01-30}}</ref> As gevolg van die verstrooiing van die plantesimale het 99,9% van die gordel se oorspronklike massa in die eerste 100&nbsp;miljoen jaar van die Sonnestelsel se geskiedenis verlore gegaan.<ref>{{cite news |first=Kelly |last=Beatty |date=March 10, 2009 |url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |title=Sculpting the asteroid Belt |newspaper=Sky & Telescope |access-date=2014-04-30 }}</ref> ==Oorsprong== [[Beeld:Ceres-Vesta-Eros compared to Pluto-Charon.jpg|links|300px|thumb|[[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]], verreweg die grootste liggaam in die asteroïedgordel. Die gordel se massa is aansienlik kleiner as [[Pluto]] s'n, en rofweg twee keer dié van Pluto se maan, [[Charon (maan)|Charon]].]] ===Vorming=== In 1802, kort ná die ontdekking van Pallas, het [[Heinrich Wilhelm Olbers]] aan [[William Herschel ]] voorgestel dat Ceres en Pallas fragmente van ’n hipotetiese, veel groter planeet, [[Faëton (hipotetiese planeet)|Faëton]], is wat eens in die Mars-Jupiter-streek voorgekom het en baie miljoene jare tevore ontplof het of deur ’n komeet getref is.<ref>{{cite web |title=A Brief History of Asteroid Spotting |work=Open2.net |url=http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/history.html |access-date=15 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807151228/http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/history.html |archive-date=7 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (Die sterrekundige K.N. Sawtsjenko van [[Odesa]] het voorgestel Ceres, Pallas, Juno en Vesta is ontsnapte mane eerder as fragmente van ’n planeet wat ontplof het).<ref name="originoftheasteroids">{{cite web |author=Bronshten |title=Origin of the Asteroids |year=1971 |url=http://Archive.Org}}</ref> Die groot [[energie]] wat nodig is om ’n planeet te laat ontplof en die gordel se klein massa, wat net sowat 3% van die Maan s’n is,<ref name="Krasinskyetal2002" /> ondersteun nie die hipotese nie. Verder maak die aansienlike [[chemie]]se verskille tussen die asteroïede dit moeilik om te verduidelik as hulle fragmente van een planeet is.<ref>{{cite web |author1=Masetti, M. |author2=Mukai, K. |last-author-amp=yes |date=1 Desember 2005 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980810a.html |title=Origin of the Asteroid Belt |publisher=NASA Goddard Spaceflight Center |access-date=25 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102000831/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980810a.html |archive-date= 2 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 2018 is in ’n studie deur navorsers aan die Universiteit van Florida bevind die asteroïedgordel is geskep deur oorblyfsels van verskeie antieke protoplanete en nie net een planeet nie.<ref>{{cite web |url=http://news.ufl.edu/articles/2018/06/study-reveals-secret-origins-of-asteroids-and-meteorites.php |title=Study reveals secret origins of asteroids and meteorites |date=2 Julie 2018 |website=news.ufl.edu |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312064035/http://news.ufl.edu/articles/2018/06/study-reveals-secret-origins-of-asteroids-and-meteorites.php |archive-date=12 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die huidige hipotese is dat die asteroïedgordel uit die [[Sonnewel|oersonnewel]] ontstaan het as ’n groep [[planetesimale]].<ref name=CosmosUp/> Planetesimale is die kleiner voorlopers van [[protoplanete]]. Die sonnewelhipotese oor die vorming van die Sonnestelsel stem ooreen met die lank bestaande hipotese oor die ontstaan van planeetstelsels in die algemeen: ’n Wolk van interstellêre stof en gas het ingestort onder die invloed van swaartekrag en ’n draaiende kolk materiaal gevorm wat verder ineengedruk is om die Son en planete te vorm.<ref>{{cite web |last=Watanabe |first=Susan |date=20 Julie 2001 |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520 |title=Mysteries of the Solar Nebula |publisher=Nasa |access-date=2 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824075141/http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520 |archive-date=24 Augustus 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die eerste paar miljoen jaar van die Sonnestelsel se geskiedenis het ’n [[akkresieskyf]] gevorm waarin klewerige klein deeltjies teen mekaar gebots, aan mekaar gekleef en eindelik groter klonte gevorm het. Sodra die klonte groot genoeg was, het hulle ander materie aangetrek en planetesimale gevorm. Hulle het aanhou groei en die planete gevorm. Tussen Mars en Jupiter het [[swaartekrag]]versteurings deur Jupiter dit onmoontlik gemaak dat die materie planete kon vorm.<ref name=CosmosUp/><ref>{{cite web |url=http://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |title=Asteroid Belt: Facts & Information |author=Nola Taylor Redd |work=Space.com |date=11 Junie 2012 |access-date=30 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426023735/https://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle het eerder om die Son bly wentel en soms teen mekaar gebots.<ref name="icarus153">{{cite journal |author1=Petit, J.-M.|author2=Morbidelli, A.|author3=Chambers, J.|last-author-amp=yes| title=The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt | journal=Icarus | date=2001 | volume=153 | issue=2 | pages=338–347 | url=http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf | accessdate=2007-03-22| doi = 10.1006/icar.2001.6702 | bibcode=2001Icar..153..338P | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070221085835/http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf| archivedate= 21 Februarie 2007 }}</ref> Die botsings het te heftig geraak en in plaas van saamsmelt, het die planetesimale en die meeste van die protoplanete uitmekaargespat. As gevolg daarvan het 99,9% van die gordel se aanvanklike massa in die eerste 100&nbsp;miljoen jaar van die Sonnestel se geskiedenis verlore gegaan.<ref>{{cite web |first=Kelly |last=Beatty |date=10 Maart 2009 |url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |title=Sculpting the Asteroid Belt |publisher=Sky & Telescope |access-date=30 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809114727/https://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sommige fragmente het eindelik in die binneste Sonnestelsel beland en tot [[meteoor]]botsings teen die binneplanete gelei. Die asteroïede se wentelbane word steeds ontwrig wanneer hulle wentelperiodes om die Son ’n [[baanresonansie]] met Jupiter vorm. Teen hierdie wentelafstande kom ’n [[Kirkwoodgaping]] voor wanneer hulle in ander wentelbane geskuif word.<ref>{{cite journal|last1=Delgrande|first1=J. J.|last2=Soanes|first2=S. V.|title=Kirkwood's Gap in the Asteroid Orbits|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=37|date=1943|pages=187|bibcode = 1943JRASC..37..187D}}</ref> ===Evolusie=== Die asteroïede is nie oorblyfsels van die aanvanklike Sonnestelsel nie. Hulle het sedert hulle vorming aansienlike evolusie ondergaan, insluitende interne verhitting (in die eerste paar miljoene jare), oppervlaksmelting vanweë botsings, ruimteverwering vanweë straling en ’n bombardement deur mikrometeoriete.<ref>{{cite journal|title=Asteroid Space Weathering and Regolith Evolution|author=Clark, B. E.|author2=Hapke, B.|author3=Pieters, C.|author4=Britt, D.|place=University of Arizona|date=2002|bibcode=2002aste.book..585C|page=585|journal=Asteroids III}}{{cite journal|title=The Spectral and Physical Properties of Metal in Meteorite Assemblages: Implications for Asteroid Surface Materials|author=Gaffey, Michael J.|date=1996|bibcode=1986Icar...66..468G|volume=66|pages=468–486|journal=Icarus|issn=0019-1035|doi=10.1016/0019-1035(86)90086-2|issue=3}}{{cite web|title= Thermal alteration of asteroids: evidence from meteorites|author=Keil, K.|work=Planetary and Space Science|url=http://www.ingentaconnect.com/content/els/00320633/2000/00000048/00000010/art00054|date=2000|accessdate=2007-11-08}}{{cite journal|title=Impact of ions and micrometeorites on mineral surfaces: Reflectance changes and production of atmospheric species in airless solar system bodies|author=Baragiola, R. A.|author2=Duke, C. A.|author3=Loeffler, M.|author4=McFadden, L. A.|author5=Sheffield, J.|last-author-amp=yes|date=2003|bibcode=2003EAEJA.....7709B|page=7709|journal=EGS – AGU – EUG Joint Assembly}} </ref> Hoewel sommige wetenskaplikes hulle oorblyfsels van planetesimale noem,<ref>{{cite journal |author1=Chapman, C. R.|author2=Williams, J. G.|author3=Hartmann, W. K.| title=The asteroids| date=1978 | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics | volume=16| pages=33–75 | doi=10.1146/annurev.aa.16.090178.000341 | bibcode=1978ARA&A..16...33C }}</ref> beskou ander hulle as ’n aparte verskynsel.<ref>{{cite web|title=Asteroid 433 Eros and partially differentiated planetesimals: bulk depletion versus surface depletion of sulfur|author=Kracher, A.|work=Ames Laboratory|date=2005|url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/03788/EGU05-J-03788.pdf |accessdate=2007-11-08| archiveurl= https://web.archive.org/web/20071128200221/http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/03788/EGU05-J-03788.pdf| archivedate= 28 November 2007 }}</ref> [[Beeld:951 Gaspra.jpg|thumb|220px|951 Gaspra, die eerste asteroïed wat deur 'n ruimtetuig afgeneem is, soos gesien met [[Galileo-ruimtesending|Galileo]] se 1991-verbyvlug (kleure is helderder gemaak).]] Die massa van die huidige asteroïedgordel is vermoedelik net ’n fraksie van dié van die oorspronklike gordel. Volgens rekenaarsimulasies kon die oorspronklike gordel se massa met dié van die [[Aarde]] ooreengestem het.<ref>{{cite web |author=Robert Piccioni |url=http://www.guidetothecosmos.com/newsletter-Habitable-Earth.html |title=Did Asteroid Impacts Make Earth Habitable? |publisher=Guidetothecosmos.com |date=19 November 2012 |access-date=3 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707073819/http://www.guidetothecosmos.com/newsletter-Habitable-Earth.html |archive-date=7 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die meeste materiaal is binne ’n miljoen jaar ná hulle vorming uit die gordel gewerp, hoofsaaklik weens swaartekragsteurings, en so het minder as 0,1% van die oorspronklike massa oorgebly.<ref name="icarus153" /> Sedert die gordel se vorming het die grootteverspreiding daarvan redelik stabiel gebly: Daar was nie ’n aansienlike toe- of afname in die tipiese grootte van die hoofgordelasteroïede nie.<ref>{{cite news |url=https://uanews.arizona.edu/story/asteroids-caused-early-inner-solar-system-cataclysm |title=Asteroids Caused the Early Inner Solar System Cataclysm |work=UANews |access-date=18 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430053337/https://uanews.arizona.edu/story/asteroids-caused-early-inner-solar-system-cataclysm |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die baanresonansie van 4:1 met Jupiter, by ’n radius van 2,06&nbsp;[[Astronomiese eenheid|AE]], kan beskou word as die binneste grens van die asteroïedgordel. Versteurings deur Jupiter stuur liggame wat daarheen afwyk in onstabiele wentelbane. Die meeste liggame wat in die radius van hierdie gaping ontstaan het, is in die vroeë geskiedenis van die Sonnestelsel deur Mars aangetrek (wat ’n [[afelium]] by 1,67&nbsp;AE het) of deur sy swaartekragsteurings weggewerp.<ref>{{cite web |author1=Alfvén, H. |author2=Arrhenius, G. |date=1976 |url=https://history.nasa.gov/SP-345/ch4.htm |title=The Small Bodies |work=SP-345 Evolution of the Solar System |publisher=Nasa |access-date=12 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513081833/https://history.nasa.gov/SP-345/ch4.htm |archive-date=13 Mei 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Hungaria-asteroïede is nader aan die Son as die 4:1-resonansie, maar word deur hulle groot [[baanhelling]]s beskerm.<ref>{{cite journal | title=The Hungaria group of minor planets | last=Spratt| first=Christopher E. | journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada | volume=84| pages=123–131|date=April 1990 | bibcode=1990JRASC..84..123S }}</ref> Toe die asteroïede aanvanklik gevorm het, het die temperature op ’n afstand van 2,7&nbsp;AE van die Son af ’n "sneeulyn" onder die vriespunt van [[water]] gevorm. Planetesimale wat verder weg van die Son gevorm het, het ys aangetrek.<ref>{{cite journal |author1=Lecar, M.|author2=Podolak, M.|author3=Sasselov, D.|author4=Chiang, E.| title=Infrared cirrus&nbsp;– New components of the extended infrared emission | journal=The Astrophysical Journal | date=2006 | volume=640 | issue=2 | pages=1115–1118 | bibcode=2006ApJ...640.1115L | doi=10.1086/500287|arxiv = astro-ph/0602217 }}</ref><ref>{{cite news |first=Phil |last=Berardelli |title=Main-Belt Comets May Have Been Source Of Earths Water |publisher=Space Daily |date=23 Maart 2006 |url=http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html |access-date=2007-10-27 <!--DASHBot--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418150030/https://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2006 is aangekondig ’n groep komete is in die asteroïedgordel anderkant die sneeulyn ontdek, en hulle het dalk die water verskaf vir die Aarde se [[Oseaan|oseane]]. Volgens sommige modelle het te min water tydens die vorming van die Aarde ontstaan om oseane te vorm, wat beteken ’n bron van buite, soos ’n bombardement deur komete, was nodig.<ref>{{cite web |last=Lakdawalla |first=Emily |date=28 April 2006 |url=http://www.planetary.org/blog/article/00000551/ |title=Discovery of a Whole New Type of Comet |publisher=The Planetary Society |access-date=20 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070501211319/http://www.planetary.org/blog/article/00000551/ |archive-date=1 Mei 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==Eienskappe== {{Pie chart |value1 = 39.2 |label1 = [[1 Ceres]] |value2 = 10.8 |label2 = [[4 Vesta]] |value3 = 8.52 |label3 = [[2 Pallas]] |value4 = 3.63 |label4 = [[10 Hygiea]] |value5 = 1.46 |label5 = 704 Interamnia |color5 = #fee090 |value6 = 1.52 |label6 = 15 Eunomia |value7 = 35.1 |label7 = Res |legend=true |caption=Die massas van die grootste asteroïede as 'n persentasie van die hoofgordel. |autoscale=true |radius=125 |border=no }} In teenstelling met die algemene opvatting is die asteroïedgordel hoofsaaklik leeg. Die asteroïede is oor so ’n groot volume versprei dat dit onwaarskynlik sou wees om een te bereik sonder om noukeurig te mik. Nietemin is honderdduisende asteroïede tans bekend, en die totaal is in die miljoene of meer, afhangend van die onderste grootte-afsnypunt. Meer as 200 asteroïede is sover bekend groter as 100&nbsp;km,<ref>{{cite web | last = Yeomans | first = Donald K. | date = April 26, 2007 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi | title = JPL Small-Body Database Search Engine | publisher = NASA JPL | access-date = 2007-04-26 }} – search for asteroids in the main belt regions with a diameter >100.</ref> en ’n opname in die [[infrarooi]] golflengtes het getoon die gordel bevat tussen 700&nbsp;000 en 1,7&nbsp;miljoen asteroïede met ’n deursnee van 1&nbsp;km of meer.<ref>{{cite journal | last1=Tedesco | first1=E. F. | last2=Desert | first2=F.-X. | title=The Infrared Space Observatory Deep Asteroid Search | journal=The Astronomical Journal | year=2002 | volume=123 | issue=4 | pages=2070–2082 | bibcode=2002AJ....123.2070T| doi = 10.1086/339482 | doi-access=free }}</ref> Die aantal asteroïede in die hoofgordel neem geleidelik toe namate die grootte afneem. Die meeste groter as ongeveer {{val|120|u=km}} in deursnee is oerliggame, aangesien hulle die akkresie-epog oorleef het, terwyl die meeste kleiner asteroïede die produkte is van fragmentasie van oerasteroïede. Die gemiddelde afstand tussen die asteroïede is omtrent 965&nbsp;600&nbsp;km,<ref name="EarthSky Updates on your cosmos and world 2021">{{cite web | title=The asteroid belt contains solar system remnants | website=EarthSky {{!}} Updates on your cosmos and world | date=2021-11-03 | url=https://earthsky.org/space/what-is-the-asteroid-belt/ | access-date=2023-01-20}}</ref><ref name="Williams 2016">{{cite web | last=Williams | first=Matt | title=How Far is the asteroid Belt from Earth? | website=Universe Today | date=2016-08-10 | url=https://www.universetoday.com/130136/far-asteroid-belt-earth/ | access-date=2023-01-20}}</ref> hoewel dit tussen asteroïedfamilies wissel en kleiner, onopgespoorde asteroïede selfs nader aan mekaar kan wees. Die totale massa van die gordel word geraam op {{val|2.39|e=21}}&nbsp;kg, wat 3% van die massa van die Maan is.<ref name="Pitjeva2018"/> Die vier grootste voorwerpe – Ceres, Vesta, Pallas en Hugiëia – bevat na raming 62% van die gordel se totale massa, waarvan 39% alleen deur Ceres uitgemaak word.<ref>{{Cite web|title=In Depth | Ceres|url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/dwarf-planets/ceres/in-depth|access-date=2023-02-11|website=NASA Solar System Exploration|date=November 9, 2017 }}</ref> ===Samestelling=== [[Beeld:Asteroid populations by orbital distance.svg|300px|thumb|Die verspreiding van spektraaltipes asteroïede volgens hulle afstand van die Son af.<ref>{{cite journal | title=Compositional Structure of the asteroid Belt | last1=Gradie | first1=J. | last2=Tedesco | first2=E. | journal=Science | date=June 1982 | volume=216 | issue=4553 | pages=1405–1407 | doi=10.1126/science.216.4553.1405 | pmid=17798362 | bibcode=1982Sci...216.1405G | s2cid=32447726 }}</ref>]] Die hedendaagse gordel bestaan hoofsaaklik uit drie kategorieë asteroïede: C-tipe koolstofhoudende, S-tipe slikaat- en ’n hibriedgroep X-tipe asteroïede. Die hibriedgroep het kenmerklose spektrums, maar hulle kan in drie groepe verdeel word op grond van weerkaatsing: die M-tipe [[metaal]]ryke, P-tipe primitiewe en E-tipe [[enstatiet]]-asteroïede. Nog tipes is ontdek wat nie in dié primêre klasse pas nie. Daar is ’n samestellingstendens van asteroïedtipes volgens toenemende afstand van die Son af, in die volgorde S-, C-, P- en die spektraalkenmerklose D-tipe.<ref name=DeMeo_et_al_2015>{{cite book | chapter=The Compositional Structure of the Asteroid Belt | last1=DeMeo | first1=F. E. | last2=Alexander | first2=C. M. O'D. | last3=Walsh | first3=K. J. | last4=Chapman | first4=C. R. | last5=Binzel | first5=R. P. | title=Asteroids IV | editor1-first=Patrick | editor1-last=Michel | editor2-first=Francesca E. | editor2-last=DeMeo | editor3-first=William F. | editor3-last=Bottke | publisher=University of Arizona Press | location=Tucson | isbn=978-0-816-53213-1 | pages=13–41 | year=2015 | doi=10.2458/azu_uapress_9780816532131-ch002 | arxiv=1506.04805 | bibcode=2015aste.book...13D | s2cid=4648806 }}</ref> [[Beeld:AllendeMeteorite.jpg|thumb|links|240px|'n Fragment van die [[Allende-meteoriet]], ’n koolstofhoudende [[chondriet]] wat in 1969 in [[Mexiko]] geval het.]] Koolstofhoudende asteroïede, soos hulle naam aandui, is ryk aan koolstof. Hulle oorheers die asteroïedgordel se buitestreke<ref name="ApJ133">{{cite journal | last1=Wiegert | first1=P. | last2=Balam | first2=D. | last3=Moss | first3=A. | last4=Veillet | first4=C. | last5=Connors | first5=M. | last6=Shelton | first6=I. | title=Evidence for a Color Dependence in the Size Distribution of Main-Belt Asteroids | journal=The Astronomical Journal | year=2007 | volume=133 | issue=4 | pages=1609–1614 | url=http://astro.uwo.ca/~wiegert/papers/2007AJ.133.1609.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706212244/http://astro.uwo.ca/~wiegert/papers/2007AJ.133.1609.pdf |archive-date=2011-07-06 |url-status=live | access-date=2008-09-06| doi = 10.1086/512128 | bibcode=2007AJ....133.1609W |arxiv = astro-ph/0611310 |s2cid=54937918}}</ref> en is skaars in die binneste gordel.<ref name=DeMeo_et_al_2015/> Saam maak hulle meer as 75% van die sigbare asteroïede uit. Hulle is rooier as die ander asteroïede en het ’n lae [[albedo]]. Hulle oppervlaksamestellings is soortgelyk aan dié van koolstofhoudende [[chondriet]]meteoriete. Chemies stem hulle spektrums ooreen met die oersamestelling van die vroeë Sonnestelsel, met [[waterstof]], [[helium]] en [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]] verwyder.<ref name=Blair_2002>{{cite book | title=Asteroids: Overview, Abstracts, and Bibliography | page=2 | year=2002 | isbn=978-1-59033-482-9 | publisher=Nova Science Publishers | editor-first=Edward C. | editor-last=Blair | url=https://books.google.com/books?id=oa289IxCvAAC&pg=PA2 }}</ref> S-tipe (silikaatryke) asteroïede is algemener naby die binneste deel van die gordel, binne 2,5&nbsp;[[AE]] van die Son af.<ref name="ApJ133" /><ref>{{cite journal | last=Clark | first=B. E. | title=New News and the Competing Views of Asteroid Belt Geology | journal=Lunar and Planetary Science | year=1996 | volume=27 | pages=225–226 | bibcode=1996LPI....27..225C }}</ref> Die spektrums van hulle oppervlakke toon die teenwoordigheid van silikate en ’n mate van metaal, maar geen beduidende koolstofhoudende verbindings nie. Dit dui daarop dat hulle materiale aansienlik van hulle oertoestand verander is, waarskynlik deur smelting en hervorming. Hulle het ’n relatief hoë albedo en vorm ongeveer 17% van die totale asteroïedbevolking.<ref name=Blair_2002/> M-tipe (metaalryke) asteroïede word gewoonlik in die middel van die hoofgordel aangetref, en hulle vorm die grootste deel van die oorblywende bevolking.<ref name=Blair_2002/> Hulle spektrums lyk soos dié van ysternikkel. Sommige word vermoedelik gevorm uit die metaalkerns van gedifferensieerde voorloperliggame wat deur botsings vernietig is. Nietemin kan sommige silikaatverbindings ’n soortgelyke voorkoms veroorsaak. So lyk die groot M-tipe asteroïed 22&nbsp;Kalliope of dit nie hoofsaaklik uit metaal saamgestel is nie.<ref>{{cite journal | last1=Margot | first1=J. L. | last2=Brown | first2=M. E. | title=A Low-Density M-type Asteroid in the Main Belt | journal=Science | year=2003 | volume=300 | issue=5627 | pages=1939–1942 | bibcode=2003Sci...300.1939M| doi = 10.1126/science.1085844 | pmid=12817147 |s2cid=5479442|url=https://pdfs.semanticscholar.org/d014/0c3feee1d41f01ff67e1637b4d367da520ef.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226121156/https://pdfs.semanticscholar.org/d014/0c3feee1d41f01ff67e1637b4d367da520ef.pdf|url-status=dead|archive-date=2020-02-26}}</ref> Dit is nog nie duidelik of alle M-tipes samestellingsgewys soortgelyk is, en of dit ’n aanduiding is van verskeie variante wat nie netjies in die hoofklasse C en S pas nie.<ref>{{cite journal | last1=Mueller | first1=M. | last2=Harris | first2=A. W. | last3=Delbo | first3=M. | others=the MIRSI Team | title=21 Lutetia and other M-types: Their sizes, albedos, and thermal properties from new IRTF measurements | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | year=2005| volume=37| page=627 | bibcode=2005DPS....37.0702M }}</ref> Een raaisel is die relatiewe skaarste aan V-tipe [[4 Vesta|Vestoïede]] of [[basalt]]iese asteroïede in die gordel.<ref name="Duffard">{{cite conference | last1=Duffard | first1=R. D. | last2=Roig | first2=F. | title=Two New Basaltic Asteroids in the Main Belt? | book-title=Asteroids, Comets, Meteors 2008 | date=July 14–18, 2008| location=Baltimore, Maryland | bibcode=2008LPICo1405.8154D| arxiv=0704.0230 }}</ref> Teorieë oor asteroïedvorming voorspel dat voorwerpe so groot soos Vesta of groter kors- en mantelstrukture behoort te vorm, hoofsaaklik bestaande uit basaltiese rots, wat sou beteken dat meer as die helfte van alle asteroïede uit basalt of [[olivien]] behoort te bestaan. Waarnemings dui egter aan dat 99% van die voorspelde basaltiese materiaal ontbreek.<ref name="olivine">{{cite web|title=Strange Asteroids Baffle Scientists| last=Than | first=Ker | year=2007|work=space.com|url=http://www.space.com/scienceastronomy/070821_basalt_asteroid.html|access-date=2007-10-14}}</ref> Tot 2001 is geglo die meeste basaltiese liggame wat in die asteroïedgordel ontdek is, kom van Vesta af (vandaar hulle naam V-tipe), maar die ontdekking van die asteroïed 1459&nbsp;Magnya het ’n effens ander chemiese samestelling getoon as die ander basaltiese asteroïede wat tot dusver ontdek is, en dit dui op ’n ander oorsprong.<ref name="olivine" /> Dié hipotese is versterk deur die verdere ontdekking in 2007 van twee asteroïede in die buitegordel, 7472&nbsp;Kumakiri en {{mp|(10537) 1991 RY|16}}, met ’n verskillende basaltiese samestelling wat nie van Vesta afkomstig kon wees nie. Hierdie twee is die enigste V-tipe asteroïede wat tot dusver in die buitegordel ontdek is.<ref name="Duffard" /> Die temperatuur van die asteroïedgordel wissel met die afstand van die Son af. Vir stofdeeltjies binne die gordel wissel die tipiese temperature van 200&nbsp;K ({{nowrap|-73 °C}}) by 2,2&nbsp;AE tot 165&nbsp;K ({{nowrap|-108 °C}}) by 3,2&nbsp;AE.<ref>{{cite journal | last1=Low | first1=F. J. | last2=Beintema | first2=D. A. | last3=Gautier | first3=T. N. | last4=Gillett | first4=F. C. | last5=Beichman | first5=C. A. | last6=Neugebauer | first6=G. | last7=Young | first7=E. | last8=Aumann | first8=H. H. | last9=Boggess | first9=N. | first10=J. P. | last11=Habing | first11=H. J. | last12=Hauser | first12=M. G. | last13=Houck | first13=J. R. | last14=Rowan-Robinson | first14=M. | last15=Soifer | first15=B. T. | last16=Walker | first16=R. G. | last17=Wesselius | first17=P. R. | title=Infrared cirrus – New components of the extended infrared emission | journal=Astrophysical Journal Letters | year=1984 | volume=278 | pages=L19–L22 | bibcode=1984ApJ...278L..19L | doi=10.1086/184213 }}</ref> As gevolg van rotasie kan die oppervlaktemperatuur van ’n asteroïed egter aansienlik wissel namate die sykante afwisselend aan sonstraling en dan aan die stellêre agtergrond blootgestel word. ===Hoofgordelkomete=== [[Beeld:Hubble views extraordinary multi-tailed asteroid P2013 P5.jpg|thumb|240px|links|Die komeet-asteroïed P/2013&nbsp;P5, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].<ref>{{cite news|title=When is a comet not a comet?|url=http://www.spacetelescope.org/news/heic1320/|access-date=12 November 2013|newspaper=ESA/Hubble Press Release}}</ref> ]] Verskeie andersins onopvallende liggame in die buitenste asteroïedgordel toon [[komeet]]agtige bedrywighede. Omdat hulle wentelbane nie verklaar kan word deur die aantrekking van klassieke komete nie, word baie van die buitenste asteroïede beskou as [[ys]]ig, met die ys wat soms blootgestel word aan [[sublimasie]] deur klein impakte. Hoofgordelkomete was moontlik ’n belangrike bron van die Aarde se [[Oseaan|oseane]] omdat die [[deuterium]]-[[waterstof]]-verhouding by klassieke komete te laag is om die hoofbron te kon gewees het.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=B1W4NTmI5Bk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/B1W4NTmI5Bk| archive-date=2021-10-30|title=Interview with David Jewitt|publisher=YouTube.com|date=2007-01-05|access-date=2011-05-21}}{{cbignore}}</ref> ===Wentelbane=== Die wentelbane van die meeste asteroïede in die asteroïedgordel het [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] van minder as 0,4 en ’n [[baanhelling|helling]] van minder as 30°. Die wentelbaanverspreiding van die asteroïede bereik ’n maksimum by ’n eksentrisiteit van omtrent 0,07 en ’n helling onder 4°.<ref name="mpc">{{cite web | last = Williams | first = Gareth |date=September 25, 2010 | url = http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/MPDistribution.html | title = Distribution of the Minor Planets | publisher = Minor Planet Center | access-date = 2010-10-27 }}</ref> Al het ’n tipiese asteroïed ’n relatief sirkelvormige wentelbaan en lê dit naby die vlak van die [[sonnebaan]], kan sommige asteroïedbane dus hoogs eksentries wees of ver buite die vlak van die sonnebaan beweeg. Soms word die term "hoofgordel" gebruik om slegs te verwys na die kompakter “kerngebied" waar die grootste konsentrasie liggame voorkom. Dit lê tussen die sterk 4:1- en 2:1-[[Kirkwoodgaping]]s by 2,06 en 3,27 AE, by wentelbaaneksentrisiteite van minder as ongeveer 0,33 en by baanhellings onder sowat 20°. In 2006 het dié "kerngebied" 93% van alle ontdekte en genommerde asteroïede in die Sonnestelsel bevat.<ref name="basedon1">[http://www.minorplanetcenter.org/iau/MPCORB.html Minor Planet Center orbit database], 8 Februarie 2006.</ref> Die [[JPL Small-Body Database]] lys meer as 1&nbsp;miljoen bekende hoofgordelasteroïede.<ref name="JPL-MBA">{{cite web |title = JPL Small-Body Database Search Engine: orbital class (MBA) |publisher = JPL Solar System Dynamics |url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi?obj_group=all;obj_kind=all;obj_numbered=all;ast_orbit_class=MBA;OBJ_field=0;ORB_field=0;table_format=HTML;max_rows=100;format_option=comp;c_fields=AcBhBgBjBiBnBsCkCqAi;.cgifields=format_option;.cgifields=obj_kind;.cgifields=obj_group;.cgifields=obj_numbered;.cgifields=ast_orbit_class;.cgifields=table_format;.cgifields=com_orbit_class&query=1&c_sort=AcA |access-date=2018-02-26}}</ref> ====Kirkwoodgapings==== {{Hoofartikel|Kirkwoodgaping}} [[Beeld:Kirkwood Gaps.svg|350px|thumb|Die aantal asteroïede in die hoofgordel as 'n funksie van hulle halwe lengteas (''a''). Die stippellyne verteenwoordig Kirkwoodgapings, terwyl kleure die vogende sones aandui:<br />{{legend0|#005aff|border=1px solid #333|I: binneste hoofgordel ({{nowrap|''a'' < 2,5 [[AE]])}}}}<br />{{legend0|#ffa500|border=1px solid #222|II: middelste hoofgordel ({{nowrap|2,5 AE < ''a'' < 2,82 AE}})}}<br />{{legend0|#55d400|border=1px solid #333|III: buitenste hoofgordel ({{nowrap|''a'' > 2,82 AE}})}}]] Die [[Ellips|halwe lengteas]] van ’n asteroïed word gebruik om die dimensies van sy wentelbaan om die Son te beskryf, en sy waarde bepaal sy wentelperiode. In 1866 het Daniel Kirkwood die ontdekking aangekondig van gapings in die afstande van dié liggame se wentelbane vanaf die Son. Hulle was geleë in posisies waar hulle omwentelingstydperk om die Son ’n heelgetalbreuk van Jupiter se wentelperiode was. Kirkwood het voorgestel die swaartekragsteurings van die planeet het gelei tot die verwydering van asteroïede uit hierdie wentelbane.<ref>{{cite journal | last=Fernie | first=J. Donald | title=The American Kepler | journal=American Scientist | year=1999 | volume=87 | issue=5 | page=398 | url=http://www.americanscientist.org/issues/pub/1999/9/the-american-kepler/2 | access-date=2007-02-04 | doi=10.1511/1999.5.398 | doi-broken-date=July 1, 2025 | archive-date=June 21, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170621121158/http://www.americanscientist.org/issues/pub/1999/9/the-american-kepler/2 | url-status=dead }}</ref> Wanneer die gemiddelde wentelperiode van ’n asteroïed ’n heelgetalbreuk van Jupiter se wentelperiode is, word ’n [[baanresonansie]] met die gasreus geskep wat voldoende is om ’n asteroïed se wentelelemente te versteur. Oerasteroïede het hierdie gapings binnegekom weens die migrasie van Jupiter se wentelbaan.<ref>{{cite journal | last1=Liou | first1=Jer-Chyi | last2=Malhotra | first2=Renu | title=Depletion of the Outer Asteroid Belt | journal=Science| year=1997 | volume=275| issue=5298| pages=375–377 | doi = 10.1126/science.275.5298.375 | pmid=8994031 |bibcode = 1997Sci...275..375L|hdl=2060/19970022113|s2cid=33032137| hdl-access=free}}</ref> Daarna migreer asteroïede hoofsaaklik in hierdie gapingswentelbane weens die [[Jarkofski-effek]],<ref name=DeMeo_et_al_2015/> maar hulle kan ook binnekom weens versteurings of botsings. Nadat hulle binnegekom het, word hulle geleidelik geskuif na ’n ander, willekeurige wentelbaan met ’n groter of kleiner halwe lengteas. ==Botsings== Die omgewing in die asteroïedgordel is aktief vanweë die talle asteroïede daarin, en [[Ruimtebotsing|botsings]] kom relatief gereeld voor. Botsings tussen liggame in die hoofgordel met 'n gemiddelde radius van 10&nbsp;km geskied na verwagting elke 10&nbsp;miljoen jaar.<ref name="backman_report">{{cite web |last=Backman |first=D. E. |date=March 6, 1998 |url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/zodiac/backman/backman_toc.html |title=Fluctuations in the General Zodiacal Cloud Density |work=Backman Report |publisher=NASA Ames Research Center |access-date=2007-04-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303094927/http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/zodiac/backman/backman_toc.html |archive-date=March 3, 2012 }}</ref> [[Beeld:zodiacal.jpg|thumb|links|240px|Die [[sodiaklig]], wat deels deur [[Ruimtestof|interplanetêre stof]] weerkaats word. Laasgenoemde ontstaan weer deels as gevolg van botsings tussen asteroïede.]] 'n Asteroïed kan in 'n botsing in talle kleiner stukke breek (wat tot 'n nuwe asteroïdfamilie lei).<ref>{{cite journal| first1=David | last1=Nesvorný | first2=William F. | last2=Bottke Jr | first3=Luke | last3=Dones | first4=Harold F. | last4=Levison|date=June 2002|title=The recent breakup of an asteroid in the main-belt region|journal=Nature|volume=417|issue=6890|pages=720–722|url=http://www.boulder.swri.edu/~davidn/papers/nesvorny-etal-karin-nature-2002.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040807230439/http://www.boulder.swri.edu/~davidn/papers/nesvorny-etal-karin-nature-2002.pdf |archive-date=2004-08-07 |url-status=live|doi=10.1038/nature00789|bibcode = 2002Natur.417..720N|pmid=12066178|s2cid=4367081}}</ref> As die botsing teen 'n relatief lae snelheid voorkom, kan dit net daartoe lei dat twee asteroïede saamsmelt. Ná meer as 4&nbsp;miljard jaar van sulke prosesse lyk die asteroïedgordel vandag heel anders as oorspronklik. Bewyse dui daarop dat die meeste asteroïede in die hoofgordel met 'n deursnee van tussen 200&nbsp;m and 10&nbsp;km fragmente is wat in botsings gevorm is. Dié liggame is onreëlmatig en word gewoonlik deur selfswaartekrag bymekaargehou, wat daartoe lei dat hulle baie [[Porositeit|poreus]] is.<ref>{{cite journal | title=Rubble Pile Asteroids | last=Walsh | first=Kevin J. | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics | volume=56 | pages=593–624 | date=September 2018 | doi=10.1146/annurev-astro-081817-052013 | arxiv=1810.01815 | bibcode=2018ARA&A..56..593W | s2cid=119530506 }}</ref> Benewens die asteroïede kom daar stofbane in die gordel voor met korrels met 'n radius van tot 'n paar honderd mikrometer. Dié fyn materiaal ontstaan minstens gedeeltelik uit botsings tussen asteroïede en deur die botsing van mikrometeoriete teen die asteroïede. Die druk van sonstraling veroorsaak dat dié stof geleidelik in die Son in spiraal.<ref name="apj392">{{cite journal | last = Reach | first = William T. | title=Zodiacal emission. III&nbsp;– Dust near the asteroid belt | journal=Astrophysical Journal | year=1992 | volume=392 | issue=1 | pages=289–299 | bibcode=1992ApJ...392..289R | doi = 10.1086/171428 | doi-access=free }}</ref> Die kombinasie van dié fyn stof en die komeetagtige materiaal wat uitgewerp word, skep die [[sodiaklig]], wat snags gesien kan word van die rigting van die Son al met die sonnebaan langs. Om die stofbane te handhaaf moet nuwe stof voortdurend in die gordel geskep word.<ref name="apj392" /> Hoewel voorheen geglo is die botsing tussen asteroïede skep 'n groot deel van die sodiaklig, is vandag bekend dat 85 persent van die lig van die fragmentasie van komete van die Jupiterfamilie kom.<ref name=zodiacallightJFC>{{Cite journal |arxiv = 0909.4322|doi = 10.1088/0004-637X/713/2/816|bibcode = 2010ApJ...713..816N|title = Cometary Origin of the Zodiacal Cloud and Carbonaceous Micrometeorites. Implications for Hot Debris Disks|year = 2010|last1 = Nesvorný|first1 = David|last2 = Jenniskens|first2 = Peter|last3 = Levison|first3 = Harold F.|last4 = Bottke|first4 = William F.|last5 = Vokrouhlický|first5 = David|last6 = Gounelle|first6 = Matthieu|journal = The Astrophysical Journal|volume = 713|issue = 2|pages = 816–836|s2cid = 18865066}}</ref> ===Meteoriete=== Van die fragmente uit botsings tussen die asteroïede kan [[Meteoroïde|meteoroïede]] vorm wat die Aarde se atmosfeer binnekom.<ref>{{cite web | last=Kingsley | first=Danny | date=May 1, 2003 | url=http://abc.net.au/science/news/stories/s843594.htm | title=Mysterious meteorite dust mismatch solved | publisher=ABC Science | access-date=2007-04-04 }}</ref> Van die 50&nbsp;000 meteoriete wat tot op datum op die Aarde ontdek is, kom 99,8 persent vermoedelik uit die asteroïedgordel.<ref>{{cite web|title=Meteors and Meteorites|publisher=NASA|url=http://www.nasa.gov/pdf/145945main_Meteors.Meteorites.Lithograph.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015124113/http://www1.nasa.gov/pdf/145945main_Meteors.Meteorites.Lithograph.pdf|url-status=dead|archive-date=2006-10-15|access-date=2012-01-12}}</ref> ==Families en groepe== [[Beeld:Asteroid proper elements i vs e.png|thumb|300px|Dié uitstipping van baanhelling (''i_p'') teenoor eksentrisiteit (''e_p'') vir die genommerde asteroïede van die hoofgordel toon duidelik afsonderlike groeperings.]] In 1918 het die [[Japan]]nese sterrekundige Kiyotsugu Hirayama opgelet die wentelbane van sommige asteroïede het soortgelyke parameters en vorm families of groepe.<ref>{{cite web | first = David W. | last = Hughes | year = 2007 | url = http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/finding.html | title = Finding Asteroids In Space | publisher = BBC | access-date = 2007-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120310022205/http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/finding.html | archive-date = 2012-03-10 | url-status = dead }}</ref> Sowat 'n derde van die liggame in die gordel is lid van 'n ateroïedfamilie. Hulle het soortgelyke wenteleienskappe, soos [[Ellips|halwe lengteas]], [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] en [[baanhelling]], asook [[Spektraallyn|spektrale eienskappe]], en dit dui op 'n gemeenskaplike oorsprong. Daar is sowat 20 tot 30 assosiasies wat moontlik asteroïedfamilies is. Nog groepe is ontdek wat minder seker is. Asteroïedfamilies kan bevestig wod as die lede soortgelyke spektrale eienskappe het.<ref>{{cite conference | first=Anne | last=Lemaitre | title=Asteroid family classification from large catalogues | book-title=Proceedings Dynamics of Populations of Planetary Systems | pages=135–144 | publisher=Cambridge University Press |date=August 31 – September 4, 2004 | location=Belgrade, Serbia and Montenegro | bibcode=2005dpps.conf..135L | doi=10.1017/S1743921304008592 | doi-access=free }}</ref> Kleiner assosiasies word groepe of swerms genoem. Sommige van die prominentste families in die asteroïedgordel (in die volgorde van toenemende halwe lengteas) is die Flora-, Eunomia-, Koronis-, Eos- en Temisfamilie.<ref name="lang2003">{{cite web | last = Lang | first = Kenneth R. | year = 2003 | url = http://ase.tufts.edu/cosmos/print_images.asp?id=15 | title = Asteroids and meteorites | publisher = NASA's Cosmos | access-date = 2007-04-02 | archive-date = 2012-03-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120324083246/http://ase.tufts.edu/cosmos/print_images.asp?id=15 | url-status = dead }}</ref> Die Florafamilie, een van die grootstes met meer as 800 bekende lede, het dalk uit 'n botsing van minder as 'n miljard jaar gelede gevorm.<ref>{{cite web | last = Martel | first = Linda M. V. | date = March 9, 2004 | url = http://www.psrd.hawaii.edu/Mar04/fossilMeteorites.html | title = Tiny Traces of a Big Asteroid Breakup | publisher = Planetary Science Research Discoveries | access-date = 2007-04-02 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070401115157/http://www.psrd.hawaii.edu/Mar04/fossilMeteorites.html| archive-date= 1 April 2007 | url-status= live}}</ref> Die grootste asteroïed wat 'n ware lid van 'n familie is, is 4&nbsp;Vesta. Die Vestafamilie is vermoedelik gevorm in 'n [[Slagkrater|kratervormende]] botsing teen Vesta. 'n Groep meteoriete het dalk ook toe uit Vesta gevorm.<ref>{{cite journal | doi=10.1111/j.1945-5100.2001.tb01892.x | last=Drake | first=Michael J. | title=The eucrite/Vesta story | journal=Meteoritics & Planetary Science | year=2001 | volume=36 | issue=4 | pages=501–513 | bibcode=2001M&PS...36..501D | doi-access=free }}</ref> Drie prominente stofbane in die gordel het dieselfde baaneienskappe as die Eos-, Koronis- en Temisfamilie en hou moontlik met dié groepe verband.<ref>{{cite journal | last1=Love | first1=S. G. | last2=Brownlee | first2=D. E. | title=The IRAS dust band contribution to the interplanetary dust complex&nbsp;– Evidence seen at 60 and 100 microns | journal=Astronomical Journal | year=1992 | volume=104 | issue=6 | pages=2236–2242 | bibcode=1992AJ....104.2236L| doi = 10.1086/116399 | doi-access=free }}</ref> ===Randasteroïede=== Naby die binnekant van die gordel (tussen 1,78 en 2&nbsp;AE, met 'n gemiddelde halwe lengteas van 1,9&nbsp;AE) is die Hungariafamilie, genoem na die hooflid, 434&nbsp;Hungaria. Die groep bevat minstens 52 asteroïede met name. Hulle word deur die 4:1-Kirkwoodgaping van die hoofgordel geskei en hulle wentelbane het groot baanhellings. Sommige lede behoort tot die Marskruisende kategorie asteroïede, en swaartekragsteurings deur Mars lei waarskynlik daartoe dat die totale bevolking uitgedun word.<ref name = hungaria>{{cite journal| title=The Hungaria group of minor planets | last=Spratt| first=Christopher E. | journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada | volume=84| pages=123–131|date=April 1990 | bibcode=1990JRASC..84..123S }}</ref> Nog 'n groep aan die binnekant van die gordel met 'n groot baanhelling is die Fokaiafamilie. Dié groep bestaan hoofsaaklik uit S-tipe asteroïede, terwyl die naburige Hungariafamilie 'n paar E-tipes insluit.<ref>{{cite journal | last1=Carvano | first1=J. M. | last2=Lazzaro | first2=D. | last3=Mothé-Diniz | first3=T. | last4=Angeli | first4=C. A. | last5=Florczak | first5=M. | title=Spectroscopic Survey of the Hungaria and Phocaea Dynamical Groups | journal=Icarus | year=2001 | volume=149 | issue=1 | pages=173–189 | bibcode=2001Icar..149..173C| doi = 10.1006/icar.2000.6512 }}</ref> Die Fokaiafamilie wentel tussen 2,25 en 2,5&nbsp;AE van die Son af.<ref>{{Cite journal |last1=Novaković |first1=Bojan |last2=Tsirvoulis |first2=Georgios |last3=Granvik |first3=Mikael |last4=Todović |first4=Ana |date=June 2017 |title=A Dark Asteroid Family in the Phocaea Region |journal=The Astronomical Journal |volume=153 |issue=6 |page=266 |arxiv=1704.06088 |bibcode=2017AJ....153..266N |doi=10.3847/1538-3881/aa6ea8 |issn=0004-6256 |s2cid=96428710 |doi-access=free}}</ref> Aan die buiterand van die gordel is die Sibelefamilie, tussen 3,3 en 3,5&nbsp;AE. Die Hildafamilie lê tussen 3,5 en 4,2&nbsp;AE van die Son af. Hulle het relatief ronde wentelbane en is in 'n stabiele 3:2-baanresonansie met Jupiter. Daar is 'n paar asteroïede tussen 4,2&nbsp;AE en Jupiter se wentelbaan. By laasgenoemde word die twee [[Trojaan (sterrekunde)|trojaanfamilies]] aangetref, waarvan die lede van groter as 1&nbsp;km min of meer net soveel is as die asteroïede in die asteroïedgordel.<ref>{{cite book | first=Roger| last=Dymock| year=2010 | page=24| title=Asteroids and Dwarf Planets and How to Observe Them | series=Astronomers' Observing Guides | publisher=Springer| isbn=978-1-4419-6438-0 | url=https://books.google.com/books?id=vQcAnwt_87sC&pg=PA24 | access-date=2011-04-04 }}</ref> ===Nuwe families=== Sommige asteroïedfamilies het onlangs gevorm, in sterrekundige terme. Die Karinfamilie het skynbaar sowat 5,7&nbsp;miljoen jaar gelede gevorm uit 'n botsing met 'n asteroïed met 'n radius van sowat 33&nbsp;km.<ref>{{cite journal | title=Karin cluster formation by asteroid impact | last1=Nesvorný | first1=David | last2=Enke | first2=Brian L. | last3=Bottke | first3=William F. | last4=Durda | first4=Daniel D. | last5=Asphaug | first5=Erik | last6=Richardson | first6=Derek C. | journal=Icarus| volume=183| issue=2| pages=296–311 | date=August 2006 | doi=10.1016/j.icarus.2006.03.008 | bibcode=2006Icar..183..296N}}</ref> Die Veritasfamilie het sowat 8,3&nbsp;miljoen jaar gelede gevorm; bewyse sluit in interplanetêre stof wat in oseaansediment gekry is.<ref>{{cite news | first=Maggie | last=McKee | title=Eon of dust storms traced to asteroid smash | publisher=New Scientist Space | date=January 18, 2006 | url=https://www.newscientist.com/channel/solar-system/comets-asteroids/dn8603 | access-date=2007-04-15 }}</ref> Die Daturaswerm het maar sowat 530&nbsp;000 jaar gelede gevorm in 'n botsing met 'n asteroïed uit die hoofgordel. Dié ouderdom is geskoei op die moontlikheid dat die lede hulle huidige wentelbane kan hê, eerder as op fisiese bewyse. Dié swerm was dalk die bron van 'n deel van die stof wat die sodiaklig skep.<ref>{{cite journal| url=http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Nesvorny_Vok_Bottke_Science_2006_Datura_breakup.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509080313/http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Nesvorny_Vok_Bottke_Science_2006_Datura_breakup.pdf |archive-date=2008-05-09 |url-status=live | last1=Nesvorný | first1=D. | last2=Vokrouhlický | first2=D. | last3=Bottke | first3=W. F. | title=The Breakup of a Main-Belt Asteroid 450 Thousand Years Ago| journal=Science| volume=312| issue=5779| pages=1490| year=2006| doi=10.1126/science.1126175| pmid=16763141 |bibcode = 2006Sci...312.1490N| s2cid=38364772}}</ref> ==Verkenning== [[Beeld:Dawn Flight Configuration 2.jpg|thumb|240px|links|'n Kunstenaar se voorstelling van die [[Dawn-ruimtetuig]] by [[4 Vesta|Vesta]] en [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]].]] Die eerste ruimtetuig wat die asteroïedgordel deurkruis het, was [[Pioneer 10]], wat die streek op 16 Julie 1972 binnegegaan het. Destyds was daar kommer dat die rommel in die gordel ’n gevaar vir die ruimtetuig sou inhou, maar dit is sedertdien veilig deur verskeie ruimtetuie deurkruis. [[Pioneer 11]], [[Voyager-program|Voyager 1 en 2]] en Ulysses het deur die gordel beweeg sonder om enige asteroïede af te neem. [[Cassini–Huygens|Cassini]] het plasma en fyn stofkorrels gemeet terwyl dit die gordel in 2000 deurkruis het.<ref>{{cite journal | title=Nanodust Detection between 1 and 5 AU Using Cassini Wave Measurements | last1=Schippers | first1=P. | last2=Meyer-Vernet | first2=N. | last3=Lecacheux | first3=A. | last4=Belheouane | first4=S. | last5=Moncuquet | first5=M. | last6=Kurth | first6=W. S. | last7=Mann | first7=I. | last8=Mitchell | first8=D. G. | last9=André | first9=N. | journal=The Astrophysical Journal | volume=806 | issue=1 | id=77 | date=June 2015 | page=77 | doi=10.1088/0004-637X/806/1/77 | arxiv=1504.02345 | bibcode=2015ApJ...806...77S | s2cid=118554353 }}</ref> Op pad na Jupiter het [[Juno (ruimtetuig)|Juno]] die asteroïedgordel deurkruis sonder om wetenskaplike data in te samel.<ref>{{cite web|last1=Greicius|first1=Tony|title=NASA's Juno Gives Starship-Like View of Earth Flyby|date=July 31, 2015|url=http://www.nasa.gov/jpl/juno/juno-earth-flyby-20131210.html|website=nasa.gov|publisher=NASA|access-date=4 September 2015}}</ref> Weens die lae digtheid van materiaal binne die gordel word die kans dat ’n ruitetuig ’n asteroïed tref, op minder as 1 uit 'n miljard geraam.<ref>{{cite news | first=Alan | last=Stern | title=New Horizons Crosses The Asteroid Belt | publisher=Space Daily | date=June 2, 2006 | url=http://www.spacedaily.com/reports/New_Horizons_Crosses_The_Asteroid_Belt.html | access-date=2007-04-14 | archive-date=2012-03-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120328200542/http://www.spacedaily.com/reports/New_Horizons_Crosses_The_Asteroid_Belt.html | url-status=dead }}</ref> Die meeste hoofgordelasteroïede wat tot dusver afgeneem is, is waargeneem tydens kortstondige verbyvluggeleenthede deur ruimtetuie wat na ander teikens op pad was. Slegs die [[Dawn-ruimtetuig|Dawn]]-sending het hoofgordelasteroïede oor ’n langdurige tydperk in hulle wentelbane bestudeer. Die [[Galileo-ruimtesending|Galileo-ruimtetuig]] het 951&nbsp;Gaspra in 1991 en 243&nbsp;Ida in 1993 afgeneem, waarna NEAR 253&nbsp;Mathilde in 1997 afgeneem en in Februarie 2001 op die nabyaardeasteroïed [[433&nbsp;Eros]] geland het. Cassini het 2685&nbsp;Masursky in 2000 afgeneem, Stardust het 5535&nbsp;Annefrank in 2002 afgeneem, [[New Horizons]] het 132524&nbsp;APL in 2006 afgeneem, en Rosetta het 2867&nbsp;Šteins in September 2008 en 21&nbsp;Lutetia in Julie 2010 afgeneem. Dawn het tussen Julie 2011 en September 2012 om Vesta gewentel en wentel sedert Maart 2015 om Ceres.<ref>{{cite journal | title=Rosetta Asteroid Targets: 2867 Steins and 21 Lutetia | last1=Barucci | first1=M. A. | last2=Fulchignoni | first2=M. | last3=Rossi | first3=A. | journal=Space Science Reviews | volume=128 | issue=1–4 | pages=67–78 | year=2007 | doi=10.1007/s11214-006-9029-6 | bibcode=2007SSRv..128...67B | s2cid=123088075 }}</ref> Die [[Lucy (ruimtetuig)|Lucy-ruimtetuig]] het in 2023 ’n verbyvlug van 152830&nbsp;Dinkinesh uitgevoer, op pad na die [[Trojaan (sterrekunde)|Jupitertrojane]].<ref>{{cite web | title=NASA's Lucy Team Announces New Asteroid Target | publisher=NASA | date=January 25, 2023 | url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2023/nasa-s-lucy-team-announces-new-asteroid-target | access-date=2023-02-14 }}</ref> [[ESA]] se JUICE-sending sal die asteroïedgordel twee keer deurkruis, met ’n voorgestelde verbyvlug van die asteroïed 223&nbsp;Rosa in 2029.<ref name=Avdellidou>{{cite journal | title=Characterisation of the main belt asteroid (223) Rosa | last1=Avdellidou | first1=C. | last2=Pajola | first2=M. | last3=Lucchetti | first3=A. | last4=Agostini | first4=L. | last5=Delbo | first5=M. | last6=Mazzotta Epifani | first6=E. | last7=Bourdelle De Micas | first7=J. | last8=Devogèle | first8=M. | last9=Fornasier | first9=S. | last10=Van Belle | first10=G. | last11=Bruot | first11=N. | last12=Dotto | first12=E. | last13=Ieva | first13=S. | last14=Cremonese | first14=G. | last15=Palumbo | first15=P. | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=656 | pages=L18 | year=2021 | doi=10.1051/0004-6361/202142600 | doi-access=free | bibcode=2021A&A...656L..18A | s2cid=244753425 | hdl=11577/3460828 | hdl-access=free }}</ref> Die Psyche-ruimtetuig is ’n [[Nasa]]sending na die groot M-tipe asteroïed [[16&nbsp;Psugê]].<ref>{{cite web | title=NASA Continues Psyche Asteroid Mission | publisher=NASA | date=October 28, 2022 | url=https://www.jpl.nasa.gov/news/nasa-continues-psyche-asteroid-mission | access-date=2023-02-14 }}</ref> ==Sien ook== *[[Asteroïed]] *[[Faëton (hipotetiese planeet)]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [http://www.youtube.com/watch?v=S_d-gs0WoUw Asteroïedontdekkng van 1980 tot 2010] * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids Asteroids Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524185042/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids |date=24 Mei 2007 }} at [http://solarsystem.nasa.gov Nasa se verkenning van die Sonnestelsel] {{Commons-kategorie inlyn|Main Belt asteroids|Asteroïedgordel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Asteroid belt}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Asteroïede| ]] [[Kategorie:Sonnestelsel]] epzfvmc7kjbw3hwjj503e3vrlyvisex 0 73810 2900437 2870433 2026-05-01T15:27:09Z AFM 21229 /* Invloed van Maggie Laubser */ 2900437 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Johannes Meintjes | bynaam = | beeld = Johannes Meintjes.jpg | beeldbeskrywing = Johannes Meintjes in 1947, toe hy sowat 24 jaar oud was. | onderskrif = Johannes Meintjes | geboortenaam = Johannes Petrus Meintjes | geboortedatum = [[19 Mei]] [[1923]] | geboorteplek = [[Riversdal]] | dood_datum = {{SDEO|1923|5|19|1980|7|7}} | sterfteplek = [[Molteno, Oos-Kaap]] | ouers = Ernest Frederick Meintjes en Valerie Keyter | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | beroep = Kunsskilder en skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Ronell Rossouw | kinders = Geen | webblad = [http://www.johannes-meintjes.co.za/ Johannes Meintjes] | handtekening = Johannes Meintjes handtekening.jpg }} '''Johannes Meintjes''' ([[Riversdal]], [[19 Mei]] [[1923]]<ref>{{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/05/18/BG/11/geskied-336.html |title=Verjaardae |publisher=[[Die Burger]] |accessdate=4 Maart 2013 |date=19 Mei 2008 }}</ref> – [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], [[Suid-Afrika]], [[7 Julie]] [[1980]]) was ’n Suid-Afrikaanse kunsskilder, beeldhouer, amateur-geskiedkundige, skrywer en dramaturg. Meintjes het reeds voor sy 22ste verjaardag bekend geword. Die aantreklike en aangename, maar intense, broeiende jong kunstenaar het die soort openbare ophemeling of heldeverering geniet wat later jare net die jong ikone van die musiek- of rolprentwêreld beskore sou wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.absolutart.co.za/masters/johannes-petrus-meintjies |title=Meintjes, Johannes Petrus (1923–1980) |publisher=Absolutart.co.za |accessdate=6 Maart 2013 }}</ref> In ’n resensie van John Coetzee se ''The Message'' in 1990 skryf Marina le Roux van Johannes Meintjes hy was “byna die ideale bibliotekaris: kundige vakman, kunstenaar, onvermoeide navorser en onderhoudende skrywer, veral oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis”.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/02/26/9/5.html |title=Meitje, die aantreklike heldin |publisher=[[Die Burger]] |date=26 Februarie 1991 |accessdate=4 Maart 2013 |last=Le Roux |first=Marina |archive-date= 2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102170151/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/02/26/9/5.html |url-status=dead }}</ref> Maar dit was by uitstek as kunsskilder dat hy hom vroeg reeds onderskei het toe hy feitlik oornag roem verwerf. Volgens die kunskenner en skrywer [[Esmé Berman]] was so iets ongekend in die Suid-Afrikaanse kultuurgeskiedenis.<ref name="VolksbladSmith">{{af}} {{cite web |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/05/28/11/6.html |title=Johannes Meintjes: Molteno se James Dean |date=28 Mei 2003 |publisher=[[Volksblad]] |last=Smith |first=Charles |access-date= 4 Maart 2013 |archive-date= 2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102170236/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2003/05/28/11/6.html |url-status=dead }}</ref> Vanweë sy voorkoms en sy nonkonformisme word hy soms beskryf as “Molteno se [[James Dean]]”.<ref name="VolksbladSmith" /> Helena Theron, ook in ''[[Die Burger]]'', sê hy was “merkwaardig” as kunstenaar sowel as letterkundige.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/04/13/5/12.html |title=Meintjes bly boei |publisher=[[Die Burger|Die Burger, Oos-Kaap]] |date=13 April 1994 |last=Theron |first=Helena |accessdate=6 Maart 2013 |archive-date= 2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102170147/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/04/13/5/12.html |url-status=dead }}</ref> Hoewel hy nie in dieselfde asem as groot Suid-Afrikaanse kunsskilders soos [[Irma Stern|Stern]], [[Maggie Laubser|Laubser]] of [[Pierneef]] genoem word nie, word hy beslis as ’n voorste Suid-Afrikaanse skilder van die 20ste eeu beskou. Die hoogste prys wat ’n skildery van Meintjes tot dusver (middel 2014) op ’n veiling behaal het, was R668&nbsp;400 vir sy ''Swazi Landscape'' op ’n veiling deur Strauss & Co in die Vineyard-hotel, [[Kaapstad]], vroeg in Oktober 2012.<ref>{{af}}] {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/10/12/SK/4/veilstrauss.html |title=Resessie plaas geensins ’n demper op kunsveiling nie |publisher=Die Burger |date=12 Oktober 2012 |accessdate=4 Maart 2013 |last=Myburgh |first=Adele |archive-date= 2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102165957/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/10/12/SK/4/veilstrauss.html |url-status=dead }}</ref> In sy kort leeftyd van net oor die 57 jaar is meer as 1&nbsp;400 koerantberigte en tydskrifartikels oor hom geskryf. Hy het sowat 1&nbsp;340 skilderye geskilder, tientalle beeldhouwerke geskep asook honderde sketse, grafiese werke en waterverfskilderye. Sy gepubliseerde werke tel 35, terwyl hy ook tallose ongepubliseerde manuskripte nagelaat het, waarvan talle verlore geraak het.<ref>{{en}} [http://www.art-archives-southafrica.ch/PDFs/JM_CVweb.pdf Art Archives South Africa].</ref> == Kinderjare == [[Lêer:Meintjes kinders.jpg|duimnael|200px|Johannes Meintjes se vader, Ernest, sit op dié foto van 1896 van die Meintjes-kinders van Grootzeekoegat, distrik [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]]. Staande is Katie, Pieter, Johnny, Cornelis en Faan.]] [[Lêer:Johannes Meintjes 13 jaar oud 1936.jpg|duimnael|links|190px|Johannes Meintjes as 13-jarige, waarskynlik afgeneem op [[Riversdal]] omdat die gesin eers in 1938 [[Kaapstad|Kaap]] toe verhuis het.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Grootzeekoegat 1955.jpg|duimnael|230px|Die eertydse opstal op die plaas Grootzeekoegat, waarskynlik die oudste in die distrik [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], waar Meintjes sy eerste vyf lewensjare deurgebring het. Hy het in 1949 hierheen verhuis, dit later laat vergroot en die res van sy lewe merendeels hier deurgebring. Sy vrou het nog enkele jare ná sy dood in 1980 hier gewoon, maar eindelik het dit uit die Meintjes-familie se besit gegaan, algaande verval en teen 2012 is dit gesloop.]] Johannes Meintjes het reeds op ’n baie vroeë ouderdom begin skets, waarskynlik al tydens die eerste vyf sorgelose jare op die familieplaas, Grootzeekoegat, in die distrik Molteno in Noordoos-Kaapland.<ref>{{en}} [http://goo.gl/maps/iIa9g Die ligging van die eertydse plaasopstal op Google Maps]. URL besoek op 4 Junie 2013.</ref> Hier was sy vader, Ernest Frederick Meintjes (1893–1928), skaapboer. Wanneer hy nie met sy tekeninge besig was nie, het hy saam met sy vader veld toe gegaan, in die skaapkrale gespeel of saam met sy vader op sy perd gery. Sy moeder, Valerie Keyter, spruit uit een van die mees verfynde families van Wes-Kaapland en is ’n nasaat van die bekende ds. [[Meent Borcherds]], aanvanklik van 1785 tot 1786 leraar van die [[NG gemeente Kaapstad]] en vanaf 1786 leraar op [[Stellenbosch]], maar ook 'n skrywer en amateurkomponis wat beskryf is as 'n ontwikkelde en belese man met 'n digterlike gevoel, literêre talent, 'n historiese sin en 'n lewendige gees.<ref>{{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1952. ''Die Kaapse predikante van die sewentiende en agtiende eeu''. Kaapstad, Pretoria: H.A.U.M.-J.H. de Bussy.</ref> Van vaderskant bevind Meintjes se voorgeslagte hulle reeds byna drie en ’n half eeue in Suid-Afrika. Meintjes se vader is skielik op 35-jarige leeftyd oorlede. Volgens Pieter Marincowitz is "dit begryplik dat dit vir die seun die verlies was van 'n vader wat in hoofsaak die held was, en as sodanig was dit 'n groot slag".<ref>{{af}} Marincowitz, Pieter in: 1948. ''Liriese Werk / Lyrical Work: Johannes Meintjes.'' Cape Town: The Anreith Press.</ref> Mev. Meintjes het noodgedwonge met haar vier kinders, drie seuns en 'n dogter, na haar tuisdorp, [[Riversdal]], verhuis waar Johannes ook vyf jaar tevore gebore is omdat sy moeder telkens vir ’n bevalling daarheen gegaan het. Hier sou hy tot sy vyftiende jaar in 'n een van die oudste huise op die dorp woon, in latere jare die De Doornkraal Boutique Hotel.<ref>{{en}} [http://www.greenwoodguides.com/south-africa/accommodation.aspx?page=138 Greenwoodguides.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111123145156/http://www.greenwoodguides.com/south-africa/accommodation.aspx?page=138 |date=23 November 2011 }}. URL besoek op 3 Junie 2013.</ref> Op Riversdal het hy hom al hoe meer in teken- en skilderwerk verdiep, veral in studies van mense. Terselfdertyd was skoolgaan vir die jong Meintjes buitengewoon onaangenaam omdat dit inbreuk gemaak het op sy tekenwerk waarin hy merkwaardig bedrewe geword het. Die skool het ook inbreuk gemaak op 'n suiwer verbeeldingswêreld wat sy geloof en vertroue geword het, 'n eensame en private wêreld, maar slegs eensaam weens sy groot skugterheid, as gevolg waarvan hy nie maklik vriende gemaak het nie. Die bejaarde kunsskilder [[Jan Volschenk]] het toe nog gelewe (hy is in 1936 oorlede) en die jong knaap het dikwels by die oubaas se ateljee ingeloer. Volschenk was toe reeds baie oud, met ’n spierwit kop. Johannes het graag na hom en sy landskappe sit en kyk, maar Volschenk is oorlede toe die seun nog baie jonk was. "My eie werk het ek vir almal gewys wat daarna wou kyk,” het Meintjes in 1963 aan die tydskrif ''Lantern'' vertel. “Tot my verbasing moes ek ontdek dat ek beter as my onderwyseres kon teken. Ek het my werk op die kunsafdeling van die jaarlikse landbouskou begin uitstal en feitlik al die pryse verower, ’n prestasie wat my in staat gestel het om my eerste olieverf te koop.” In mnr. Viljoen het hy ’n goeie kunsonderwyser gehad van wie hy baie kon leer en wat hom deurgaans aangemoedig het. Toe hy vyftien was, het hy met olieverf begin werk, al sukkelend omdat hy tot in daardie stadium hoofsaaklik met waterverf en potlood gewerk het, en met sy twee jongste sussies as onwillige modelle. Mev. Meintjes het in 1938 besluit om met haar kinders - ’n seun en drie dogters – na [[Kaapstad]] te verhuis. Hier het die jong Johannes se lewe ingrypend verander. Kaapstad sou ook jare daarna sy woonplek bly. Mnr. H.A. Rust, later Suid-Afrika se ambassadeur in [[Nederland]], was destyds skoolhoof van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in [[Tamboerskloof]], en hy het spesiaal gereël dat Meintjes kuns as skoolvak kon neem. Die paar skoliere aan wie dié vergunning gemaak is, het kunsklasse van Florence Zerffi in haar ateljee in [[Wynberg]] ontvang. Sy was ’n kunstenares van naam, weduwee van die briljante impressionis [[Strat Caldecott]], en ’n baie bekwame dog strenge onderwyseres. So het Meintjes se eerste akademiese onderrig op 15-jarige ouderdom begin. Zerffi het sy talent uitgeken, want sy het aangebied om hom kosteloos ekstra klasse te gee wat niks met die skoolwerk te doen sou hê nie. Sy het sy vordering krities gevolg. Van haar het Meintjes later gesê: “Zerffi was ’n ongenadige onderwyseres, maar deeglik soos min en ek het baie van haar geleer. Haar goeie smaak, vurige opvattings, skerp kritiese sin en wye belesenheid sou my blywend beïnvloed, hoewel haar werk my koud gelaat het." == Invloed van Maggie Laubser == [[Lêer:Johannes Meintjes Young Lovers 1949.jpg|duimnael|links|240px|“Young Lovers”, 1949. Volgens ’n berig op [[26 Julie]] [[1952]] in die ''Evening Post'' (’n destydse middagblad in [[Port Elizabeth]]) het ’n jong paartjie dié werk, wat sommige mense destyds as “pornografies” beskryf het, vir 60 ghienies (een [[ghienie]] was £1&nbsp;1s.) gekoop.]] [[Lêer:Maggie Laubser Self Portrait 1928.jpg|duimnael|200px|Selfportret van [[Maggie Laubser]] (1928). Meintjes het gesê sy het hom teruggelei tot die bron van haar werk, die Duitse Ekspressionisme, wat hom gehelp het om sy eie styl te vind.]] Meintjes vertel in dieselfde onderhoud met ''Lantern'' van sy ontdekking van [[Irma Stern]] en [[Maggie Laubser]]: “Instinktief het ek geweet dat dit die rigting was waarin ek moes werk. Irma Stern se kleurgevoel en Maggie Laubser se komposisie het ’n nuwe wêreld vir my oopgesluit – die Ekspressionisme, waarvan ek toe nog maar min geweet het. Ek het geleer hoe om met olieverf te werk en een na die ander doek voltooi – wild en koorsig. Zerffi het haar bes gedoen om my in toom te hou en te dissiplineer. Aan haar kritiek het ek soveel waarde geheg dat ek elke stuk wat sy goedgekeur het, dadelik geraam het.” Hy het hom veral aangetrokke tot Maggie Laubser se werk gevoel en was sowat 17 jaar oud toe hy ’n bewonderaarsbrief aan haar geskryf het. Uiteindelik het hulle ontmoet aan die huis van die kunsskilder [[Cecil Higgs]] op [[Stellenbosch]]. Dit was die begin van ’n groot vriendskap. Meintjes het sy hart en siel in die stryd gewerp om erkenning vir Laubser te verkry. Mettertyd het hy baie oor haar geskryf, artikels en ’n boek (toe hy maar 19 was) en radiopraatjies. (Dié boek het die hoogste prys vir 'n werk deur Meintjes behaal toe dit in 2010 op 'n veiling vir R11&nbsp;200 van die hand gesit is.<ref>{{en}} [http://www.johannes-meintjes.co.za/index.html www.johannes-meintjes.co.za].</ref>) Meintjes het gesê dit het daartoe gelei dat mense verkeerdelik gedink het sy werk is deur haar beïnvloed, maar dat hy eintlik teruggegaan het na haar bron, die Duitse Ekspressionisme. Dit het hom sy eie styl help vind en sou, volgens ’n skrywer in ''[[Die Burger]]'', hom “in staat stel om ’n persoonlike simboliek te ontwikkel om uiting aan sy psigo-seksuele fantasieë te gee”.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/01/12/WB/2/SedoosKuns.html |title=Visuele kunste skitter op fees |publisher=[[Die Burger]] |date=12 Januarie 2007 |accessdate=4 Maart 2013 }}</ref> == Eerste jare ná skool == [[Lêer:Johannes Meintjes selfportret 1951.jpg|duimnael|links|230px|’n Selfportret uit 1951, toe hy 26 of 27 was.]] Nadat hy die matriek-eksamen afgelê het, was dit ’n probleem om te weet wat om te doen omdat hy eintlik net wou skilder. Destyds was daar min goeie kunsskole en Meintjes se kunstenaarsvriende het hom aangeraai om hom voorlopig liewer aan sy tweede liefde te wy, naamlik die letterkunde. Hy het na die [[Universiteit van Kaapstad]] gegaan met Afrikaans-Nederlands en Engels as hoofvakke en hom as letterkunde-student onderskei. Tog het hy intensief met sy skilderwerk voortgegaan, in so ’n mate dat hy later sou sê hy weet nie hoe hy ooit sy graad behaal het nie. Tydens sy studie aan die U.K. het hy sy werk vir tallose gesiene kunstenaars in Kaapstad gaan wys, onder wie [[Lippy Lipshitz]], [[Ruth Prowse]], [[Charles Peers]], [[Gregoire Boonzaier]], [[Jean Welz]], Nerine Desmond, [[Freida Lock]] en [[Mary Ellen (May) Hillhouse|May Hillhouse]]. Zerffi se invloed het geleidelik begin afneem, Maggie Laubser s’n het toegeneem, nie wat styl en onderwerp betref nie, maar werkmetode. Nietemin sou hy later sê: “(D)ie een van wie ek die meeste geleer het, was May Hillhouse”. Hillhouse was destyds ere-sekretaresse van die K-klub en Meintjes het gemeen dat hy die jongste lid was wat die klub nog ooit gehad het. Sy was ’n aantreklike, donker vrou met ’n diepgaande tegniese kennis van die skilderkuns. Soos in die geval van Zerffi, het May Hillhouse se werk hom “koud gelaat”, maar hy het geglo hy het die meeste van almal by haar geleer. Sy het jare lank elke skildery gesien wat hy gemaak het en elkeen deeglik gekritiseer. Daar was ook Cecil Higgs van wie hy baie aangaande verfhantering en tekstuurwaarde geleer het. == Na Johannesburg == Op 20-jarige ouderdom het hy die graad B.A. behaal. Hy was onwillig om sy literêre studie voort te sit, want ’n doktorsgraad in die letterkunde sou maar min betekenis vir ’n kunsskilder hê. Die probleem was om ’n verdienste te vind en tog met skilderwerk voort te gaan. Gerrit Bakker, wat destyds by ’n Kaapstadse boekhandel werksaam was, het besluit om sy eie boekhandel in [[Johannesburg]] te begin en het Meintjes gevra om sy assistent te word. Dit was ’n tydelike uitkoms en vir die eerste keer in sy lewe beland Meintjes in Johannesburg waar hy gou die kunskenners en kunstenaars van die Noorde leer ken het: Anton Hendriks, Elsa Dziomba, [[Alexis Preller]], [[Walter Battiss]] en baie ander. Sommige van hulle het sy vriende geword, veral Preller. Die ou Gainsborough-galery, destyds in die Lennon-gebou in Pritchardstraat, was destyds die bymekaarkomplek van die avant garde. Johannes Meintjes het dié galery bespreek vir sy eerste tentoonstelling in Augustus daardie jaar (1944). == Eerste treë as beroepskilder == [[Lêer:Johannes Meintjes Maggie Laubser.jpg|duimnael|links|180px|Meintjes het ’n monografie oor Maggie Laubser geskryf toe hy 19 of 20 was. Dit het in 1944 by HAUM verskyn, sy eerste gepubliseerde boek. 'n Eksemplaar daarvan is in 2014 vir R5 550 op [[Bidorbuy|Bidorbuy.co.za]] verkoop.<ref>[http://www.bidorbuy.co.za/item/158202168/Maggie_Laubser_Johannes_Meintjes_1944.html Birdorbuy.co.za]</ref>]] [[Lêer:Johannes Meintjes Young man with Jug 1959.jpg|duimnael|200px|“Young man with jug”, 1959.]] Hy het die boekhandel verlaat en na [[Kaapstad]] teruggekeer om hom op sy tentoonstelling voor te berei, vasbeslote om sy bestaan as beroepskunsskilder te regverdig. Sy familie het hierdie waaghalsige besluit ondersteun, blykbaar met die wete dat daar geen keer meer aan hom was nie. Platsak en met sy hele toekoms op die spel, is hy met sy skilderye terug na Johannesburg vir die opening van die tentoonstelling. Hy was toe een-en-twintig. Die tentoonstelling het groot opspraak verwek en Meintjes oornag feitlik landswye bekendheid besorg. Artikels oor sy werk het in verskeie tydskrifte en blaaie verskyn en honderde belangstellendes het die uitstalling bygewoon. Gideon Horn het in ''[[Die Transvaler]]'' na hom verwys as “’n jong kunstenaar . . . wat hom aan ’n mens openbaar as moontlik die belowendste onder die jongeres. Van die opvallendste kenmerke van sy werk is sy besondere beheer van kleure, sy tegniese vaardigheid, die selfstandigheid van gees wat daaruit spreek . . .” In die tydskrif ''Forward'', soos aangehaal in die brosjure vir 'n tentoonstelling van Meintjes se skilderye van 29 Mei tot 10 Junie 1945 in die Argus-galery in Burgstraat, Kaapstad, het Ronald Morris verklaar: "Mr. Meintjes has achieved a 'mature expression of immaturity'. He has a dynamic and dramatic sense of colour and composition, combined with a tenderness that is almost feminine, but never effeminate; he is expressionistic but intelligible; versatile because he is sensitive to mood, atmosphere, phantasy and character, and not because he wants to create an impression. In most of his work there is poetry, the loneliness and the longing of youth. Meintjes' métier is not the mask or the puppet, but the vitality of life and the phantasies of the mind and the spirit ...” Daar was aanvallende kritiek ook, maar dit het Meintjes verwag en in elk geval was dit baie minder en minder neerhalend as wat die skilders wat hy die meeste bewonder het, moes verduur. Gelukkig het hy genoeg werke verkoop om byna ’n jaar lank onafhanklik te kon lewe. == Eie ateljee in Kaapstad == [[Lêer:Johannes Meintjes Buitengracht ateljee.jpg|duimnael|230px|links|Meintjes in die ateljee in Kaapstad wat hy gehuur het van die latere vrou van [[Gregoire Boonzaier]], Marie Gravett.]] [[Lêer:Johannes Meintjes ateljee.png|duimnael|190px|Een van Meintjes se beeldhouwerke in sy ateljee in Kaapstad kort voor 1950.]] Terug in Kaapstad het hy ’n ateljee gehuur van Marie Gravett, wat later getroud is met die kunstenaar [[Gregoire Boonzaier]], en hom gereedgemaak vir sy eerste tentoonstelling daar. Meintjes het later gesê die Kaapse kritici was meer konserwatief as hul eweknieë in Johannesburg; tog het hulle sy werk goed ontvang. Prebble Rayner het geskryf (koerant onbekend): “Johannes Meintjes … is an ardent young painter of considerable promise, tackling his fellowman as subject-matter. There is apparent in his work a deep-seated awareness of individual character …” David Gamble (koerant eweneens onbekend): “Mr. Meintjes is a strong and direct painter with a pronounced sense of drama, together with a most interesting feeling for colour and a sensitive appreciation of personality. A strong vein of fantasy is another of his qualities.” Magda Sauer (waarskynlik ''[[Die Burger]]''): “Hy is een van die talentvolste jong skilders. Ten spyte van sy jeug het hy al ’n styl van sy eie ontwikkel. Hy het ’n sterk en dramatiese gevoel vir kleure en ’n goeie en oorspronklike gevoel vir komposisie.” In ''Trek'' het Prebble Rayner verder verklaar: “I am no Nostradamic sooth-sayer, but I have every faith in the future of Johannes Meintjes.” Geldelik was hierdie tentoonstelling so suksesvol dat Meintjes nou sy groot begeerte kon verwesenlik, naamlik om sy studie oorsee voort te sit. == Verdere studie oorsee == [[Lêer:Johannes Meintjes 1947 uitstalling.jpg|duimnael|230px|Meintjes tydens ’n uitstalling van sy werk in 1947, waarskynlik sy tweede uitstalling in [[Kaapstad]].]] Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het pas ten einde geloop en intussen was hy deeltyds kunsonderwyser aan die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] en [[SACS]]. Ná ’n tweede tentoonstelling in Johannesburg teen die einde van 1945 is hy nog in dieselfde jaar aan boord van die ''Aquitania'', ’n troepeskip met seweduisend mense aan boord, na [[Southampton]]. In [[Londen]] het hy sowat agtien maande studeer en diep gedrink aan die Europese kultuur. Een van sy doelwitte met dié besoek was om regstreeks kennis te maak met die werk wat hy vroeër slegs in afbeeldings kon ken. Op sy soektog deur die galerye het hy Rembrandt, El Greco en die Vlaamse Primitiewe sowel as Henry Moore, Picasso en Graham Sutherland van die grootste betekenis vir hom gevind. Deeltydse radiowerk as omroeper en vertaler die Afrika-diens van die British Broadcasting Corporation (saam met [[Arnold van Wyk]]) het hom aan die lewe gehou. Intussen het belangstelling in sy werk steeds toegeneem en met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1947 het sy tweede tentoonstelling in Kaapstad buitengewone sukses gehad. Almal het groot vordering in Meintjes se werk gesien en het hul dankbaarheid uitgespreek dat hy hom nie te veel deur buitelanders laat beïnvloed het nie. Hy is beskryf as ’n “pionier” en ’n “Voortrekker” in die nuwe tradisie van die Suid-Afrikaanse skilderkuns. == Terug in die Moederstad == [[Lêer:Johannes Meintjes Kunsklas.jpg|links|220px|duimnael|Johannes Meintjes bied in die jare veertig 'n kunsklas aan die Kaapse Tegniese Kollege aan.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Guitarist on the Beach 1956.jpg|duimnael|230px|“Guitarist on the Beach”, 1956.]] In Kaapstad het hy ’n ateljee in ’n ou [[Kaaps-Hollandse Styl|Kaaps-Hollandse huis]] gehuur en verskeie tentoonstellings elders gehou. Hy het die tekenklasse van gekleurde studente aan die Kaapse Tegniese Kollege behartig en heelwat uitsaaiwerk gedoen, insluitende die eerste kunsprogram vir die jeug wat ooit in die land uitgesaai is. In hierdie tyd het hy ook drama aan die Kaapse Tegniese Kollege en die [[Worcester]]se Dramaskool doseer. Hy het onder meer vir die Eoan-groep dekorstelle geskilder en kostuums ontwerp. Intussen het hy ook begin skryf en talle artikels, essays en kortverhale uit sy pen het verskyn. Sy eerste boek, ’n monogram oor Maggie Laubser, geskryf toe hy pas 19 of 20 was, het in 1944 verskyn. Volgens die tydskrif ''Lantern'' was dit een van die besversorgde boeke wat ooit in die land gedruk is en was dit skaars 20 jaar ná publikasie reeds gesogte Africana. In 1947 het ’n bundel kortverhale, ''Kamerade'', deur homself geïllustreer gevolg en waarvan net 500 gedruk is,<ref>{{en}} [http://www.johannes-meintjes.co.za/writing.html Samevatting van Johannes Meintjes se skryfwerk op Johannes-Meintjes.co.za]. URL besoek op 20 Junie 2013.</ref> en in 1948 ’n boek oor sy liriese skilderye, ''Liriese Werk / Lyrical Work''. == Na die familieplaas by Molteno == [[Lêer:Grootzeekoegat 1955.jpg|links|duimnael|230px|Grootzeekoegat in die jare vyftig, kort nadat Meintjes heeltyds daar gaan woon het.]] [[Lêer:Johannes Meintjes 1950.jpg|duimnael|200px|Meintjes, soos hy gelyk het toe hy terug na Grootzeekoegat verhuis het.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Ongetiteld.jpg|duimnael|links|230px|“Ongetiteld” (1954).]] [[Lêer:Johannes Meintjes Portret van 'n jong man.jpg|duimnael|200px|"Portret van Chris van den Berg" (1957).]] In 1949 het Meintjes Kaapstad verlaat en hom op die familieplaas, Grootzeekoegat, gevestig. Hier het hy begin Kaapse koloniale meubels versamel, asook Africana-boeke, porseleinware en koper. In sy versameling het hy kunswerke van [[Thomas Bowler|Bowler]], [[Samuel Daniell]] en Harris gehad, en hy was ook ’n ywerige versamelaar van ou afdrukke, kaarte en etse. Daar het hy vyf jaar in feitlik eensame afsondering deurgebring, hoewel hy glo nooit afgesonder gevoel het nie, en die plaas slegs verlaat om sy werk in verskeie sentra ten toon te stel en ook kort besoeke gebring aan die Staatsargief en die Africana-biblioteke in Johannesburg en Pretoria vir navorsingsdoeleindes tot 1954 of 1955, toe hy weer na Johannesburg teruggekeer het. In dié tyd het sy boek oor [[Anton Anreith]], Suid-Afrika se eerste beeldhouer, verskyn, asook ’n toneelstuk (in medewerking met [[Uys Krige]]) wat die letterkundige prys van die Nasionale Adviesraad van die destydse Afdeling Volwassene-onderwys verower het. ''Die Blanke Stilte'', 'n toneelstuk in drie bedrywe, was een van die bekroonde stukke in die 300-jarige Van Riebeeck-herdenkingstoneelwedstryd wat deur die Nasionale Adviserende Raad van Onderwys vir Volwassenes gereël is. Erika Terblanche skryf: "Hertzog Venter het geskryf dat daar in hierdie drama nie ’n hoofkarakter in die normale sin van die woord is nie. In die drama word die spanning wat in ’n organies verbonde groep mense voorkom, uitgebeeld: die Vorster-gesin van die plaas Zevenfontijn en enkele vriende. "Hierdie spanning word deur twee faktore veroorsaak: die neerdrukkende, 'deprimerende' invloed van ’n genie en sterk persoonlikheid op dié wat hom omring, en die stabiliserende uitwerking van die geslagstradisie en familiegrond op die nageslag. Vir Venter is dit ’n 'allesins lesenswaardige drama'; ook met die eise van die toneel is terdeë rekening gehou, maar volgens hom sou dit by opvoering hoë eise aan die regie, die spelers en die gehoor stel vanweë die aard van die dialoog en die dekor.".<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 Essay oor Johannes Meintjes deur Erika Terblanche op Litnet.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101172417/http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 |date= 1 Januarie 2013 }}. URL besoek op 20 Junie 2013</ref> Vroeg in die jare vyftig het hy ook ’n kunstentoonstelling op ’n lesingstoer deur die [[Vrystaat]] geneem. In 1954, toe hy sy vyf jaar lange afsondering beëindig, keer hy terug na die [[Johannesburg|Goudstad]] en hou uitstallings daar en in [[Pretoria]]. In dié tyd woed ’n openbare debat tussen hom en Laurence van der Post oor die Afrikaner se houding jeens Suid-Afrika se ander bevolkingsgroepe. In 1955 ontmoet hy die Brits-Suid-Afrikaanse skrywer William Plomer, met wie hy lewenslank bevriend sou bly. Meintjes verdeel nou sy tyd tussen Johannesburg en die plaas naby Molteno, met gereelde tentoonstellings in al die groot stede. In 1955 het daar nog twee boeke van hom verskyn, een oor sy plaasondervindings, ''Frontier Family'', en ’n roman, ''Storm(s)vlei'', wat die eerste prys in ’n wedstryd wat deur die Stadsraad van [[Pretoria]] gereël is ter viering van die stad se honderdste bestaansjaar, verower het. Daarna verskyn ook sy ''Complex Canvas'', met veertig van sy tekeninge en daarna ''Dagboek 1'', aantekeninge uit sy joernaal (wat Meintjes 20 jaar vantevore begin hou het) wat ’n boeiende prentjie van die kunslewe in Suid-Afrika skets. ''Dagboek 2'' en ''Dagboek 3'' het later gevolg. Meintjes stal deur die loop van 1956 uit in Kaapstad, Pretoria en Johannesburg. Hy skilder die Britse aktrise dame Sybil Thorndike (1882–1976) op haar versoek en dié skildery ontketen ’n storm in die Suid-Afrikaanse pers. 1957 bring sy gebruiklike uitstallings, nou in Bloemfontein, Johannesburg en op Heidelberg (waarskynlik [[Gauteng]]). Kunskenners beskryf Meintjes in dié jare as die Suid-Afrikaanse Cézanne, Gauguin of Chagall. Die volgende jaar kom uitstallings in Pretoria en Johannesburg weer aan die beurt asook ’n besoek aan Europa waartydens hy studeer in [[Londen]], [[Amsterdam]] en [[Parys]]. == Verdere werk tydens die sestigerjare == [[Lêer:Eetkamer Grootzeekoegat 1951.jpg|200px|duimnael|links|Die eetkamer in die ou opstal op Grootzeekoegat in 1951, twee jaar nadat Meintjes hierheen verhuis het.]] ’n Besonderse projek wat Meintjes aangepak het in 1960, was die bewaring van die foto’s van die dorpsfotograaf [[Ambrose Lomax]]. Vyftig jaar nadat Lomax, die apteker, uit Molteno weg is, is sy negatiewe in sy ou apteek gekry. Meintjes het dit laat ontwikkel en ’n besonderse boek met ’n aantal van die foto’s – baie daarvan is voor en tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] geneem – in 1964 uitgegee.<ref name="VolksbladSmith" /><ref>{{af}} [http://www.nmmu.ac.za/onseangeltjie/aucamp04.htm '' 'n Sprekende gelykenis – vir Paul Alberts'' deur Hennie Aucamp].</ref> In 1963 volg nog uitstalling in [[Pretoria]], [[Johannesburg]] en Kaapstad asook ’n uitstalling van sy werk in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]]. Die pers verwys na Meintjes as die “Goue Seun” van die Suid-Afrikaanse kunstoneel. Op letterkundige gebied verskyn sy roman “Gister en vandag” en “Jeugjare”. Die volgende jaar kom uitstallings op [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], in [[Johannesburg]] en [[Washington]] aan die beurt asook ’n groepsuitstalling saam met onder meer George Boys, Gordon Vorster, Cecily Sash en Dirk Meerkotter op uitnodiging van die Rembrandt-kunsstigting. In 1964 verskyn nie minder nie as drie boeke uit sy pen: die roman “Mallemeule”, “Manor House” en “Portret van ’n Suid-Afrikaanse Dorp deur [[Ambrose Lomax|A Lomax]]: Molteno 1894 – 1909”, oor die apteker en fotograaf wat op Molteno gewoon het tydens die opbloei wat teweeggebring is deur ontdekking van [[steenkool]] in die Stormbergreeks. == Heeltydse terugkeer na Grootzeekoegat == [[Lêer:Johannes Meintjes Ronell Meintjes 1961.jpg|duimnael|190px|Mev. Ronell Meintjes, née Rossouw, soos deur haar man in 1961 geskilder.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Straatmusikante.jpg|duimnael|links|200px|“Straatmusikante” (1945) is deel van die permanente uitstalling in die Hester Rupert-kunsmuseum op [[Graaff-Reinet]]. Meintjes was een van die kunstenaars wie se werk uitgestal is tydens die opening van dié museum in 1966 nadat [[Anton Rupert]] die geskiedkundige gebou waarin dit gehuisves word, die jaar vantevore van sloping gered het.]] In 1965 ontvang Meintjes ’n letterkundeprys van PEN en gaan woon heeltyds op die familieplaas, Zeekoegat, saam met sy vrou, Ronell Rossouw (gebore [[9 Februarie]] [[1932]]), met wie hy op [[25 Maart]] [[1960]] getroud is. Sy is drie jaar vantevore van haar eerste man, Michael Schönberg, geskei en het ’n dogter, Lynn, gehad wat by Ronell se ouers in [[Parow]] gewoon het.<ref name="VolksbladSmith" /> Ronell het by die munisipaliteit op Molteno gewerk in die tyd toe sy en Meintjes getroud is. Nadat Lynn st. 8 geslaag het, het sy in die apteek op Molteno begin werk. Sy het later by haar pa, Schönberg, in Johannesburg gaan woon. Johannes en Ronell het nie kinders gehad nie, al was sy grootste oorweging om met haar te trou omdat hy 'n erfgenaam wou hê wat kon verseker Grootzeekoegat bly in die Meintjes-familie. Ronell was wel swanger, maar het die baba verloor.<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 Essay oor Johannes Meintjes deur Erika Terblanche op Litnet.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101172417/http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 |date= 1 Januarie 2013 }}. URL besoek op 20 Junie 2013</ref> Hy hou weer uitstallings in [[Kaapstad]] en [[Pretoria]] en publiseer die biografie van [[Olive Schreiner]], ''Olive Schreiner Portrait of a South African Woman''. Die voorsitter van die South African English Academy beskryf dit as die “beste studie tot dusver oor Olive Schreiner”.<ref>{{cite web |url=http://www.johannes-meintjes.co.za/biography.html |title=Johannes Meintjes: opsommende biografie |format=html |publisher=johannes-meintjes.co.za |access-date=3 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102120516/http://www.johannes-meintjes.co.za/biography.html |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ’n Tweede boek, “The Silent Conspiracy” verskyn in 1965. Ook hou hy ’n groepsuitstalling saam met onder meer [[Lukas Sithole]], [[Christo Coetzee]], [[Maggie Laubser]], [[Armando Baldinelli]] en [[Maud Sumner]]. In 1966 volg solo-uitstallings in Johannesburg en op Molteno asook deelname aan die Republiekfees-uitstalling (die Republiek van Suid-Afrika was toe vyf jaar oud) in Pretoria en die opening van die Hester Rupert-kunsmuseum op [[Graaff-Reinet]] in ’n gebou wat [[Anton Rupert]] in 1965 gered het toe dit bekend word dat ’n petroleummaatskappy dit wou sloop vir die oprigting van ’n vulstasie.<ref>{{cite web |url=http://www.rupertartmuseum.co.za/ |title=Die Hester Rupert Kunsmuseum |format=html |access-date=3 Maart 2013 |publisher=ruperartmuseum.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115510/https://www.rupertartmuseum.co.za/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar verskyn die opdrag-biografie oor genl. [[Koos de la Rey]], “De la Rey Lion of the West” (in Engels), wat as ’n vervolgverhaal in ''[[The Star]]'' verskyn. In 1967 volg die publikasie, ook as ’n vervolgverhaal, van die biografie oor genl. De la Rey in ’n Afrikaanse koerant. Meintjes word nou aangestel as erekurator van die George Vice-gedenkmuseum op Molteno en hou uitstallings in Kaapstad en Johannesburg. In 1969 volg nog uitstalling in Johannesburg en op Molteno en verskyn sy biografie van genl. [[Gideon Scheepers]], ''Sword in the Sand Gideon Scheepers'', asook ’n Engelse biografie van pres. [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]], wat in 1970 in Afrikaans sou verskyn as ''Steyn Vader van sy volk'', en ’n boek oor die [[Slag van Stormberg]], ''Stormberg A Lost Opportunity''. Die jaar daarna kom ’n biografie van genl. [[Louis Botha]] aan die beurt, wat gunstig ontvang word, ook deur oorsese media. Die boek oor pres. Steyn word oor die radio uitgesaai en in dieselfde jaar verskyn ''The Round Table in South Africa''. == Laaste dekade == [[Lêer:NG kerk Molteno 2021.jpg|duimnael|255px|Meintjes is op Woensdag 9 Julie 1980 om 14:30 vanuit die [[NG gemeente Molteno|NG kerk op Molteno]] begrawe,<ref>{{en}} [http://www.johannes-meintjes.co.za/archives.html Berig in die Cape Argus]. URL besoek op 4 Junie 2013.</ref> 12 maande voor die gemeente se honderdjarige bestaan waarvoor hy toe reeds 'n gedenkboek geskryf het.]] [[Lêer:George Vice Biblioteek Molteno.jpg|duimnael|255px|Meintjes was tot sy dood bibliotekaris van die George Vice-biblioteek op Molteno en erekurator van die plaaslike museum.]] Meintjes se eerste uitstalling van die jare sewentig was in [[Johannesburg]]. Ook in 1971 verskyn nog ’n biografie van ’n held van die [[Anglo-Boereoorlog]], dié keer genl. [[Piet Joubert]]: ''The Commandant General PJ Joubert'' asook ''Sandile – The Fall of the Xhosa Nation'', die eerste groot biografie oor 'n swart leier in Suid-Afrika,<ref>{{en}} [http://www.cdbooks-r-us.com/freebies/jmessay.pdf 'n Opstel oor Johannes Meintjes deur Kobus Opperman]. URL besoek op 7 Junie 2013.</ref> en die bundel kortverhale en essays ''Siembamba''. Oor ''Sandile'' het Meintjes self gesê: "This is the first full-length study of a Xhosa prince or chief. The Xhosas are resident in the eastern part of the Cape Province of South Africa, and their history is studded with a galaxy of remarkable men of royal blood. These were the first black people to come into contact with the white man in Southern Africa. Of the chiefs I have chosen Sandile for various reasons. His life-span covers the glory of Xhosa nationhood, the more important wars with the British Colonial Government, the national suicide of the Xhosas and the tragedy of his personal story. Thanks too to the artists Frederick I’Ons and Thomas Baines, we have more portraits of Sandile than of any other chief." In 1972 hou hy weer ’n uitstalling in [[Kaapstad]] en verskyn die tweede aflewering van sy outobiografie, ''Dagboek 2''. Hy vier in 1973 sy vyftigste verjaardag met ’n uitstalling in Johannesburg en word aangestel as uitvoerende lid van die [[Burgersdorp]]se museum. Die enigste boek uit sy pen in daardie jaar was ''The Voortrekkers'', wat later voorgeskryf is aan die [[Universiteit van Oxford]]. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] benoem hom in 1974 as ’n lid. Hy hou uitstallings in Kaapstad en op Molteno en publiseer ’n biografie oor pres. [[Paul Kruger]] asook ’n gedenkboek ter viering van sy tuisdorp se eeufeesviering, ''Dorp van drome: Molteno 1874–1974'', in opdrag van die dorp se munisipaliteit. In 1975 kom nog ’n opdragwerk, ''Sasol:1950 – 1975'' (wat in Afrikaans sowel as Engels uitgegee is), aan die beurt en publiseer hy ''Dagboek 3'', wat die laaste van die drie dele van sy outobiografie sou wees. Ook in dié jaar stal hy uit in [[Bloemfontein]] en [[Johannesburg]]. Kort op die hake van die boek oor [[Sasol]], volg in 1976 ’n uitstalling van Meintjes se kunswerke op [[Sasolburg]]. Sy ''The Anglo Boer War 1899–1902: A Pictorial History'' verskyn tegelykertyd in Afrikaans en Engels en is later in Duits en Nederlands vertaal. In dieselfde jaar verskyn ook oor die driejarige oorlog ''The Great War: [[Arthur Conan Doyle]] 1''. In 1977 volg nog ’n uitstalling op Molteno, maar ook op [[Stellenbosch]] en in [[Bellville]], en verskyn ''With Bobs and Kruger: Frederic William Unger 2'', die laaste boek van hom wat in sy leeftyd sou verskyn. ’n Solo-uitstalling op [[Lichtenburg]] in 1978 word gevolg deur ’n prestige-groepsuitstalling in die destydse [[Rhodesië]] se vernaamste stede, [[Harare|Salisbury]] en [[Bulawayo]] asook in Johannesburg saam met Geoffrey Armstrong, Armando Baldinelli, Maud Sumner, Gordon Vorster, [[Walter Battiss]] en Rhona Stern. In sy twee laaste lewensjare, 1979 en 1980, stal hy net by die destydse Universiteit van Natal in [[Pietermaritzburg]], op [[Ficksburg]] en by die [[Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit|Universiteit van Port Elizabeth]] uit. Hy voltooi ook die manuskrip van ’n gedenkbundel oor die 100ste bestaansjaar van die [[NG gemeente Molteno]], ''Eeu van Genade: NG Kerk Molteno 1881–1981'' (wat in 1981 verskyn het), die kerk waaruit hy begrawe is. Sulke opdragwerke was dikwels sy vernaamste inkomste. Sy werkywer het blykbaar nooit afgeneem nie, ten spyte van moeilike omstandighede, want twee dae voor sy dood in die hartjie van die ysige Noordoos-Kaapse winter skryf hy in sy dagboek: “My werkproduksie is baie deur Ronell se siekte gestrem, want ek moes regstaan vir alles. Die koue het ook nie gehelp nie. Ek voel heeltemal lam.” Op [[7 Julie]] [[1980]] skryf sy in haar man se dagboek: “Maandag 7 Julie 1980. Johannes vanoggend oorlede.” Ronell Meintjes is op [[26 Junie]] [[1996]] in 'n hospitaal in [[Port Elizabeth]] oorlede nadat sy die laaste jare van haar lewe op [[Graaff-Reinet]] gewoon het waar sy 'n tyd lank kuratrise was van die Hester Rupert-kunsmuseum, wat enkele van haar man se werke besit.<ref>{{en}} [http://www.rupertartmuseum.co.za/gallery.htm Galery van die Hester Rupert-kunsmuseum.]</ref> Sy is op [[1 Julie]] langs haar man in die Molteno-begraafplaas ter ruste gelê. Die skilderye, beeldhouwerke en kosbare boeke uit sy omvattende Africana-versameling wat sy ná haar man se afsterwe aan die Hoërskool Molteno geskenk het, word vandag nog in die Meintjies-kamer uitgestal.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/07/02/9/15.html ''Persoonlik''], ''[[Die Burger]]'', [[2 Julie]] [[1996]].</ref><ref>{{af}} [http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ Inleiding tot 'n uitstalling in 2010 van sy werk in die Sasol-kunsmuseum van die Universiteit Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212804/http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ |date= 4 Maart 2016 }}. URL besoek op 8 Junie 2013.</ref> Van sy manuskripte word in die [[Thomas Pringle]]-versameling van die [[National English Literary Museum]] in [[Grahamstad]] bewaar, terwyl sy vrou ook werke aan die [[Sasol-kunsmuseum]] van die [[Universiteit Stellenbosch]] nagelaat het.<ref>{{af}} [http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ Inleiding tot 'n uitstalling in 2010 van sy werk in die Sasol-kunsmuseum van die Universiteit Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212804/http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ |date= 4 Maart 2016 }}. URL besoek op 8 Junie 2013.</ref> == Ná sy dood == [[Lêer:Grafsteen Johannes Meintjes.jpg|duimnael|190px|Johannes Meintjes en Ronell (née Rossouw) se grafsteen in [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]] se begraafplaas.]] In 1982 is 'n TV-opname op veral Grootzeekoegat gemaak oor die lewe en werk van Johannes Meintjes. Op 16 Januarie 1983 het 'n artikel deur Madelein van Biljon met kleurfoto's daarby in die ''Sunday Times Magazine'' verskyn oor Grootzeekoegat onder die opskrif "Ashes to Ashes". Van Biljon skryf: "The old house survived pestilence and three Border Wars. But the fear is that the next few months may destroy it." In die artikel het Ronell Meintjes gesê dis onprakties om alleen daar te woon en dat die koste om dit bewoonbaar te hou, voortdurend aan die toeneem was, maar dat sy haar nie daartoe kon bring om dit te verkoop nie. "When I go," sê sy in die artikel, "it will be a ruin within a year or two." Toe reeds het die plafon in die vertrek waarin sy sit en gesels het, begin insak en daar was klammigheid en krake in die mure. In 1983 het die [[Universiteit van die Vrystaat|Vrystaatse Universiteit]] 'n gedenkuitstalling in [[Bloemfontein]] gehou en in 1986 is die Johannes Meintjes-kamer in die Hoërskool Molteno deur W.A. de Klerk geopen as 'n permanente uitstalling van Meintjes se belangrikste werk. In 1990 volg 'n prestige-gedenkuitstalling (huldetentoonstelling) van 7 Junie tot 6 Julie in [[Johannesburg]] by die destydse Randse Afrikaanse Universiteit. Dit het tien jaar ná sy dood plaasgevind en was die eerste keer sedert 1973 dat Meintjes se olieverfskilderye in Johannesburg vertoon is. Dié uitstalling is geopen deur dr. Hermien McCaul-Dommisse, wat ook Meintjes se eerste uitstalling in Augustus 1944 geopen het. == Kritiese beskouing van sy skilderkuns == === Menings oor sy skilderkuns tot 1963 === [[Lêer:Johannes Meintjes 1955 Broers.jpg|duimnael|links|190px|“Broers” (1955).]] [[Lêer:Johannes Meintjes Swazi Landscape.jpg|duimnael|200px|“Swazi Landscape” het die hoogste prys op veiling van enige van Meintjes se skilderye behaal toe dit in Oktober 2012 vir R668&nbsp;400 verkoop is.<ref>{{cite web |url=http://www.johannes-meintjes.co.za/images/index_strauss_and_company_new_record_johannes_meintjes.jpg |title=Besonderhede by Johannes-meintjes |access-date=4 Maart 2013 |publisher=johannes-meintjes.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003223110/http://johannes-meintjes.co.za/images/index_strauss_and_company_new_record_johannes_meintjes.jpg |archive-date=3 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy weduwee, Ronell, het dit in 1990, tien jaar ná sy dood, verkoop en gesê Meintjes wou hê dit moes in ’n museum se besit kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.artfact.com/auction-lot/johannes-petrus-meintjes-south-african-1923-1980-550-c-c35d3b13ac |publisher=Artfact.com |accessdate=4 Maart 2013 |title=Lot 550 – Johannes Petrus Meintjes Suid-Afrikaner 1923–1980 }}</ref>]] [[Lêer:Johannes Meintjes Koerantverkoper 1955.jpg|duimnael|links|190px|“Koerantverkoper” (1955).]] Uittreksels wat hy in 1963 aan die tydskrif ''Lantern'' uitgelig het omdat dit vir hom “pertinent” was, is onder meer: * “The actual product of his brush lives and moves in an inter-realm between the world of fact and fiction. His point of departure, however, is the inner world: an idea rather than external event engenders the spark of his creation.” (''Trek'', 1947.) * “Mr. Meintjes is essentially an imaginative painter and a colourist. The fact that a great part of his work is done from memory explains the curious sameness of feature and pose.” (''[[Cape Argus]]'', 1947.) * “Hier is ’n kunstenaar met ’n vonk van eie aard; wat nie alleen weet hoe om te teken nie. maar ook hoe om ’n sterk emosionele aanlokking uit te druk.” (''[[Die Burger]]'', 1948.) * “Meintjes werk soos ’n liriese digter: in elke werk gee hy net homself, en deur homself die groot, somber wêre1d.” ([[Bartho Smit]], 1949.) * “There is no doubt that this young artist has genius. Already one can pick out his portrait studies at any exhibition. (They) are as distinctive as Rosetti’s faces.” (I.J.M., Bloemfontein, 1949.) * “(He) is one of those who . . . have a chosen a pathway through an apparently barren landscape, away from the easy forms and subjects of conventional art expression.” (Ruth Prowse, 1950.) * “Hier geld die innerlike van die kunstenaar as uitgangspunt van sy uitbeelding. Hiertoe gebruik hy kleur- en vormsimbole, ontleen aan die sigbare werklikheid, maar geheel en al vervorm en verkleur en losgemaak uit hul realiteitsverband. Mens sou dus die werk van Meintjes kan karakteriseer as innerlike selfportretering.” (''[[Die Volksblad]]'', 1950.) * “Uit hierdie rustelose, dinamiese jong temperament sal nog veel van verrykende waarde en skoonheid vir ons skilderkuns kom. Johannes Meintjes staan met ’n oop en ontvanklike gemoed teenoor die lewe: Hierin lê sy groeikrag en hierdeur gee die lewe hom genoeg aan besieling om met albei hande aan te gryp.” (S. Ignatius Mocke, 1953.) * “Die man wat diep loer in die werkinge van die siel en oor wie se integriteit daar nooit getwyfel kan word nie – dit is Meintjes. Sy kleur, sy lyn, sy sin vir die mistiese (romanties-ekspressionisties) en sy kennis van die mens se anatomie gee hom ’n hoë plek in die Suid-Afrikaanse kuns.” (''[[Die Transvaler]]''. 1956.) * “In Meintjes’ work there is always a sense of the mysterious, whether expressed through these sombre, unpopulated landscapes or through the expression of a guitar player, a lonely boy, a lonely bather beneath the sickle moon, or simply through the relaxation of a sleeper in the sun. There is poetry in this painting.” (''[[Pretoria News]]'', 1958.) * “Die interessantste kwaliteit in Meintjes se werk is dat sy surrealisme ’n onmiskenbare Suid-Afrikaanse atmosfeer weerspieël.” (Anna Vorster, 1959.) * “Sy skilderye stel ’n fyngevoelige, digterlike en ietwat na binne skouende kunstenaar aan ons voor. Hy is ’n kunstenaar wat sy dromerige wêreld met sielvolle, melankoliese oë bevolk en eindeloos soek na die raaisel van die lewe. Hul rusteloosheid word verhoog deur die leegheid van agtergronde wat deur vreemde samestelling van kleure uitgebeeld is en ’n mistieke atmosfeer – iets byna metafisies – skep. Indien Meintjes daarin kan slaag om deur die ‘plafon’ te breek, kan hy een van Suid-Afrika se leidende kunstenaars op die gebied van ’n besondere, fyn romantiese tradisie word. Hy kan vir ons word wat Chagall vir die Franse geword het.” (''[[Die Transvaler]]'', [[14 Julie]] [[1961]].) * “Meintjes remains a very interesting painter. A sentimentalist and a romantic he is, and where this has spoiled his work he has been justly criticized. But such criticism often overlooks an important aspect of his work, perhaps the most important, and that is its particular poetical intensity. Now all artists have their dream worIds. Some are exclusive and others can be shared: Meintjes’s dream world, his world of things remembered, is hardly less personal than anyone else’s. But such is the intensity with which it is recalled, such is the frankness of the terms in which it is stated that we are compelled to enter it.” (Neville Dubow, ''[[Cape Argus]]'', [[31 Oktober]] [[1961]].) * “In die welige skilderkuns van Johannes Meintjes vind ons die voortdurende eienskappe van warm aarde, blou lug, eksotiese vorme, e.s.m. Sy arbeiders, vroue en kinders wat hulle in die wêreld beweeg met ’n soort afgetrokkenheid wat boei – byna soos wesens wat hul moeilike weg deur die lewe baan, maar daardeur ongeskonde bly. ’n Mens word byna gehipnotiseer deur die uitdrukking in daardie wye oë en sprakelose lippe. Min kunstenaars besit die durf en oortuiging van Johannes Meintjes in sy voorstellinge. Met ’n soort bevredigende ongeërgheid skilder hy die sinlik-aardse. Daar is ’n oorheersende van beskutting en beskerming – die aarde wat die eensames nader trek en teen haar boesem druk; die rustende arbeider wat moeg sy arms en bene oor die warm grond uitstrek, of met sy kop op die skoot van ’n vrou rus; die enkelinge of groepe figure wat feitlik deel uitmaak van die landskap wat hulle omhul.” (Carl Büchner, ''[[Die Burger]]'', [[23 Oktober]] [[1962]].) * “If art is, among other things, a process of revealing the world as seen by one particular man, if it is an interchange of the values of things as they are for the values an artist puts upon them, then Meintjes is one of the most communicative painters we have.” (Neville Dubow, ''[[Cape Argus]]'', [[17 Oktober]] [[1962]].) === Menings oor sy skilderkuns in later jare === [[Lêer:Johannes Meintjes 1953.jpg|duimnael|210px|Johannes Meintjes, 1953.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Slapende Jong Man 1959.jpg|duimnael|links|210px|"Slapende Jong Man", (1959).]] * "Meintjies se skilderye het ’n melankolie wat by ’n adolessente verlange aansluit. Sy vroeë werk sluit straattonele in, maar dit is veral sy portrette van jong mans, wat ’n spieëlbeeld vorm van homself, wat die aandag getrek het. Hierdie portrette word gekenmerk deur mans met swaar ooglede wat nie direk na die kyker staan nie, maar wat ’n gevoel gee dat die figure teruggetrek is in ’n private droomwêreld. Slanke, sensitiewe hande is dikwels deel van die studies. In hierdie introspektiewe wêreld van Meintjies het hy later toevoegings van persoonlike simbole gemaak in die vorm van romantiese voëls en blomme. Baie van hierdie metafore bly obskuur en privaat. Daar is ook trekke na die surrealisme, en sy studies van ruiters in die nag op wit perde dra Freudiaanse beelde en ’n flirtasie met die fantasie van die dood. Hoewel Meintjies se werk in die invloed van die Ekspressionisme staan, het hy dit nooit heeltemal sy eie gemaak nie. Hy het nooit heeltemal ontsnap uit die oppervlakkige simbolisme van sy jeugstyl nie." (Amanda Botha, Litnet.co.za<ref>{{af}} [http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=30839&cause_id=1270 Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 2 Junie 2013.</ref>) * "Johannes Meintjes … is one of the more articulate South Africans of his generation. A prolific painter, he is also a fluent author in both English and Afrikaans. With unresting curiosity about South African national and regional history, he seems blessedly free from political or racial bias, and when he writes of nations or persons in conflict is alert to what is good or bad on both sides." (Sir William Plomer, ''London Sunday Times'', Junie 1970<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 Litnet.co.za. URL besoek op 3 Junie 2013.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101172417/http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 |date= 1 Januarie 2013 }}</ref>) * "The years have not dimmed the... vibrant approach and outlook. His exotic paintings, even still lifes, are the stuff of dreams. His compositions show his particular timeless territory..." (Richard Cheales, ''[[The Star]]'', 1973<ref>{{en}} [http://www.cdbooks-r-us.com/freebies/jmessay.pdf Uit 'n essay oor Meintjes deur Kobus Opperman.]</ref>) * "For nearly 40 years Johannes Meintjes has enriched the South African art scene with his personalised work which have the inherent quality of good art – the artist's genuine feelings and moods can be felt in each brush or palette stroke ..." (Yvonne Steynberg, ''[[Evening Post]]'', 1980<ref>{{en}} [http://www.art-archives-southafrica.ch/PDFs/JM_RAU_exhibitionaddress.pdf Art Archives South Africa]. URL besoek op 3 Junie 2013.</ref>) * "In 1961 met die Republiekwording, word Meintjes se droomlandskappe ’n refleksie van hierdie tydperk van geïdealiseerde positiwiteit. Meintjes handhaaf egter hierdie gestileerde naïwiteit tot aan die einde van sy loopbaan sodat (veral sy later werke) soms die gevaar loop om in sentimentaliteit te verval. Die jukstaponering van beelde skep ’n droomagtige gevoel van vreemdheid, maar anders as in die werke van die Europese surrealiste, wat deur absurditeit die kapitalistiese wêreld op sy kop wou keer, maak Meintjes van hierdie visuele tegnieke gebruik as ’n vorm van ontvlugting van heersende realiteite. In die sewentigerjare, met geskiedkundige gebeure soos Sharpeville, skep hy helderkleurige fantasieë wat doelbewus nie-konsepsueel of sosiaal-polities is nie." (Laetitia Pople, ''[[Die Burger]]'', 2010<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/08/05/SK/8/Meintjes.html ''Droomkuns van Meintjes in Eikestad''.]</ref>) * "Meintjes word deur sommige kunshistorici as een van Suid-Afrika se groot kunstenaars beskou, terwyl ander dit afkraak as naïewe kuns wat na slordigheid neig. Die talle uitstallings wat al daarvan gehou is en ook die veilingshuise hier en oorsee wat ywerig meeding om sy werk op te veil wanneer dit aangebied word, bewys dat kunsliefhebbers en versamelaars gaande is oor sy werk." (Martiens van Bart, ''[[Die Burger]]'', 2012<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/06/15/SK/1/VEILINGSHOOFBERIG16.html ''Skildery van skaapwagter haal R133 680''.]</ref>) == Sy kunstenaarsvisie en nalatenskap == [[Lêer:Johannes Meintjes Sebastiaan 1945.jpg|duimnael|190px|links|“Sebastiaan” (ook bekend as “Jong man met lelies”, 1945). In sy dagboekinskrywing van [[17 April]] [[1945]] skryf Meintjes, toe 21 jaar oud, oor dié skildery: “My groot nuwe werk, Sebastiaan, is nou voltooi. Iemand het daarvoor geposeer, maar dit lyk soos 'n selfportret.” Die onderwerp van die skildery se blik is afwaarts en inwaarts, behep met die self en sy sintuie.<ref>{{cite web |url=http://stevenson.info/exhibitions/dec2004/item5.htm |title=Johannes Meintjes (Suid-Afrikaner 1923–1980) |publisher=Stevenson.info |last=Stevenson |first=Michael |access-date=6 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305145657/http://stevenson.info/exhibitions/dec2004/item5.htm |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:Johannes Meintjes Sebastiaan.jpg|duimnael|170px|Die buiteblad van die versverhaal “Sebastiaan” deur Pieter Marincowitz met illustrasies deur Meintjes. Net honderd van dié boekies is gedruk en vandag is dit byna onverkrygbaar.<ref>{{en}} [http://www.johannes-meintjes.co.za/writing.html Samevatting van Johannes Meintjes se skryfwerk op Johannes-Meintjes.co.za]. URL besoek op 20 Junie 2013.</ref>]] In 1963 het Meintjes self sy credo opgesom toe hy sê: “[[Gertrude Stein]] het eens verklaar dat ’n kunstenaar nie kritiek nie maar waardering nodig het. Dis in ’n groot mate waar. Hy moet deurgaans getrou bly aan sy visie, aan sy eie idioom, al sê wie ook wat, sy integriteit behou, geestelik ontwikkel en werk vanuit sy hart. Dis wat ek nog gedoen het, en hopelik sal doen tot die dag van my dood.” 'n Ander keer het hy gesê: "My visie het sy oorsprong in die bodem van Afrika en ek het daaraan 'n persoonlike stempel gegee wat moontlik eendag in die hart en verbeelding van 'n ander generasie ’n reaksie mag vind."<ref>{{af}} [http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ 'n Inleiding tot die uitstalling van 18 Julie tot 28 Augustus 2010 in die Sasol-kunsmuseum van die Universiteit Stellenbosch.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212804/http://blogs.sun.ac.za/nuus/2010/07/12/johannes-meintjes-by-die-sasol-kunsmuseum/ |date= 4 Maart 2016 }} URL besoek op 8 Junie 2013.</ref> Skilderwerke van Johannes Meintjes is vroeg reeds deur baie instellings en bekende versamelaars dwarsdeur Suid-Afrika en ook in die buiteland aangeskaf. In 1963 het hy gesê: “Wanneer ek kyk na die massa materiaal wat in die afgelope sestien jaar oor my werk geskryf is, staan mens verbaas dat daar nog soveel uiteenlopende menings daaroor kan bestaan. Die bewonderaars en die vyande wat ek aan die begin gehad het, het ek vandag nog; daar is net meer van hulle.” Meintjes het in sy leeftyd meer as 1&nbsp;336 olieverfskilderye gemaak,<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/06/15/SK/1/VEILINGSHOOFBERIG16.html ''Skildery van skaapwagter haal R133 680''.]</ref> tientalle beeldhouwerke geskep asook honderde sketse, temperas, grafiese werke en waterverfskilderye. Uit sy pen het 35 boeke verskyn en ook nog talle ongepubliseerde manuskripte. Tydens sy leeftyd is meer as 1 400 koerantberigte en tydskrifartikels oor hom geskryf. Ná sy dood is sy belangrikste manuskripte, briewe, dagboeke ensovoorts aan die National English Literary Museum in [[Grahamstad]] geskenk waar dit in die Johannes Meintjes-gedenkkamer gehuisves sou word. Volgens die digter [[Johann de Lange]], in ’n referaat oor “gay bevryding” tydens ’n literatuurseminaar in [[Port Elizabeth]] in 1990, bied Meintjes se skryfwerk van die vroegste voorbeelde in die Afrikaanse letterkunde “van die hantering van die gay tema”, wat “aanvanklik báie verskuild en omsigtig” was. De Lange het gesê: “Op die gebied van die prosa was daar byvoorbeeld heel vroeg reeds die sterk versweë, soms sentimentele hantering daarvan in die romans en verhale van Johannes Meintjes.”<ref>{{af}} {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/03/21/6/6.html |title=Die erotiese terroriste van die letterkunde |publisher=[[Die Burger]] |date=21 Maart 1990 }}</ref> Ook in sy kunswerk kom die homoërotiese vroeg ter sprake (dermate dat hy ná sy dood as 'n "baanbreker gay kunstenaar" beskryf is<ref>[http://www.iart.co.za/all-images-archive/ In 'n bespreking oor 'n skildery van Jan du Toit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010011133/http://www.iart.co.za/all-images-archive/ |date=10 Oktober 2010 }}.</ref> en 'n werk van hom in 1993 opgeneem is in "The invisible ghetto: Lesbian and gay writing from South Africa"<ref>{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/06/4/1/10.html ''Deurbraak vir SA skrywers''], ''[[Beeld]]'', [[4 Junie]] [[1993]].</ref>) in byvoorbeeld sy sketse vir die versverhaal "Sebastiaan" van Pieter Marincowitz, ’n bundel wat slegs in ’n oplaag van ’n honderd gedruk is en nou byna onverkrygbaar is.<ref>[http://www.johannes-meintjes.co.za/booksforsale.html Boeke te koop by Johannes-Meintjes.co.za].</ref> Prof. [[John Kannemeyer]] skryf in 1998 in ''[[Die Burger]]'': “Vir sy digterlike waarde hoef ’n mens dié verwarde versverhaal, indien jy dit ’n verhaal sou kan noem, nie te lees nie. Wat ’n mens boei, is die illustrasies van week manlike figure deur Johannes Meintjes en die enkele momente in die gedig waarin vir die eerste keer ná [[I.D. du Plessis]] se “Vreemde liefde” van ’n homoërotiese tendens in Afrikaans sprake is. Dis jammer dat Marincowitz, wat in die sewentigerjare deur [[selfmoord|selfdood]] aan sy einde gekom het, dié tendens nie beter kon verwoord nie.”<ref>{{af}} {{cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/07/01/9/3.html |title=Sekel en simbaal was die hoogtepunt |publisher=[[Die Burger]] |date=1 Julie 1998 |accessdate=4 Maart 2013 |last=Kannemeyer |first=John |authorlink=John Kannemeyer}}</ref> Tien jaar ná sy dood het die koerantredakteur [[Tertius Myburgh]] van Meintjes gesê: “Johannes was something of a Renaissance man. First of all, artist. Then author, historian, activist and even sort-of farmer. Above all, he was a thoughtful, loving and loveable human being who thought very deeply about the human condition.”<ref>{{af}} [http://www.cdbooks-r-us.com/freebies/jmessay.pdf Uit ’n opstel oor Meintjes deur Kobus Opperman]</ref> In 'n buurt van die Kaapse township [[Mitchells Plain]] waarin strate die name van Suid-Afrikaanse kunstenaars dra, is 'n straat ook na Johannes Meintjes genoem, weliswaar verkeerd gespel as "Meintjies".<ref>{{en}} [http://goo.gl/maps/zm5Gl 'n Naambordjie in die straat op Google Maps].</ref> == Bibliografie == [[Lêer:Johannes Meintjes - Kamerade.jpg|duimnael|160px|Stofomslag van ''Kamerade'', 'n kortverhaalbundel van 1947.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Stormvlei.jpg|duimnael|160px|Sy roman ''Stormvlei'' het in 1955 verskyn.]] [[Lêer:Johannes Meintjes Dagboek 1 1941 - 1947.jpg|duimnael|160px|In 1961 verskyn die eerste deel van Meintjes se dagboek (1941–1947).]] [[Lêer:Johannes Meintjes - Liriese Werk.jpg|duimnael|160px|Die buiteblad van ''Liriese Werk / Lyrical Work'', uitgegee in 1948. Dié boek bevat 'n inleiding en 50 afbeeldings van Meintjes se werk, meesal in wit en swart. Die kleurafbeelding voorop die boek is van ''Vleiwesens'' (1945).]] [[Lêer:Johannes Meintjes - Eeu van Genade.jpg|duimnael|160px|Meintjes se laaste werk, ''Eeu van Genade'' ter viering van die [[NG gemeente Molteno]] se honderdjarige bestaan, het 'n jaar ná sy dood verskyn, hoewel hy reeds in sy sterfjaar die eksemplaar daarvan waarvan die voorblad hier te sien is, aan sy vrou, Ronell, geskenk en haar naam voorin geskryf het met die datum 22 Julie 1981 daarby.]] [[Lêer:Molteno Dorp van drome.jpg|duimnael|160px|Voorblad van ''Dorp van Drome: Die Geskiedenis van Molteno 1874–1974'', Meintjes se opdragwerk vir die honderdste bestaansjaar van sy tuisdorp.]] Johannes Meintjes se wye belangstellingsveld het neerslag gevind in die uiteenlopende onderwerpe waaroor hy geskryf het, veral die vaderlandse geskiedenis. Hier is ’n volledige lys van sy gepubliseerde werke:<ref>{{cite web |url=http://www.johannes-meintjes.co.za/booksforsale.html |title=Boeke te koop |access-date=3 Maart 2013 |format=html |publisher=johannes-meintjes.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102091904/http://johannes-meintjes.co.za/booksforsale.html |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.esaach.org.za/index.php?title=Johannes_Meintjes&redirect=no |title=Johannes Meintjes |publisher=Esaach.org.za |access-date=6 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412122324/http://esaach.org.za/index.php?title=Johannes_Meintjes |archive-date=12 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ander === # '''Meintjes – Liriese Werk / Lyrical Works'''. Biografie. 1948. 77 pp, Anreith Press, Kaapstad. Teks deur Pieter Marincowitz, illustrasies deur Johannes Meintjes. # '''Sebastiaan'''. Gedig. 1948. 38 pp. Teks deur Pieter Marincowitz, illustrasies deur Johannes Meintjes. Drukoplaag: 100. # '''Complex Canvass: A South African Approach'''. Geografies. 1960. 47 pp. Opgedra aan Beyers Botha. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg / Kaapstad. === Biografie === # '''Maggie Laubser'''. Monografie. 1944. 47 pp. Opgedra aan Gerrit Bakker. HAUM. Kaapstad. # '''Anton Anreith. Sculptor 1754–1822'''. Monografie. 1951. 62 pp. Opgedra aan: John Rothman. Juta and Co Ltd, Kaapstad / Johannesburg. Drukoplaag: 1 000. # '''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman'''. Biografie. 1965. 195 pp. Opgedra aan sy suster Ernestine Keyser. Hugh Keartland Publishers, Johannesburg. # '''De la Rey – Lion of the West'''. Biografie. 1964. 432 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy vader, Ernest Frederick Meintjes (1893–1928). Hugh Keartland Publishers, Johannesburg. # '''President Steyn: A Biography'''. Biografie. 1969. 272 pp. Nasionale Boekhandel, Kaapstad. # '''General Louis Botha: A Biography'''. 1970. 332 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van kol. Polly de la Rey-Morkel (1887–1967). Cassel, London. # '''Vader van Sy Volk: ’n Lewenskets van President MT Steyn'''. Biografie. 1970. 82 pp. Opgedra aan Beyers Botha. Tafelberg-uitgewers, Kaapstad. # '''The Commandant-General (The Life and Times of Petrus Jacobus Joubert of the South African Republic: 1831–1900)'''. Biografie. 1971. 220 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy vrou, Ronell Meintjes. Tafelberg-uitgewers, Kaapstad. # '''[[Sandile]]: The Fall of the Xhosa Nation'''. Biografie. 1971. 312 pp. Opgedra aan William Plomer. TV Bulpin, Kaapstad. # '''President Paul Kruger: A Biography'''. Biografie. 1974. 295 pp. Opgedra aan sy moeder, ook gebore op 10 Oktober, ter viering van haar 80ste verjaardag. Cassel, Londen === Geskiedenis === # '''Portret van ’n Suid-Afrikaanse dorp, deur [[Ambrose Lomax]]: Molteno 1894–1909'''. Geskiedkundig. 1964. 127 pp. Opgedra aan Edmund Walsh. Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. Drukoplaag: 500. # '''Stormberg: A Lost Opportunity (The Anglo Boer War in the North-Eastern Cape Colony, 1899–1902)'''. Geskiedenis. 1969. 209 pp. Opgedra aan Evan Robertson. Nasionale Boekhandel, Kaapstad. # '''Sword in the Sand: The Life and Death of [[Gideon Scheepers]]'''. Biografie. 1969. 242 pp. Opgedra aan John McIntosh. Tafelberg-uitgewers, Kaapstad. # '''The Voortrekkers: The Story of the Great Trek and the Making of South Africa'''. Geskiedenis. 1973. 287 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy oupa Johannes Petrus Meintjes (1843–1919). Cassel, Londen. (Sagtebanduitgawe deur Corgi in 1975. 333 pp.) # '''The Great Boer War. By Arthur Conan Doyle (First Edition London 1902)'''. Anglo-Boer War Reprint Library selected and introduced by Johannes Meintjes. Herdruk deur C. Struik. 1976. 769 pp. Drukoplaag: 1&nbsp;000. # '''The Anglo-Boer War 1899–1902 A Pictorial History'''. Geskiedenis. 1976. 192 pp. Struik, Kaapstad. # '''Die Anglo-Boere Oorlog in Beeld 1899–1902'''. Geskiedenis. 1976. Struik, Kaapstad. # '''With ‘Bobs’ And Kruger – Experiences And Observations Of An American War Correspondent In The Field With Both Armies'''. By Frederic William Unger (First Edition 1901). Anglo-Boer War Reprint Library selected and introduced by Johannes Meintjes. Herdruk deur C. Struik (Pty) Ltd in 1977. 412 pp. Drukoplaag: 1&nbsp;000. # '''De Boerenoorlog in Beeld 1899–1902'''. Geskiedenis. 1978. 192. Fibula – Van Dishoeck, Haarlem. # '''Der Burenkrieg 1899–1902'''. Geskiedenis. 1979. 190 pp. Wells, München. Verlag Wessermühl. === Opdragwerke === # '''Round Table in South Africa: 1948–1969'''. Opdragwerk. 1970. 184 pp (manuskrip). Opgedra aan David Smith. The National Association of Round Tables in South Africa. # '''Dorp van Drome: Die Geskiedenis van Molteno 1874–1974'''. Opdragwerk. 1974. 173 pp. Munisipaliteit Molteno. # '''Sasol: 1950–1975'''. Opdragwerk. 1975. 174 pp. Tafelberg-uitgewers, Kaapstad. (Afsonderlike uitgawes in Afrikaans en Engels.) # '''Eeu van Genade: NG Kerk van Molteno: 1881–1981'''. Opdragwerk. 1981. 83 pp. Kerkraad: NG gemeente Molteno. === Outobiografie === # '''Frontier Family'''. Outobiografies. 1955. 166 pp (verkorte weergawe, oorspronklik 188 pp.). Opgedra aan sy drie susters: Ena, Marie en Ernestine. Central News Agency (Ltd), Johannesburg. Illustrasies deur Johannes Meintjes. # '''Die Dagboek van Johannes Meintjes – Deel 1'''. Outobiografies. 1961. 192 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy vader, Ernest Frederick Meintjes (1893–1928). Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. Drukoplaag: 1&nbsp;000. # (Die) '''Jeugjare''' (van Johannes Meintjes). Outobiografies. 1963. 181 pp. Opgedra aan sy moeder, Valerie Elizabeth Julia Meintjes, gebore Keyter. Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. # '''Die Dagboek van Johannes Meintjes – Deel 2'''. Outobiografie. 1972. 220 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy oupa Johannes Petrus Meintjes (1843–1919). Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. Drukoplaag: 1&nbsp;000. # '''Die Dagboek van Johannes Meintjes – Deel 3'''. Outobiografie. 1975. 209 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van sy ouma Wilhelmina Maria Elizabeth Keyter (1856–1930). Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. Drukoplaag: 1&nbsp;000. # '''London Diaries''' === Prosa, drama === # '''Kamerade. Kortverhale, sketse en essays'''. 1947. 126 pp. Anton Anreith Publishers, Kaapstad. Illustrasies deur Johannes Meintjes. Drukoplaag: 500. # '''Die Blanke Stilte: ’n Toneelstuk in drie dele'''. 1952. 50 pp. Opgedra aan Hilda Kriseman. Holloway Books (Pty) Ltd, Pretoria. # '''Storm(s)vlei'''. Roman. 1955. 195 pp. Opgedra aan Michael Tonkin. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg. # '''Die Soekendes'''. Toneelstuk. 1958. 41 pp. Opgedr aan Norman de la Hunt. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg / Kaapstad. # '''Die Singende Reën'''. Roman. 1962. 119 pp. Opgedra aan sy vrou, Ronell Meintjes. Bamboesberg-Uitgewers, Molteno. # '''Gister is Vandag'''. Roman. 1963. 184 pp. Opgedra aan Koos Quinton. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg / Kaapstad. # '''Mallemeule'''. Roman. 1964. 155 bladsye. Opgedra aan Hannes van Rooij. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg. # '''Manor House'''. Roman. 1964. 280 pp. Opgedra aan sy vrou, Ronell Meintjes. Delacorte Press, New York. # '''The Silent Conspiracy'''. Roman. 1964. 269 pp. Opgedra aan sy vrou, Ronell Meintjes. Michael Joseph, London. # '''Siembamba: ’n Versameling Verhale, Essays en Sketse'''. 1971. 89 pp. Opgedra aan die nagedagtenis van Ken Swart. Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg. == Bronne == * “Johannes Meintjes – Veelsydige kunstenaar” in: Wood, Vivian C. (red.). “Lantern. Tydskrif vir kennis en kultuur.” Jaargang XII, No. 3. Maart 1963. Pretoria: Die S.A. Vereniging vir die Bevordering van Kennis en Kultuur. * [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1952. ''Die Kaapse predikante van die sewentiende en agtiende eeu.'' Kaapstad, Pretoria: H.A.U.M.-J.H. de Bussy. * Marincowitz, Pieter. 1948. ''Liriese Werk / Lyrical Work: Johannes Meintjes.'' Cape Town: The Anreith Press. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.art-archives-southafrica.ch/PDFs/JM_bookdustcovers.pdf 'n Bibliografie met foto's van stofomslae of voorblaaie van al Johannes Meintjes se gepubliseerde skryfwerk]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.cdbooks-r-us.com/freebies/jmessay.pdf ’n Essay oor Meintjes deur Kobus Opperman]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{af}} [http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 Deeglike biografie oor Meintjes op Litnet deur Erika Terblanche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101172417/http://www.litnet.co.za/Article/johannes-meintjes-1923-1980 |date= 1 Januarie 2013 }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{af}} [http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=70727&cause_id=1270 ’n Beskouing op Litnet oor selfportrette, onder meer dié van Johannes Meintjes]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/06/02/DB/6LDN/01.html “Skaars boeke oor verlede nou op CD”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102170007/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/06/02/DB/6LDN/01.html |date= 2 Januarie 2016 }}, ''[[Die Burger]]'', [[2 Junie]] [[2003]]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://kaganof.com/kagablog/2010/07/19/johannes-meintjes-to-the-end-of-the-night/ ’n Artikel deur dr. Jean-Pierre de la Porte, navorsingsdirekteur van die Instituut vir die Bevordering van Argitektuur en Infrastruktuur, Januarie 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725042104/http://kaganof.com/kagablog/2010/07/19/johannes-meintjes-to-the-end-of-the-night/ |date=25 Julie 2010 }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://blog.antiquarianauctions.co.za/2012/11/antiquarian-auction-23-review_26.html 'n Beskrywing van 'n veiling van seldsame dokumente en boeke uit Meintjes se privaat versameling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724044016/http://blog.antiquarianauctions.co.za/2012/11/antiquarian-auction-23-review_26.html |date=24 Julie 2013 }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.bidorbuy.co.za/item/100768466/LOT_OF_JOHANNES_MEINTJES_PERSONAL_EFFECTS_BOOKS_LETTERS_PHOTOS_MANUSCRIPT_TYPESCRIPT_ETC.html Een van die laaste versamelings van Meintjes se persoonlike besittings verkoop einde Mei 2013 op Bid or Buy vir R10 000]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.art-archives-southafrica.ch/Photoalbum_Meintjes/ Album van 50 skilderye van Meintjes in privaat besit]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1752984 'n Foto van Johannes en Ronell Meintjese grafsteen in Molteno se begraafplaas]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.safarinow.com/go/OlivesCottageMolteno#!prettyPhoto Johannes Meintjes se dorpshuis op Molteno is nou die Olive's Cottage-B&O]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.swelco.co.za/Index.cfm?fuseaction=sales.lots&SaleID=2472&Session=5&ItemID=61057 Stephan Welz & Co. verkoop al drie Meintjes se dagboeke teen R7 500]. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.straussart.co.za/artists/view/johannes-petrus-meintjes 'n Oorsig van alle Meintjes-werke deur Stepgan Welz & Co. verkoop.] URL besoek op 27 Junie 2013. * {{en}} [http://artvalue.co.za/meintjes-johannes-petrus/ 'n Opsomming van Meintjes se lewensloop op Artvalue.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120000455/http://artvalue.co.za/meintjes-johannes-petrus/ |date=20 November 2012 }}. URL besoek op 20 Maart 2015. * {{en}} [http://www.stephanwelzandco.co.za/Index.cfm?fuseaction=news.start&ID=1109517 ''R27 million auction, second highest ever in Cape Town''], Stephan Welz verkoop duurste Meintjes-skildery op veiling. URL besoek op 30 September 2013. * {{en}} [http://www.straussart.co.za/artists/view/johannes-petrus-meintjes Besonderhede oor jongste verkope van Meintjes se werk op Strauss Art se webtuiste]. URL besoek op 20 Maart 2015. {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meintjes, Johannes}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1923]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Jan van Riebeeck]] ambnr9h4k78xo2rfptqb011d0t7eotw 0 74445 2900544 1969901 2026-05-01T20:15:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Eksterne skakels */ 2900544 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of the Andean Community of Nations.svg|duimnael|Vlag van die Andesgemeenskap]] [[Lêer:Andean Community (orthographic projection).svg|duimnael|Lidlande van die Andesgemeenskap]] [[Lêer:CAN.png|duimnael|Lidmaatskap van die Andesgemeenskap: {{legend|#000080|Lede}} {{legend|#6666A6|Geassosieerde lede}} {{legend|#0000FF|Waarnemers}}]] [[Lêer:HQ of Comunidad Andina, Lima.jpg|duimnael|Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap in Lima, Peru]] Die '''Andesgemeenskap''' ([[Spaans]]: '''Comunidad Andina, CAN''') is 'n vryhandelsone tussen [[Bolivië]], [[Colombia]], [[Ecuador]] en [[Peru]]. Die handelsblok is in 1969 met die ondertekening van die Cartagena-ooreenkoms onder die naam 'Andespact' tot stand gebring. Die Andesgemeenskap is een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap is in [[Lima]], [[Peru]], gesetel en die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Spaans, [[Aymara]] en [[Quechua]]. Die Andesgemeenskap en [[Mercosur]] (doeane-unie tussen Brasilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Venezuela) begin in [[1999]] om oor die samesmelting van die twee organisasies te onderhandel. Op [[8 Desember]] [[2004]] word die nuwe organisasie gestig as die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies|Suid-Amerikaanse Stategemeenskap]], 'n vryhandelsone gebaseer op die [[Europese Unie]]. == Lidmaatskap == Lede: * {{vlagikoon|BOL}} [[Bolivië]] (1969) * {{vlagikoon|COL}} [[Colombia]] (1969) * {{vlagikoon|ECU}} [[Ecuador]] (1969) * {{vlagikoon|PER}} [[Peru]] (1969) Geassosieerde lede: * {{vlagikoon|ARG}} [[Argentinië]]] (2005) * {{vlagikoon|BRA}} [[Brasilië]] (2005) * {{vlagikoon|PAR}} [[Paraguay]] (2005) * {{vlagikoon|URU}} [[Uruguay]] (2005) * {{vlagikoon|CHI}} [[Chili]] (2005) Waarnemers: * {{vlagikoon|MEX}} [[Meksiko]] * {{vlagikoon|PAN}} [[Panama]] * {{vlagikoon|Wes-Sahara}} [[Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]] * {{vlagikoon|ESP}} [[Spanje]] Voormalige lede: * {{vlagikoon|VEN}} [[Venezuela]] (1973–2006) * {{vlagikoon|CHI}} [[Chili]] (1969–1976) == Sekretaris-generaal == Sekretarisse-generaal van die AGN sedert [[1997]]:<ref>{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs1.html#ac rulers.org: ''Andean Community'']</ref> * 1997–2002 Sebastián Alegrett (Venezuela) * 2002–2004 Guillermo Fernández de Soto (Colombia) * 2004–2006 Edward Allan Wagner Tizón (Peru) * 2006–2007 Alfredo Fuentes Hernández (Colombia) * 2007–2010 Freddy Ehlers Zurita (Ecuador) * 2010-hede A. Contreras Baspineiro (Bolivië) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Andean Community of Nations}} * {{es}} [http://www.comunidadandina.org/ Die Andesgemeenskap se amptelike webtuiste] {{Streeksorganisasies}} [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Andes]] [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Amerika]] p4k1whad4ezxoejvywdd5h1mr8yglbs 0 81093 2900539 2597915 2026-05-01T20:02:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900539 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | status = LC | status_system = IUCN3.1 | name = Avokado | image = Persea americana fruit 2.JPG | image_alt = Close-up picture of foliage and avocado fruit | image_caption = Avokadovrugte en -blare, [[Réunion]] | image2 = Avocado Hass - single and halved.jpg | image2_caption = Ryp avokadopeer en dwarssnit | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Angiosperms]] | classis = [[Magnoliids]] | ordo = [[Laurales]] | familia = [[Lauraceae]] | genus = ''[[Persea]]'' | species = '''''P. americana''''' | binomial = ''Persea americana'' | binomial_authority = [[Philip Miller|Mill.]] | synonyms = ''Persea gratissima'' }} {{Voedingswaarde | name=Avokado, rou | water=73.23 g | kJ=670 | protein=2 g | fat=14.66 g | satfat=2.13 g | monofat=9.80 g | polyfat=1.82 g | carbs=8.53 g | fiber=6.7 g | sugars=0.66 g | calcium_mg=12 | iron_mg=0.55 | magnesium_mg=29 | phosphorus_mg=52 | potassium_mg=485 | sodium_mg=7 | zinc_mg=0.64 | manganese_mg=0.142 | opt1n=Fluoried | opt1v=7 µg | vitC_mg=10 | thiamin_mg=0.067 | riboflavin_mg=0.13 | niacin_mg=1.738 | pantothenic_mg=1.389 | vitB6_mg=0.257 | folate_ug=81 | vitA_ug=7 | betacarotene_ug=62 | lutein_ug=271 | vitE_mg=2.07 | vitK_ug=21 | right=1 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09037&format=Full Link to USDA Database entry] }} Die '''avokado''' (''Persea americana'') is 'n [[boom]] inheems aan Meksiko en Sentraal-Amerika,<ref>{{cite journal|last1=Chen|first1=H.|last2=Morrell|first2=P. L.|last3=Ashworth|first3=V. E. T. M.|last4=De La Cruz|first4=M.|last5=Clegg|first5=M. T.|title=Tracing the Geographic Origins of Major Avocado Cultivars|journal=Journal of Heredity|volume=100|issue=1|pages=56–65|year=2008|pmid=18779226|doi=10.1093/jhered/esn068}}</ref> en behoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Lauraceae]]'' in die klas [[bedeksadiges]], saam met [[kaneel]], [[cinnamomum camphora|kamfer]] en [[lourier]]. 'n '''Avokadopeer''' is 'n [[vrug]] met 'n groen skil en vlesige lyf wat peervormig, eiervormig, of rond kan wees. Dit is afkomstig van 'n tropiese plant bekend as 'n ''avokadoboom'' (''Persea americana''). Teen die tyd dat die avokadopeer ryp geword het, het die skil waarskynlik na donkerbruin of selfs swart verkleur. {| class="wikitable" |+ Top sewe avokadoproduserende lande in 2020 ! Land ! Produksie ([[ton]]) |- | {{vlag|Meksiko}} || align=right |2 390 000 |- | {{vlag|Kolombië}} || align=right |880 000 |- | {{vlag|Dominikaanse Republiek}} || align=right |680 000 |- | {{vlag|Peru}} || align=right |660 000 |- | {{vlag|Indonesië}} || align=right |610 000 |- | {{vlag|Kenia}} || align=right |320 000 |- | {{vlag|Brasilië}} || align=right |270 000 |- | || | |- | || | |- | {{vlag|Suid-Afrika}} (18de)|| align=right | 90 200 |- |- style="background:#ccc;" || '''Wêreld'''|| style="text-align:right;"| '''8 060 000''' |} <small>Bron: FAOSTAT van die [[Verenigde Nasies]]<ref name=faostat>{{cite web|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC |title= Crops/World regions/Production quantity of avocados for 2019|date=2020|publisher=FAOSTAT|access-date=5 February 2021}}</ref></small> Sover bekend is avokado's die rykste bron van fitosterole in vrugte.<ref>Duester, 2001</ref> Fitosterole is natuurlike plantverbindings in die triterpeenfamilie wat struktureel met cholesterol vergelykbaar is, en bekend is vir cholesterolverlagende, anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe, benewens voordele vir die immuunstelsel.<ref>[https://encyclopedia.pub/entry/5843 Phytosterols in Human Nutrition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814120558/https://encyclopedia.pub/entry/5843 |date=14 Augustus 2023 }}, Scholarly Community Encyclopedia</ref> Avokado's bevat ongeveer 26 mg fitosterole per 30 g, of 57 mg per halwe vrug.<ref>USDA, 2011</ref> Fitosterole is vetoplosbare stowwe wat feitlik afwesig is in ander vrugte wat tipies min plantvette bevat, maar is wel algemeen aanwesig in verskillende neute en sade, byvoorbeeld sesam-, vlas-, pampoen- en sonneblomsaad, benewens pistagio, tahini, amandels en amandelbotter. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons|Persea americana}} * {{Wikt-inlyn|avokado}} * {{Wikispecies-inlyn|Persea americana}} {{en-vertaal|avocado}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eensaadlobbige plante]] [[Kategorie:Tropiese vrugte]] jbqthgnsrsegu81rdo3oodueuo9j437 0 86923 2900439 2886622 2026-05-01T15:29:17Z AFM 21229 /* G */ 2900439 wikitext text/x-wiki Die volgende is voorbeelde van [[argaïsme]]s. Die eerste reeks woorde is afkomstig uit die [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT), wat bemerk kan word aan "verouderd" of "histories" wat neffens 'n uitdrukking of term aangedui word. Heelparty woorde word uit woordeboeke weggelaat soos die tyd aanbeweeg. Van die redes sluit in: die opsetlike weglaat van streektaalvorme om standaardiseringsdoeleindes; die wysiging van spelreëls soos bepaal word deur die moderne [[AWS]]; die doelbewuste wegdoen van neerhalende, rassistiese, seksistiese of genderleksikon (taalpolitiek); plek wat ingeruim moet word vir [[neologisme]]s; sowel as 'n verskraling in die gebruik van 'n spesifieke woord in 'n sekere tydgleuf.<br /> Die doel van de tweede lys (''Ander voorbeelde'') is om as barometer te dien van watter woorde tans uitgedien is. Dit kan as 'n moontlike toekomstige voedingsbron vir nuwe woorde dien (deur herlewing), of dit kan 'n beter geskiedkundige prentjie skets van taalgeskiedenis wat betref die 20ste eeu. == HAT == === A === * aanbel * aanbelang * aandien * aankomde (volgende, eerskomende) * aapskeloeder * AB-jab * absent (afwesig) * adret * aftob * Algemeenbeskaaf(d) (standaardtaal) * amegtig * ampsbekleder / ampsbekleër (ampsdraer) * [[antimakassar]] * asiel (as 'n inrigting vir kranksinniges) * Avondmaal / Awendmaal * awend (aand) === B === * badplaas (strandplek) * badskamer (badkamer) * baker * beatnik * bedil * bedilal * bedillerig * bedolwe * bedsermoen * beeldradio (televisie) * beeldsend * beeltenis * befloers * behoef * “dit is dan so beslote” * besonke * bestolene * besuide * betoorgrootmoeder * betoorgrootvader * beurtbly * beween * bil * bloubottel * boekanier * boerematriek * bog (vir draai, buiging, kromming) * bombarie * borrie (’n draagbaar om hooi, vrugte ens. te dra) * bors(t)rok * braaf (in die Nederlandse sin van goed, deugsaam – ’n Brawe Hendrikkie) * breekwater (dwangarbeid as vonnis) * busseltjie === C === * Chaldeër (in die sin van ’n sterrewiggelaar, of waarsêer) === D === * daag (dag word) * daagliks/daeliks * “voor dag en dou” * dag (Ek dag jy weet dit) * dagorde (Neerlandisme vir agenda) * damesgek * dandy * dato * denk (as ’n werkwoord op sy eie) * derf/derwe * des (van die) * desennium (dekade) * deser (van hierdie/ van hierdie maand) * deurheen * deursig * dia * diapositief * dien (met dien verstande) * dienaar * donkiebrekfis * doopgetuie * draadloos (vir radio) * [[Dragonder|dragonder]] * drenk (laat drink) * dubbeljoe * [[dubbeltjie]] * duim (maateenheid) * [[duit]] (geldeenheid) * dukaat * durabel * dyn (joune) === E === * eksempel * elkaar * elkers * elpebeen * enerlei * enigerlei * enquête * erd * es (vuurmaakplek) * estimasie (skatting) * estimeer (skat, raam) === F === * faveur * fidusie (vertroue) * fiedel * [[fonograaf]] * fonogram * fonologie (afdeling in die taalkunde wat handel oor klankveranderinge) * fornuis (stoof) * fors * frank (frank en vry) * frivoliteit * frivool === G === * gaarde * gading * gansegaar * garde (krygsmanne) * gebroeders * gedorie(waar) * geheimskrywer (ou benaming vir sekretaris) * gekog * gekrook * gekurkte (sigaret) * gelaars(d) * gelag (is sy letterlike betekenis van gesamentlike koste van ’n geselskap by ’n kroeg of kafee) * gemak (toilet) * gemakshuisie * gemelik * gener (te ~ tyd) * generale (~ sinode/vergadering) * generlei * genote (~ rus, spyse) * geslaene * gesonge * gestig (inrigting) * gestreng * geswind * gevogelte * gewend * gewrog * [[ghienie]] * gimnasium (benaming van enkele skole aan Suid-Afrika) * ginds * glaas- * goedertieren * goedlags * gorletbeker, gorletkan * gorletkom * grammofoon * gramradio * groothertog * groos (trots) === H === * haard * haarlaat * [[haarlemensis]], haarlemmerolie * hak (kap) * halfkap * halftentwa * halsknopie * halsreg * haperig (twyfelend) * hardepad * harlaboerla * harmonika ([[mondfluitjie]]) * harpenaar * “van hawer tot gort” * hebbe * heel (hy “heel” met ’n sindikaat) * heer (menigte of leër) * heerskaar * heester * hefskroefvliegtuig (helikopter) * heidin * heler (iemand wat “heel”) * hendikep * her (gelede; ook “hierheen”/”herwaarts”) * herbergier * herneutermes * heug * “heup en skenkel slaan” * hink-stap-sprong (vir driesprong) * historie * hoepelrok * hof (vir tuin) * Hooghollands (Nederlands, soos in Suid-Afrika vroeër geskryf en geleer is) * hostel (koshuis) * houthakker * houtjie (tolletjie) * huik * huisvrou (as eggenote) * hyserbediener === I === * ieder * iedereen * imperiaal (papierformaat) * ingesonke * innaai (boekbindery, naaldwerk) * insien (nagaan, deurlees) * introduksie * intyds (betyds) === J === * japon * jentelman/jintelman * jingo * jongedame * jongedogter * jongejuffrou * jongeling * jongenskool (seunskool) * jongere * jongetjie * jongslede * juts === K === * kabaal (verbond, samespanning) * kabriolet * kafdoppies * kalamiteit * kaper (seerower) * kapittelstokkie * kaplaars * “’n bende van Kardoes” * karga * karkis * karos * karosserie * karpet * kasjet (stempel) * Kaspaas * katderm (vioolsnaar) * katjang ~boontjie, ~ghorrie (grondboontjie) * katlagter (kanon) * katsels * kavalier * kaveer * keldertjie (kissie met likeurflesse) * kemel * kin (vir “ken”) * kenning * kerkdorp * kerkhuis * kerkvers * keurslyf * kurang * kindere (Die kindere Israels) * kindeke * kindertuin * kinds (kens) * klapbroek * kleedtafel * klereklopper * klipkuil * kloek (dapper) * kloekheid * kloekmoedig * kloot (koeël) * kloset (toilet) * knaap (lessenaar) * knaks * kneding * knee * knikkebol * knoet (Russiese gesel) * knoopstewel * knuis * koen (dapper) * “van Koerland se vleis eet” (lui wees) * koewertuur * koffiehuis (nie-alkoholiese eet-en-drinkplek in die openbaar) * “land van [[Kokanje]]” (luilekkerland) * Kolonialer (vir inwoners in Kaapprovinsie tydens Tweede Vryheidsoorlog) * komaf (afkoms) * kommosie * kompanjie (deesdae word slegs Kie. gebruik) * kompanjon * kompleksie * komplimenteus * kondee * konfiture * konfoor * konsensie * konsent * konserf * konserveer * konterfeit (skilder, afbeeld) * konterfeitsel (portret) * kontramine * kontrarie * kooi (bed) * koorssiekte (Malaria) * kop of munt (eerder kruis of munt) * kopek * koringharp * korselet * kraam (kraambed) * krawat (ou benaming vir das) * kryg (oorlog/stryd) * kryger * kwerulant * [[kwispedoor]] (spoegbakkie) === L === * laars * laken (wolstof) * lakense * “Die land aan iets hê” * landauer * landheer * langwylig * lasaret (hospitaal vir melaatses) * lasarus (melaatsheid) * ledekant * leerjonge * leërskare * leesdiens * leeuin * lemmie (glasalbaster in limonadebottel) * lende (bv. uit die lendene van Abraham) * let (verhinder) * letterbak * letterkas * letterspesie / ~spys * “van liewerlee” langsamerhand * limiet * loes (’n loesing gee, pak gee, tugtig) * loodsout * loopjonge * “te loor gaan” (verlore raak) * lor * lui (“mense”, tans nog deel van sakelui) * luifel * luuksueus * lykmaal === M === * maagskap * magistraat (landdros) * magistratuur * makel (vlek, gebrek) * mandoor * mannin * manuaal (vir handboek) * margine (kantlyn) * marskramer * masjiensetter * mat ([[Spaanse mat (munt)]]) * matesis (wiskunde) * meester (onderwyser) * meesteres * melksalon * menigwerf * merg * metropolis (moederstad, bv. Kaapstad van Suid-Afrika) * “iemand die mette lees” * middelkerk * mikstuur * millibar * mirakuleus * misbakke * misdui * mitsgaders * moede * moedervlek * moestas (snor) * mog * morrie (nooi van ’n eendstert) * mouskakel * mylmeter * mylpaal (afstandspaal) * mylwyser * “gedenk myner” (dink aan my) === N === * naaister * naak (nader) * nael (spyker) * naelvas (met spykers vasgesit) * nagee * nagkabaai * nagwa * Nataller * Natals * Nederduits (Nederlands) * neef (as aanspreekvorm vir ’n man jonger of min of meer dieselfde ouderdom as jy) * negosiant (koopman) * negosie (handel) * negosiegoed * negosiewinkel * nierknyper (’n soort saal of mansbroek) * nig (as aanspreekvorm vir ’n vrou jonger of min of meer dieselfde ouderdom as jy) * node * noi * nonna * noot (neut) * nopens * Normaal (verkorting van Normaalkollege) * nors/noors * notedop * “nu en dan” (af en toe, partykeer) * nuffie * nummer (nommer) * nurks * nutte * nylperd (seekoei) === O === * oblaat (misbrood) * [[oblietjie]] * obsoleet * oggendty * olel * “in die dae van olim” * “per omgaande pos” * omnibus (vervoermiddel) * omroep (uitsaaidiens) * omsons (tevergeefs) * onbesuis * onderseeboot / onderseër (duikboot) * ongans * ongewroke * onnosel (naïef) * onpassabel * ontgaan (wangedrag) * ontketen (van kettings bevry) * ontstentenis (afwesigheid) * onverlet * onverskillig (eenders) * onvrye * oorlap (oorlel) * oorly (sterf) * oortjie (een kwart van ’n pennie) * opdat (met die bedoeling, sodat) * opgaan (gaan aflê) * opsetting * opwag (staan en wag totdat iemand opdaag) * oragie * orasie * oulap (pennie) * ounooi * oupaaijaan * outa, outata * outomobiel === P === * paai (pa, ou kêrel, sukkelaar) * Padvinder (Boy Scout) * page (hofknapie) * pagter * pantoen * papa (pappa) * paregorie * parogie * parool (wagwoord) * pendule (klok) * penkop * pennie * perdekrag * peseta * piano (klavier) * pint * pleeg (gewoon wees) * ploeg (versamelnaam vir ’n werkspan; bv. ’n ploeg arbeiders) * ploegbaas (voorman of opsigter van ’n ploeg arbeiders) * plunje * poliets * portfisiedeur * postiljon * predikaattrein * prikkel (stok waarmee diere aangedryf word) * proefsteen * proewe * promovenda * provenier === R === * ransel (’n rugsak) * rapallie * razzia * rededeel * referte * regentes * regisseuse * (dag)register * regulus * reikhals * rekel (kwajong) * “buite die waard reken” (moeilikhede onderskat) * rekenaar (boek met antwoorde of berekenings of iemand wat knap kan reken) * rekenliniaal * rentmeester (tesourier) * rep (jou haas) * retikule * retirade (toilet) * riempiesvelskoen * riggel * robbies * “soos ’n stem des roepende in die woestyn” (vergelyk Markus 1:3) * Rooie (Engelsman, jingo, Kommunis) * rywiel (fiets) === S === * sabander (weghardloop) * sakkerloot!/sapperloot! ([[tussenwerpsel]]) * sameet (fluweel) * sandkoker * scudo * seëpraal / segepraal * seil (as sinekdogee vir ’n skip) * seilklaar (seeklaar) * sekreet (toilet) * sekse (geslag) * selfbevlekking * seminaris * [[sentenaar]] * sermoen * sesponder * sesvoeter * sethaak * setmasjien * settery * seur * siekehuis (hospitaal) * sieltogend (sterwend) * sieltoog * sier (baie klein, uiters min) * sig (voornaamwoord wat “hom”, “haar” of “jou” vervang) * “by my siks” (by my siel!) * silisium (silikon) * siltig * silwerkollekte * sinds * sinjeur * sipier * sjofel * skaak (’n jong vrou ontvoer) * skaftyd (uitskeityd, etenstyd) * skafuur (etensuur) * “skalt en walt” (rondslenter) * skamelbord * skarminkel (lang, skraal mens) * skeet (’n wind laat) * skier (byna, amper) * skooier (rondloper, bedelaar) * skoolkomitee (“skoolbeheerliggaam”) * skoolmeester (onderwyser) * skort ([[voorskoot]]) * skryfburo (skryftafel) * skryn (kissie) * slaapmus / nagmus * “So maer/sleg lyk soos die dood in Sluiters” * “Met snaar en stramboel (tamboer) reis” (te voetreis) * snee * sneef/snewe * snood (gemeen, slegs, misdadig) * soas (soos) * so-effe (so-ewe) * sokophouer * sollisitant * sollisitasie * sollisitasiebrief * sollisiteer * sosiëteit * sottin * spaaider * vroeë en (spade) reëns * Spanjool (vuilsiekte) * spatbord (modderskerm) * speelster (toneelspeelster) * spesie (muntgeld) * spoelkloset (toilet) * spraakkuns (grammatika) * spraakleer (grammatika) * spreekfilm, spreekrolprent * spreekgestoelte * spreekhoring (vroeër gebruik vir hardhorendes om beter te luister; ook alternatiewe benaming vir megafoon) * springbron, springfontein (natuurlik waterbron waar water uit die grond uitspuit) * springriem (springtou) * spuitvliegtuig ([[straalvliegtuig]]) * spys (kos, voedsel) * staak (lang, dun stok; ook ’n tak van ’n familie die gesamentlike afstammelinge van een gemeenskaplike voorouer) * stadhuiswoord; ~term * stede, stee (as [[wisselvorm]] vir plek) * stibium (antimoon) * stof (spog) * stonde (uur) * stoornis (steurnis) * stout (dapper) * straatgerug (straatrumoer) * strapasie * strapats * strawasie * streepbroek * striem (dik sweephoustreep oor die vel; ’n haal) * strykriem * stuiwer (halfpennie) * stukadoor * subiet (dadelik, onmiddellik) * suffrajet * sulks (dit, so iets) * suurkanol (suurknol) * swaelhoutjie ([[vuurhoutjie]]) * swagtel * swartlakense * swartmerrie (lokomotief) * sweepkoker * te syner tyd (op die regte, die bestemde tyd) * synsgelyke === T === * tafellaken * taggentig (80) * taverne (herberg) * teder (vir “teer”) * teekamer (klein restaurant) * teesuiker * tegnikon / technikon * telg * tentkar * tessie * [[tiekie]] * tienponder * toemotor (sedan) * tonteldroog (baie droog) * toorts * towerlantern * tramas * tribuut (skatting, belasting) * trippens * trofee (enige buit in ’n oorlog was as oorwinningsteken opgerig word) * twaalfponder * tweeponder * tweewerf * twintigponder === U === * U-boot * uitbrand (berispe) * uitgedag (uitgedink) * “om uwentwil” (om u ontwil, ter wille van u) === V === * vagevuur (vaevuur) * valreeptrap * vanslewe * vedel (viool) * veertigponder * vereers (“vir eers”) * vergaar, vergader (versamel, insamel) * “tot jou vaders vergader word” (sterf) * vergange (verlede; nou die dag, onlangs) * vergif (gif) * vergood * vergote * vergrowwing * “die kans is verkeke” die kans is verlore * verlaas (“vir laas”) * “iets sonder “verlet” (uitstel) doen” * “na verluid” * vermaagskap * vermeester * verordineer * veroulaas (“vir oulaas”) * verskote (verbleikte) * versover (“vir sover”) * verstoor * verswind (verdwyn) * veste (vesting, fort) * viktorie * vervas (“vir vas” – ongetwyfeld) * vleël * vliegmasjien (vliegtuig) * voetbalie * voetpond * voetwreef * volbrag * voordese (voorheen) * voorkamer (vir voorhuis) * voorkis * vrind (vriend) * vroegstuk (ontbyt) * “’n Oue vryster” (oujongnooi) * vuurslag * vuurtessie * vyfduimspyp * vyfponder === W === * waard (herbergier, hotelbaas) * waterfiskaal (iemand wat toesig hou oor leiwatergebruik) * wederdoper (anabaptis) * weesheer * wei (weiveld) * werwaarts (waarheen) * wet (skerpmaak) * wetsteen (slypsteen) * win (verkry, toeneem in) * winde (klimop) * wis (het geweet) * witwandband == Ander voorbeelde == === A === * aanbot * aanneme * aantig * Aktinosart * almaskie * alras (baie gou) * ambrosyn (Ambrosia) === B === * balorig (balhorig) * beesrin! (uitroep om beeste in byvoorbeeld 'n kraal te ja) * beesruit! (uitroep om beeste uit byvoorbeeld 'n kraal te ja) * begraaf (begrawe) * belief (behaag) * betjoeana (Tswana) * bevrind (bevriend) * bleek (bleik) * bloudruk * boomgaard (boord) * bordynevol (boordensvol) * boud (vol vertroue, stoutmoedig) * bundu (ouer skryfwyse vir boendoe) === C === * camouflage * caries * centaur * cerebellum * cerebrum * chic (sjiek) * conservatoire (konservatorium) * cornea * corona === D === * derf (mis, ontbeer, skade ly) * deursnede (deursnee) * dewyl (omdat, aangesien, daar) * dikwerf (dikwels) * Diluvium (grond gevorm in die Pleistoseen soos sand en leem) * dispens (spens) * ditsy (hetsy) * diwan (divan) * diwidend (dividend) * dog (maar) * doofstomme-inrigting * doofstommeskool * draadberig (telegram) * draadgesprek (telefoongesprek) * draadloosstasie (radiostasie) * draadloostoestel (radio) * dreef (breë pad) * drempel (drumpel) * driewerf (drie maal) * dubbeltjiesroman (goedkoop sensasieverhaal) * dug (bang wees vir, vrees) * duimkruid (omkoopgeld) <br /> === F === * faamrower (persoon wat iemand anders se reputasie aantas) * fabuleer (fabels maak, leuens vertel) * faëton (ligte rytuig met sitplekke wat vorentoe kyk) * fakties (gegrond op feite, deur feite bewys, feitlik, in werklikheid) * faktitief (kousatief, oorsaaklike werkwoord, oorsaaklik) * faktoor (persoon wat namens 'n ander optree of sake doen; agent wat goedere koop en verkoop teen kommissie; saakgelastigde > vervang met faktor) * faktoriseer (as faktoor optree) * faktorisering (aankoop van uitstaande rekeninge van 'n saak deur 'n faktoor wat daardeur die risiko van verlies aanvaar inruil vir 'n ooreengekome afslag) * falbala (geplooide strook soom aan 'n vrouerok uit die 17de en 18de eeu) * faliekant (verkeerd, mis: ''Dit kom faliekant uit. Dit is faliekant verkeerd'' totaal verkeerd) * faling (mislukking, dwaling) * faljiet (bankrot, ''faljiet gaan'') * falsifikasie (daad van vervalsing, vervalste artikel) * familieswak (gebrek aan familie, blindheid vir gebreke van verwante) * fantasieartikel (snuistery, modeartikel) * fantomig (soos fantomig; spookagtig) * fardegalyn (raamwerk om 'n rok te laat uitstaan; hoepelrok; opgestopte kussinkie om 'n vrou se middel vasgeheg; heupkussing) * farmaseut (apteker) * federaliseer (tot 'n federasie verenig, federeer) * federatief (van, wat betrekking het op 'n federasie ('' 'n federatiewe bond'') * federeer (tot 'n federasie verenig) * feil (vryflap, vloerlap; skrop, opvrywe) * felbewoë (hewig ontroer – '' 'n felbewoë bestaan agter die rug hê'') * felrooi (helder rooi) * Fenicies (vervang deur Fenisies) * ferie (nooi) * ferwelerig (fluweelagtig, soos ferweel) * festyn (fees(maal)) * feudaal (feodaal) * feuilleton (vervolgverhaal of ligte leesstof in 'n koerant) * fielt (skurk) * fielterig (skurkagtig, gemeen) * figuurwerk (werk met figure as vername motief) * fiksatief (fikseermiddel) * filippika (hewige strafrede) * filister (iemand met bekrompe, kleingeestige opvattinge) * finansieë (finansies) * fisiokraat (volgeling van die 18de-eeuse ekonoom, Francois Cluesnay, wat geleer het dat die natuurkragte die bron van nasionale voorspoed is en die regte bron van openbare inkomste) * flaarsie (opgeskote meisie; bakvissie) * flatteer (mooier maak, voorstel as wat iets werklik is. ''Hierdie portret flatteer jou.'' ) * flenterdorper (bewoner van 'n agterbuurt) * flierefluiter (rondloper, niksnuts, boemelaar) * florissant (florerend, voorspoedig, welvarend) * floristies (betreffende plante) * floukop (perd wat maklik flou of pootuit raak) * flousvry (wat fout- en steuringsloos werk – ''flousvrye masjiene'' – word tans gebruik vir ''foolproof'') * fluisteraarster (vroulike vorm van fluisteraar) * fluitskip (outydse soort wagskip met 'n smal, ronde romp en drie maste) * foedraal (houer vir iets, waarin dit presies pas. '' 'n foedraal vir tafelsilwer'') * foeliesel (stof waarmee iets gefoelie word, soos tin of kwik) * foksia (fuchsia) * folmink ([[flamink]]) * foment (warm omslag, kompres, pap waarmee 'n siektetoestand behandel word) * fomentasie (behandeling van siektetoestand deur die oplê van fomente) * fomenteer (met warm omslae of pappe behandel) * fonastenie (swakte van die stem) * fondeer (fundeer) * fontenel (fontanel) * fopper (iemand of iets wat fop) * foproom (nagemaakte room; bv. berei deur botter saam met [[gekondenseerde melk]] te klop) * fopsloop (sierkleedjie wat soos 'n sloop lyk en oor 'n kussing gegooi word) * forelwater (water waarin [[forel]]le hou) * fossilisasie (proses of resultaat van fossiliseer, verstening) * fossiliseer (tot fossiel word, versteen) * fototelegram (telegram oorgesend deur middel van fototelegrafie) * foutspeuring (vasstelling van foute by masjinerie en tegniese toerusting; word tans gebruik in rekenaartaal vir ''trouble shooting'') * frappeer ('n sterk indruk maak) * fraseur (persoon met 'n voorliefde vir niksseggende frases) * fratsryer (ryer wat kunstige toertjies met sy ryding uithaal) * fratsvlieër (vlieër wat kunstige toertjies met sy vliegtuig uithaal) * freser (iemand wat met 'n freesmasjien werk; freeswerker) * freule (Nederlandse titel van en aanspreekvorm vir 'n ongetroude dame van die adelstand) * Friesin (vroulik van Fries) * frikkadelbroodjie (klein, ronde broodjie met gemaalde vleis binne-in.) * friseerlamp (lamp waarmee 'n friseertang warm gemaak word) * friseertang (tang waarmee gefriseer word; krulyster) * friseur (iemand wie se ambag dit is om (veral hare) te friseer) * frisuur (haarkapsel) * frommeloor (oorskulp van bv. 'n rugbyspeler wat a.g.v. bepaalde besering geplooi en inmekaar gekrimp is) * frontignac(druif) (fronteljak(druif)) * frugaal (spaarsaam, suinig, matig) * fruktivoor (plantetende dier) * fuiwer (iemand wat [dikwels] fuif, pretmaker) * fumarole (gat in die aarde waar rook of damp uitkom) * fynbrood (witbrood, ''met fynbrood onder die arm kla'' klae terwyl dit heeltemal goed gaan) * fynklerasie (damesonderklere van fynmateriaal; lingerie) * fynskut (iemand wat besonder sekuur skiet) === J === * jaagbaan (baan waarop resies gejaag word) * jaagfiets (resiesfiets) * jaaglokval (spoedlokval, snelstrik) * jaagmotor (renmotor) * jaagpoort (poort in die boeg van 'n skip waardeur geskut afgevuur word) * jaagstrik (spoedlokval, snelstrik) * jaagtitel (titel wat 'n kampioenjaer verwerf) * jaapsnoet (japsnoet) * jaardag (dag waarop 'n gebeurtenis herdenk word) * jaargemiddelde (gemiddelde vir 'n jaar) * jaargetal (syfer van 'n jaartal) * jaarletter (letterteken vasgestel vir die (her)yk van 'n sekere jaar) * jaarweek (tyd van 7 jaar, sabbatsjaar) * jagbuit (buit op die jag gemaak, bv. vleis, tande, horings, velle van wild) * jaggebied (gebied, streek waar gejag word) * jaggees (lus om te jag) * jaggeluk (geluk tydens die jag ondervind) * jagkoors (baie sterk lus om te jag) * jagpad (pad deur jagters gebaan of gebruik) * jagperd (perd afgerig vir die jag, skietperd) * jagterig (haastig, gejaag, senuweeagtig) * jagterm (term i.v.m. die jag) * jagterslatyn (vaktaal van jagters; oordrewe jagterstaal; fantastiese jagtersverhale) * jagtig (haastig, gejag, jagterig – die jagtige lewe) * jagvermaak (vermaak op, tydens 'n jagtog) * jagvliegtuig (vinnige vegvliegtuig) * Jakarta (Djakarta; ''so oud soos die pad na (van) Jakarta'' stokoud) * jakkalsvanger (persoon of hond wat opgelei is om jakkalse te vang) * jakkalsvry (sonder jakkalse, voorsien van 'n heining wat jakkalse uithou) * jakket (swaelstert) * jammerhart (hart vol medelye, jammerte – die ryk man het 'n jammerhart) * jammerpoel (plek of toestand van groot ellende) * janknaphand (faktotum, nutsman) * janmaat (matroos) * Jannie (''Jannie se baadjie aanhê'' – jaloers wees) * jarowisasie (behandeling wat ontkiemende saad tot vinniger bloei laat kom) * jarowiseer (jarowisasie toepas op) * Jas (''ou Jas'' – die duiwel) * jasbeskermer (bekleding oor raamwerk van 'n fiets se agterwiel) * ja-sêer (persoon wat op alles ja sê) * javelyn (ouderwetse werpspies) * jegens (jeens) * jelei, selei, sjelei (jellie) * jenewermoed (moed van 'n dronkaard) * jesebeldosie (poeierdosie) * jesebelsakkie; jesebeltassie (kleinerige vrouehandsakkie vir skoonheidsmiddels ; smuktassie) * jilletjie (grap, gekskeerdery) * jô (uitroep van verbasing, ongeloof, skrik) * Jodemeisie (Jodin) * Jodeneus (haakneus wat dikwels by Jode voorkom) * Joderig (soos 'n Jood) * Jodestreek (bedrieglike, listige streek) * Jodetaal (taal deur die Jode gepraat, bv. Hebreeus of Aramees. Jiddisj) * joelblok (houtblok wat op Kersaand feestelik verbrand word) * joggiebaas (persoon wat beheer uitoefen oor gholfjoggies) * joljantjie (darteldawie) * jonge (seun) * jongeliede (jongmense, die jeug) * jongelingskap (tydperk van die jongelingsjare; al die jongelinge) * jongelui (jongmense, jongeliede) * jongenskool (skool vir seuns; seunskool) * jongetjieskind (manlike kind, seun) * jongetjiesklere (seunsklere) * jongetjiesmens (mansmens, man, seun) * jongling (wisselvorm van jongeling) * jongmeid (ongetroude gekleurde vrou) * jongperd (perd wat nog nie uitgegroei is nie) * jongvolk (ongetroude gekleurdes) * jonkas (aanspreekvorm teenoor 'n seun of man. Kêrel, ou maat: ''Kom jonkas, ons moet nou loop'') * Joodsheid (eienskap, toestand van Joods te wees; geaardheid van die Jode) * jors (onopgevoede, agterlike persoon) * josefsbeleid (beleid soos dié van Josef in die Bybel om gedurende die vet jare vir die maer jare te spaar) * jubilee (jubeljaar) * judaswerk (verraad) * juffer (aanspreekvorm vir 'n getroude vrou; juffrou) * jugleer (sterk, waterdigte leersoort, gemaak van die vel van jong beeste) * Junker (Jong Duitse edelman. Lid van die grondbesitters van Oos-Pruise; ook, lid van 'n politieke party wat uit die Pruisiese [[aristokrasie]] voortgekom het) * junksie (verbindingspunt; vereniging. Knooppunt van spoorlyne, spoorwegaansluiting) * jurie (joerie) * juwelig (soos 'n juweel; kostelik) === Q === * quart (twee pinte, vervang deur kwart) * quiëtis (vervang deur kwiëtis) * quiëtisme (vervang deur kwiëtis) === T === * tier (luiperd) === V === * vlaktetier (jagluiperd) === W === * waaggeld – (geld vir spekulasie) * waakhond – (waghond) * waangeloof – (bygeloof) * waardeleer – (leer van die waarde van goedere) * waardigheidsbekleder – (hoogwaardigheidsbekleder/-kleër) * waarmaker – (persoon wat sy woord, belofte gestand doen) * wae – (ww. gewae, waag) * waggelaartjie – (kindjie wat nog leer loop, wat val-val voortstrompel) * wagskip – (verouderde oorlogskip gebruik as opleidingskip) * Wanganella – (Merinoskaapras in Australië geteel) * wapenfeit – (oorlogsdaad, krygsverrigting) * wapenpraal – (spoggery met oorlogstuig) * waringin – (Groot Indiese vyeboom met lugwortels, 'n sierboom met oneetbare vrugte) * warklomp – (verwarde massa; deurmekaar bondel) * wartlemoen – (waatlemoen) * wasmous – (smous wat met 'n wa op die platteland handel gedryf het) * waterlander – (traan, bv. ''toe kom die waterlanders'') * waterlemoen – (waatlemoen) * waterplek – (urinaal) * waterproef – (Godsoordeel waarby die verdagte in die water gegooi is en skuldig verklaar is as hy bo dryf) * watertog – (uitstappie op die water van 'n rivier, meer) * waterwerktuigkunde – (hidromeganika) * wederparty – (teenparty, opponent) * weduvrou – (weduwee) * weefster – (vroulik van wewer) * weekse – (vir weeksdae: ''my weekse klere'') * weektenk – (tenk waarin iets geweek word) * weerkeer (terugkeer, -kom: ''Na 'n maand het hy'' '''weergekeer''' ) * weerkry (ww. terugontvang) * weeromslag (terugslag: ''van die weeromslag lag'': lag omdat 'n ander lag) * weerplig (diensplig) * weersyds (wedersyds) * weerwag (plek waar gegewens omtrent die weer ingesamel en verwerk word) * weesmoeder (vrou wat toesig hou oor 'n weeshuis) * wegbêresertifikaat (sertifikaat deur die Weesheer uitgereik wanneer 'n boedel afgehandel is) * weghaas (haastig weggaan) * weide (grasland, wei) * weking (handeling van te week) * weldadigheidsgenootskap (genootskap wat fondse insamel vir weldadigheid en dit uitdeel) * welgebore (titel van 'n adellike persoon) * welvaar (voorspoedig, gesond wees: ''By die onderneming het ons welgevaar'') * welversnede (in die uitdrukking '' 'n welversnede pen'' : 'n baie goeie styl.) * winkbrou (wenkbrou) * wentelbom (kernbom wat in 'n wentelbaan om die aarde geplaas en voor die voltooiing van die wentelbaan op 'n doelwit afgevuur kan word) * werkeloos (wat niks uitvoer nie, leeglê: ''werkeloos staan en aankyk'') * werkgemeenskap (afdeling, studiegroep van 'n vereniging wat take onderneem) * werkploeg (groep werksmense wat saamwerk) * werkvolk (nie-blanke werkers wat in diens is, bv. op 'n plaas) * werkwillige (persoon wat nie by 'n staking deelneem nie) * wewenaarsbeentjie (einabeentjie, kieliebeentjie) * wewenaarspyn (skerp, kortstondige pyn – soos dié wanneer die wewenaarsbeentjie gestamp word) * whê (uitroep om iemand te vermaak, verleë te laat voel, vervang met '''wê''') * wieling (draaikolk, maalstroom) * wielryer (fietser, fietsryer) * Wiking (uit woordeboek vervang met Viking) * wikkelwa (wa wat 'n mens rondskommel – ''Ounooi se wikkelwa'': die trein) * wildekapok (tontelbos) * wildeman (barbaar, woeste mens) * windam (wendam) * windhandel (spekulasie wat net daarop gemik is om voordeel te trek uit prysverskille) * windklep (lugklep) * windkussing (lugkussing) * windmaak (grootpraat) * windpasteitjie (pasteitjie van blaartert met vleis gevul; vol-au-vent) * windruk (skielike en kragtige windbeweging; windstoot) * windskoot (gholf – mishou, hou in die lug sonder dat die bal geraak word) * wingerdluis ([[filloksera]]) * wingewes (verowerde gebied) * winkelruik (ruik van iets wat nuut is) * winner (wenner) * winpaal (wenpaal) * wintergesig (landskap met sneeu, ys; ook afbeelding daarvan) * winterlaars (stewels van binne uitgevoer en van buite opgeryg met veters of met 'n rits vasgemaak) * wipbal (kombinasie van vlugbal en korfbal wat op 'n trampolien gespeel word deur spanne van bv. 8 spelers van wie twee op 'n keer teen mekaar optree) * wipbrug (ophaalbrug) * wiplig (lig wat op- en neergeslaan kan word) * wipper (toestel wat deur te wip sy vrag kan aflaai) * wisselkind (omgeruilde kind) * witboek (witskrif) * witkaffer (albino) * witklei (kaolien) * Witman (blanke, Europeaan) * Witmens (wit man) * witter (iemand wat afwit) * witvoet (dier met 'n wit poot of pote) * woelsiek (onrustig, rusteloos; oproerig) * woelsug (onrustigheid, rusteloosheid; oproerigheid) * wolfent (wolwe-ent) * wolfhok (hok om 'n wolf in te vang) * wolfshond (wolfhond) * wolfskuil (kuil om 'n wolf in te vang) * wolfsvel (vel van 'n wolf) * Woltoon (Bewoner van die Kaapprovinsie) * wolvin (vroulik van wolf) * wonderdoener (persoon wat wondere verrig) * wonderlamp (toorlamp) * wonderolie (kasterolie) * wonderpeper (jamaikapeper, piment) * woonplaas (plaas/boerdery waarop gewoon word, woonplek) * woordaksent (klemtoon van 'n woord) * woordekraam (baie woorde met min inhoud) * woordvoeging (sintaksis, sinsleer) * woudduiwel (mandril) * wrake (wraak: ''Die wrake Gods'') * wurgberowing (vervang deur ''wurgroof'') * wurmartseny (middel wat ingewandswurms afdryf) * wyders (verder, bowendien, owerigens: ''Dit doen my leed, maar wyders kan ek hieraan niks toevoeg nie'') * wyebekgat: (gat met 'n wye opening, bek) * wyngaard (wingerd ''Kom werk in die wyngaard'' : verkondig die Evangelie) * wynkaart (vervang met ''wynlys'') * wynroeier (apparaat of persoon wat die inhoud van vol wynvate opmeet) * wynstokbladluis (druifluis, filloksera) * wynvomitief (braakwyn) * wysheidskies (verstandtand) * wysigingsontwerp (vervang met wysigingswetsontwerp) * wywebeul (vrouebeul) === Y === * ykwese – (alles wat saamhang met die werk en administrasie van yk) * ysboot – (boot wat oor die ys gly) * yskarretjie – ((stoot)karretjie van 'n roomysverkoper) === Z === * zeboe – (Oosterse os met vetbult op die skouer, wat in Oos-Afrika en Suid-Asië voorkom; bultbees.) * zecchino – (Ou goue muntstuk wat teen die end van die 13de eeu in Venesië geslaan is) [[Kategorie:Leksikologie]] kch7u0nn0x77y82ko0yeqmwutx9tfjg 0 105142 2900421 2517795 2026-05-01T14:17:55Z AFM 21229 2900421 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Smtickey1.jpg|duimnael|'n Sammy Marks-tiekie wat in 1898 gemunt is.]] [[Lêer:Smtickey2.jpg|duimnael|Die Sammy Marks-tiekie.]] 'n '''Tiekie''' (ook bekend as 'n '''trippens''') is 'n klein silwermuntstuk met die waarde van drie pennies (geskryf as 3d). Dit was 'n betaalmiddel in [[Suid-Afrika]] tot die ingebruikneming van die [[Suid-Afrikaanse rand| desimale geldstelsel]] in [[1961]]. Op die muntstuk was drie bondels [[hout]] en 'n [[Protea (genus)|protea]] afgebeeld. Die herkoms van die woord is onseker, maar dit is moontlik afgelei van die [[Nguni]]-woord tiki vir klein of die Maleise woord tiga vir drie. Daar is ook teorieë wat dit verbind met die pataca ([[Portugees]]) of die [[Frans]]e patac. Suid-Afrikaanse Engels het die woord ''tickey'' aan Afrikaans ontleen. Bekende versamelmunte is die [[Sammy Marks-tiekie]]s. Die [[Paul Kruger]]-tiekie van 1897 het ook versamelwaarde. Weens die [[Groot Depressie]] is daar in 1931 slegs 128 tiekies gemunt en daarom is die 1931-tiekie ook gewild onder versamelaaars. In Afrikaans het die woord “tiekie” (gewoonlik met die betekenis van klein) gelei tot samestellings soos tiekiedraai ('n volksdans), tiekieboks (telefoonhokkie) en langtiekie ('n soort onwettige gebruik van die betaaltelefoon) sowel as die uitdrukkings “'n motor wat op 'n tiekie kan draai” en “as 'n mens vir 'n tiekie gebore is, word jy nooit 'n sikspens nie”. Eric Hoyland, 'n geliefde klein sirkushanswors in Suid-Afrika oor verskeie dekades in die 20ste eeu, het die verhoognaam Tiekie ([[Tickey]]) gehad. Ander name vir ou geldeenhede in die Suid-Afrikaanse geskiedenis is die [[Ryksdaalder|riksdaalder]], [[pond]], sjieling, pennie, floryn, halfkroon, kroon, [[ghienie]], sikspens, oulap, stuiwer, bokstert en oortjie. Die 3d-munt was 'n Britse erfenis en is in verskillende ander lande van die [[Britse Ryk]] en latere [[Statebond]] gebruik, waaronder [[Brittanje]] self, asook [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]. Dit is daar die threepence genoem, wat op verskillende maniere uitgespreek is. In Suid-Afrikaanse Engels is dit thrupence (soos in thrah-pins) uitgespreek, wat as 'n sinoniem vir tickey in die spreek- en skryftaal gegeld het. == Sien ook == * [[Tiekiedraai, Fetakgomo|Tiekiedraai]], 'n gehug in [[Fetakgomo Plaaslike Munisipaliteit|Fetakgomo]], [[Limpopoprovinsie]]. [[Kategorie:Geld]] 12yzaobnn5ma5mdbxxfnmqjdbtnih46 0 108989 2900568 2394373 2026-05-01T22:53:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900568 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:BeamishEntrance.jpg|200px]]<br /> <br /> <big>'''Beamish'''</big> '''The Living Museum of the North''' ---- '''Ligging''' Beamish naby Stanley<br /> [[Durham (graafskap)|Graafskap Durham]]<br /> {{vlagland|Engeland}} ---- '''Stigting''' 1970 ---- '''Direkteur''' Richard Evans ---- '''Webtuiste'''<br /> [http://www.beamish.org.uk/ ''beamish.org.uk''] </div> '''Beamish, The Living Museum of the North''' is 'n opelugmuseum in Beamish naby Stanley in die [[Graafskappe van Engeland|Engelse graafskap]] [[Durham (graafskap)|Durham]]. Die primêre doel van die museum is om 'n indruk te gee van die alledaagse lewe in stedelike en landelike streke van Noordoos-Engeland op die hoogtepunt van die industrialisering in die vroeë 20ste eeu. Baie van die museum se restorasiewerk en vertonings is aan die laat [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] en die [[Edwardiaanse tydperk]] gewy, terwyl besoekers ook 'n indruk kry van die plattelandse lewe onder die invloed van die [[nywerheidsomwenteling]] in omstreeks 1825. Die museum maak op sy terrein van 120 hektaar (300 akkers) gebruik van 'n mengsel van geboue wat uit ander dele van [[Engeland]] hierheen verskuif is, asook oorspronklike plaaslike strukture en geboue wat herbou is; 'n groot versameling van voorwerpe, werkende voertuie en toerusting; asook vee en personeel in historiese kleredrag. Aan die museum is sedert sy opening in 1972 'n reeks pryse toegeken, waaronder dié van Europese Museum van die Jaar in 1987,<ref>[http://www.beamish.org.uk/about/history-of-beamish/ ''www.beamish.org.uk: History of te Beamish. Besoek op 20 Maart 2016'']{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> terwyl dit ook as voorbeeld vir ander "lewende museums" gedien het. Naas sy funksie as opvoedkundige bron lewer die museum ook 'n belangrike bydrae tot die bewaring van tradisionele Noord-Engelse en skaars veerasse. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://collections.beamish.org.uk/ ''People's Collection''] [[Kategorie:Geboue en strukture in Engeland]] [[Kategorie:Museums in die Verenigde Koninkryk]] k44kqxcysrfsmkf4q6iadz9qb8h67zj 0 109270 2900635 2221084 2026-05-02T10:02:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900635 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rolprentfees | naam=Cannes-rolprentfees | beeld=Patchwork-Cannes-2.jpg | breedte=250px | onderskrif= | gestig=1946 | ontbind= | ligging=[[Cannes]], [[Frankryk]] | voorganger= | opvolger= | pryse=[[Palme d'Or]], Grand Prix | rolprente= | taal= | webtuiste=[http://www.festival-cannes.com festival-cannes.com] }} Die '''Cannes-rolprentfees''' ([[Frans]]: ''Festival de Cannes'', tot in 2002 bekend as die ''Festival international du film'') is ’n jaarlikse rolprentfees wat in [[Cannes]], [[Frankryk]], gehou word en [[rolprent]]e van alle [[genre]]s, insluitende dokumentêre, van oor die wêreld vertoon. Dit is in 1946 gestig. Dit word beskou as een van die invloedrykste rolprentfeeste in die wêreld en is een van dié wat die meeste publisiteit kry.<ref>{{cite news |url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/subjects/c/cannes_international_film_festival/index.html |title=Cannes International Film Festival |work=New York Times |first=Manohla |last=Dargis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128113200/http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/subjects/c/cannes_international_film_festival/index.html |archive-date=28 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url = http://www.nytimes.com/2012/05/16/arts/16iht-lim16.html?_r=1&ref=movies|title = They'll Always Have Cannes|work=New York Times | first=Dennis|last=Lim|date=15 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.forbes.com/2008/05/14/cannes-properties-luxury-forbeslife-cx_mw_0514realestate_slide.html?thisSpeed=15000 |title=In Pictures: Chic Cannes Hideaways |work=Forbes |first=Matt |last=Woolsey |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510103628/https://www.forbes.com/2008/05/14/cannes-properties-luxury-forbeslife-cx_mw_0514realestate_slide.html?thisSpeed=15000 |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die fees, waarvoor uitnodigings uitgestuur word, word gewoonlik in Mei by die ''Palais des Festivals et des Congrès'' gehou. Die 2015-fees is van 13 tot 24 Mei 2015 gehou. ''Dheepan'', ’n fliek wat deur Jacques Audiard van Frankryk geregisseer is, het die [[Palme d'Or]] (die hoogste prys) gewen. == Impak == Die fees is een van die beste plekke vir die vertoning van [[Europa|Europese]] rolprente.<ref name="European_Cinema">{{cite book|last = Forbes|first = Jill|author2=Street, Sarah|year = 2001|title = European Cinema: An Introduction|publisher=Palgrave Macmillan|location = Londen|isbn = 0-333-75210-4}}</ref> Nes op die [[Venesië|Venesiese]] en die [[Berlyn]]se Rolprentfees, bied Cannes lande die geleentheid om die beste voorbeelde van hul rolprente ten toon te stel.<ref name="European_Cinema"/> Die fees word ook deur baie sterre bygewoon en is ’n gewilde plek waar rolprentvervaardigers hul nuwe prente kan wys en hul werk aan wêreldwye verspreiders kan probeer verkoop. == Programme == Die Cannes-rolprentfees word in verskeie afdelings aangebied:<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.fr/en.html |title=Cannes Festival website |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506003208/http://www.festival-cannes.fr/en.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * '''Die Amptelike Keuse''' – die hoofgebeure op die fees. ** In Kompetisie – die 20 prente wat meeding om die [[Palme d'Or]]; hulle word in die ''Théâtre Lumière'' vertoon. ** Un Certain Regard – 20 prente wat gekies word uit verre en nabye kulture; oorspronklike werke wat anders is – hulle word in die ''Salle Debussy'' vertoon. ** Buite Kompetisie – hulle word ook in die ''Théâtre Lumière'' vertoon, maar ding nie om die hoofprys mee nie. ** Spesiale Vertonings – ’n omgewing word vir dié prente gekies wat by hul identiteit pas. ** Cinéfondation – sowat 15 kort- en mediumlengteprente van rolprentskole van oor die wêreld word in die ''Salle Buñuel'' vertoon. ** Kortrolprente – die sowat 10 kortprente wat om die kortprent-Palme d'Or meeding, word in die ''Buñuel''- en die ''Debussy''-teater vertoon. * '''Parallelle Afdelings''' – niemededingende programme wat gewy word aan die ontdekking van ander aspekte van die rolprentwese. ** Cannes Classics – dit vier die erfenis van rolprente en lê klem op werk van die verlede met nuwe of gerestoureerde afdrukke. ** Tous les Cinémas du Monde – dit wys die diversiteit en lewendigheid van rolprente van oor die wêreld. Elke dag word een land genooi om ’n reeks prente te wys wat sy unieke kultuur en identiteit weergee. ** Caméra d'Or – die beste prent van die fees word beloon; dit kom uit die Amptelike Keuse, die Directors' Fortnight en die International Critics' Week-keuses. ** Cinéma de la Plage – die vertoning van Cannes Classics en Buitekompetisie-prente vir die publiek op Macé-strand. * '''Ander Afdelings''' – aangebied deur ander organisasies. ** Directors' Fortnight – van 1969 af ’n vertoning vir die avant-garde. ** International Critics' Week ** ACID (Association for Independent Cinema and its Distribution) * '''Gebeure''' ** Marché du Film – die besigste rolprentmark in die wêreld. ** Meesterklasse – in die openbaar aangebied deur wêreldbekende rolprentmakers. ** Vererings – internasionaal bekende kunstenaars word vereer met die Festival Trophee, gevolg deur die vertoning van een van hul werke. ** Vervaardigersnetwerk – ’n geleentheid om internasionaal saam te werk. ** Uitstallings – ’n kunstenaar, versameling werke of kinematografiese tema is elke jaar die fokus van ’n uitstalling wat die fees se programme illustreer. ** 60ste Herdenking – gebeure van 2007 om die 60ste herdenking van die fees se ontstaan te vier. == Pryse == [[Beeld:Palmed'or.jpg|duimnael|240px|Die Palme d'Or wat in 1979 aan ''Apocalypse Now'' toegeken is.]] Die grootste prys by Cannes is die [[Palme d'Or]] ("Goue Palm") vir die beste rolprent. * '''Kompetisie''' ** ''Palme d'Or'' – "Goue Palm" ** ''Grand Prix'' – Groot Prys van die fees ** ''Jurieprys'' ** ''Kortprent-Palme d'Or'' – beste kortprent ** ''Prix d'interprétation féminine'' – beste aktrise ** ''Prix d'interprétation masculine'' – beste akteur ** ''Prix de la mise en scène'' – beste regisseur ** ''Prix du scénario'' – beste draaiboek * '''Ander afdelings''' ** ''Prix Un Certain Regard'' – jong talent en innoverende werk ** ''Cinéfondation-pryse'' – studenteprente ** ''Caméra d'Or'' – beste eerste rolprent * '''Deur onafhanklike entiteite''' ** ''Prix de la FIPRESCI'' – Internasionale Federasie van Rolprentresensente ** ''Directors' Fortnight-pryse'' ** ''Prix Vulcain'' – prys vir ’n tegniese kunstenaar ** ''International Critics' Week-pryse'' ** ''Prys van die Ekumeniese Jurie'' ** ''François Chalais-prys'' ** ''L'Œil d'or'' – beste dokumentêr ** ''Trophée Chopard'' ** ''Palm Dog'' – vir die beste vertoning deur ’n hond<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8064150.stm |title=Pixar pooch picks Up Cannes prize |publisher=BBC News |date=22 Mei 2009 |access-date=27 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505100519/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8064150.stm |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ** ''Queer Palm'' – vir [[LGBT]]-verwante prente.<ref>{{cite web|url=http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=5703&MediaType=1&Category=4|title=Transgender activist Pascale Ourbih on Cannes gay prize jury|publisher=On Top Magazine|date=10 Mei 2010|accessdate=24 Mei 2010|archive-date=15 Mei 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100515043516/http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=5703&MediaType=1&Category=4|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * ''Cannes: Fifty Years of Sun, Sex & Celluloid: Behind the Scenes at the World's Most Famous Film Festival'' deur Peter Bart (Miramax, 1997) * ''Cannes: A Festival Virgin's Guide'' deur Benjamin Craig (Cinemagine Media Publishing, 2004) * ''Hollywood on the Riviera: The Inside Story of the Cannes Film Festival'' deur Cari Beauchamp en Henri Behar (William Morrow & Co, 1992) * ''Hollywood in Canne$: The History of a Love-Hate Relationship'' deur Christian Jungen (Amsterdam University Press, 2014) == Eksterne skakels == * [http://www.festival-cannes.com/en.html Cannes Film Festival official website] *{{Commons-kategorie inlyn|Cannes Film Festival}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Cannes Film Festival|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Cannes-rolprentfees| ]] dvjzeczb3tviiuhom4gmtlexleyg4fz 0 110908 2900422 2641913 2026-05-01T14:18:49Z AFM 21229 /* Britse kolonie */ 2900422 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Aernout Smit Table Bay, 1683 William Fehr Collection Cape Town.jpg|duimnael|250px|Die [[Kaapkolonie]] is om handelsredes gevestig … en 'n handelssentrum het geld nodig.]] Die muntgeskiedenis van die Kaapkolonie bevat drie periodes. Die eerste, die [[Nederlandse Kaapkolonie|Nederlandse koloniale]] periode loop vanaf 1652 tot die begin van die tweede Britse besetting (1806). Gedurende hierdie periode gebruik die Kaap dieselfde geldsisteem as Nederland en sy kolonies. Die tweede periode loop van die begin van die tweede Britse besetting (1806) tot die herroeping van die rijksdaalder notas in 1824. Gedurende hierdie periode gebruik die Kaap beide die Nederlandse geldsisteem en die Britse geldsisteem. Die derde periode is die Britse koloniale periode wat vanaf 1824 geloop het totdat Suid Afrika sy eie munte in 1923 gekry het. Gedurende die begin van hierdie periode is die ou Nederlandse geld herroep en die Kaap het Britse geld gebruik. == Nederlandse kolonie == {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="3" style="background:#ccf; text-align:center;" | Geldreken in 17de en<br />18de eeu Nederland |- |16 penning | = 1 stuiwer |- |20 stuiwer | = 1 gulden |- | colspan=3 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} In 1652 is die [[Nederlandse Kaapkolonie]] deur [[Jan van Riebeeck]] gestig. Tydens die [[VOC]] se dae is gulden, stuiwer en pennings deur boekhouers in Amsterdam gebruik. Daar was 16 pennings in een stuiwer en 20 stuiwers in een [[Nederlandse gulden|gulden]].<ref>{{cite book |url = http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/Administrative_Divisions/Argief/Tuis/Slawesimposium_2008/Inleiding%20stb.pdf |title = Die Boedelinventarisse van erflaters in die Distrik Stellenbosch: 1679–1806 |first = Annemarie |last = Krzesinki-de Widt |year = 2002 |publisher = Stellenbosch Museum |location = Stellenbosch}}</ref>{{rp|vi}} Die gulden was ongeveer twee Engelse sjielings (R&nbsp;0,20) werd.<ref name="vGelder" />{{rp|252}} Hierdie wisselkoers het tot 1967 geduur. Daar was geen een-tot-een ooreenkoms tussen rekenkunde en munte nie en ook was daar geen penning munte nie: die kleinste munt is die doit (vier pennings). In 1694 is die muntsisteem oor die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|sewe provinsies]] gestandaardisser. Van daardie datum af, is die munte uit elke provinsie dieselfde behalwe die wapen van die provinsie maar nogtans is die wisselkoers tussen [[goud]] en [[silwer]] munte nie vasgestel nie; hulle het gewissel in ooreenstemming met die relatiewe prys van goud en silwer. Verdere verordeninge is deur die Nederlandse staatsgeneraal is in 1710, 1720 en 1730 gepubliseer om die verslag van munte in die sewe provinsies te reguleer. {|class="wikitable" |colspan=4|'''Lys van Nederlandse munte tydens die 17de en 18de eeu''' |- !Munt !Metaal !Waarde<br />(stuiwer)<ref name=vGelder>{{nl}}{{cite book |title = De Nederlandse Munten |first = Enno |last = van Gelder |publisher = Het Spectrum |location = Utrecht/Antwerpen |year = 1970}}</ref> !Gewig<br />(g)<ref name="vGelder" /> |- |Goue rijder<ref name=verskil group=Nota>Waarde het gewissel. Die hoogste waarde is hier bewys. Die laagste silwer munte se waarde was tot 10% laer en die laagste goud munte se waarde was tot 30% laer.</ref> |goud |280 |10,00 |- |Goue dukaat<ref name=verskil group=Nota /> |goud |100 |3,51 |- |Riksdaalder<ref name=verskil group=Nota /> |silwer |52 |29,03 |- |Leeuendaalder<ref name=verskil group=Nota /> |silwer |42 |27,68 |- |Daalder |silwer |30 |20,68 |- |Florijn |silwer |28 |17,3 |- |Silwer Dukaat |silwer |50 |28,25 |- |Silwer Rijder |silwer |63 |32,78 |- |Drie Gulden |silwer |60 |31,68 |- |Gulden |silwer |20 |10,61 |- |Schelling |silwer |6 |4,95 |- |Doit |koper |{{frac|1|8}} in Nederland<br />{{frac|1|4}} in Oost Indies |2,0 |- |} '''Notas''' {{Verwysings|group=Nota}} Tydens die laaste helfte van die agtiende eeu is min silwermunte deur die verskillende Nederlandse provinsies geslaan, maar heelwat silwermunte is in die Spaanse kolonies in [[Amerika]] geslaan. Hierdie munte, veral die agt-real-munt of Spaanse peso word dwarsdeur die wêreld gebruik. Aangesien baie vreemde skepe saam met die Nederlandse skepe verversings by die Kaap gekry het, kom sulke munte in die Kaap in sirkulasie. Die verskillende provinsies het ook munte namens die VOC geslaan. Hierdie munte, wat bedoel is vir gebruik in die [[Nederlands-Indië|Nederlands Oos-Indië]] is met die letters "VOC" gestempel. Al is die VOC doit dieselfde grootte as the Nederlandse doit, is daar slegs vier doite in een stuiwer in die Nederlands Oos-Indië in plaas van agt doite in die stuiwer in Europa. Hierdie verskil is geregverdig deur die vervoerkoste van die muntstukke tussen Nederland en die [[Verre-Ooste]].<ref name="vGelder" />{{rp|153}} {{Gallery |titel= 17de en 18de eeue silwermunte uit Nederland en die Nederlandse Indies |regels=5 |align=center |breedte=250 |Dutch 17 18 C coins obv.jpg|Voorkant van verskeie silwer munter – halwe gulden (bo links), ses stuiwer (bo regs), dukaat (senter), kwart gulden (onder links) en gulden (onder regs). |Dutch 17 18 C coins rev.jpg|Agterkant van verskeie silwer munter – halwe gulden (bo links), ses stuiwer (bo regs), dukaat (senter), kwart gulden (onder links) en gulden (onder regs). }} In 1782 het die VOC hul laaste [[dividend]] betaal en hulle het ook papiergeld (die [[Ryksdaalder]]) gedruk. Hierdie papiergeld is teen die VoC se kapitaal gewaarborg.<ref name=Walker>{{en}}{{cite book |title = The Cambridge History of the British Empire, Volume VIII |url = https://books.google.co.uk/books?id=ISg9AAAAIAAJ&pg=PR3&dq=natal+government+railways+coalfields&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q=natal%20government%20railways%20coalfields&f=false |author = Hofmeyr, J.H. |editor-last1 = Newton|editor-first1 = A.P.|editor-last2 = Benians|editor-first2 = E.A.|editor-last3 = Walker|editor-first3 = E.A. |publisher = Cambridge Univeristy Press |year = 1936}}</ref>{{rp|104,108}} == Tweede Britse besetting == [[Lêer:1793-M counterstamped dollar obverse.jpg|duimnael|Oorgestempelde Spaanse dollar]] Op 6 en 7 Januarie 1806 het die Britse magte onder die bevel van Luitenant Generaal sir [[David Baird]] die Kaapkolonie by [[Melkbosstrand]] ingeval en op 10 Januarie 1806 is Kaapstad aan die Britte oorhanding. Volgens die ''Articulen van Capitulatie'' bly papiergeld in sirkulasie. Die staatseiendom is aan die Britte oorhanding en word die waarborg vir die papiergeld.<ref>Soos in die ''Kaapsche Courant'' van 11 Januarie 1806 gepubliseer</ref> As gevolg van skepe van verskeie lande wat in Kaapstad verversings gekoop het, is verskeie geldsoorte in sirkulasie. Dus het Baird 'n proklomasie gemaak om the waarde van verskeie munte in die kolonie te vas te stel. Invoer en uitvoer van goud en silwer munte met 'n bedrag hoër as tien Britse pond was ook verbode. {|class="wikitable" !Munt !Skillings !Stuivers !Sterling !Metaal !gewig |- |Ghienie (''guinea'') |44 |264 |£1.2.0 |goud |8.35&nbsp;g<ref>{{cite web |url=http://www.royalmint.com/our-coins/ranges/guinea |title=Guinea |publisher=Royal Mint |location=Llantrisant, Wales |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508104848/https://www.royalmint.com/our-coins/ranges/guinea/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Doubloons (16 Spaanse dollars) |160 |960 |£4.0.0 |goud |27.1&nbsp;g<ref>{{cite web |url=http://www.coins.nd.edu/ColCoin/ColCoinIntros/Sp-Gold.intro.html |title=Spanish Gold: Introduction |publisher=Department of Special Collections, University of Notre Dame |location=Notre Dame, Indiana |year=2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830011023/https://coins.nd.edu/ColCoin/ColCoinIntros/Sp-Gold.intro.html |archive-date=30 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Johanna (8 Spaanse dollars) |80 |480 |£2 |goud |28,7&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/brazil-12800-reis-km-139-1727-1733-cuid-11727-cuid-11727-duid-40408 |title=Brazil 12800 Reis KM# 139 1727–1733 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070413/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/brazil-12800-reis-km-139-1727-1733-cuid-11727-cuid-11727-duid-40408 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Sequin uit Venesie |19 |114 |9s 6d | | |- |Dukaat [rijksdaalder] |19 |114 | 9s 6d |silwer |27,9&nbsp;g<ref name=VanBeek>{{nl}}{{cite book |title = Geld dor die eeuwen heen – Geschiedenis van het geld in de Lage Landen |author = van Beek, Bert; Jacobi, Hans; Scharloo, Marjan |publisher = Pampus Associates |location = Amsterdam |isbn = 90-9000677-X |year = 1984}}</ref>{{rp|121}} |- |Goue mohur (15 rupees) | | |£1.17.6 |goud |11,66&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-mohur-km-496-1877-1891-cuid-134967-duid-337858 |title=India-British Mohur KM# 496 1877–1891 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070316/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-mohur-km-496-1877-1891-cuid-134967-duid-337858 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Pagoda |16 |96 |8s 0d |goud | |- |Spaanse dollar (of ''piece of eight'') |10 |60 |5s |silwer |27.1&nbsp;g<ref>{{cite web |title=Mexico 8 Reales KM# 109 1791–1808/7 |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/mexico-8-reales-km-109-1791-1808-7-cuid-1556-duid-7445 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140617172307/http://www.ngccoin.com/price-guide/world/mexico-8-reales-km-109-1791-1808-7-cuid-1556-duid-7445 |archive-date=17 Junie 2014 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Mei 2016 }}</ref> |- |Roepee |5 |30 |2s 6d |silwer |11,66&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-rupee-km-4503-1835-cuid-134643-duid-336730 |title=India-British Rupee KM# 450.3 1835 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070310/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-rupee-km-4503-1835-cuid-134643-duid-336730 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Engelse sjieling |2 |12 |1s |silwer | |- |Koper munt (Doit?) | |2 |2d |koper | |} Met die [[Kongres van Wene]] (1815) word die Kaap 'n Britse kolonie. == Britse kolonie == {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="3" style="background:#ccf; text-align:center;" | Britse geldreken<br />voór 1971 |- style="background:#ccc;" |12 pennies |1 sjieling |- |20 sjieling |1 pond |- | colspan=3 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} [[Lêer:Sovereign George IV 1828 651295.jpg|duimnael|Pond of ''sovereign'' van George IV (1828)]] [[Lêer:Godless florin.jpg|duimnael|Twee sjieling munt van [[Victoria]] (1849). Die letters "D.G." (''Deo Gloria'') verskyn nie op hierdie munt nie, dus word dit as die "''Godless florin''" bekend.]] [[Lêer:Strachanco.jpg|duimnael|Teken munte vervaardig vanaf 1874 deur Strachan & co vir gebruik in [[Griekwaland-Oos]]<ref name=Stratchan>{{cite web |url=http://www.tokencoins.com/article/oct09.htm |title=The Strachan and Co coins, South Africa's equivalent of the Widow's Mite? |first=Scott |last=Balson |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204061552/http://www.tokencoins.com/article/oct09.htm |archive-date=4 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Tussen 1758 en 1816 is min munte in die Verenige Koninkryk geslaan. In sommige jare is Spaanse agt real munte oorgestempel met die Britse waarde. In 1816 is die muntsisteem hervorm, die [[ghienie]] (wie se waarde met die goudprys gewissel het) is deur 'n goue pond (of ''sovereign'') vervang met 'n vaste waarde van 20 sjielings. Nuwe silwer munte is geslaan en dwarsdeur die Britse ryk versprei.<ref>{{en}}{{cite book |title = Seaby's Standard Catalogue 1972 – British Coins |publisher = Seaby's Numismatic Publications Ltd |location = Londen |first = Peter |last = Seaby}}</ref> Die Britse munte in omloop vanaf 1824 is {|class="wikitable" !Munt !Metaal |gewig |- |Sovereign |goud |7,98&nbsp;g |- |Halwe sovereign |goud |3,99&nbsp;g |- |vyf sjielings (of kroon) |silwer |28,3&nbsp;g |- |halfkroon |silwer |14,14&nbsp;g |- |floryn (2/-)(vanaf 1849) |silwer |11,31&nbsp;g |- |sjieling |silwer |5,66&nbsp;g |- |ses pennies |silwer |2,83&nbsp;g |- |drie pennies (tickie) |silwer |1,41&nbsp;g |- |een pennie |koper |18,8&nbsp;g (tot 1859)<br />9,4&nbsp;g (vanaf 1860) |- |halwe pennie |koper |9,4&nbsp;g (tot 1859)<br />5,67&nbsp;g (vanaf 1860) |- |kwart pennie of oort |koper |4,7&nbsp;g (tot 1859)<br />2,9&nbsp;g (vanaf 1860) |} In 1849 is die twee sjieling munt vir die eerste maal gestempel. Tussen 1892 en 1900 is hierdie muntsisteem deur die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] gebruik en tussen 1923 en 1961 is dit deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] gebruik. Al gebruik die Kaap Britse munte gedurende hierdie periode, kry die drie pennie munt sy eie Suid-Afrikaanse naam – die "'tiekie". Die woord "tiekie" kom van die [[Maleis]] woord "tiga" of "drie".<ref name=Barclays>{{en}}{{cite book |title = From Barter to Barclays |first = Eric |last = Rosenthal |publisher = Barclays Bank DCO |location = Johannesburg |page = 14 |year = 1967}}</ref> Toe die Kaapkolonie in 1806 deur die Britte oorgeneem is, is die papiergeld in omgang deur die Kaapse bates van die Bataviese regering gewaarborg. Vanaf 1824 begin die Britse regering om die Spaanse munte deur die hele Britse Ryk met Britse munte te vervang. In die Kaap geld dit ook vir rixdaalers. Tussen 1806 en 1824 het die waarde van die Bataviese waarborg gedaal en in 1825 is die rixdaaler net 1/6 (R0,15) werd in plaas van die vier sjilings (R0,40) in 1806.<ref name="Walker" />{{rp|158-9}} In 1815 is die eerste Suid-Afrikaanse munte gestempel – Rev John Campbell, 'n Skotse sendeling het die munt van tekenmunte gereel vir gebruik in [[Griekwaland-Wes|Griekwastad.]] Die waarde van hierdie munte was {{frac|1|4}} pennie, {{frac|1|2}} pennie, 5 pennies en 10 pennies. In latere jare het verskeie mense ook tekens gestempel.<ref name="Barclays" />{{rp|18,19}} Die mees bekende van hierdie tekens is die tekens van Strachan en kie wat gestempel is vir gebruik in Starchan en kie se winkels in [[Griekwaland-Oos]].<ref name=Stratchan/> (LW - Vanaf 1879 is Griqualand-Oos 'n gedeelte van die Kaap Kolonie). ==Bibliografie== * Pretorius, Fransjohan: Munte in omloop in die Kaap in die VOC se tyd. Terugblik. In: Die Burger, 3 Januarie 2024 == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] nqd44lhc92y4dh1s054b097kzpjgonm 2900431 2900422 2026-05-01T14:56:14Z Aliwal2012 39067 /* Britse kolonie */ 2900431 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Aernout Smit Table Bay, 1683 William Fehr Collection Cape Town.jpg|duimnael|250px|Die [[Kaapkolonie]] is om handelsredes gevestig … en 'n handelssentrum het geld nodig.]] Die muntgeskiedenis van die Kaapkolonie bevat drie periodes. Die eerste, die [[Nederlandse Kaapkolonie|Nederlandse koloniale]] periode loop vanaf 1652 tot die begin van die tweede Britse besetting (1806). Gedurende hierdie periode gebruik die Kaap dieselfde geldsisteem as Nederland en sy kolonies. Die tweede periode loop van die begin van die tweede Britse besetting (1806) tot die herroeping van die rijksdaalder notas in 1824. Gedurende hierdie periode gebruik die Kaap beide die Nederlandse geldsisteem en die Britse geldsisteem. Die derde periode is die Britse koloniale periode wat vanaf 1824 geloop het totdat Suid Afrika sy eie munte in 1923 gekry het. Gedurende die begin van hierdie periode is die ou Nederlandse geld herroep en die Kaap het Britse geld gebruik. == Nederlandse kolonie == {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="3" style="background:#ccf; text-align:center;" | Geldreken in 17de en<br />18de eeu Nederland |- |16 penning | = 1 stuiwer |- |20 stuiwer | = 1 gulden |- | colspan=3 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} In 1652 is die [[Nederlandse Kaapkolonie]] deur [[Jan van Riebeeck]] gestig. Tydens die [[VOC]] se dae is gulden, stuiwer en pennings deur boekhouers in Amsterdam gebruik. Daar was 16 pennings in een stuiwer en 20 stuiwers in een [[Nederlandse gulden|gulden]].<ref>{{cite book |url = http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/Administrative_Divisions/Argief/Tuis/Slawesimposium_2008/Inleiding%20stb.pdf |title = Die Boedelinventarisse van erflaters in die Distrik Stellenbosch: 1679–1806 |first = Annemarie |last = Krzesinki-de Widt |year = 2002 |publisher = Stellenbosch Museum |location = Stellenbosch}}</ref>{{rp|vi}} Die gulden was ongeveer twee Engelse sjielings (R&nbsp;0,20) werd.<ref name="vGelder" />{{rp|252}} Hierdie wisselkoers het tot 1967 geduur. Daar was geen een-tot-een ooreenkoms tussen rekenkunde en munte nie en ook was daar geen penning munte nie: die kleinste munt is die doit (vier pennings). In 1694 is die muntsisteem oor die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|sewe provinsies]] gestandaardisser. Van daardie datum af, is die munte uit elke provinsie dieselfde behalwe die wapen van die provinsie maar nogtans is die wisselkoers tussen [[goud]] en [[silwer]] munte nie vasgestel nie; hulle het gewissel in ooreenstemming met die relatiewe prys van goud en silwer. Verdere verordeninge is deur die Nederlandse staatsgeneraal is in 1710, 1720 en 1730 gepubliseer om die verslag van munte in die sewe provinsies te reguleer. {|class="wikitable" |colspan=4|'''Lys van Nederlandse munte tydens die 17de en 18de eeu''' |- !Munt !Metaal !Waarde<br />(stuiwer)<ref name=vGelder>{{nl}}{{cite book |title = De Nederlandse Munten |first = Enno |last = van Gelder |publisher = Het Spectrum |location = Utrecht/Antwerpen |year = 1970}}</ref> !Gewig<br />(g)<ref name="vGelder" /> |- |Goue rijder<ref name=verskil group=Nota>Waarde het gewissel. Die hoogste waarde is hier bewys. Die laagste silwer munte se waarde was tot 10% laer en die laagste goud munte se waarde was tot 30% laer.</ref> |goud |280 |10,00 |- |Goue dukaat<ref name=verskil group=Nota /> |goud |100 |3,51 |- |Riksdaalder<ref name=verskil group=Nota /> |silwer |52 |29,03 |- |Leeuendaalder<ref name=verskil group=Nota /> |silwer |42 |27,68 |- |Daalder |silwer |30 |20,68 |- |Florijn |silwer |28 |17,3 |- |Silwer Dukaat |silwer |50 |28,25 |- |Silwer Rijder |silwer |63 |32,78 |- |Drie Gulden |silwer |60 |31,68 |- |Gulden |silwer |20 |10,61 |- |Schelling |silwer |6 |4,95 |- |Doit |koper |{{frac|1|8}} in Nederland<br />{{frac|1|4}} in Oost Indies |2,0 |- |} '''Notas''' {{Verwysings|group=Nota}} Tydens die laaste helfte van die agtiende eeu is min silwermunte deur die verskillende Nederlandse provinsies geslaan, maar heelwat silwermunte is in die Spaanse kolonies in [[Amerika]] geslaan. Hierdie munte, veral die agt-real-munt of Spaanse peso word dwarsdeur die wêreld gebruik. Aangesien baie vreemde skepe saam met die Nederlandse skepe verversings by die Kaap gekry het, kom sulke munte in die Kaap in sirkulasie. Die verskillende provinsies het ook munte namens die VOC geslaan. Hierdie munte, wat bedoel is vir gebruik in die [[Nederlands-Indië|Nederlands Oos-Indië]] is met die letters "VOC" gestempel. Al is die VOC doit dieselfde grootte as the Nederlandse doit, is daar slegs vier doite in een stuiwer in die Nederlands Oos-Indië in plaas van agt doite in die stuiwer in Europa. Hierdie verskil is geregverdig deur die vervoerkoste van die muntstukke tussen Nederland en die [[Verre-Ooste]].<ref name="vGelder" />{{rp|153}} {{Gallery |titel= 17de en 18de eeue silwermunte uit Nederland en die Nederlandse Indies |regels=5 |align=center |breedte=250 |Dutch 17 18 C coins obv.jpg|Voorkant van verskeie silwer munter – halwe gulden (bo links), ses stuiwer (bo regs), dukaat (senter), kwart gulden (onder links) en gulden (onder regs). |Dutch 17 18 C coins rev.jpg|Agterkant van verskeie silwer munter – halwe gulden (bo links), ses stuiwer (bo regs), dukaat (senter), kwart gulden (onder links) en gulden (onder regs). }} In 1782 het die VOC hul laaste [[dividend]] betaal en hulle het ook papiergeld (die [[Ryksdaalder]]) gedruk. Hierdie papiergeld is teen die VoC se kapitaal gewaarborg.<ref name=Walker>{{en}}{{cite book |title = The Cambridge History of the British Empire, Volume VIII |url = https://books.google.co.uk/books?id=ISg9AAAAIAAJ&pg=PR3&dq=natal+government+railways+coalfields&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q=natal%20government%20railways%20coalfields&f=false |author = Hofmeyr, J.H. |editor-last1 = Newton|editor-first1 = A.P.|editor-last2 = Benians|editor-first2 = E.A.|editor-last3 = Walker|editor-first3 = E.A. |publisher = Cambridge Univeristy Press |year = 1936}}</ref>{{rp|104,108}} == Tweede Britse besetting == [[Lêer:1793-M counterstamped dollar obverse.jpg|duimnael|Oorgestempelde Spaanse dollar]] Op 6 en 7 Januarie 1806 het die Britse magte onder die bevel van Luitenant Generaal sir [[David Baird]] die Kaapkolonie by [[Melkbosstrand]] ingeval en op 10 Januarie 1806 is Kaapstad aan die Britte oorhanding. Volgens die ''Articulen van Capitulatie'' bly papiergeld in sirkulasie. Die staatseiendom is aan die Britte oorhanding en word die waarborg vir die papiergeld.<ref>Soos in die ''Kaapsche Courant'' van 11 Januarie 1806 gepubliseer</ref> As gevolg van skepe van verskeie lande wat in Kaapstad verversings gekoop het, is verskeie geldsoorte in sirkulasie. Dus het Baird 'n proklomasie gemaak om the waarde van verskeie munte in die kolonie te vas te stel. Invoer en uitvoer van goud en silwer munte met 'n bedrag hoër as tien Britse pond was ook verbode. {|class="wikitable" !Munt !Skillings !Stuivers !Sterling !Metaal !gewig |- |Ghienie (''guinea'') |44 |264 |£1.2.0 |goud |8.35&nbsp;g<ref>{{cite web |url=http://www.royalmint.com/our-coins/ranges/guinea |title=Guinea |publisher=Royal Mint |location=Llantrisant, Wales |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508104848/https://www.royalmint.com/our-coins/ranges/guinea/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Doubloons (16 Spaanse dollars) |160 |960 |£4.0.0 |goud |27.1&nbsp;g<ref>{{cite web |url=http://www.coins.nd.edu/ColCoin/ColCoinIntros/Sp-Gold.intro.html |title=Spanish Gold: Introduction |publisher=Department of Special Collections, University of Notre Dame |location=Notre Dame, Indiana |year=2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830011023/https://coins.nd.edu/ColCoin/ColCoinIntros/Sp-Gold.intro.html |archive-date=30 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Johanna (8 Spaanse dollars) |80 |480 |£2 |goud |28,7&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/brazil-12800-reis-km-139-1727-1733-cuid-11727-cuid-11727-duid-40408 |title=Brazil 12800 Reis KM# 139 1727–1733 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070413/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/brazil-12800-reis-km-139-1727-1733-cuid-11727-cuid-11727-duid-40408 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Sequin uit Venesie |19 |114 |9s 6d | | |- |Dukaat [rijksdaalder] |19 |114 | 9s 6d |silwer |27,9&nbsp;g<ref name=VanBeek>{{nl}}{{cite book |title = Geld dor die eeuwen heen – Geschiedenis van het geld in de Lage Landen |author = van Beek, Bert; Jacobi, Hans; Scharloo, Marjan |publisher = Pampus Associates |location = Amsterdam |isbn = 90-9000677-X |year = 1984}}</ref>{{rp|121}} |- |Goue mohur (15 rupees) | | |£1.17.6 |goud |11,66&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-mohur-km-496-1877-1891-cuid-134967-duid-337858 |title=India-British Mohur KM# 496 1877–1891 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070316/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-mohur-km-496-1877-1891-cuid-134967-duid-337858 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Pagoda |16 |96 |8s 0d |goud | |- |Spaanse dollar (of ''piece of eight'') |10 |60 |5s |silwer |27.1&nbsp;g<ref>{{cite web |title=Mexico 8 Reales KM# 109 1791–1808/7 |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/mexico-8-reales-km-109-1791-1808-7-cuid-1556-duid-7445 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140617172307/http://www.ngccoin.com/price-guide/world/mexico-8-reales-km-109-1791-1808-7-cuid-1556-duid-7445 |archive-date=17 Junie 2014 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Mei 2016 }}</ref> |- |Roepee |5 |30 |2s 6d |silwer |11,66&nbsp;g<ref>{{cite web |url=https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-rupee-km-4503-1835-cuid-134643-duid-336730 |title=India-British Rupee KM# 450.3 1835 |publisher=Numismatic Guaranty Corporation |year=2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723070310/https://www.ngccoin.com/price-guide/world/india-british-rupee-km-4503-1835-cuid-134643-duid-336730 |archive-date=23 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |Engelse sjieling |2 |12 |1s |silwer | |- |Koper munt (Doit?) | |2 |2d |koper | |} Met die [[Kongres van Wene]] (1815) word die Kaap 'n Britse kolonie. == Britse kolonie == {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="3" style="background:#ccf; text-align:center;" | Britse geldreken<br />voór 1971 |- style="background:#ccc;" |12 pennies |1 sjieling |- |20 sjieling |1 pond |- | colspan=3 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} [[Lêer:Sovereign George IV 1828 651295.jpg|duimnael|Pond of ''sovereign'' van George IV (1828)]] [[Lêer:Godless florin.jpg|duimnael|Twee sjieling munt van [[Victoria]] (1849). Die letters "D.G." (''Deo Gloria'') verskyn nie op hierdie munt nie, dus word dit as die "''Godless florin''" bekend.]] [[Lêer:Strachanco.jpg|duimnael|Teken munte vervaardig vanaf 1874 deur Strachan & co vir gebruik in [[Griekwaland-Oos]]<ref name=Stratchan>{{cite web |url=http://www.tokencoins.com/article/oct09.htm |title=The Strachan and Co coins, South Africa's equivalent of the Widow's Mite? |first=Scott |last=Balson |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204061552/http://www.tokencoins.com/article/oct09.htm |archive-date=4 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Tussen 1758 en 1816 is min munte in die Verenige Koninkryk geslaan. In sommige jare is Spaanse agt real munte oorgestempel met die Britse waarde. In 1816 is die muntstelsel hervorm, die [[ghienie]] (wat se waarde met die goudprys gewissel het) is deur 'n goue pond (of ''sovereign'') vervang met 'n vaste waarde van 20 sjielings. Nuwe silwer munte is geslaan en dwarsdeur die Britse ryk versprei.<ref>{{en}}{{cite book |title = Seaby's Standard Catalogue 1972 – British Coins |publisher = Seaby's Numismatic Publications Ltd |location = Londen |first = Peter |last = Seaby}}</ref> Die Britse munte in omloop vanaf 1824 is {|class="wikitable" !Munt !Metaal |gewig |- |Sovereign |goud |7,98&nbsp;g |- |Halwe sovereign |goud |3,99&nbsp;g |- |vyf sjielings (of kroon) |silwer |28,3&nbsp;g |- |halfkroon |silwer |14,14&nbsp;g |- |floryn (2/-)(vanaf 1849) |silwer |11,31&nbsp;g |- |sjieling |silwer |5,66&nbsp;g |- |ses pennies |silwer |2,83&nbsp;g |- |drie pennies (tickie) |silwer |1,41&nbsp;g |- |een pennie |koper |18,8&nbsp;g (tot 1859)<br />9,4&nbsp;g (vanaf 1860) |- |halwe pennie |koper |9,4&nbsp;g (tot 1859)<br />5,67&nbsp;g (vanaf 1860) |- |kwart pennie of oort |koper |4,7&nbsp;g (tot 1859)<br />2,9&nbsp;g (vanaf 1860) |} In 1849 is die twee sjieling munt vir die eerste maal gestempel. Tussen 1892 en 1900 is hierdie muntsisteem deur die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] gebruik en tussen 1923 en 1961 is dit deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] gebruik. Al gebruik die Kaap Britse munte gedurende hierdie periode, kry die drie pennie munt sy eie Suid-Afrikaanse naam – die "'tiekie". Die woord "tiekie" kom van die [[Maleis]]e woord "tiga" of "drie".<ref name=Barclays>{{en}}{{cite book |title = From Barter to Barclays |first = Eric |last = Rosenthal |publisher = Barclays Bank DCO |location = Johannesburg |page = 14 |year = 1967}}</ref> Toe die Kaapkolonie in 1806 deur die Britte oorgeneem is, is die papiergeld in omgang deur die Kaapse bates van die Bataviese regering gewaarborg. Vanaf 1824 begin die Britse regering om die Spaanse munte deur die hele Britse Ryk met Britse munte te vervang. In die Kaap geld dit ook vir rixdaalers. Tussen 1806 en 1824 het die waarde van die Bataviese waarborg gedaal en in 1825 is die rixdaaler net 1/6 (R0,15) werd in plaas van die vier sjilings (R0,40) in 1806.<ref name="Walker" />{{rp|158-9}} In 1815 is die eerste Suid-Afrikaanse munte gestempel – Eerw. John Campbell, 'n Skotse sendeling het die munt van tekenmunte gereël vir gebruik in [[Griekwastad]]. Die waarde van hierdie munte was {{frac|1|4}} pennie, {{frac|1|2}} pennie, 5 pennies en 10 pennies. In latere jare het verskeie mense ook tekens gestempel.<ref name="Barclays" />{{rp|18,19}} Die mees bekende van hierdie tekens is die tekens van Strachan en kie wat gestempel is vir gebruik in Starchan en kie se winkels in [[Griekwaland-Oos]].<ref name=Stratchan/> (LW - Vanaf 1879 is Griekwaland-Oos 'n gedeelte van die Kaapkolonie). ==Bibliografie== * Pretorius, Fransjohan: Munte in omloop in die Kaap in die VOC se tyd. Terugblik. In: Die Burger, 3 Januarie 2024 == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] smggp9hsrpriqdgcqqj9fpd9db0cjl1 0 112869 2900419 2812311 2026-05-01T13:57:18Z AFM 21229 2900419 wikitext text/x-wiki '''Riel''' (of Rieldans) is 'n oeroue feesdans van die [[Boesman]], [[Namas|Nama]] en [[Khoikhoi]].<ref>Richard George, Denise Slabbert, Kim Wildman. 2006. Offbeat South Africa – The travel guide to the wacky and wonderful. Cape Town: Struik Publishers</ref> Onder die Namavolk staan die dans bekend as ''Ikhapara''. Dit word beskou as een van die oudste [[dans]]style in [[Suidelike Afrika]] en word gedans teen 'n energieke pas met vernuftige voetwerk.<ref>[http://www.groundup.org.za/article/clanwilliam-hosts-khoi-san-dance-competition Clanwilliam hosts Khoisan dance competition.] (26 Junie 2016)</ref><ref name=":0">[http://www.iol.co.za/news/honour-khoisan-by-learning-about-them-1796157 Honour Khoisan by learning about them.] (26 Junie 2016)</ref> == Etimologie == Die dans is nie oorspronklik "riel" genoem nie. Deur die jare het die oorspronklike Khoi Khoitaal en Boesmantale uitgesterf en in [[Suid-Afrika]] praat hierdie bevolkingsgroepe meestal [[Afrikaans]]. In Afrikaans heet die dans gewoon die “riel” vanweë die sterk ooreenkomste wat dit het met die Skotse “reel”.<ref name=":1">[http://www.litnet.co.za/ko-laat-ons-riel ''Ko laat ons riel''] Litnet</ref><ref name=":2">Van Wyk, MM. [Re]claiming the Riel as Khoisan Indigenous Cultural Knowledge. ''Studies on Tribes and Tribals'', 10(1): 47-56.</ref> Ikhapara is afgelei van die woord khapas wat “hoed” beteken. Die hoed van die man is ’n nuttige artikel wat ingespan word om ’n dame se hand te wen.<ref name=":1" /> == Geskiedenis == Die riel word beskou as 'n inheemse kultuurdans.  Dit is die oudste vorm van vermaak wat reeds voor die Westerse kultuur en tradisies aan die [[Kaap die Goeie Hoop|Kaap van Goede Hoop]] wat in 1652 ontstaan het, deur die Khoisanvolk gebruik is vir sosiale, godsdienstige, kulturele en opvoedkundige doeleindes. Dit is 'n eeuoue dans wat deur inheemse volkere uitgevoer is. Die eerste rieldanse is hoofsaaklik vir godsdienstige gebruik uitgevoer. Die dansers het 'n spesifieke boom gehad waar hulle een keer elke maand met nuwemaan, volmaan, byeenkomste en feeste gedans het om [[God]] te aanbid. Die dans is ook deur die jagters gedans. Dit is 'n energieke dans wat deur die Khoisanjagters na 'n suksesvolle jagtog, goeie oes, of tydens een van die vele godsdienstige rituele en feeste om die kampvuur gedans word. Die dans was veral gewild onder plaaswerkers en skaapskeerders, wie se daaglikse aktiwiteite dikwels uitgebeeld word in die dans.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die rieldans het veral in die veertiger- en vyftigerjare hoogty gevier onder die werkersklas van die [[Noord-Kaap]] en [[Karoo]].<ref name=":2" /> Die dans word uitgevoer op die maat van "[[boeremusiek]]" (wat eers bekend gestaan het as vastrapmusiek), Nederlandse volksliedjies en siterspelerliedjies van die suide van Amerika. Die rieldans is 'n ware viering van ou tradisies wat nuwe uitdrukking vind in die hedendaagse vorms. Die moderne weergawe het elemente van kolonialisme soos gesien word in die gebruik van die [[viool]] en [[kitaar]]. Die uitrustings wat aangetrek word vir die dans van die riel is wat algemeen bekend is as 'werkersklas’-kleredrag. == Dansstyle == === Algemeen === Die mees uitstaande kenmerk van die riel is die uitmuntende voetwerk (onder meer die Namastap) en energieke pas waarmee die dans uitgevoer word. Die dans word uitgevoer in die stowwerige sand rondom 'n kampvuur. As die dans uitgevoer word, staan die stof behoorlik uit die grond uit. Daar word aangevoer dat dit die oorsprong was van die Afrikaanse spreekwoord: "Dans dat die stof so staan". Die unieke dans word deur 'n groep dansers uitgevoer. Hulle dans meestal in sirkelformaat. Hierdie dans bestaan uit kulturele bewegings (gebare) en word dikwels gebruik om 'n storie te vertel. Die helder kleure van die verskillende pronkdiere word ook uitgebeeld in die kenmerkende kleurvolle kostuums van die dansers. === Style en bewegings === Die danspassies "vertel" stories.<ref name=":2" /> So kan die liefdespel tussen man en vrou uitgebeeld word. Die manlike danser gebruik sy baadjiepant, sy arm of sy hoed wat hy in sy hand vashou, om "vlerk te sleep" by 'n vroulike danser. Mannetjie[[voël]]s maak gebruik van hulle vlerke om die aandag van vroulike geveerdes op hulle te vestig. Die Afrikaanse idioom, "om vlerk te sleep", kom juis van hierdie gewoonte af.<ref name=":3">[http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/Murray-La-Vita-gesels-met-Elias-Nel-Die-riel-is-in-ons-siel-20151106 Murray La Vita gesels met Elias Nel: ''Die riel is in ons siel.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160804091253/http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/Murray-La-Vita-gesels-met-Elias-Nel-Die-riel-is-in-ons-siel-20151106 |date= 4 Augustus 2016 }} (26 Junie 2016)</ref> Op hierdie manier probeer die man die meisie vra om te dans of bloot om haar aandag te trek. Die dansers maak ook gebruik van verskillende bewegings en gebare om diere na te boots. [[Skoenlapper]]s,[[meerkat]]te, [[springbok|bokke]], [[slang]]e en [[bobbejaan|bobbejane]] word al dansende meesterlik uitgebeeld. Die spoggerige optrede van voëls soos die [[duif]], [[hoender|hoenderhaan]], [[kalkoen]] en [[volstruis]]mannetjie word ook op hierdie manier nageboots. Die dansers kan ook bokspring, galop en pronk – nes 'n klomp spoggerige perde. Daar is ook die immer gewilde bobbejaandans of uitbeeldings van die werkomgewing, soos die perdegalop, die skeer van skape of die bokwagter wat met sy bokke werk. Alledaagse gebeure, soos die uitvoering van gewone huistake word ook meesterlik uitgebeeld. Die taak om oortollige as van die askoeke (brood wat gaargemaak word in warm as) te verwyder, word pragtig weerspieël met die "slaan van die askoek"-beweging.<ref name=":3" /> Die regtervoet word sekuur bokant die linkerknie – of omgekeerd – geklap, om die klank van die twee askoeke wat teen mekaar geslaan word, weer te gee. == Instrumente == Rieldans word gekenmerk deur lewendige, energieke musiek. Die musiekinstrumente wat gebruik word, is onder andere die [[Kitaar|ramkie]]. Die herkoms van die naam "ramkie " is ontleen aan Khoidialek. Hulle het dit 'n ramgi-b genoem. Dit was die naam wat hulle gegee het aan 'n instrument bestaande uit onder meer 'n boog en 'n snaar. Vandag kan so 'n instrument tot 9 snare hê. Hulle maak ook gebruik van blikkitare, handgemaakte viole (baie basies) of soms word 'n [[trekklavier]], [[mondfluitjie]]s of banjo's ingespan om die dansers se voete aan die beweeg te hou.<ref name=":2" /> == Kompetisies == In 'n poging om hierdie seldsame en ou dans te bewaar vir die nageslagte, het die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] (ATKV) die rieldansprojek amptelik in 2006 as een van hul kulturele gemeenskapsprojekte geloods. Plaaslike uitdunrondes vind in elke streek plaas. Hierdie spanne dring dan deur tot die groot finaal, waar die top rieldansers van regoor Suid-Afrika dit "uit dans" vir die eer om gekroon te word as Suid-Afrika se toprieldansers.<ref>[http://afrikaans.news24.com/Reis/Nuus/Rieldans-die-ware-wenner-in-Paarl-20111205-2) http://afrikaans.news24.com/Reis/Nuus/Rieldans-die-ware-wenner-in-Paarl-20111205-2 Rieldans: Die ware wenner in Paarl] (26 Junie 2016)</ref> Die projek het aanvanklik begin met net vier groepe en binne vier jaar het hierdie kultuurgebeurtenis gegroei tot een van die ATKV se suksesvolste kulturele projekte. In Julie 2015 het die "Nuwe Graskoue Trappers" en hul orkes uit [[Wupperthal]], deelgeneem aan die Wêreldkampioenskap van Uitvoerende Kunste. Dit is 'n internasionale kulturele kompetisie in Los Angeles, VSA. (https://www.youtube.com/watch?v=ceVCpPNnXvc&authuser=0)  Die groep het 14 goue en agt silwer medaljes in die senior danskategorie gewen. Die orkes het ook sewe silwer medaljes in die senior instrumentkategorie gewen. Die trofee vir die Beste Dansgroep in die opeklas, is ook deur hulle gewen.<ref>[http://www.thejournalist.org.za/spotlight/rieldans-revivalists-are-world-champions Rieldans Revivalists are World Champions] (26 Junie 2016)</ref> ==Lees ook== *[[Ghaaisa]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Dans]] [[Kategorie:Kultuur]] bfdpjul3yfxn7zbsxo2bgt5afupy0du 828 113421 2900497 2842429 2026-05-01T17:22:59Z Pynappel 70858 2900497 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); -- make a language object for the local language; used here for languages and dates --[[--------------------------< S E T T I N G S >-------------------------------------------------------------- boolean settings used to control various things. these setting located here to make them easy to find ]] -- these settings local to this module only local local_digits_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local_digits'] from MediaWiki; manual fill required else; always false at en.wiki local local_date_names_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local']['long'] and date_names['local']['short'] from MediaWiki; -- manual translation required else; ; always false at en.wiki -- these settings exported to other modules local use_identifier_redirects = true; -- when true use redirect name for identifier label links; always true at en.wiki local local_lang_cat_enable = false; -- when true categorizes pages where |language=<local wiki's language>; always false at en.wiki local date_name_auto_xlate_enable = false; -- when true translates English month-names to the local-wiki's language month names; always false at en.wiki local date_digit_auto_xlate_enable = false; -- when true translates Western date digit to the local-wiki's language digits (date_names['local_digits']); always false at en.wiki local enable_sort_keys = true; -- when true module adds namespace sort keys to error and maintenance category links --[[--------------------------< U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S >------------------------------ List of namespaces identifiers for namespaces that will not be included in citation error categories. Same as setting notracking = true by default. For wikis that have a current version of Module:cs1 documentation support, this #invoke will return an unordered list of namespace names and their associated identifiers: {{#invoke:cs1 documentation support|uncategorized_namespace_lister|all=<anything>}} ]] local uncategorized_namespaces_t = {[2]=true}; -- init with user namespace id for k, _ in pairs (mw.site.talkNamespaces) do -- add all talk namespace ids uncategorized_namespaces_t[k] = true; end local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[^/]*[Ll]og', '/[Aa]rchive'}; -- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize --[[ at en.wiki Greek characters are used as sort keys for certain items in a category so that those items are placed at the end of a category page. See Wikipedia:Categorization#Sort_keys. That works well for en.wiki because English is written using the Latn script. This may not work well for other languages. At en.wiki it is desireable to place content from certain namespaces at the end of a category listing so the module adds sort keys to error and maintenance category links when rendering a cs1|2 template on a page in that namespace. i18n: if this does not work well for your language, set <enable_sort_keys> to false. ]] local name_space_sort_keys = { -- sort keys to be used with these namespaces: [4] = 'ω', -- wikipedia; omega [10] = 'τ', -- template; tau [118] = 'Δ', -- draft; delta ['other'] = 'ο', -- all other non-talk namespaces except main (article); omicron } --[[--------------------------< M E S S A G E S >-------------------------------------------------------------- Translation table The following contains fixed text that may be output as part of a citation. This is separated from the main body to aid in future translations of this module. ]] local messages = { ['agency'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is agency ['archived-dead'] = 'Geargiveer vanaf $1 op $2', ['archived-live'] = '$1 vanaf die oorspronklike op $2', ['archived-unfit'] = 'Geargiveer vanaf die oorspronklike op ', ['archived'] = 'Geargiveer', ['by'] = 'Deur', -- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword ['cartography'] = 'Kartografie deur $1', ['editor'] = 'red.', ['editors'] = 'reds.', ['edition'] = '($1&nbsp;uitg.)', ['episode'] = 'Episode $1', ['et al'] = 'et&nbsp;al.', ['in'] = 'In', -- edited works ['inactive'] = 'inactive', ['inset'] = '$1 inset', ['interview'] = 'Onderhoud met $1', ['mismatch'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> / <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> mismatch', -- $1 is year param name; $2 is date param name ['newsgroup'] = '[[Usenet newsgroup|Newsgroup]]:&nbsp;$1', ['notitle'] = 'Geen titel', -- for |title=(()) and (in the future) |title=none ['original'] = 'die oorspronklike', ['origdate'] = ' [$1]', ['published'] = ' (published $1)', ['redakteur'] = 'red.', ['redakteurs'] = 'reds.', ['retrieved'] = 'Besoek op $1', ['season'] = 'Seisoen $1', ['section'] = '§&nbsp;$1', ['sections'] = '§§&nbsp;$1', ['series'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is series ['seriesnum'] = 'Reeks $1', ['translated'] = 'Vertaal deur $1', ['type'] = ' ($1)', -- for titletype ['uitgawe'] = '($1 uitg.)', ['written'] = 'Geskryf te $1', ['vol'] = '$1 Vol.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{} ['vol-no'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, no.&nbsp;$3', -- sepc, volume, issue (alternatively insert $1 after $2, but then we'd also have to change capitalization) ['issue'] = '$1 No.&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['art'] = '$1 Art.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; for {{cite conference}} only ['vol-art'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, art.&nbsp;$3', -- sepc, volume, article-number; for {{cite conference}} only ['j-vol'] = '$1 $2', -- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{} ['j-issue'] = ' ($1)', ['j-article-num'] = ' $1', -- TODO: any punctuation here? static text? ['nopp'] = '$1 $2'; -- page(s) without prefix; $1 is sepc ['p-prefix'] = "$1 p.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['pp-prefix'] = "$1 pp.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['j-page(s)'] = ': $1', -- same for page and pages ['sheet'] = '$1 Sheet&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['sheets'] = '$1 Sheets&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['j-sheet'] = ': Sheet&nbsp;$1', ['j-sheets'] = ': Sheets&nbsp;$1', ['language'] = '(in $1)', ['via'] = " &ndash; via $1", ['event'] = 'Event occurs at', ['minutes'] = 'minutes in', -- Determines the location of the help page ['help page link'] = 'Hulp:AS1-foute', ['help page label'] = 'hulp', -- categories ['cat wikilink'] = '[[Category:$1]]', -- $1 is the category name [':cat wikilink'] = '[[:Category:$1|link]]', -- category name as maintenance message wikilink; $1 is the category name -- Internal errors (should only occur if configuration is bad) ['undefined_error'] = 'Called with an undefined error condition', ['unknown_ID_key'] = 'Unrecognized ID key: ', -- an ID key in id_handlers not found in ~/Identifiers func_map{} ['unknown_ID_access'] = 'Unrecognized ID access keyword: ', -- an ID access keyword in id_handlers not found in keywords_lists['id-access']{} ['unknown_argument_map'] = 'Argument map not defined for this variable', ['bare_url_no_origin'] = 'Bare URL found but origin indicator is nil or empty', ['warning_msg_e'] = '<span style="color:#d33">One or more <code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code> templates have errors</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link ['warning_msg_m'] = '<span style="color:#3a3">One or more <code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code> templates have maintenance messages</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link } --[[--------------------------< C I T A T I O N _ C L A S S _ M A P >------------------------------------------ this table maps the value assigned to |CitationClass= in the cs1|2 templates to the canonical template name when the value assigned to |CitationClass= is different from the canonical template name. |CitationClass= values are used as class attributes in the <cite> tag that encloses the citation so these names may not contain spaces while the canonical template name may. These names are used in warning_msg_e and warning_msg_m to create links to the template's documentation when an article is displayed in preview mode. Most cs1|2 template |CitationClass= values at en.wiki match their canonical template names so are not listed here. ]] local citation_class_map_t = { -- TODO: if kept, these and all other config.CitationClass 'names' require some sort of i18n ['arxiv'] = 'arXiv', ['audio-visual'] = 'AV media', ['AV-media-notes'] = 'AV media notes', ['biorxiv'] = 'bioRxiv', ['citeseerx'] = 'CiteSeerX', ['encyclopaedia'] = 'encyclopedia', ['mailinglist'] = 'mailing list', ['medrxiv'] = 'medRxiv', ['pressrelease'] = 'press release', ['ssrn'] = 'SSRN', ['techreport'] = 'tech report', } --[=[-------------------------< E T _ A L _ P A T T E R N S >-------------------------------------------------- This table provides Lua patterns for the phrase "et al" and variants in name text (author, editor, etc.). The main module uses these to identify and emit the 'etal' message. ]=] local et_al_patterns = { "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][%.;,\"']*$", -- variations on the 'et al' theme "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][Ii][AaIi][Ee]?[%.;,\"']*$", -- variations on the 'et alia', 'et alii' and 'et aliae' themes (false positive 'et aliie' unlikely to match) "[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers", -- an alternative to et al. "%[%[ *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%]%]", -- a wikilinked form "%(%( *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%)%)", -- a double-bracketed form (to counter partial removal of ((...)) syntax) "[%(%[] *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *[%)%]]", -- a bracketed form } --[[--------------------------< P R E S E N T A T I O N >------------------------ Fixed presentation markup. Originally part of citation_config.messages it has been moved into its own, more semantically correct place. ]] local presentation = { -- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display ['hidden-error'] = '<span class="cs1-hidden-error citation-comment">$1</span>', ['visible-error'] = '<span class="cs1-visible-error citation-comment">$1</span>', ['hidden-maint'] = '<span class="cs1-maint citation-comment">$1</span>', ['accessdate'] = '<span class="reference-accessdate">$1$2</span>', -- to allow editors to hide accessdate using personal CSS ['bdi'] = '<bdi$1>$2</bdi>', -- bidirectional isolation used with |script-title= and the like ['cite'] = '<cite class="$1">$2</cite>'; -- for use when citation does not have a namelist and |ref= not set so no id="..." attribute ['cite-id'] = '<cite id="$1" class="$2">$3</cite>'; -- for use when when |ref= is set or when citation has a namelist ['format'] = ' <span class="cs1-format">($1)</span>', -- for |format=, |chapter-format=, etc. ['interwiki'] = ' <span class="cs1-format">[in $1]</span>', -- for interwiki-language-linked author, editor, etc ['interproj'] = ' <span class="cs1-format">[at $1]</span>', -- for interwiki-project-linked author, editor, etc (:d: and :s: supported; :w: ignored) -- various access levels, for |access=, |doi-access=, |arxiv=, ... -- narrow no-break space &#8239; may work better than nowrap CSS. Or not? Browser support? ['ext-link-access-signal'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', -- external link with appropriate lock icon ['free'] = {class='cs1-lock-free', title='Vrylik beskikbaar'}, -- classes defined in Module:Citation/CS1/styles.css ['registration'] = {class='cs1-lock-registration', title='Gratis registrasie vereis'}, ['limited'] = {class='cs1-lock-limited', title='Gratis toegang onderhewig aan beperkte proefloop, betaalde intekening word normaalweg vereis'}, ['subscription'] = {class='cs1-lock-subscription', title='Betaalde subskripsie vereis'}, ['interwiki-icon'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', ['class-wikisource'] = 'cs1-ws-icon', ['italic-title'] = "''$1''", ['kern-left'] = '<span class="cs1-kern-left"></span>$1', -- spacing to use when title contains leading single or double quote mark ['kern-right'] = '$1<span class="cs1-kern-right"></span>', -- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark ['nowrap1'] = '<span class="nowrap">$1</span>', -- for nowrapping an item: <span ...>yyyy-mm-dd</span> ['nowrap2'] = '<span class="nowrap">$1</span> $2', -- for nowrapping portions of an item: <span ...>dd mmmm</span> yyyy (note white space) ['ocins'] = '<span title="$1" class="Z3988"></span>', ['parameter'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', ['ps_cs1'] = '.'; -- CS1 style postscript (terminal) character ['ps_cs2'] = ''; -- CS2 style postscript (terminal) character (empty string) ['quoted-text'] = '<q>$1</q>', -- for wrapping |quote= content ['quoted-title'] = '"$1"', ['sep_cs1'] = '.', -- CS1 element separator ['sep_cs2'] = ',', -- CS2 separator ['sep_nl'] = ';', -- CS1|2 style name-list separator between names is a semicolon ['sep_nl_and'] = ' en ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 2 items ['sep_nl_end'] = '; en ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 3+ names ['sep_name'] = ', ', -- CS1|2 style last/first separator is <comma><space> ['sep_nl_vanc'] = ',', -- Vancouver style name-list separator between authors is a comma ['sep_name_vanc'] = ' ', -- Vancouver style last/first separator is a space ['sep_list'] = ', ', -- used for |language= when list has 3+ items except for last sep which uses sep_list_end ['sep_list_pair'] = ' en ', -- used for |language= when list has 2 items ['sep_list_end'] = ', en ', -- used as last list sep for |language= when list has 3+ items ['trans-italic-title'] = "&#91;''$1''&#93;", ['trans-quoted-title'] = "&#91;$1&#93;", -- for |trans-title= and |trans-quote= ['vol-bold'] = '$1 <b>$2</b>', -- sepc, volume; for bold journal cites; for other cites ['vol'] in messages{} } --[[--------------------------< A L I A S E S >--------------------------------- Aliases table for commonly passed parameters. Parameter names on the right side in the assignments in this table must have been defined in the Whitelist before they will be recognized as valid parameter names ]] local aliases = { ['AccessDate'] = {'access-date', 'accessdate', 'bezochtdatum', 'toegangsdatum'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Agency'] = 'agency', ['ArchiveDate'] = {'archive-date', 'archivedate', 'geargiveer-op'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArchiveFormat'] = 'archive-format', ['ArchiveURL'] = {'archive-url', 'archiveurl', 'argief-url', 'argiefurl'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArticleNumber'] = 'article-number', ['ASINTLD'] = 'asin-tld', ['At'] = 'at', -- Used by InternetArchiveBot ['Authors'] = {'authors', 'people', 'credits'}, ['BookTitle'] = {'book-title', 'booktitle'}, ['Cartography'] = 'cartography', ['Chapter'] = {'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section', 'hoofstuk', 'bydrae'}, ['ChapterFormat'] = {'chapter-format', 'contribution-format', 'entry-format', 'article-format', 'section-format'}; ['ChapterURL'] = {'chapter-url', 'contribution-url', 'entry-url', 'article-url', 'section-url', 'chapterurl', 'hoofstuk-url', 'hoofstukurl'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ChapterUrlAccess'] = {'chapter-url-access', 'contribution-url-access', 'entry-url-access', 'article-url-access', 'section-url-access'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Class'] = 'class', -- cite arxiv and arxiv identifier ['Collaboration'] = 'collaboration', ['Conference'] = {'conference', 'event'}, ['ConferenceFormat'] = 'conference-format', ['ConferenceURL'] = 'conference-url', -- Used by InternetArchiveBot ['Date'] = {'date', 'air-date', 'airdate', 'datum'}, -- air-date and airdate for cite episode and cite serial only ['Degree'] = 'degree', ['DF'] = 'df', ['DisplayAuthors'] = {'display-authors', 'display-subjects', 'vertoon-outeurs', 'vertoonouteurs'}, ['DisplayContributors'] = 'display-contributors', ['DisplayEditors'] = 'display-editors', ['DisplayInterviewers'] = 'display-interviewers', ['DisplayTranslators'] = 'display-translators', ['Docket'] = 'docket', ['DoiBroken'] = 'doi-broken-date', ['Edition'] = {'edition', 'uitgawe'}, ['Embargo'] = 'pmc-embargo-date', ['Encyclopedia'] = {'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary'}, -- cite encyclopedia only ['Episode'] = 'episode', -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['Format'] = {'format', 'formaat'}, ['ID'] = {'id', 'ID'}, ['Inset'] = 'inset', ['Issue'] = {'issue', 'number', 'uitgawe'}, ['Language'] = {'language', 'lang', 'in', 'taal'}, ['MailingList'] = {'mailing-list', 'mailinglist'}, -- cite mailing list only ['Map'] = 'map', -- cite map only ['MapFormat'] = 'map-format', -- cite map only ['MapURL'] = {'map-url', 'mapurl'}, -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['MapUrlAccess'] = 'map-url-access', -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['Minutes'] = 'minutes', ['Mode'] = 'mode', ['NameListStyle'] = 'name-list-style', ['Network'] = 'network', ['Newsgroup'] = 'newsgroup', -- cite newsgroup only ['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'}, ['NoTracking'] = {'no-tracking', 'template-doc-demo'}, ['Number'] = {'number', 'nommer'}, -- this case only for cite techreport ['OrigDate'] = {'orig-date', 'orig-year', 'origyear', 'eerste druk'}, ['Others'] = {'others', 'ander'}, ['Page'] = {'page', 'p', 'bladsy'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Pages'] = {'pages', 'pp', 'bladsye'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Periodical'] = {'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'website', 'work', 'tydskrif', 'koerant', 'webwerf', 'werk', 'publikasie'}, ['Place'] = {'place', 'location', 'plek'}, ['PostScript'] = 'postscript', ['PublicationDate'] = {'publication-date', 'publicationdate'}, ['PublicationPlace'] = {'publication-place', 'publicationplace'}, ['PublisherName'] = {'publisher', 'institution', 'uitgewer'}, ['Quote'] = {'quote', 'quotation', 'aanhaling'}, ['QuotePage'] = 'quote-page', ['QuotePages'] = 'quote-pages', ['Ref'] = 'ref', ['Scale'] = 'scale', ['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'script-contribution', 'script-entry', 'script-article', 'script-section'}, ['ScriptEncyclopedia'] = {'script-encyclopedia', 'script-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['ScriptMap'] = 'script-map', ['ScriptPeriodical'] = {'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-website', 'script-work'}, ['ScriptQuote'] = 'script-quote', ['ScriptTitle'] = 'script-title', -- Used by InternetArchiveBot ['Season'] = 'season', ['Sections'] = 'sections', -- cite map only ['Series'] = {'series', 'version', 'reeks'}, ['SeriesLink'] = {'series-link', 'serieslink'}, ['SeriesNumber'] = {'series-number', 'series-no'}, ['Sheet'] = 'sheet', -- cite map only ['Sheets'] = 'sheets', -- cite map only ['Station'] = 'station', ['Time'] = 'time', ['TimeCaption'] = 'time-caption', ['Title'] = {'title', 'titel'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleLink'] = {'title-link', 'episode-link', 'episodelink'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleNote'] = {'title-note', 'department'}, ['TitleType'] = {'type', 'medium'}, ['TransChapter'] = {'trans-article', 'trans-chapter', 'trans-contribution', 'trans-entry', 'trans-section'}, ['Transcript'] = 'transcript', ['TranscriptFormat'] = 'transcript-format', ['TranscriptURL'] = 'transcript-url', -- Used by InternetArchiveBot ['TransEncyclopedia'] = {'trans-encyclopedia', 'trans-encyclopaedia'}, ['TransMap'] = 'trans-map', -- cite map only ['TransPeriodical'] = {'trans-journal', 'trans-magazine', 'trans-newspaper', 'trans-periodical', 'trans-website', 'trans-work'}, ['TransQuote'] = 'trans-quote', ['TransTitle'] = {'trans-title', 'vertaal-titel', 'titel-vertaal'}, -- Used by InternetArchiveBot ['URL'] = {'url', 'URL'}, -- Used by InternetArchiveBot ['UrlAccess'] = 'url-access', -- Used by InternetArchiveBot ['UrlStatus'] = 'url-status', -- Used by InternetArchiveBot ['Vauthors'] = 'vauthors', ['Veditors'] = 'veditors', ['Via'] = 'via', ['Volume'] = 'volume', ['Year'] = 'year', ['AuthorList-First'] = {"first#", "author-first#", "author#-first", "author-given#", "author#-given", "subject-first#", "subject#-first", "subject-given#", "subject#-given", "given#", "naam#", "eerste#", "voornaam#"}, ['AuthorList-Last'] = {"last#", "author-last#", "author#-last", "author-surname#", "author#-surname", "subject-last#", "subject#-last", "subject-surname#", "subject#-surname", "author#", 'host#', "subject#", "surname#", 'outeur#', 'van#', "laaste#", "auteur#", "achternaam#"}, ['AuthorList-Link'] = {"author-link#", "author#-link", "subject-link#", "subject#-link", "authorlink#", "author#link", "outeurskakel#"}, ['AuthorList-Mask'] = {"author-mask#", "author#-mask", "subject-mask#", "subject#-mask", "outeurmasker#"}, ['ContributorList-First'] = {'contributor-first#', 'contributor#-first', 'contributor-given#', 'contributor#-given'}, ['ContributorList-Last'] = {'contributor-last#', 'contributor#-last', 'contributor-surname#', 'contributor#-surname', 'contributor#'}, ['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link'}, ['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask'}, ['EditorList-First'] = {"editor-first#", "editor#-first", "editor-given#", "editor#-given", "redakteurnaam#"}, ['EditorList-Last'] = {"editor-last#", "editor#-last", "editor-surname#", "editor#-surname", "editor#", "redakteurvan#"}, ['EditorList-Link'] = {"editor-link#", "editor#-link", "redakteurskakel"}, ['EditorList-Mask'] = {"editor-mask#", "editor#-mask"}, ['InterviewerList-First'] = {'interviewer-first#', 'interviewer#-first', 'interviewer-given#', 'interviewer#-given'}, ['InterviewerList-Last'] = {'interviewer-last#', 'interviewer#-last', 'interviewer-surname#', 'interviewer#-surname', 'interviewer#'}, ['InterviewerList-Link'] = {'interviewer-link#', 'interviewer#-link'}, ['InterviewerList-Mask'] = {'interviewer-mask#', 'interviewer#-mask'}, ['TranslatorList-First'] = {'translator-first#', 'translator#-first', 'translator-given#', 'translator#-given'}, ['TranslatorList-Last'] = {'translator-last#', 'translator#-last', 'translator-surname#', 'translator#-surname', 'translator#'}, ['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link'}, ['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask'}, } --[[--------------------------< P U N C T _ S K I P >--------------------------- builds a table of parameter names that the extraneous terminal punctuation check should not check. ]] local punct_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'BookTitle', 'Chapter', 'ScriptChapter', 'ScriptTitle', 'Title', 'TransChapter', 'Transcript', 'TransMap', 'TransTitle', -- title-holding parameters 'AuthorList-Mask', 'ContributorList-Mask', 'EditorList-Mask', 'InterviewerList-Mask', 'TranslatorList-Mask', -- name-list mask may have name separators 'PostScript', 'Quote', 'ScriptQuote', 'TransQuote', 'Ref', -- miscellaneous 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- URL-holding parameters } local url_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'ID', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- parameters allowed to hold urls 'Page', 'Pages', 'At', 'QuotePage', 'QuotePages', -- insource locators allowed to hold urls } local function build_skip_table (skip_t, meta_params) for _, meta_param in ipairs (meta_params) do -- for each meta parameter key local params = aliases[meta_param]; -- get the parameter or the table of parameters associated with the meta parameter name if 'string' == type (params) then skip_t[params] = 1; -- just a single parameter else for _, param in ipairs (params) do -- get the parameter name skip_t[param] = 1; -- add the parameter name to the skip table local count; param, count = param:gsub ('#', ''); -- remove enumerator marker from enumerated parameters if 0 ~= count then -- if removed skip_t[param] = 1; -- add param name without enumerator marker end end end end return skip_t; end local punct_skip = {}; local url_skip = {}; --[[--------------------------< S I N G L E - L E T T E R S E C O N D - L E V E L D O M A I N S >---------- this is a list of tlds that are known to have single-letter second-level domain names. This list does not include ccTLDs which are accepted in is_domain_name(). ]] local single_letter_2nd_lvl_domains_t = {'cash', 'company', 'foundation', 'org', 'today'}; --[[-----------< S P E C I A L C A S E T R A N S L A T I O N S >------------ This table is primarily here to support internationalization. Translations in this table are used, for example, when an error message, category name, etc., is extracted from the English alias key. There may be other cases where this translation table may be useful. ]] local is_Latn = 'A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191'; local special_case_translation = { ['AuthorList'] = 'authors list', -- used to assemble maintenance category names ['ContributorList'] = 'contributors list', -- translation of these names plus translation of the base maintenance category names in maint_cats{} table below ['EditorList'] = 'editors list', -- must match the names of the actual categories ['InterviewerList'] = 'interviewers list', -- this group or translations used by name_has_ed_markup() and name_has_mult_names() ['TranslatorList'] = 'translators list', -- Lua patterns to match pseudo-titles used by InternetArchiveBot and others as placeholder for unknown |title= value ['archived_copy'] = { -- used with CS1 maint: Archive[d] copy as title ['en'] = '^archived?%s+copy$', -- for English; translators: keep this because templates imported from en.wiki ['local'] = nil, -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language }, -- Lua patterns to match generic titles; usually created by bots or reference filling tools -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language -- generic titles and patterns in this table should be lowercase only -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic title in your language -- boolean 'true' for plain-text searches; 'false' for pattern searches ['generic_titles'] = { ['accept'] = { }, ['reject'] = { {['en'] = {'^wayback%s+machine$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'are you a robot', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'hugedomains', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?no +title[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'page not found', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'subscribe to read', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?unknown[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'website is for sale', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'error[ %-]404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'internet archive wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'log into facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'login • instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'redirecting...', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'usurped title', true}, ['local'] = nil}, -- added by a GreenC bot {['en'] = {'webcite query result', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'wikiwix\'s cache', true}, ['local'] = nil}, } }, -- boolean 'true' for plain-text searches, search string must be lowercase only -- boolean 'false' for pattern searches -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic name in your language ['generic_names'] = { ['accept'] = { {['en'] = {'%[%[[^|]*%(author%) *|[^%]]*%]%]', false}, ['local'] = nil}, }, ['reject'] = { {['en'] = {'about us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]dvisor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'allmusic', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]uthor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Bb]ureau$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'business', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'cnn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'collaborator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Cc]ompany$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contributor', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contact us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'correspondent', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Dd]esk$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'directory', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%(%[][%(%[]%s*eds?%.?%s*[%)%]]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[,%.%s]%f[e]eds?%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^eds?[%.,;]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[]%s*[Ee][Dd][Ss]?%.?%s*[%)%]]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]dited%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]ditors?%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]mail%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'google', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Gg]roup$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'home page', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ii]nc%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'interviewer', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ll]imited$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'linkedIn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Nn]ews$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[Nn]ews[ %-]?[Rr]oom', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'pinterest', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'policy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'privacy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'reuters', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'translator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'tumblr', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'twitter', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'site name', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'statement', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'submitted', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'super.?user', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f['..is_Latn..'][Uu]ser%f[^'..is_Latn..']', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'verfasser', true}, ['local'] = nil}, } } } --[[--------------------------< D A T E _ N A M E S >---------------------------------------------------------- This table of tables lists local language date names and fallback English date names. The code in Date_validation will look first in the local table for valid date names. If date names are not found in the local table, the code will look in the English table. Because citations can be copied to the local wiki from en.wiki, the English is required when the date-name translation function date_name_xlate() is used. In these tables, season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) Specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. CS1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but CS1|2 has no way to make that distinction. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) The standard does not address 'named' dates so, for the purposes of CS1|2, Easter and Christmas are defined here as 98 and 99, which should be out of the ISO 8601 (EDTF) range of uses for a while. local_date_names_from_mediawiki is a boolean. When set to: true – module will fetch local month names from MediaWiki for both date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; this will unconditionally overwrite manual translations false – module will *not* fetch local month names from MediaWiki Caveat lector: There is no guarantee that MediaWiki will provide short month names. At your wiki you can test the results of the MediaWiki fetch in the debug console with this command (the result is alpha sorted): =mw.dumpObject (p.date_names['local']) While the module can fetch month names from MediaWiki, it cannot fetch the quarter, season, and named date names from MediaWiki. Those must be translated manually. ]] local local_date_names_from_mediawiki = false; -- when false, manual translation required for date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; overwrites manual translations -- when true, module fetches long and short month names from MediaWiki local date_names = { ['en'] = { -- English ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, -- when local_date_names_from_mediawiki = false ['local'] = { -- replace these English date names with the local language equivalents ['long'] = {['Januarie'] = 1, ['Februarie'] = 2, ['Maart'] = 3, ['April'] = 4, ['Mei'] = 5, ['Junie'] = 6, ['Julie'] = 7, ['Augustus'] = 8, ['September'] = 9, ['Oktober'] = 10, ['November'] = 11, ['Desember'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mrt'] = 3, ['Apr'] = 4, ['Mei'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Okt'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Des'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Lente'] = 21, ['Somer'] = 22, ['Herfs'] = 23}, ['named'] = {['Paasfees'] = 98, ['Kersfees'] = 99}, }, ['inv_local_long'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].long where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_short'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].short where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_quarter'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].quarter where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_season'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].season where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_named'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].named where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['local_digits'] = {['0'] = '0', ['1'] = '1', ['2'] = '2', ['3'] = '3', ['4'] = '4', ['5'] = '5', ['6'] = '6', ['7'] = '7', ['8'] = '8', ['9'] = '9'}, -- used to convert local language digits to Western 0-9 ['xlate_digits'] = {}, } if local_date_names_from_mediawiki then -- if fetching local month names from MediaWiki is enabled local long_t = {}; local short_t = {}; for i=1, 12 do -- loop 12x and local name = lang_obj:formatDate('F', '2022-' .. i .. '-1'); -- get long month name for each i long_t[name] = i; -- save it name = lang_obj:formatDate('M', '2022-' .. i .. '-1'); -- get short month name for each i short_t[name] = i; -- save it end date_names['local']['long'] = long_t; -- write the long table – overwrites manual translation date_names['local']['short'] = short_t; -- write the short table – overwrites manual translation end -- create inverted date-name tables for reformatting and/or translation for _, invert_t in pairs {{'long', 'inv_local_long'}, {'short', 'inv_local_short'}, {'quarter', 'inv_local_quarter'}, {'season', 'inv_local_season'}, {'named', 'inv_local_named'}} do for name, i in pairs (date_names['local'][invert_t[1]]) do -- this table is ['name'] = i date_names[invert_t[2]][i] = name; -- invert to get [i] = 'name' for conversions from ymd end end if local_digits_from_mediawiki then -- if fetching local digits from MediaWiki is enabled local digits_t = {}; for i=0, 9 do -- loop 10x and digits_t [lang_obj:formatNum (i)] = tostring (i); -- format the loop indexer as local lang table index and assign loop indexer (a string) as the value end date_names['local_digits'] = digits_t; end for ld, ed in pairs (date_names.local_digits) do -- make a digit translation table for simple date translation from en to local language using local_digits table date_names.xlate_digits [ed] = ld; -- en digit becomes index with local digit as the value end local df_template_patterns = { -- table of redirects to {{Use dmy dates}} and {{Use mdy dates}} '{{ *[Uu]se +(dmy) +dates *[|}]', -- 1159k -- sorted by approximate transclusion count '{{ *[Uu]se +(mdy) +dates *[|}]', -- 212k '{{ *[Uu]se +(MDY) +dates *[|}]', -- 788 '{{ *[Uu]se +(DMY) +dates *[|}]', -- 343 '{{ *([Mm]dy) *[|}]', -- 176 '{{ *[Uu]se *(dmy) *[|}]', -- 156 + 18 '{{ *[Uu]se *(mdy) *[|}]', -- 149 + 11 '{{ *([Dd]my) *[|}]', -- 56 '{{ *[Uu]se +(MDY) *[|}]', -- 5 '{{ *([Dd]MY) *[|}]', -- 3 '{{ *[Uu]se(mdy)dates *[|}]', -- 1 '{{ *[Uu]se +(DMY) *[|}]', -- 0 '{{ *([Mm]DY) *[|}]', -- 0 } local title_object = mw.title.getCurrentTitle(); local content; -- done this way so that unused templates appear in unused-template-reports; self-transcluded makes them look like they are used if 10 ~= title_object.namespace then -- all namespaces except Template content = title_object:getContent() or ''; -- get the content of the article or ''; new pages edited w/ve do not have 'content' until saved; ve does not preview; phab:T221625 end local function get_date_format () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end for _, pattern in ipairs (df_template_patterns) do -- loop through the patterns looking for {{Use dmy dates}} or {{Use mdy dates}} or any of their redirects local start, _, match = content:find(pattern); -- match is the three letters indicating desired date format if match then local use_dates_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *[lsy][sy]?') then -- look for |cs1-dates=publication date length access-/archive-date length return match:lower() .. '-' .. use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *([lsy][sy]?)'); else return match:lower() .. '-all'; -- no |cs1-dates= k/v pair; return value appropriate for use in |df= end end end end local global_df; -- TODO: add this to <global_cs1_config_t>? --[[-----------------< V O L U M E , I S S U E , P A G E S >------------------ These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support |volume=, |issue=, and |page(s)= parameters. Cite conference and cite map require further qualification which is handled in the main module. ]] local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport', 'thesis'} local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'podcast'} local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'} --[[ These tables control when it is appropriate for {{citation}} to render |volume= and/or |issue=. The parameter names in the tables constrain {{citation}} so that its renderings match the renderings of the equivalent cs1 templates. For example, {{cite web}} does not support |volume= so the equivalent {{citation |website=...}} must not support |volume=. ]] local citation_no_volume_t = { -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used 'website', 'mailinglist', 'script-website', } local citation_issue_t = { -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used 'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'work', 'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-work', } --[[ Patterns for finding extra text in |volume=, |issue=, |page=, |pages= ]] local vol_iss_pg_patterns = { good_ppattern = '^P[^%.PpGg]', -- OK to begin with uppercase P: P7 (page 7 of section P), but not p123 (page 123); TODO: this allows 'Pages' which it should not bad_ppatterns = { -- patterns for |page= and |pages= '^[Pp][PpGg]?%.?[ %d]', '^[Pp][Pp]?%.&nbsp;', -- from {{p.}} and {{pp.}} templates '^[Pp]ages?', '^[Pp]gs.?', }, vi_patterns_t = { -- combined to catch volume-like text in |issue= and issue-like text in |volume= '^volumes?', -- volume-like text '^vols?[%.:=]?', '^issues?', --issue-like text '^iss[%.:=]?', '^numbers?', '^nos?%A', -- don't match 'november' or 'nostradamus' '^nr[%.:=]?', '^n[%.:= ]', -- might be a valid issue without separator (space char is sep char here) '^n°', -- 'n' with degree sign (U+00B0) '^№', -- precomposed unicode numero character (U+2116) }, } --[[--------------------------< K E Y W O R D S >------------------------------- These tables hold keywords for those parameters that have defined sets of acceptable keywords. ]] --[[-------------------< K E Y W O R D S T A B L E >-------------------------- this is a list of keywords; each key in the list is associated with a table of synonymous keywords possibly from different languages. for I18N: add local-language keywords to value table; do not change the key. For example, adding the German keyword 'ja': ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja'}, Because CS1|2 templates from en.wiki articles are often copied to other local wikis, it is recommended that the English keywords remain in these tables. ]] local keywords = { ['amp'] = {'&', 'amp', 'ampersand'}, -- |name-list-style= ['and'] = {'and', 'serial'}, -- |name-list-style= ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja', 'j', 'waar'}, -- |no-tracking=, |no-pp= -- Used by InternetArchiveBot ['afterword'] = {'afterword'}, -- |contribution= ['bot: unknown'] = {'bot: unknown'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['cs1'] = {'cs1'}, -- |mode= ['cs2'] = {'cs2'}, -- |mode= ['dead'] = {'dead', 'deviated'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['dmy'] = {'dmy'}, -- |df= ['dmy-all'] = {'dmy-all'}, -- |df= ['foreword'] = {'foreword'}, -- |contribution= ['free'] = {'free'}, -- |<id>-access= -- Used by InternetArchiveBot ['harv'] = {'harv'}, -- |ref=; this no longer supported; is_valid_parameter_value() called with <invert> = true ['introduction'] = {'introduction'}, -- |contribution= ['limited'] = {'limited'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['live'] = {'live'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['mdy'] = {'mdy'}, -- |df= ['mdy-all'] = {'mdy-all'}, -- |df= ['none'] = {'none'}, -- |postscript=, |ref=, |title=, |type= -- Used by InternetArchiveBot ['off'] = {'off'}, -- |title= (potentially also: |title-link=, |postscript=, |ref=, |type=) ['preface'] = {'preface'}, -- |contribution= ['registration'] = {'registration'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['subscription'] = {'subscription'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['unfit'] = {'unfit'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['usurped'] = {'usurped'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['vanc'] = {'vanc'}, -- |name-list-style= ['ymd'] = {'ymd'}, -- |df= ['ymd-all'] = {'ymd-all'}, -- |df= -- ['yMd'] = {'yMd'}, -- |df=; not supported at en.wiki -- ['yMd-all'] = {'yMd-all'}, -- |df=; not supported at en.wiki } --[[------------------------< X L A T E _ K E Y W O R D S >--------------------- this function builds a list, keywords_xlate{}, of the keywords found in keywords{} where the values from keywords{} become the keys in keywords_xlate{} and the keys from keywords{} become the values in keywords_xlate{}: ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- in keywords{} becomes ['yes'] = 'affirmative', -- in keywords_xlate{} ['true'] = 'affirmative', ['y'] = 'affirmative', the purpose of this function is to act as a translator between a non-English keyword and its English equivalent that may be used in other modules of this suite ]] local function xlate_keywords () local out_table = {}; -- output goes here for k, keywords_t in pairs (keywords) do -- spin through the keywords table for _, keyword in ipairs (keywords_t) do -- for each keyword out_table[keyword] = k; -- create an entry in the output table where keyword is the key end end return out_table; end local keywords_xlate = xlate_keywords (); -- the list of translated keywords --[[----------------< M A K E _ K E Y W O R D S _ L I S T >--------------------- this function assembles, for parameter-value validation, the list of keywords appropriate to that parameter. keywords_lists{}, is a table of tables from keywords{} ]] local function make_keywords_list (keywords_lists) local out_table = {}; -- output goes here for _, keyword_list in ipairs (keywords_lists) do -- spin through keywords_lists{} and get a table of keywords for _, keyword in ipairs (keyword_list) do -- spin through keyword_list{} and add each keyword, ... table.insert (out_table, keyword); -- ... as plain text, to the output list end end return out_table; end --[[----------------< K E Y W O R D S _ L I S T S >----------------------------- this is a list of lists of valid keywords for the various parameters in [key]. Generally the keys in this table are the canonical en.wiki parameter names though some are contrived because of use in multiple differently named parameters: ['yes_true_y'], ['id-access']. The function make_keywords_list() extracts the individual keywords from the appropriate list in keywords{}. The lists in this table are used to validate the keyword assignment for the parameters named in this table's keys. ]] local keywords_lists = { ['yes_true_y'] = make_keywords_list ({keywords.affirmative}), ['contribution'] = make_keywords_list ({keywords.afterword, keywords.foreword, keywords.introduction, keywords.preface}), ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all']}), -- ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all'], keywords.yMd, keywords['yMd-all']}), -- not supported at en.wiki ['mode'] = make_keywords_list ({keywords.cs1, keywords.cs2}), ['name-list-style'] = make_keywords_list ({keywords.amp, keywords['and'], keywords.vanc}), ['ref'] = make_keywords_list ({keywords.harv}), -- inverted check; |ref=harv no longer supported ['url-access'] = make_keywords_list ({keywords.subscription, keywords.limited, keywords.registration}), ['url-status'] = make_keywords_list ({keywords.dead, keywords.live, keywords.unfit, keywords.usurped, keywords['bot: unknown']}), ['id-access'] = make_keywords_list ({keywords.free}), } --[[--------------------------< C S 1 _ C O N F I G _ G E T >-------------------------------------------------- fetch and validate values from {{cs1 config}} template to fill <global_cs1_config_t> no error messages; when errors are detected, the parameter value from {{cs1 config}} is blanked. Supports all parameters and aliases associated with the metaparameters: DisplayAuthors, DisplayContributors, DisplayEditors, DisplayInterviewers, DisplayTranslators, NameListStyle, and Mode. The DisplayWhatever metaparameters accept numeric values only (|display-authors=etal and the like is not supported). ]] local global_cs1_config_t = {}; -- TODO: add value returned from get_date_format() to this table? local function get_cs1_config () -- if title_object.namespace == 10 then -- not in template space so that unused templates appear in unused-template-reports; if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end local start = content:find('{{ *[Cc][Ss]1 config *[|}]'); -- <start> is offset into <content> when {{cs1 config}} found; nil else if start then local cs1_config_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if not cs1_config_template then return nil; end local params_t = mw.text.split (cs1_config_template:gsub ('^{{%s*', ''):gsub ('%s*}}$', ''), '%s*|%s*'); -- remove '{{' and '}}'; make a sequence of parameter/value pairs (split on the pipe) table.remove (params_t, 1); -- remove the template name because it isn't a parameter/value pair local config_meta_params_t = {'DisplayAuthors', 'DisplayContributors', 'DisplayEditors', 'DisplayInterviewers', 'DisplayTranslators', 'NameListStyle', 'Mode'}; local meta_param_map_t = {}; -- list of accepted parameter names usable in {{cs1 config}} goes here for _, meta_param in ipairs (config_meta_params_t) do -- for i18n using <config_meta_params_t>, map template parameter names to their metaparameter equivalents if 'table' == type (aliases[meta_param]) then -- if <meta_param> is a sequence, for _, param in ipairs (aliases[meta_param]) do -- extract its contents meta_param_map_t[param] = meta_param; -- and add to <meta_param_map_t> end else meta_param_map_t[aliases[meta_param]] = meta_param; -- not a sequence so just add the parameter to <meta_param_map_t> end end local keywords_t = {}; -- map valid keywords to their associate metaparameter; reverse form of <keyword_lists[key] for these metaparameters for _, metaparam_t in ipairs ({{'NameListStyle', 'name-list-style'}, {'Mode', 'mode'}}) do -- only these metaparameter / keywords_lists key pairs for _, keyword in ipairs (keywords_lists[metaparam_t[2]]) do -- spin through the list of keywords keywords_t[keyword] = metaparam_t[1]; -- add [keyword] = metaparameter to the map end end for _, param in ipairs (params_t) do -- spin through the {{cs1 config}} parameters and fill <global_cs1_config_t> local k, v = param:match ('([^=]-)%s*=%s*(.+)'); -- <k> is the parameter name; <v> is parameter's assigned value if k then if k:find ('^display') then -- if <k> is one of the |display-<namelist>= parameters if v:match ('%d+') then -- the assigned value must be digits; doesn't accept 'etal' global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the display param and its value to globals table end else if keywords_t[v] == meta_param_map_t[k] then -- keywords_t[v] returns nil or the metaparam name; these must be the same global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the parameter and its value to globals table end end end end end end get_cs1_config (); -- fill <global_cs1_config_t> --[[---------------------< S T R I P M A R K E R S >---------------------------- Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go hunting for them if (when) MediaWiki changes their form. ]] local stripmarkers = { ['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127', -- capture returns name of stripmarker ['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127' -- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker() } --[[------------< I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S >--------------------- This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or by Unicode group. Values are decimal representations of UTF-8 codes. The table is organized as a table of tables because the Lua pairs keyword returns table data in an arbitrary order. Here, we want to process the table from top to bottom because the entries at the top of the table are also found in the ranges specified by the entries at the bottom of the table. Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the delete characters. The nowiki stripmarker is not an error but some others are because the parameter values that include them become part of the template's metadata before stripmarker replacement. ]] local invisible_defs = { del = '\127', -- used to distinguish between stripmarker and del char zwj = '\226\128\141', -- used with capture because zwj may be allowed } local invisible_chars = { {'replacement', '\239\191\189'}, -- U+FFFD, EF BF BD {'zero width joiner', '('.. invisible_defs.zwj .. ')'}, -- U+200D, E2 80 8D; capture because zwj may be allowed {'zero width space', '\226\128\139'}, -- U+200B, E2 80 8B {'hair space', '\226\128\138'}, -- U+200A, E2 80 8A {'soft hyphen', '\194\173'}, -- U+00AD, C2 AD {'horizontal tab', '\009'}, -- U+0009 (HT), 09 {'line feed', '\010'}, -- U+000A (LF), 0A {'no-break space', '\194\160'}, -- U+00A0 (NBSP), C2 A0 {'carriage return', '\013'}, -- U+000D (CR), 0D {'stripmarker', stripmarkers.any}, -- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type {'delete', '('.. invisible_defs.del .. ')'}, -- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test; capture to distinguish isolated del chars not part of stripmarker {'C0 control', '[\000-\008\011\012\014-\031]'}, -- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D)) {'C1 control', '[\194\128-\194\159]'}, -- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F -- {'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'}, -- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF -- {'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'}, -- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF -- {'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'}, -- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD -- {'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'}, -- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD } --[[ Indic script makes use of zero width joiner as a character modifier so zwj characters must be left in. This pattern covers all of the unicode characters for these languages: Devanagari 0900–097F – https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Devanagari extended A8E0–A8FF – https://unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf Bengali 0980–09FF – https://unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf Gurmukhi 0A00–0A7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf Gujarati 0A80–0AFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0A80.pdf Oriya 0B00–0B7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0B00.pdf Tamil 0B80–0BFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf Telugu 0C00–0C7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0C00.pdf Kannada 0C80–0CFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf Malayalam 0D00–0D7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf plus the not-necessarily Indic scripts for Sinhala and Burmese: Sinhala 0D80-0DFF - https://unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf Myanmar 1000-109F - https://unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf Myanmar extended A AA60-AA7F - https://unicode.org/charts/PDF/UAA60.pdf Myanmar extended B A9E0-A9FF - https://unicode.org/charts/PDF/UA9E0.pdf the pattern is used by has_invisible_chars() and coins_cleanup() ]] local indic_script = '[\224\164\128-\224\181\191\224\163\160-\224\183\191\225\128\128-\225\130\159\234\167\160-\234\167\191\234\169\160-\234\169\191]'; -- list of emoji that use a zwj character (U+200D) to combine with another emoji -- from: https://unicode.org/Public/emoji/15.0/emoji-zwj-sequences.txt; version: 15.0; 2022-05-06 -- table created by: [[:en:Module:Make emoji zwj table]] local emoji_t = { -- indexes are decimal forms of the hex values in U+xxxx [9760] = true, -- U+2620 ☠ skull and crossbones [9792] = true, -- U+2640 ♀ female sign [9794] = true, -- U+2642 ♂ male sign [9877] = true, -- U+2695 ⚕ staff of aesculapius [9878] = true, -- U+2696 ⚖ scales [9895] = true, -- U+26A7 ⚧ male with stroke and male and female sign [9992] = true, -- U+2708 ✈ airplane [10052] = true, -- U+2744 ❄ snowflake [10084] = true, -- U+2764 ❤ heavy black heart [11035] = true, -- U+2B1B ⬛ black large square [127752] = true, -- U+1F308 🌈 rainbow [127787] = true, -- U+1F32B 🌫 fog [127806] = true, -- U+1F33E 🌾 ear of rice [127859] = true, -- U+1F373 🍳 cooking [127868] = true, -- U+1F37C 🍼 baby bottle [127876] = true, -- U+1F384 🎄 christmas tree [127891] = true, -- U+1F393 🎓 graduation cap [127908] = true, -- U+1F3A4 🎤 microphone [127912] = true, -- U+1F3A8 🎨 artist palette [127979] = true, -- U+1F3EB 🏫 school [127981] = true, -- U+1F3ED 🏭 factory [128102] = true, -- U+1F466 👦 boy [128103] = true, -- U+1F467 👧 girl [128104] = true, -- U+1F468 👨 man [128105] = true, -- U+1F469 👩 woman [128139] = true, -- U+1F48B 💋 kiss mark [128168] = true, -- U+1F4A8 💨 dash symbol [128171] = true, -- U+1F4AB 💫 dizzy symbol [128187] = true, -- U+1F4BB 💻 personal computer [128188] = true, -- U+1F4BC 💼 brief case [128293] = true, -- U+1F525 🔥 fire [128295] = true, -- U+1F527 🔧 wrench [128300] = true, -- U+1F52C 🔬 microscope [128488] = true, -- U+1F5E8 🗨 left speech bubble [128640] = true, -- U+1F680 🚀 rocket [128658] = true, -- U+1F692 🚒 fire engine [129309] = true, -- U+1F91D 🤝 handshake [129455] = true, -- U+1F9AF 🦯 probing cane [129456] = true, -- U+1F9B0 🦰 emoji component red hair [129457] = true, -- U+1F9B1 🦱 emoji component curly hair [129458] = true, -- U+1F9B2 🦲 emoji component bald [129459] = true, -- U+1F9B3 🦳 emoji component white hair [129466] = true, -- U+1F9BA 🦺 safety vest [129468] = true, -- U+1F9BC 🦼 motorized wheelchair [129469] = true, -- U+1F9BD 🦽 manual wheelchair [129489] = true, -- U+1F9D1 🧑 adult [129657] = true, -- U+1FA79 🩹 adhesive bandage [129778] = true, -- U+1FAF2 🫲 leftwards hand } --[[----------------------< L A N G U A G E S U P P O R T >------------------- These tables and constants support various language-specific functionality. ]] --local this_wiki_code = mw.getContentLanguage():getCode(); -- get this wiki's language code local this_wiki_code = lang_obj:getCode(); -- get this wiki's language code if string.match (mw.site.server, 'wikidata') then this_wiki_code = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}); -- on Wikidata so use interface language setting instead end local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_code, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to Wikimedia; used for interwiki tests local mw_languages_by_name_t = {}; for k, v in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- build a 'reversed' table name/tag language pairs know to MediaWiki; used for |language= v = mw.ustring.lower (v); -- lowercase for tag fetch; get name's proper case from mw_languages_by_tag_t[<tag>] if mw_languages_by_name_t[v] then -- when name already in the table if 2 == #k or 3 == #k then -- if tag does not have subtags mw_languages_by_name_t[v] = k; -- prefer the shortest tag for this name end else -- here when name not in the table mw_languages_by_name_t[v] = k; -- so add name and matching tag end end local inter_wiki_map = {}; -- map of interwiki prefixes that are language-code prefixes for k, v in pairs (mw.site.interwikiMap ('local')) do -- spin through the base interwiki map (limited to local) if mw_languages_by_tag_t[v["prefix"]] then -- if the prefix matches a known language tag inter_wiki_map[v["prefix"]] = true; -- add it to our local map end end --[[--------------------< S C R I P T _ L A N G _ C O D E S >------------------- This table is used to hold ISO 639-1 two-character and ISO 639-3 three-character language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter= ]] local script_lang_codes = { 'ab', 'am', 'ar', 'be', 'bg', 'bn', 'bo', 'bs', 'dv', 'dz', 'el', 'fa', 'gu', 'he', 'hi', 'hy', 'ja', 'ka', 'kk', 'km', 'kn', 'ko', 'ku', 'ky', 'lo', 'mk', 'ml', 'mn', 'mni', 'mr', 'my', 'ne', 'or', 'ota', 'pa', 'ps', 'ru', 'sd', 'si', 'sr', 'syc', 'ta', 'te', 'tg', 'th', 'ti', 'tt', 'ug', 'uk', 'ur', 'uz', 'yi', 'yue', 'zh' }; --[[---------------< L A N G U A G E R E M A P P I N G >---------------------- These tables hold language information that is different (correct) from MediaWiki's definitions For each ['<tag>'] = 'language name' in lang_code_remap{} there must be a matching ['language name'] = {'language name', '<tag>'} in lang_name_remap{} lang_tag_remap{}: key is always lowercase ISO 639-1, -2, -3 language tag or a valid lowercase IETF language tag value is properly spelled and capitalized language name associated with <tag> only one language name per <tag>; key/value pair must have matching entry in lang_name_remap{} lang_name_remap{}: key is always lowercase language name value is a table the holds correctly spelled and capitalized language name [1] and associated tag [2] (tag must match a tag key in lang_tag_remap{}) may have multiple keys referring to a common preferred name and tag; For example: ['kolsch'] and ['kölsch'] both refer to 'Kölsch' and 'ksh' ]] local lang_tag_remap = { -- used for |language= and |script-title= / |script-chapter= ['als'] = 'Tosk Albanian', -- MediaWiki returns Alemannisch ['bh'] = 'Bihari', -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bla'] = 'Blackfoot', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['bn'] = 'Bengali', -- MediaWiki returns Bangla ['ca-valencia'] = 'Valencian', -- IETF variant of Catalan ['fkv'] = 'Kven', -- MediaWiki returns Kvensk ['ilo'] = 'Ilocano', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['ksh'] = 'Kölsch', -- MediaWiki: Colognian; use IANA/ISO 639 preferred name ['ksh-x-colog'] = 'Colognian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Colognian; IETF private code created at Module:Lang/data ['mis-x-ripuar'] = 'Ripuarian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Ripuarian; IETF private code created at Module:Lang/data ['nan-tw'] = 'Taiwanese Hokkien', -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese and support en.wiki preferred name ['zh-hans'] = 'Vereenvoudigde Chinees', ['zh-hant'] = 'Tradisionele Chinees' } local lang_name_remap = { -- used for |language=; names require proper capitalization; tags must be lowercase ['alemannisch'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- not an ISO or IANA language name; MediaWiki uses 'als' as a subdomain name for Alemannic Wikipedia: als.wikipedia.org ['bangla'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki returns Bangla (the endonym) but we want Bengali (the exonym); here we remap ['bengali'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki doesn't use exonym so here we provide correct language name and 639-1 code ['bhojpuri'] = {'Bhojpuri', 'bho'}, -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bihari'] = {'Bihari', 'bh'}, -- MediaWiki replaces 'Bihari' with 'Bhojpuri' so 'Bihari' cannot be found ['blackfoot'] = {'Blackfoot', 'bla'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['colognian'] = {'Colognian', 'ksh-x-colog'}, -- MediaWiki preferred name for ksh ['ilocano'] = {'Ilocano', 'ilo'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['kolsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name (use non-diacritical o instead of umlaut ö) ['kölsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name ['kven'] = {'Kven', 'fkv'}, -- Unicode CLDR have decided not to support English language name for these two... ['kvensk'] = {'Kven', 'fkv'}, -- ...they say to refer to IANA registry for English names ['ripuarian'] = {'Ripuarian', 'mis-x-ripuar'}, -- group of dialects; no code in MediaWiki or in IANA/ISO 639 ['taiwanese hokkien'] = {'Taiwanese Hokkien', 'nan-tw'}, -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese ['tosk albanian'] = {'Tosk Albanian', 'als'}, -- MediaWiki replaces 'Tosk Albanian' with 'Alemannisch' so 'Tosk Albanian' cannot be found ['valencian'] = {'Valencian', 'ca-valencia'}, -- variant of Catalan; categorizes as Valencian } --[[---------------< P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S >---------------- Properties categories. These are used for investigating qualities of citations. ]] local prop_cats = { ['foreign-lang-source'] = 'AS1-bronne in $1 ($2)', -- |language= categories; $1 is foreign-language name, $2 is ISO639-1 code ['foreign-lang-source-2'] = 'AS1-bronne in vreemde tale (ISO 639-2)|$1', -- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code used as a sort key ['jul-greg-uncertainty'] = 'AS1: Julian–Gregorian uncertainty', -- probably temporary cat to identify scope of template with dates 1 October 1582 – 1 January 1926 ['local-lang-source'] = 'AS1-bronne in $1 ($2)', -- |language= categories; $1 is local-language name, $2 is ISO639-1 code; not emitted when local_lang_cat_enable is false ['location-test'] = 'AS1 location test', ['long-vol'] = 'AS1: long volume value', -- probably temporary cat to identify scope of |volume= values longer than 4 characters ['script'] = 'AS1 met skrip van \'n vreemde taal ($2)', -- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is ISO639-1 code ['tracked-param'] = 'AS1 tracked parameter: $1', -- $1 is base (enumerators removed) parameter name ['year-range-abbreviated'] = 'AS1: afgekorte jaaromvang', -- probably temporary cat to identify scope of |date=, |year= values using YYYY–YY form } --[[-------------------< T I T L E _ T Y P E S >-------------------------------- Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter) ]] local title_types = { ['AV-media-notes'] = 'Media notes', ['document'] = 'Document', ['interview'] = 'Interview', ['mailinglist'] = 'Mailing list', ['map'] = 'Map', ['podcast'] = 'Podcast', ['pressrelease'] = 'Press release', ['report'] = 'Report', ['speech'] = 'Speech', ['techreport'] = 'Technical report', ['thesis'] = 'Thesis', } --[[--------------------------< B U I L D _ K N O W N _ F R E E _ D O I _ R E G I S T R A N T S _ T A B L E >-- build a table of doi registrants known to be free-to-read In a doi, the registrant ID is the series of digits between the '10.' and the first '/': in doi 10.1100/sommat, 1100 is the registrant ID see §3.2.2 DOI prefix of the Doi Handbook p. 43 https://www.doi.org/doi-handbook/DOI_Handbook_Final.pdf#page=43 ]] local function build_free_doi_registrants_table() local registrants_t = {}; for _, v in ipairs ({ '1045', '1074', '1096', '1100', '1155', '1186', '1194', '1371', '1629', '1989', '1999', '2147', '2196', '3285', '3389', '3390', '3748', '3814', '3847', '3897', '4061', '4089', '4103', '4172', '4175', '4230', '4236', '4239', '4240', '4249', '4251', '4252', '4253', '4254', '4291', '4292', '4329', '4330', '4331', '5194', '5210', '5306', '5312', '5313', '5314', '5315', '5316', '5317', '5318', '5319', '5320', '5321', '5334', '5402', '5409', '5410', '5411', '5412', '5492', '5493', '5494', '5495', '5496', '5497', '5498', '5499', '5500', '5501', '5527', '5528', '5662', '6064', '6219', '7167', '7217', '7287', '7482', '7490', '7554', '7717', '7759', '7766', '11131', '11569', '11647', '11648', '12688', '12703', '12715', '12942', '12998', '13105', '14256', '14293', '14303', '15215', '15347', '15412', '15560', '16995', '17645', '18637', '19080', '19173', '20944', '21037', '21468', '21767', '22261', '22323', '22459', '24105', '24196', '24966', '26775', '30845', '32545', '35711', '35712', '35713', '35995', '36648', '37126', '37532', '37871', '47128', '47622', '47959', '52437', '52975', '53288', '54081', '54947', '55667', '55914', '57009', '58647', '59081', }) do registrants_t[v] = true; -- build a k/v table of known free-to-read doi registrants end return registrants_t; end local extended_registrants_t = { -- known free registrants identifiable by the doi suffix incipit ['1002'] = {'aelm', 'leap'}, -- Advanced Electronic Materials, Learned Publishing ['1016'] = {'j.heliyon', 'j.nlp', 'j.proche'}, -- Heliyon, Natural Language Processing, Procedia Chemistry ['1017'] = {'nlp'}, -- Natural Language Processing Journal ['1046'] = {'j.1365-8711', 'j.1365-246x'}, -- MNRAS, GJI ['1093'] = {'mnras', 'mnrasl', 'gji', 'rasti'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI, RASTI ['1099'] = {'acmi', 'mic', '00221287', 'mgen'}, -- Access Microbiology, Microbiology, Journal of General Microbiology, Microbial Genomics ['1111'] = {'j.1365-2966', 'j.1745-3933', 'j.1365-246X'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI ['1210'] = {'jendso','jcemcr'}, -- Journal of the Endocrine Society, JCEM Case Reports ['4171'] = {'dm','mag'}, -- Documenta Mathematica, EMS Magazine ['14231'] = {'ag'}, -- Algebraic Geometry } --[[===================<< E R R O R M E S S A G I N G >>====================== ]] --[[----------< E R R O R M E S S A G E S U P P L I M E N T S >------------- I18N for those messages that are supplemented with additional specific text that describes the reason for the error TODO: merge this with special_case_translations{}? ]] local err_msg_supl = { ['char'] = 'invalid character', -- |isbn=, |sbn= ['check'] = 'checksum', -- |isbn=, |sbn= ['flag'] = 'flag', -- |archive-url= ['form'] = 'invalid form', -- |isbn=, |sbn= ['group'] = 'invalid group id', -- |isbn= ['initials'] = 'initials', -- Vancouver ['invalid language code'] = 'invalid language code', -- |script-<param>= ['journal'] = 'journal', -- |bibcode= ['length'] = 'length', -- |isbn=, |bibcode=, |sbn= ['liveweb'] = 'liveweb', -- |archive-url= ['missing comma'] = 'missing comma', -- Vancouver ['missing prefix'] = 'missing prefix', -- |script-<param>= ['missing title part'] = 'missing title part', -- |script-<param>= ['name'] = 'name', -- Vancouver ['non-Latin char'] = 'non-Latin character', -- Vancouver ['path'] = 'path', -- |archive-url= ['prefix'] = 'invalid prefix', -- |isbn= ['punctuation'] = 'punctuation', -- Vancouver ['save'] = 'save command', -- |archive-url= ['suffix'] = 'suffix', -- Vancouver ['timestamp'] = 'timestamp', -- |archive-url= ['unknown language code'] = 'unknown language code', -- |script-<param>= ['value'] = 'value', -- |bibcode= ['year'] = 'year', -- |bibcode= } --[[--------------< E R R O R _ C O N D I T I O N S >--------------------------- Error condition table. This table has two sections: errors at the top, maintenance at the bottom. Maint 'messaging' does not have a 'message' (message=nil) The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the code. For each ID, we specify a text message to display, an error category to include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment. Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors TODO: rename error_conditions{} to something more generic; create separate error and maint tables inside that? ]] local error_conditions = { err_accessdate_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;access-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'accessdate_missing_url', category = 'CS1 errors: access-date without URL', hidden = false }, err_apostrophe_markup = { message = 'Italic or bold markup not allowed in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'apostrophe_markup', category = 'CS1 errors: markup', hidden = false }, err_archive_date_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code>', anchor = 'archive_date_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_date_url_ts_mismatch = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> / <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> timestamp mismatch', anchor = 'archive_date_url_ts_mismatch', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_date = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code>', anchor = 'archive_missing_date', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'archive_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> is malformed: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'archive_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_arxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> required', anchor = 'arxiv_missing', category = 'CS1 errors: arXiv', -- same as bad arxiv hidden = false }, err_asintld_missing_asin = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;asin=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'asintld_missing_asin', category = 'CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_arxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> value', anchor = 'bad_arxiv', category = 'CS1 errors: arXiv', hidden = false }, err_bad_asin = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin=</code> value', anchor = 'bad_asin', category ='CS1 errors: ASIN', hidden = false }, err_bad_asin_tld = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin-tld=</code> value', anchor = 'bad_asin_tld', category ='CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_bibcode = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;bibcode=</code> $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_bibcode', category = 'AS1-foute: bibcode', hidden = false }, err_bad_biorxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> value', anchor = 'bad_biorxiv', category = 'CS1 errors: bioRxiv', hidden = false }, err_bad_citeseerx = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> value', anchor = 'bad_citeseerx', category = 'CS1 errors: citeseerx', hidden = false }, err_bad_date = { message = 'Gaan datum na in: $1', -- $1 is a parameter name list anchor = 'bad_date', category = 'AS1-foute: datums', hidden = false }, err_bad_doi = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;doi=</code> value', anchor = 'bad_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_bad_hdl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;hdl=</code> value', anchor = 'bad_hdl', category = 'CS1 errors: HDL', hidden = false }, err_bad_isbn = { message = 'Kontroleer <code class="cs1-code">&#124;isbn=</code>-waarde: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_isbn', category = 'CS1 errors: ISBN', hidden = false }, err_bad_ismn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ismn=</code> value', anchor = 'bad_ismn', category = 'CS1 errors: ISMN', hidden = false }, err_bad_issn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1issn=</code> value', -- $1 is 'e' or '' for eissn or issn anchor = 'bad_issn', category = 'CS1 errors: ISSN', hidden = false }, err_bad_jfm = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jfm=</code> value', anchor = 'bad_jfm', category = 'CS1 errors: JFM', hidden = false }, err_bad_jstor = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jstor=</code> value', anchor = 'bad_jstor', category = 'CS1 errors: JSTOR', hidden = false }, err_bad_lccn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;lccn=</code> value', anchor = 'bad_lccn', category = 'CS1 errors: LCCN', hidden = false }, err_bad_medrxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> value', anchor = 'bad_medrxiv', category = 'CS1 errors: medRxiv', hidden = false }, err_bad_mr = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;mr=</code> value', anchor = 'bad_mr', category = 'CS1 errors: MR', hidden = false }, err_bad_oclc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;oclc=</code> value', anchor = 'bad_oclc', category = 'CS1 errors: OCLC', hidden = false }, err_bad_ol = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ol=</code> value', anchor = 'bad_ol', category = 'CS1 errors: OL', hidden = false }, err_bad_osti = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;osti=</code> value', anchor = 'bad_osti', category = 'CS1 errors: OSTI', hidden = false }, err_bad_paramlink = { -- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link= message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_paramlink', category = 'CS1 errors: parameter link', hidden = false }, err_bad_pmc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code> value', anchor = 'bad_pmc', category = 'CS1 errors: PMC', hidden = false }, err_bad_pmid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmid=</code> value', anchor = 'bad_pmid', category = 'CS1 errors: PMID', hidden = false }, err_bad_rfc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;rfc=</code> value', anchor = 'bad_rfc', category = 'CS1 errors: RFC', hidden = false }, err_bad_s2cid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;s2cid=</code> value', anchor = 'bad_s2cid', category = 'CS1 errors: S2CID', hidden = false }, err_bad_sbn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;sbn=</code> value: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_sbn', category = 'CS1 errors: SBN', hidden = false }, err_bad_ssrn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> value', anchor = 'bad_ssrn', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_bad_url = { message = 'Check $1 value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_url', category = 'CS1 errors: URL', hidden = false }, err_bad_usenet_id = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;message-id=</code> value', anchor = 'bad_message_id', category = 'CS1 errors: message-id', hidden = false }, err_bad_zbl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;zbl=</code> value', anchor = 'bad_zbl', category = 'CS1 errors: Zbl', hidden = false }, err_bare_url_missing_title = { message = '$1 missing title', -- $1 is parameter name anchor = 'bare_url_missing_title', category = 'AS1-foute: Bladsye met verwysings wat naakte URL\'e bevat', hidden = false }, err_biorxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> required', anchor = 'biorxiv_missing', category = 'CS1 errors: bioRxiv', -- same as bad bioRxiv hidden = false }, err_chapter_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'chapter_ignored', category = 'CS1 errors: chapter ignored', hidden = false }, err_citation_missing_title = { message = 'Ontbrekende of leë <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'citation_missing_title', category = 'AS1-foute: titel ontbreek', hidden = false }, err_citeseerx_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> required', anchor = 'citeseerx_missing', category = 'CS1 errors: citeseerx', -- same as bad citeseerx hidden = false }, err_cite_web_url = { -- this error applies to cite web and to cite podcast message = 'Missing or empty <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'cite_web_url', category = 'CS1 errors: requires URL', hidden = false }, err_class_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;class=</code> ignored', anchor = 'class_ignored', category = 'CS1 errors: class', hidden = false }, err_contributor_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> ignored', anchor = 'contributor_ignored', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_contributor_missing_required_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'contributor_missing_required_param', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_deprecated_params = { message = 'Aanhaling gebruik verouderde <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'deprecated_params', category = 'AS1-foute: verouderde parameters', hidden = false }, err_disp_name = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name; $2 is the assigned value anchor = 'disp_name', category = 'CS1 errors: display-names', hidden = false, }, err_doibroken_missing_doi = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;doi=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'doibroken_missing_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_embargo_missing_pmc = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'embargo_missing_pmc', category = 'CS1 errors: PMC embargo', hidden = false }, err_empty_citation = { message = 'Leë aanhaling', anchor = 'empty_citation', category = 'AS1-foute: leë aanhaling', hidden = false }, err_etal = { message = 'Uitdruklike gebruik van et al. in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'explicit_et_al', category = 'AS1-foute: uitdruklike gebruik van et al.', hidden = false }, err_extra_text_edition = { message = '<code class="cs1-code">&#124;edition=</code> has extra text', anchor = 'extra_text_edition', category = 'CS1 errors: extra text: edition', hidden = false, }, err_extra_text_issue = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_issue', category = 'CS1 errors: extra text: issue', hidden = false, }, err_extra_text_pages = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_pages', category = 'CS1 errors: extra text: pages', hidden = false, }, err_extra_text_volume = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_volume', category = 'CS1 errors: extra text: volume', hidden = true, }, err_first_missing_last = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> missing <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is first alias, $2 is matching last alias anchor = 'first_missing_last', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_format_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is format parameter $2 is url parameter anchor = 'format_missing_url', category = 'AS1-foute: formaat sonder URL', hidden = false }, err_generic_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has generic name', -- $1 is parameter name anchor = 'generic_name', category = 'AS1-foute: generiese naam', hidden = false, }, err_generic_title = { message = 'Cite uses generic title', anchor = 'generic_title', category = 'CS1 errors: generic title', hidden = false, }, err_invalid_param_val = { message = 'Ongeldige <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name $2 is parameter value anchor = 'invalid_param_val', category = 'AS1-foute: ongeldige parameterwaarde', hidden = false }, err_invisible_char = { message = '$1 in $2 at position $3', -- $1 is invisible char $2 is parameter name $3 is position number anchor = 'invisible_char', category = 'AS1-foute: onsigbare karakters', hidden = false }, err_medrxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> required', anchor = 'medrxiv_missing', category = 'CS1 errors: medRxiv', -- same as bad medRxiv hidden = false }, err_missing_name = { message = 'Missing <code class="cs1-code">&#124;$1$2=</code>', -- $1 is modified NameList; $2 is enumerator anchor = 'missing_name', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_missing_periodical = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical periodical parameter name for cite $1 anchor = 'missing_periodical', category = 'AS1-foute: tydskrif ontbreek', hidden = true }, err_missing_pipe = { message = 'Missing pipe in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'missing_pipe', category = 'CS1 errors: missing pipe', hidden = false }, err_missing_publisher = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical publisher parameter name for cite $1 anchor = 'missing_publisher', category = 'CS1 errors: missing publisher', hidden = false }, err_numeric_names = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> het \'n numeriese naam', -- $1 is parameter name' anchor = 'numeric_names', category = 'AS1-foute: numeriese naam', hidden = false, }, err_param_access_requires_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1-access=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_access_requires_param', category = 'CS1 errors: param-access', hidden = false }, err_param_has_ext_link = { message = 'Eksterne skakel in <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_ext_link', category = 'AS1-foute: eksterne skakels', hidden = false }, err_parameter_ignored = { message = 'Onbekende parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> geïgnoreer', -- $1 is parameter name anchor = 'parameter_ignored', category = 'AS1-foute: onbekende parameter', hidden = false }, err_parameter_ignored_suggest = { message = 'Onbekende parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> geïgnoreer (<code class="cs1-code">&#124;$2=</code> voorgestel)', -- $1 is unknown parameter $2 is suggested parameter name anchor = 'parameter_ignored_suggest', category = 'AS1-foute: onbekende parameter', hidden = false }, err_periodical_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'periodical_ignored', category = 'AS1-foute: tydskrif geïgnoreer', hidden = false }, err_redundant_parameters = { message = 'More than one of $1 specified', -- $1 is error message detail anchor = 'redundant_parameters', category = 'CS1 errors: redundant parameter', hidden = false }, err_script_parameter = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>: $2', -- $1 is parameter name $2 is script language code or error detail anchor = 'script_parameter', category = 'CS1 errors: script parameters', hidden = false }, err_ssrn_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> required', anchor = 'ssrn_missing', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_text_ignored = { message = 'Text "$1" ignored', -- $1 is ignored text anchor = 'text_ignored', category = 'AS1-foute: onerkende parameter', hidden = false }, err_trans_missing_title = { message = '<code class="cs1-code">&#124;trans-$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> or <code class="cs1-code">&#124;script-$1=</code>', -- $1 is base parameter name anchor = 'trans_missing_title', category = 'CS1 errors: translated title', hidden = false }, err_param_unknown_empty = { message = 'Cite has empty unknown parameter$1: $2', -- $1 is 's' or empty space; $2 is emty unknown param list anchor = 'param_unknown_empty', category = 'CS1 errors: empty unknown parameters', hidden = false }, err_vancouver = { message = 'Vancouver style error: $1 in name $2', -- $1 is error detail, $2 is the nth name anchor = 'vancouver', category = 'CS1 errors: Vancouver style', hidden = false }, err_wikilink_in_url = { message = 'URL–wikilink conflict', -- uses ndash anchor = 'wikilink_in_url', category = 'CS1 errors: URL–wikilink conflict', -- uses ndash hidden = false }, --[[--------------------------< M A I N T >------------------------------------- maint messages do not have a message (message = nil); otherwise the structure is the same as error messages ]] maint_archived_copy = { message = nil, anchor = 'archived_copy', category = 'CS1 maint: archived copy as title', hidden = true, }, maint_authors = { message = nil, anchor = 'authors', category = 'AS1-onderhoud: gebruik authors-parameter', hidden = true, }, maint_bibcode = { message = nil, anchor = 'bibcode', category = 'AS1-onderhoud: bibcode', hidden = true, }, maint_location_no_publisher = { -- cite book, conference, encyclopedia; citation as book cite or encyclopedia cite message = nil, anchor = 'location_no_publisher', category = 'AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer', hidden = true, }, maint_bot_unknown = { message = nil, anchor = 'bot:_unknown', category = 'CS1 maint: bot: original URL status unknown', hidden = true, }, maint_date_auto_xlated = { -- date auto-translation not supported by en.wiki message = nil, anchor = 'date_auto_xlated', category = 'CS1 maint: date auto-translated', hidden = true, }, maint_date_format = { message = nil, anchor = 'date_format', category = 'CS1 maint: date format', hidden = true, }, maint_date_year = { message = nil, anchor = 'date_year', category = 'CS1 maint: date and year', hidden = true, }, maint_doi_ignore = { message = nil, anchor = 'doi_ignore', category = 'CS1 maint: ignored DOI errors', hidden = true, }, maint_doi_inactive = { message = nil, anchor = 'doi_inactive', category = 'CS1 maint: DOI inactive', hidden = true, }, maint_doi_inactive_dated = { message = nil, anchor = 'doi_inactive_dated', category = 'CS1 maint: DOI inactive as of $2$3$1', -- $1 is year, $2 is month-name or empty string, $3 is space or empty string hidden = true, }, maint_extra_punct = { message = nil, anchor = 'extra_punct', category = 'AS1-onderhoud: ekstra leestekens', hidden = true, }, maint_isbn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_isbn_err', category = 'CS1 maint: ignored ISBN errors', hidden = true, }, maint_issn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_issn', category = 'CS1 maint: ignored ISSN errors', hidden = true, }, maint_jfm_format = { message = nil, anchor = 'jfm_format', category = 'CS1 maint: JFM format', hidden = true, }, maint_location = { message = nil, anchor = 'location', category = 'AS1-onderhoud: plek', hidden = true, }, maint_mr_format = { message = nil, anchor = 'mr_format', category = 'CS1 maint: MR format', hidden = true, }, maint_mult_names = { message = nil, anchor = 'mult_names', category = 'AS1-onderhoud: meer as een naam', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_numeric_names = { message = nil, anchor = 'numeric_names', category = 'CS1 maint: numeric names: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_others = { message = nil, anchor = 'others', category = 'AS1-onderhoud: ander', hidden = true, }, maint_others_avm = { message = nil, anchor = 'others_avm', category = 'CS1 maint: others in cite AV media (notes)', hidden = true, }, maint_overridden_setting = { message = nil, anchor = 'overridden', category = 'CS1 maint: overridden setting', hidden = true, }, maint_pmc_embargo = { message = nil, anchor = 'embargo', category = 'CS1 maint: PMC embargo expired', hidden = true, }, maint_pmc_format = { message = nil, anchor = 'pmc_format', category = 'CS1 maint: PMC format', hidden = true, }, maint_postscript = { message = nil, anchor = 'postscript', category = 'CS1 maint: postscript', hidden = true, }, maint_ref_duplicates_default = { message = nil, anchor = 'ref_default', category = 'CS1 maint: ref duplicates default', hidden = true, }, maint_unfit = { message = nil, anchor = 'unfit', category = 'CS1 maint: unfit URL', hidden = true, }, maint_unknown_lang = { message = nil, anchor = 'unknown_lang', category = 'AS1-onderhoud: onerkende taal', hidden = true, }, maint_untitled = { message = nil, anchor = 'untitled', category = 'CS1 maint: untitled periodical', hidden = true, }, maint_url_status = { message = nil, anchor = 'url_status', category = 'AS1-onderhoud: url-status', hidden = true, }, maint_zbl = { message = nil, anchor = 'zbl', category = 'CS1 maint: Zbl', hidden = true, }, } --[[--------------------------< I D _ L I M I T S _ D A T A _ T >---------------------------------------------- fetch id limits for certain identifiers from c:Data:CS1/Identifier limits.tab. This source is a json tabular data file maintained at wikipedia commons. Convert the json format to a table of k/v pairs. The values from <id_limits_data_t> are used to set handle.id_limit. From 2025-02-21, MediaWiki is broken. Use this link to edit the tablular data file: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Data:CS1/Identifier_limits.tab&action=edit See Phab:T389105 ]] local id_limits_data_t = {}; local use_commons_data = true; -- set to false if your wiki does not have access to mediawiki commons; then, if false == use_commons_data then -- update this table from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:CS1/Identifier_limits.tab; last update: 2025-02-21 id_limits_data_t = {['OCLC'] = 10450000000, ['OSTI'] = 23010000, ['PMC'] = 11900000, ['PMID'] = 40400000, ['RFC'] = 9300, ['SSRN'] = 5200000, ['S2CID'] = 276000000}; -- this table must be maintained locally else -- here for wikis that do have access to mediawiki commons local load_fail_limit = 99999999999; -- very high number to avoid error messages on load failure id_limits_data_t = {['OCLC'] = load_fail_limit, ['OSTI'] = load_fail_limit, ['PMC'] = load_fail_limit, ['PMID'] = load_fail_limit, ['RFC'] = load_fail_limit, ['SSRN'] = load_fail_limit, ['S2CID'] = load_fail_limit}; local id_limits_data_load_fail = false; -- flag; assume that we will be successful when loading json id limit tabular data local tab_data_t = mw.ext.data.get ('CS1/Identifier limits.tab'); -- attempt to load the tabular data from commons into <tab_data_t> if false == tab_data_t then -- undocumented 'feature': mw.ext.data.get() sometimes returns false id_limits_data_load_fail = true; -- set the flag so that Module:Citation/CS1 can create an unannotated maint category else for _, limit_t in ipairs (tab_data_t.data) do -- overwrite default <load_fail_limit> values from the data table in the tabular data id_limits_data_t[limit_t[1]] = limit_t[2]; -- <limit[1]> is identifier; <limit[2]> is upper limit for that identifier end end end --[[--------------------------< I D _ H A N D L E R S >-------------------------------------------------------- The following contains a list of values for various defined identifiers. For each identifier we specify a variety of information necessary to properly render the identifier in the citation. parameters: a list of parameter aliases for this identifier; first in the list is the canonical form link: Wikipedia article name redirect: a local redirect to a local Wikipedia article name; at en.wiki, 'ISBN (identifier)' is a redirect to 'International Standard Book Number' q: Wikidata q number for the identifier label: the label preceding the identifier; label is linked to a Wikipedia article (in this order): redirect from id_handlers['<id>'].redirect when use_identifier_redirects is true Wikidata-supplied article name for the local wiki from id_handlers['<id>'].q local article name from id_handlers['<id>'].link prefix: the first part of a URL that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier suffix: optional third part to be added after the identifier encode: true if URI should be percent-encoded; otherwise false COinS: identifier link or keyword for use in COinS: for identifiers registered at info-uri.info use: info:.... where '...' is the appropriate identifier label for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn for |asin= and |ol=, which require assembly, use the keyword: url for others make a URL using the value in prefix/suffix and #label, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info', 'rft', or 'url' works here) set to nil to leave the identifier out of the COinS separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation id_limit: for those identifiers with established limits, this property holds the upper limit access: use this parameter to set the access level for all instances of this identifier. the value must be a valid access level for an identifier (see ['id-access'] in this file). custom_access: to enable custom access level for an identifier, set this parameter to the parameter that should control it (normally 'id-access') ]] local id_handlers = { ['ARXIV'] = { parameters = {'arxiv', 'eprint'}, link = 'arXiv', redirect = 'arXiv (identifier)', q = 'Q118398', label = 'arXiv', prefix = 'https://arxiv.org/abs/', encode = false, COinS = 'info:arxiv', separator = ':', access = 'free', -- free to read }, ['ASIN'] = { parameters = { 'asin', 'ASIN' }, link = 'Amazon Standard Identification Number', redirect = 'ASIN (identifier)', q = 'Q1753278', label = 'ASIN', prefix = 'https://www.amazon.', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = false; }, ['BIBCODE'] = { parameters = {'bibcode'}, link = 'Bibcode', redirect = 'Bibcode (identifier)', q = 'Q25754', label = 'Bibcode', prefix = 'https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/', encode = false, COinS = 'info:bibcode', separator = ':', custom_access = 'bibcode-access', }, ['BIORXIV'] = { parameters = {'biorxiv'}, link = 'bioRxiv', redirect = 'bioRxiv (identifier)', q = 'Q19835482', label = 'bioRxiv', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['CITESEERX'] = { parameters = {'citeseerx'}, link = 'CiteSeerX', redirect = 'CiteSeerX (identifier)', q = 'Q2715061', label = 'CiteSeerX', prefix = 'https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['DOI'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = { 'doi', 'DOI'}, link = 'Digital object identifier', redirect = 'Digitale objek-identifiseerder', q = 'Q25670', label = 'doi', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'info:doi', separator = ':', encode = true, custom_access = 'doi-access', }, ['EISSN'] = { parameters = {'eissn', 'EISSN'}, link = 'International Standard Serial Number#Electronic ISSN', redirect = 'eISSN (identifier)', q = 'Q46339674', label = 'eISSN', prefix = 'https://www.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.eissn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['HDL'] = { parameters = { 'hdl', 'HDL' }, link = 'Handle System', redirect = 'hdl (identifier)', q = 'Q3126718', label = 'hdl', prefix = 'https://hdl.handle.net/', COinS = 'info:hdl', separator = ':', encode = true, custom_access = 'hdl-access', }, ['ISBN'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = {'isbn', 'ISBN'}, link = 'International Standard Book Number', redirect = 'ISBN (identifier)', q = 'Q33057', label = 'ISBN', prefix = 'Special:BookSources/', COinS = 'rft.isbn', separator = '&nbsp;', }, ['ISMN'] = { parameters = {'ismn', 'ISMN'}, link = 'International Standard Music Number', redirect = 'ISMN (identifier)', q = 'Q1666938', label = 'ISMN', prefix = '', -- not currently used; COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['ISSN'] = { parameters = {'issn', 'ISSN'}, link = 'International Standard Serial Number', redirect = 'ISSN (identifier)', q = 'Q131276', label = 'ISSN', prefix = 'https://www.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.issn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['JFM'] = { parameters = {'jfm', 'JFM'}, link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik', redirect = 'JFM (identifier)', q = '', label = 'JFM', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['JSTOR'] = { parameters = {'jstor', 'JSTOR'}, link = 'JSTOR', redirect = 'JSTOR (identifier)', q = 'Q1420342', label = 'JSTOR', prefix = 'https://www.jstor.org/stable/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', custom_access = 'jstor-access', }, ['LCCN'] = { parameters = {'lccn', 'LCCN'}, link = 'Library of Congress Control Number', redirect = 'LCCN (identifier)', q = 'Q620946', label = 'LCCN', prefix = 'https://lccn.loc.gov/', COinS = 'info:lccn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MEDRXIV'] = { parameters = {'medrxiv'}, link = 'medRxiv', redirect = 'medRxiv (identifier)', q = 'Q58465838', label = 'medRxiv', prefix = 'https://www.medrxiv.org/content/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MR'] = { parameters = {'mr', 'MR'}, link = 'Mathematical Reviews', redirect = 'MR (identifier)', q = 'Q211172', label = 'MR', prefix = 'https://mathscinet.ams.org/mathscinet-getitem?mr=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['OCLC'] = { parameters = {'oclc', 'OCLC'}, link = 'OCLC', redirect = 'OCLC (identifier)', q = 'Q190593', label = 'OCLC', prefix = 'https://search.worldcat.org/oclc/', COinS = 'info:oclcnum', encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OCLC or 0, }, ['OL'] = { parameters = { 'ol', 'OL' }, link = 'Open Library', redirect = 'OL (identifier)', q = 'Q1201876', label = 'OL', prefix = 'https://openlibrary.org/', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = true, custom_access = 'ol-access', }, ['OSTI'] = { parameters = {'osti', 'OSTI'}, link = 'Office of Scientific and Technical Information', redirect = 'OSTI (identifier)', q = 'Q2015776', label = 'OSTI', prefix = 'https://www.osti.gov/biblio/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OSTI or 0, custom_access = 'osti-access', }, ['PMC'] = { parameters = {'pmc', 'PMC'}, link = 'PubMed Central', redirect = 'PMC (identifier)', q = 'Q229883', label = 'PMC', prefix = 'https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC', suffix = '', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['PMID'] = { parameters = {'pmid', 'PMID'}, link = 'PubMed Identifier', redirect = 'PMID (identifier)', q = 'Q2082879', label = 'PMID', prefix = 'https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/', COinS = 'info:pmid', encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMID or 0, }, ['RFC'] = { parameters = {'rfc', 'RFC'}, link = 'Request for Comments', redirect = 'RFC (identifier)', q = 'Q212971', label = 'RFC', prefix = 'https://tools.ietf.org/html/rfc', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.RFC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['SBN'] = { parameters = {'sbn', 'SBN'}, link = 'Standard Book Number', -- redirect to International_Standard_Book_Number#History redirect = 'SBN (identifier)', label = 'SBN', prefix = 'Special:BookSources/0-', -- prefix has leading zero necessary to make 9-digit sbn a 10-digit isbn COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['SSRN'] = { parameters = {'ssrn', 'SSRN'}, link = 'Social Science Research Network', redirect = 'SSRN (identifier)', q = 'Q7550801', label = 'SSRN', prefix = 'https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.SSRN or 0, custom_access = 'ssrn-access', }, ['S2CID'] = { parameters = {'s2cid', 'S2CID'}, link = 'Semantic Scholar', redirect = 'S2CID (identifier)', q = 'Q22908627', label = 'S2CID', prefix = 'https://api.semanticscholar.org/CorpusID:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.S2CID or 0, custom_access = 's2cid-access', }, ['USENETID'] = { parameters = {'message-id'}, link = 'Usenet', redirect = 'Usenet (identifier)', q = 'Q193162', label = 'Usenet:', prefix = 'news:', encode = false, COinS = 'pre', -- use prefix value separator = '&nbsp;', }, ['ZBL'] = { parameters = {'zbl', 'ZBL' }, link = 'Zentralblatt MATH', redirect = 'Zbl (identifier)', q = 'Q190269', label = 'Zbl', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------- ]] return { use_identifier_redirects = use_identifier_redirects, -- booleans defined in the settings at the top of this module local_lang_cat_enable = local_lang_cat_enable, date_name_auto_xlate_enable = date_name_auto_xlate_enable, date_digit_auto_xlate_enable = date_digit_auto_xlate_enable, enable_sort_keys = enable_sort_keys, -- tables and variables created when this module is loaded global_df = 'dmy-all', -- this line can be replaced with "global_df = 'dmy-all'," to have all dates auto translated to dmy format. global_cs1_config_t = global_cs1_config_t, -- global settings from {{cs1 config}} punct_skip = build_skip_table (punct_skip, punct_meta_params), url_skip = build_skip_table (url_skip, url_meta_params), known_free_doi_registrants_t = build_free_doi_registrants_table(), id_limits_data_load_fail = id_limits_data_load_fail, -- true when commons tabular identifier-limit data fails to load name_space_sort_keys = name_space_sort_keys, aliases = aliases, special_case_translation = special_case_translation, date_names = date_names, err_msg_supl = err_msg_supl, error_conditions = error_conditions, editor_markup_patterns = editor_markup_patterns, et_al_patterns = et_al_patterns, extended_registrants_t = extended_registrants_t, id_handlers = id_handlers, keywords_lists = keywords_lists, keywords_xlate = keywords_xlate, stripmarkers = stripmarkers, invisible_chars = invisible_chars, invisible_defs = invisible_defs, indic_script = indic_script, emoji_t = emoji_t, maint_cats = maint_cats, messages = messages, presentation = presentation, prop_cats = prop_cats, script_lang_codes = script_lang_codes, lang_tag_remap = lang_tag_remap, lang_name_remap = lang_name_remap, this_wiki_code = this_wiki_code, title_types = title_types, uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces_t, uncategorized_subpages = uncategorized_subpages, templates_using_volume = templates_using_volume, templates_using_issue = templates_using_issue, templates_not_using_page = templates_not_using_page, vol_iss_pg_patterns = vol_iss_pg_patterns, single_letter_2nd_lvl_domains_t = single_letter_2nd_lvl_domains_t, inter_wiki_map = inter_wiki_map, mw_languages_by_tag_t = mw_languages_by_tag_t, mw_languages_by_name_t = mw_languages_by_name_t, citation_class_map_t = citation_class_map_t, citation_issue_t = citation_issue_t, citation_no_volume_t = citation_no_volume_t, } i5jscr9a16gkq9jdp860ftt3y973rvk 0 113683 2900468 2863430 2026-05-01T16:20:34Z ZinsEls 203512 /* */ Verander foutiewe woord (fistiek) na korrekte "fisies". 2900468 wikitext text/x-wiki [[Lêer:As pilgrims prepare to return to their homes, Saudi authorities begin to prep for next year's Hajj - Flickr - Al Jazeera English.jpg|duimnael|300px|Pelgrims in die [[Al-Masdjid al-Haram]] op die hadj van 2010.]] [[Lêer:Kaaba at night.jpg|duimnael|300px|Die Kaäba in die nag.]] Die '''hadj''' of '''gadj''' ([[Arabies]]: الحجّ) is ’n jaarlikse [[Islam]]itiese pelgrimstog, of bedevaart, na [[Mekka]] wat elke [[Moslem]] wat fisies en finansieel daartoe in staat is, minstens een keer in sy of haar leeftyd moet onderneem.<ref name=Marshall86>{{cite book |last=Long |first=Matthew |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA86 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=86}}</ref><ref>{{cite book |last=Nigosian |first=S. A. |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA110|year=2004 |publisher=Indiana University Press |location=[[Indiana]] |isbn= 0-253-21627-3 |page=110}}</ref><ref>[http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs – Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002114437/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam |date= 2 Oktober 2011 }} Sien "Islamic Practices"</ref> Dit is een van die [[Vyf Pilare van die Islam]]. Die hadj is een van die grootste jaarlikse byeenkomste van mense in die wêreld.<ref>{{cite book |last=Mosher |first=Lucinda |title=Praying: The Rituals of Faith |url=https://books.google.com/books?id=2b7fmfvpYZYC&pg=PA155 |access-date=18 September 2014 |year=2005 |publisher=Church Publishing, Inc. |isbn=978-1-59627-016-9 |page=155}}</ref> Dit is ’n demonstrasie van die solidariteit van Moslems en hul aanbidding van een God ([[Allah]]).<ref name=Nigosian111>{{cite book |last=Nigosian |first=S. A. |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA111|year=2004 |publisher=Indiana University Press |location=[[Indiana]] |isbn= 0-253-21627-3 |page=111}}</ref><ref>{{cite book |last=Hooker |first=M. B. |title=Indonesian Syariah: Defining a National School of Islamic Law |url=https://books.google.com/books?id=-a1k57q6GmwC&pg=PT252 |accessdate=6 Oktober 2014 |year=2008 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789812308023 |page=228}}</ref> Die bedevaart vind plaas van die 8ste tot die 12de (of soms 13de)<ref>{{cite web |url=http://www.hajjpracticalities.heliohost.org/sixdayshajj/13th_of_zil_hajj.html |title=13th of Zil Hajj |work=heliohost.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028105128/http://www.hajjpracticalities.heliohost.org/sixdayshajj/13th_of_zil_hajj.html |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 7 September 2016 }}</ref> Dhu'l Hidjdja, die laaste maand van die [[Islamitiese kalender]]. Omdat dit ’n maankalender is in teenstelling met die [[Gregoriaanse kalender]], ’n sonkalender, is die Islamitiese jaar sowat 11 dae korter as ’n Gregoriaanse jaar, en daarom verskil die Gregoriaanse datum van die hadj van jaar tot jaar. [[Ihram]] is die naam van die spesiale spirituele toestand waarin pelgrims twee wit stukke naatlose materiaal dra en hulle van sekere dade weerhou.<ref name="Nigosian111" /><ref name=EB-ihram>{{cite encyclopedia |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/282481/ihram |title=ihram |date=2014 |work= Encyclopædia Britannica |accessdate=6 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hajj.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=53 |title=Ihram – Summary |work=Hajj Portal |accessdate=20 November 2013 |archive-date=21 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080721005117/http://www.hajj.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=53 |url-status=dead }}</ref> Die hadj word verbind met die lewe van die profeet [[Mohammed]] uit die [[7de eeu]], maar Moslems glo die pelgrimsritueel na Mekka dateer van duisende jare gelede uit die tyd van [[Abraham in Islam|Abraham]]. ’n Paar miljoen mense besoek Mekka vir die week van die hadj en voer ’n aantal rituele uit: Hulle loop sewe keer antikloksgewys om die [[Kaäba]] (die vierkantige gebou in die middel van [[Al-Masdjid al-Haram]] in Mekka, en die rigting van gebed), loop of hardloop heen en weer tussen die heuwels [[Safa en Marwa]], drink uit die [[Zamzam-put]], gaan vir ’n nagwaak na [[Berg Arafat]], bring ’n nag deur op die vlakte van [[Moezdalifa]] en voer ’n simboliese steniging van die duiwel uit deur klippe na drie pilare te gooi. Die pelgrims skeer dan hul hare, doen mee aan ’n ritueel van diereoffering en vier die drie dae lange fees [[Eid-oel-Adha]].<ref name=armstrong>{{cite book |title=Islam: A Short History |author=Karen Armstrong |series=Modern Library Chronicles |publisher=Modern Library |edition=Hersien|year=2002 |pages=10–12 |isbn=0-8129-6618-X}}</ref><ref name=ngeo>{{cite news |title=Inside Makkah |format= |publisher=National Geographic Society |year=2003 |author=Anisa Mehdi |author2=John Bredar}}</ref><ref name="bbc.co.uk">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/holydays/eiduladha.shtml |title=Eid ul Adha |date=7 September 2009 |publisher=BBC |access-date=30 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191004075944/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/holydays/eiduladha.shtml |archive-date= 4 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Pelgrims besoek Mekka ook ander tye van die jaar om dié rituele uit te voer. Dit word soms [[oemra]], of ’n "mindere pelgrimstog", genoem. Hulle moet egter steeds die hadj onderneem as hulle kan. == Geskiedenis == {{Kantbalk Vyf Pilare van die Islam}} Die huidige patroon van die hadj is deur Mohammed gevestig.<ref name=EB>{{cite encyclopedia |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/252050/hajj |title=Hajj |date=2014 |work= Encyclopædia Britannica |accessdate=12 Augustus 2014}}</ref> Volgens die [[Koran]] kan elemente daarvan teruggespoor word na die tyd van Abraham, omstreeks [[2000 v.C.]] Die Islamitiese tradisie vertel God het Abraham beveel om sy vrou [[Hagar in Islam|Hagar]] en seun [[Ismael in Islam|Ismael]] alleen in die woestyn van antieke Mekka te los. Terwyl Hagar op soek was na water, het sy desperaat sewe keer tussen die twee heuwels Safa en Marwa gehardloop, maar niks gekry nie. Toe sy na Ismael terugkeer, het sy gesien ’n fontein het ontspring op die plek waar die baba se been aan die grond raak.<ref>{{cite book |last=Haykal |first=Muhammad Husayn |title=The Life of Muhammad |publisher=The Other Press |url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=29 |year=1994 |page=29 |isbn=9789839154177}}</ref> Later het Abraham opdrag gekry om die Kaäba te bou (of herbou), wat hy met Ismael se hulp gedoen het, en om mense aan te spoor om ’n bedevaart daarheen te onderneem.<ref name=Peters4-7>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA4|year=1994 |publisher=Princeton University Press |location=[[New Jersey]] |isbn= 0-691-02120-1 |pages=4–7}}</ref> Die Koran verwys in verse 2:124-127 en 22:27-30 daarna: {{cquote|''En toe sy Heer Abraham met sekere opdragte beproef en hy dit uitgevoer het, het Hy gesê: Voorwaar, Ek sal u ’n leier van mense maak! . . . En toe Ons die Huis ’n vergaderplek van mense en ’n toevlugsoord gemaak het, het Ons gesê: Neem die plek van Abraham as ’n plek van gebed! En Ons het Abraham en Ismael gebied en gesê: Reinig My Huis vir hulle wat daar sal omloop in die bedevaartsbesoek, en hulle wat daar vertoef vir aanbidding, en hulle wat vooroorbuig en hul hoofde op die grond eerbiedig neerlê. . . . Toe het Abraham en Ismael die fondamente van die Huis gelê.''|Koran, Soera 2:124-127}} {{cquote|''Verkondig die bedevaart aan die mense. Hulle sal te voet of op elke maer kameel oor lang afstande na u kom: sodat hulle van hulle voordeel mag getuig en die Naam van Allah gedurende die vasgestelde dae uitspreek oor die viervoetige vee waarvan Hy hulle voorsien het. Eet dan daarvan, en voed die behoeftiges, die armes. Laat hulle dan voldoen aan die nodige reinigingshandelinge, en laat hulle hul gelofte nakom en om die ou Huis gaan.''|Koran, Soera 22:27-29}} [[Lêer:Masjid al-Haram 1.jpg|duimnael|’n Foto uit 1907 van Al-Masdjid al-Haram vol aanbidders.]] Daar word gesê die aartsengel [[Gabriël]] het die [[Swart Steen]] uit die hemel gebring om in die Kaäba te lê.<ref name="Peters4-7" /> In voor-Islamitiese Arabië is die Kaäba omring deur heidense afgode.<ref>{{cite book |last= Al Mubarakpuri |first= Safi ur Rahman |chapter=Religions of the Arabs |title=The Sealed Nectar: Biography of the Noble Prophet |chapter-url=https://books.google.com/books?id=r_80rJHIaOMC&pg=PA45|accessdate= 6 Oktober 2014 |year= 2002 |publisher=Darussalam |isbn=9960-899-55-1 |page=45}}</ref> In [[630|630 n.C.]] het Mohammed sy volgelinge van [[Medina]] na Mekka gelei, al die afgode vernietig en die Kaäba weer aan Allah gewy.<ref name=Haykal439>{{cite book |last=Husayn Haykal |first=Muhammad |title=The Life of Muhammad |url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA439 |year=2008 |publisher=Islamic Book Trust |location=Selangor |isbn=978-983-9154-17-7 |pages=439–40}}</ref> In [[632|632 n.C.]] het Mohammed sy enigste bedevaart met ’n groot aantal volgelinge onderneem en hulle onderrig in die rituele van die hadj.<ref name=Campo494>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA494#v=onepage&q&f=false|publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=494}}</ref> Van dié oomblik af was die hadj een van die Vyf Pilare van die Islam. In die [[Middeleeue]] het pelgrims in die groot stede van [[Sirië]], [[Egipte]] en [[Irak]] byeengekom om in groepe en karavane van tienduisende na Mekka te reis,<ref>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places |publisher=Princeton University Press |url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA164|year=1994| page=164 |isbn=978-0-691-02619-0}}</ref> dikwels onder staatsbeskerming.<ref name=Campo283>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA283#v=onepage&q&f=false |publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=283}}</ref> Hadj-karavane, veral tydens die [[Mameluk|Mameluk-sultanaat]] en sy opvolger, die [[Ottomaanse Ryk]], is deur ’n militêre mag en dokters vergesel.<ref name="Singer141">{{Citation|first=Amy|last=Singer|title=Constructing Ottoman Beneficence: An Imperial Soup Kitchen in Jerusalem|url=https://books.google.com/books?id=zHBHBTNwBQoC&pg=PA141&dq=Amir+al+hajj+Ottoman&hl=en&sa=X&ei=-ruVVb73G4GbNszmgYgG&ved=0CEQQ6AEwBA#v=onepage&q=Amir%20al%20hajj%20Ottoman&f=false|publisher=SUNY Press|year=2002|isbn=978-0-7914-5351-3|page=141}}</ref><ref name="Philipp102-04">{{Citation|first=Thomas|last=Phillipp|title=The Mamluks in Egyptian Politics and Society|url=https://books.google.com/books?id=WoPF9T4ZiWsC&pg=PA102&dq=Amir+al+hajj&hl=en&sa=X&ei=3ruVVZSAN4mnNp_UgpAE&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=Amir%20hajj&f=false|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59115-7|pages=102–104}}</ref> Dit was om die karavane teen [[Bedoeïene]]-rowers en natuurlike terugslae te beskerm,<ref group="nota">Ibn Jubayr het geraamtes gesien van gelowiges wat op pad van dors omgekom het. In die 17de eeu het ’n groep Egiptiese pelgrims meer as 1&nbsp;500 mense en 900 kamele verloor. In 1924 het sowat ’n vyfde van ’n Siriese groep pelgrims gesterf en twee jaar later het 12&nbsp;000 mense vermoedelik tydens die reis gesterf. [''Islam in the World'' deur Malise Ruthven. Granta Publications, 2006. bl. 2. {{ISBN|1-86207-906-4}}.]</ref><ref name="Singer141" /><ref name="Philipp102-04" /> en om te verseker die pelgrims het alles wat hulle nodig het.<ref name="Singer141" /> Moslemreisigers soos die geograaf en digter Ibn Jubayr en die geleerde Ibn Battuta het gedetailleerde beskrywings van hadj-reise in die Middeleeue gegee.<ref>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA71 |publisher=Princeton University Press |year=1994| page=71 |isbn=978-0-691-02619-0}}</ref> Die karavane het gevestigde roetes soos die [[Koninklike Weg]] gevolg. == Tyd van die hadj == Die datum van die hadj word bepaal deur die [[Islamitiese kalender]], wat op die maanjaar gebaseer is.<ref name=Harrison156>{{cite book |editor1-first=David |editor1-last=Harrison|title=Tourism and the Less Developed World: Issues and Case Studies |url=https://books.google.com/books?id=blJpqa-XApQC&pg=PA156 |accessdate=6 Oktober 2014|year=2001 |publisher=CABI |isbn=978-0-85199-433-8 |page=156}}</ref><ref name=Reynolds33>{{cite book |last=Reynolds |first=Gabriel Said |authorlink= |title=The Emergence of Islam: Classical Traditions in Contemporary Perspective |url= https://books.google.com/books?id=HWfFX5XDjuIC&lpg=PT33&dq=Gregorian%20date%20of%20Hajj&pg=PT33#v=onepage&q=Gregorian%20date%20of%20Hajj&f=false |accessdate=15 November 2014 |year= 2012 |publisher=Fortress Press |isbn= 978-1-4514-0812-6 |page=33}}</ref> Die gebeure van die hadj vind elke jaar oor vyf dae plaas, wat begin op die 8ste en eindig op die 12de Dhu'l Hidjdja, die laaste maand van die Islamitiese kalender. Van dié vyf dae is die 9de bekend as die Dag van Arafat, en dit is die dag van die hadj. Omdat die Islamitiese kalender ’n maankalender is en die Gregoriaanse kalender ’n sonkalender, is die Islamitiese jaar sowat 11 dae korter as die Gregoriaanse jaar; daarom verskil die Gregoriaanse datum van die hadj van jaar tot jaar. Die bedevaart begin dus elke jaar 11 (soms 10) dae vroeër.<ref name="Reynolds33" /><ref>{{cite book |editor1-first=Aziz |editor1-last=Sheikh |title=Caring for Muslim Patients |url=https://books.google.com/books?id=mgwiloFTrKwC&pg=PA95 |accessdate=15 November 2014 |year=2008 |publisher=Radcliffe Publishing |isbn=978-1-85775-812-2 |page=95}}</ref> Die hadj kan twee keer in een Gregoriaanse jaar voorkom – dit gebeur elke 33 jaar (die laaste keer was in 2006).<ref name=Umm-al-Qura-Calendar>{{cite web |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm |title=Principal Islamic Days of Observance according to Umm al-Qura Calendar |date=2014 |work=The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028164511/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tabel hier onder toon die datums aan van die hadj die afgelope paar jaar (die datum verwys na 9 Dhu'l Hidjdja): {| class="wikitable" ! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 !! 2023 |- | 25 Okt. || 14 Okt.<ref>{{cite news |title=Hajj celebrated by Muslims in Mecca – video |url=http://www.theguardian.com/world/video/2013/oct/15/hajj-celebrated-muslims-in-mecca-video |access-date=16 November 2014 |newspaper=The Guardian |date=15 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124015/https://www.theguardian.com/world/video/2013/oct/15/hajj-celebrated-muslims-in-mecca-video |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=Hajj-today>{{cite news |title=Hajj today |url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/hajj-today/ |access-date=16 November 2014 |newspaper=The Daily Star |date=14 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820140902/http://archive.thedailystar.net/beta2/news/hajj-today/ |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 3 Okt.<ref>{{cite news |title=Islamic State militants are enemies of humanity: Saudi Grand Mufti |url=http://www.dawn.com/news/1135961/islamic-state-militants-are-enemies-of-humanity-saudi-grand-mufti |access-date=16 November 2014 |newspaper=Dawn |date=3 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316123913/https://www.dawn.com/news/1135961/islamic-state-militants-are-enemies-of-humanity-saudi-grand-mufti |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 23 Sep.<ref name=TheDailyStar2015>{{cite news |url=http://www.thedailystar.net/frontpage/pilgrims-pray-peace-148021 |title=Hajj Performed: 2 million pilgrims pray for world peace |date=24 September 2015 |work=The Daily Star |access-date=26 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316184022/https://www.thedailystar.net/frontpage/pilgrims-pray-peace-148021 |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 11 Sept.<ref>{{cite web |url=http://dunyanews.tv/en/World/352397-Rituals-of-the-hajj |title=Rituals of the hajj - World - Dunya News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409232521/http://dunyanews.tv/en/World/352397-Rituals-of-the-hajj |archive-date=9 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="v3502133">{{cite web |url=http://www.voanews.com/a/muslims-mark-most-important-day-of-hajj-in-saudi-arabia/3502133.html |title=Muslims Mark Most Important Day of Hajj in Saudi Arabia |first=Cecily |last=Hilleary |language=ka |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820141006/https://www.voanews.com/a/muslims-mark-most-important-day-of-hajj-in-saudi-arabia/3502133.html |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 31 Aug.<ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/hajj-2016-long-160814152909463.html |title=Hajj 2017: When is it and how long does it take? |website=www.aljazeera.com |access-date=22 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331161926/https://www.aljazeera.com/news/2016/08/hajj-2016-long-160814152909463.html |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 20 Aug.<ref name=Umm-al-Qura-Calendar /> || 10 Aug.<ref name=Gent>{{cite web | title= The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia | first= Robert Harry | last= van Gent | url= https://webspace.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm }}</ref> || 30 Jul.<ref name=Gent/> || 19 Jul.<ref name=Gent/> || 8 Jul.<ref name=Gent/> || 26 Jun.<ref name=Gent/> |} == Rituele == [[Lêer:Hajj locations and rites af.png|duimnael|Die terreine van die hadj-rituele.]] [[Fikh]] beskryf in besonderhede die manier waarop die hadj-rituele uitgevoer moet word en pelgrims volg gewoonlik handleidings en gidse om dit reg te doen.<ref name=Campo282>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA282#v=onepage&q&f=false|publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=282}}</ref> In die uitvoering van die rituele volg die pelgrims nie net die voorbeeld van Mohammed nie, maar vier hulle ook gebeure wat met Abraham verbind word.<ref name=Neusner178>{{cite book |last=Neusner |first=Jacob |title=World Religions in America: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=jRkRAQAAIAAJ&q=Hajj+muslims+commemorate+events+associate+Abraham&dq=Hajj+muslims+commemorate+events+associate+Abraham&hl=en&sa=X&ei=VpkyVO6QD4uSuQSbj4KIAw&redir_esc=y |accessdate=6 Oktober 2014 |year=2000 |publisher=Westminster John Knox Press |isbn=978-0-664-25839-9 |page=178}}</ref> === Ihram === Wanneer die pelgrims die regte [[mikat]] of pelgrimsgrens bereik (afhangend van waar hulle kom), gaan hulle ’n gewyde toestand in. Dit behels die dra van twee wit naatlose stukke materiaal vir mans – met die een om die middel gebind en wat tot onder die knie afhang, en die ander om die linkerskouer gedrapeer en aan die regterkant vasgemaak; die dra van vroueklere wat voldoen aan die Islamitiese kode vir openbare drag, met die hande en gesig onbedek;<ref name="AtoZ" /> reiniging; die verklaring van die voorneme om die pelgrimstog af te lê en hom- of haarself te weerhou van sekere dade. Mans mag nie enige knope of gestikte klere dra nie. Sandale moet ook nie gestik wees nie, en die enkels en agterkant van die voete moet oop wees. Hulle mag nie enige reukmiddels aan die lyf of klere dra of hul naels, hare of baard knip nie. Eersgenoemde sluit gegeurde seep in. Geen seks, rokery of vloekery is toelaatbaar nie. Ander verbode handelinge sluit in die beskadiging van plante, die doodmaak van diere, ’n bakleiery, die aflê van ’n eed, huwelikbevestigings of die dra van wapens.<ref name=Nigosian111/><ref name="EB-ihram" /> Mans mag ook nie vir vroue kyk of onedele gedagtes hê nie. Vroue se gesig moet onbedek wees. ’n [[Boerka]] of [[nikaab]] is verbode, maar ’n [[hijab]] en [[doepatta]] is verpligtend.<ref>{{cite web |url=http://islamqa.info/en/woman/36619 |title=The Muslim Woman – Rulings that apply only to women during Hajj – islamqa.info |work=islamqa.info |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180513081417/https://islamqa.info/en/woman/36619 |archive-date=13 Mei 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle moet beskeie lyk en mag nie grimering of parfuum dra nie. Die bedoeling van die ihram is dat alle pelgrims gelyk is voor God: daar is geen onderskeid tussen ryk en arm nie.<ref name="Neusner178" /> === Tawaf en saj === [[Lêer:Tavaf.jpg|duimnael|Die rigting van die tawaf om die Kaäba en die saj tussen Safa en Marwa.]] Die tawaf-ritueel behels dat sewe keer antikloksgewys om die Kaäba geloop word.<ref name=Marshall89>{{cite book |last=Long |first=Matthew |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA89 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=89}}</ref> Wanneer pelgrims by Al-Masdjid al-Haram aankom, voer hulle ’n eerste tawaf uit as deel van die verwelkomingseremonie.<ref name=Long16>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA16 |year=1979 |publisher=SUNY Press |isbn= 0-87395-382-7 |page=16}}</ref> Tydens die tawaf sluit pelgrims ook Hateem in: ’n gebied noord van die Kaäba. Elke omsirkeling begin met die soen of aanraking van die Swart Steen (''al-Ḥajar al-Aswad'').<ref name=Long17>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |publisher=SUNY Press |year=1979 |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA17 |page=17 |isbn=978-0-87395-382-5}}</ref> Wanneer dit nie moontlik is nie weens die groot skare, kan daar met elke omsirkeling met die hand na die Swart Steen gewys word. Pelgrims mag nie eet nie, maar wel water drink om dehidrasie te voorkom. Mans word aangemoedig om die eerste drie omsirkelings vinnig af te lê en die laaste vier teen ’n meer gemaklike pas.<ref name=AtoZ>{{cite book | title=Hajj to Umrah: From A to Z | last = Mohamed | first= Mamdouh N. | year = 1996 | publisher=Amana Publications | isbn= 0-915957-54-X}}</ref><ref name="Long17" /> Nadat sewe keer om die Kaäba geloop is, volg twee gebede by die Plek van Abraham (''Maqām Ibrāhīm''), ’n plek in die [[moskee]] naby die Kaäba.<ref name="Long17" /><ref name=Adelowo401>{{cite book | editor1-first=E. Dada |editor1-last=Adelowo |title=Perspectives in Religious Studies: Volume III |url=https://books.google.com/books?id=ma-QBAAAQBAJ&pg=PA401 |year=2014 |publisher=HEBN Publishers Plc |location=Ibadan |isbn=9789780814472 |page=401}}</ref> Die gebede kan egter, weer eens vanweë die groot skare, elders in die moskee plaasvind. Ná die gebede drink pelgrims water uit die Zamzam-put, wat oral in die moskee beskikbaar is.<ref>{{cite news |title=Pilgrims complain of Zamzam water shortage in Makkah |url=http://www.arabnews.com/news/597946 |access-date=7 September 2014 |newspaper=Arab News |date=7 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222055151/http://www.arabnews.com/news/597946 |archive-date=22 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die omsirkeling van die Kaäba tradisioneel op die grondverdieping plaasvind, kan dit ook op die eerste verdieping of die dak van die moskee gedoen word weens die skares. Tawaf word gevolg deur saj, die loop of hardloop (sewe keer) tussen die heuwels Safa en Marwa, wat naby die Kaäba geleë is.<ref name="Marshall89" /><ref name="Adelowo401" /> Dit was voorheen in die ope lug, maar is deesdae heeltemal onderdak.<ref name=RESA>{{cite web |title=Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |url=http://www.saudiembassy.net/issues/hajj/ |access-date=12 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160726052049/http://www.saudiembassy.net/issues/hajj/ |archive-date=26 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Pelgrims word aangeraai om te loop, maar hulle kan ook hardloop. Daar is ook ’n laan vir gestremdes. Ná saj skeer die mans hul hare en vroue knip gewoonlik ’n stuk van hul hare af. Dit voltooi die oemra. <gallery widths="200px" heights="200px"> Lêer:Sa'yee To Go.jpg|Saj in die rigting van Safa. Lêer:Sa'yee For older.jpg|Middelste deel vir ouer mense en gestremdes. Lêer:Sa'yee To return.jpg|Saj terug van Safa af. </gallery> === Eerste dag van die hadj: 8 Dhu'l Hidjdja === [[Lêer:Mina Overview.JPG|duimnael|Tente by Mina.]] Op 8 Dhu'l Hidjdja word die pelgrims aan hul pligte herinner. Hulle gaan die gewyde toestand ihram binne nadat hulle reinigingsrituele ondergaan en die ihram-klere aangetrek het. Dit moet gebeur voordat hulle die mikat betree. Die beperkings van ihram begin nou. Pelgrims moet vergeet van studies, besigheid en verhoudings, en op God fokus. ; Mina [[Lêer:Arafat pilgrims.jpg|duimnael|Pelgrims dra ihram op die vlakte van Arafat op die dag van die hadj.]] [[Lêer:Mount Arafah.jpg|duimnael|Berg Arafat tydens die hadj.]] Ná die oggendgebed op 8 Dhu'l Hidjdja beweeg die pelgrims na Mina, waar hulle die hele dag deurbring en noen-, namiddag-, aand- en naggebede doen.<ref name=Adelowo403>{{cite book | editor1-first=E. Dada |editor1-last=Adelowo |title=Perspectives in Religious Studies: Volume III |url=https://books.google.com/books?id=ma-QBAAAQBAJ&pg=PA403 |year=2014 |publisher=HEBN Publishers Plc |location=Ibadan |isbn=9789780814472 |page=403}}</ref> Die volgende dag verlaat hulle Mina ná die oggendgebed en beweeg na Arafat. === Tweede dag: 9 Dhu'l Hidjdja === Dié dag is die Dag van Arafat; dit is die heiligste dag in die Islam en bekend as die Dag van die Hadj.<ref name="v3502133" /> Dit is sowat 70 dae ná die einde van die maand [[Ramadan]] en ’n dag voor die heilige fees [[Eid-oel-Adha]].<ref>{{cite news |last1=DAVID BENTLEY |title=Eid al-Adha 2016 – What is the Day of Arafah before the Eid celebrations and why is it so important? |url=http://www.birminghammail.co.uk/whats-on/whats-on-news/eid-al-adha-2016-what-11862345 |access-date=11 September 2016 |publisher=birminghammail.co.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809210942/http://www.birminghammail.co.uk/whats-on/whats-on-news/eid-al-adha-2016-what-11862345 |archive-date=9 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moslems glo ’n deel van die Koran se inhoud wat aangekondig het die godsdiens van Islam is vervolmaak, is op dié dag onthul. ; Arafat Op die oggend van 9 Dhu'l Hidjdja kom die pelgrims by Arafat aan – ’n droë stuk grond sowat 20&nbsp;km oos van Mekka.<ref name="Long19" /> Hier bid hulle, toon berou en doen boete oor hul sondes van die verlede, en vra genade by Allah. Hulle luister ook na preke deur Islamitiese geleerdes vanaf Berg Arafat (''Jabal ‘Arafah''),<ref name="Adelowo403" /> waar Mohammed na berig word sy laaste preek gelewer het. Dit duur van die middag tot met sonsondergang<ref name="Long19" /> en is een van die belangrikste rituele van die hadj.<ref name="Nigosian111" /> ’n Pelgrim se hadj word as ongeldig beskou as hy nie die middag op Arafat deurgebring het nie.<ref name="ngeo" /><ref name=Long19>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA19 |year=1979 |isbn= 0-87395-382-7 |page=19}}</ref> Dit dui op die belangrikheid daarvan om deur Allah vergewe te word. ; Moezdalifa [[Lêer:MuzdalifahPanorama.jpg|duimnael|’n Toneel by Moezdalifa]] Pelgrims moet na [[Moezdalifa]] vertrek ná sonsondergang, maar sonder om die aandgebed te doen.<ref>Sahih Muslim-Hadith No 2941.2944</ref> Moezdalifa is ’n gebied tussen Arafat en Mina. Wanneer hulle daar aankom, doen pelgrims die aand- en naggebed tegelykertyd en bring die nag daar deur onder die ope lug. Hulle maak ook klippies bymekaar vir die volgende dag se steniging van die duiwel.<ref>Sahih Bukhari Hadith No: 732,733, en 734</ref> === Derde dag: 10 Dhu'l Hidjdja === Nadat hulle van Moezdalifa af teruggekeer het, bring pelgrims die nag in Mina deur. ; Steniging van die duiwel [[Lêer:Amellie - Stoning of the devil 2006 Hajj.jpg|duimnael|Die steniging van die duiwel in 2006.]] Wanneer hulle terug is in Mina, voer die pelgrims ’n simboliese steniging van die duiwel (''Ramī al-djamarāt'') uit deur van sonsopkoms tot sonsondergang sewe klippies na die grootste van die drie pilare (''djamarat'') te gooi.<ref name="ngeo" /><ref name=al-Hasani>{{cite book |last=al-Hasani |first=Abu Qanit al-Sharif |title=The Guiding Helper: Main Text and Explanatory Notes |url=https://books.google.com/books?id=wKZJAgAAQBAJ&pg=PA220 |year=2009 |publisher=Lulu.com |isbn=978-1-4452-3791-6 |page=220}}</ref> Hulle gooi nie dié dag klippe na die ander twee pilare nie.<ref>{{cite web |url=http://www.easyhajj.co.uk/throwingpebbles.php |title=easyhajj.co.uk |publisher=easyhajj.co.uk |access-date=19 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521140626/http://www.easyhajj.co.uk/throwingpebbles.php |archive-date=21 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die drie pilare verteenwoordig Satan.<ref>{{cite book |author=Nigosian |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA112|year=2004 |isbn= 0-253-21627-3 |page=112}}</ref> Die ''djamarat'' (enkelvoud: ''djamra'') van oos na wes word genoem: * Die kleinste ''djamra'' (الجمرة الصغرى, ''al-jamrah aṣ-ṣughrā''); * Die middelste ''djamra'' (الجمرة الوسطى, ''al-jamrah al-wusṭā''); * Die grootste ''djamrah'' (الجمرة الكبرى, ''al-jamrah al-kubrā''). Die steniging is ’n simboliese daad wat Abraham se hadj weerspieël, toe hy klippe na drie pilare gegooi het wat die duiwel verteenwoordig: die grootste pilaar verteenwoordig Abraham se versoeking om Ismael nie te offer nie; die middelste een Hagar se versoeking om hom te keer; en die kleinste een Ismael se versoeking om te keer dat hy geoffer word. Die duiwel is elke keer verslaan. Dit verteenwoordig ook die mens se wegbeweeg van sy self en die handeling om sy lae begeertes en wense te verwerp en hom aan God te onderwerp.<ref>Ayatollah al Hajj ash‑Shaikh Husain Mazaheri, ''[http://al-islam.org/secretsofthehajj/5.htm Secret of the Hajj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228061542/http://www.al-islam.org/secretsofthehajj/5.htm |date=28 Desember 2010 }}''.</ref> Die klippies kan vanaf die veelvlakkige [[Djamarat-brug]] of op die grondvlak gegooi word. Om veiligheidsredes is die pilare in 2004 deur lang mure vervang, waar die klippe opgevang word nadat hulle gegooi is;<ref name=Marshall90>{{cite book |last= |first= |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA90 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=90}}</ref><ref name=Mohamed54>{{cite book | editor1-first= Mohamed |editor1-last= Gad-el-Hak |title=Large-Scale Disasters: Prediction, Control, and Mitigation |url=https://books.google.com/books?id=nfDs5KWqyzcC&pg=PA54 |accessdate=13 Januarie 2015 |year=2008 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-47229-6 |page=54}}</ref> baie pelgrims het voorheen mense aan die oorkant per ongeluk raakgegooi. ; Diere-offering Ná die steniging word diere geslag om die storie van Abraham en Ismael te gedenk. Tradisioneel het die pelgrims self diere geslag, maar vandag koop hulle ’n bewys in Mekka en die diere word dan op die 10de namens hulle geslag sonder dat hulle teenwoordig hoef te wees. Moderne slagplase verwerk die vleis en dit word na arm mense regoor die wêreld gestuur.<ref name="ngeo" /><ref name="RESA" /> Terselfdertyd offer Moslems regoor die wêreld diere tydens ’n driedaagse fees, [[Eid-oel-Adha]].<ref name="bbc.co.uk" /> ; Haarverwydering Nadat ’n dier geslag is, volg nog ’n belangrike ritueel van die hadj: die skeer of knip van hare. Die mans skeer of knip hul hare op die dag van Eid al-Adha, en vroue knip die punte van hul hare af.<ref name=BBC>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/hajj_1.shtml |title=Hajj: pilgrimage to Mecca |date=8 September 2009 |publisher=BBC |access-date=6 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103141339/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/hajj_1.shtml |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name=Long21>{{cite book |last=Long |title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA21 |year=1979 |isbn= 0-87395-382-7 |page=21}}</ref><ref>Sahih Muslim Hadith no:2985,2994</ref> ; Tawaf al-Ifaada [[Lêer:Kaaba 2.JPG|duimnael|Pelgrims voer die tawaf om die Kaäba uit.]] Op dieselfde of die volgende dag besoek pelgrims weer Al-Masdjid al-Haram in Mekka vir nog ’n tawaf, bekend as Tawaf al-Ifaada, ’n verpligte deel van die hadj.<ref name="Long21" /> Dit simboliseer ’n haas om op God te reageer en liefde teenoor Hom te betoon. Die nag van die 10de word weer in Mina deurgebring. === Vierde dag: 11 Dhu'l Hidjdja === Van die middag tot met sonsondergang gooi pelgrims weer klippe na elk van die drie pilare in Mina.<ref name="al-Hasani" /> === Vyfde dag: 12 Dhu'l Hidjdja === Op 12 Dhu'l Hidjdja volg dieselfde prosedure van die steniging van die duiwel.<ref name="al-Hasani" /> Pelgrims mag voor sonsondergang van Mina na Mekka reis. === Laaste dag by Mina: 13 Dhu'l Hidjdja === As hulle nie op die 12de kon vertrek nie of self besluit het om langer te bly, moet die perlgrims weer die steniging van die duiwel uitvoer voordat hulle na Mekka terugkeer.<ref name="al-Hasani" /> ; Tawaf al-Wadaa Eindelik, voordat hulle Mekka verlaat, moet pelgrims ’n laaste tawaf, Tawaf al-Wadaa, uitvoer. "Wadaa" beteken "om tot siens te sê". Die pelgrims loop sewe keer antikloksgewys om die Kaäba en as hulle kan, soen hulle die Kaäba of raak daaraan.<ref name="ngeo" /> === Reis na Medina === Hoewel dit nie deel van die hadj is nie, kan pelgrims nou na Medina en [[Al-Masdjid an-Nabawi]] (Moskee van die Profeet) reis. Laasgenoemde bevat Mohammed se graftombe.<ref name="RESA" /> Die [[Quba-moskee]] en [[Moskee van die Twee Kieblas]] word ook gewoonlik besoek.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QlozJ12_C-8C&pg=PA32&dq=Quba+Mosque+Qiblatain&hl=en&ei=QDsdTb6-CZSxhAf21Iy3Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=Quba%20Mosque%20Qiblatain&f=false |title=A life that matters: a spiritual experience |author=Norani Noridin |author2=Nordin Yusof |publisher=The Other Press |page=32 |isbn=9789675062025}}</ref> == Reëlings en geriewe == [[Lêer:Saudi security forces on parade - Flickr - Al Jazeera English (16).jpg|duimnael|’n Saoedi-veiligheidswag aan diens tydens die hadj.]] Om elke jaar die nodige reëlings vir die toenemende getal pelgrims te tref is ’n logistieke probleem vir die regering van [[Saoedi-Arabië]], wat sedert die 1950's meer as $100&nbsp;miljard bestee het om geriewe te verbeter.<ref name="Campo283" /><ref name=Harrison156/> Belangrike kwessies soos huisvesting, vervoer, sanitasie en gesondheidsorg is grootliks verbeter deur die instelling van verskeie ontwikkelingsprogramme deur die regering, met die gevolg dat daar deesdae moderne geriewe is en verskeie rituele maklik uitgevoer kan word.<ref name="RESA" /> Kwotas word dikwels vir verskillende lande vasgestel om die getal besoekers te beheer en veiligheidsmagte en kameras sorg vir algehele veiligheid tydens die hadj.<ref name="Campo283" /><ref name="Harrison156" /><ref>{{cite news |title=Dhaka seeks reconsidering 20pc cut in Hajj pilgrims quota |url=http://www.thedailystar.net/dhaka-seeks-reconsidering-20pc-cut-in-hajj-pilgrims-quota-12057 |access-date=2 September 2014 |newspaper=The Daily Star |date=19 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307004609/https://www.thedailystar.net/dhaka-seeks-reconsidering-20pc-cut-in-hajj-pilgrims-quota-12057 |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Hajj pilgrimage 2011: by numbers |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8867639/Hajj-pilgrimage-2011-by-numbers.html |access-date=1 September 2014 |newspaper=Telegraph |date=3 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215232353/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8867639/Hajj-pilgrimage-2011-by-numbers.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Verskeie instellings en regeringsprogramme soos hadj-subsisies help pelgrims hul koste dek.<ref>{{cite web |url=http://uphajcommittee.com/history.htm |title=History of Haj Announcement India |publisher=Government of Uttar Pradesh, India |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904012443/http://uphajcommittee.com/history.htm |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 September 2016 }}</ref> == Vervoer == Pelgrims reis gewoonlik in groepe na die hadj. In die vroeë 19de eeu is reise in karavane oor land onderneem, en later het hulle meestal met stoomskepe gereis. Dit het ’n tyd lank geduur<ref>{{cite book |last=Elfenbein |first=Caleb Heart Iyer |title=Differentiating Islam: Colonialism, Sayyid Qutb, and Religious Transformation in Modern Egypt |url=https://books.google.com/books?id=8HPg4dgR5XEC&pg=PA209 |accessdate=29 Augustus 2014 |year=2008 |publisher=ProQuest |isbn=978-0-549-98771-0 |page=209}}</ref> tot lugvervoer die mees algemene manier van reis geword het; Egipte het in 1937 die eerste lugdiens vir hadj-reisigers ingestel.<ref name=Long48>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= https://books.google.com/books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA48 |year=1979 |publisher=SUNY Press |isbn= 0-87395-382-7 |page=48}}</ref><ref name="Miller2006">{{cite journal|last1=Miller|first1=M. B.|title=Pilgrims' Progress: The Business of the Hajj|journal=Past & Present |volume=191 |issue=1 |year=2006 |pages=189–228 |issn=0031-2746 |doi=10.1093/pastj/gtj009}}</ref> Vandag bied baie reisagente en lugdienste hadj-pakkette aan wat reisreëlings en huisvesting insluit.<ref>{{cite book |editor1-first=David |editor1-last=Harrison|title=Tourism and the Less Developed World: Issues and Case Studies |url=https://books.google.com/books?id=blJpqa-XApQC&pg=PA157 |accessdate=29 Augustus 2014|year=2001 |publisher=CABI |isbn=978-0-85199-433-8 |page=157}}</ref> [[Koning Abdoelaziz Internasionale Lughawe|Lughawens in Djedda]] en [[Medina]] het [[Koning Abdoelaziz Internasionale Lughawe#Hadj-terminaal|spesiale terminale vir pelgrims]].<ref name=RESA2>{{cite web |url=http://www.saudiembassy.net/about/country-information/transportation_and_communication/air_travel.aspx |title=Air Travel |date=2013 |work=Royal Embassy of Saudi Arabia |access-date=29 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051832/http://www.saudiembassy.net/about/country-information/transportation_and_communication/air_travel.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Pilgrims Start Arriving From India, Pakistan as Haj Terminal Is Officially Opened |url=http://www.arabnews.com/node/276926 |work=Arab News |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222073510/http://www.arabnews.com/node/276926 |archive-date=22 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baie [[lughawe|lughawens]] in ander lande het ook spesiale terminale wat die vertrek en terugkeer van pelgrims vergemaklik.<ref>{{cite web |url=http://www.world-guides.com/asia/india/delhi/new-delhi/new_delhi_airport.html |title=New Delhi Indira Gandhi International Airport (DEL) Information |date=2014 |work=World Guides |publisher=TravelSmart Ltd |access-date=29 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055048/http://www.world-guides.com/asia/india/delhi/new-delhi/new_delhi_airport.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baie lugdienste het ekstra vlugte tydens die hadj om die groot getal pelgrims te akkommodeer.<ref name="Harrison156" /><ref name="RESA2" /> Tydens die hadj reis pelgrims per bus of te voet tussen die verskillende terreine. Die Saoedi-regering beheer voertuigtoegang tot dié besige gebiede streng. Soms duur ’n reis ure weens die swaar voertuig- of voetgangerverkeer. In 2010 het die Saoedi-regering ’n enkelspoor ingestel tussen Arafat, Moezdalifa en Mina. Dit verkort die reis tydens die kritieke "Nafra" van Arafat na Moezdalifa tot minute. Dit is egter nie toeganklik vir alle pelgrims nie en word streng beheer. Tans kan dit sowat 500&nbsp;000 mense vervoer. == Moderne probleme met skarebeheer == Die getal pelgrims het die afgelope jare geweldig toegeneem, en dit het gelei tot verskeie ongelukke en sterftes weens verdringing. Die eerste groot ongeluk in moderne tye het in 1990 plaasgevind, toe ’n toeloop in ’n tonnel by Medina die dood van 1&nbsp;462 mense veroorsaak het.<ref>{{cite web |url=http://bigstory.ap.org/article/aa29c2ecc36d4b748fedbb40d36b335f/glance-major-hajj-related-incidents-saudi-arabia |title=Glance at major hajj-related incidents in Saudi Arabia |work=Associated Press |date=11 September 2015 |access-date=10 Oktober 2015 |language=pt |archive-url=https://www.webcitation.org/6cAiKZqk6?url=http://bigstory.ap.org/article/aa29c2ecc36d4b748fedbb40d36b335f/glance-major-hajj-related-incidents-saudi-arabia |archive-date=10 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Daarna is verskeie skarebeheermaatreëls in werking gestel om veiligheid te verseker. Weens die groot skares het party van die rituele meer simbolies geword. Dit is byvoorbeeld nie meer nodig om die Swart Steen te soen nie. Pelgrims kan bloot daarna wys in elke omsirkeling van die Kaäba. Die pilare vir die gooi van klippe is ook in 2004 verander in lang mure met plekke daaronder waar die die klippe opgevang word.<ref name="Marshall90" /><ref name="Mohamed54" /> Nog ’n voorbeeld is die offering van diere wat nou deur aangewese slagplase hanteer word sonder dat pelgrims self teenwoordig hoef te wees.<ref name="AtoZ" /><ref name=CGOIJ>{{cite web |url=http://cgijeddah.mkcl.org/Content.aspx?ID=752&PID=682 |title=Rituals of Haj Sacrifice |author= |date=3 Oktober 2013 |work=Consulate General of India, Jeddah |publisher= |accessdate=24 Oktober 2015 |archive-date=28 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128140743/http://cgijeddah.mkcl.org/Content.aspx?ID=752&PID=682 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.adahi.org/adahisite/default.aspx |title=The Saudi Project for Utilization of Hajj Meat |work=ADAHI |access-date=24 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722221726/http://www.adahi.org/adahisite/default.aspx |archive-date=22 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vir 2016 se hadj het die Saoedi-regering ook elektroniese [[GPS]]-opsporingsarmbande beskikbaar gestel.<ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/saudi-arabia-introduces-bracelets-hajj-safety-160630131905794.html |title=Hajj 2016: Saudi Arabia introduces bracelets for safety |website=www.aljazeera.com |access-date=15 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809202848/https://www.aljazeera.com/news/2016/06/saudi-arabia-introduces-bracelets-hajj-safety-160630131905794.html |archive-date=9 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ondanks dié veiligheidsmaatreëls kan voorvalle steeds voorkom tydens die hadj wanneer daar ’n toeloop is of platforms meegee onder die gewig van die baie besoekers. In 2015 het ’n toeloop die dood van 769 mense en die besering van 934 mense veroorsaak, volgens die Saoedi-owerhede.<ref name="Gambrell" /><ref name="BBC-25SEP">{{cite news |title=Hajj stampede: Saudis face growing criticism over deaths |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-34357383 |access-date=25 September 2015 |work=BBC |date=25 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331200127/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-34357383 |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In ’n verslag van Associated Press is die dodetal op 1&nbsp;470 geraam na aanleiding van amptelike verslae van ander lande, en dit maak dit die grootste sodanige ramp tot op datum.<ref name="Gambrell">{{cite news |title=Saudi crush was deadliest hajj tragedy ever |url=http://news.yahoo.com/ap-exclusive-saudi-hajj-disaster-deadliest-ever-strike-111906027.html |access-date=10 Oktober 2015 |work=Associated Press |date=10 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110919/http://news.yahoo.com/ap-exclusive-saudi-hajj-disaster-deadliest-ever-strike-111906027.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kommer is in 2013 en 2014 uitgespreek oor die verspreiding van [[Midde-Ooste]]rse asemhalingsindroom weens die groot skares.<ref name="time 2013">{{cite news |url=http://science.time.com/2013/10/16/as-the-hajj-unfolds-in-saudi-arabia-a-deep-look-inside-the-battle-against-mers/ |title=As the Hajj Unfolds in Saudi Arabia, A Deep Look Inside the Battle Against MERS |publisher=Time |date=16 Oktober 2013 |access-date=17 Oktober 2013 |last=Katz |first=Andrew |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229080716/https://science.time.com/2013/10/16/as-the-hajj-unfolds-in-saudi-arabia-a-deep-look-inside-the-battle-against-mers/ |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Eaves |first1=Elisabeth |title=WHO's Maurizio Barbeschi Talks About MERS and Mass Events |url=http://thebulletin.org/whos-maurizio-barbeschi-talks-about-mers-and-mass-events7230 |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |date=9 Junie 2014 |access-date=9 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200759/http://thebulletin.org/whos-maurizio-barbeschi-talks-about-mers-and-mass-events7230 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die Saoedi-minister van gesondheid is geen gevalle van dié siekte nog onder pelgrims bespeur nie.<ref name="vancouversun">{{cite news | url=http://www.vancouversun.com/health/Spain+reports+first+MERS+case+woman+travelled+Saudi+Arabia+Hajj/9133754/story.html | title=Spain reports its first MERS case; woman travelled to Saudi Arabia for Hajj | newspaper=The Vancouver Sun | date=7 November 2013 | accessdate=12 November 2013 | last=Branswell | first=Helen | agency=The Canadian Press | archive-date=25 Desember 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225120349/http://www.vancouversun.com/health/Spain+reports+first+MERS+case+woman+travelled+Saudi+Arabia+Hajj/9133754/story.html%20 | url-status=dead }}</ref> == Betekenis == Die hadj het vir Moslems ’n godsdienstige sowel as sosiale betekenis. Buiten dat dit ’n godsdiensplig is, hou dit vir hulle ’n spirituele belang in wat hulle ’n geleentheid tot selfvernuwing gee.<ref>{{cite book |editor1-first=Aziz |editor1-last=Sheikh |title=Caring for Muslim Patients |url=https://books.google.com/books?id=mgwiloFTrKwC&pg=PA96 |accessdate=2 September 2014 |year=2008 |publisher=Radcliffe Publishing |isbn=978-1-85775-812-2 |page=96}}</ref> Die hadj dien as ’n herinnering aan die Oordeelsdag, wanneer mense voor God te staan sal kom.<ref>{{cite book |last=Powell |first=William |title=Saudi Arabia and Its Royal Family |url=https://books.google.com/books?id=ytVtAAAAMAAJ&pq=PA113 |accessdate=7 Oktober 2014 |year=1982 |publisher=Lyle Stuart |isbn=978-0-8184-0326-2 |page=113}}</ref> [[Hadit]]-geskrifte (aanhalings van Mohammed) lê klem op verskeie voordele wat ’n pelgrim geniet as hy die hadj suksesvol afgelê het.<ref group="nota">Volgens een van dié aanhalings het die profeet gesê: ''"Wie ook al die hadj vir Allah voltooi het en nie seksuele omgang met sy vrou gehad en nie booshede of sonde gepleeg het nie, sal (sonder sonde van die hadj af) terugkeer asof hy opnuut gebore is."'' [http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/026-sbt.php#002.026.596 Sahih al-Bukhari, 2:26:596] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920233321/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/026-sbt.php#002.026.596 |date=20 September 2016 }}</ref> Ná hul terugkeer kan pelgrims die titel "Al-Hadji" voor hul naam skryf en word hulle met respek in die Moslemgemeenskap bejeën.<ref name="Andrea67">{{cite book |author=Andrea Schulte-Peevers |title=Oman, UAE & Arabian Peninsula |url=https://books.google.com/books?id=D8hmZIAaTGQC&pg=PA67 |year=2010 |publisher=Lonely Planet |isbn=978-1-74179-145-7 |page=67}}</ref> Islam-geleerdes meen egter die hadj behoort ’n aanduiding van ’n persoon se godsdiensverbintenis te wees en nie beskou te word as ’n meting van sy sosiale status nie.<ref name="Andrea67" /> Die hadj bring Moslems van oor die hele wêreld bymekaar en verenig hulle ongeag hul ras, kleur en kultuur, en dit dien as ’n simbool van gelykheid.<ref name="Nigosian111" /><ref name=BBC /> Volgens ’n studie van 2008 oor die uitwerking van die deelname aan die hadj onder Islam-pelgrims word Moslemgemeenskappe positiewer en verdraagsamer ná die hadj. Die studie, met die titel ''Estimating the Impact of the Hajj: Religion and Tolerance in Islam's Global Gathering'', wat in samewerking met die [[Harvard-universiteit]] se John F. Kennedy-regeringskool gedoen is, dui aan die hadj "verhoog die geloof in gelykheid en harmonie onder etniese groepe en Islamitiese seksies en lei tot gunstiger houdings jeens vroue, insluitende ’n groter aanvaarding van hul opvoeding en werkneming", en "hadjies glo meer geredelik in vrede, en in gelykheid en harmonie onder aanhangers van verskillende gelowe".<ref>{{cite web |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1124213 |title=Estimating the Impact of the Hajj: Religion and Tolerance in Islam's Global Gathering |publisher=Papers.ssrn.com |date= |accessdate=19 Desember 2011}}</ref> Die Amerikaanse menseregte-aktivis [[Malcolm X]] het die sosiologiese atmosfeer wat hy in die 1960's op sy hadj ervaar het, as volg beskryf: {{quote|''Daar was tienduisende pelgrims, van oor die hele wêreld. Hulle was van alle kleure, van blonde mense met blou oë tot swart Afrikane. Maar ons het almal aan dieselfde ritueel deelgeneem, en ’n gees van eenheid en broederskap ervaar wat my ondervindings in Amerika my laat glo het nooit kan bestaan tussen wit en nie-wit nie. Amerika behoort Islam te verstaan, want dit is die een geloof wat die rasseprobleem uit sy gemeenskap uitwis. Jy kan geskok wees dat ek dié woorde uiter. Maar wat ek op hierdie pelgrimstog gesien en ervaar het, het my oorreed om baie van my vorige gedagtepatrone te wysig.''<ref name="XHaley1999">{{cite book |author1=Malcolm X |author2=Alex Haley |title=The Autobiography of Malcolm X |url=https://books.google.com/books?id=NlkifTXux_cC |accessdate=26 Februarie 2013 |year=1999 |publisher=Ballantine Books |isbn=978-0-345-35068-8 |page=346}}</ref>}} [[Lêer:Masjid al-Haram panorama.JPG|duimnael|senter|800px|<center>’n Panoroma van Al-Masdjid al-Haram tydens die hadj van 2007.</center>]] == Getal pelgrims per jaar == [[Lêer:Annual human migration world map.svg|duimnael|Piktografiese wêreldkaart wat die grootste periodieke menslike migrasie-gebeurtenisse vergelyk<ref>{{cite web|title=Chinese New Year: The World's Largest Human Migration Is About To Begin|first=Niall|last=McCarthy|publisher=Forbes|url=http://forbes.com/sites/niallmccarthy/2018/02/14/chinese-new-year-the-worlds-largest-human-migration-is-about-to-begin-infographic}}</ref>]] Daar was die afgelope 92 jaar ’n aansienlike toename in die getal pelgrims, en die getal buitelandse pelgrims het met sowat 2&nbsp;824 persent toegeneem, van 58&nbsp;584 in 1920 tot 1&nbsp;752&nbsp;932 in 2012.<ref name=History>[http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-139473-Number-of-foreign-Hajis-grows-by-2824-percent-in-92-years "Increase in Pilgrims"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102022130/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-139473-Number-of-foreign-Hajis-grows-by-2824-percent-in-92-years |date= 2 November 2012 }}, ''The News International''. URL besoek op 12 Maart 2013.</ref> Vanweë ontwikkelings en uitbreidings by Al-Masdjid al-Haram het die Saoedi-regering die getal pelgrims in 2013 beperk.<ref>{{cite press release | url=http://mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/21917/Reduction+in+Hajj+2013+Quota | title=Reduction in Hajj 2013 Quota | publisher=Ministry of External Affairs, Government of India | date=8 Julie 2013 | accessdate=17 September 2014 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://ph.news.yahoo.com/saudi-arabia-cuts-hajj-quota-foreign-pilgrims-20-213053607.html |title=Saudi Arabia cuts Hajj Quota for foreign pilgrims by 20 percent |publisher=Yahoo News |date=19 Junie 2013 |access-date=17 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082549/https://ph.news.yahoo.com/saudi-arabia-cuts-hajj-quota-foreign-pilgrims-20-213053607.html |archive-date=15 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die getalle het sedert 1920 soos volg toegeneem: {| class="wikitable sortable" ! Jaar !! [[Islamitiese kalender|AH]] !! Plaaslik pelgrims!! Buitelandse pelgrims !! Totaal |- | 1920 || 1338 || || 58&nbsp;584<ref name="History" /> || |- | 1921 || 1339 || || 57&nbsp;255<ref name="History" /> || |- | 1922 || 1340 || || 56&nbsp;319<ref name="History" /> || |- | 1950 || 1369 || || (sowat) 100&nbsp;000<ref name="Marshall86" /> || |- | 1995 || 1415 || || 910&nbsp;157<ref>{{cite web |title=Ministry of Pilgrimage releases Hajj statistics |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=19 April 1996 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1996/news/page170.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060047/http://www.saudiembassy.net/archive/1996/news/page170.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || |- | 1996 || 1416 || 784&nbsp;769 || 1&nbsp;080&nbsp;465<ref name=RESA1997>{{cite web |title=Record number of pilgrims arrive for 1417 Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=15 April 1997 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318145148/https://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;865&nbsp;234 |- | 1997 || 1417 || 774&nbsp;260 || 1&nbsp;168&nbsp;591<ref name="RESA1997" /> || 1&nbsp;942&nbsp;851 |- | 1998 || 1418 || 699&nbsp;770 || 1&nbsp;132&nbsp;344 || 1&nbsp;832&nbsp;114<ref>{{cite web |title=Final statistics for Hajj 1418 pilgrims |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=8 April 1998 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303214712/https://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx |archive-date=3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 1999 || 1419 || 775&nbsp;268 || 1&nbsp;056&nbsp;730 || 1&nbsp;831&nbsp;998 |- | 2000 || 1420 || 466&nbsp;430<ref name="RESA2000" /> || 1&nbsp;267&nbsp;355 || 1&nbsp;733&nbsp;785<ref name=RESA2000>{{cite web |title=Ministry of Pilgrimage figures released for 1420 Haj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=20 Maart 2000 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2000/news/Page460.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331043722/https://www.saudiembassy.net/archive/2000/news/Page460.aspx |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2001 || 1421 || 440&nbsp;808 || 1&nbsp;363&nbsp;992 || 1&nbsp;804&nbsp;800<ref>{{cite web |title=Successful culmination of Hajj 1421 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=9 Maart 2001 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311190439/https://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx |archive-date=11 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2002 || 1422 || 590&nbsp;576 || 1&nbsp;354&nbsp;184 || 1&nbsp;944&nbsp;760 |- | 2003 || 1423 || 493&nbsp;230 || 1&nbsp;431&nbsp;012 || 1&nbsp;924&nbsp;242<ref>{{cite web |title=Tragic deaths reported in crowding at Mina |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=11 Februarie 2003 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2003/news/page499.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307022730/https://www.saudiembassy.net/archive/2003/news/page499.aspx |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2004 || 1424 || 473&nbsp;004<ref name=culmination>{{cite web |title=Culmination of 1424 Hajj witnesses stampede deaths |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=1 Februarie 2004 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page759.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305131347/https://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page759.aspx |archive-date=5 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;419&nbsp;706<ref>{{cite web |title=Hajj proceeding without incident |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=30 Januarie 2004 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page764.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305085922/https://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page764.aspx |archive-date=5 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;892&nbsp;710<ref name="culmination" /> |- | 2005 || 1425 || (sowat) 1&nbsp;030&nbsp;000 || 1&nbsp;534&nbsp;769 || (sowat) 2&nbsp;560&nbsp;000<ref>{{cite web |title=Prince Abdulmajeed declares Hajj 1425 a success |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=25 Januarie 2005 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826144637/https://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx |archive-date=26 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2006 || 1426 || 573&nbsp;147 || 1&nbsp;557&nbsp;447 || 2&nbsp;130&nbsp;594<ref>{{cite web |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page919.aspx |title=Number of Hajj pilgrims tops 2 million |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=10 Januarie 2006 |access-date=16 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316184801/https://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page919.aspx |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2006 || 1427 || 724&nbsp;229 || 1&nbsp;654&nbsp;407 || 2&nbsp;378&nbsp;636<ref>{{cite web |title=More than 2.3 million pilgrims perform the Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=30 Desember 2006 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229035136/https://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2007 || 1428 || 746&nbsp;511 || 1&nbsp;707&nbsp;814 || 2&nbsp;454&nbsp;325<ref>{{cite web |title=More than 1.7 million pilgrims have arrived in Saudi Arabia for the Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=17 Desember 2007 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302213726/https://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx |archive-date=2 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2008 || 1429 || || 1&nbsp;729 841<ref>{{cite web |title=Record number of pilgrims arrive for Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=6 Desember 2008 |url=http://www.saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304184226/http://saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || |- | 2009 || 1430 || 154&nbsp;000 || 1&nbsp;613&nbsp;000 || 2&nbsp;521&nbsp;000<ref>{{cite web |title=2,521,000 million pilgrims participated in Hajj 1430 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=29 November 2009 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx |access-date=8 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062357/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | 2010 || 1431 || 989&nbsp;798 || 1&nbsp;799&nbsp;601 || 2&nbsp;854&nbsp;345<ref>{{cite web |title=2.8 million pilgrims participated in Hajj 1431 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=18 November 2010 |url=http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm |access-date=28 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109210141/http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm |archive-date=9 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | 2011 || 1432 || 1&nbsp;099&nbsp;522 || 1&nbsp;828&nbsp;195 || 2&nbsp;927&nbsp;717<ref>{{cite web |title=2,927,717 pilgrims performed Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=6 November 2011 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx |access-date=16 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430192735/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx |archive-date=30 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- | 2012 || 1433 || 1&nbsp;408&nbsp;641 || 1&nbsp;752&nbsp;932 || 3&nbsp;161&nbsp;573<ref>{{cite web |title=3,161,573 pilgrims perform Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=27 Oktober 2012 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10271201.aspx |access-date=12 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530224201/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10271201.aspx |archive-date=30 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- | 2013 || 1434 || (sowat) 700&nbsp;000<ref>{{cite news |title=Two million pilgrims taking place in Hajj |publisher=Euronews |date=14 Oktober 2013 |url=http://www.euronews.com/2013/10/14/two-million-pilgrims-taking-part-in-hajj-at-mecca-reach-mount-arafat/ |access-date=13 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319062016/https://www.euronews.com/2013/10/14/two-million-pilgrims-taking-part-in-hajj-at-mecca-reach-mount-arafat |archive-date=19 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;379&nbsp;531<ref>{{cite web |title=1,379,531 pilgrims from 188 countries arrived for Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=13 Oktober 2013 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10131302.aspx |access-date=13 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304065109/http://saudiembassy.net/latest_news/news10131302.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;061&nbsp;573 |- | 2014 || 1435 || (sowat) 700&nbsp;000<ref name="AN2014" /> || 1&nbsp;389&nbsp;053<ref>{{cite web |title=Small increase in foreign pilgrims |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=2 Oktober 2014 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10021401.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055329/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10021401.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;089&nbsp;053<ref name=AN2014>{{cite news |title=Pilgrims stone 'devil' in last major Haj ritual; Eid Al-Adha begins |publisher=Arab News |date=6 Oktober 2014 |url=http://www.arabnews.com/featured/news/639656 |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223405/http://www.arabnews.com/featured/news/639656 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2015 || 1436 || (sowat) 615&nbsp;059 || 1&nbsp;384&nbsp;941<ref>{{cite web |title=1,384,941 foreign pilgrims participated in Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=22 September 2015 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news09221501.aspx |access-date=26 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111822/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news09221501.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;000&nbsp;000<ref name="TheDailyStar2015" /> |- | 2016 || 1437 || (sowat) 537&nbsp;537 || 1&nbsp;325&nbsp;372 || (sowat) 2&nbsp;000&nbsp;000<ref>[http://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/2016/09/11/%D9%87%D9%8A%D8%A6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AE%D8%B7%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D9%88800-%D8%A3%D9%84%D9%81.html Pilgrims in 1437, ''Saudi Today''] URL besoek op 1 Oktober 2016</ref><ref>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/photography/hajj-pilgrimage-in-pictures-saudia-arabia-muslims-mecca-a7311251.html Eid al-Adha: Saudi Arabia's Hajj pilgrimage in pictures, ''The Independent'', 16 September 2016] URL besoek op 1 Oktober 2016</ref> |- | 2017 || 1438 || 600&nbsp;108|| 1&nbsp;752&nbsp;014 || 2&nbsp;352&nbsp;122<ref name=stats>{{cite web |url=https://www.stats.gov.sa/en/28 |title=Haj Statistics |date=2017 |website=General Authority for Statistics, Kingdom of Saudi Arabia |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418021552/https://www.stats.gov.sa/en/28 |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2018 || 1439 || 612&nbsp;953 || 1&nbsp;758&nbsp;722|| 2&nbsp;371&nbsp;675<ref name=stats /> |} == Galery == <center><gallery> Lêer:Mount Safa Mecca.jpg|Die heuwel Safa in Al-Masdjid al-Haram. Lêer:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|Al-Masdjid al-Haram. Lêer:Aqaba the big one.jpg|Die grootste djamara (pilaar). Lêer:Zamzamwill.JPG|Pelgrims besoek die Zamzam-put. Lêer:Mount Arafat.jpg|Berg Arafat. Lêer:Mecca-1850.jpg|Uitbeelding van Mekka in 1850. </gallery></center> == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * {{cite book | last = Bianchi | first = Robert R. | year = 2004 | title = Guests of God: Pilgrimage and Politics in the Islamic World | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-517107-5}} * {{cite book | last = Hammoudi | first = Abdellah | year = 2006 | title = A Season in Mecca: Narrative of a Pilgrimage | publisher = Hill and Wang | isbn = 978-0-8090-7609-3}} * Khan, Qaisra, "Hajj & 'Umra", in ''Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God'' (2 vols.), reds. C. Fitzpatrick en A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, Vol I, bl.&nbsp;239–245. * {{cite book | last = Trojanow | first = Ilija | year = 2007 | title = Mumbai To Mecca: A Pilgrimage to the Holy Sites of Islam | publisher = Haus Publishing | isbn = 978-1-904950-29-5 | authorlink = }} == Eksterne skakels == * [http://www.hajjumrahguide.com/hajj_stepbystep.html Hajj: step by step]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.islam-globe.com/books/Fisabilillah/12%20Ultimate%20Journey.pdf Hajj & Umrah – Journey of a Lifetime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305051412/http://www.islam-globe.com/books/Fisabilillah/12%20Ultimate%20Journey.pdf |date= 5 Maart 2016 }} – ’n e-boek * [http://www.qul.org.au/islamic-occasions/hajj-the-pilgrimage Hajj – ''The Pilgrimage''] – oor die hadj * [http://www.islamicity.com/mosque/hajj Hadj-inligtingsentrum] – ’n aanlyn bron by IslamiCity * {{Commons-kategorie inlyn|Hajj}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Hajj|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Hadj| ]] [[Kategorie:Arabiese woorde]] 3rfj7u7nn07iw7c363dpmdilig09bsj 2900510 2900468 2026-05-01T18:35:29Z BurgertB 2401 Fisiek (liggaamlik) is reg hier 2900510 wikitext text/x-wiki [[Lêer:As pilgrims prepare to return to their homes, Saudi authorities begin to prep for next year's Hajj - Flickr - Al Jazeera English.jpg|duimnael|300px|Pelgrims in die [[Al-Masdjid al-Haram]] op die hadj van 2010.]] [[Lêer:Kaaba at night.jpg|duimnael|300px|Die Kaäba in die nag.]] Die '''hadj''' of '''gadj''' ([[Arabies]]: الحجّ) is ’n jaarlikse [[Islam]]itiese pelgrimstog, of bedevaart, na [[Mekka]] wat elke [[Moslem]] wat fisiek en finansieel daartoe in staat is, minstens een keer in sy of haar leeftyd moet onderneem.<ref name=Marshall86>{{cite book |last=Long |first=Matthew |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA86 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=86}}</ref><ref>{{cite book |last=Nigosian |first=S. A. |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA110|year=2004 |publisher=Indiana University Press |location=[[Indiana]] |isbn= 0-253-21627-3 |page=110}}</ref><ref>[http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs – Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002114437/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam |date= 2 Oktober 2011 }} Sien "Islamic Practices"</ref> Dit is een van die [[Vyf Pilare van die Islam]]. Die hadj is een van die grootste jaarlikse byeenkomste van mense in die wêreld.<ref>{{cite book |last=Mosher |first=Lucinda |title=Praying: The Rituals of Faith |url=https://books.google.com/books?id=2b7fmfvpYZYC&pg=PA155 |access-date=18 September 2014 |year=2005 |publisher=Church Publishing, Inc. |isbn=978-1-59627-016-9 |page=155}}</ref> Dit is ’n demonstrasie van die solidariteit van Moslems en hul aanbidding van een God ([[Allah]]).<ref name=Nigosian111>{{cite book |last=Nigosian |first=S. A. |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA111|year=2004 |publisher=Indiana University Press |location=[[Indiana]] |isbn= 0-253-21627-3 |page=111}}</ref><ref>{{cite book |last=Hooker |first=M. B. |title=Indonesian Syariah: Defining a National School of Islamic Law |url=https://books.google.com/books?id=-a1k57q6GmwC&pg=PT252 |accessdate=6 Oktober 2014 |year=2008 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789812308023 |page=228}}</ref> Die bedevaart vind plaas van die 8ste tot die 12de (of soms 13de)<ref>{{cite web |url=http://www.hajjpracticalities.heliohost.org/sixdayshajj/13th_of_zil_hajj.html |title=13th of Zil Hajj |work=heliohost.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028105128/http://www.hajjpracticalities.heliohost.org/sixdayshajj/13th_of_zil_hajj.html |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 7 September 2016 }}</ref> Dhu'l Hidjdja, die laaste maand van die [[Islamitiese kalender]]. Omdat dit ’n maankalender is in teenstelling met die [[Gregoriaanse kalender]], ’n sonkalender, is die Islamitiese jaar sowat 11 dae korter as ’n Gregoriaanse jaar, en daarom verskil die Gregoriaanse datum van die hadj van jaar tot jaar. [[Ihram]] is die naam van die spesiale spirituele toestand waarin pelgrims twee wit stukke naatlose materiaal dra en hulle van sekere dade weerhou.<ref name="Nigosian111" /><ref name=EB-ihram>{{cite encyclopedia |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/282481/ihram |title=ihram |date=2014 |work= Encyclopædia Britannica |accessdate=6 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hajj.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=53 |title=Ihram – Summary |work=Hajj Portal |accessdate=20 November 2013 |archive-date=21 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080721005117/http://www.hajj.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=53 |url-status=dead }}</ref> Die hadj word verbind met die lewe van die profeet [[Mohammed]] uit die [[7de eeu]], maar Moslems glo die pelgrimsritueel na Mekka dateer van duisende jare gelede uit die tyd van [[Abraham in Islam|Abraham]]. ’n Paar miljoen mense besoek Mekka vir die week van die hadj en voer ’n aantal rituele uit: Hulle loop sewe keer antikloksgewys om die [[Kaäba]] (die vierkantige gebou in die middel van [[Al-Masdjid al-Haram]] in Mekka, en die rigting van gebed), loop of hardloop heen en weer tussen die heuwels [[Safa en Marwa]], drink uit die [[Zamzam-put]], gaan vir ’n nagwaak na [[Berg Arafat]], bring ’n nag deur op die vlakte van [[Moezdalifa]] en voer ’n simboliese steniging van die duiwel uit deur klippe na drie pilare te gooi. Die pelgrims skeer dan hul hare, doen mee aan ’n ritueel van diereoffering en vier die drie dae lange fees [[Eid-oel-Adha]].<ref name=armstrong>{{cite book |title=Islam: A Short History |author=Karen Armstrong |series=Modern Library Chronicles |publisher=Modern Library |edition=Hersien|year=2002 |pages=10–12 |isbn=0-8129-6618-X}}</ref><ref name=ngeo>{{cite news |title=Inside Makkah |format= |publisher=National Geographic Society |year=2003 |author=Anisa Mehdi |author2=John Bredar}}</ref><ref name="bbc.co.uk">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/holydays/eiduladha.shtml |title=Eid ul Adha |date=7 September 2009 |publisher=BBC |access-date=30 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191004075944/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/holydays/eiduladha.shtml |archive-date= 4 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Pelgrims besoek Mekka ook ander tye van die jaar om dié rituele uit te voer. Dit word soms [[oemra]], of ’n "mindere pelgrimstog", genoem. Hulle moet egter steeds die hadj onderneem as hulle kan. == Geskiedenis == {{Kantbalk Vyf Pilare van die Islam}} Die huidige patroon van die hadj is deur Mohammed gevestig.<ref name=EB>{{cite encyclopedia |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/252050/hajj |title=Hajj |date=2014 |work= Encyclopædia Britannica |accessdate=12 Augustus 2014}}</ref> Volgens die [[Koran]] kan elemente daarvan teruggespoor word na die tyd van Abraham, omstreeks [[2000 v.C.]] Die Islamitiese tradisie vertel God het Abraham beveel om sy vrou [[Hagar in Islam|Hagar]] en seun [[Ismael in Islam|Ismael]] alleen in die woestyn van antieke Mekka te los. Terwyl Hagar op soek was na water, het sy desperaat sewe keer tussen die twee heuwels Safa en Marwa gehardloop, maar niks gekry nie. Toe sy na Ismael terugkeer, het sy gesien ’n fontein het ontspring op die plek waar die baba se been aan die grond raak.<ref>{{cite book |last=Haykal |first=Muhammad Husayn |title=The Life of Muhammad |publisher=The Other Press |url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=29 |year=1994 |page=29 |isbn=9789839154177}}</ref> Later het Abraham opdrag gekry om die Kaäba te bou (of herbou), wat hy met Ismael se hulp gedoen het, en om mense aan te spoor om ’n bedevaart daarheen te onderneem.<ref name=Peters4-7>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA4|year=1994 |publisher=Princeton University Press |location=[[New Jersey]] |isbn= 0-691-02120-1 |pages=4–7}}</ref> Die Koran verwys in verse 2:124-127 en 22:27-30 daarna: {{cquote|''En toe sy Heer Abraham met sekere opdragte beproef en hy dit uitgevoer het, het Hy gesê: Voorwaar, Ek sal u ’n leier van mense maak! . . . En toe Ons die Huis ’n vergaderplek van mense en ’n toevlugsoord gemaak het, het Ons gesê: Neem die plek van Abraham as ’n plek van gebed! En Ons het Abraham en Ismael gebied en gesê: Reinig My Huis vir hulle wat daar sal omloop in die bedevaartsbesoek, en hulle wat daar vertoef vir aanbidding, en hulle wat vooroorbuig en hul hoofde op die grond eerbiedig neerlê. . . . Toe het Abraham en Ismael die fondamente van die Huis gelê.''|Koran, Soera 2:124-127}} {{cquote|''Verkondig die bedevaart aan die mense. Hulle sal te voet of op elke maer kameel oor lang afstande na u kom: sodat hulle van hulle voordeel mag getuig en die Naam van Allah gedurende die vasgestelde dae uitspreek oor die viervoetige vee waarvan Hy hulle voorsien het. Eet dan daarvan, en voed die behoeftiges, die armes. Laat hulle dan voldoen aan die nodige reinigingshandelinge, en laat hulle hul gelofte nakom en om die ou Huis gaan.''|Koran, Soera 22:27-29}} [[Lêer:Masjid al-Haram 1.jpg|duimnael|’n Foto uit 1907 van Al-Masdjid al-Haram vol aanbidders.]] Daar word gesê die aartsengel [[Gabriël]] het die [[Swart Steen]] uit die hemel gebring om in die Kaäba te lê.<ref name="Peters4-7" /> In voor-Islamitiese Arabië is die Kaäba omring deur heidense afgode.<ref>{{cite book |last= Al Mubarakpuri |first= Safi ur Rahman |chapter=Religions of the Arabs |title=The Sealed Nectar: Biography of the Noble Prophet |chapter-url=https://books.google.com/books?id=r_80rJHIaOMC&pg=PA45|accessdate= 6 Oktober 2014 |year= 2002 |publisher=Darussalam |isbn=9960-899-55-1 |page=45}}</ref> In [[630|630 n.C.]] het Mohammed sy volgelinge van [[Medina]] na Mekka gelei, al die afgode vernietig en die Kaäba weer aan Allah gewy.<ref name=Haykal439>{{cite book |last=Husayn Haykal |first=Muhammad |title=The Life of Muhammad |url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA439 |year=2008 |publisher=Islamic Book Trust |location=Selangor |isbn=978-983-9154-17-7 |pages=439–40}}</ref> In [[632|632 n.C.]] het Mohammed sy enigste bedevaart met ’n groot aantal volgelinge onderneem en hulle onderrig in die rituele van die hadj.<ref name=Campo494>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA494#v=onepage&q&f=false|publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=494}}</ref> Van dié oomblik af was die hadj een van die Vyf Pilare van die Islam. In die [[Middeleeue]] het pelgrims in die groot stede van [[Sirië]], [[Egipte]] en [[Irak]] byeengekom om in groepe en karavane van tienduisende na Mekka te reis,<ref>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places |publisher=Princeton University Press |url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA164|year=1994| page=164 |isbn=978-0-691-02619-0}}</ref> dikwels onder staatsbeskerming.<ref name=Campo283>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA283#v=onepage&q&f=false |publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=283}}</ref> Hadj-karavane, veral tydens die [[Mameluk|Mameluk-sultanaat]] en sy opvolger, die [[Ottomaanse Ryk]], is deur ’n militêre mag en dokters vergesel.<ref name="Singer141">{{Citation|first=Amy|last=Singer|title=Constructing Ottoman Beneficence: An Imperial Soup Kitchen in Jerusalem|url=https://books.google.com/books?id=zHBHBTNwBQoC&pg=PA141&dq=Amir+al+hajj+Ottoman&hl=en&sa=X&ei=-ruVVb73G4GbNszmgYgG&ved=0CEQQ6AEwBA#v=onepage&q=Amir%20al%20hajj%20Ottoman&f=false|publisher=SUNY Press|year=2002|isbn=978-0-7914-5351-3|page=141}}</ref><ref name="Philipp102-04">{{Citation|first=Thomas|last=Phillipp|title=The Mamluks in Egyptian Politics and Society|url=https://books.google.com/books?id=WoPF9T4ZiWsC&pg=PA102&dq=Amir+al+hajj&hl=en&sa=X&ei=3ruVVZSAN4mnNp_UgpAE&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=Amir%20hajj&f=false|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59115-7|pages=102–104}}</ref> Dit was om die karavane teen [[Bedoeïene]]-rowers en natuurlike terugslae te beskerm,<ref group="nota">Ibn Jubayr het geraamtes gesien van gelowiges wat op pad van dors omgekom het. In die 17de eeu het ’n groep Egiptiese pelgrims meer as 1&nbsp;500 mense en 900 kamele verloor. In 1924 het sowat ’n vyfde van ’n Siriese groep pelgrims gesterf en twee jaar later het 12&nbsp;000 mense vermoedelik tydens die reis gesterf. [''Islam in the World'' deur Malise Ruthven. Granta Publications, 2006. bl. 2. {{ISBN|1-86207-906-4}}.]</ref><ref name="Singer141" /><ref name="Philipp102-04" /> en om te verseker die pelgrims het alles wat hulle nodig het.<ref name="Singer141" /> Moslemreisigers soos die geograaf en digter Ibn Jubayr en die geleerde Ibn Battuta het gedetailleerde beskrywings van hadj-reise in die Middeleeue gegee.<ref>{{cite book |last=Peters |first=F. E. |title= The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|url= https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&pg=PA71 |publisher=Princeton University Press |year=1994| page=71 |isbn=978-0-691-02619-0}}</ref> Die karavane het gevestigde roetes soos die [[Koninklike Weg]] gevolg. == Tyd van die hadj == Die datum van die hadj word bepaal deur die [[Islamitiese kalender]], wat op die maanjaar gebaseer is.<ref name=Harrison156>{{cite book |editor1-first=David |editor1-last=Harrison|title=Tourism and the Less Developed World: Issues and Case Studies |url=https://books.google.com/books?id=blJpqa-XApQC&pg=PA156 |accessdate=6 Oktober 2014|year=2001 |publisher=CABI |isbn=978-0-85199-433-8 |page=156}}</ref><ref name=Reynolds33>{{cite book |last=Reynolds |first=Gabriel Said |authorlink= |title=The Emergence of Islam: Classical Traditions in Contemporary Perspective |url= https://books.google.com/books?id=HWfFX5XDjuIC&lpg=PT33&dq=Gregorian%20date%20of%20Hajj&pg=PT33#v=onepage&q=Gregorian%20date%20of%20Hajj&f=false |accessdate=15 November 2014 |year= 2012 |publisher=Fortress Press |isbn= 978-1-4514-0812-6 |page=33}}</ref> Die gebeure van die hadj vind elke jaar oor vyf dae plaas, wat begin op die 8ste en eindig op die 12de Dhu'l Hidjdja, die laaste maand van die Islamitiese kalender. Van dié vyf dae is die 9de bekend as die Dag van Arafat, en dit is die dag van die hadj. Omdat die Islamitiese kalender ’n maankalender is en die Gregoriaanse kalender ’n sonkalender, is die Islamitiese jaar sowat 11 dae korter as die Gregoriaanse jaar; daarom verskil die Gregoriaanse datum van die hadj van jaar tot jaar. Die bedevaart begin dus elke jaar 11 (soms 10) dae vroeër.<ref name="Reynolds33" /><ref>{{cite book |editor1-first=Aziz |editor1-last=Sheikh |title=Caring for Muslim Patients |url=https://books.google.com/books?id=mgwiloFTrKwC&pg=PA95 |accessdate=15 November 2014 |year=2008 |publisher=Radcliffe Publishing |isbn=978-1-85775-812-2 |page=95}}</ref> Die hadj kan twee keer in een Gregoriaanse jaar voorkom – dit gebeur elke 33 jaar (die laaste keer was in 2006).<ref name=Umm-al-Qura-Calendar>{{cite web |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm |title=Principal Islamic Days of Observance according to Umm al-Qura Calendar |date=2014 |work=The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028164511/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tabel hier onder toon die datums aan van die hadj die afgelope paar jaar (die datum verwys na 9 Dhu'l Hidjdja): {| class="wikitable" ! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 !! 2023 |- | 25 Okt. || 14 Okt.<ref>{{cite news |title=Hajj celebrated by Muslims in Mecca – video |url=http://www.theguardian.com/world/video/2013/oct/15/hajj-celebrated-muslims-in-mecca-video |access-date=16 November 2014 |newspaper=The Guardian |date=15 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124015/https://www.theguardian.com/world/video/2013/oct/15/hajj-celebrated-muslims-in-mecca-video |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=Hajj-today>{{cite news |title=Hajj today |url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/hajj-today/ |access-date=16 November 2014 |newspaper=The Daily Star |date=14 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820140902/http://archive.thedailystar.net/beta2/news/hajj-today/ |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 3 Okt.<ref>{{cite news |title=Islamic State militants are enemies of humanity: Saudi Grand Mufti |url=http://www.dawn.com/news/1135961/islamic-state-militants-are-enemies-of-humanity-saudi-grand-mufti |access-date=16 November 2014 |newspaper=Dawn |date=3 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316123913/https://www.dawn.com/news/1135961/islamic-state-militants-are-enemies-of-humanity-saudi-grand-mufti |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 23 Sep.<ref name=TheDailyStar2015>{{cite news |url=http://www.thedailystar.net/frontpage/pilgrims-pray-peace-148021 |title=Hajj Performed: 2 million pilgrims pray for world peace |date=24 September 2015 |work=The Daily Star |access-date=26 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316184022/https://www.thedailystar.net/frontpage/pilgrims-pray-peace-148021 |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 11 Sept.<ref>{{cite web |url=http://dunyanews.tv/en/World/352397-Rituals-of-the-hajj |title=Rituals of the hajj - World - Dunya News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409232521/http://dunyanews.tv/en/World/352397-Rituals-of-the-hajj |archive-date=9 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="v3502133">{{cite web |url=http://www.voanews.com/a/muslims-mark-most-important-day-of-hajj-in-saudi-arabia/3502133.html |title=Muslims Mark Most Important Day of Hajj in Saudi Arabia |first=Cecily |last=Hilleary |language=ka |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820141006/https://www.voanews.com/a/muslims-mark-most-important-day-of-hajj-in-saudi-arabia/3502133.html |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 31 Aug.<ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/hajj-2016-long-160814152909463.html |title=Hajj 2017: When is it and how long does it take? |website=www.aljazeera.com |access-date=22 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331161926/https://www.aljazeera.com/news/2016/08/hajj-2016-long-160814152909463.html |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 20 Aug.<ref name=Umm-al-Qura-Calendar /> || 10 Aug.<ref name=Gent>{{cite web | title= The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia | first= Robert Harry | last= van Gent | url= https://webspace.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm }}</ref> || 30 Jul.<ref name=Gent/> || 19 Jul.<ref name=Gent/> || 8 Jul.<ref name=Gent/> || 26 Jun.<ref name=Gent/> |} == Rituele == [[Lêer:Hajj locations and rites af.png|duimnael|Die terreine van die hadj-rituele.]] [[Fikh]] beskryf in besonderhede die manier waarop die hadj-rituele uitgevoer moet word en pelgrims volg gewoonlik handleidings en gidse om dit reg te doen.<ref name=Campo282>{{cite encyclopedia |editor=Juan E. Campo |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA282#v=onepage&q&f=false|publisher=Facts On File |year=2009 |isbn=978-0-8160-5454-1|page=282}}</ref> In die uitvoering van die rituele volg die pelgrims nie net die voorbeeld van Mohammed nie, maar vier hulle ook gebeure wat met Abraham verbind word.<ref name=Neusner178>{{cite book |last=Neusner |first=Jacob |title=World Religions in America: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=jRkRAQAAIAAJ&q=Hajj+muslims+commemorate+events+associate+Abraham&dq=Hajj+muslims+commemorate+events+associate+Abraham&hl=en&sa=X&ei=VpkyVO6QD4uSuQSbj4KIAw&redir_esc=y |accessdate=6 Oktober 2014 |year=2000 |publisher=Westminster John Knox Press |isbn=978-0-664-25839-9 |page=178}}</ref> === Ihram === Wanneer die pelgrims die regte [[mikat]] of pelgrimsgrens bereik (afhangend van waar hulle kom), gaan hulle ’n gewyde toestand in. Dit behels die dra van twee wit naatlose stukke materiaal vir mans – met die een om die middel gebind en wat tot onder die knie afhang, en die ander om die linkerskouer gedrapeer en aan die regterkant vasgemaak; die dra van vroueklere wat voldoen aan die Islamitiese kode vir openbare drag, met die hande en gesig onbedek;<ref name="AtoZ" /> reiniging; die verklaring van die voorneme om die pelgrimstog af te lê en hom- of haarself te weerhou van sekere dade. Mans mag nie enige knope of gestikte klere dra nie. Sandale moet ook nie gestik wees nie, en die enkels en agterkant van die voete moet oop wees. Hulle mag nie enige reukmiddels aan die lyf of klere dra of hul naels, hare of baard knip nie. Eersgenoemde sluit gegeurde seep in. Geen seks, rokery of vloekery is toelaatbaar nie. Ander verbode handelinge sluit in die beskadiging van plante, die doodmaak van diere, ’n bakleiery, die aflê van ’n eed, huwelikbevestigings of die dra van wapens.<ref name=Nigosian111/><ref name="EB-ihram" /> Mans mag ook nie vir vroue kyk of onedele gedagtes hê nie. Vroue se gesig moet onbedek wees. ’n [[Boerka]] of [[nikaab]] is verbode, maar ’n [[hijab]] en [[doepatta]] is verpligtend.<ref>{{cite web |url=http://islamqa.info/en/woman/36619 |title=The Muslim Woman – Rulings that apply only to women during Hajj – islamqa.info |work=islamqa.info |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180513081417/https://islamqa.info/en/woman/36619 |archive-date=13 Mei 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle moet beskeie lyk en mag nie grimering of parfuum dra nie. Die bedoeling van die ihram is dat alle pelgrims gelyk is voor God: daar is geen onderskeid tussen ryk en arm nie.<ref name="Neusner178" /> === Tawaf en saj === [[Lêer:Tavaf.jpg|duimnael|Die rigting van die tawaf om die Kaäba en die saj tussen Safa en Marwa.]] Die tawaf-ritueel behels dat sewe keer antikloksgewys om die Kaäba geloop word.<ref name=Marshall89>{{cite book |last=Long |first=Matthew |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA89 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=89}}</ref> Wanneer pelgrims by Al-Masdjid al-Haram aankom, voer hulle ’n eerste tawaf uit as deel van die verwelkomingseremonie.<ref name=Long16>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA16 |year=1979 |publisher=SUNY Press |isbn= 0-87395-382-7 |page=16}}</ref> Tydens die tawaf sluit pelgrims ook Hateem in: ’n gebied noord van die Kaäba. Elke omsirkeling begin met die soen of aanraking van die Swart Steen (''al-Ḥajar al-Aswad'').<ref name=Long17>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |publisher=SUNY Press |year=1979 |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA17 |page=17 |isbn=978-0-87395-382-5}}</ref> Wanneer dit nie moontlik is nie weens die groot skare, kan daar met elke omsirkeling met die hand na die Swart Steen gewys word. Pelgrims mag nie eet nie, maar wel water drink om dehidrasie te voorkom. Mans word aangemoedig om die eerste drie omsirkelings vinnig af te lê en die laaste vier teen ’n meer gemaklike pas.<ref name=AtoZ>{{cite book | title=Hajj to Umrah: From A to Z | last = Mohamed | first= Mamdouh N. | year = 1996 | publisher=Amana Publications | isbn= 0-915957-54-X}}</ref><ref name="Long17" /> Nadat sewe keer om die Kaäba geloop is, volg twee gebede by die Plek van Abraham (''Maqām Ibrāhīm''), ’n plek in die [[moskee]] naby die Kaäba.<ref name="Long17" /><ref name=Adelowo401>{{cite book | editor1-first=E. Dada |editor1-last=Adelowo |title=Perspectives in Religious Studies: Volume III |url=https://books.google.com/books?id=ma-QBAAAQBAJ&pg=PA401 |year=2014 |publisher=HEBN Publishers Plc |location=Ibadan |isbn=9789780814472 |page=401}}</ref> Die gebede kan egter, weer eens vanweë die groot skare, elders in die moskee plaasvind. Ná die gebede drink pelgrims water uit die Zamzam-put, wat oral in die moskee beskikbaar is.<ref>{{cite news |title=Pilgrims complain of Zamzam water shortage in Makkah |url=http://www.arabnews.com/news/597946 |access-date=7 September 2014 |newspaper=Arab News |date=7 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222055151/http://www.arabnews.com/news/597946 |archive-date=22 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die omsirkeling van die Kaäba tradisioneel op die grondverdieping plaasvind, kan dit ook op die eerste verdieping of die dak van die moskee gedoen word weens die skares. Tawaf word gevolg deur saj, die loop of hardloop (sewe keer) tussen die heuwels Safa en Marwa, wat naby die Kaäba geleë is.<ref name="Marshall89" /><ref name="Adelowo401" /> Dit was voorheen in die ope lug, maar is deesdae heeltemal onderdak.<ref name=RESA>{{cite web |title=Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |url=http://www.saudiembassy.net/issues/hajj/ |access-date=12 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160726052049/http://www.saudiembassy.net/issues/hajj/ |archive-date=26 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Pelgrims word aangeraai om te loop, maar hulle kan ook hardloop. Daar is ook ’n laan vir gestremdes. Ná saj skeer die mans hul hare en vroue knip gewoonlik ’n stuk van hul hare af. Dit voltooi die oemra. <gallery widths="200px" heights="200px"> Lêer:Sa'yee To Go.jpg|Saj in die rigting van Safa. Lêer:Sa'yee For older.jpg|Middelste deel vir ouer mense en gestremdes. Lêer:Sa'yee To return.jpg|Saj terug van Safa af. </gallery> === Eerste dag van die hadj: 8 Dhu'l Hidjdja === [[Lêer:Mina Overview.JPG|duimnael|Tente by Mina.]] Op 8 Dhu'l Hidjdja word die pelgrims aan hul pligte herinner. Hulle gaan die gewyde toestand ihram binne nadat hulle reinigingsrituele ondergaan en die ihram-klere aangetrek het. Dit moet gebeur voordat hulle die mikat betree. Die beperkings van ihram begin nou. Pelgrims moet vergeet van studies, besigheid en verhoudings, en op God fokus. ; Mina [[Lêer:Arafat pilgrims.jpg|duimnael|Pelgrims dra ihram op die vlakte van Arafat op die dag van die hadj.]] [[Lêer:Mount Arafah.jpg|duimnael|Berg Arafat tydens die hadj.]] Ná die oggendgebed op 8 Dhu'l Hidjdja beweeg die pelgrims na Mina, waar hulle die hele dag deurbring en noen-, namiddag-, aand- en naggebede doen.<ref name=Adelowo403>{{cite book | editor1-first=E. Dada |editor1-last=Adelowo |title=Perspectives in Religious Studies: Volume III |url=https://books.google.com/books?id=ma-QBAAAQBAJ&pg=PA403 |year=2014 |publisher=HEBN Publishers Plc |location=Ibadan |isbn=9789780814472 |page=403}}</ref> Die volgende dag verlaat hulle Mina ná die oggendgebed en beweeg na Arafat. === Tweede dag: 9 Dhu'l Hidjdja === Dié dag is die Dag van Arafat; dit is die heiligste dag in die Islam en bekend as die Dag van die Hadj.<ref name="v3502133" /> Dit is sowat 70 dae ná die einde van die maand [[Ramadan]] en ’n dag voor die heilige fees [[Eid-oel-Adha]].<ref>{{cite news |last1=DAVID BENTLEY |title=Eid al-Adha 2016 – What is the Day of Arafah before the Eid celebrations and why is it so important? |url=http://www.birminghammail.co.uk/whats-on/whats-on-news/eid-al-adha-2016-what-11862345 |access-date=11 September 2016 |publisher=birminghammail.co.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809210942/http://www.birminghammail.co.uk/whats-on/whats-on-news/eid-al-adha-2016-what-11862345 |archive-date=9 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moslems glo ’n deel van die Koran se inhoud wat aangekondig het die godsdiens van Islam is vervolmaak, is op dié dag onthul. ; Arafat Op die oggend van 9 Dhu'l Hidjdja kom die pelgrims by Arafat aan – ’n droë stuk grond sowat 20&nbsp;km oos van Mekka.<ref name="Long19" /> Hier bid hulle, toon berou en doen boete oor hul sondes van die verlede, en vra genade by Allah. Hulle luister ook na preke deur Islamitiese geleerdes vanaf Berg Arafat (''Jabal ‘Arafah''),<ref name="Adelowo403" /> waar Mohammed na berig word sy laaste preek gelewer het. Dit duur van die middag tot met sonsondergang<ref name="Long19" /> en is een van die belangrikste rituele van die hadj.<ref name="Nigosian111" /> ’n Pelgrim se hadj word as ongeldig beskou as hy nie die middag op Arafat deurgebring het nie.<ref name="ngeo" /><ref name=Long19>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA19 |year=1979 |isbn= 0-87395-382-7 |page=19}}</ref> Dit dui op die belangrikheid daarvan om deur Allah vergewe te word. ; Moezdalifa [[Lêer:MuzdalifahPanorama.jpg|duimnael|’n Toneel by Moezdalifa]] Pelgrims moet na [[Moezdalifa]] vertrek ná sonsondergang, maar sonder om die aandgebed te doen.<ref>Sahih Muslim-Hadith No 2941.2944</ref> Moezdalifa is ’n gebied tussen Arafat en Mina. Wanneer hulle daar aankom, doen pelgrims die aand- en naggebed tegelykertyd en bring die nag daar deur onder die ope lug. Hulle maak ook klippies bymekaar vir die volgende dag se steniging van die duiwel.<ref>Sahih Bukhari Hadith No: 732,733, en 734</ref> === Derde dag: 10 Dhu'l Hidjdja === Nadat hulle van Moezdalifa af teruggekeer het, bring pelgrims die nag in Mina deur. ; Steniging van die duiwel [[Lêer:Amellie - Stoning of the devil 2006 Hajj.jpg|duimnael|Die steniging van die duiwel in 2006.]] Wanneer hulle terug is in Mina, voer die pelgrims ’n simboliese steniging van die duiwel (''Ramī al-djamarāt'') uit deur van sonsopkoms tot sonsondergang sewe klippies na die grootste van die drie pilare (''djamarat'') te gooi.<ref name="ngeo" /><ref name=al-Hasani>{{cite book |last=al-Hasani |first=Abu Qanit al-Sharif |title=The Guiding Helper: Main Text and Explanatory Notes |url=https://books.google.com/books?id=wKZJAgAAQBAJ&pg=PA220 |year=2009 |publisher=Lulu.com |isbn=978-1-4452-3791-6 |page=220}}</ref> Hulle gooi nie dié dag klippe na die ander twee pilare nie.<ref>{{cite web |url=http://www.easyhajj.co.uk/throwingpebbles.php |title=easyhajj.co.uk |publisher=easyhajj.co.uk |access-date=19 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521140626/http://www.easyhajj.co.uk/throwingpebbles.php |archive-date=21 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die drie pilare verteenwoordig Satan.<ref>{{cite book |author=Nigosian |title= Islam: Its History, Teaching, and Practices |url=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC&pg=PA112|year=2004 |isbn= 0-253-21627-3 |page=112}}</ref> Die ''djamarat'' (enkelvoud: ''djamra'') van oos na wes word genoem: * Die kleinste ''djamra'' (الجمرة الصغرى, ''al-jamrah aṣ-ṣughrā''); * Die middelste ''djamra'' (الجمرة الوسطى, ''al-jamrah al-wusṭā''); * Die grootste ''djamrah'' (الجمرة الكبرى, ''al-jamrah al-kubrā''). Die steniging is ’n simboliese daad wat Abraham se hadj weerspieël, toe hy klippe na drie pilare gegooi het wat die duiwel verteenwoordig: die grootste pilaar verteenwoordig Abraham se versoeking om Ismael nie te offer nie; die middelste een Hagar se versoeking om hom te keer; en die kleinste een Ismael se versoeking om te keer dat hy geoffer word. Die duiwel is elke keer verslaan. Dit verteenwoordig ook die mens se wegbeweeg van sy self en die handeling om sy lae begeertes en wense te verwerp en hom aan God te onderwerp.<ref>Ayatollah al Hajj ash‑Shaikh Husain Mazaheri, ''[http://al-islam.org/secretsofthehajj/5.htm Secret of the Hajj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228061542/http://www.al-islam.org/secretsofthehajj/5.htm |date=28 Desember 2010 }}''.</ref> Die klippies kan vanaf die veelvlakkige [[Djamarat-brug]] of op die grondvlak gegooi word. Om veiligheidsredes is die pilare in 2004 deur lang mure vervang, waar die klippe opgevang word nadat hulle gegooi is;<ref name=Marshall90>{{cite book |last= |first= |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |url=https://books.google.com/books?id=H_m14NlQQMYC&pg=PA90 |accessdate=2 September 2014 |year=2011 |publisher=Marshall Cavendish Corporation |isbn=978-0-7614-7926-0 |page=90}}</ref><ref name=Mohamed54>{{cite book | editor1-first= Mohamed |editor1-last= Gad-el-Hak |title=Large-Scale Disasters: Prediction, Control, and Mitigation |url=https://books.google.com/books?id=nfDs5KWqyzcC&pg=PA54 |accessdate=13 Januarie 2015 |year=2008 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-47229-6 |page=54}}</ref> baie pelgrims het voorheen mense aan die oorkant per ongeluk raakgegooi. ; Diere-offering Ná die steniging word diere geslag om die storie van Abraham en Ismael te gedenk. Tradisioneel het die pelgrims self diere geslag, maar vandag koop hulle ’n bewys in Mekka en die diere word dan op die 10de namens hulle geslag sonder dat hulle teenwoordig hoef te wees. Moderne slagplase verwerk die vleis en dit word na arm mense regoor die wêreld gestuur.<ref name="ngeo" /><ref name="RESA" /> Terselfdertyd offer Moslems regoor die wêreld diere tydens ’n driedaagse fees, [[Eid-oel-Adha]].<ref name="bbc.co.uk" /> ; Haarverwydering Nadat ’n dier geslag is, volg nog ’n belangrike ritueel van die hadj: die skeer of knip van hare. Die mans skeer of knip hul hare op die dag van Eid al-Adha, en vroue knip die punte van hul hare af.<ref name=BBC>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/hajj_1.shtml |title=Hajj: pilgrimage to Mecca |date=8 September 2009 |publisher=BBC |access-date=6 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103141339/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/hajj_1.shtml |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name=Long21>{{cite book |last=Long |title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= http://books.google.com./books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA21 |year=1979 |isbn= 0-87395-382-7 |page=21}}</ref><ref>Sahih Muslim Hadith no:2985,2994</ref> ; Tawaf al-Ifaada [[Lêer:Kaaba 2.JPG|duimnael|Pelgrims voer die tawaf om die Kaäba uit.]] Op dieselfde of die volgende dag besoek pelgrims weer Al-Masdjid al-Haram in Mekka vir nog ’n tawaf, bekend as Tawaf al-Ifaada, ’n verpligte deel van die hadj.<ref name="Long21" /> Dit simboliseer ’n haas om op God te reageer en liefde teenoor Hom te betoon. Die nag van die 10de word weer in Mina deurgebring. === Vierde dag: 11 Dhu'l Hidjdja === Van die middag tot met sonsondergang gooi pelgrims weer klippe na elk van die drie pilare in Mina.<ref name="al-Hasani" /> === Vyfde dag: 12 Dhu'l Hidjdja === Op 12 Dhu'l Hidjdja volg dieselfde prosedure van die steniging van die duiwel.<ref name="al-Hasani" /> Pelgrims mag voor sonsondergang van Mina na Mekka reis. === Laaste dag by Mina: 13 Dhu'l Hidjdja === As hulle nie op die 12de kon vertrek nie of self besluit het om langer te bly, moet die perlgrims weer die steniging van die duiwel uitvoer voordat hulle na Mekka terugkeer.<ref name="al-Hasani" /> ; Tawaf al-Wadaa Eindelik, voordat hulle Mekka verlaat, moet pelgrims ’n laaste tawaf, Tawaf al-Wadaa, uitvoer. "Wadaa" beteken "om tot siens te sê". Die pelgrims loop sewe keer antikloksgewys om die Kaäba en as hulle kan, soen hulle die Kaäba of raak daaraan.<ref name="ngeo" /> === Reis na Medina === Hoewel dit nie deel van die hadj is nie, kan pelgrims nou na Medina en [[Al-Masdjid an-Nabawi]] (Moskee van die Profeet) reis. Laasgenoemde bevat Mohammed se graftombe.<ref name="RESA" /> Die [[Quba-moskee]] en [[Moskee van die Twee Kieblas]] word ook gewoonlik besoek.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QlozJ12_C-8C&pg=PA32&dq=Quba+Mosque+Qiblatain&hl=en&ei=QDsdTb6-CZSxhAf21Iy3Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=Quba%20Mosque%20Qiblatain&f=false |title=A life that matters: a spiritual experience |author=Norani Noridin |author2=Nordin Yusof |publisher=The Other Press |page=32 |isbn=9789675062025}}</ref> == Reëlings en geriewe == [[Lêer:Saudi security forces on parade - Flickr - Al Jazeera English (16).jpg|duimnael|’n Saoedi-veiligheidswag aan diens tydens die hadj.]] Om elke jaar die nodige reëlings vir die toenemende getal pelgrims te tref is ’n logistieke probleem vir die regering van [[Saoedi-Arabië]], wat sedert die 1950's meer as $100&nbsp;miljard bestee het om geriewe te verbeter.<ref name="Campo283" /><ref name=Harrison156/> Belangrike kwessies soos huisvesting, vervoer, sanitasie en gesondheidsorg is grootliks verbeter deur die instelling van verskeie ontwikkelingsprogramme deur die regering, met die gevolg dat daar deesdae moderne geriewe is en verskeie rituele maklik uitgevoer kan word.<ref name="RESA" /> Kwotas word dikwels vir verskillende lande vasgestel om die getal besoekers te beheer en veiligheidsmagte en kameras sorg vir algehele veiligheid tydens die hadj.<ref name="Campo283" /><ref name="Harrison156" /><ref>{{cite news |title=Dhaka seeks reconsidering 20pc cut in Hajj pilgrims quota |url=http://www.thedailystar.net/dhaka-seeks-reconsidering-20pc-cut-in-hajj-pilgrims-quota-12057 |access-date=2 September 2014 |newspaper=The Daily Star |date=19 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307004609/https://www.thedailystar.net/dhaka-seeks-reconsidering-20pc-cut-in-hajj-pilgrims-quota-12057 |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Hajj pilgrimage 2011: by numbers |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8867639/Hajj-pilgrimage-2011-by-numbers.html |access-date=1 September 2014 |newspaper=Telegraph |date=3 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215232353/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8867639/Hajj-pilgrimage-2011-by-numbers.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Verskeie instellings en regeringsprogramme soos hadj-subsisies help pelgrims hul koste dek.<ref>{{cite web |url=http://uphajcommittee.com/history.htm |title=History of Haj Announcement India |publisher=Government of Uttar Pradesh, India |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904012443/http://uphajcommittee.com/history.htm |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 September 2016 }}</ref> == Vervoer == Pelgrims reis gewoonlik in groepe na die hadj. In die vroeë 19de eeu is reise in karavane oor land onderneem, en later het hulle meestal met stoomskepe gereis. Dit het ’n tyd lank geduur<ref>{{cite book |last=Elfenbein |first=Caleb Heart Iyer |title=Differentiating Islam: Colonialism, Sayyid Qutb, and Religious Transformation in Modern Egypt |url=https://books.google.com/books?id=8HPg4dgR5XEC&pg=PA209 |accessdate=29 Augustus 2014 |year=2008 |publisher=ProQuest |isbn=978-0-549-98771-0 |page=209}}</ref> tot lugvervoer die mees algemene manier van reis geword het; Egipte het in 1937 die eerste lugdiens vir hadj-reisigers ingestel.<ref name=Long48>{{cite book |last=Long |first=David E.|title=The Hajj Today: A Survey of the Contemporary Pilgrimage to Makkah |url= https://books.google.com/books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA48 |year=1979 |publisher=SUNY Press |isbn= 0-87395-382-7 |page=48}}</ref><ref name="Miller2006">{{cite journal|last1=Miller|first1=M. B.|title=Pilgrims' Progress: The Business of the Hajj|journal=Past & Present |volume=191 |issue=1 |year=2006 |pages=189–228 |issn=0031-2746 |doi=10.1093/pastj/gtj009}}</ref> Vandag bied baie reisagente en lugdienste hadj-pakkette aan wat reisreëlings en huisvesting insluit.<ref>{{cite book |editor1-first=David |editor1-last=Harrison|title=Tourism and the Less Developed World: Issues and Case Studies |url=https://books.google.com/books?id=blJpqa-XApQC&pg=PA157 |accessdate=29 Augustus 2014|year=2001 |publisher=CABI |isbn=978-0-85199-433-8 |page=157}}</ref> [[Koning Abdoelaziz Internasionale Lughawe|Lughawens in Djedda]] en [[Medina]] het [[Koning Abdoelaziz Internasionale Lughawe#Hadj-terminaal|spesiale terminale vir pelgrims]].<ref name=RESA2>{{cite web |url=http://www.saudiembassy.net/about/country-information/transportation_and_communication/air_travel.aspx |title=Air Travel |date=2013 |work=Royal Embassy of Saudi Arabia |access-date=29 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051832/http://www.saudiembassy.net/about/country-information/transportation_and_communication/air_travel.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Pilgrims Start Arriving From India, Pakistan as Haj Terminal Is Officially Opened |url=http://www.arabnews.com/node/276926 |work=Arab News |access-date=26 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222073510/http://www.arabnews.com/node/276926 |archive-date=22 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baie [[lughawe|lughawens]] in ander lande het ook spesiale terminale wat die vertrek en terugkeer van pelgrims vergemaklik.<ref>{{cite web |url=http://www.world-guides.com/asia/india/delhi/new-delhi/new_delhi_airport.html |title=New Delhi Indira Gandhi International Airport (DEL) Information |date=2014 |work=World Guides |publisher=TravelSmart Ltd |access-date=29 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055048/http://www.world-guides.com/asia/india/delhi/new-delhi/new_delhi_airport.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Baie lugdienste het ekstra vlugte tydens die hadj om die groot getal pelgrims te akkommodeer.<ref name="Harrison156" /><ref name="RESA2" /> Tydens die hadj reis pelgrims per bus of te voet tussen die verskillende terreine. Die Saoedi-regering beheer voertuigtoegang tot dié besige gebiede streng. Soms duur ’n reis ure weens die swaar voertuig- of voetgangerverkeer. In 2010 het die Saoedi-regering ’n enkelspoor ingestel tussen Arafat, Moezdalifa en Mina. Dit verkort die reis tydens die kritieke "Nafra" van Arafat na Moezdalifa tot minute. Dit is egter nie toeganklik vir alle pelgrims nie en word streng beheer. Tans kan dit sowat 500&nbsp;000 mense vervoer. == Moderne probleme met skarebeheer == Die getal pelgrims het die afgelope jare geweldig toegeneem, en dit het gelei tot verskeie ongelukke en sterftes weens verdringing. Die eerste groot ongeluk in moderne tye het in 1990 plaasgevind, toe ’n toeloop in ’n tonnel by Medina die dood van 1&nbsp;462 mense veroorsaak het.<ref>{{cite web |url=http://bigstory.ap.org/article/aa29c2ecc36d4b748fedbb40d36b335f/glance-major-hajj-related-incidents-saudi-arabia |title=Glance at major hajj-related incidents in Saudi Arabia |work=Associated Press |date=11 September 2015 |access-date=10 Oktober 2015 |language=pt |archive-url=https://www.webcitation.org/6cAiKZqk6?url=http://bigstory.ap.org/article/aa29c2ecc36d4b748fedbb40d36b335f/glance-major-hajj-related-incidents-saudi-arabia |archive-date=10 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Daarna is verskeie skarebeheermaatreëls in werking gestel om veiligheid te verseker. Weens die groot skares het party van die rituele meer simbolies geword. Dit is byvoorbeeld nie meer nodig om die Swart Steen te soen nie. Pelgrims kan bloot daarna wys in elke omsirkeling van die Kaäba. Die pilare vir die gooi van klippe is ook in 2004 verander in lang mure met plekke daaronder waar die die klippe opgevang word.<ref name="Marshall90" /><ref name="Mohamed54" /> Nog ’n voorbeeld is die offering van diere wat nou deur aangewese slagplase hanteer word sonder dat pelgrims self teenwoordig hoef te wees.<ref name="AtoZ" /><ref name=CGOIJ>{{cite web |url=http://cgijeddah.mkcl.org/Content.aspx?ID=752&PID=682 |title=Rituals of Haj Sacrifice |author= |date=3 Oktober 2013 |work=Consulate General of India, Jeddah |publisher= |accessdate=24 Oktober 2015 |archive-date=28 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128140743/http://cgijeddah.mkcl.org/Content.aspx?ID=752&PID=682 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.adahi.org/adahisite/default.aspx |title=The Saudi Project for Utilization of Hajj Meat |work=ADAHI |access-date=24 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722221726/http://www.adahi.org/adahisite/default.aspx |archive-date=22 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vir 2016 se hadj het die Saoedi-regering ook elektroniese [[GPS]]-opsporingsarmbande beskikbaar gestel.<ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/saudi-arabia-introduces-bracelets-hajj-safety-160630131905794.html |title=Hajj 2016: Saudi Arabia introduces bracelets for safety |website=www.aljazeera.com |access-date=15 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809202848/https://www.aljazeera.com/news/2016/06/saudi-arabia-introduces-bracelets-hajj-safety-160630131905794.html |archive-date=9 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ondanks dié veiligheidsmaatreëls kan voorvalle steeds voorkom tydens die hadj wanneer daar ’n toeloop is of platforms meegee onder die gewig van die baie besoekers. In 2015 het ’n toeloop die dood van 769 mense en die besering van 934 mense veroorsaak, volgens die Saoedi-owerhede.<ref name="Gambrell" /><ref name="BBC-25SEP">{{cite news |title=Hajj stampede: Saudis face growing criticism over deaths |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-34357383 |access-date=25 September 2015 |work=BBC |date=25 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331200127/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-34357383 |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In ’n verslag van Associated Press is die dodetal op 1&nbsp;470 geraam na aanleiding van amptelike verslae van ander lande, en dit maak dit die grootste sodanige ramp tot op datum.<ref name="Gambrell">{{cite news |title=Saudi crush was deadliest hajj tragedy ever |url=http://news.yahoo.com/ap-exclusive-saudi-hajj-disaster-deadliest-ever-strike-111906027.html |access-date=10 Oktober 2015 |work=Associated Press |date=10 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110919/http://news.yahoo.com/ap-exclusive-saudi-hajj-disaster-deadliest-ever-strike-111906027.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kommer is in 2013 en 2014 uitgespreek oor die verspreiding van [[Midde-Ooste]]rse asemhalingsindroom weens die groot skares.<ref name="time 2013">{{cite news |url=http://science.time.com/2013/10/16/as-the-hajj-unfolds-in-saudi-arabia-a-deep-look-inside-the-battle-against-mers/ |title=As the Hajj Unfolds in Saudi Arabia, A Deep Look Inside the Battle Against MERS |publisher=Time |date=16 Oktober 2013 |access-date=17 Oktober 2013 |last=Katz |first=Andrew |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229080716/https://science.time.com/2013/10/16/as-the-hajj-unfolds-in-saudi-arabia-a-deep-look-inside-the-battle-against-mers/ |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Eaves |first1=Elisabeth |title=WHO's Maurizio Barbeschi Talks About MERS and Mass Events |url=http://thebulletin.org/whos-maurizio-barbeschi-talks-about-mers-and-mass-events7230 |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |date=9 Junie 2014 |access-date=9 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200759/http://thebulletin.org/whos-maurizio-barbeschi-talks-about-mers-and-mass-events7230 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die Saoedi-minister van gesondheid is geen gevalle van dié siekte nog onder pelgrims bespeur nie.<ref name="vancouversun">{{cite news | url=http://www.vancouversun.com/health/Spain+reports+first+MERS+case+woman+travelled+Saudi+Arabia+Hajj/9133754/story.html | title=Spain reports its first MERS case; woman travelled to Saudi Arabia for Hajj | newspaper=The Vancouver Sun | date=7 November 2013 | accessdate=12 November 2013 | last=Branswell | first=Helen | agency=The Canadian Press | archive-date=25 Desember 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225120349/http://www.vancouversun.com/health/Spain+reports+first+MERS+case+woman+travelled+Saudi+Arabia+Hajj/9133754/story.html%20 | url-status=dead }}</ref> == Betekenis == Die hadj het vir Moslems ’n godsdienstige sowel as sosiale betekenis. Buiten dat dit ’n godsdiensplig is, hou dit vir hulle ’n spirituele belang in wat hulle ’n geleentheid tot selfvernuwing gee.<ref>{{cite book |editor1-first=Aziz |editor1-last=Sheikh |title=Caring for Muslim Patients |url=https://books.google.com/books?id=mgwiloFTrKwC&pg=PA96 |accessdate=2 September 2014 |year=2008 |publisher=Radcliffe Publishing |isbn=978-1-85775-812-2 |page=96}}</ref> Die hadj dien as ’n herinnering aan die Oordeelsdag, wanneer mense voor God te staan sal kom.<ref>{{cite book |last=Powell |first=William |title=Saudi Arabia and Its Royal Family |url=https://books.google.com/books?id=ytVtAAAAMAAJ&pq=PA113 |accessdate=7 Oktober 2014 |year=1982 |publisher=Lyle Stuart |isbn=978-0-8184-0326-2 |page=113}}</ref> [[Hadit]]-geskrifte (aanhalings van Mohammed) lê klem op verskeie voordele wat ’n pelgrim geniet as hy die hadj suksesvol afgelê het.<ref group="nota">Volgens een van dié aanhalings het die profeet gesê: ''"Wie ook al die hadj vir Allah voltooi het en nie seksuele omgang met sy vrou gehad en nie booshede of sonde gepleeg het nie, sal (sonder sonde van die hadj af) terugkeer asof hy opnuut gebore is."'' [http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/026-sbt.php#002.026.596 Sahih al-Bukhari, 2:26:596] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920233321/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/026-sbt.php#002.026.596 |date=20 September 2016 }}</ref> Ná hul terugkeer kan pelgrims die titel "Al-Hadji" voor hul naam skryf en word hulle met respek in die Moslemgemeenskap bejeën.<ref name="Andrea67">{{cite book |author=Andrea Schulte-Peevers |title=Oman, UAE & Arabian Peninsula |url=https://books.google.com/books?id=D8hmZIAaTGQC&pg=PA67 |year=2010 |publisher=Lonely Planet |isbn=978-1-74179-145-7 |page=67}}</ref> Islam-geleerdes meen egter die hadj behoort ’n aanduiding van ’n persoon se godsdiensverbintenis te wees en nie beskou te word as ’n meting van sy sosiale status nie.<ref name="Andrea67" /> Die hadj bring Moslems van oor die hele wêreld bymekaar en verenig hulle ongeag hul ras, kleur en kultuur, en dit dien as ’n simbool van gelykheid.<ref name="Nigosian111" /><ref name=BBC /> Volgens ’n studie van 2008 oor die uitwerking van die deelname aan die hadj onder Islam-pelgrims word Moslemgemeenskappe positiewer en verdraagsamer ná die hadj. Die studie, met die titel ''Estimating the Impact of the Hajj: Religion and Tolerance in Islam's Global Gathering'', wat in samewerking met die [[Harvard-universiteit]] se John F. Kennedy-regeringskool gedoen is, dui aan die hadj "verhoog die geloof in gelykheid en harmonie onder etniese groepe en Islamitiese seksies en lei tot gunstiger houdings jeens vroue, insluitende ’n groter aanvaarding van hul opvoeding en werkneming", en "hadjies glo meer geredelik in vrede, en in gelykheid en harmonie onder aanhangers van verskillende gelowe".<ref>{{cite web |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1124213 |title=Estimating the Impact of the Hajj: Religion and Tolerance in Islam's Global Gathering |publisher=Papers.ssrn.com |date= |accessdate=19 Desember 2011}}</ref> Die Amerikaanse menseregte-aktivis [[Malcolm X]] het die sosiologiese atmosfeer wat hy in die 1960's op sy hadj ervaar het, as volg beskryf: {{quote|''Daar was tienduisende pelgrims, van oor die hele wêreld. Hulle was van alle kleure, van blonde mense met blou oë tot swart Afrikane. Maar ons het almal aan dieselfde ritueel deelgeneem, en ’n gees van eenheid en broederskap ervaar wat my ondervindings in Amerika my laat glo het nooit kan bestaan tussen wit en nie-wit nie. Amerika behoort Islam te verstaan, want dit is die een geloof wat die rasseprobleem uit sy gemeenskap uitwis. Jy kan geskok wees dat ek dié woorde uiter. Maar wat ek op hierdie pelgrimstog gesien en ervaar het, het my oorreed om baie van my vorige gedagtepatrone te wysig.''<ref name="XHaley1999">{{cite book |author1=Malcolm X |author2=Alex Haley |title=The Autobiography of Malcolm X |url=https://books.google.com/books?id=NlkifTXux_cC |accessdate=26 Februarie 2013 |year=1999 |publisher=Ballantine Books |isbn=978-0-345-35068-8 |page=346}}</ref>}} [[Lêer:Masjid al-Haram panorama.JPG|duimnael|senter|800px|<center>’n Panoroma van Al-Masdjid al-Haram tydens die hadj van 2007.</center>]] == Getal pelgrims per jaar == [[Lêer:Annual human migration world map.svg|duimnael|Piktografiese wêreldkaart wat die grootste periodieke menslike migrasie-gebeurtenisse vergelyk<ref>{{cite web|title=Chinese New Year: The World's Largest Human Migration Is About To Begin|first=Niall|last=McCarthy|publisher=Forbes|url=http://forbes.com/sites/niallmccarthy/2018/02/14/chinese-new-year-the-worlds-largest-human-migration-is-about-to-begin-infographic}}</ref>]] Daar was die afgelope 92 jaar ’n aansienlike toename in die getal pelgrims, en die getal buitelandse pelgrims het met sowat 2&nbsp;824 persent toegeneem, van 58&nbsp;584 in 1920 tot 1&nbsp;752&nbsp;932 in 2012.<ref name=History>[http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-139473-Number-of-foreign-Hajis-grows-by-2824-percent-in-92-years "Increase in Pilgrims"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102022130/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-139473-Number-of-foreign-Hajis-grows-by-2824-percent-in-92-years |date= 2 November 2012 }}, ''The News International''. URL besoek op 12 Maart 2013.</ref> Vanweë ontwikkelings en uitbreidings by Al-Masdjid al-Haram het die Saoedi-regering die getal pelgrims in 2013 beperk.<ref>{{cite press release | url=http://mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/21917/Reduction+in+Hajj+2013+Quota | title=Reduction in Hajj 2013 Quota | publisher=Ministry of External Affairs, Government of India | date=8 Julie 2013 | accessdate=17 September 2014 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://ph.news.yahoo.com/saudi-arabia-cuts-hajj-quota-foreign-pilgrims-20-213053607.html |title=Saudi Arabia cuts Hajj Quota for foreign pilgrims by 20 percent |publisher=Yahoo News |date=19 Junie 2013 |access-date=17 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082549/https://ph.news.yahoo.com/saudi-arabia-cuts-hajj-quota-foreign-pilgrims-20-213053607.html |archive-date=15 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die getalle het sedert 1920 soos volg toegeneem: {| class="wikitable sortable" ! Jaar !! [[Islamitiese kalender|AH]] !! Plaaslik pelgrims!! Buitelandse pelgrims !! Totaal |- | 1920 || 1338 || || 58&nbsp;584<ref name="History" /> || |- | 1921 || 1339 || || 57&nbsp;255<ref name="History" /> || |- | 1922 || 1340 || || 56&nbsp;319<ref name="History" /> || |- | 1950 || 1369 || || (sowat) 100&nbsp;000<ref name="Marshall86" /> || |- | 1995 || 1415 || || 910&nbsp;157<ref>{{cite web |title=Ministry of Pilgrimage releases Hajj statistics |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=19 April 1996 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1996/news/page170.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060047/http://www.saudiembassy.net/archive/1996/news/page170.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || |- | 1996 || 1416 || 784&nbsp;769 || 1&nbsp;080&nbsp;465<ref name=RESA1997>{{cite web |title=Record number of pilgrims arrive for 1417 Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=15 April 1997 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318145148/https://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;865&nbsp;234 |- | 1997 || 1417 || 774&nbsp;260 || 1&nbsp;168&nbsp;591<ref name="RESA1997" /> || 1&nbsp;942&nbsp;851 |- | 1998 || 1418 || 699&nbsp;770 || 1&nbsp;132&nbsp;344 || 1&nbsp;832&nbsp;114<ref>{{cite web |title=Final statistics for Hajj 1418 pilgrims |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=8 April 1998 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303214712/https://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx |archive-date=3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 1999 || 1419 || 775&nbsp;268 || 1&nbsp;056&nbsp;730 || 1&nbsp;831&nbsp;998 |- | 2000 || 1420 || 466&nbsp;430<ref name="RESA2000" /> || 1&nbsp;267&nbsp;355 || 1&nbsp;733&nbsp;785<ref name=RESA2000>{{cite web |title=Ministry of Pilgrimage figures released for 1420 Haj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=20 Maart 2000 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2000/news/Page460.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331043722/https://www.saudiembassy.net/archive/2000/news/Page460.aspx |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2001 || 1421 || 440&nbsp;808 || 1&nbsp;363&nbsp;992 || 1&nbsp;804&nbsp;800<ref>{{cite web |title=Successful culmination of Hajj 1421 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=9 Maart 2001 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311190439/https://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx |archive-date=11 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2002 || 1422 || 590&nbsp;576 || 1&nbsp;354&nbsp;184 || 1&nbsp;944&nbsp;760 |- | 2003 || 1423 || 493&nbsp;230 || 1&nbsp;431&nbsp;012 || 1&nbsp;924&nbsp;242<ref>{{cite web |title=Tragic deaths reported in crowding at Mina |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=11 Februarie 2003 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2003/news/page499.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307022730/https://www.saudiembassy.net/archive/2003/news/page499.aspx |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2004 || 1424 || 473&nbsp;004<ref name=culmination>{{cite web |title=Culmination of 1424 Hajj witnesses stampede deaths |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=1 Februarie 2004 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page759.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305131347/https://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page759.aspx |archive-date=5 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;419&nbsp;706<ref>{{cite web |title=Hajj proceeding without incident |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=30 Januarie 2004 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page764.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305085922/https://www.saudiembassy.net/archive/2004/news/page764.aspx |archive-date=5 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;892&nbsp;710<ref name="culmination" /> |- | 2005 || 1425 || (sowat) 1&nbsp;030&nbsp;000 || 1&nbsp;534&nbsp;769 || (sowat) 2&nbsp;560&nbsp;000<ref>{{cite web |title=Prince Abdulmajeed declares Hajj 1425 a success |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=25 Januarie 2005 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826144637/https://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx |archive-date=26 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2006 || 1426 || 573&nbsp;147 || 1&nbsp;557&nbsp;447 || 2&nbsp;130&nbsp;594<ref>{{cite web |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page919.aspx |title=Number of Hajj pilgrims tops 2 million |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=10 Januarie 2006 |access-date=16 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316184801/https://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page919.aspx |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2006 || 1427 || 724&nbsp;229 || 1&nbsp;654&nbsp;407 || 2&nbsp;378&nbsp;636<ref>{{cite web |title=More than 2.3 million pilgrims perform the Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=30 Desember 2006 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229035136/https://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx |archive-date=29 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2007 || 1428 || 746&nbsp;511 || 1&nbsp;707&nbsp;814 || 2&nbsp;454&nbsp;325<ref>{{cite web |title=More than 1.7 million pilgrims have arrived in Saudi Arabia for the Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=17 Desember 2007 |url=http://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302213726/https://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx |archive-date=2 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2008 || 1429 || || 1&nbsp;729 841<ref>{{cite web |title=Record number of pilgrims arrive for Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=6 Desember 2008 |url=http://www.saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx |access-date=30 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304184226/http://saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || |- | 2009 || 1430 || 154&nbsp;000 || 1&nbsp;613&nbsp;000 || 2&nbsp;521&nbsp;000<ref>{{cite web |title=2,521,000 million pilgrims participated in Hajj 1430 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=29 November 2009 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx |access-date=8 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062357/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | 2010 || 1431 || 989&nbsp;798 || 1&nbsp;799&nbsp;601 || 2&nbsp;854&nbsp;345<ref>{{cite web |title=2.8 million pilgrims participated in Hajj 1431 |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=18 November 2010 |url=http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm |access-date=28 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109210141/http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm |archive-date=9 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | 2011 || 1432 || 1&nbsp;099&nbsp;522 || 1&nbsp;828&nbsp;195 || 2&nbsp;927&nbsp;717<ref>{{cite web |title=2,927,717 pilgrims performed Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=6 November 2011 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx |access-date=16 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430192735/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx |archive-date=30 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- | 2012 || 1433 || 1&nbsp;408&nbsp;641 || 1&nbsp;752&nbsp;932 || 3&nbsp;161&nbsp;573<ref>{{cite web |title=3,161,573 pilgrims perform Hajj this year |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=27 Oktober 2012 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10271201.aspx |access-date=12 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530224201/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10271201.aspx |archive-date=30 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- | 2013 || 1434 || (sowat) 700&nbsp;000<ref>{{cite news |title=Two million pilgrims taking place in Hajj |publisher=Euronews |date=14 Oktober 2013 |url=http://www.euronews.com/2013/10/14/two-million-pilgrims-taking-part-in-hajj-at-mecca-reach-mount-arafat/ |access-date=13 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319062016/https://www.euronews.com/2013/10/14/two-million-pilgrims-taking-part-in-hajj-at-mecca-reach-mount-arafat |archive-date=19 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || 1&nbsp;379&nbsp;531<ref>{{cite web |title=1,379,531 pilgrims from 188 countries arrived for Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=13 Oktober 2013 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10131302.aspx |access-date=13 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304065109/http://saudiembassy.net/latest_news/news10131302.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;061&nbsp;573 |- | 2014 || 1435 || (sowat) 700&nbsp;000<ref name="AN2014" /> || 1&nbsp;389&nbsp;053<ref>{{cite web |title=Small increase in foreign pilgrims |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=2 Oktober 2014 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10021401.aspx |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055329/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news10021401.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;089&nbsp;053<ref name=AN2014>{{cite news |title=Pilgrims stone 'devil' in last major Haj ritual; Eid Al-Adha begins |publisher=Arab News |date=6 Oktober 2014 |url=http://www.arabnews.com/featured/news/639656 |access-date=7 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223405/http://www.arabnews.com/featured/news/639656 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2015 || 1436 || (sowat) 615&nbsp;059 || 1&nbsp;384&nbsp;941<ref>{{cite web |title=1,384,941 foreign pilgrims participated in Hajj |publisher=Royal Embassy of Saudi Arabia |date=22 September 2015 |url=http://www.saudiembassy.net/latest_news/news09221501.aspx |access-date=26 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111822/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news09221501.aspx |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> || (sowat) 2&nbsp;000&nbsp;000<ref name="TheDailyStar2015" /> |- | 2016 || 1437 || (sowat) 537&nbsp;537 || 1&nbsp;325&nbsp;372 || (sowat) 2&nbsp;000&nbsp;000<ref>[http://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/2016/09/11/%D9%87%D9%8A%D8%A6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AE%D8%B7%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D9%88800-%D8%A3%D9%84%D9%81.html Pilgrims in 1437, ''Saudi Today''] URL besoek op 1 Oktober 2016</ref><ref>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/photography/hajj-pilgrimage-in-pictures-saudia-arabia-muslims-mecca-a7311251.html Eid al-Adha: Saudi Arabia's Hajj pilgrimage in pictures, ''The Independent'', 16 September 2016] URL besoek op 1 Oktober 2016</ref> |- | 2017 || 1438 || 600&nbsp;108|| 1&nbsp;752&nbsp;014 || 2&nbsp;352&nbsp;122<ref name=stats>{{cite web |url=https://www.stats.gov.sa/en/28 |title=Haj Statistics |date=2017 |website=General Authority for Statistics, Kingdom of Saudi Arabia |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418021552/https://www.stats.gov.sa/en/28 |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | 2018 || 1439 || 612&nbsp;953 || 1&nbsp;758&nbsp;722|| 2&nbsp;371&nbsp;675<ref name=stats /> |} == Galery == <center><gallery> Lêer:Mount Safa Mecca.jpg|Die heuwel Safa in Al-Masdjid al-Haram. Lêer:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|Al-Masdjid al-Haram. Lêer:Aqaba the big one.jpg|Die grootste djamara (pilaar). Lêer:Zamzamwill.JPG|Pelgrims besoek die Zamzam-put. Lêer:Mount Arafat.jpg|Berg Arafat. Lêer:Mecca-1850.jpg|Uitbeelding van Mekka in 1850. </gallery></center> == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * {{cite book | last = Bianchi | first = Robert R. | year = 2004 | title = Guests of God: Pilgrimage and Politics in the Islamic World | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-517107-5}} * {{cite book | last = Hammoudi | first = Abdellah | year = 2006 | title = A Season in Mecca: Narrative of a Pilgrimage | publisher = Hill and Wang | isbn = 978-0-8090-7609-3}} * Khan, Qaisra, "Hajj & 'Umra", in ''Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God'' (2 vols.), reds. C. Fitzpatrick en A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, Vol I, bl.&nbsp;239–245. * {{cite book | last = Trojanow | first = Ilija | year = 2007 | title = Mumbai To Mecca: A Pilgrimage to the Holy Sites of Islam | publisher = Haus Publishing | isbn = 978-1-904950-29-5 | authorlink = }} == Eksterne skakels == * [http://www.hajjumrahguide.com/hajj_stepbystep.html Hajj: step by step]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.islam-globe.com/books/Fisabilillah/12%20Ultimate%20Journey.pdf Hajj & Umrah – Journey of a Lifetime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305051412/http://www.islam-globe.com/books/Fisabilillah/12%20Ultimate%20Journey.pdf |date= 5 Maart 2016 }} – ’n e-boek * [http://www.qul.org.au/islamic-occasions/hajj-the-pilgrimage Hajj – ''The Pilgrimage''] – oor die hadj * [http://www.islamicity.com/mosque/hajj Hadj-inligtingsentrum] – ’n aanlyn bron by IslamiCity * {{Commons-kategorie inlyn|Hajj}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Hajj|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Hadj| ]] [[Kategorie:Arabiese woorde]] pqmnymy3n3bbpqnctc9akvwiyty32io 0 118812 2900547 2718534 2026-05-01T20:30:18Z SpesBona 2720 Bygewerk 2900547 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Economic Community of West African States <small>([[Engels]])</small><br /> Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest <small>([[Frans]])</small><br /> Comunidade Económica dos Estados da África Ocidental <small>([[Portugees]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state |beeld_vlag = ECOWAS Flag.png |beeld_wapen = ECOWAS logo (cropped).png |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = ECOWAS members.svg |leuse = |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Engels]], [[Frans]] en [[Portugees]] |hoofstad = [[Abuja]], [[Nigerië]] {{Koördinate|9|4|N|7|29|O}} |latd = 9 |latm = 4 |latNS = N |longd = 7 |longm = 29 |longEW = O |grootste_stad = [[Lagos]], [[Nigerië]] {{Koördinate|6|27|N|3|23|O}} |regeringsvorm = Internasionale organisasie |leiertitels = • Voorsitter<br />• Kommissiepresident<br />• Speaker van die parlement |leiername = {{vlagikoon|Sierra Leone}} Julius Maada Bio<br />{{vlagikoon|Gambië}} Omar Touray<br />{{vlagikoon|Senegal}} Moustapha Cissé Lô |oppervlak_rang = |oppervlak_grootte = |oppervlak = 5&nbsp;114&nbsp;162 |oppervlakmi² = 1&nbsp;974&nbsp;589 |persent_water = |bevolking_skatting = 349&nbsp;154&nbsp;000 |bevolking_skatting_jaar = 2015 |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 68,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 176,9 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = $1&nbsp;483&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web|author=Data |url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2013+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=desc |title=GDP, PPP (current international $) &#124; Table |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=8 Augustus 2014}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2015 |BBP_PPP_per_kapita = $4&nbsp;247<ref>{{en}} {{cite web |author=Data |url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.PP.CD/countries |title=GNI per capita, PPP (current international $) &#124; Table |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=8 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614050742/http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.PP.CD/countries |archive-date=14 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $675&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web |author=Data |url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/countries |title=GDP (current US$) &#124; Table |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=8 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609190944/http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/countries |archive-date= 9 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |BBP_rang = $1&nbsp;985 |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • Stigting<br />• Verdrag van Lagos<br />• Verdraghersiening |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[28 Mei]] [[1975]]<br />[[28 Mei]] [[1975]]<br />[[24 Julie]] [[1993]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = {{vlagikoon|Kaap Verde}} [[Kaap Verdiese escudo|escudo]] (CVE)<br /> {{vlagikoon|Ghana}} [[Ghanese cedi|Cedi]] (GHS)&nbsp;^a<br /> {{vlagikoon|Gambië}} [[Gambiese dalasi|Dalasi]] (GMD)&nbsp;^a<br /> {{vlagikoon|Guinee}} [[Guinese frank|Franc]] (GNF)&nbsp;^a<br /> {{vlagikoon|Liberië}} [[Liberiese dollar|Dollar]] (LRD)&nbsp;^b<br /> {{vlagikoon|Nigerië}} [[Nigeriese naira|Naira]] (NGN)&nbsp;^a<br /> {{vlagikoon|Sierra Leone}} [[Sierra Leoniese leone|Leone]] (SLL)&nbsp;^b<br /> [[Wes-Afrikaanse CFA-frank|CFA-frank]] (XOF) |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = WAT |utc_afwyking = [[UTC+00:00|+0]] |tydsone_somer = SCT |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = |skakelkode = |voetskrif = a. Sal vervang word deur die eko.<br />b. Liberië en Sierra Leone het hul belangstelling uitgespreek om by die eco aan te sluit. }} Die '''Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state''' ([[Engels]]: ''Economic Community of West African States'', ''ECOWAS''; [[Frans]]: ''Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest'', ''CEDEAO''; [[Portugees]]: ''Comunidade Económica dos Estados da África Ocidental'', ''CEDEAO'') is 'n gemeenskap van twaalf lande in [[Wes-Afrika]] wat ekonomiese en politieke samewerking nastreef. Dit is aanvullend tot die rol van die [[Afrika-unie]]. [[Lêer:UEMOA and Eco in ECOWAS.svg|duimnael|links|ECOWAS se lidlande: {{sleutel|#008000|UEMOA met die Wes-Afrikaanse franc}} {{sleutel|#ff0000|WAMZ met die beplande Eco-gebied}} {{sleutel|#000080|Slegs ECOWAS ([[Kaap Verde]])}}]] [[Lêer:Supranational African Bodies-en.svg|duimnael|links|'n Euler-diagram van Afrika se interregeringsorganisasies]] [[Lêer:Штаб-квартира ЭКОВАС в Абудже, Нигерия.jpg|duimnael|links|ECOWAS se hoofkwartier in Abuja, Nigerië]] Die drie [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Engels, Frans en Portugees, hoewel daar meer as 1000 tale in hierdie gebied gepraat word en party van hulle, soos [[Ewe (taal)|Ewe]], [[Fula|Fulfulde]], [[Hausa]], [[Mandinka]], [[Wolof]], [[Joroeba]], [[Igbo]] en Ga ook oor die landsgrense heen gebruik word. Dit is op 28 Mei 1975 deur die Verdrag van [[Lagos]] gestig. Die huidige president is Marcel Alain de Souza.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ecowas.int/institutions/ecowas-commission/ |title=ECOWAS Commission |publisher=ECOWAS |accessdate=28 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419235331/https://www.ecowas.int/institutions/ecowas-commission/ |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 28 Januarie 2024 het Niger, Mali en Burkina Faso via 'n gesamentlike verklaring aangekondig dat hulle "sonder versuim" aan ECOWAS onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/mali-burkina-faso-and-niger-quit-ecowas/a-68106116 |title=Mali, Burkina Faso and Niger quit ECOWAS |publisher=Deutsche Welle |date=28 Januarie 2024 |accessdate=28 Januarie 2024}}</ref> Die drie nasies, wat almal tans deur militêre juntas regeer word, het ECOWAS daarvan beskuldig dat hulle " onmenslike" sanksies om die staatsgrepe in elke nasie om te keer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/mali-niger-burkina-faso-withdraw-west-africas-regional-106743815 |title=Mali, Niger and Burkina Faso withdraw from West Africa regional bloc ECOWAS as tensions deepen |publisher=ABC News |accessdate=28 Januarie 2024}}</ref> Onder die ECOWAS-protokol is onmiddellike onttrekking nie moontlik nie, en die drie lidlande kan tot 'n jaar in die blok bly. ECOWAS het in 'n verklaring gesê dat "Burkina Faso, Niger en Mali belangrike lede van die gemeenskap bly en die organisasie bly daartoe verbind om 'n onderhandelde oplossing vir die politieke dooiepunt te vind."<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/28/niger-mali-burkina-faso-announce-withdrawal-from-ecowas |title=Niger, Mali, Burkina Faso announce withdrawal from ECOWAS |publisher=[[Al Jazeera]] |date=28 Januarie 2024 |accessdate=28 Januarie 2024}}</ref> Die onttrekking het op 29 Januarie 2025 in werking getree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/29/military-governments-lead-west-african-trio-out-of-ecowas-regional-bloc |title=Military governments lead West African trio out of ECOWAS regional bloc |publisher=[[Al Jazeera]] |date=29 Januarie 2025 |accessdate=1 Mei 2026}}</ref> == Lidlande == Die ECOWAS het twaalf lidlande: * {{vlagland|Benin}} * {{vlagland|Gambië}} * {{vlagland|Ghana}} * {{vlagland|Guinee}} * {{vlagland|Guinee-Bissau}} * {{vlagland|Ivoorkus}} * {{vlagland|Kaap Verde}} * {{vlagland|Liberië}} * {{vlagland|Nigerië}} * {{vlagland|Senegal}} * {{vlagland|Sierra Leone}} * {{vlagland|Togo}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Economic Community of West African States|Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state}} * {{en}} {{fr}} {{pt}} [http://www.ecowas.int/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Economic-Community-of-West-African-States|title=Economic Community of West African States|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Oktober 2019}} {{Regionale organisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie van Afrika]] [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Afrika-unie]] 3xyeaeyq44ep4d4jw6rlucr79pjhd26 0 123186 2900416 1699473 2026-05-01T13:49:07Z JMK 649 +prent 2900416 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Warner Beach | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = DSCN5033 (7042840817), Warner Beach zu Winklespruit.jpg | beeldbyskrif = | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 30 |latm = 5 |lats = 6 | longd = 30 |longm = 51 |longs = 43 | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = | munisipaliteit = eThekwini | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 10.5% | persent_kleurling = 2.7% | persent_asiër = 4.4% | persent_wit = 82.1% | persent_ander = 0.4% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Engels]] | demografie2_info1 = 63.7% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 28.3% | demografie2_titel3 = [[Zoeloe]] | demografie2_info3 = 4.8% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 3.3% | poskode = 4126 | poskode2 = 4140 | skakelkode = 031 | sensuskode = 599172004 | webwerf = }} '''Warner Beach''' is 'n klein vakansiedorp suid van die Klein-Manzimtotirivier in [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Dit word deur die [[eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit]] geadministreer. Dit is in 1910 deur die landmeter P.A. Warner as 'n woonarea vir regeringspensionarisse uitgelê. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{KwaZulu-Natal saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|ETH}} [[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]] 52oe76t6s7xdkf1y2xcukqbe27uvles 10 138824 2900545 2719718 2026-05-01T20:16:26Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Andesgemeenskap bygevoeg 2900545 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Streeksorganisasies |title = Streeksorganisasies |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Liggame |list1 = * [[AfCFTA]] * [[Afrika-unie]] * [[Andesgemeenskap]] * [[Arabiese Liga]] * [[Asia Cooperation Dialogue]] * [[APEC]] * [[Association of Caribbean States|OCS]] * [[ASEAN]] * [[BBIN]] * [[BIMSTEC]] * [[Karibiese Gemeenskap]] * [[Sentraal-Amerikaanse Integrasiesisteem]] * [[Gemenebes van Onafhanklike State]] * [[Britse Statebond]] * [[Gemeenskap van Latyns-Amerikaanse en Karibiese State]] * [[Raad van Europa]] * [[Oos-Afrika-gemeenskap]] * [[Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state|ECOWAS]] * [[Organisasie vir Ekonomiese Samewerking]] * [[Eurasiese Ekonomiese Unie]] * [[Europese Unie|EU]] * [[GUAM]] * [[Samewerkingsraad van die Arabiese Golfstate]] * [[IORA]] * [[Latyns-Amerikaanse Parlement]] * [[Melanesian Spearhead Group]] * [[Mercosur]] * [[NAVO]] * [[Nordiese Raad]] * [[Organisasie van Amerikaanse State|OAS]] * [[Pacific Islands Forum|PIF]] * [[Polynesian Leaders Group]] * [[Regional Comprehensive Economic Partnership|RCEP]] * [[Shanghai-samewerkingsorganisasie|SCO]] * [[Suid-Asiatiese Assosiasie vir Streeksamewerking|SAARC]] * [[TAKM]] * [[Trilaterale Samewerkingssekretariaat]] * [[Turkse Raad]] * [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] * [[Visegrád-groep|V4]] * [[Vierhoekige Veiligheidsdialoog]] * [[Wes-Nordiese Raad]] |group2 = Onderwerpe |list2 = * [[Streekintegrasie]] * [[Lys van streeksorganisasies volgens bevolking|Streeksorganisasies volgens bevolking]] * [[Regionalisme (internasionale verhoudinge)]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorie:Politieke reekssjablone]] </noinclude> r9xocqavroadwp4ovxm3fbtv0iu7xiu 0 140759 2900593 2843745 2026-05-02T03:48:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900593 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bullying on Instituto Regional Federico Errázuriz (IRFE) in March 5, 2007.jpg|duimnael|'n Leerling boelie 'n ander een deur fisieke aanranding by 'n skool in [[Chili]].]] 'n '''Boeliery''' is skade wat iemand anders doelbewus aangedoen word deur 'n '''boelie''', of '''bullebak'''. Dit kan gebeur deur die ander persoon te dreig of seer te maak.<ref name="Louw" /> Boelies, veral op skool, teiken meestal kinders wat blyk om weerloos te wees of wat sensitief is vir persoonlike aanvalle.<ref name="Putter" /> Die invloed van boeliery kan fisiek sowel as sielkundig wees, waarvan laasgenoemde meestal langdurig kan wees.<ref name="Huddleston" /> [[Lêer:Bully Free Zone.jpg|duimnael|'n Bord by 'n skool in Ohio in die VSA wat aandui dat kinders nie by hierdie skool mag boelie nie.]] == Vorme van boeliery == === Fisiese boeliery === Hierdie vorm van boeliery is onder meer: stamp, wurg, slaan, of om 'n slagoffer te dreig met fisiese aanranding.<ref name="Louw" /> Wanneer 'n persoon geslaan of geskop word, het dit nie net 'n negatiewe invloed op die slagoffer nie, maar ook op die getuies.<ref name="bstats-org" /> === Emosionele boeliery === Hierdie vorm van boeliery is onder meer: om skinderstories te versprei, af te pers, of om valse berigte oor 'n persoon te versprei.<ref name="Louw" /> Emosionele boeliery is ingewikkeld om te verstaan en die moeilikste vorm van boelie om te identifiseer. Hierdie gedrag vernietig [[Emosie|emosies]] soos tevredenheid, vertroue en waardigheid om plek te maak vir angs, [[vrees]] en onsekerheid.<ref name="tppc" /> === Verbale boeliery === Hierdie vorm van boeliery is onder meer: om iemand te vloek, te verkleineer, rassistiese aanmerkings te maak, of om afbrekende boodskappe via 'n [[selfoon]] of e-pos te stuur.<ref name="Louw" /> Die uitwerking van verbale boeliery is soms baie subtiel. Oor lang tydperke breek dit 'n persoon se selfbeeld en selfvertroue af. Slagoffers glo nie meer in hulle eie vermoëns nie en is traag om uitdagings aan te pak.<ref name="novakdjokovicfoundation" /> === Nie-verbale boeliery === Hierdie vorm van boeliery is onder meer: om vir 'n persoon gesigte te trek, te gluur of beledigende tekens te wys.<ref name="Louw" /> === Kuber-boeliery === 'n Kuberboelie is 'n persoon wat doelbewus 'n ander persoon teister deur van tegnologie gebruik te maak. Voorbeelde van [[sosiale media]] platforms wat kuberboelies gebruik is [[Facebook]] of [[Twitter]]. Dit kan ook deur e-posboodskappe gebeur. Kuberboeliery word veral gedefinieer as aanhoudende gedrag. Dié gedrag kan ernstige wetlike gevolge laat ontstaan, moontlik kan 'n oortreder selfs tronkstraf opgelê word.<ref name="stopbullying-gov" /><ref name="cyberbullying-org" /> == Verskillende tipes boelies == === Die aggressiewe boelie === Hierdie boelies is gewoonlik gewelddadig en dominerend. Hulle het nie impulsbeheer nie en is onsensitief teenoor ander se gevoelens.<ref name="Louw" /> === Die angstige boelie === Angstige boelies het gewoonlik 'n lae selfbeeld en tree aggressief op. Hulle is ook afbrekend teenoor mense waarmee hulle nie 'n waardevolle verhouding het nie en is uitdagend teenoor ander boelies.<ref name="Louw" /> === Groepsaanhangers === Groepsaanhangers is gewoonlik die boelie se volgelinge wat passief betrokke is wanneer die boelie aggressief optree. Hulle sluit meestal aan by die groep om 'n gevoel van sekuriteit te hê.<ref name="Louw" /> == Voorvalle in die media van boeliery in Suid-Afrikaanse skole (2015 – 2018) == In die media is daar talle voorbeelde van boeliery waar dit sy kop in Suid-Afrikaanse skole uitgesteek het. * In Mei 2018 het 'n storie aan die lig gekom van 'n groep seuns wat in 2015 'n meisie van 'n ander skool op sosiale media gedreig en gevloek het. Die meisie is op die selfoonboodskapdiens [[WhatsApp]] deur 26 seuns op 'n groep bygevoeg waar sy die slagoffer van kuberboeliery geword het. Die slagoffer het 'n hofsaak aanhangig gemaak teen dié 26 skoolseuns.<ref name="mm-jm3" /> * In September 2017 het 'n 13-jarige seun van [[Benoni]] die opskrifte gehaal toe hy gesterf het ná beweerde aanslae wat boelies op hom gehad het. Louis de Jonge is onderskeidelik beseer toe 'n knie teen sy kop gestamp is en hy ook deur 'n sokkerbal op die kop getref is.<ref name="mm-ovbssdb" /> * 'n Skokkende video het in Maart 2017 op sosiale media versprei, wat wys hoe 'n hoërskoolleerder van die [[Wes-Kaap]] 'n ander leerder met 'n baksteen gooi.<ref name="mm-vsrnbv" /> * In September 2015 neem 14 laerskoolseuns deel aan 'n video waarin 'n leerder aangerand word. Die leerders lag en maak aanmerkings terwyl die slagoffer huil en bloei.<ref name="mm-svbabjs" /> 'n Paar maande vroeër in Februarie 2015, is twee meisies van [[KwaZulu-Natal]] geskors na die verspreiding van 'n video waarin die twee 'n ander meisie by die skool skop en slaan. == Die uitwerking van boeliery == 'n Kind wat op skool 'n slagoffer van boeliery is, sal sekere tekens begin toon. boeliery het fisiese-, emosionele- en sosiale gevolge vir die slagoffer.<ref name="Louw" /> Dit is moontlik dat hy of sy nagmerries begin kry of sukkel met slapeloosheid en weier om te eet. Sommige kinders weier om skool toe te gaan en te sosialiseer. Kinders se akademiese prestasie begin ook drasties af te neem. Daar is selfs kinders wat sukkel met [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] en selfmoordgedagtes.<ref name="solidariteit" /> Boelies sal as volwassenes hulle huweliksmaats of kinders mishandel. Hulle sukkel om vriendskappe te onderhou en maak hulle in sommige gevalle ook skuldig aan dwelmmisbruik, alkoholmisbruik of ander kriminele dade.<ref name="Louw" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Louw">Louw, D; Louw A. 2013. Die ontwikkeling van kind en adolessent. Tweede druk. [[Universiteit van die Vrystaat]]</ref> <ref name="Putter">Putter, J. 2014. Wenplan vir jou kind se lewe. Vereeniging: Christelike uitgewersmaatskappy.</ref> <ref name="Huddleston">Huddleston, B. 2016. Digital Cocaine. Vereeniging: Christian Art Publishers</ref> <ref name="bstats-org">{{en}} http://www.bullyingstatistics.org/content/physical-bullying.html</ref> <ref name="tppc">{{en}} http://www.the-positive-parenting-centre.com/emotional-bullying.html</ref> <ref name="novakdjokovicfoundation">{{en}} https://novakdjokovicfoundation.org/verbal-bullying-in-schools/</ref> <ref name="stopbullying-gov">{{en}} https://www.stopbullying.gov/cyberbullying/what-is-it/index.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="cyberbullying-org">{{en}} https://cyberbullying.org/what-is-cyberbullying</ref> <ref name="mm-jm3">{{af}} https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/jong-mans-3-jaar-na-skoolvoorval-hof-toe-gesleep/</ref> <ref name="mm-ovbssdb">{{af}} https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/oorsaak-van-boelie-slagoffer-se-dood-bekend/</ref> <ref name="mm-vsrnbv">{{af}} https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/video-skool-reageer-na-baksteen-voorval/</ref> <ref name="mm-svbabjs">{{af}} https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/skokvideo-van-boelie-aanval-by-jhb-skool/</ref> <ref name="solidariteit">{{af}} https://solidariteit.co.za/boelies-die-skool/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200502163153/https://solidariteit.co.za/boelies-die-skool/ |date= 2 Mei 2020 }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Bullying}} {{Normdata}} mgieo87b4l2aydoj54uk6costbfl4di 0 166641 2900533 2727032 2026-05-01T19:30:52Z SpesBona 2720 Jammer! 2900533 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SchengenAgreement map with dates.svg|duimnael|Schengen-lidlande volgens datum]] [[Lêer:Schengen Area participation.svg|duimnael|{{sleutel|#0088cc|EU-lidlande wat deelneem}} {{sleutel|#ffff00|EU-lidlande wat nie deelneem nie maar later sal mag aansluit}} {{sleutel|#ff6666|EU-lidlande wat nie moet deelneem nie}} {{sleutel|#7CFC00|Nie-EU-lidlande wat deelneem}} {{sleutel|#FFA500|Nie-EU-lidlande wat ''[[de facto]]'' deelneem}} {{sleutel|#4B0082|Nie-EU-lidlande sonder grensbeheer}}]] Die '''Schengen-ooreenkoms''' is 'n ooreenkoms wat in 1985 in 'n klein Luxemburgse dorpie [[Schengen (Luxemburg)|Schengen]] onderteken is en die geleidelike afskaffing van die grensbeheer tussen sommige lidlande van die [[Europese Unie]] beoog het. In 1990 is 'n Konvensie onderteken wat dit geïmplementeer het en in 1995 is die grensbeheer tussen sewe lidlande opgehef. Dit het begin as 'n [[intergoewermentalisme|intergoewermentele]] ooreenkoms tussen dié lidlande (los van die EU) maar dit het later deel van die EU-wetgewing geword. Vandag beslaan Schengen al die lidstate van die EU behalwe vir [[Siprus]] en [[Republiek Ierland|Ierland]], maar [[Ysland]], [[Noorweë]], [[Switserland]] en [[Liechtenstein]] wat nie deel van die EU uitmaak nie, het nogtans by die Schengen-akkoord aangesluit.<ref>{{en}} [https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/policies/borders-and-visas/schengen_en Amptelike webwerf van die Europese Kommissie]</ref> [[Gibraltar]] sou ook deel van die Schengensone word maar in 2023 word nog aan 'n nuwe ooreenkoms tussen die [[Verenigde Koninkryk]], die EU en [[Spanje]] gewerk om tot 'n definitiewe status te kom.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.euractiv.com/section/uk-europe/news/uk-and-spain-inch-forward-on-gibraltar-deal/|publisher=Euractiv|author=Benjamin Fox|date=27 Januarie 2023|title=UK and Spain inch forward on Gibraltar deal}}</ref> [[Kroasië]] het in 2023 toegetree. [[Roemenië]] en [[Bulgarye]] het in 2023 opnuut gevra om aan te sluit, maar [[Oostenryk]] het van sy veto gebruik gemaak. [[Nederland]] het ook Bulgarye geblokkeer maar sy besware teen Roemenië teruggetrek. Later het die Europese Parlement beide lande opgeroep om hulle besware te verskaf.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.politico.eu/article/austria-sticking-to-veto-on-schengen-expansion-foreign-minister-says/#:~:text=Bulgaria%20and%20Romania%20have%20been,pains%20to%20show%20more%20unity.|publisher=Politico|date=27 April 2023|author=Matthew Karnitschnig|title=Austria sticking to veto on Schengen expansion, foreign minister says}}</ref> Op 1 Januarie 2025 het beide Bulgarye en Roemenië lidlande van die Schengen-ooreenkoms geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/12/12/schengen-council-decides-to-lift-land-border-controls-with-bulgaria-and-romania/ |title=Schengen: Council decides to lift land border controls with Bulgaria and Romania |publisher=Raad van die Europese Unie |date=12 Desember 2024 |accessdate=1 Januarie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Eurosaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Europese Unie]] 9e7nnylh1yls9azjne510edz64dom3e 0 207524 2900405 2186553 2026-05-01T12:20:53Z BurgertB 2401 Skakel 2900405 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Matt Bomer | Beeld = Matt Bomer 7545 1 RGB-fixed.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Matthew Staton Bomer | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1977|10|11}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 1995–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0093589 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Matt Bomer''' (gebore 11 Oktober 1977) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''In Time'' (2011), ''Magic Mike'' (2012), en ''Magic Mike XXL'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 2006: ''The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning'' * 2011: ''In Time'' * 2012: ''Magic Mike'' * 2014: ''Space Station 76'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2016: ''The Nice Guys'' * 2017: ''Walking Out'' * 2017: ''Anything'' * 2018: ''Jonathan'' * 2018: ''Viper Club'' * 2018: ''Papi Chulo'' * ''B.O.O.: Bureau of Otherworldly Operations'' * ''Monty Clift'' === Televisiereekse === * 2003: ''Tru Calling'' * 2007: ''Traveler'' * 2009: ''White Collar'' * 2012: ''The Hollywood Fast Lane'' * 2016: ''The Last Tycoon'' * 2018: ''CTV News at Six Toronto'' === Televisierolprente === * 2006: ''Amy Coyne'' * 2014: ''Hunted: The War Against Gays in Russia'' * 2018: ''29th Annual GLAAD Media Awards'' === Video's === * 2003: ''War Birds: Diary of an Unknown Aviator'' * 2012: ''8'' * 2013: ''Superman: Unbound'' * 2014: ''Zero Gravity: Making Space Station 76'' * 2016: ''The Nice Guys: Always Bet on Black'' * 2016: ''The Nice Guys: Worst. Detectives. Ever.'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0093589|Matt Bomer}} * {{Twitter|MattBomer|Matt Bomer}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bomer, Matt}} [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] tvauxpq4yjls34g3d804l8aztj4ckae 0 208588 2900409 2098860 2026-05-01T12:23:33Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900409 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Donald Glover | Beeld = Donald Glover TIFF 2015.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Donald McKinley Glover Jr. | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1983|9|25}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 2002–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2255973 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Donald Glover''' (gebore 25 September 1983) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] sanger, kletskunstenaar, komediant, akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Martian'' (2015), ''Spider-Man: Homecoming'' (2017), en ''Solo: A Star Wars Story'' (2018), en in die televisiereeks ''Atlanta'' (2016). Hy maak musiek onder die verhoognaam '''Childish Gambino'''. == Filmografie == === Rolprente === * 2009: ''Mystery Team'' * 2014: ''Sesame Street: Learning Rocks'' * 2015: ''The Martian'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2017: ''Spider-Man: Homecoming'' * 2018: ''Solo: A Star Wars Story'' * 2019: ''The Lion King'' * ''Guava Island'' === Televisiereekse === * 2007: ''Bronx World Travelers'' * 2009: ''Community'' * 2016: ''Atlanta'' === Televisierolprente === * 2012: ''Community: Abed's Master Key'' === Video's === * 2006: ''Bro Rape: A Newsline Investigative Report'' * 2006: ''Girls Are Not to Be Trusted'' * 2006: ''National Spelling Bee'' * 2006: ''Self Defense'' * 2006: ''Celebrity'' * 2006: ''Keyboard Kid'' * 2006: ''Tracing the Call'' * 2006: ''Diet Coke with Lime Ad'' * 2006: ''Drunk Baby'' * 2006: ''Progression of a Mad Hatter'' * 2006: ''Opposite Day'' * 2006: ''Movie Executive Dad'' * 2006: ''He Really Gave It to Me'' * 2006: ''KP'' * 2007: ''Blowjob Girl'' * 2007: ''Emo Song'' * 2007: ''Jerry'' * 2007: ''Memory Loss'' * 2007: ''B-Boy Stance'' * 2007: ''Foreigner'' * 2007: ''Guns'' * 2007: ''WQXR: The Cool Breeze'' * 2007: ''Ad Campaign'' * 2007: ''Hip Hop'' * 2007: ''Funny'' * 2007: ''Mafia'' * 2007: ''New Bike'' * 2007: ''Rookie'' * 2007: ''Jazz Man'' * 2007: ''Party Dudes'' * 2007: ''Shouting Homeless Realtor'' * 2007: ''Wink'' * 2009: ''Mystery Team Adventures: The Case of the Haunted Hotel'' * 2009: ''Boy Band'' * 2009: ''Don't Jerk Off to This'' * 2010: ''GINK'' * 2010: ''Thomas Jefferson'' * 2011: ''Childish Gambino: Freaks and Geeks'' * 2011: ''Childish Gambino: Bonfire'' * 2012: ''Childish Gambino: Fire Fly'' * 2012: ''Childish Gambino: Heartbeat'' * 2012: ''High Rise Initiation'' * 2012: ''Josh Osho Feat. Childish Gambino: Giants'' * 2012: ''Leona Lewis: Trouble'' * 2013: ''Childish Gambino: 3005'' * 2013: ''Childish Gambino: L.E.S.'' * 2013: ''Jhené Aiko Feat. Childish Gambino: Bed Peace'' * 2013: ''Kenna Feat. Childish Gambino: Relations'' * 2014: ''Childish Gambino: Telegraph Ave'' * 2014: ''Childish Gambino Feat. Problem: Sweatpants'' * 2014: ''Childish Gambino Feat. Chance the Rapper: The Worst Guys'' * 2014: ''Jhené Aiko: The Pressure'' * 2015: ''Childish Gambino: Sober'' * 2015: ''Childish Gambino Feat. Heems: Tell Me'' * 2015: ''Kari Faux: Gahdamn'' * 2016: ''Ares III: The Untold Story'' * 2018: ''Childish Gambino: This Is America'' * 2018: ''The Truth About 'This Is America''' * 2018: ''Childish Gambino: Feels Like Summer'' == Diskografie == * 2011: '' Camp'' * 2013: ''Because the Internet'' * 2016: ''"Awaken, My Love!"'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|2255973|Donald Glover}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Glover, Donald}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 70d9nthzfr7vqcnfalpsv5a60amzajb 0 209035 2900407 2593573 2026-05-01T12:22:04Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900407 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Gabriel Iglesias | Beeld = Gabriel Iglesias 111.jpg - 5176944953 (cropped).jpg <!-- Only freely-licensed images may be used to depict living people. See [[WP:NONFREE]]. --> | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Gabriel Jesus Iglesias<ref>{{cite web |url=https://www.twitter.com/fluffyguy/status/810738713701421056 |title=Gabriel Jesus Iglesias. Yeah my fam was pretty religious. |last=Iglesias |first=Gabriel |date=19 Desember 2016 |publisher=[[Twitter]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626194513/https://twitter.com/fluffyguy/status/810738713701421056 |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1976|7|15}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = https://fluffyguy.com | IMDb = 0407101 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> |Handtekening=[[File:Gabriel Iglesias signature.svg|200px]]}} '''Gabriel Iglesias''' (gebore 15 Julie 1976) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Book of Life'' (2014), ''Magic Mike XXL'' (2015), ''Coco'' (2017), en ''Ferdinand'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2014: ''The Book of Life'' * 2014: ''The Fluffy Movie: Unity Through Laughter'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2017: ''Coco'' * 2017: ''Ferdinand'' * 2019: ''UglyDolls'' === Televisiereekse === * 1999: ''VS.'' * 2009: ''Equals Three'' * 2011: ''Gabriel Iglesias Presents Stand-Up Revolution'' * 2012: ''Damn TV Extreme World News'' * 2012: ''Mario Lopez: One on One'' * 2012: ''Hey It's Fluffy!'' * 2013: ''Gabriel Iglesias: Aloha Fluffy'' * 2015: ''Jay Leno's Garage'' * 2015: ''Fluffy's Food Adventures'' * 2018: ''All New Double Dare'' * ''Untitled Gabriel Iglesias Comedy Show'' * ''Mr. Iglesias'' === Televisierolprente === * 2014: ''Annoying Orange: Movie Fruitacular'' * 2014: ''Funniest Commercials of the Year: 2014'' * 2015: ''Funniest Commercials of the Year: 2015'' * 2016: ''The Fluffy Shop'' === Video's === * 2008: ''Loco Comedy Jam Volume 1'' * 2011: ''Gabriel Iglesias Presents Stand-Up Revolution DVD'' * 2012: ''Gabriel Iglesias Presents Stand-Up Revolution Season 2'' * 2012: ''Hispanic Comedians: from Gabriel Iglesias to Melissa Villaseñor on growing up funny'' * 2014: ''Scooby-Doo! Ghastly Goals'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0407101|Gabriel Iglesias}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Iglesias, Gabriel}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 6dsegorvh3tu6qowc1ognuzgb3wcliu 0 212676 2900406 2772941 2026-05-01T12:21:25Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900406 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Joe Manganiello | Beeld = Joe Manganiello July 2015.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Joseph Michael Manganiello | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1976|12|28}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 2002–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0542133 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Joe Manganiello''' (gebore 28 Desember 1976) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Magic Mike XXL'' (2015), ''Pee-wee's Big Holiday'' (2016), en ''Justice League'' (2017), en in die televisiereeks ''True Blood'' (2008). == Filmografie == === Rolprente === * 2008: ''Impact Point'' * 2014: ''La Bare'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2015: ''Tumbledown'' * 2016: ''Pee-wee's Big Holiday'' * 2017: ''Justice League'' * 2017: ''Smurfs: The Lost Village'' * 2018: ''Stano'' * 2018: ''Drunk Parents'' * 2021: ''Dungeons & Dragons'' * ''The Batman'' * ''Shoplifters of the World'' * ''Justice League Part Two'' * ''Deathstroke'' === Televisiereekse === * 2007: ''American Heiress'' * 2008: ''True Blood'' * 2010: ''100 Questions'' * 2014: ''Big Vision Creatives Powered by ABC News'' * 2015: ''CelebriD&D'' * 2018: ''The Joel McHale Show with Joel McHale'' === Televisierolprente === * 2010: ''Livin' on a Prayer'' * 2025: ''[[Nonnas]]'' === Video's === * 2009: ''Behind Enemy Lines: Colombia'' * 2014: ''Making 'Sabotage''' * 2014: ''Sabotage: Deleted Scenes'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0542133|Joe Manganiello}} * {{Twitter|joemanganiello|Joe Manganiello}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Manganiello, Joe}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] kope9t2lbzyqf35xyd0ajvc2j73ds5a 0 223321 2900408 2661679 2026-05-01T12:22:47Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900408 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Amber Heard | Beeld = Amber Heard (43723454772).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Heard in 2018 | Geboortenaam = Amber Laura Turd | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1986|4|22}} | Geboorteplek = [[Austin]], [[Texas]], Verenigde State | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 2004–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1720028 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Amber Heard''' (gebore 22 April [[1986]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Rum Diary'' (2011), ''Drive Angry'' (2011), ''Machete Kills'' (2013), en ''3 Days to Kill'' (2014). == Vroeë lewe == Amber Laura Heard is in Austin, Texas, gebore, die middelste kind van drie dogters van die internetnavorser Patricia Paige (née Parsons; 1956–2020) en die eienaar van 'n konstruksiemaatskappy, David Clinton Heard (gebore 1950). Die gesin het buite Austin gewoon. Heard se vader het in sy vrye tyd perde opgelei, en Amber het grootgeword met perde, jag en visvang saam met hom. Sy het ook aan skoonheidskompetisies deelgeneem, hoewel sy as volwassene gesê het dat sy nie meer "die objektivering kan ondersteun nie". As [[Rooms-Katolieke Kerk|Katoliek]] grootgemaak, het Heard op die ouderdom van sestien as 'n [[Ateïsme|ateïs]] begin identifiseer nadat haar beste vriend in 'n motorongeluk gesterf het. Die volgende jaar, nie meer gemaklik in "konserwatiewe, godvresende Texas" nie, het Heard uit haar Katolieke hoërskool gegaan om 'n toneelspelloopbaan in [[Los Angeles]] te volg. Sy het uiteindelik 'n diploma deur middel van 'n tuisstudiekursus verwerf.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/amber-heard-depp-channel-4-b2343077.html|title=Amber Heard timeline: Everything you need to know about her life, relationships and career|last1=Parkel|first1=Inga|last2=Muir|first2=Ellie|date=May 21, 2023|work=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604081230/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/amber-heard-depp-channel-4-b2343077.html|archive-date=June 4, 2023|access-date=October 28, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/celebrity-birthdays-april-16-22-0b79d9cf5221d5316e91e3a751a08888|title=Celebrity birthdays for the week of April 16–22|date=April 10, 2023|publisher=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724075700/https://apnews.com/article/celebrity-birthdays-april-16-22-0b79d9cf5221d5316e91e3a751a08888|archive-date=July 24, 2023|access-date=October 28, 2023|url-status=live}}</ref> == Loopbaan == Nadat Heard in 2004 haar CV met rolprentrolle begin bou het, het sy in 2008 'n ietwat langer rol in 'n televisiereeks bygevoeg. In ''Hidden Palms'' het sy vir agt episodes as Greta Matthews verskyn. Sy het ook eenmalige gasrolle in ''The OC'' (2005), ''Criminal Minds'' (2006) en ''Californication'' (2007) vertolk.<ref>{{cite news|title=Day 73 With Sarah (2007)|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/391074/Day-73-With-Sarah/overview|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019232824/http://www.nytimes.com/movies/movie/391074/Day-73-With-Sarah/overview|url-status=dead|archive-date=October 19, 2014|access-date=October 11, 2014|department=Movies & TV Dept.|work=[[The New York Times]]|year=2014|author=Jason Buchanan}}</ref><ref>{{cite web|first=Pete|last=Debruge|title=Review: 'Remember the Daze'|url=https://variety.com/2007/film/reviews/remember-the-daze-1200558085/|website=Variety (magazine)|Variety|location=Los Angeles, California|date=July 5, 2007|access-date=October 11, 2014|archive-date=August 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814234611/https://variety.com/2007/film/reviews/remember-the-daze-1200558085/|url-status=live}}</ref> Heard het gewoonlik ondersteunende rolle in rolprente vertolk. In ''All the Boys Love Mandy Lane'' het sy egter 'n hoofrol as die titelkarakter gehad. Sy het ook die rol van 'Piper' vertolk in die film ''Drive Angry''. In 2015 het sy in ''The Danish Girl'' gespeel.<ref>{{cite web|title=After Seven Years, All the Boys Love Mandy Lane is Coming to US Theaters|url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=101303|work=ComingSoon.net|publisher=[[CraveOnline]]|last=Lesnick|first=Silas|date=March 8, 2013|access-date=March 8, 2013|archive-date=March 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130311000859/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=101303|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Fischer |first=Russ |date=March 8, 2013 |title=All the Boys Love Mandy Lane finally set for release date |url=https://www.slashfilm.com/all-the-boys-love-mandy-lane-finally-set-for-release-revisit-an-old-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811075604/http://www.slashfilm.com/all-the-boys-love-mandy-lane-finally-set-for-release-revisit-an-old-trailer/ |archive-date=August 11, 2013 |access-date=August 25, 2013 |work=Slash Film}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.filmschoolrejects.com/news/all-the-boys-love-mandy-lane-trailer.php|work=Film School Rejects|title='All the Boys Love Mandy Lane' Trailer Finally Debuts After Seven Years|last=Wilson|first=Samantha|date=August 23, 2013|access-date=August 25, 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828204803/http://www.filmschoolrejects.com/news/all-the-boys-love-mandy-lane-trailer.php|archive-date=August 28, 2013}}</ref> == Persoonlike lewe == Heard was van 2015 tot 2017 met die akteur [[Johnny Depp]] getroud. Hul [[egskeiding]] het media-aandag getrek met Heard wat beweer het dat Depp dwarsdeur hul verhouding beledigend was en belowe het om haar egskeidingsooreenkoms van $7 miljoen aan liefdadigheid te skenk.<ref name=SkinnerACLU>{{cite news |last1=Skinner |first1=Paige |title=Amber Heard Promised Millions Of Dollars Of Her Divorce Settlement To The ACLU, But It's Only Received Less Than Half That |url=https://www.buzzfeednews.com/article/paigeskinner/amber-heard-aclu-pledge |access-date=April 29, 2022 |work=Buzzfeed News |date=28 April 2022}}</ref> In 2018 het Depp die uitgewers van die Britse poniekoerant ''The Sun'' vir laster gedagvaar en Heard van mishandeling beskuldig. In 2020 het 'n regter bevind dat die gedrukte artikel "wesenlik waar" was.<ref name=":0">{{Cite news |date=2020-11-02 |title=Johnny Depp loses libel case over Sun 'wife beater' claim |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-54779430 |access-date=2022-04-30}}</ref> Vroeg in 2019 het Depp Heard gedagvaar vir laster oor 'n opinie wat sy oor huishoudelike mishandeling in ''[[The Washington Post]]'' geskryf het. In 2020 het Heard 'n teensaak teen Depp aanhangig gemaak. Die verhoor Depp v. Heard het in April 2022 in [[Virginië]] begin. == Filmografie == === Rolprente === * 2004: ''SideFX'' * 2006: ''All the Boys Love Mandy Lane'' * 2006: ''Price to Pay'' * 2008: ''Never Back Down'' * 2009: ''The Stepfather'' * 2009: ''ExTerminators'' * 2009: ''The Joneses'' * 2010: ''The River Why'' * 2010: ''The Ward'' * 2010: ''And Soon the Darkness'' * 2011: ''The Rum Diary'' * 2011: ''Drive Angry'' * 2013: ''Machete Kills'' * 2013: ''Syrup'' * 2013: ''Paranoia'' * 2014: ''3 Days to Kill'' * 2015: ''The Danish Girl'' * 2015: ''The Adderall Diaries'' * 2015: ''One More Time'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2018: ''London Fields'' * 2018: ''Aquaman'' * 2019: ''Gully'' * ''Run Away with Me'' === Televisiereekse === * 2007: ''Hidden Palms'' * 2011: ''The Playboy Club'' * 2011: ''In the Qube 3D'' === Video's === * 2005: ''Eisley: I Wasn't Prepared'' * 2014: ''The Making of 3 Days to Kill'' * 2014: ''3 Days to Kill: McG's Method'' * 2016: ''The Making of the Danish Girl'' ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|1720028|Amber Heard}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Heard, Amber}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] hvbnqgwhut0rgvqcwa4f53hzeivfr7a 2900415 2900408 2026-05-01T12:53:38Z Aliwal2012 39067 /* Persoonlike lewe */ 'n skikking is bereik 2900415 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Amber Heard | Beeld = Amber Heard (43723454772).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Heard in 2018 | Geboortenaam = Amber Laura Turd | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1986|4|22}} | Geboorteplek = [[Austin]], [[Texas]], Verenigde State | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 2004–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1720028 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Amber Heard''' (gebore 22 April [[1986]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Rum Diary'' (2011), ''Drive Angry'' (2011), ''Machete Kills'' (2013), en ''3 Days to Kill'' (2014). == Vroeë lewe == Amber Laura Heard is in Austin, Texas, gebore, die middelste kind van drie dogters van die internetnavorser Patricia Paige (née Parsons; 1956–2020) en die eienaar van 'n konstruksiemaatskappy, David Clinton Heard (gebore 1950). Die gesin het buite Austin gewoon. Heard se vader het in sy vrye tyd perde opgelei, en Amber het grootgeword met perde, jag en visvang saam met hom. Sy het ook aan skoonheidskompetisies deelgeneem, hoewel sy as volwassene gesê het dat sy nie meer "die objektivering kan ondersteun nie". As [[Rooms-Katolieke Kerk|Katoliek]] grootgemaak, het Heard op die ouderdom van sestien as 'n [[Ateïsme|ateïs]] begin identifiseer nadat haar beste vriend in 'n motorongeluk gesterf het. Die volgende jaar, nie meer gemaklik in "konserwatiewe, godvresende Texas" nie, het Heard uit haar Katolieke hoërskool gegaan om 'n toneelspelloopbaan in [[Los Angeles]] te volg. Sy het uiteindelik 'n diploma deur middel van 'n tuisstudiekursus verwerf.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/amber-heard-depp-channel-4-b2343077.html|title=Amber Heard timeline: Everything you need to know about her life, relationships and career|last1=Parkel|first1=Inga|last2=Muir|first2=Ellie|date=May 21, 2023|work=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604081230/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/amber-heard-depp-channel-4-b2343077.html|archive-date=June 4, 2023|access-date=October 28, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/celebrity-birthdays-april-16-22-0b79d9cf5221d5316e91e3a751a08888|title=Celebrity birthdays for the week of April 16–22|date=April 10, 2023|publisher=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724075700/https://apnews.com/article/celebrity-birthdays-april-16-22-0b79d9cf5221d5316e91e3a751a08888|archive-date=July 24, 2023|access-date=October 28, 2023|url-status=live}}</ref> == Loopbaan == Nadat Heard in 2004 haar CV met rolprentrolle begin bou het, het sy in 2008 'n ietwat langer rol in 'n televisiereeks bygevoeg. In ''Hidden Palms'' het sy vir agt episodes as Greta Matthews verskyn. Sy het ook eenmalige gasrolle in ''The OC'' (2005), ''Criminal Minds'' (2006) en ''Californication'' (2007) vertolk.<ref>{{cite news|title=Day 73 With Sarah (2007)|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/391074/Day-73-With-Sarah/overview|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019232824/http://www.nytimes.com/movies/movie/391074/Day-73-With-Sarah/overview|url-status=dead|archive-date=October 19, 2014|access-date=October 11, 2014|department=Movies & TV Dept.|work=[[The New York Times]]|year=2014|author=Jason Buchanan}}</ref><ref>{{cite web|first=Pete|last=Debruge|title=Review: 'Remember the Daze'|url=https://variety.com/2007/film/reviews/remember-the-daze-1200558085/|website=Variety (magazine)|Variety|location=Los Angeles, California|date=July 5, 2007|access-date=October 11, 2014|archive-date=August 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814234611/https://variety.com/2007/film/reviews/remember-the-daze-1200558085/|url-status=live}}</ref> Heard het gewoonlik ondersteunende rolle in rolprente vertolk. In ''All the Boys Love Mandy Lane'' het sy egter 'n hoofrol as die titelkarakter gehad. Sy het ook die rol van 'Piper' vertolk in die film ''Drive Angry''. In 2015 het sy in ''The Danish Girl'' gespeel.<ref>{{cite web|title=After Seven Years, All the Boys Love Mandy Lane is Coming to US Theaters|url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=101303|work=ComingSoon.net|publisher=[[CraveOnline]]|last=Lesnick|first=Silas|date=March 8, 2013|access-date=March 8, 2013|archive-date=March 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130311000859/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=101303|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Fischer |first=Russ |date=March 8, 2013 |title=All the Boys Love Mandy Lane finally set for release date |url=https://www.slashfilm.com/all-the-boys-love-mandy-lane-finally-set-for-release-revisit-an-old-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811075604/http://www.slashfilm.com/all-the-boys-love-mandy-lane-finally-set-for-release-revisit-an-old-trailer/ |archive-date=August 11, 2013 |access-date=August 25, 2013 |work=Slash Film}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.filmschoolrejects.com/news/all-the-boys-love-mandy-lane-trailer.php|work=Film School Rejects|title='All the Boys Love Mandy Lane' Trailer Finally Debuts After Seven Years|last=Wilson|first=Samantha|date=August 23, 2013|access-date=August 25, 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828204803/http://www.filmschoolrejects.com/news/all-the-boys-love-mandy-lane-trailer.php|archive-date=August 28, 2013}}</ref> == Persoonlike lewe == Heard was van 2015 tot 2017 met die akteur [[Johnny Depp]] getroud. Hul [[egskeiding]] het media-aandag getrek met Heard wat beweer het dat Depp dwarsdeur hul verhouding beledigend was en belowe het om haar egskeidingsooreenkoms van $7 miljoen aan liefdadigheid te skenk.<ref name=SkinnerACLU>{{cite news |last1=Skinner |first1=Paige |title=Amber Heard Promised Millions Of Dollars Of Her Divorce Settlement To The ACLU, But It's Only Received Less Than Half That |url=https://www.buzzfeednews.com/article/paigeskinner/amber-heard-aclu-pledge |access-date=April 29, 2022 |work=Buzzfeed News |date=28 April 2022}}</ref> In 2018 het Depp die uitgewers van die Britse poniekoerant ''The Sun'' vir laster gedagvaar en Heard van mishandeling beskuldig. In 2020 het 'n regter bevind dat die gedrukte artikel "wesenlik waar" was.<ref name=":0">{{Cite news |date=2020-11-02 |title=Johnny Depp loses libel case over Sun 'wife beater' claim |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-54779430 |access-date=2022-04-30}}</ref> Vroeg in 2019 het Depp Heard gedagvaar vir laster oor 'n opinie wat sy oor huishoudelike mishandeling in ''[[The Washington Post]]'' geskryf het. In 2020 het Heard 'n teensaak teen Depp aanhangig gemaak. Die verhoor Depp v. Heard het in April 2022 in [[Virginië]] begin, en hulle het in Desember 2022 'n skikking bereik. == Filmografie == === Rolprente === * 2004: ''SideFX'' * 2006: ''All the Boys Love Mandy Lane'' * 2006: ''Price to Pay'' * 2008: ''Never Back Down'' * 2009: ''The Stepfather'' * 2009: ''ExTerminators'' * 2009: ''The Joneses'' * 2010: ''The River Why'' * 2010: ''The Ward'' * 2010: ''And Soon the Darkness'' * 2011: ''The Rum Diary'' * 2011: ''Drive Angry'' * 2013: ''Machete Kills'' * 2013: ''Syrup'' * 2013: ''Paranoia'' * 2014: ''3 Days to Kill'' * 2015: ''The Danish Girl'' * 2015: ''The Adderall Diaries'' * 2015: ''One More Time'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2018: ''London Fields'' * 2018: ''Aquaman'' * 2019: ''Gully'' * ''Run Away with Me'' === Televisiereekse === * 2007: ''Hidden Palms'' * 2011: ''The Playboy Club'' * 2011: ''In the Qube 3D'' === Video's === * 2005: ''Eisley: I Wasn't Prepared'' * 2014: ''The Making of 3 Days to Kill'' * 2014: ''3 Days to Kill: McG's Method'' * 2016: ''The Making of the Danish Girl'' ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|1720028|Amber Heard}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Heard, Amber}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8o24xvq9o1vql229xnvn08l6x6j2l8p 0 224118 2900410 2766431 2026-05-01T12:25:59Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900410 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Andie MacDowell | Beeld = Andie MacDowell Cannes 2017.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Rosalie Anderson MacDowell | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1958|4|21}} | Geboorteplek = Gaffney, [[Suid-Carolina]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3, insluitende [[Margaret Qualley]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 1977-[[hede]] | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000510 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Andie MacDowell''' (gebore 21 April 1958) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Sex, Lies, and Videotape'' (1989), ''Hudson Hawk'' (1991), ''Groundhog Day'' (1993), en ''Four Weddings and a Funeral'' (1994). == Filmografie == === Rolprente === * 1984: ''Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes'' * 1989: ''Sex, Lies, and Videotape'' * 1990: ''Green Card'' * 1991: ''Hudson Hawk'' * 1991: ''The Object of Beauty'' * 1992: ''Ruby Cairo'' * 1993: ''Groundhog Day'' * 1993: ''Luck, Trust & Ketchup: Robert Altman in Carver Country'' * 1993: ''Short Cuts'' * 1994: ''Four Weddings and a Funeral'' * 1994: ''Bad Girls'' * 1995: ''Unstrung Heroes'' * 1996: ''Michael'' * 1996: ''Multiplicity'' * 1997: ''The End of Violence'' * 1997: ''Canary of the Ocean'' * 1999: ''Just the Ticket'' * 1999: ''The Muse'' * 2000: ''Harrison's Flowers'' * 2001: ''Reaching Normal'' * 2001: ''Crush'' * 2002: ''Ginostra'' * 2005: ''The Last Sign'' * 2005: ''Beauty Shop'' * 2008: ''Inconceivable'' * 2010: ''The 5th Quarter'' * 2010: ''As Good as Dead'' * 2010: ''Daydream Nation'' * 2011: ''Footloose'' * 2012: ''Mighty Fine'' * 2013: ''Breaking at the Edge'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2017: ''Love After Love'' * 2017: ''Paper Year'' * 2017: ''Kevyn Aucoin Beauty & the Beast in Me'' * 2018: ''The Last Laugh'' * ''Ready or Not'' === Televisiereekse === * 1987: ''Ciné6'' * 1999: ''Frostrup on Sunday'' * 2012: ''Jane by Design'' * 2013: ''Cedar Cove'' * 2021: [[Maid (TV-reeks)|''Maid'']] === Televisierolprente === * 1991: ''Women & Men 2: In Love There Are No Rules'' * 1992: ''Sex, Lies and Holes in the Skies'' * 1995: ''The World of James Bond'' * 1997: ''Die goldene Kamera 1997'' * 2001: ''Dinner with Friends'' * 2005: ''Riding the Bus with My Sister'' * 2005: ''The Making of 'Tara Road''' * 2009: ''Festival Updates'' * 2010: ''At Risk'' * 2010: ''The Front'' * 2011: ''Hollywood at Home'' * 2017: ''At Home in Mitford'' * 2017: ''Christmas Inheritance'' * 2018: ''The Beach House'' === Video's === * 1993: ''Four Weddings and a Funeral: Production Featurette'' * 2001: ''Making of Harrison's Flowers'' * 2001: ''Crush: Behind the Scenes'' * 2002: ''Groundhog Day: The Weight of Time'' * 2006: ''Utter Talent: Voices of Barnyard'' * 2012: ''Everybody Cut: The Stars of 'Footloose''' * 2012: ''Jump Back: Re-Imagining 'Footloose''' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000510|Andie MacDowell}} * {{Twitter|AndieMacDowell3|Andie MacDowell}} * {{Facebook|therealandiemacdowell|Andie MacDowell}} * {{Instagram|andiemacdowell|Andie MacDowell}} {{Los Angeles Film Critics Association-toekenning vir beste aktrise}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Macdowell, Andie}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] pbln8gjp0p9637k5ts7r8dkn3mxfccx 0 226351 2900411 2900218 2026-05-01T12:26:54Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900411 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jada Pinkett Smith | Beeld = Jada Pinkett Smith at NY PaleyFest 2014 for Gotham.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Jada Koren Pinkett | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = [[Will Smith]] | Kinders = 3, insluitende [[Jaden Smith|Jaden]] en [[Willow Smith]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, vervaardiger, en skryfster | Aktiewe jare = 1990–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000586 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jada Koren Pinkett Smith''' (gebore 18 September 1971) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is die eggenote van [[Will Smith]] en die moeder van [[Jaden Smith|Jaden]] en [[Willow Smith]]. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Matrix Revolutions'' (2003), ''The Matrix Reloaded'' (2003), ''Collateral'' (2004), en ''[[Madagascar (rolprent)|Madagascar]]'' (2005). == Filmografie == === Rolprente === * 1994: ''Jason's Lyric'' * 1994: ''A Low Down Dirty Shame'' * 1995: ''Tales from the Crypt: Demon Knight'' * 1996: ''The Nutty Professor'' * 1996: ''Set It Off'' * 1997: ''Scream 2'' * 1998: ''Woo'' * 2000: ''Bamboozled'' * 2001: ''Kingdom Come'' * 2003: ''The Matrix Revolutions'' * 2003: ''The Matrix Reloaded'' * 2004: ''Collateral'' * 2004: ''The Matrix Reloaded Revisited'' * 2005: ''[[Madagascar (rolprent)|Madagascar]]'' * 2007: ''[[Reign Over Me]]'' * 2008: ''[[Madagascar: Escape 2 Africa]]'' * 2008: ''The Human Contract'' * 2010: ''The Karate Kid'' * 2012: ''Madagascar 3: Europe's Most Wanted'' * 2013: ''After Earth'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2017: ''Girls Trip'' * 2018: ''Angel Has Fallen'' * ''The Redemption of Cain'' * ''Scribe'' * ''1921'' === Televisiereekse === * 1998: ''Ultra Sound'' * 2002: ''Player$'' * 2003: ''All of Us'' * 2009: ''Hawthorne'' * 2014: ''Gotham'' * 2018: ''Red Table Talk'' === Televisierolprente === * 1998: ''Women of the Net'' * 2004: ''Special Delivery: Michael Mann on Making 'Collateral''' * 2008: ''The Making of Madagascar 2'' === Video's === * 1998: ''Will Smith: Just the Two of Us'' * 1999: ''The Will Smith Music Video Collection'' * 1999: ''Will Smith Feat. Biz Markie, Slick Rick: So Fresh'' * 2002: ''Will Smith Feat. Jada Pinkett Smith: 1000 Kisses'' * 2003: ''The Matrix Unfolds'' * 2003: ''Interviews from the Set of 'The Matrix Revolutions''' * 2003: ''The Matrix Revolutions: Behind the Scenes'' * 2003: ''From the Matrix to Revolutions: Behind the Scenes'' * 2004: ''City of Night: The Making of 'Collateral''' * 2004: ''The Matrix Reloaded: Car Chase'' * 2004: ''The Matrix Revolutions: New Blue World'' * 2007: ''I Am Legend: Awakening - Story 2: Isolation'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 1: Sacrificing the Few for the Many'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 3: Shelter'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 4: Death as a Gift'' * 2008: ''Alicia Keys: Superwoman'' * 2013: ''Madly Madagascar'' * 2014: ''DC Comics Night at Comic-Con 2014 Presenting Gotham, the Flash, Constantine and Arrow'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000586|Jada Pinkett Smith}} * {{Twitter|jadapsmith|Jada Pinkett Smith}} * {{Facebook|jada|Jada Pinkett Smith}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pinkett Smith, Jada}} [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] arkr03z6hwufbdd0m7eynfk3bc9ee6r 2900413 2900411 2026-05-01T12:39:42Z Aliwal2012 39067 GDEO 2900413 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jada Pinkett Smith | Beeld = Jada Pinkett Smith at NY PaleyFest 2014 for Gotham.jpg | Beeldonderskrif = Jada Smith in 2014 | Geboortenaam = Jada Koren Pinkett | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1971|9|18|df=y}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = [[Will Smith]] | Kinders = 3, insluitende [[Jaden Smith|Jaden]] en [[Willow Smith]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, vervaardiger, en skryfster | Aktiewe jare = 1990–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000586 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jada Koren Pinkett Smith''' (gebore 18 September 1971) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]], vervaardiger, en skryfster. Sy is die eggenote van [[Will Smith]] en die moeder van [[Jaden Smith|Jaden]] en [[Willow Smith]]. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Matrix Revolutions'' (2003), ''The Matrix Reloaded'' (2003), ''Collateral'' (2004), en ''[[Madagascar (rolprent)|Madagascar]]'' (2005). == Filmografie == === Rolprente === * 1994: ''Jason's Lyric'' * 1994: ''A Low Down Dirty Shame'' * 1995: ''Tales from the Crypt: Demon Knight'' * 1996: ''The Nutty Professor'' * 1996: ''Set It Off'' * 1997: ''Scream 2'' * 1998: ''Woo'' * 2000: ''Bamboozled'' * 2001: ''Kingdom Come'' * 2003: ''The Matrix Revolutions'' * 2003: ''The Matrix Reloaded'' * 2004: ''Collateral'' * 2004: ''The Matrix Reloaded Revisited'' * 2005: ''[[Madagascar (rolprent)|Madagascar]]'' * 2007: ''[[Reign Over Me]]'' * 2008: ''[[Madagascar: Escape 2 Africa]]'' * 2008: ''The Human Contract'' * 2010: ''The Karate Kid'' * 2012: ''Madagascar 3: Europe's Most Wanted'' * 2013: ''After Earth'' * 2015: ''[[Magic Mike XXL]]'' * 2017: ''Girls Trip'' * 2018: ''Angel Has Fallen'' * ''The Redemption of Cain'' * ''Scribe'' * ''1921'' === Televisiereekse === * 1998: ''Ultra Sound'' * 2002: ''Player$'' * 2003: ''All of Us'' * 2009: ''Hawthorne'' * 2014: ''Gotham'' * 2018: ''Red Table Talk'' === Televisierolprente === * 1998: ''Women of the Net'' * 2004: ''Special Delivery: Michael Mann on Making 'Collateral''' * 2008: ''The Making of Madagascar 2'' === Video's === * 1998: ''Will Smith: Just the Two of Us'' * 1999: ''The Will Smith Music Video Collection'' * 1999: ''Will Smith Feat. Biz Markie, Slick Rick: So Fresh'' * 2002: ''Will Smith Feat. Jada Pinkett Smith: 1000 Kisses'' * 2003: ''The Matrix Unfolds'' * 2003: ''Interviews from the Set of 'The Matrix Revolutions''' * 2003: ''The Matrix Revolutions: Behind the Scenes'' * 2003: ''From the Matrix to Revolutions: Behind the Scenes'' * 2004: ''City of Night: The Making of 'Collateral''' * 2004: ''The Matrix Reloaded: Car Chase'' * 2004: ''The Matrix Revolutions: New Blue World'' * 2007: ''I Am Legend: Awakening - Story 2: Isolation'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 1: Sacrificing the Few for the Many'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 3: Shelter'' * 2008: ''I Am Legend: Awakening - Story 4: Death as a Gift'' * 2008: ''Alicia Keys: Superwoman'' * 2013: ''Madly Madagascar'' * 2014: ''DC Comics Night at Comic-Con 2014 Presenting Gotham, the Flash, Constantine and Arrow'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000586|Jada Pinkett Smith}} * {{Twitter|jadapsmith|Jada Pinkett Smith}} * {{Facebook|jada|Jada Pinkett Smith}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pinkett Smith, Jada}} [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] kdr1h5x0e3yxg1m7apv2bu2rtqwb5ig 0 240692 2900602 2024297 2026-05-02T05:18:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900602 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Boulevard Saint-Germain, Paris 10 May 2017.jpg|duimnael|Boulevard Saint-Germain]] [[Lêer:P1240303 Paris VI bd Saint-Germain café de Flore rwk.jpg|duimnael|''Café de Flore'']] '''Boulevard Saint-Germain''' [bulvaʁ sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃] is die langste van [[Parys]] se ''boulevards'' of breë lane, geleë langs die [[Seine]] se linkeroewer (''Rive Gauche'') in die [[Quartier Latin]]-buurt en genoem na biskop Germain van Parys (496−576) en die kerk [[Saint-Germain-des-Prés]] wat aan hom gewy is. Die boogvormige laan is in 1855 gebou, 30 meter wyd en 3&nbsp;150 meter lank, as deel van Baron Haussmann se grootskaalse herstrukturering van Parys. Dit loop deur drie Paryse stadsdistrikte - die 5de, 6de en 7de [[arrondissement]]s, vanaf die Seinebrug Pont de Sully in die ooste (naby die eiland Île Saint-Louis) tot die rivierbrug Pont de la Concorde in die weste. Die middelpunt van Boulevard Saint-Germain word gekruis deur een van Parys se ander groot lane, Boulevard Saint-Michel, wat in noord-suidelike rigting loop. As een van die projekte wat uit Haussmann se stadsbeplanning voortgespruit het, word die Boulevard Saint-Germain deur homogene boukuns gekenmerk. Nogtans word hier 'n verskeidenheid leefstyle aangetref, van koffiehuiskultuur tot luukse modewinkels. Die Duitse mode-ontwerper [[Karl Lagerfeld]] se Paryse vlagskip-boetiek is in 2013 in 194, Boulevard Saint-Germain geopen - nie ver van die wyle modetsaar se Paryse woonstel en sy gunsteling-koffiehuis ''Café de Flore'' nie.<ref>{{Cite web |url=http://www.therandomnoise.com/thefashion/preview-der-neue-karl-lagerfeld-store-in-paris/ |title=''The Random Noise: Preview: Der neue Karl Lagerfeld Store in Paris. Besoek op 28 Februarie 2019'' |access-date=28 Februarie 2019 |archive-date=14 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114191251/http://www.therandomnoise.com/thefashion/preview-der-neue-karl-lagerfeld-store-in-paris/ |url-status=dead }}</ref> Terwyl in 1855 enersyds historiese geboue gesloop is om plek te maak vir die nuwe boulevard, het die argeoloog Théodore Vacquer (1824−1899) met sy span andersyds die geleentheid te kry om opgrawings in die buurt te doen. Die grootste en belangrikste versameling vondse uit die [[Merowingiese Ryk|Merowingiese tydperk]] kan tans in die Carnavalet-museum besigtig word. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Parys]] [[Kategorie:Paaie in Frankryk]] 1twitmzalplfw69jf6xiora5d2l0e7e 0 247778 2900569 2893847 2026-05-01T22:57:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900569 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Beatrice Straight | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Beatrice Whitney Straight | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|8|2}} | Geboorteplek =Old Westbury, New York Stad, V.S. | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|8|2|2001|4|7}} | Sterfplek =Northridge, Los Angeles, California, V.S. | Ouers =Willard Dickerman Straight Dorothy Payne Whitney | Lewensmaat =Louis Dolivet (getroud 1942; geskei 1949) Peter Cookson (getroud 1949; oorlede 1990) | Kinders = 3 | Skool =Lincoln School in New York Stad, Verenigde State Dartington Hall Community in Devonshire, Engeland | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1939–1991 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0833152 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Beatrice Straight''' (2 Augustus 1914 – 7 April 2001) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] teater, televisie en rolprent aktrise. Sy was `n lid van die aangesiene [[Whitney familie]]. Sy was `n Tony en Academy Award wenner en `n genomineerde vir die Emmy Award.<ref name=":0">https://www.nytimes.com/2001/04/11/arts/beatrice-straight-versatile-star-dies-at-86.html</ref> Straight se eerste Broadway vertoning was in die toneelstuk ''The Possessed'' (1939). Vir haar rol as Elizabeth Proctor in ''[[The Crucible]]'' (1953) wen sy die Tony Toekenning vir Beste Aktrise in `n Toneelstuk. Haar ander Broadway rolle sluit in Viola in ''[[Twelfth Night]]'' (1941), Catherine Sloper in ''[[The Heiress]]'' (1947) en Lady MacDuff in ''[[Macbeth]]'' (1948). Vir die satiriese film ''Network'' (1976) wen sy die [[Oscar|Academy Award]] vir Beste Ondersteunende Aktrise; met vyf minute en twee sekondes van skermtyd is haar vertoning die kortste ooit om `n Academy Award vir toneelspel te wen. Sy was genomineer vir `n Emmy Toekenning vir die minireeks ''[[The Dain Curse]]'' (1978). Straight verskyn in ''[[The Nun's Story]]'' (1959) as Moeder Christophe saam met [[Audrey Hepburn]] en as die parasielkundige Dr. Martha Lesh in ''[[Poltergeist]]'' (1982). == Vroeë lewe == Beatrice Whitney Straight is 2 Augustus 1914 in Old Westbury, [[New York|New York Stad]], as die tweede van drie kinders gebore. Haar vader was die beleggingsbankier, diplomaat en weermag offisier [[Willard Dickerman Straight]] en haar moeder, [[Dorothy Payne Whitney]], `n lid van die Whitney familie en `n sosiale aktivis. In 1918 sterf haar vader aan griep in Frankryk gedurende die groot griep epidemie terwyl hy sy diensplig met die Verenigde State se weermag gedoen het. In 1925, na Dorothy Payne Whitney hertrou het met die landboukundige [[Leonard K. Elmhirst]], trek Straight en haar gesin na [[Devon]], [[Engeland]]. Daar ontvang sy haar opvoeding by [[Dartington Hall]], `n landgoed wat haar moeder en stiefvader omskep het in `n eksperimentele skool en sentrum vir verkennende landbou projekte.<ref>https://www.dartington.org/about/our-history/</ref> Daar begin sy in amateur teaterproduksies optree. In die 1930s woon sy die Cornish School in [[Seattle]] by; Straight en haar moeder het belangrike weldoeners van die skool geword.<ref>Cornish, Nellie C. ''Miss Aunt Nellie: the Autobiography of Nellie C. Cornish''. Seattle, University of Washington Press, 1964: pp 214-17</ref> == Loopbaan == Straight het na die Verenigde State teruggekeer en haar Broadway debuut in die toneelstuk ''The Possessed'' (1939) gemaak. Die meerderheid van haar werk op die verhoog was in die klassieke, insluitende ''[[Twelfth Night]]'' (1941), ''[[Macbeth]]'' (1948) en ''[[The Crucible]]'' (1953). Straight was `n lid van Actors Studio van die ontstaan van die organisasie, en woon die klas by wat drie maal `n week aangebied word deur stigterslid, [[Robert Lewis (regisseur)|Robert Lewis]]. Haar klasmaats het [[Marlon Brando]], [[Montgomery Clift]], [[Jerome Robbins]], [[Sidney Lumet]] en omtrent 20 ander ingesluit.<ref>https://books.google.co.za/books?id=EVVX6pynyssC&q=%22Joan+Copeland%22%22Actors+Studio%22&pg=PA183&redir_esc=y</ref> Straight was aktief in die vroeë dae van televisie, en verskyn in reekse soos ''[[Armstrong Circle Theatre]]'', ''[[Hallmark Hall of Fame]]'', ''[[Kraft Television Theatre]]'', ''Suspense'', ''[[Studio One]]'', ''[[The United States Steel Hour]]'', ''[[Playhouse 90]]'' en ''[[Alfred Hitchcock Presents]],'' en drama reekse soos ''[[Dr. Kildare]]'', ''[[Ben Casey]]'', ''[[The Defenders]]'', ''[[Route 66]]'', ''[[Mission: Impossible]]'' en ''[[St. Elsewhere]]''. Verdere televisie optredes sluit in Hippolyta in die ''[[Wonder Woman]]'' reeks en Marion Hillyard, die moeder van [[Stephen Collins]] in ''The Promise''. Straight het min in rolprente gewerk, en is wel bekend vir haar rol as die verpletterde vrou wat haar ontrou man [[William Holden]] konfronteer in die prent ''Network'' (1976). Ten spyte daarvan dat haar karakter net kortliks verksyn op die skerm, ontvang Straight hoë lof vir haar toneelspel en wen die [[Oscar|Academy Award]] vir Beste Ondersteunende Aktrise.<ref>https://web.archive.org/web/20170806061831/http://servingcinema.com/2015/11/while-you-were-eating-ho-hos-on-the-couch-matthew-stewart-timed-every-oscar-winning-performance/</ref> Haar ander bekende rolprent verskyning was die rol van Dr. Martha Lesh, die paranormale ondersoeker in die gruwelprent ''[[Poltergeist]]'' (1982). == Persoonlike lewe == Beatrice Straight was tweemaal getroud. Van 1942 tot hul skeiding in 1949 was sy getroud met Louis Dolivet, <ref>http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1942/02/22/85517640.html</ref> met wie sy `n seun, Willard Whitney Straight Dolivet, gehad het. In 1952, op die ouderdom van sewe, verdrink haar seun in `n dammetjie op hul plaas in Armonk.<ref>https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1952/09/08/84353749.html?pageNumber=21</ref> Die seun se vader, Louis Dolivet, het in Parys gewoon op daardie stadium, en weens sy beweerde pro-kommunistiese aktiwiteite, was hy `n visa geweier en kon dus nie die begrafnis bywoon nie. In 1948, tydens die loop van die toneelstuk ''The Heiress'',<ref>https://archives.nypl.org/the/22755</ref> `n verwerking van Henry James se ''Washington Square'', ontmoet sy Peter Cookson. Hulle trou in 1949 en het getroud gebly tot Cookson se dood in 1990.<ref name=":0" /> Cookson het twee kinders van sy vorige huwelik gehad: Jane Coopland en Peter W. Cookson Jr. Met Peter Cookson het Straight twee seuns gehad: Gary Cookson en Anthony Cookson. Straight het na bewering gely aan Alzheimer siekte gedurende haar laaste jare. Op 7 April 2001, sterf sy aan longontsteking in Northridge, [[Los Angeles]].<ref name=":0" /> Haar teraardebestelling vind plaas by die William Henry Lee Memorial Cemetery in New Marlborough, [[Massachusetts]].<ref>https://www.findagrave.com/memorial/22235/beatrice-straight</ref> == Filmografie == === Rolprente === {| class="wikitable" |+ !Titel !Jaar !Rol |- |''Phone Call from a Stranger'' |Claire Fortness |1952 |- |''Patterns'' |Nancy Staples |1956 |- |''The Silken Affair'' |Theora |1956 |- |''The Nun's Story'' |Moeder Christophe (Sanatorium) |1959 |- |''The Young Lovers'' |Mev. Burns |1964 |- |''The Garden Party'' |Mev. Sheridan |1973 |- |''Network'' |Louise Schumacher |1976 |- |''The Promise'' |Marion Hillyard |1979 |- |''Bloodline'' |Kate Erling |1979 |- |''The Formula'' |Kay Neeley |1980 |- |''Endless Love'' |Rose Axelrod |1981 |- |''Poltergeist'' |Dr. Lesh |1982 |- |''Two of a Kind'' |Ruth |1983 |- |''Power'' |Claire Hastings |1986 |- |''Deceived'' |Adrienne se moeder |1991 |} === Televisiereekse === {| class="wikitable" |+ !Titel !Jaar !Rol !Notas |- |''Somerset Maugham TV Theatre'' |1951 | | |- |''Lights Out'' |1951 |Charlotte | |- |''Love of Life'' |1951 |Vinnie Phillips | |- |''Cosmopolitan Theatre'' |1951 |Maria | |- |''Hallmark Hall of Fame'' |1952 |Elizabeth Barrett / [[Louisa May Alcott]] |Televisierolprente ''Love Story'' en ''The Magnificent Failure'' |- |''Armstrong Circle Theatre'' |1952 | |2 episodes |- |''The Web'' |1952 | | |- |''Kraft Theatre'' |1952- 1953 | |3 episodes |- |''Love Story'' |1954 | |2 episodes |- |''Suspense'' |1952- 1954 |Mev. de Spain / Claire Trent | |- |''Inner Sanctum'' |1954 |Louise | |- |''Omnibus'' |1953- 1954 |Goneril / Antigone | |- |''You Are There'' |1954- 1955 |[[Anna Boleyn]] |2 episodes |- |''Danger'' |1955 | | |- |''Studio One in Hollywood'' |1951- 1957 |Kay / Pamela Baxter |4 epsiodes |- |''The United States Steel Hour'' |1955- 1958 |Daisy Jackson / Katherine Grant | |- |''Playhouse 90'' |1958 |Grace | |- |''The Investigator'' |1958 |Die Weduwee | |- |''Play of the Week'' |1959 |Mlle. de St. Euverte | |- |''Alfred Hitchcock Presents'' |1959- 1960 |Ida Blythe / Cynthia Fortnam |2 episodes |- |''Diagnosis: Unknown'' |1960 |Rhoda Clarence | |- |''Dr. Kildare'' |1961 |Pamela Rainey | |- |''Naked City'' |1962 |Ann Johns | |- |''The Doctors and the Nurses'' |1962 |Ruth Martin | |- |''The Eleventh Hour'' |1963 |Veronica Filmore | |- |''Ben Casey'' |1963 |Edith Bauer | |- |''Route 66'' |1961- 1963 |Elena De Amundo / Moeder Teresa / Kitty Chamberlain |3 episodes |- |''The Defenders'' |1965 |Mev. Campbell | |- |''Mission: Impossible'' |1966 |Dr. Martha Richards Zubrovnik | |- |''Felony Squad'' |1967 |Victoria Cahill | |- |''Matt Lincoln'' |1970 |Barbara Miller | |- |''The Borrowers'' |1973 |Mev. Crampfurl |Televisierolprent |- |''Beacon Hill'' |1975 |Mev. Hacker | |- |''The Andros Targets'' |1977 |Mev. Benderson | |- |''The World of Darkness'' |1977 |Joanna Sanford |Televisierolprent |- |''Wonder Woman'' |1977 |Hippolyta | |- |''Killer on Board'' |1977 |Beatrice Richmond |Televisierolprent |- |''The Dain Curse'' |1978 |Alice Dain Leggett |Minireeks |- |''King's Crossing'' |1982 |Louisa Beauchamp | |- |''Faerie Tale Theatre'' |1984 |Koningin Veronica / Vrou in die museum | |- |''Robert Kennedy and His Times'' |1985 |Rose Kennedy |Minireeks |- |''Chiller'' |1985 |Marion Creighton |Televisierolprent |- |''Under Siege'' |1986 |Margaret Sloan |Televisierolprent |- |''Jack and Mike'' |1988 |Mike se moeder | |- |''St. Elsewhere'' |1988 |Marjorie Andrews | |- |''Run Til You Fall'' |1988 |Margaret |Televisierolprent |- |''People Like Us'' |1990 |Maisie Verdurin |Televisierolprent |} === Teaterloopbaan === ==== Broadway ==== {| class="wikitable" |+ !Titel<ref>https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/beatrice-straight-61293</ref> !Datum !Rol !Notas |- |''The Possessed'' |Okt. 24, 1939 - Nov. 4, 1939 |Lisa | |- |''Twelfth Night'' |Des. 2, 1941 - Des. 13, 1941 |Viola | |- |''Land of Fame'' |Sep. 21, 1943 - Sep. 25, 1943 |Angela | |- |''The Wanhope Building'' |Feb. 9, 1947 - Feb. 16, 1947 |Felina | |- |''The Heiress'' |Sep. 29, 1947 - Sep. 18, 1948 |Catherine Sloper |Vervang Wendy Hiller |- |''Eastward in Eden'' |Nov. 18, 1947 - Nov. 29, 1947 |Emily Dickinson | |- |''[[Macbeth]]'' |Mar. 31, 1948 - Apr. 24, 1948 |Lady Macduff | |- |''The Innocents'' |Feb. 1, 1950 - Jun. 3, 1950 |Mej. Giddens | |- |''The Grand Tour'' |Des. 10, 1951 - Des. 15, 1951 |Nell Valentine | |- |''The Crucible'' |Jan. 22, 1953 - Jul. 11, 1953 |Elizabeth Proctor |1953 Tony Toekenning vir Beste Aktrise in `n Toneelstuk |- |''Everything in the Garden'' |Nov. 29, 1967 - Feb. 10, 1968 |Mev. Toothe | |} ==== Buite Broadway ==== {| class="wikitable" |+ !Titel<ref>http://www.iobdb.com/CreditableEntity/16155{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !Datum !Rol !Teater |- |''Sing Me No Lullaby'' |1954 |Christine Collinger |Phoenix Theatre |- |''The River Line'' |1957 |Marie Chassaigne |Carnegie Hall Playhouse |- |''Phedre'' |1966 |Phedre |Greenwich Mews Theatre |- |''Ghosts'' |1973 |Mev. Helene Alving |Roundabout Stage II |- |''All My Sons'' |1974 |Kate Keller |Roundabout Stage I |- |''[[Hamlet]]'' |1979 |Gertrude |Circle Theatre |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0833152|Beatrice Straight}} * [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/beatrice-straight-61293#Credits Beatrice Straight] in die [[Internet Broadway Database]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Straight, Beatrice}} [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 2001]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] b2o8mh2zclgq48t7vu8qcbln9qih5k6 0 267621 2900607 2875859 2026-05-02T06:22:12Z Aliwal2012 39067 Versmelting met skubdier is onnodig 2900607 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Skubdier | fossil_range = [[Paleoseen]]–Onlangs | image = Pangolin borneo.jpg | image_caption = ''Manis javanica'' | status = CITES_A1 | status_system = CITES | status_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cites.org/eng/app/appendices.php |title=The CITES Appendices |website=Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora |publisher=CITES |access-date=19 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526211057/https://cites.org/eng/app/appendices.php |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theria]] | infraclassis = [[Placentalia]] | granordo = [[Ferae]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | parent_authority = [[Max Carl Wilhelm Weber|Weber]], 1904 | taxon = Manidae | authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 | display_parents = 4 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = * ''[[Manis]]'' * ''[[Phataginus]]'' * ''[[Smutsia]]'' | range_map = Minus ranges.png | range_map_caption = Verspreiding van genera {{sleutel|#7C1797|''[[Manis crassicaudata]]''|outline=gray}} {{sleutel|#F89B3C|''[[Manis pentadactyla]]''|outline=gray}} {{sleutel|#59C9FD|''[[Manis javanica]]''|outline=gray}} {{sleutel|#FF0800|''[[Manis culionensis]]''|outline=gray}} {{sleutel|#9FDA31|''[[Phataginus tricuspis]]''|outline=gray}} {{sleutel|#FF0090|''[[Phataginus tetradactyla]]''|outline=gray}} {{sleutel|#03C03C|''[[Smutsia gigantea]]''|outline=gray}} {{sleutel|#1560BD|''[[Smutsia temminckii]]''|outline=gray}} }} '''Skubdiere''', soos miereters of [[Ietermagog|Ietermagoë]] (orde ''Pholidota''), is soogdiere wat deur die aanwesigheid van opvallende horingskubbe gekenmerk word. Die voorpote het sterk graafkloue waarmee mier- en termietneste oopgegrawe word. Die diere is uitsluitlik insekte-eters en hul spysverteringskanaal is aangepas sodat die kos verteer kan word, terwyl hul monde heeltemal tandeloos is. Die diere kom slegs in die tropiese en subtropiese gebiede van Afrika en Asië voor. Die meeste spesies se voortbestaan word egter deur die inkrimping van die tropiese woude bedreig. Daar is min oor die ontwikkelingsgeskiedenis van die [[Ietermagog|Ietermagoë]] (orde ''Pholidota'') bekend, omdat net 'n klein aantal fossiele gevind is. ’n [[Fossiel]] van 'n reuseskubdier is op Java in 'n jong [[Pleistoseen]]laag (slegs 11&nbsp;000 jaar gelede) gevind, en die dier moes ongeveer 2&nbsp;m lank gewees het. 'n Paar fossiele is in die [[Oligoseen]]lae (tussen 26 en 38 miljoen jaar gelede) gevind, maar die skaarsheid van lewende diere en hul fossiele dui daarop dat hul getalle altyd klein moes gewees het. Miereters moes dus vroeg in soogdiere se ontwikkelingsgeskiedenis reeds van die ander soogdiere gedivergeer en 'n selfstandige orde geword het. Hulle kon moontlik uit dieselfde basiese groep as die orde ''Edentata'' ontwikkel het. == Bou en lewenswyse == Skubdiere behoort tot die klas ''Mammalia'' en hulle is egte plasentale soogdiere, hoewel hulle soms deur leke vir reptiele aangesien word. Die rede hiervoor is dat die grootste deel van die diere se liggame met drie- hoekige skubbe bedek is, wat dakpansgewys gerangskik is. Die skubbe is geagglutineerde hare, wat baie van reptiele s'n verskil. Miereters het geen skubbe aan hul lang snuite, buik of binnekant van die ledemate nie, maar die dele is yl met hare bedek. Die voor- en agterpote is van kloue voorsien, maar die voorpootkloue is langer as die van die agterpote. Wanneer die skubdiere loop, raak die hele onderste oppervlak van die agterpoot aan die grond en die voël is dus 'n soolganger. Net die voorpote se kneukels raak die grond tydens beweging en die kloue word ook na bo gevou. Miereters kan soms 'n afstand op hul agterpote loop. Sommige spesies is goeie boomklimmers en gebruik hul pote, asook die stert as gryporgane. Die stert is baie geskik daarvoor, omdat die gepunte skubbe aan die stertrand gebruik word om bykomende houvas te verleen, terwyl enkele spesies selfs 'n steunskyf aan die onderkant van die stert het. Skubdiere se oë is nie goed ontwikkel nie, maar dit het dik ooglede as beskerming teen insektebyte. Die oorskulpe is rudimenter of selfs heeltemal afwesig, maar miereters se gehoorsin is blykbaar akuut. Hul reuk- en smaaksintuie is besonder goed ontwikkel en dit word veral gebruik vir die opspoor van voedsel, wat hoofsaaklik uit miere en termiete bestaan. Die diere krap mierneste met hul skerp kloue oop, of hulle breek die harde termietneswande. Hulle steek dan 'n lang, wurmvormige tong in die [[nes]], waaraan die insekte vaskleef. Hierdie tong is besonder lank en wanneer die diere rus, word dit in 'n spesiale skede in die borsholte teruggetrek. Dit word deur 'n ingewikkelde spier stelsel moontlik gemaak en die spiere is aan 'n borswerweluitsteeksel (die xiphisternum) vasgeheg. Die bo- en onderkaak het geen tande nie en die insekte word heel ingesluk. Miereters se mae het besondere sterk en beweeglike spierwande en die wande is van horingagtige uitsteeksels voorsien, wat gebruik word om die insekte fyn te maal. 'n Aantal klein klippies en sandkorrels word ook ingesluk, wat help om die voedsel verder fyn te maal. Skubdiere soek hul voedsel hoofsaaklik snags. Bedags slaap hulle of in bome, of in holtes in die grond, waar hulle hulle oprol. Indien die diere bedreig word, rol hulle hulle ook op 'n kenmerkende wyse op, sodat hul beskermende skubbe na buite wys, en hulle swaai terselfdertyd hul sterte met die skerp skubbe rond. 'n Onaangename vloeistof word uit die anale kliere gespuit, waardeur voornemende roofdiere verder afgeskrik word. Groot katte, soos [[luiperd]]s en [[tier]]e, is die skubdiere se natuurlike vyande. Daar word gewoonlik slegs een kleintjie in 'n werpsel gebaar. Die diertjie lyk net soos die moeder, maar dit het nog nie harde skubbe nie. Die skubbe verhard eers twee dae na geboorte en die kleintjie word ’n tyd lank op die moeder se rug of stert rondgedra. Die kleintjie word met melk, afkomstig van die melkkliere in die voorpote se okselholtes, gevoed. == Verspreiding == Alle skubdiere behoort tot een familie (''Manidae'') en ook een genus (''Manis''), terwyl sewe spesies aangetref word. Hulle kom in die tropiese en subtropiese gebiede van [[Afrika]] en [[Suidoos-Asië]] voor. Die drie spesies in Asië is die [[Wes-Indiese miereter]] (''Manis crassicaudatus''), die [[Chinese miereter]] (''Manis pentadactyla'') en die [[Javaanse miereter]] (''Manis javanica''). Daar word vier spesies in [[Afrika]] aangetref, die boommiereter (''Manis tricuspis''), die [[langstertmiereter]] (''Manis tetradactyla),'' wat 'n stert twee keer so lank as die liggaam het, en die [[reusemiereter]] (''Manis gigantea''), wat tot 1,5&nbsp;m lank kan word. Die [[Kaapse miereter]] of [[Ietermagog|ietermago]] (''Manis temmincki'') is 'n dier wat droë, bosagtige gebiede met sanderige grond verkies. Skubdiere is baie gesog in [[China]], veral vir hul vleis, maar hulle skubbe word ook daar as medisyne gebruik. Hoewel die meeste spesies nog nie deur uitsterwing bedreig word nie, kan die moontlikheid in die toekoms ontstaan omdat hul [[habitat]] in die beboste tropiese gebiede uitgedun word. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-66-4}}, volume 25, bl. 195, 916 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Pholidota|Skubdier}} {{Wikispecies-inlyn|Pholidota}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/pangolin|title=Pangolin|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Augustus 2019}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skubdiere| ]] m5838e2shhfbf7lehiewaticesp4zgc 2900609 2900607 2026-05-02T06:26:05Z Aliwal2012 39067 2900609 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Skubdier | fossil_range = [[Paleoseen]]–Onlangs | image = Pangolin borneo.jpg | image_caption = ''Manis javanica'' | status = CITES_A1 | status_system = CITES | status_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cites.org/eng/app/appendices.php |title=The CITES Appendices |website=Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora |publisher=CITES |access-date=19 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526211057/https://cites.org/eng/app/appendices.php |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theria]] | infraclassis = [[Placentalia]] | granordo = [[Ferae]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | parent_authority = [[Max Carl Wilhelm Weber|Weber]], 1904 | taxon = Manidae | authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 | display_parents = 4 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = * ''[[Manis]]'' * ''[[Phataginus]]'' * ''[[Smutsia]]'' | range_map = Minus ranges.png | range_map_caption = Verspreiding van genera {{sleutel|#7C1797|''[[Manis crassicaudata]]''|outline=gray}} {{sleutel|#F89B3C|''[[Manis pentadactyla]]''|outline=gray}} {{sleutel|#59C9FD|''[[Manis javanica]]''|outline=gray}} {{sleutel|#FF0800|''[[Manis culionensis]]''|outline=gray}} {{sleutel|#9FDA31|''[[Phataginus tricuspis]]''|outline=gray}} {{sleutel|#FF0090|''[[Phataginus tetradactyla]]''|outline=gray}} {{sleutel|#03C03C|''[[Smutsia gigantea]]''|outline=gray}} {{sleutel|#1560BD|''[[Smutsia temminckii]]''|outline=gray}} }} '''Skubdiere''', soos miereters of [[ietermagog|ietermagoë]] (orde ''Pholidota''), is [[soogdier]]e wat deur die aanwesigheid van opvallende horingskubbe gekenmerk word. Die voorpote het sterk graafkloue waarmee mier- en termietneste oopgegrawe word. Die diere is uitsluitlik inseketers en hul spysverteringskanaal is aangepas sodat die kos verteer kan word, terwyl hul monde heeltemal tandeloos is. Die diere kom slegs in die tropiese en subtropiese gebiede van Afrika en Asië voor. Die meeste spesies se voortbestaan word egter deur die inkrimping van die tropiese woude bedreig. Daar is min oor die ontwikkelingsgeskiedenis van die [[ietermagog|ietermagoë]] (orde ''Pholidota'') bekend, omdat net 'n klein aantal fossiele gevind is. ’n [[Fossiel]] van 'n reuseskubdier is op Java in 'n jong [[Pleistoseen]]laag (slegs 11&nbsp;000 jaar gelede) gevind, en die dier moes ongeveer 2&nbsp;m lank gewees het. 'n Paar fossiele is in die [[oligoseen]]lae (tussen 26 en 38 miljoen jaar gelede) gevind, maar die skaarsheid van lewende diere en hul fossiele dui daarop dat hul getalle altyd klein moes gewees het. Miereters moes dus vroeg in soogdiere se ontwikkelingsgeskiedenis reeds van die ander soogdiere gedivergeer en 'n selfstandige orde geword het. Hulle kon moontlik uit dieselfde basiese groep as die orde ''Edentata'' ontwikkel het. == Bou en lewenswyse == Skubdiere behoort tot die klas ''Mammalia'' en hulle is egte plasentale soogdiere, hoewel hulle soms deur leke vir reptiele aangesien word. Die rede hiervoor is dat die grootste deel van die diere se liggame met drie- hoekige skubbe bedek is, wat dakpansgewys gerangskik is. Die skubbe is geagglutineerde hare, wat baie van reptiele s'n verskil. Miereters het geen skubbe aan hul lang snuite, buik of binnekant van die ledemate nie, maar die dele is yl met hare bedek. Die voor- en agterpote is van kloue voorsien, maar die voorpootkloue is langer as die van die agterpote. Wanneer die skubdiere loop, raak die hele onderste oppervlak van die agterpoot aan die grond en die voël is dus 'n soolganger. Net die voorpote se kneukels raak die grond tydens beweging en die kloue word ook na bo gevou. Miereters kan soms 'n afstand op hul agterpote loop. Sommige spesies is goeie boomklimmers en gebruik hul pote, asook die stert as gryporgane. Die stert is baie geskik daarvoor, omdat die gepunte skubbe aan die stertrand gebruik word om bykomende houvas te verleen, terwyl enkele spesies selfs 'n steunskyf aan die onderkant van die stert het. Skubdiere se oë is nie goed ontwikkel nie, maar dit het dik ooglede as beskerming teen insektebyte. Die oorskulpe is rudimenter of selfs heeltemal afwesig, maar miereters se gehoorsin is blykbaar akuut. Hul reuk- en smaaksintuie is besonder goed ontwikkel en dit word veral gebruik vir die opspoor van voedsel, wat hoofsaaklik uit miere en termiete bestaan. Die diere krap mierneste met hul skerp kloue oop, of hulle breek die harde termietneswande. Hulle steek dan 'n lang, wurmvormige tong in die [[nes]], waaraan die insekte vaskleef. Hierdie tong is besonder lank en wanneer die diere rus, word dit in 'n spesiale skede in die borsholte teruggetrek. Dit word deur 'n ingewikkelde spier stelsel moontlik gemaak en die spiere is aan 'n borswerweluitsteeksel (die xiphisternum) vasgeheg. Die bo- en onderkaak het geen tande nie en die insekte word heel ingesluk. Miereters se mae het besondere sterk en beweeglike spierwande en die wande is van horingagtige uitsteeksels voorsien, wat gebruik word om die insekte fyn te maal. 'n Aantal klein klippies en sandkorrels word ook ingesluk, wat help om die voedsel verder fyn te maal. Skubdiere soek hul voedsel hoofsaaklik snags. Bedags slaap hulle of in bome, of in holtes in die grond, waar hulle hulle oprol. Indien die diere bedreig word, rol hulle hulle ook op 'n kenmerkende wyse op, sodat hul beskermende skubbe na buite wys, en hulle swaai terselfdertyd hul sterte met die skerp skubbe rond. 'n Onaangename vloeistof word uit die anale kliere gespuit, waardeur voornemende roofdiere verder afgeskrik word. Groot katte, soos [[luiperd]]s en [[tier]]e, is die skubdiere se natuurlike vyande. Daar word gewoonlik slegs een kleintjie in 'n werpsel gebaar. Die diertjie lyk net soos die moeder, maar dit het nog nie harde skubbe nie. Die skubbe verhard eers twee dae na geboorte en die kleintjie word ’n tyd lank op die moeder se rug of stert rondgedra. Die kleintjie word met melk, afkomstig van die melkkliere in die voorpote se okselholtes, gevoed. == Verspreiding == Alle skubdiere behoort tot een familie (''Manidae'') en ook een genus (''Manis''), terwyl sewe spesies aangetref word. Hulle kom in die tropiese en subtropiese gebiede van [[Afrika]] en [[Suidoos-Asië]] voor. Die drie spesies in Asië is die [[Wes-Indiese miereter]] (''Manis crassicaudatus''), die [[Chinese miereter]] (''Manis pentadactyla'') en die [[Javaanse miereter]] (''Manis javanica''). Daar word vier spesies in [[Afrika]] aangetref, die boommiereter (''Manis tricuspis''), die [[langstertmiereter]] (''Manis tetradactyla),'' wat 'n stert twee keer so lank as die liggaam het, en die [[reusemiereter]] (''Manis gigantea''), wat tot 1,5&nbsp;m lank kan word. Die [[Kaapse miereter]] of [[Ietermagog|ietermago]] (''Manis temmincki'') is 'n dier wat droë, bosagtige gebiede met sanderige grond verkies. Skubdiere is baie gesog in [[China]], veral vir hul vleis, maar hulle skubbe word ook daar as medisyne gebruik. Hoewel die meeste spesies nog nie deur uitsterwing bedreig word nie, kan die moontlikheid in die toekoms ontstaan omdat hul [[habitat]] in die beboste tropiese gebiede uitgedun word. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-66-4}}, volume 25, bl. 195, 916 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Pholidota|Skubdier}} {{Wikispecies-inlyn|Pholidota}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/pangolin|title=Pangolin|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Augustus 2019}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skubdiere| ]] fa9bm70yvmr3vwe8cwgbm459if411mo 0 293761 2900542 2777747 2026-05-01T20:05:40Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900542 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Eric Bana | Beeld = Eric Bana at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Eric Banadinović | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1968|8|9}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Australië|Australies]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, skrywer, en vervaardiger | Aktiewe jare = 1993–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0051509 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Eric Bana''' (gebore 9 Augustus 1968) is 'n [[Australië|Australiese]] akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Chopper'' (2000), ''Troy'' (2004), ''Munich'' (2005), en ''The Time Traveler's Wife'' (2009). == Filmografie == === Rolprente === * 2000: ''Chopper'' * 2001: ''Black Hawk Down'' * 2002: ''The Nugget'' * 2003: ''Hulk'' * 2004: ''Troy'' * 2005: ''Munich'' * 2007: ''Lucky You'' * 2007: ''Romulus, My Father'' * 2008: ''The Other Boleyn Girl'' * 2009: ''The Time Traveler's Wife'' * 2009: ''Mary and Max'' * 2009: ''Funny People'' * 2009: ''Love the Beast'' * 2011: ''Hanna'' * 2012: ''Deadfall'' * 2013: ''Closed Circuit'' * 2013: ''Tempest at the Drop-in'' * 2014: ''Deliver Us from Evil'' * 2016: ''The Finest Hours'' * 2016: ''The Secret Scripture'' * 2016: ''Special Correspondents'' * 2017: ''The Forgiven'' * 2017: ''The Making of the Secret Scripture'' * 2026: ''[[Apex]]'' === Televisiereekse === * 1993: ''Full Frontal'' * 1997: ''Eric'' * 1997: ''The Eric Bana Show Live'' * 2001: ''The Ray Martin Show'' * 2003: ''Cartaz Cultural'' * 2006: ''Morning Glory'' * 2006: ''Movie Rush'' * 2007: ''Reel Junkie'' * 2012: ''Eddie McGuire Tonight'' * 2015: ''Stop Laughing... This Is Serious'' * ''Dirty John'' === Televisierolprente === * 1995: ''Sale of the Century: 15th Anniversary'' * 1996: ''Eric'' * 2003: ''The Hulk: An MTV Movie Special'' * 2004: ''The Making of 'Troy''' * 2004: ''Terrors of Tasmania'' * 2004: ''Troy: The Passion of Helen'' * 2006: ''The 11th Annual Critics' Choice Awards'' * 2006: ''The 63rd Annual Golden Globe Awards'' === Video's === * 2002: ''The Essence of Combat: Making 'Black Hawk Down''' * 2003: ''The Making of 'Hulk''' * 2003: ''Black Hawk Down: Designing Mogadishu'' * 2003: ''The Incredible Ang Lee'' * 2003: ''Hulk: Behind the Scenes'' * 2003: ''Hulk Cam: Inside the Rage'' * 2003: ''The Tracker: IF Awards 2002'' * 2005: ''Troy: From Ruins to Reality'' * 2005: ''Troy: In the Thick of Battle'' * 2006: ''Munich: Portrait of an Era'' * 2006: ''Munich: The International Cast'' * 2006: ''Munich: The On-Set Experience'' * 2006: ''Munich: The Experience'' * 2007: ''The Players at the Table'' * 2007: ''Attacking Troy'' * 2008: ''On Set: Making Boleyn'' * 2008: ''To Be a Lady'' * 2008: ''Translating History to Screen'' * 2009: ''Star Trek: A New Vision'' * 2009: ''Star Trek: Aliens'' * 2009: ''Star Trek: Ben Burtt & the Sounds of Star Trek'' * 2009: ''Star Trek: Casting'' * 2009: ''Star Trek: Planets'' * 2009: ''Star Trek: Props & Costumes'' * 2009: ''Star Trek: Score'' * 2009: ''Star Trek: Starships'' * 2009: ''Star Trek: To Boldly Go'' * 2009: ''Star Trek: Gene Rodenberry's Vision'' * 2009: ''Star Trek: The Gag Reel'' * 2011: ''Hanna: Adapt or Die'' * 2011: ''Hanna: Central Intelligence Allegory'' * 2017: ''King Arthur: Parry and Bleed'' * 2017: ''WB Movies All Access: The Legend of the Making of King Arthur'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0051509|Eric Bana}} * {{Twitter|EricBana67|Eric Bana}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bana, Eric}} [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Australiese manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Australiese manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5ko1i7i27osnccbzh2gtghu108pjxzt 0 308449 2900541 2768971 2026-05-01T20:05:02Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2900541 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Taron Egerton | Beeld = Taron Egerton by Gage Skidmore 2.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Taron David Egerton | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|11|10}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = {{vlagikoon|VK}} [[Verenigde Koninkryk|Brits]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 2011–tans | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 5473782 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Taron Egerton''' (gebore 10 November 1989) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[akteur]]. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Kingsman: The Secret Service'' (2014), ''Kingsman: The Golden Circle'' (2017), en ''Rocketman'' (2019). == Filmografie == === Rolprente === * 2012: ''The Last of the Haussmans'' * 2013: ''Cash Cow'' * 2014: ''Kingsman: The Secret Service'' * 2014: ''Testament of Youth'' * 2015: ''Legend'' * 2017: ''Kingsman: The Golden Circle'' * 2018: ''The War of the Worlds: The Musical Drama'' * 2018: ''Robin Hood'' * 2018: ''Billionaire Boys Club'' * 2019: ''Rocketman'' * 2021: ''Sing 2'' * 2024: ''Carry-On'' * 2026: ''[[Apex]]'' === Televisiereekse === * 2009: ''In Character With...'' * 2019: ''The Ms. Moviefone Show'' * 2019: ''The Dark Crystal: Age of Resistance'' * 2019: ''Moominvalley'' === Video's === * 2016: ''Let the Games Begin: Soaring with Eddie the Eagle'' * 2016: ''Eddie the Eagle: All or Nothing: The Hero's Heart'' * 2016: ''Eddie the Eagle: An Unlikely Friendship - Eddie & Peary'' * 2017: ''Love at First Sight'' * 2017: ''Black Cab Chaos: Anatomy of a Killer Chase'' * 2019: ''Elton John & Taron Egerton: (I'm Gonna) Love Me Again'' * 2019: ''Outlaw and Auteurs: Reshaping 'Robin Hood''' == Eksterne skakels == * {{IMDb|5473782|Taron Egerton}} * {{Facebook|TaronEgertonOfficial|Taron Egerton}} * {{Twitter|TaronEgerton|Taron Egerton}} * {{Instagram|taron.egerton|Taron Egerton}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Egerton, Taron}} [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ivpj03z3miafhynkuovzwjblmusoqho 0 368264 2900636 2848000 2026-05-02T10:20:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900636 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas kamera | camera_name = Canon EOS R | image = [[Lêer:Canon EOS R 07 sep 2018a.jpg|280px|Canon EOS]] | caption = EOS R+RF35&nbsp;mm F1.8 MACRO IS STM | maker = [[Canon]] | type = [[enkellensreflekskamera|Enkellensrefleks]] | sensor = dubbel-pieksel CMOS sensor | sensor_type = | sensor_size = 36&nbsp;mm&nbsp;× 24&nbsp;mm (Volraam) | sensor_maker = | recording_medium = SDXC (UHS-II gereed) | res = 6.720 × 4.480 pieksels (30.1 MP) | lens_mount = Canon RF-passing | lens = | focus_type = dubbel-pieksel CMOS outofokus | exposure = | flash = | flashcomp = ± 3 stoppe in 1/3- of 1/2-stop inkremente | fsynch = <!-- Flash synchronization --> | frame_rate = 8&nbsp;fps | shutter = | shutterRange = | shutter_speeds = 30&nbsp;s tot 1/8000&nbsp;s | f-numbers = | metering = | emode = <!-- Exposure modes --> | mmode = <!-- Metering modes --> | farea = | fmode = <!-- Focus modes --> | cont = | viewfinder = 3.69-miljoen dot OLED EVF | ovf = <!-- Optional viewfinders --> | magnification = | coverage = | speedRange = ISO 100&nbsp;– 40&nbsp;000 uitbreibaar tot 102&nbsp;400 | flbkt = <!-- Flash bracketing --> | fcbkt = <!-- Focus bracketing --> | WB = | wbbkt = | brightness = <!-- Projector brightness --> | imsize = <!-- Projector image size --> | throwdis = <!-- Project throw distance --> | prores = <!-- Projector resolution --> | rearLCD = 3.2&nbsp;in 1.62-miljoen-dot LCD | storage = | battery = LP-E6N, LP-E6, LP-E6NH<ref name="Canon_store_LPE6-NH">{{cite web |url=https://store.canon.co.uk/canon-lp-e6nh-battery-pack/4132C002/ |title=Canon LP-E6NH Battery Pack |website=Canon UK Store |access-date=2020-12-14 |archive-date=2020-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201221121257/https://store.canon.co.uk/canon-lp-e6nh-battery-pack/4132C002/ |url-status=dead }}</ref> | dimensions = 135.8 x 98.3 x 84.4 mm | weight = 580 g (kas alleen), 660 g (insl. battery en geheuekaart) | price = $2299 (kas alleen) | date = 25 Oktober 2018 | obp = <!-- Optional battery packs --> | odb = <!-- Optional data backs --> | omd = <!-- Optional motor drives --> | oacc = <!-- Optional accessories --> | complens = <!-- Compatible lens --> | compflash = <!-- Compatible flashes --> | interface_AVout = <!-- Type of video and/or audio output port(s) available (i.e. HDMI, USB, IEEE 1394) --> | interface_Data = Wi-Fi, Bluetooth | body_comp-feats = <!-- Body composition or other special features (i.e. ABS plastic, water submersible) --> | made_in = Japan | footnotes = | exbkt = <!-- Exposure bracketing --> | drbkt = <!-- Dynamic range bracketing --> | drcomp = <!-- Dynamic range compressor --> | iproc = DIGIC 8 | vidrecord = 4K resolusie (30 fps) }} Die '''Canon EOS&nbsp;R''' is 'n 30,3 [[megapieksel]] <ref name="EOSR_brochure">{{Cite web|url=https://downloads.canon.com/nw/pdfs/cameras/eos/eos-r-system-brochure.pdf|title=EOS R System|date=2018|website=Canon USA|access-date=2020-10-22}}</ref> <ref name="EOSR_dpreview_page2">{{Cite web|url=https://www.dpreview.com/reviews/canon-eos-r/2|title=Canon EOS R review: What's new and how it compares|last=Rose|first=Carey|date=2018-11-19|website=Digital Photography Review|access-date=2020-10-22}}</ref> volraam spieëllose kamera met verwisselbare lens, wat in Oktober 2018 deur [[Canon]] bekendgestel is. Die "R" in EOS R is afkomstig van die eerste letter van "Reimagine optical excellence", Canon se ontwikkelingskonsep vir die EOS R-stelsel as geheel, en ook vir hierdie EOS R-kamera waarmee die nuwe stelsel bekendgestel is. <ref name="dcwatch">{{Cite web|url=https://dc.watch.impress.co.jp/docs/interview/1145132.html|date=2018-10-26|website=デジカメ Watch|publisher=Impress Corporation|language=Japanese|script-title=ja:キヤノン EOS R スペシャルインタビュー 執行役員 イメージコミュニケーション事業本部長 戸倉剛氏に聞く|trans-title=Canon EOS R Special Interview: Interview with Mr. Tsuyoshi Tokura, Executive Officer, General Manager of Image Communication Business Headquarters|access-date=2020-10-09}}</ref> == Kenmerke == Die EOS R was die eerste volraam spieëllose kamera van Canon, <ref name="EOSR_review">{{Cite web|url=https://www.the-digital-picture.com/Reviews/Canon-EOS-R.aspx|title=Canon EOS R Review|last=Carnathan|first=Bryan|date=2018-10-16|website=The-Digital-Picture.com|access-date=2020-10-22}}</ref> en het die nuwe EOS R-stelsel en die RF-lensmontering bekendgestel. <ref name="EOSR_brochure_full">{{Cite web|url=https://downloads.canon.com/nw/pdfs/cameras/eos/eos-r-system-brochure.pdf|title=EOS R System|date=2018|website=Canon USA|access-date=2020-10-22}}</ref> Met behulp van 'n EF-EOS R-passtuk kan die EOS R alle Canon EF- en EF-S-lense benut. Die kamera gebruik 'n DIGIC 8-verwerker. == Verwysings == {{Verwysings}} <br/> {{Canon EOS digitale kamera tydlyn}} {{en-vertaal|Canon EOS R}} [[Kategorie:Canon-kameras]] 2y1g04qx6yd7us288fefqafge2jzg9h 0 393404 2900579 2699714 2026-05-02T00:57:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900579 wikitext text/x-wiki '''Bethesda''' ({{IPAc-en|b|ə|ˈ|θ|ɛ|z|d|ə}}) is 'n nie-geïnkorporeerde, [[Census-designated place|sensus-aangewese plek]] in die suide van Montgomery County, [[Maryland]], Verenigde State, geleë net noordwes van [[Washington, D.C.]]. Dit kry sy naam van 'n plaaslike kerk, die Bethesda Meeting House (1820, herbou 1849), wat op sy beurt sy naam van [[Jerusalem]] se Poel van Bethesda gekry het.<ref>{{Cite web|url=http://www.credoreference.com/entry/brewerphrase/bethesda|title=Where Are You From? - Credo Reference|website=credoreference.com}}</ref> Die National Institutes of Health se hoofkampus en die Walter Reed Nasionale Militêre Mediese Sentrum is in Bethesda, benewens 'n aantal korporatiewe en regeringshoofkwartiere. [[Lêer:NIH_Clinical_Research_Center_aerial.jpg|regs|duimnael| 'n Lugfoto van NIH in Bethesda, Maryland.]] [[Lêer:BethesdaMaryland.jpg|duimnael| Bethesda, Maryland - 'n blik op die middestad]] [[Lêer:BethesdaMarylandWisconsin.jpg|duimnael| Bethesda, Maryland - noorde uitsig op Wisconsinlaan.]] As 'n nie-geïnkorporeerde gemeenskap het Bethesda geen amptelike grense nie. Volgens die 2020 Verenigde State-sensus het die gemeenskap 'n totale bevolking van 68 056 gehad.<ref name="QuickFacts">{{Cite web|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/bethesdacdpmaryland/POP010220|title=QuickFacts: Bethesda CDP, Maryland|publisher=United States Census Bureau|access-date=17 August 2021}}</ref> == Geskiedenis == Bethesda is geleë in 'n streek wat ten tyde van Europese kolonisasie deur die Piscataway- en Nacotchtank- stamme bevolk is. Tussen 1805 en 1821 het Bethesda 'n landelike tussenstasie geword ná die ontwikkeling van die Washington and Rockville Turnpike, wat tabak en ander produkte tussen Georgetown en Rockville vervoer het, en noord na Frederick. 'n Klein nedersetting het teen 1862 rondom 'n winkel en tolhuis langs die draaipunt gegroei. Die nedersetting is in 1871 deur posmeester Robert Franck hernoem na die Bethesda Meeting House, 'n Presbiteriaanse kerk wat in 1820 gebou is. Onderafdelings het in die laat 19de eeu op ou plaasgrond begin verskyn, wat die woonbuurte Drummond, Woodmont, Edgemoor en Battery Park geword het. Verder noord het verskeie ryk mense Rockville Pike bekend gemaak vir sy herehuise. In 1930 het dr Armistead Peter se baanbreker herehuis "Winona" (1873) die klubhuis van die Woodmont Country Club geword op grond wat nou deel is van die National Institutes of Health (NIH)-kampus.<ref name="Offutt4">{{cite book|last=Offutt|first=William|author2=Sween, Jane|title=Montgomery County: Centuries of Change|publisher=American Historical Press|year=1999|pages=161–162}}</ref><ref>"Norway Buys Pooks Hill For Crown Prince's Home", ''The New York Times'', 2 Augustus 1941, p. 6</ref> Die Tweede Wêreldoorlog en die daaropvolgende uitbreiding van die regering het die vinnige groei van Bethesda verder gevoed. Beide die Nasionale Vloot Mediese Sentrum (1940–42) en die NIH-kompleks (1948) is net noord van die ontwikkelende middestad gebou, en dit het regeringskontrakteurs, mediese beroepslui en ander besighede na die gebied gelok. In onlangse jare het Bethesda die belangrikste stedelike kern en werksentrum van die suidweste van Montgomery County geword.<ref name="Offutt2">{{cite book|last=Offutt|first=William|author2=Sween, Jane|title=Montgomery County: Centuries of Change|publisher=American Historical Press|year=1999|pages=161–162}}</ref> == Aardrykskunde == [[Lêer:Host_Hotels_HQ_Bethesda_MD_HST_20210314_181959_1_crop.jpg|duimnael|230px| Die hoofkantoorgebou van Host Hotels & Resorts in die middestad van Bethesda.]] Die belangrikste kommersiële korridor wat deur Bethesda gaan, is Maryland Route 355 (bekend as Wisconsinlaan in Bethesda en as Rockville Pike en Hungerford Drive in meer noordelike gemeenskappe), wat, in die noorde, Bethesda met die gemeenskappe van Noord-Bethesda en Rockville verbind, wat eindig, na verskeie naamsveranderinge, in Frederick. Na die suide word Rockville Pike Wisconsinlaan naby die NIH -kampus en gaan verder as Bethesda deur Chevy Chase, Friendship Heights en in [[Washington, D.C.]], en eindig in Georgetown. == Instellings == Belangrike mediese instellings wat in Bethesda geleë is, sluit in die National Institutes of Health-kampus, Walter Reed Nasionale Militêre Mediese Sentrum, en die aangrensende Uniformed Services University of the Health Sciences, sowel as 'n aantal ander militêre mediese en navorsingsinstellings. Die hoofkwartier van die verdedigingskonglomeraat Lockheed Martin, die bestuurde gesondheidsorgmaatskappy Coventry Health Care en hotel- en oordgroep Marriott International en Host Hotels &amp; Resorts, Inc. is in Bethesda geleë. Sagtewaremaatskappy Bethesda Softworks en die Discovery Channel was oorspronklik in Bethesda geleë, lg. het sy hoofkwartier in Bethesda gehad voordat dit in 2004 na Silver Spring verskuif is. In die somer van 2021 het Fox Television Stations die uitsaaifasiliteite van sy televisiestasies in die Washington-omgewing, WTTG en WDCA, na Bethesda verskuif. == Sportfasiliteite == Bethesda is die tuiste van die Congressional Country Club, wat erken word as een van die wêreld se mees gesogte private countryklubs. Congressional het reeds vier groot gholfkampioenskappe aangebied, insluitend die 2011 Amerikaanse Ope, wat deur Rory McIlroy gewen is. Die AT&amp;T National, aangebied deur [[Tiger Woods]], is vier keer by Congressional gespeel. 'n Aantal ambassadeurswonings is in Bethesda geleë, insluitend [[Bangladesj]], [[Haïti]], [[Kaap Verde]], [[Guyana]], [[Honduras]], [[Lesotho]], [[Marokko]], [[Nicaragua]], [[Uruguay]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Cite web|url=http://www.washingtonlife.com/2011/10/26/wl-lists-2011-ambassadors-directory/|title=Ambassador's Directory|date=October 26, 2011|website=Washington Life Magazine|access-date=31 Augustus 2022|archive-date= 1 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150901200541/http://www.washingtonlife.com/2011/10/26/wl-lists-2011-ambassadors-directory/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] nhwmu3hb0c2nule2iby8hgllzjs5m6j 3 401853 2900572 2900354 2026-05-01T23:34:16Z Eurohunter 22842 /* Afrikaans */ + 2900572 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter" and all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) rg0jd39zkp7of5sbfrftf1b0i66lvyi 2900586 2900572 2026-05-02T02:16:00Z Eurohunter 22842 /* Afrikaans */ 2900586 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) kd7ikl7bqvla5qada7e34uiwy56jj9i 2900601 2900586 2026-05-02T05:12:27Z Pynappel 70858 /* Afrikaans */ Antwoord 2900601 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::::My opinion: :::::::::* versamelalbum van Basshunter :::::::::* promosionele enkelsnit van Basshunter :::::::::* liriekevideo van Basshunter :::::::::But you can use enkelspeler instead of enkelsnit as discussed above. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 05:12, 2 Mei 2026 (UTC) qpfut6bc3bg5lobmrxjw5dgo825sk0g 0 401952 2900600 2690079 2026-05-02T04:19:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900600 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Bolsjoi Mogoi |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Большой Могой</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët = Bolshoy_Mogoy_Church.jpg |beeldgrootte= |beeldbyskrif = 'n Verlate [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse]] kerk op Bolsjoi Mogoi |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Bolsjoi Mogoi in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = Wolodarski |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|46|18|40|N|48|39|11|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal = 1048 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=416184 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Bolsjoi Mogoi''' ([[Russies]]: Большой Могой) is 'n dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 1&nbsp;043 inwoners op Bolsjoi Mogoi. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 10 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 825 |style="text-align:center" | 79,1% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 196 |style="text-align:center" | 18,8% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 10 |style="text-align:center" | 1% |- |[[Lakke]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 0,4% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 8 |style="text-align:center" | 0,8% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''1&nbsp;043''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 5va7q1go4wu22qz864z17z92did3x0f 0 402053 2900595 2780697 2026-05-02T03:58:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900595 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boesjma |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бушма</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boesjma in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Priwolzjski-rajon (Astrachan-oblast)|Priwolzjski]] |koördinate = {{Koördinate|46|20|58|N|48|18|46|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 262 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416458 }} '''Boesjma''' ([[Russies]]: Бушма) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Birjoekofka Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in die gebied, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die naam van 'n nabygeleë rivier. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 264 inwoners op Boesjma. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 12 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 157 |style="text-align:center" | 55,7% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 93 |style="text-align:center" | 35,2% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 10 |style="text-align:center" | 3,8% |- |[[Nogais]] |style="text-align:center" | 8 |style="text-align:center" | 3% |- |[[Moldawiërs]] |style="text-align:center" | 6 |style="text-align:center" | 2,3% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''264''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] epwnv235xp5xmh8n3jr7b0ldf0qunpm 0 402119 2900598 2737218 2026-05-02T04:17:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900598 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boldinski |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Болдинский</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boldinski in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Priwolzje-rajon (Astrachan-oblast)|Priwolzje]] |koördinate = {{Koördinate|46|19|27|N|48|15|43|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 190 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416450, 416458 }} '''Boldinski''' ([[Russies]]: Болдинский) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Natsjalowo Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in die gebied, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die naam van die nabygeleë Boldarivier. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 187 inwoners op Boldinski. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 105 |style="text-align:center" | 56,1% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 73 |style="text-align:center" | 39% |- |[[Azerbeidjanners]] |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 2,7% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 2,1% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''187''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] h1ynnib8tugcbygrzv2swcopiv9zczq 0 402294 2900577 2690205 2026-05-02T00:16:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900577 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Beregowoi |inheemse_naam = <small>Береговой</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Beregowoi in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|16|31|N|48|27|59|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 163 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416198 }} '''Beregowoi''' ([[Russies]]: Береговой) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Soeltanofka Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se oorspronklike naam was Sjajtan-Aoel of Sjajtani. Dit is in 1965 deur die [[Sowjetunie|Sowjetregering]] herdoop.<ref>{{cite journal|title = Указ Президиума ВС РСФСР от 19.04.1965 г. "О переименовании некоторых населённых пунктов Астраханской области"|journal = Ведомости Верховного Совета РСФСР|year = 1965|issue = 16|lang = ru}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Beregowoi 163 inwoners gehad, van wie almal etniese Kasakke was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] ldca060o1w1gl6xnwx63d6rrmlg8yml 0 402346 2900559 2690232 2026-05-01T21:42:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900559 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Barani Boegor |inheemse_naam = <small>Бараний Бугор</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Barani Boegor in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|46|10|36|N|48|18|04|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 225 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416311 }} '''Barani Boegor''' ([[Russies]]: Бараний Бугор) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Semiboegri]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Barani Boegor 227 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 15 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 216 |style="text-align:center" | 95,2% |- |Lezgiërs |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 2,2% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 6 |style="text-align:center" | 2,6% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''227''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] ke588cvwatfgnpabqmqcs86knxr84h5 0 402348 2900576 2690235 2026-05-02T00:15:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900576 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Beregowoi |inheemse_naam = <small>Береговой</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Beregowoi in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Jenotajefka-rajon|Jenotajefka]] |koördinate = {{Koördinate|46|53|27|N|47|32|32|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2011 |bevolking_totaal = 129 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416205 }} '''Beregowoi''' ([[Russies]]: Береговой) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Jenotajefka-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Srednewolzje Plaaslike Munisipaliteit behoort. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Beregowoi 111 inwoners gehad. Ethniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 15 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 105 |style="text-align:center" | 94,6% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 6 |style="text-align:center" | 5,4% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''111''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Jenotajefka-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 9btvz39415v6xb3emtdd8m33tzjrnhe 0 402411 2900502 2690258 2026-05-01T17:55:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Arsjin |inheemse_naam = <small>Аршин</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Arsjin in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|45|58|23|N|47|53|07|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2011 |bevolking_totaal = 36 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416334 }} '''Arsjin''' ([[Russies]]: Аршин) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Samosdelka]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Arsjin 46 inwoners gehad. Ten spyte van sy klein bevolking, is die dorpie etnies baie divers.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 15 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 23 |style="text-align:center" | 50% |- |[[Tsjetsjniërs]] |style="text-align:center" | 12 |style="text-align:center" | 26,1% |- |[[Aware]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 8,7% |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 3 |style="text-align:center" | 6,5% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 8,7% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''46''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] iasj0p7efurr9iigciou8ui5qnwlhu0 0 402415 2900585 2690260 2026-05-02T02:00:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900585 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Birjoetsjok |inheemse_naam = <small>Бирючёк</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Birjoetsjok in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|46|07|01|N|48|13|25|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 552 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416310 }} '''Birjoetsjok''' ([[Russies]]: Бирючёк) is 'n [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Semiboegri]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam is 'n verkleinwoord vir die argaïese Russiese woord бирюк (birjoek), waarvan die betekenis "wolf" is. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Birjoetsjok 543 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 16 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 509 |style="text-align:center" | 93,7% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 11 |style="text-align:center" | 2% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 0,7% |- |[[Oekraïners]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 0,7% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 15 |style="text-align:center" | 2,8% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''543''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 17r21yptfl6lg19kb27mgjbrzw49pfo 0 402720 2900591 2690343 2026-05-02T03:31:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900591 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boegor |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бугор</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeldskild = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boegor in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Charabali-rajon|Charabali]] |koördinate = {{Koördinate|47|33|48|N|46|54|53|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 303 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416010 }} '''Boegor''' ([[Russies]]: Бугор) is 'n dorpie in [[Charabali-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die [[Sasikoli]] Plaaslike Munisipaliteit en lê op die linkeroewer van die Achtoebarivier. Die letterlike betekenis van die dorpie se naam in die plaaslike Russiese [[dialek]] is "heuwel". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boegor 296 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 21 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 214 | style="text-align:center" | 72,3% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 29 | style="text-align:center" | 9,8% |- |[[Azerbeidjanners]] | style="text-align:center" | 16 | style="text-align:center" | 5,4% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 15 | style="text-align:center" | 5,1% |- |[[Oesbeke]] | style="text-align:center" | 7 | style="text-align:center" | 2,4% |- |Maris | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 2% |- |[[Koreane]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 1,7% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 1,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''296''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 76vfzdzk6j153s3bqhh6iif6u6690ua 0 402729 2900513 2690350 2026-05-01T18:41:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900513 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Asjoeloek |inheemse_naam = <small>Ашулук</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Asjoeloek in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Charabali-rajon|Charabali]] |koördinate = {{Koördinate|47|19|08|N|47|24|07|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2012 |bevolking_totaal = 1&nbsp;556 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416021 }} '''Asjoeloek''' ([[Russies]]: Ашулук) is 'n dorpie in [[Charabali-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Tambofka Plaaslike Munisipaliteit behoort. Dit lê op die gelyknamige Asjoeloekrivier. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Asjoeloek 1&nbsp;678 inwoners gehad. Etniese [[Russe]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 21 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 298do2r5vd1kioorl24tk4t48du252s 0 402989 2900554 2690358 2026-05-01T20:56:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900554 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Bacharefski |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бахаревский</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Bacharefski in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|48|27|N|47|57|16|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 266 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416152 }} '''Bacharefski''' ([[Russies]]: Бахаревский) is 'n klein dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Achtoeba Plaaslike Munisipaliteit en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Bacharefski 262 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 26 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 182 | style="text-align:center" | 69,5% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 27 | style="text-align:center" | 10,3% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 22 | style="text-align:center" | 8,4% |- |Mestiese | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 1,2% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 1,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 25 | style="text-align:center" | 9,5% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''262''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] dbdmz93epc4z1h2pnouwvsjfx0qfs6d 0 403050 2900575 2690365 2026-05-01T23:38:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900575 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Beli Ilmen |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Белый Ильмень</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Beli Ilmen in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|26|38|N|48|15|10|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 86 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416167 }} '''Beli Ilmen''' ([[Russies]]: Белый Ильмень) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Krasni Jar Plaaslike Munisipaliteit wat die rajon se setel ook insluit, en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. Die dorpie se naam kom van die naam van 'n nabygeleë rivier, waarvan die letterlike betekenis in die plaaslike Russiese [[dialek]] "wit steppemeer" is. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Beli Ilmen 86 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 27 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 0o9xkvoooutc07hm8s63fges8619m1r 0 403057 2900555 2690369 2026-05-01T21:07:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900555 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Baibek |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Байбек</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Baibek in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|39|00|N|48|27|25|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 1&nbsp;911<ref name="bevolking-2010" /> |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416156 }} '''Baibek''' ([[Russies]]: Байбек, [[Kasaks]]: Baýbek) is 'n [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Baibek Plaaslike Munisipaliteit wat nog vier kleiner nedersettings insluit en op die grens met [[Kasakstan]] lê. Die dorpie se naam kom van die Kasakse woorde vir "ryk edelman". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Baibek 1&nbsp;908 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 27 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 1820 | style="text-align:center" | 95,4% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 29 | style="text-align:center" | 1,5% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 25 | style="text-align:center" | 1,3% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 13 | style="text-align:center" | 0,7% |- |[[Oesbeke]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 0,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 18 | style="text-align:center" | 0,9 |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''1908''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Geografie == Baibek is geleë aan die Kigatsjrivier, 22 km noordoos van Krasni Jar met die pad. [[Mali Aral]] is die naaste dorpie.<ref name="allroutes" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="bevolking-2010">{{Cite web |url=http://astrastat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/astrastat/resources/f8fd6a004e9c2051afc3bfa638e2bbf1/1.+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf |title=Всероссийская перепись населения 2010 года. 1. Численность и размещение населения Астраханской области |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827033736/http://astrastat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/astrastat/resources/f8fd6a004e9c2051afc3bfa638e2bbf1/1.+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf |archive-date=2018-08-27 |url-status=dead }}</ref> <ref name="allroutes">[http://allroutes.ru/rasstoyanie_krasnyj-jar-30_bajbek Расстояние от Красного Яра до Байбека]</ref> }} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 73z8ywscnweoy3nw605jqbem6uqvm7y 0 403105 2900596 2690377 2026-05-02T04:01:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900596 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boezan-razezd |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бузан-разъезд</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boezan-razezd in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|43|55|N|48|01|38|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 10 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416168 }} '''Boezan-razezd''' ([[Russies]]: Бузан-разъезд) is 'n klein dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Sejitofka Plaaslike Munisipaliteit en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. Die dorpie se naam kom van die name van die nabygeleë Boezanrivier en die plaaslike treinstasie. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boezan-razezd 13 inwoners gehad. Etniese Karagasjiërs, 'n subgroep van die [[Nogais]], vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 27 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 46,2% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 23,1% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 30,8% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''13''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] tfv3h15dvliif1j4komh9ex958wwehs 0 403121 2900588 2690391 2026-05-02T02:38:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900588 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Blosjnoi |inheemse_naam = <small>Блошной</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Blosjnoi in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Jenotajefka-rajon|Jenotajefka]] |koördinate = {{Koördinate|47|03|25|N|47|24|09|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 3 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416203 }} '''Blosjnoi''' ([[Russies]]: Блошной) is 'n klein dorpie in [[Jenotajefka-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Taboen-Aral Plaaslike Munisipaliteit behoort. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "vlooi". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Blosjnoi 7 inwoners gehad, van wie almal ethniese [[Tsjetsjniërs]] was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 28 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Jenotajefka-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] k5lzbtm9c9rkidfiquc62efe3for9fx 0 403304 2900546 2689575 2026-05-01T20:16:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900546 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Azofski |inheemse_naam = <small>Азовский</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Watermelon Fields.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Azofski in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|46|07|42|N|48|09|17|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2013 |bevolking_totaal = 268 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416345 }} '''Azofski''' ([[Russies]]: Азовский) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Razdor Plaaslike Munisipaliteit. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Azofski 243 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 31 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 112 | style="text-align:center" | 46,1% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 89 | style="text-align:center" | 36,6% |- |[[Azerbeidjanners]] | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 2,5% |- |Dargine | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 2,1% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 2,1% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 1,6% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 22 | style="text-align:center" | 9,1% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''243''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] qpi3nluknnrywvcyqnjwh001vxhokyx 0 403427 2900565 2689587 2026-05-01T22:32:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900565 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Basinsk |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Басинск</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Basinsk in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|46|08|03|N|47|10|32|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 141 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416403 }} '''Basinsk''' ([[Russies]]: Басинск) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit van die [[Liman-rajon|gelyknamige rajon]] behoort. Dit lê naby die spoorlyn wat [[Astrachan]] met [[Dagestan]] verbind. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Basinsk 141 inwoners gehad. Etniese [[Tsjetsjniërs]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 1 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 42ylz9srg57bc7wtq4fk8jlki6wsod6 0 403432 2900564 2689588 2026-05-01T22:27:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Basi |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Басы</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Basy_children.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Basi in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|46|06|51|N|47|07|53|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 997 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416403 }} '''Basi''' ([[Russies]]: Басы) is 'n dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit van die [[Liman-rajon|gelyknamige rajon]] behoort. Dit lê 4 kilometer suidwes van 'n adner nedersetting, [[Basinsk]], wat naby die spoorlyn tussen [[Astrachan]] en [[Dagestan]] geleë is. == Geskiedenis == Die dorpie is in 1800 gestig deur etnies [[Russe|Russiese]] en [[Oekraïners|Oekraïnse]] setlaars wat as southandelaars gewerk het. Die naam Basi is 'n Russiese fonetiese aanpassing van die [[Tartaars]]e woord башсыз (''basjsiz''), waarvan die letterlike betekenis "koploos" is.<ref>{{cite web|title = Историческая справка|website = Басинский сельсовет. Муниципальные образования Астраханской области|url = https://mo.astrobl.ru/basinskijselsovet/istoricheskaya-spravka|accessdate = 1 Augustus 2023|lang = ru}}</ref> Basi is die enigeste nedersetting in Rusland wat gelyktydig tot twee [[Federale deelgebiede van Rusland|federale deelgebiede]] behoort. Feitlik word dit deur Astrachan-oblast se streeksregering beheer, maar die nabygeleë [[Kalmikië|Republiek van Kalmikië]] het [[Separatisme in Astrachan#Kalmikiese separatiste|territoriale aansprake]] op die gebied en beskou Basi as 'n deel van sy grondgebied. Hierdie eise is op die feit gebaseer dat die omstrede gebied deel van die Kalmikiese Outonome Oblast was voordat dit in 1943 deur [[Josef Stalin]] ontbind is ná die deportasie van die Kalmikiërs na [[Siberië]].<ref>{{cite web|last = Rozanski|first = Wladimir|title = I calmucchi sognano ‘l’Unione eurasiatica del Volga’ [Die Kalmikiërs droom van die "Wolga-Eurasiese Unie"]|website = PIME Onlus – AsiaNews|url = https://www.asianews.it/notizie-it/I-calmucchi-sognano-‘l’Unione-eurasiatica-del-Volga’-57216.html|date = 30 November 2022|accessdate = 1 Augustus 2023|lang = it}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2002 het Basi 1&nbsp;249 inwoners gehad. Etniese Russe en Tsjetsjniërs vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2002 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 1 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 21 September 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190921024817/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2002 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 592 | style="text-align:center" | 47,4% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 397 | style="text-align:center" | 31,8% |- |Dargine | style="text-align:center" | 91 | style="text-align:center" | 7,3% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 89 | style="text-align:center" | 7,1% |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 41 | style="text-align:center" | 3,3% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 16 | style="text-align:center" | 1,3% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 12 | style="text-align:center" | 1% |- |[[Duitsers]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,3% |- |Maris | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,3% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 0,2% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''1&nbsp;249''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 7dgdmdpabc578tzz9acjrdri8sxz0b9 0 403448 2900567 2689590 2026-05-01T22:37:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Basta |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Баста</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Basta in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|45|47|23|N|47|30|41|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 21 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416424 }} '''Basta''' ([[Russies]]: Баста) is 'n klein dorpie in [[Liman-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit lê naby die Bolsjaja Tsjadameer en behoort tot die Olja Plaaslike Munisipaliteit wat nog twee groter nedersettings, Lesnoje en Olja, insluit. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Basta 32 inwoners gehad. Etniese Russe en Kalmikiërs vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 2 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 12 | style="text-align:center" | 37,5% |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 11 | style="text-align:center" | 34,4% |- |[[Georgiërs]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 15,6% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 12,5% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''32''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 7qih9a5wjx7c3dff3yewwftorasgd0h 0 403455 2900584 2689593 2026-05-02T01:59:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900584 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Birjoetsja Kosa |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бирючья Коса</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Birjoetsja Kosa in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|45|43|04|N|47|34|45|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2011 |bevolking_totaal = 1&nbsp;005 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416426 }} '''Birjoetsja Kosa''' ([[Russies]]: Бирючья Коса) is 'n dorpie in [[Liman-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit behoort. Dit lê in die suidelike deel van die [[Wolga]]-[[rivierdelta]] naby die [[Kaspiese See]] 4 kilometer suidoos van [[Zaboeroennoje]]. Die letterlike betekenis van die dorpie se Russiese naam is "kluisenaar se skoorwal". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Birjoetsja Kosa 945 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 2 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] sarezigh3ocfe6xarsbd17jhb76lx9i 0 403522 2900590 2689601 2026-05-02T03:29:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900590 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boedarino |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бударино</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boedarino in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|45|42|03|N|47|24|35|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 591 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416422 }} '''Boedarino''' ([[Russies]]: Бударино) is 'n dorpie in [[Liman-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit behoort. Dit lê oorkant 'n klein stroom van 'n kleiner nederesetting, [[Dalneje (Astrachan-oblast)|Dalneje]]. == Geskiedenis == Die dorpie is aan die begin van die 20ste eeu deur Kalmikiese setlaars gestig en het oorspronklik die naam Daltsji gehad. Ná die deportasie van die Kalmikiërs na Siberië deur [[Josef Stalin]] se Sowjetregering het die dorpie sy huidige naam, Boedarino, gekry. Hierdie nuwe naam kom van будара (''boedara''), 'n Russiese woord vir 'n soort vissersboot.<ref>{{cite web|title = Бударинский сельский совет народных депутатов с. Бударино Лиманского района Астраханской области|website = Агентство по делам архивов Астраханской области / Web Archive|url = https://archive.astrobl.ru/afao/8/%D0%A0-%203653|accessdate = 3 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 20 April 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160420075936/https://archive.astrobl.ru/afao/8/%D0%A0-%203653|url-status = dead}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boedarino 597 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 3 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 436 | style="text-align:center" | 73% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 57 | style="text-align:center" | 9,5% |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 55 | style="text-align:center" | 9,2% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 17 | style="text-align:center" | 2,8% |- |Dargine | style="text-align:center" | 10 | style="text-align:center" | 1,7% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 8 | style="text-align:center" | 1,3% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 1% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 0,5% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 0,8% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''597''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 8jg3p06o223thowanno1vz1qi7uw793 0 403548 2900563 2689613 2026-05-01T21:54:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Barchani |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Барханы</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Barchani in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|18|39|N|46|51|15|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 147 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416104 }} '''Barchani''' ([[Russies]]: Бараханы) is 'n klein dorpie in [[Narimanof-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Prikaspijski Plaaslike Munisipaliteit en lê 91 kilometer wes van [[Astrachan]] se middestad naby die grens met [[Kalmikië]]. == Demografie == Volgens Sensus 2002 het Barchani 158 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2002 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 4 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 21 September 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190921024817/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 134 | style="text-align:center" | 84,8% |- |Dargine | style="text-align:center" | 20 | style="text-align:center" | 12,7% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 2,5% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''158''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Narimanof-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 3nygbtkdjywur208hy0gv1ca7ec8lmc 0 404185 2900594 2689632 2026-05-02T03:56:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900594 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boeroeni |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Буруны</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Blue house in Buruny.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Toerkmenka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|11|14|N|47|15|09|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2012 |bevolking_totaal = 2&nbsp;178 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416103 }} '''Boeroeni''' ([[Russies]]: Буруны) is 'n dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die Astrachanski Plaaslike Munisipaliteit wat nog vyf kleiner nedersettings insluit. Die dorpie se naam kom van die [[Kalmikies]]e woord vir "reg". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boeroeni 2&nbsp;150 inwoners gehad. Etniese Kasakke, Russe en Kalmikiërs vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 12 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 829 |style="text-align:center" | 38,6% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 426 |style="text-align:center" | 20,8% |- |Kalmikiërs |style="text-align:center" | 397 |style="text-align:center" | 18,5% |- |Dargine |style="text-align:center" | 317 |style="text-align:center" | 14,7% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 105 |style="text-align:center" | 4,9% |- |Ander groepe |style="text-align:center" | 76 |style="text-align:center" | 3,5% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''2&nbsp;150''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Narimanof-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 82o3wky1ywwnw7bpe55ykr99se80ucf 0 404198 2900561 2689639 2026-05-01T21:43:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900561 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Baranofka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Барановка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Baranofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|47|16|N|47|47|05|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 665 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416122 }} '''Baranofka''' ([[Russies]]: Барановка) is 'n dorpie in [[Narimanof-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Baranofka Plaaslike Munisipaliteit wat nog een kleiner nedersetting, [[Petropawlofka (Astrachan-oblast)|Petropawlofka]], insluit. Dit lê op die linkeroewer van die [[Wolga]]rivier 52 kilometer noordwes van [[Astrachan]] se middestad. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Baranofka 678 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 484 | style="text-align:center" | 71,4% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 171 | style="text-align:center" | 25,2% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 9 | style="text-align:center" | 1,3% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 14 | style="text-align:center" | 2,1% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''678''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Narimanof-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] efj5u7oy2hwifcybactvxq237d63pgp 0 404223 2900599 2689670 2026-05-02T04:17:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900599 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boldirewo |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Болдырево</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boldirewo in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|21|20|N|48|34|03|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 557 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416175 }} '''Boldirewo''' ([[Russies]]: Болдырево) is 'n [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Bolsjoi Mogoi]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boldirewo 562 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 549 |style="text-align:center" | 97,7% |- |[[Koreane]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 0,7% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 4 |style="text-align:center" | 0,7% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 0,9% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''562''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] qhojawmpzmmmpru919dps7w1y12tigp 0 404259 2900562 2690014 2026-05-01T21:43:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900562 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Baranofka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Барановка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Baranofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|22|26|N|48|43|52|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 193 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416188 }} '''Baranofka''' ([[Russies]]: Барановка) is 'n [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Kalinino (Astrachan-oblast)|Kalinino]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Baranofka 195 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 180 |style="text-align:center" | 92,3% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 10 |style="text-align:center" | 5,1% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 2,6% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''195''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] cyoqhus0qc2xy9i9ke0q9896rdvkr3a 0 404291 2900587 2690041 2026-05-02T02:26:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900587 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Blinowo |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Блиново</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Blinowo in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|15|51|N|48|52|46|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 283 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416182 }} '''Blinowo''' ([[Russies]]: Блиново) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Moeltanowo]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Blinowo 285 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 282 |style="text-align:center" | 98,9% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 3 |style="text-align:center" | 1,1% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''285''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 4y4i65pdyluibj87s1jl4o97xnqvv6z 0 404862 2900560 2690107 2026-05-01T21:42:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900560 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Baranofka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Барановка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Baranofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|33|29|N|48|20|37|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 41 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416150 }} '''Baranofka''' ([[Russies]]: Барановка) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die [[Baibek]] Plaaslike Munisipaliteit wat nog vier nedersettings insluit, en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Baranofka 37 inwoners gehad, van wie almal etniese Kasakke was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 20 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] lc4nha3tynndnd63a5essfzv2imo795 0 405193 2900597 2690110 2026-05-02T04:01:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900597 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Boezan |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Бузан</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Boezan in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|42|36|N|47|58|39|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2013 |bevolking_totaal = 992 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416166 }} '''Boezan''' ([[Russies]]: Бузан) is 'n dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die gelyknamige Boezan Plaaslike Munisipaliteit waarvan die setel [[Nowoöeroesofka]] is, en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. Die dorpie se naam kom van die nabygeleë Boezanrivier. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Boezan 1&nbsp;033 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 25 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 595 | style="text-align:center" | 57,6% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 220 | style="text-align:center" | 21,3% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 62 | style="text-align:center" | 6% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 62 | style="text-align:center" | 6% |- |Dargine | style="text-align:center" | 21 | style="text-align:center" | 2% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 14 | style="text-align:center" | 1,4% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 37 | style="text-align:center" | 3,6% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 22 | style="text-align:center" | 2,1% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''1&nbsp;033''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] d89j62ehm4ont4qie6r78tzsf0sjpgg 0 405645 2900522 2900173 2026-05-01T19:02:57Z Sobaka 328 bywerk 2900522 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox officeholder | party = [[Vryheidsfront Plus]] (tot Maart 2010) | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1969|02|22|df=ja}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] }} '''Willie Durand Spies''' (gebore 22 Februarie 1969) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] prokureur en politikus van [[Gauteng]]. Hy het die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) verteenwoordig in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] van 2004 tot 2009. Spies het in September 2009 uit die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] bedank om sy regsfirma Hurter Spies Ing. in [[Pretoria]] te stig. Hurter Spies het sedert 2009 [[burgerregte]]-litigasie vir [[AfriForum]] en ander burgerregte-organisasies hanteer. == Vroeë lewe en opleiding == Spies is op 22 Februarie 1969 gebore en het regte - (B Com LLB) en besigheids ([[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|MBA]])grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name=":1">{{Citeer web |titel=Oor |url=https://hurterspies.co.za/en/about/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=Hurter Spies Inc |taal=en-ZA}}</ref> == Parlementêre loopbaan == In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] is Spies verkies vir 'n setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Vryheidsfront Plus]].<ref>{{Citeer web |datum=2004-04-20 |titel=Min verrassings op kandidaatlyste |url=https://mg.co.za/article/2004-04-20-few-surprises-on-candidates-lists/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> Hy was een van die party se vier verteenwoordigers in die Nasionale Vergadering en sy enigste verteenwoordiger in die Gauteng-koukus. Spies het openbare prominensie verwerf as die party se woordvoerder oor arbeid, waarin hy 'n vokale kritikus van [[regstellende aksie]] in Suid-Afrika was.<ref>{{Citeer web |datum=2008-08-22 |titel=FF+ verwelkom beweging oor regstellende aksie |url=https://mg.co.za/article/2008-08-22-freedom-front-plus-welcomes-motion-on-affirmative-action/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op 27 Augustus 2008 het Spies 'n man genaamd Francisco Petersen gered wat deur misdadigers aangeval en beroof is. Petersen het op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-snelweg in [[Kaapstad]] op Spies se motor se enjinkap gespring om te ontsnap. Spies het aanvanklik gedink dat hy gekaap word, maar het later besef dat Petersen se lewe in gevaar was. Hy het die man na veiligheid geneem en sowat 1 km verder gestop. Petersen het gesmeek dat hulle moet aanhou ry. Met sy gevaarligte aan en teen 'n spoed van 40 km/h het Spies al die pad na die parlement gery met Petersen wat aan sy kap vasgeklou het. Petersen het mediese sorg buite die parlement ontvang. Spies het gevoel dat die insident verskeie emosies in hom ontlok het, insluitend vrees, bekommernis, en 'n bietjie verleentheid.<ref>{{Cite news |title=Bloody hijack' MP's mission of mercy |publisher=IOL |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/bloody-hijack-mps-mission-of-mercy-414065 |date=2008-08-27 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies is algemeen beskou as 'n uitstekende parlementariër en een van die mees aktiewe lede van die Vryheidsfront Plus. == Prokureur == Spies was as prokureur in verskeie hoëprofielsake betrokke wat gehandel het oor taalregte, aanspreeklikheidslitigasie en algemene openbare belang-litigasie.<ref>{{Cite news |title=AfriForum welcomes ConCourt’s ruling regarding Zuma’s medical parole |publisher=SABC |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-welcomes-concourts-ruling-regarding-zumas-medical-parole/ |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies het veral prominensie bereik vir sy werk met boere van [[Zimbabwe]] wat eise teen die Suid-Afrikaanse regering ingestel het vir skade wat die boere gelei het nadat hul grond in Zimbabwe sonder vergoeding onteien is.<ref>{{Cite news |title=Landmark victory for displaced farmers |publisher=LegalBrief |url=https://legalbrief.co.za/story/landmark-victory-for-displaced-farmers/ |access-date=2023-09-05}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zimbabwe farmers seize state property |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/4abf49dc-3cda-11df-bbcf-00144feabdc0 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies en sy regspraktyk het verskeie prominente sake hanteer, insluitend AfriForum se [[haatspraak|haatspraakklas]] teen die linkse politikus [[Julius Malema]].<ref>{{Cite web |date=2010-11-01 |title='Shoot the boer' weer in die hof |url=https://mg.co.za/article/2010-11-01-shoot-the-boer-in-court-again/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Dit het gelei tot 'n uitspraak en bevel dat dit ongrondwetlik en onwettig is om "''Dubul' ibhunu''", oftewel "''Kill the Boer''" te sing. Hurter Spies het ook [[Solidariteit]] en ander nie-regeringsorganisasies verteenwoordig. Spies was betrokke by 'n hofsaak in 2020 teen die besluit om alle matrikulante hul eksamens te laat herskryf. Die saak is in die Gauteng Hoërhof aangehoor. AfriForum het aangevoer dat die besluit baie leerders, wat die eksamen eerlik geskryf het, onbillik sou benadeel. Die saak was suksesvol en die besluit om die eksamens te herskryf, is omgekeer.<ref>{{Cite web|title=Court to hear what motivated decision to make all matrics rewrite their exams|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/court-to-hear-what-motivated-decision-to-make-all-matrics-rewrite-their-exams-20201210|website=News24|access-date=2023-09-05}}</ref> == Universiteit van Pretoria == Spies is steeds 'n prominente figuur by sy [[alma mater]], die Universiteit van Pretoria (ook bekend as Tuks), waar hy die voorsitter van die Tuks Alumniraad was. In hierdie hoedanigheid het hy betrokke geraak by 'n geskil met die Hoër Onderwys Transformasienetwerk (HETN), 'n meerderheid-[[Swart mense|swart]] nasionale belangegroep wat beweer het dat die alumniraad onder Spies 'n hindernis vir "transformasie" was weens die invloed van AfriForum en die VF+. Toe Spies in die laat 2012 tot die Tuksraad, die universiteit se beheerliggaam, verkies is, het HETN die Noord-Gauteng Hoërhof genader om die verkiesing ongeldig te verklaar en Spies as 'n raadslid te "diskwalifiseer".<ref name=":4">{{Cite web |date=2013-02-15 |title=Rassestryd by Tukkies gaan hof toe |url=https://mg.co.za/article/2013-02-15-tukkies-racial-battle-on-the-boil/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-07-31 |title=HOTN beweer 'n 'voorlopige oorwinning' in Tuks rasse saak |url=https://mg.co.za/article/2013-07-31-hetn-claims-preliminary-victory-in-tuks-race-case/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Spies het terug gedagvaar vir laster in verband met opmerkings deur HETN se uitvoerende direkteur, Reginald Legoabe, wat gesê het dat Spies voorheen aktief was in verskeie groepe – die Afrikaner Studentewag en die [[Konserwatiewe Party]] – wie se "gemeenskaplike doel was om die inskrywing van alle nie-Afrikaanse studente te weerstaan en die Universiteit van Pretoria as 'n slegs Afrikaanse instelling te behou".<ref>{{Cite web|title=We accept ConCourt's ruling in Willie Spies case - HETN|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/we-accept-concourts-ruling-in-willie-spies-case--h|website=Politicsweb|access-date=2023-09-05}}</ref> ==Terugkeer na politiek== In November 2025 het Sies weer by die VF+ aangesluit en homself beskikbaar gestel as kandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|2026 munisipale verkiesings]]. Hy is op 14 Februarie 2026 as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hurterspies.co.za/en/ Amptelike webwerf van Hurter Spies, Inc.] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] 1jx0zeqjgv4twi7hstdlxhqsji5roqh 2900524 2900522 2026-05-01T19:06:28Z Sobaka 328 Nie meer wees 2900524 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | party = [[Vryheidsfront Plus]] (tot Maart 2010) | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1969|02|22|df=ja}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] }} '''Willie Durand Spies''' (gebore 22 Februarie 1969) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] prokureur en politikus van [[Gauteng]]. Hy het die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) verteenwoordig in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] van 2004 tot 2009. Spies het in September 2009 uit die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] bedank om sy regsfirma Hurter Spies Ing. in [[Pretoria]] te stig. Hurter Spies het sedert 2009 [[burgerregte]]-litigasie vir [[AfriForum]] en ander burgerregte-organisasies hanteer. == Vroeë lewe en opleiding == Spies is op 22 Februarie 1969 gebore en het regte - (B Com LLB) en besigheids ([[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|MBA]])grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name=":1">{{Citeer web |titel=Oor |url=https://hurterspies.co.za/en/about/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=Hurter Spies Inc |taal=en-ZA}}</ref> == Parlementêre loopbaan == In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] is Spies verkies vir 'n setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Vryheidsfront Plus]].<ref>{{Citeer web |datum=2004-04-20 |titel=Min verrassings op kandidaatlyste |url=https://mg.co.za/article/2004-04-20-few-surprises-on-candidates-lists/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> Hy was een van die party se vier verteenwoordigers in die Nasionale Vergadering en sy enigste verteenwoordiger in die Gauteng-koukus. Spies het openbare prominensie verwerf as die party se woordvoerder oor arbeid, waarin hy 'n vokale kritikus van [[regstellende aksie]] in Suid-Afrika was.<ref>{{Citeer web |datum=2008-08-22 |titel=FF+ verwelkom beweging oor regstellende aksie |url=https://mg.co.za/article/2008-08-22-freedom-front-plus-welcomes-motion-on-affirmative-action/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op 27 Augustus 2008 het Spies 'n man genaamd Francisco Petersen gered wat deur misdadigers aangeval en beroof is. Petersen het op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-snelweg in [[Kaapstad]] op Spies se motor se enjinkap gespring om te ontsnap. Spies het aanvanklik gedink dat hy gekaap word, maar het later besef dat Petersen se lewe in gevaar was. Hy het die man na veiligheid geneem en sowat 1 km verder gestop. Petersen het gesmeek dat hulle moet aanhou ry. Met sy gevaarligte aan en teen 'n spoed van 40 km/h het Spies al die pad na die parlement gery met Petersen wat aan sy kap vasgeklou het. Petersen het mediese sorg buite die parlement ontvang. Spies het gevoel dat die insident verskeie emosies in hom ontlok het, insluitend vrees, bekommernis, en 'n bietjie verleentheid.<ref>{{Cite news |title=Bloody hijack' MP's mission of mercy |publisher=IOL |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/bloody-hijack-mps-mission-of-mercy-414065 |date=2008-08-27 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies is algemeen beskou as 'n uitstekende parlementariër en een van die mees aktiewe lede van die Vryheidsfront Plus. == Prokureur == Spies was as prokureur in verskeie hoëprofielsake betrokke wat gehandel het oor taalregte, aanspreeklikheidslitigasie en algemene openbare belang-litigasie.<ref>{{Cite news |title=AfriForum welcomes ConCourt’s ruling regarding Zuma’s medical parole |publisher=SABC |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-welcomes-concourts-ruling-regarding-zumas-medical-parole/ |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies het veral prominensie bereik vir sy werk met boere van [[Zimbabwe]] wat eise teen die Suid-Afrikaanse regering ingestel het vir skade wat die boere gelei het nadat hul grond in Zimbabwe sonder vergoeding onteien is.<ref>{{Cite news |title=Landmark victory for displaced farmers |publisher=LegalBrief |url=https://legalbrief.co.za/story/landmark-victory-for-displaced-farmers/ |access-date=2023-09-05}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zimbabwe farmers seize state property |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/4abf49dc-3cda-11df-bbcf-00144feabdc0 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies en sy regspraktyk het verskeie prominente sake hanteer, insluitend AfriForum se [[haatspraak|haatspraakklas]] teen die linkse politikus [[Julius Malema]].<ref>{{Cite web |date=2010-11-01 |title='Shoot the boer' weer in die hof |url=https://mg.co.za/article/2010-11-01-shoot-the-boer-in-court-again/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Dit het gelei tot 'n uitspraak en bevel dat dit ongrondwetlik en onwettig is om "''Dubul' ibhunu''", oftewel "''Kill the Boer''" te sing. Hurter Spies het ook [[Solidariteit]] en ander nie-regeringsorganisasies verteenwoordig. Spies was betrokke by 'n hofsaak in 2020 teen die besluit om alle matrikulante hul eksamens te laat herskryf. Die saak is in die Gauteng Hoërhof aangehoor. AfriForum het aangevoer dat die besluit baie leerders, wat die eksamen eerlik geskryf het, onbillik sou benadeel. Die saak was suksesvol en die besluit om die eksamens te herskryf, is omgekeer.<ref>{{Cite web|title=Court to hear what motivated decision to make all matrics rewrite their exams|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/court-to-hear-what-motivated-decision-to-make-all-matrics-rewrite-their-exams-20201210|website=News24|access-date=2023-09-05}}</ref> == Universiteit van Pretoria == Spies is steeds 'n prominente figuur by sy [[alma mater]], die Universiteit van Pretoria (ook bekend as Tuks), waar hy die voorsitter van die Tuks Alumniraad was. In hierdie hoedanigheid het hy betrokke geraak by 'n geskil met die Hoër Onderwys Transformasienetwerk (HETN), 'n meerderheid-[[Swart mense|swart]] nasionale belangegroep wat beweer het dat die alumniraad onder Spies 'n hindernis vir "transformasie" was weens die invloed van AfriForum en die VF+. Toe Spies in die laat 2012 tot die Tuksraad, die universiteit se beheerliggaam, verkies is, het HETN die Noord-Gauteng Hoërhof genader om die verkiesing ongeldig te verklaar en Spies as 'n raadslid te "diskwalifiseer".<ref name=":4">{{Cite web |date=2013-02-15 |title=Rassestryd by Tukkies gaan hof toe |url=https://mg.co.za/article/2013-02-15-tukkies-racial-battle-on-the-boil/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-07-31 |title=HOTN beweer 'n 'voorlopige oorwinning' in Tuks rasse saak |url=https://mg.co.za/article/2013-07-31-hetn-claims-preliminary-victory-in-tuks-race-case/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Spies het terug gedagvaar vir laster in verband met opmerkings deur HETN se uitvoerende direkteur, Reginald Legoabe, wat gesê het dat Spies voorheen aktief was in verskeie groepe – die Afrikaner Studentewag en die [[Konserwatiewe Party]] – wie se "gemeenskaplike doel was om die inskrywing van alle nie-Afrikaanse studente te weerstaan en die Universiteit van Pretoria as 'n slegs Afrikaanse instelling te behou".<ref>{{Cite web|title=We accept ConCourt's ruling in Willie Spies case - HETN|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/we-accept-concourts-ruling-in-willie-spies-case--h|website=Politicsweb|access-date=2023-09-05}}</ref> ==Terugkeer na politiek== In November 2025 het Spies weer by die VF+ aangesluit en homself beskikbaar gestel as kandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|2026 munisipale verkiesings]]. Hy is op 14 Februarie 2026 as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hurterspies.co.za/en/ Amptelike webwerf van Hurter Spies, Inc.] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] bhc1a99hhq3479in1jhy3r3wlhyc301 2900525 2900524 2026-05-01T19:10:31Z Sobaka 328 bywerk 2900525 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | party = [[Vryheidsfront Plus]] (tot Maart 2010) Weer lid sedert November 2025 | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1969|02|22|df=ja}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] }} '''Willie Durand Spies''' (gebore 22 Februarie 1969) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] prokureur en politikus van [[Gauteng]]. Hy het die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) verteenwoordig in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] van 2004 tot 2009. Spies het in September 2009 uit die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] bedank om sy regsfirma Hurter Spies Ing. in [[Pretoria]] te stig. Hurter Spies het sedert 2009 [[burgerregte]]-litigasie vir [[AfriForum]] en ander burgerregte-organisasies hanteer. == Vroeë lewe en opleiding == Spies is op 22 Februarie 1969 gebore en het regte - (B Com LLB) en besigheids ([[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|MBA]])grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name=":1">{{Citeer web |titel=Oor |url=https://hurterspies.co.za/en/about/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=Hurter Spies Inc |taal=en-ZA}}</ref> == Parlementêre loopbaan == In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] is Spies verkies vir 'n setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Vryheidsfront Plus]].<ref>{{Citeer web |datum=2004-04-20 |titel=Min verrassings op kandidaatlyste |url=https://mg.co.za/article/2004-04-20-few-surprises-on-candidates-lists/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> Hy was een van die party se vier verteenwoordigers in die Nasionale Vergadering en sy enigste verteenwoordiger in die Gauteng-koukus. Spies het openbare prominensie verwerf as die party se woordvoerder oor arbeid, waarin hy 'n vokale kritikus van [[regstellende aksie]] in Suid-Afrika was.<ref>{{Citeer web |datum=2008-08-22 |titel=FF+ verwelkom beweging oor regstellende aksie |url=https://mg.co.za/article/2008-08-22-freedom-front-plus-welcomes-motion-on-affirmative-action/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op 27 Augustus 2008 het Spies 'n man genaamd Francisco Petersen gered wat deur misdadigers aangeval en beroof is. Petersen het op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-snelweg in [[Kaapstad]] op Spies se motor se enjinkap gespring om te ontsnap. Spies het aanvanklik gedink dat hy gekaap word, maar het later besef dat Petersen se lewe in gevaar was. Hy het die man na veiligheid geneem en sowat 1 km verder gestop. Petersen het gesmeek dat hulle moet aanhou ry. Met sy gevaarligte aan en teen 'n spoed van 40 km/h het Spies al die pad na die parlement gery met Petersen wat aan sy kap vasgeklou het. Petersen het mediese sorg buite die parlement ontvang. Spies het gevoel dat die insident verskeie emosies in hom ontlok het, insluitend vrees, bekommernis, en 'n bietjie verleentheid.<ref>{{Cite news |title=Bloody hijack' MP's mission of mercy |publisher=IOL |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/bloody-hijack-mps-mission-of-mercy-414065 |date=2008-08-27 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies is algemeen beskou as 'n uitstekende parlementariër en een van die mees aktiewe lede van die Vryheidsfront Plus. == Prokureur == Spies was as prokureur in verskeie hoëprofielsake betrokke wat gehandel het oor taalregte, aanspreeklikheidslitigasie en algemene openbare belang-litigasie.<ref>{{Cite news |title=AfriForum welcomes ConCourt’s ruling regarding Zuma’s medical parole |publisher=SABC |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-welcomes-concourts-ruling-regarding-zumas-medical-parole/ |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies het veral prominensie bereik vir sy werk met boere van [[Zimbabwe]] wat eise teen die Suid-Afrikaanse regering ingestel het vir skade wat die boere gelei het nadat hul grond in Zimbabwe sonder vergoeding onteien is.<ref>{{Cite news |title=Landmark victory for displaced farmers |publisher=LegalBrief |url=https://legalbrief.co.za/story/landmark-victory-for-displaced-farmers/ |access-date=2023-09-05}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zimbabwe farmers seize state property |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/4abf49dc-3cda-11df-bbcf-00144feabdc0 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies en sy regspraktyk het verskeie prominente sake hanteer, insluitend AfriForum se [[haatspraak|haatspraakklas]] teen die linkse politikus [[Julius Malema]].<ref>{{Cite web |date=2010-11-01 |title='Shoot the boer' weer in die hof |url=https://mg.co.za/article/2010-11-01-shoot-the-boer-in-court-again/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Dit het gelei tot 'n uitspraak en bevel dat dit ongrondwetlik en onwettig is om "''Dubul' ibhunu''", oftewel "''Kill the Boer''" te sing. Hurter Spies het ook [[Solidariteit]] en ander nie-regeringsorganisasies verteenwoordig. Spies was betrokke by 'n hofsaak in 2020 teen die besluit om alle matrikulante hul eksamens te laat herskryf. Die saak is in die Gauteng Hoërhof aangehoor. AfriForum het aangevoer dat die besluit baie leerders, wat die eksamen eerlik geskryf het, onbillik sou benadeel. Die saak was suksesvol en die besluit om die eksamens te herskryf, is omgekeer.<ref>{{Cite web|title=Court to hear what motivated decision to make all matrics rewrite their exams|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/court-to-hear-what-motivated-decision-to-make-all-matrics-rewrite-their-exams-20201210|website=News24|access-date=2023-09-05}}</ref> == Universiteit van Pretoria == Spies is steeds 'n prominente figuur by sy [[alma mater]], die Universiteit van Pretoria (ook bekend as Tuks), waar hy die voorsitter van die Tuks Alumniraad was. In hierdie hoedanigheid het hy betrokke geraak by 'n geskil met die Hoër Onderwys Transformasienetwerk (HETN), 'n meerderheid-[[Swart mense|swart]] nasionale belangegroep wat beweer het dat die alumniraad onder Spies 'n hindernis vir "transformasie" was weens die invloed van AfriForum en die VF+. Toe Spies in die laat 2012 tot die Tuksraad, die universiteit se beheerliggaam, verkies is, het HETN die Noord-Gauteng Hoërhof genader om die verkiesing ongeldig te verklaar en Spies as 'n raadslid te "diskwalifiseer".<ref name=":4">{{Cite web |date=2013-02-15 |title=Rassestryd by Tukkies gaan hof toe |url=https://mg.co.za/article/2013-02-15-tukkies-racial-battle-on-the-boil/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-07-31 |title=HOTN beweer 'n 'voorlopige oorwinning' in Tuks rasse saak |url=https://mg.co.za/article/2013-07-31-hetn-claims-preliminary-victory-in-tuks-race-case/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Spies het terug gedagvaar vir laster in verband met opmerkings deur HETN se uitvoerende direkteur, Reginald Legoabe, wat gesê het dat Spies voorheen aktief was in verskeie groepe – die Afrikaner Studentewag en die [[Konserwatiewe Party]] – wie se "gemeenskaplike doel was om die inskrywing van alle nie-Afrikaanse studente te weerstaan en die Universiteit van Pretoria as 'n slegs Afrikaanse instelling te behou".<ref>{{Cite web|title=We accept ConCourt's ruling in Willie Spies case - HETN|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/we-accept-concourts-ruling-in-willie-spies-case--h|website=Politicsweb|access-date=2023-09-05}}</ref> ==Terugkeer na politiek== In November 2025 het Spies weer by die VF+ aangesluit en homself beskikbaar gestel as kandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|2026 munisipale verkiesings]]. Hy is op 14 Februarie 2026 as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hurterspies.co.za/en/ Amptelike webwerf van Hurter Spies, Inc.] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] hi6kieya9le1ut3degttqx557ifj42u 2900527 2900525 2026-05-01T19:17:16Z Sobaka 328 /* Vroeë lewe en opleiding */ opruim 2900527 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | party = [[Vryheidsfront Plus]] (tot Maart 2010) Weer lid sedert November 2025 | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1969|02|22|df=ja}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] }} '''Willie Durand Spies''' (gebore 22 Februarie 1969) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] prokureur en politikus van [[Gauteng]]. Hy het die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) verteenwoordig in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] van 2004 tot 2009. Spies het in September 2009 uit die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] bedank om sy regsfirma Hurter Spies Ing. in [[Pretoria]] te stig. Hurter Spies het sedert 2009 [[burgerregte]]-litigasie vir [[AfriForum]] en ander burgerregte-organisasies hanteer. == Vroeë lewe en opleiding == Spies is op 22 Februarie 1969 gebore en het regte - (B Com LLB) en besigheids ([[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|MBA]])- grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name=":1">{{Citeer web |titel=Oor |url=https://hurterspies.co.za/en/about/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=Hurter Spies Inc |taal=en-ZA}}</ref> == Parlementêre loopbaan == In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] is Spies verkies vir 'n setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Vryheidsfront Plus]].<ref>{{Citeer web |datum=2004-04-20 |titel=Min verrassings op kandidaatlyste |url=https://mg.co.za/article/2004-04-20-few-surprises-on-candidates-lists/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> Hy was een van die party se vier verteenwoordigers in die Nasionale Vergadering en sy enigste verteenwoordiger in die Gauteng-koukus. Spies het openbare prominensie verwerf as die party se woordvoerder oor arbeid, waarin hy 'n vokale kritikus van [[regstellende aksie]] in Suid-Afrika was.<ref>{{Citeer web |datum=2008-08-22 |titel=FF+ verwelkom beweging oor regstellende aksie |url=https://mg.co.za/article/2008-08-22-freedom-front-plus-welcomes-motion-on-affirmative-action/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op 27 Augustus 2008 het Spies 'n man genaamd Francisco Petersen gered wat deur misdadigers aangeval en beroof is. Petersen het op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-snelweg in [[Kaapstad]] op Spies se motor se enjinkap gespring om te ontsnap. Spies het aanvanklik gedink dat hy gekaap word, maar het later besef dat Petersen se lewe in gevaar was. Hy het die man na veiligheid geneem en sowat 1 km verder gestop. Petersen het gesmeek dat hulle moet aanhou ry. Met sy gevaarligte aan en teen 'n spoed van 40 km/h het Spies al die pad na die parlement gery met Petersen wat aan sy kap vasgeklou het. Petersen het mediese sorg buite die parlement ontvang. Spies het gevoel dat die insident verskeie emosies in hom ontlok het, insluitend vrees, bekommernis, en 'n bietjie verleentheid.<ref>{{Cite news |title=Bloody hijack' MP's mission of mercy |publisher=IOL |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/bloody-hijack-mps-mission-of-mercy-414065 |date=2008-08-27 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies is algemeen beskou as 'n uitstekende parlementariër en een van die mees aktiewe lede van die Vryheidsfront Plus. == Prokureur == Spies was as prokureur in verskeie hoëprofielsake betrokke wat gehandel het oor taalregte, aanspreeklikheidslitigasie en algemene openbare belang-litigasie.<ref>{{Cite news |title=AfriForum welcomes ConCourt’s ruling regarding Zuma’s medical parole |publisher=SABC |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-welcomes-concourts-ruling-regarding-zumas-medical-parole/ |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies het veral prominensie bereik vir sy werk met boere van [[Zimbabwe]] wat eise teen die Suid-Afrikaanse regering ingestel het vir skade wat die boere gelei het nadat hul grond in Zimbabwe sonder vergoeding onteien is.<ref>{{Cite news |title=Landmark victory for displaced farmers |publisher=LegalBrief |url=https://legalbrief.co.za/story/landmark-victory-for-displaced-farmers/ |access-date=2023-09-05}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zimbabwe farmers seize state property |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/4abf49dc-3cda-11df-bbcf-00144feabdc0 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies en sy regspraktyk het verskeie prominente sake hanteer, insluitend AfriForum se [[haatspraak|haatspraakklas]] teen die linkse politikus [[Julius Malema]].<ref>{{Cite web |date=2010-11-01 |title='Shoot the boer' weer in die hof |url=https://mg.co.za/article/2010-11-01-shoot-the-boer-in-court-again/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Dit het gelei tot 'n uitspraak en bevel dat dit ongrondwetlik en onwettig is om "''Dubul' ibhunu''", oftewel "''Kill the Boer''" te sing. Hurter Spies het ook [[Solidariteit]] en ander nie-regeringsorganisasies verteenwoordig. Spies was betrokke by 'n hofsaak in 2020 teen die besluit om alle matrikulante hul eksamens te laat herskryf. Die saak is in die Gauteng Hoërhof aangehoor. AfriForum het aangevoer dat die besluit baie leerders, wat die eksamen eerlik geskryf het, onbillik sou benadeel. Die saak was suksesvol en die besluit om die eksamens te herskryf, is omgekeer.<ref>{{Cite web|title=Court to hear what motivated decision to make all matrics rewrite their exams|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/court-to-hear-what-motivated-decision-to-make-all-matrics-rewrite-their-exams-20201210|website=News24|access-date=2023-09-05}}</ref> == Universiteit van Pretoria == Spies is steeds 'n prominente figuur by sy [[alma mater]], die Universiteit van Pretoria (ook bekend as Tuks), waar hy die voorsitter van die Tuks Alumniraad was. In hierdie hoedanigheid het hy betrokke geraak by 'n geskil met die Hoër Onderwys Transformasienetwerk (HETN), 'n meerderheid-[[Swart mense|swart]] nasionale belangegroep wat beweer het dat die alumniraad onder Spies 'n hindernis vir "transformasie" was weens die invloed van AfriForum en die VF+. Toe Spies in die laat 2012 tot die Tuksraad, die universiteit se beheerliggaam, verkies is, het HETN die Noord-Gauteng Hoërhof genader om die verkiesing ongeldig te verklaar en Spies as 'n raadslid te "diskwalifiseer".<ref name=":4">{{Cite web |date=2013-02-15 |title=Rassestryd by Tukkies gaan hof toe |url=https://mg.co.za/article/2013-02-15-tukkies-racial-battle-on-the-boil/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-07-31 |title=HOTN beweer 'n 'voorlopige oorwinning' in Tuks rasse saak |url=https://mg.co.za/article/2013-07-31-hetn-claims-preliminary-victory-in-tuks-race-case/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Spies het terug gedagvaar vir laster in verband met opmerkings deur HETN se uitvoerende direkteur, Reginald Legoabe, wat gesê het dat Spies voorheen aktief was in verskeie groepe – die Afrikaner Studentewag en die [[Konserwatiewe Party]] – wie se "gemeenskaplike doel was om die inskrywing van alle nie-Afrikaanse studente te weerstaan en die Universiteit van Pretoria as 'n slegs Afrikaanse instelling te behou".<ref>{{Cite web|title=We accept ConCourt's ruling in Willie Spies case - HETN|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/we-accept-concourts-ruling-in-willie-spies-case--h|website=Politicsweb|access-date=2023-09-05}}</ref> ==Terugkeer na politiek== In November 2025 het Spies weer by die VF+ aangesluit en homself beskikbaar gestel as kandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|2026 munisipale verkiesings]]. Hy is op 14 Februarie 2026 as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hurterspies.co.za/en/ Amptelike webwerf van Hurter Spies, Inc.] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] glyofupc527g8pdvxox3nwr9gm5ww6e 2900528 2900527 2026-05-01T19:19:58Z Sobaka 328 /* Parlementêre loopbaan */ opruim 2900528 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | party = [[Vryheidsfront Plus]] (tot Maart 2010) Weer lid sedert November 2025 | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1969|02|22|df=ja}} | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] }} '''Willie Durand Spies''' (gebore 22 Februarie 1969) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] prokureur en politikus van [[Gauteng]]. Hy het die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) verteenwoordig in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] van 2004 tot 2009. Spies het in September 2009 uit die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] bedank om sy regsfirma Hurter Spies Ing. in [[Pretoria]] te stig. Hurter Spies het sedert 2009 [[burgerregte]]-litigasie vir [[AfriForum]] en ander burgerregte-organisasies hanteer. == Vroeë lewe en opleiding == Spies is op 22 Februarie 1969 gebore en het regte - (B Com LLB) en besigheids ([[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|MBA]])- grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name=":1">{{Citeer web |titel=Oor |url=https://hurterspies.co.za/en/about/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=Hurter Spies Inc |taal=en-ZA}}</ref> == Parlementêre loopbaan == In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]] is Spies verkies vir 'n setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Vryheidsfront Plus]].<ref>{{Citeer web |datum=2004-04-20 |titel=Min verrassings op kandidaatlyste |url=https://mg.co.za/article/2004-04-20-few-surprises-on-candidates-lists/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> Hy was een van die party se vier verteenwoordigers in die Nasionale Vergadering en sy enigste verteenwoordiger in die Gauteng-koukus. Spies het openbare bekendheid verwerf as die party se woordvoerder oor [[arbeid]], waarin hy 'n vokale kritikus van [[regstellende aksie]] in Suid-Afrika was.<ref>{{Citeer web |datum=2008-08-22 |titel=FF+ verwelkom beweging oor regstellende aksie |url=https://mg.co.za/article/2008-08-22-freedom-front-plus-welcomes-motion-on-affirmative-action/ |toegangsdatum=2023-06-13 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op 27 Augustus 2008 het Spies 'n man genaamd Francisco Petersen gered wat deur misdadigers aangeval en beroof is. Petersen het op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-snelweg in [[Kaapstad]] op Spies se motor se enjinkap gespring om te ontsnap. Spies het aanvanklik gedink dat hy gekaap word, maar het later besef dat Petersen se lewe in gevaar was. Hy het die man na veiligheid geneem en sowat 1 km verder gestop. Petersen het gesmeek dat hulle moet aanhou ry. Met sy waarskuwingligte aan en teen 'n spoed van 40 km/h het Spies al die pad na die parlement gery met Petersen wat aan sy kap vasgeklou het. Petersen het mediese sorg buite die parlement ontvang. Spies het gevoel dat die insident verskeie emosies in hom ontlok het, insluitend vrees, bekommernis, en 'n bietjie verleentheid.<ref>{{Cite news |title=Bloody hijack' MP's mission of mercy |publisher=IOL |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/bloody-hijack-mps-mission-of-mercy-414065 |date=2008-08-27 |access-date=2023-09-05}}</ref> == Prokureur == Spies was as prokureur in verskeie hoëprofielsake betrokke wat gehandel het oor taalregte, aanspreeklikheidslitigasie en algemene openbare belang-litigasie.<ref>{{Cite news |title=AfriForum welcomes ConCourt’s ruling regarding Zuma’s medical parole |publisher=SABC |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-welcomes-concourts-ruling-regarding-zumas-medical-parole/ |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies het veral prominensie bereik vir sy werk met boere van [[Zimbabwe]] wat eise teen die Suid-Afrikaanse regering ingestel het vir skade wat die boere gelei het nadat hul grond in Zimbabwe sonder vergoeding onteien is.<ref>{{Cite news |title=Landmark victory for displaced farmers |publisher=LegalBrief |url=https://legalbrief.co.za/story/landmark-victory-for-displaced-farmers/ |access-date=2023-09-05}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zimbabwe farmers seize state property |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/4abf49dc-3cda-11df-bbcf-00144feabdc0 |access-date=2023-09-05}}</ref> Spies en sy regspraktyk het verskeie prominente sake hanteer, insluitend AfriForum se [[haatspraak|haatspraakklas]] teen die linkse politikus [[Julius Malema]].<ref>{{Cite web |date=2010-11-01 |title='Shoot the boer' weer in die hof |url=https://mg.co.za/article/2010-11-01-shoot-the-boer-in-court-again/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Dit het gelei tot 'n uitspraak en bevel dat dit ongrondwetlik en onwettig is om "''Dubul' ibhunu''", oftewel "''Kill the Boer''" te sing. Hurter Spies het ook [[Solidariteit]] en ander nie-regeringsorganisasies verteenwoordig. Spies was betrokke by 'n hofsaak in 2020 teen die besluit om alle matrikulante hul eksamens te laat herskryf. Die saak is in die Gauteng Hoërhof aangehoor. AfriForum het aangevoer dat die besluit baie leerders, wat die eksamen eerlik geskryf het, onbillik sou benadeel. Die saak was suksesvol en die besluit om die eksamens te herskryf, is omgekeer.<ref>{{Cite web|title=Court to hear what motivated decision to make all matrics rewrite their exams|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/court-to-hear-what-motivated-decision-to-make-all-matrics-rewrite-their-exams-20201210|website=News24|access-date=2023-09-05}}</ref> == Universiteit van Pretoria == Spies is steeds 'n prominente figuur by sy [[alma mater]], die Universiteit van Pretoria (ook bekend as Tuks), waar hy die voorsitter van die Tuks Alumniraad was. In hierdie hoedanigheid het hy betrokke geraak by 'n geskil met die Hoër Onderwys Transformasienetwerk (HETN), 'n meerderheid-[[Swart mense|swart]] nasionale belangegroep wat beweer het dat die alumniraad onder Spies 'n hindernis vir "transformasie" was weens die invloed van AfriForum en die VF+. Toe Spies in die laat 2012 tot die Tuksraad, die universiteit se beheerliggaam, verkies is, het HETN die Noord-Gauteng Hoërhof genader om die verkiesing ongeldig te verklaar en Spies as 'n raadslid te "diskwalifiseer".<ref name=":4">{{Cite web |date=2013-02-15 |title=Rassestryd by Tukkies gaan hof toe |url=https://mg.co.za/article/2013-02-15-tukkies-racial-battle-on-the-boil/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-07-31 |title=HOTN beweer 'n 'voorlopige oorwinning' in Tuks rasse saak |url=https://mg.co.za/article/2013-07-31-hetn-claims-preliminary-victory-in-tuks-race-case/ |access-date=2023-06-13 |website=The Mail & Guardian |language=af-ZA}}</ref> Spies het terug gedagvaar vir laster in verband met opmerkings deur HETN se uitvoerende direkteur, Reginald Legoabe, wat gesê het dat Spies voorheen aktief was in verskeie groepe – die Afrikaner Studentewag en die [[Konserwatiewe Party]] – wie se "gemeenskaplike doel was om die inskrywing van alle nie-Afrikaanse studente te weerstaan en die Universiteit van Pretoria as 'n slegs Afrikaanse instelling te behou".<ref>{{Cite web|title=We accept ConCourt's ruling in Willie Spies case - HETN|url=https://www.politicsweb.co.za/politics/we-accept-concourts-ruling-in-willie-spies-case--h|website=Politicsweb|access-date=2023-09-05}}</ref> ==Terugkeer na politiek== In November 2025 het Spies weer by die VF+ aangesluit en homself beskikbaar gestel as kandidaat vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|2026 munisipale verkiesings]]. Hy is op 14 Februarie 2026 as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hurterspies.co.za/en/ Amptelike webwerf van Hurter Spies, Inc.] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] b88gzri5bsgrqtwjwgbnmu28b7a2kyu 0 408389 2900566 2857791 2026-05-01T22:36:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900566 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bassem Youssef in an interview at the University of California, Berkeley (cropped) (cropped).png|duimnael|Bassem Youssef in 'n 2014 onderhoud by die Universiteit van Kalifornië, Berkeley.]] '''Bassem Raafat Mohamed Youssef''' ([[Arabies]]: باسم رأفت محمد يوسف, [[Egiptiese Arabies|Egipties-Arabies]]: [ˈbæːsem ˈɾɑʔfɑt mæˈħæmmæd ˈjuːsef]; gebore op [[29 Maart]] [[1974]], 'n [[Egiptiese]] [[komediant]], televisie persoonlikheid en [[Chirurgie|chirurg]]. Hy is veral bekend in sy medialoopbaan omdat hy ''El Bernameg'', 'n satiriese komedieprogram gefokus op Egiptiese politiek, van 2011 tot 2014 aangebied het. Youssef se komiese styl het daartoe gelei dat hy in die pers as "Egipte se [[Jon Stewart]]"<ref name="DailyBeast">{{citation|url=https://www.thedailybeast.com/bassem-youssef-stuns-piers-morgan-on-gaza-you-compared-israel-with-isis|title=Bassem Youssef Stuns [[Piers Morgan]] on Gaza: You 'Compared Israel With ISIS!'|quote=During a lengthy appearance on Talk TV’s Piers Morgan Uncensored, Youssef—who has been called Egypt’s Jon Stewart—|access-date=20 Oktober 2023}}</ref> gedoop is. Stewart se satiriese ''The Daily Show,'' wat Youssef geïnspireer het om 'n loopbaan in televisie te volg.<ref>{{cite news|last=El-Wakil|first=Mai|title=Drawing inspiration from the revolution |url=http://www.egyptindependent.com/news/egyptians-find-their-voice-after-years-repression|newspaper=Al-Masry Al-Youm |date=21 April 2011|access-date=9 Januarie 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Marx|first=Willem|title=Bassem Youssef: Egypt's Jon Stewart|url=http://www.businessweek.com/articles/2012-03-29/bassem-youssef-egypts-jon-stewart#p1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330135444/http://www.businessweek.com/articles/2012-03-29/bassem-youssef-egypts-jon-stewart#p1|url-status=dead|archive-date=30 Maart 2012|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=29 Maart 2012|access-date=9 Januarie 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Hassan|first=Abdalla|title=Surgeon Using Parody to Dissect the News in Egypt|url=https://www.nytimes.com/2011/04/28/world/middleeast/28iht-M28C-EGYPT-SHOW.html|newspaper=[[The New York Times]] |date=28 April 2011|access-date=9 Januarie 2014}}</ref> In 2013 is Youssef gelys in die ''Time 100''.<ref>{{cite news |date=18 April 2013 |title=Bassem Youssef |newspaper=Time |url=http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/bassem-youssef/ |access-date=9 Januarie 2014}}</ref> Sy huidige projekte is ''Tickling Giants, The Democracy Handbook'', en ''Revolution For Dummies''.<ref>{{cite news|title= Life after Egypt for Bassem Youssef: Deflect hecklers; For Egyptian political satirist Bassem Youssef, deflecting hecklers is part of his routine. |url= http://www.aljazeera.com/news/2016/04/life-egypt-bassem-youssef-deflect-hecklers-160428100041278.html|newspaper= Al Jazeera |date= 4 Mei 2016 |access-date= 9 Mei 2016}}</ref><ref>{{cite news|title= 'An Evening with Bassem Youssef'|url= https://www.nytimes.com/events/comedy/an-evening-with-bassem-youssef-31239.html|newspaper=The New York Times |date= 24 April 2011|access-date= 9 Mei 2016}}</ref> ==Onderwys en mediese loopbaan== Bassem Youssef het in 1998 aan die Kaïro Universiteit se Fakulteit Geneeskunde gegradueer, met kardiotorakale [[chirurgie]] as hoofvak, in 1998. Hy het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se mediese lisensie-eksamen geslaag en is sedert Februarie 2007 'n lid van die Royal College of Surgeons (MRCS).<ref>{{cite web|url=http://www.rcseng.ac.uk/patients/the-surgical-team/finding-a-surgeon?searchableText=Bassem%20Youssef&membership_type=&name_type=|title=Surgical Staff & Regulation — Royal College of Surgeons|last=sitecore\lewis.ashman@rcseng.ac.uk|access-date=19 Desember 2023|archive-date=31 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331042931/https://www.rcseng.ac.uk/patient-care/surgical-staff-and-regulation/|url-status=dead}}</ref> Hy het vir 13 jaar as 'n kardiotorakale chirurg in Egipte gepraktiseer, totdat hy na [[komedie]] en politieke satire oorgegaan het.<ref name="WhoAmI">{{cite web |title=Who am I? |url=http://bassemyoussef.net/who-am-i/ |access-date=2019-09-03 |archive-date=2020-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516064004/http://bassemyoussef.net/who-am-i/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ook opleiding in hart- en longoorplanting in [[Duitsland]] ontvang, waarna hy 'n jaar en 'n half in die VSA deurgebring het by 'n maatskappy wat mediese toerusting vervaardig wat verband hou met kardiotorakale chirurgie. In Januarie 2011 het Youssef die gewondes op Tahrir-plein tydens die Egiptiese rewolusie bygestaan.<ref>{{cite web|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/35/19963/Arts--Culture/Stage--Street/Revolutionary-satire-Bassem-Youssef-speaks-to-Ahra.aspx|title=Revolutionary satire: Bassem Youssef speaks to Ahram Online|work=ahram.org.eg}}</ref> Youssef het die operasie gekrediteer omdat hy hom "'n baie harder werkende persoon, 'n nerd, 'n perfeksionis" gemaak het.<ref name="2AMA">{{cite web |title=Ask Me Anything #2 |date=6 Junie 2017 |url=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/6fn443/i_am_bassem_youssef_the_jon_stewart_of_the_middle/ |publisher=Reddit}}</ref> ==Media loopbaan== ===''The B+ Show'' (Maart 2011)=== Geïnspireer deur die 2011 Egiptiese rewolusie, het Youssef sy eerste satiriese vertoning in Maart 2011 geskep. Die aanvanklike idee het van sy vriend Tarek El Kazzaz gekom <ref name="LARB">{{cite web |last1=Minazad |first1=Orly |title=Serious Laughing Matter: Bassem Youssef on Comedy and the Arab Spring |url=https://lareviewofbooks.org/article/serious-laughing-matter-bassem-youssef-on-comedy-and-the-arab-spring/ |website=LARB|date=24 April 2018 }}</ref> Getiteld The B+ Show na sy [[bloedgroep]] <ref>{{cite web |last=Gladstone |first=Brooke |title=Egypt Finds Its Own 'Jon Stewart' |work=NPR|date=15 April 2011|access-date=9 Januarie 2014|url=https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=135444956}}</ref> is die program, teen 5 minute per episode, in Mei 2011 op sy [[YouTube]]-kanaal opgelaai<ref>{{cite news|last=Elkayal|first=Heba|title=Comedy show du jour: Bassem Youssef's Al-Bernameg|url=http://www.dailynewsegypt.com/2011/09/07/comedy-show-du-jour-bassem-youssefs-al-bernameg/|newspaper=Daily News Egypt|date=7 September 2011|access-date=9 Januarie 2014}}</ref> en het meer as vyf miljoen kyke in die eerste drie maande alleen gekry.<ref name="cairo360.com">{{cite web|url=http://www.cairo360.com/article/tvanddvd/1619/cairo-360-presents-the-bassem-youssef-show-b|title=Cairo 360 Presents: The Bassem Youssef Show (B+) - TV & DVD Feature - Cairo 360|work=cairo360.com}}</ref> Die vertoning is in Youssef se waskamer geskiet met 'n tafel, 'n stoel, een kamera en 'n muurskildery van amateurfoto's vanaf Tahrir-plein wat $100 gekos het. Die program was 'n samewerking deur Youssef met Tarek El Kazzaz, Amr Ismail, Mohamed Khalifa en Mostafa Al-Halawany. Youssef het sosiale media gebruik om sy talent ten toon te stel en sy vertoning het 'n stem gegee aan die miljoene Egiptenare wat sied van woede van die tradisionele media se dekking van die Egiptiese Rewolusie. === ''Al Bernameg'' Seisoen 1 (September 2011) === Na die sukses van ''The B+ Show'', het die Egiptiese kanaal ONTV, wat deur die Egiptiese miljardêr Naguib Sawiris besit word, vir Youssef 'n ooreenkoms aangebied vir ''Al Bernameg'' (letterlik, "Die Program"). Youssef het beplan om na Cleveland te verhuis om medisyne te beoefen, maar het eerder sy program se kontrak geteken.<ref name="LARB" /> Met 'n begroting van ongeveer 'n halfmiljoen dollar, het die reeks hom die eerste internet-na-TV-omskakeling in die Midde-Ooste gemaak.<ref>{{cite news|last=Montasser|first=Farah|title=Revolutionary Satire|url=http://english.alarabiya.net/articles/2011/09/02/165062.html|access-date=2 September 2011|newspaper=Al Arabiya|author2=Deena Adel}}</ref> Die program, wat uit 104 episodes bestaan het, het tydens Ramadan 1432 (2011) in première verskyn met die Egipties-Amerikaanse ingenieur Muhammad Radwan as sy eerste gas.<ref>{{cite news|title=Interview with Mohamed Radwan|url=http://www.syrianrevolution2011.com/videos/player/tabid/68/videoid/2857/---------interview-with-mohamed-radwan-the-program-with-basem-yousef-20110731.aspx|date=31 July 2011|access-date=9 Januarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192419/http://www.syrianrevolution2011.com/videos/player/tabid/68/videoid/2857/---------interview-with-mohamed-radwan-the-program-with-basem-yousef-20110731.aspx|archive-date=29 Oktober 2013|url-status=dead}}</ref> In sy vertoning het Youssef Egiptiese bekendes soos die programaanbieder Tawfik Okasha, die komponis Amr Mostafa, die Salafistiese presidentskandidaat Hazem Salah Abu Ismail, en Mohamed ElBaradei, voormalige hoof van die Internasionale Atoomenergie-agentskap en eenmalige presidensiële kandidaat, geparodieer. Die vertoning het die platform geword vir baie skrywers, kunstenaars en politici om vrylik oor die sosiale en politieke toneel te praat. ''Al-Bernameg'' se sukses het 'n aantal amateur-inisiatiewe op verskeie sosiale media-kanale geïnspireer, wat ''The B+ Show'' as hul inspirasie erken.<ref name="cairo360.com"/> ===''The Daily Show'' (Junie 2012)=== In Junie 2012 het [[Jon Stewart]] Youssef na ''The Daily Show'' genooi vir 'n uitgebreide onderhoud, "Ek weet wel 'n bietjie van die humor besigheid; jou program is skerp, jy is regtig goed daarmee, dit is slim, dit is goed uitgevoer, ek dink die wêreld van wat jy daar onder doen,” het Stewart vir Youssef gesê. Die segment was een van die hoogste kykertal op ''The Daily Show'' se webwerf.<ref name="DailyShow">{{cite web|url=http://thedailyshow.cc.com/videos/okmooj/exclusive---bassem-youssef-extended-interview-pt--2|title=Exclusive - Bassem Youssef Extended Interview Pt. 2|work=cc.com|access-date=19 Desember 2023|archive-date=10 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710150905/http://thedailyshow.cc.com/videos/okmooj/exclusive---bassem-youssef-extended-interview-pt--2|url-status=dead}}</ref> ===''Al Bernameg'' Seisoen 2 (November 2012)=== Na die sukses van ''The B+ Show'' op YouTube en die eerste seisoen van ''Al Bernameg'' op ONTV, het Tarek ElKazzaz 'n ou vriend, Ahmed Abbas, oortuig om by QSoft aan te sluit as hoofbedryfsbeampte en projekdirekteur vir ''Al Bernameg'' met die missie om die ontwikkeling en opgradering van die wys in 'n veelsydige en globale handelsmerk. Dit is gedoen met die hulp van 'n span wat baie dissiplines gedek het, insluitend bemarking, bedrywighede, regs- en openbare betrekkinge. Dit het alles gehelp om beide Bassem Youssef en ''Al-Bernameg'' op alle vlakke te ontwikkel en 'n globale gehoor geskep. Die program is vir 'n tweede seisoen hernu ná 'n kontrak met 'n tweede kanaal, CBC, wat op 23 November 2012 begin het. Die tweede seisoen het uit 29 episodes bestaan en het een van die hoogste kykersgraderings op beide TV en internet aangeteken met 40 miljoen kykers op TV en meer as 184 miljoen gesamentlike kyke vir sy program op YouTube alleen. Die program, wat begin het met 'n klein groepie wat by die huis saam met Youssef gewerk het, het van ONTV se kleinste ateljee na Radioteater in die middestad van Kaïro verskuif, 'n teater wat herontwerp is in die gelykenis van New York se Radio City, wat dit die eerste regstreekse gehoorvertoning in Egipte maak.<ref>{{cite web |title=Albernameg &#124; |url=http://www.albernameg.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106125405/http://www.albernameg.com/ |archive-date=2014-01-06 |access-date=2013-02-11}}</ref><ref>{{cite web |title=ONtv Official Website – الموقع الرسمي لقناة أون تي في - الموقع الرسمي لقناة أون تي في – ONtv Official Website |url=http://ontveg.com/ |work=ONtv Official Website - الموقع الرسمي لقناة أون تي في}}</ref><ref>{{cite web |title=Radio Theater"Down Town Cairo" |url=https://www.facebook.com/pages/Radio-TheaterDown-Town-Cairo/173511029436584 |work=facebook.com}}</ref> Die inhoud van 'n tipiese program se uitsending het ontwikkel, wat begin het met 'n sarkastiese benadering van huidige politieke gebeure, en uiteindelik die aanbieding van openbare figure en sterre uit verskeie velde, sowel as verskeie kunstenaars se optredes ingesluit. Na die skuif het Youssef daarin geslaag om die program se waarde met agt keer in een jaar te verhoog.<ref>{{cite web |date=20 Februarie 2012 |title=Profile: Bassem Youssef professionalizes satire - Egypt Independent |url=http://www.egyptindependent.com//news/profile-bassem-youssef-professionalizes-satire |work=egyptindependent.com}}</ref><ref>[[ONTV (Egypt)]]</ref> Die vertoning het geweldige sukses behaal deur sy kritiek op die voormalige Egiptiese president Mohamed Morsi, wat die Moslem-broederskap verteenwoordig. Met die seisoen se première het Youssef die eienaar en kollegas van sy kanaal die onderwerp van sy program gemaak, as 'n versekering dat hy volle vryheid van uitdrukking verleen word, en dat geen onderwerp buite perke was nie.<ref>{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/12/08/254037.html|title=Egyptian comedy show takes on 'merchants of religion'|publisher=AlArabiya|date=8 Desember 2012|access-date=27 Desember 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3Un7YwQtQ1M|title=Egypt satire show sparks media clash |publisher=Al Arabiya|date=November 2012|access-date=9 Januarie 2014}}</ref> CBC het egter nie sy tweede episode uitgesaai nie, wat ook verdere kritiek bevat het van 'n TV-programaanbieder wat 'n regsgeding teen Youssef aanhangig gemaak het. Die program het teruggekeer na sy gewone skedule vir die derde episode. Slegs drie episodes in die program is verskeie regsgedinge teen Bassem Youssef en sy program aanhangig gemaak, wat hom daarvan beskuldig het dat hy Islam, Morsi beledig en die openbare orde en vrede ontwrig het. ===''Al-Shorouk'' (Maart 2013)=== In Maart 2013 het Bassem Youssef 'n weeklikse rubriek begin skryf waarin hy sy standpunte vir ''Al-Shorouk'' uitgespreek het; een van Egipte se mees prominente en onafhanklike dagblaaie.<ref>{{cite web|url=http://www.shorouknews.com/columns/Basem-youssef|title=رأي - باسم يوسف - بوابة الشروق|work=shorouknews.com}}</ref> Youssef het ook koerantrubrieke geskryf, waar hy taboe-onderwerpe soos [[ateïsme]] aangepak het en die algemene standpunt dat afvalligheid van [[Islam]] met die dood strafbaar moet wees, bevraagteken.<ref>{{cite news|title=Youth: Give us a chance|url=https://www.economist.com/news/special-report/21580627-lots-young-people-and-few-decent-jobs-are-recipe-trouble-give-us-chance|publisher=Economist|date=11 Julie 2013|access-date=9 Januarie 2014}}</ref> Op 18 Maart 2014 het hy [[plagiaat]]beskuldigings deur sy lesers, en deur [[Twitter]], deur die oorspronklike Britse skrywer, Ben Judah, wat die artikel vir die tydskrif ''Politico'' geskryf het, in die gesig gestaar. Hy het later 'n verskoning in die koerant ''El Sherouk'' gepubliseer omdat hy aanvanklik 'n artikel gepubliseer het sonder om enige verwysings aan te haal.<ref>{{cite web|title=Bassem Youssef 'very sorry' after plagiarism accusations|url=http://thecairopost.com/news/102869/news/bassem-youssef-very-sorry-after-plagiarism-accusations|publisher=The Cairo Post|date=19 Maart 2014|access-date=20 Maart 2014|archive-date=11 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141211142730/http://www.thecairopost.com/news/102869/news/bassem-youssef-very-sorry-after-plagiarism-accusations|url-status=dead}}</ref> ===''America in Arabic'' (Junie 2013)=== Soos Al Bernameg voortgegaan het met sy groeiende sukses, het Jon Stewart in Junie 2013 as 'n gas op die program verskyn.<ref>{{cite web|url=http://www.upworthy.com/jon-stewart-of-america-meets-the-jon-stewart-of-egypt-and-hilarity-ensues|title=Jon Stewart Of America Meets The Jon Stewart Of Egypt, And Hilarity Ensues|work=Upworthy}}</ref> Op 1 Julie 2013 het Amerika in Arabies<ref>{{IMDb title | id= 3157422 | title= America in Arabic | description= Bassem Youssef comes to America and discuss the love/hate relationships Arabs have towards the United States. 30 episode show. | section= combined }}</ref> (Verenigde Arabiese Emirate) gedebuteer. Hy het vir die tweede keer op ''The Daily Show'' verskyn.<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/70127458|title=America In Arabic Episode 01 |publisher=[[Vimeo]]|website=Vimeo.com|access-date=25 Januarie 2018}}</ref> === CBC disassosieer van ''Al Bernameg'' (Oktober 2013) === Na 'n pouse van vier maande het ''Al Bernameg'' op 25 Oktober 2013 teruggekeer na die CBC vir sy derde reeks. Die seisoen-première was die eerste uitsending vir die program sedert die Egiptiese staatsgreep in 2013 Mohamed Morsi van die Egiptiese presidentskap afgesit het. Youssef het beide die Morsi-administrasie en die mense se verafgoding van die Egiptiese minister van verdediging [[Abdel Fattah el-Sisi]] gekritiseer. Die volgende dag het die CBC-netwerk 'n verklaring uitgereik wat die kanaal distansieer van die politieke standpunt wat deur Youssef ingeneem is. Die CBC-netwerk het nog 'n verklaring uitgereik en besluit om op te hou om ''Al Bernameg'' uit te saai weens oortredings in die kontrak wat onderteken is.<ref>{{cite web |last1=Kingsley |first1=Patrick |date=28 October 2013 |title=Egyptian satirist Bassem Youssef upsets all sides on return to TV |website=TheGuardian.com |url=https://www.theguardian.com/media/2013/oct/28/egyptian-satirist-bassem-youssef-returns |access-date=9 Januarie 2014 |agency=The Guardian}}</ref> Intussen is meer as 30 klagtes teen Youssef en die vertoning by die aanklaer se kantoor ingedien, wat hom daarvan beskuldig het dat hy die Egiptiese gewapende magte en president Adly Mansour beledig het en die betogings van 30 Junie as 'n militêre staatsgreep beskryf het, benewens die ontwrigting van openbare orde en vrede. Die Algemene Aanklaer het van die klagtes vir ondersoek oorgedra, wat onderhewig was aan die aanklaer se besluit en oordeel.<ref>{{cite web|url=http://www.dailynewsegypt.com/2012/12/02/bassem-youssefs-el-bernameg-in-trouble-on-cbc/|archive-url=https://web.archive.org/web/20121206051735/http://dailynewsegypt.com/2012/12/02/bassem-youssefs-el-bernameg-in-trouble-on-cbc/|url-status=dead|archive-date=6 Desember 2012|title=Bassem Youssef's El-Bernameg in trouble on CBC|date=2 Desember 2012}}</ref> === MBC Masr saai ''Al Bernameg'' Seisoen 3 uit (Februarie 2014) === Nadat die kontrak met CBC beëindig is, het die produksiemaatskappy agter ''Al Bernameg'' aanbiedinge van verskillende TV-kanale ontvang. Die derde seisoen was geskeduleer om gedurende die eerste kwartaal van 2014 uitgesaai te word. In Februarie 2014 is aangekondig dat Youssef 'n ooreenkoms met die Midde-Ooste Uitsaaisentrum gesluit het en dat hulle ''Al Bernameg'' vanaf 7 Februarie op MBC MASR satellietkanaal sou begin uitsaai.<ref>{{cite web |url=https://news.yahoo.com/egyptian-satirist-signs-contract-network-185153886.html |title=Egyptian satirist signs contract with new network |last1=Hyde |first1=Maggie |date=1 February 2014 |website=Yahoo! News |access-date=2 Februarie 2014}}</ref> ''Al-Bernameg'' het vir 11 opeenvolgende weke ongekende weeklikse kykergraderings behaal. Op een van die vertonings het Youssef gespot met die Egiptiese weermag se aansprake dat hulle hepatitis C en [[vigs]] kan genees.<ref>{{Cite web |date=2014-03-03 |title=Top Egyptian Comedian Slams Military For Saying It Can 'Cure' AIDS And Hepatitis C |url=https://www.huffpost.com/entry/bassem-youssef-aids-hepatitis_n_4889382 |access-date=2022-06-06 |website=HuffPost |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Youssef, Bassem}} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Komediante]] qmmiu51yt0hqujofeitjxbo7r8s7j40 10 408886 2900605 2836504 2026-05-02T06:21:16Z Pynappel 70858 2900605 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4 | bodyclass = vevent | aboveclass = summary | abovestyle = font-size:125%; | above = {{{title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | subheader2 = {{#if:{{{partof|}}}|Deel van {{{partof|}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|}}} |upright={{{map_upright|}}}|sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}} }} | caption2 = {{{map_caption|}}} | subheader = {{{subheader|}}} | label1 = Native&nbsp;name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | label2 = Plek | class2 = location | data2 = {{#invoke:WikidataIB|getValue|P276|name=location|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|}}}|{{{location|}}} }} | label3 = Koördinate | data3 = {{{coordinates|}}} | label4 = Datum | data4 = {{#invoke:WikidataIB|getValue|P585|name=date|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{{fetchwikidata|ALL}}}|onlysourced={{{onlysourced|}}}|{{{date|}}} {{#if:{{{time|}}}|<br/>{{{time}}}}}{{#if:{{{time-begin|}}}|<br/>{{{time-begin}}}&nbsp;– {{{time-end}}}}} {{#if:{{{timezone|}}}|({{{timezone}}})}} }} | label5 = Teiken | data5 = {{{target|}}} | label6 = {{longitem|Aanvaltipe}} | data6 = {{{type|}}} | label7 = Wapen{{#if:{{{weapon|}}} | |s}} | data7 = {{#if:{{{weapon|}}}|{{{weapon}}}|{{{weapons|}}}}} | label8 = Dood | data8 = {{{fatalities|}}} | label9 = Beseer | data9 = {{{injuries|}}} | label10 = {{#if:{{{victims|}}}|Slagoffers|Slagoffer}} | data10 = {{#if:{{{victims|}}}|{{{victims}}}|{{{victim|}}}}} | label11 = {{#if:{{{perpetrators|{{{perps|}}}}}}|Oortreders|Oortreder}} | data11 = {{#if:{{{perpetrators|{{{perps|}}}}}}|{{{perpetrators|{{{perps}}}}}}|{{{perpetrator|{{{perp|}}}}}}}} | label12 = {{#if:{{{assailants|}}}|Voortvlugtiges|Voortvlugtige}} | data12 = {{#if:{{{assailants|}}}|{{{assailants}}}|{{{assailant|}}}}} | label13 = {{#if:{{{numparts|}}}|{{longitem|Aantal&nbsp;deelnemers}}|Deelnemer}} | data13 = {{#if:{{{numparts|}}}|{{{numparts}}}|{{{numpart|}}}}} | label14 = {{#if:{{{dfens|}}}|Verdedigers|Verdediger}} | data14 = {{#if:{{{dfens|}}}|{{{dfens}}}|{{{dfen|}}}}} | label15 = Motief | data15 = {{{motive|}}} | label16 = {{#if:{{{inquiries|}}}|Inquiries|Inquiry}} | data16 = {{#if:{{{inquiries|}}}|{{{inquiries}}}|{{{inquiry|}}}}} | label17 = {{#if:{{{coroners|}}}|Coroners|Coroner}} | data17 = {{#if:{{{coroners|}}}|{{{coroners}}}|{{{coroner|}}}}} | label18 = Beskuldigde | data18 = {{{accused|}}} | label19 = Veroordeel | data19 = {{{convicted|}}} | label20 = Uitspraak | data20 = {{{verdict|}}} | label21 = Vonnisse | data21 = {{{convictions|}}} | label22 = Aanklagte | data22 = {{{charges|}}} | label23 = Litigasie | data23 = {{{litigation|}}} | label24 = Regter | data24 = {{{judge|}}} | label25 = Webwerf | data25 = {{{website|}}} | header26 = {{{module|}}} | data27 = {{#if:{{{notes|}}} |<div style="border-top:1px solid #aaa;">{{{notes}}}</div>}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox civilian attack with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox civilian attack]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| accused | alt | assailant | assailants | caption | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | coroners | date | dfen | dfens | fatalities | fetchwikidata | image | image_size | image_upright | injuries | inquiries | inquiry | judge |litigation | location | map | map_alt | map_caption | map_size | map_upright | module | motive | native_name | native_name_lang | notes | numpart | numparts | onlysourced | partof | perp | perpetrator | perpetrators | perps | subheader | suppressfields | target | time | time-begin | time-end | timezone | title | type | verdict | victim | victims | weapon | weapons | website }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 7bevg10ba99b8qjb01lzpu8aqo5k8oe 0 412491 2900637 2780503 2026-05-02T10:38:53Z ~2026-26467-21 207068 /* */ Kaynak düzenlendi 2900637 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Databoks}} '''Bilal Tabti'''(* 7 Junie 1993) is 'n [[Algerië|Algerynse]] [[atletiek|atleet]]. Hy het aan die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Somerspele van 2016]] deelgeneem.<ref>[https://www.olympedia.org/athletes/132271 Bilal Tabti]</ref><ref>[https://olympics.com/en/athletes/bilal-tabti Bilal TABTI]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tabti, Bilal}} [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] [[Kategorie:Algerynse atlete]] qmxxd5kyoik0f2p8nihej8epoqt0fm2 0 417376 2900549 2895164 2026-05-01T20:56:09Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[JD Vance]] na [[J.D. Vance]] geskuif: Punte nodig 2895164 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = JD Vance<!-- JD, not "J. D.", per talk page discussion: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:J._D._Vance/Archive_1#J.D._Vance_name_is_spelled_wrong_on_the_title_of_this_page --> | image = March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg | caption = Amptelike portret, 2026 | office = 50ste [[Visepresident van die Verenigde State]] | president = [[Donald Trump]] | term_start = 20 Januarie 2025 | succeeding = [[Kamala Harris]] | jr/sr1 = Senator van die Verenigde State | state1 = Ohio | alongside1 = [[Sherrod Brown]] | term_start1 = 3 Januarie 2023 | predecessor1 = [[Rob Portman]] | birth_name = James Donald Bowman | birth_date = {{birth date and age|1984|8|2}} | birth_place = [[Middletown, Ohio]], Verenigde State | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | spouse = {{marriage|[[Usha Vance|Usha Chilukuri]]|2014}} | children = 3 | occupation = {{flatlist}} * Politikus * outeur * waagkapitalis {{endflatlist}} | education = {{ubl| * Deelstaatsuniversiteit Ohio ([[Baccalaureus Artium|BA]]) * [[Universiteit Yale]] ([[Juris Doctor|JD]])}} | signature = JD Vance Signature-01.svg | website = {{URL|vance.senate.gov|Senaatwebwerf}} | module = {{Inligtingskas Outeur | embed = yes | genre = [[Memoir]] | notable_works = ''[[Hillbilly Elegy]]'' | | awards = ''Audie''-toekenning vir niefiksie<br />2017 }} | module2 = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=JD Vance questions witnesses on the effectiveness of Russian sanctions.ogg|title=Vance's voice|type=speech|description=JD Vance ondervra getuies oor die doeltreffendheid van sanksies teen [[Rusland]].<br />Opgeneem op 28 Februarie 2023}} | branch = [[Amerikaanse Marinierskorps]] | serviceyears = 2003–2007 | rank = Korporaal | unit = [[2nd Marine Aircraft Wing]] | battles = [[Irakse Oorlog]] | mawards = {{plainlist}} * [[Achievement Medal|Navy and Marine Corps Achievement Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16" /> * [[Good Conduct Medal (United States)|Marine Corps Good Conduct Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16">{{cite web |url=https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |title=JD Vance's Marine Corps Service Would Set Him Apart from Most Vice Presidents |last=Lawrence |first=Drew F. |date=July 16, 2024 |website=[[Military.com]] |access-date=August 11, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717093101/https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |url-status=live}}</ref> {{endplainlist}} | alt = Vance poses for a professional portrait in a suit and red tie. Behind him the flag of the US is partly visible on his left and the flag of Ohio on the right. }} '''James David Vance''' (gebore '''James Donald Bowman'''; [[2 Augustus]] [[1984]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[skrywer]], [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], [[politikus]] en voormalige [[Amerikaanse Marinierskorps|Amerikaanse Marinier]]. Hy is die 50ste [[visepresident van die Verenigde State]] en lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]].<ref name="usatodayvp">{{cite web | title=Ohio Sen. JD Vance announced as Donald Trump's 2024 vice presidential running mate | work=USA Today | url=https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | access-date=15 Julie 2024 | archive-date=15 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240715205904/https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | url-status=live }}</ref><ref name="cnnvp">{{cite web |author=Alison Main |title=Trump selects Ohio Sen. JD Vance as his running mate |url=https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |website=CNN |access-date=15 Julie 2024 |archive-date=15 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715210051/https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="nytimesvp">{{Cite news |last=Astor |first=Maggie |date=15 Julie 2024 |title=What to Know About J.D. Vance, Trump's Running Mate |url=https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |access-date=July 15, 2024 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=July 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715200627/https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |url-status=live }}</ref> Hy is die eerste vise-president wat in die Amerikaanse Marinierskorps gedien het, sowel as die eerste [[Millenniër-leerders|millenniër]].<ref>Kornfield, Meryl and LeVine, Marianne. [https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/jd-vance-trump-vice-president-announcement/ "Trump chooses Sen. J.D. Vance, a former critic, as his vice-presidential pick"], ''The Washington Post'', 15 Julie 2024. Besoek 16 Julie 2024.</ref> As lid van die Republikeinse Party het hy [[Ohio]] in die [[Amerikaanse Senaat]] van 2023 tot 2025 verteenwoordig. Gedurende sy ampstermyn as visepresident dien Vance ook as die finansiële voorsitter van die Republikeinse Nasionale Komitee.<ref name="smyth">{{Cite news |last=Smyth |first=Julie Carr |date=July 26, 2024 |title=What's in a name? Republican vice presidential nominee JD Vance has had many of them |url=https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |access-date=July 27, 2024 |publisher=[[Associated Press News]] |language=en |archive-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727041018/https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-10|title=Vance resigns his Senate seat as inauguration with Trump approaches|url=https://www.nbcnews.com/politics/jd-vance/vance-resign-senate-seat-inauguration-trump-rcna187036|access-date=2025-01-10|website=NBC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Yilek|first=Caitlin|date=2025-01-10|title=JD Vance resigns from Senate ahead of becoming vice president - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/jd-vance-resign-senate/|access-date=2025-01-10|website=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref> Vance is gebore in Middletown, Ohio, en het in die Marinierskorps gedien en die Ohio State University bygewoon en in 2009 gegradueer. Hy het in 2013 aan die Yale Law School gegradueer.<ref name=":14"> Die bewering deur Lt. Gov Jon Husted by die Republikeinse Nasionale Konvensie dat Vance 'n graad "summa cum laude" by Yale Law School verwerf het, is vals. So 'n graad bestaan nie {{cite web|url=https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001064126/https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf|archive-date= 2023-10-01|title=YALE LAW SCHOOL {{!}} P.O. Box 208215 {{!}} New Haven, CT 06520 {{!}} EXPLANATION OF GRADING SYSTEM {{!}} Beginning September 2015 to date| date=1 Oktober 2023}}</ref> Hy het prominensie verkry met sy 2016-memoir, ''Hillbilly Elegy'', wat sy opvoeding in die ''Rust Belt'', [[armoede]], dwelmverslawing en Appalachiese-kultuur beskryf. Dit het 'n [[New York Times]]-topverkoper geword en is later vir film verwerk. Dit het aansienlike aandag van die pers getrek tydens die 2016 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref name="6 Books2">{{Cite news |date=9 November 2016 |title=6 Books to Help Understand Trump's Win |url=https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215222900/https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |archive-date=15 Februarie 2021 |access-date=13 April 2021 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Vance het die Demokratiese genomineerde Tim Ryan in die 2022 Amerikaanse Senaatsverkiesing in Ohio verslaan. Hy was aanvanklik gekant teen [[Donald Trump]] se kandidatuur in die 2016-verkiesing, maar het uiteindelik 'n sterk ondersteuner geword. In Julie 2024 het Trump Vance as sy visie-presidentskansidaat in die 2024 presidensiële verkiesing gekies, en hy is amptelik op 15 Julie tydens die Republikeinse Nasionale Konvensie genomineer. Gedurende sy tyd in die Senaat is Vance beskryf as 'n [[Donker Verligting|neoreaksionêr]],<ref name=":52">{{Cite web |last=Baxter |first=Sarah |date=2024-07-15 |title=The rise of JD Vance – from hillbilly to Capitol Hill |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/us-midterm-elections-2022/2024/07/jd-vance-ohio-rise-profile-hillbilly-capitol |access-date=2024-07-16 |website=New Statesman |quote= Vance het deel geword van 'n opkomende Nuwe Regse kring van politici en denkers wat 'n neoreaksionêre (of 'NRx') vorm van politiek omhels het.}}</ref> nasionale konserwatief<ref name=":42">{{Cite news |last=van Zuylen-Wood |first=Simon |date=January 4, 2022 |title=The radicalization of J.D. Vance |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2022/01/04/jd-vance-hillbilly-elegy-radicalization/ |access-date=2024-07-16 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> en 'n regse populis.<ref name=":42" /> Hy het [[Curtis Yarvin]], Rod Dreher, Patrick Deneen, René Girard en Yoram Hazony aangehaal as invloede op sy politieke en godsdienstige oortuigings.<ref name=":42"/> <ref name=":022">{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=2024-07-15 |title=What J.D. Vance really believes |url=https://www.vox.com/politics/360283/jd-vance-trump-vp-vice-president-authoritarian |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":102">{{Cite web |last=Ward |first=Ian |date=15 Julie 2024 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=15 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Prokop |first=Andrew |date=2022-10-24 |title=Curtis Yarvin wants American democracy toppled. He has some prominent Republican fans. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/23373795/curtis-yarvin-neoreaction-redpill-moldbug |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":18">{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=2021-09-09 |title=J.D. Vance on Trump, Israel and his chosen faith |url=https://jewishinsider.com/2021/09/jd-vance-ohio-senate-race/ |access-date=2024-07-16 |website=Jewish Insider }}</ref> In die verlede het hy gesê dat hy dalk 'n aborsieverbod van 15 weke kan ondersteun, met uitsonderings vir [[verkragting]], [[bloedskande]] of bedreigings vir die gesondheid van die moeder, en het onlangs sy standpunt bekend gemaak dat aborsiewetgewing aan die state oorgelaat moet word.<ref name=Hulsey>{{Cite web |last=Hulsey |first=Lynn |title=6 takeaways from U.S. Senate candidate debate between Tim Ryan and J.D. Vance |url=https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013182342/https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |archive-date=13 Oktober 2022 |access-date=10 Oktober 2022 |ref=36}}</ref> Hy is persoonlik gekant teen selfdegeslaghuwelike, alhoewel hy gesê het hy wil nie die debat heropen nie.<ref>{{Cite news |last=Ward |first=Ian |date=2024-07-15 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=2024-07-16 |work=Politico}}</ref> Hy is ten gunste van die verbod op [[pornografie]].<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.cincinnati.com/story/news/politics/elections/2022/08/24/ohio-senate-race-j-d-vance-focuses-on-conservative-family-issues/10204420002/|title=In Ohio's U.S. Senate race, J.D. Vance declares war on behalf of nuclear family|first=Haley|last=BeMiller|newspaper=The Enquirer|accessdate=16 Julie 2024}}</ref> Vance word beskou as 'n andersdenkende wat betref die Republikeinse ortodokse siening van die ekonomie. Hy ondersteun verhogings vir sekere belastings op universiteitsskenkings en korporatiewe samesmeltings, en is ten gunste van 'n minimum loon, vakbondorganisasies, tariewe, antitrustbeleid, en is fel teen voortgesette Amerikaanse militêre hulp aan die [[Oekraïne]] gekant.<ref name=":62">{{Cite web |last=Staff |date=15 Julie 2024 |title=Bash the banks, maybe raise taxes: Inside Vance's policy agenda |url=https://www.politico.com/news/2024/07/15/jd-vance-agenda-policies-00168467 |access-date=16 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Writer |first=Andrew Stanton Weekend Staff |date=2024-07-15 |title=JD Vance eyes shift in Republican Party |url=https://www.newsweek.com/jd-vance-eyes-shift-republican-party-1925499 |access-date=2024-07-16 |website=Newsweek}}</ref><ref name=":72">{{Cite news |last=Stein |first=Jeff |date=2024-07-15 |title=J.D. Vance pick unnerves GOP's business elite, thrills populists |url=https://www.washingtonpost.com/business/2024/07/15/vance-trump-economy-gop/ |access-date=2024-07-16 |work=The Washington Post |issn=0190-8286}}</ref><ref name=":122">{{Cite news |last=Arnsdorf |first=Isaac |last2=Dawsey |first2=Josh |last3=LeVine |first3=Marianne |date=2024-07-16 |title=How Trump got to 'yes' on Vance |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/why-trump-vp-vpick-jd-vance/ |access-date=2024-07-16 |work=Washington Post |issn=0190-8286 |quote= Groot Republikeinse skenkers is teen Vance gekant omdat hulle sy neiging tot ekonomiese populisme as vyandig beskou het teenoor hul model van klein-regering, vryemark-konserwatisme.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Visepresidente van die VSA}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vance, James David}} [[Kategorie:Amerikaanse militariste]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van die Verenigde State]] ifqdeavcm3i3454kjstayqz96l10hs4 1 417377 2900551 2737139 2026-05-01T20:56:10Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:JD Vance]] na [[Bespreking:J.D. Vance]] geskuif: Punte nodig 2685081 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 418218 2900440 2896795 2026-05-01T15:33:11Z AFM 21229 /* Die Kommando van De Villiers neem twee blokhuise weerskante van die Bergrivierbrug in */ 2900440 wikitext text/x-wiki '''Moorreesburg se betrokkenheid by die Anglo-Boereoorlog''' word hier vermeld. Om volkekundige verwarring en dubbelsinnigheid (soos "[[Engeland|Engelse]] soldaat") te vermy word voortaan 'Kakies' en 'Tommies' in die artikel gebruik om na enigiemand te verwys wat aan die Engelse kant geveg het. == Afkondiging van die krygswet == Die krygswet is nie oombliklik dwarsoor die hele Kolonie afgekondig nie, maar stuk-stuk. Op '''7 Januarie 1901''' is die krygswet so afgekondig in Calvinia, Clanwilliam, Piquetberg, Malmesbury, Tulbagh, Paarl en Stellenbosch, waaronder Moorreesburg ook sou ressorteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA13&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 13]</ref> === Meer omtrent die krygswet === In die woorde van die owerheid self is die krygswet nie 'n wet ''per se'' nie; maar dit setel alle mag van elke afsonderlike krygswetdistrik in die hande van sy aangewese kommandant om te maak soos sy smaak, al is sy dade ook hoe onbillik, onredelik of teenstrydig met die Wet (en selfs Victoriaanse waardes), om die veiligheid, die orde en die regering na goeddunke te verseker.<ref name="MartjieLouw.78">[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA78&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. pp. 78-115]</ref> Al word die wens uitgespreek dat daar eenvormigheid dwarsoor die Kolonie moet geld wat die reëls betref, het dit in die praktyk glad nie gebeur nie, soos duidelik blyk in die advokaat Frederic Mackarness se ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''.<ref name="Mackarness">[https://web.archive.org/web/20250308175218/https://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/16091/file/A000001000.pdf Mackarness, F. 1901. ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''. London: National Press Agency.]</ref> Beamptes kon sonder 'n lasbrief iemand in hegtenis neem wie ook al maar verdink word dat hy (of sy) die Boere sou help.<ref name="MartjieLouw.78" /> En dan was daar ook nog die suiwere magsvertoon of intimidasie. 'n Mens dink hier in die besonder aan ds. [[Adriaan Moorrees]] en ds. Gustav Adolph Scholtz (van Colesberg) wat in die middel van die nag, nadat al die lampe uitgedoof is, by die pastorie in die Paarl lastig geval is, selfs al is al die reëlings vooraf nougeset by die polisie aangemeld. Die volgende oggend, die [[Vrydag]], is die pastorie omring deur wagte, en Scholtz is verbied om na [[Kaapstad]] te reis. Eers die Maandag is die wagte verwyder, en 'n boodskap is aan Scholtz gerig: "By order of the Commandant, your guards have been removed, and you are permitted to proceed to Cape Town."<ref name="Mackarness" /> Niks kon mense keer om kwaadwillig hul medemens te vervolg nie. Blykbaar was die skoolkomitee van Moorreesburg nie geneë met Pappie Walters nie, en wou van hom ontslae raak. Matthys (Pappie) Walters (die oupa van die digter [[M.M. Walters]]), toe nog 'n skoolhoof, het 'n possak van Moorreesburg wat deur die drywer van 'n poskar agterweë gelaat is geneem en te perd die poskar probeer inhaal. Dit was alles duidelik ''bona fide'' bedoel. Hy word egter buite die dorp aangekeer en gearresteer op twee aanklagte: hy is buite die bepaalde grens en in die onwettige besit van 'n possak. Hy is met 8 medegevangenes na die gevangenis op Malmesbury gestuur, word tot dwangarbeid gevonnis en na Matjiesfontein gestuur. Pappie is sy pos as skoolhoof en onderwyser ook boonop kwyt. Na afloop van die oorlog het hy en sy jongste broer, Roelof, 'n winkeltjie op Moorreesburg oopgemaak.<ref>[https://web.archive.org/web/20170103030145if_/http://waltersfamilie.co.za/Dokumente/Pappie.pdf Walters, N.M. s.j. Pappie Walters- Agterbaai se seun en Onderwysman.]</ref> Die kommandant kon burgers wat die gewone wette (dus, gewone misdaad, soos gestipuleer in die strafreg) oortree in hegtenis neem en voor die landdros daag,<ref name="MartjieLouw.78" /> maar die burgerlike regbank op sy beurt het feitlik nie die geringste invloed op die krygsraad uitgeoefen nie. Gestel 'n ongewenste persoon (ongeag of dit nou 'n invloedryke boer of raadslid, 'n predikant, onderwyser of selfs dokter was) word sonder 'n lasbrief summier opgepak en in aanhouding gehou, dan het selfs 'n petisie by die Hooggeregshof om 'n verklaring te eis vir die inhegtenisname, en waar die beskuldigde hom tans bevind, 'n doodloopstraat bereik.<ref name="Mackarness" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Daar was ook die sogenaamde "leërkontrakteurs" wat rekwisisievorms van die Britse owerhede gebruik het om die burgers te dwing om byvoorbeeld hul ossewaens met 16 osse volledig met trekgoed en drywer en al net so aan hulle af te staan teen 'n geringe bedrag. Sou die burgers dan enige beswaar opper, is hulle bloot begroet met 'n dreigement dat hulle goed gekonfiskeer sou word. Sulke handelaars het enorme winste gemaak. Met die militêre owerheid wat vierkant agter hom staan, kon hierdie leërkontrakteur die boere se graan laat afsny en oplaai; ook tafelgerei is sonder vergoeding afgedwing.<ref name="VVeVR2001.121" /> === Kernreëls === Wat nou volg is die kernreëls wat feitlik dwaroor die hele Kaapkolonie gegeld het, en dus ook in Moorreesburg. Met die uitsondering van 'n permit wat toegestaan is deur die kommandant, of 'n persoon wat deur hom afgevaardig is om die permit af te lewer, was geen persoon toegelaat om:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) die distrik binne te kom of te verlaat nie :(b) om na of uit die distrik uit te trek nie :(c) enige dorp te betree of te verlaat nie, met die uitsondering van ::(1) om produkte na die mark toe te bring ::(2) om diere aan die krygsmag te verkoop ::(3) om hul by die krygsmag aan te meld ::(4) om kerk by te woon Die kommandante kon egter besluit dat alle boere eenvoudig tuis moes bly (as daar Boere of rebelle in die omgewing was); dan mag niemand produkte na die mark toe bring of kerke bywoon nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Niemand mag enige dorp betree of verlaat in die Distrik tussen sonsondergang of sonop, behalwe om 'n dokter te spreek nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Enige besoeker of vreemdeling wat by 'n huis of plaas aanklop moes sonder verwyl aan die kommandant gerapporteer word, <ref name="MartjieLouw.78" /> al was dit ook te voet. Alle vergaderings of samekomste (dit wil sê, waar meer as 6 persone teenwoordig is) was verbode, buiten:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) dié wat met spesiale vergunning deur die Kommandant skriftelik toegestaan is :(b) dié van godsdienstige aard, soos kerkdienste, kerkraadvergaderings en die Nagmaal :(c) vergaderings van die afdelings- en munisipale rade. :(d) waar almal in dieselfde huis woonagtig was Saans moes iedere persoon tussen 10 nm. en 5 vm. tuis wees. Die lampe moes uitgedoof wees tussen halfelf die aand en vyfuur soggens, met die uitsondering van siekte of noodgevalle. Ook hierdie uitsondering moes die volgende oggend onmiddellik by die Kommandant se kantoor aangemeld word; en selfs 'n permit moes aangevra word nadat 'n doktersbrief ingelewer is.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen vure mag saans op die plase buite brand nie (of enigiets wat as ligsein op die heuwels kan dien nie); ook die aansteek daarvan is verbode.<ref name="MartjieLouw.78" /> Alle vee wat van die vyand gebuit is, word staatsbesit.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen persoon mag 'n fiets, driewiel of motor bestuur of besit alvorens die masjien nie by die Kommandant se kantoor geregistreer is nie. Daarna sal 'n nommerplaat uitgereik word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Fietsers mag nie vinniger as 6 myl per uur verby enige wag ry nie; ook moet die ryer afklim indien so gevra word. 'n Fietslamp moet ook aangebring word indien saans gery word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Smouse is verbied, maar handelsreisigers kon spesiale vergunning by die kommandant kry om in die distrik rond te beweeg.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 20 Junie 1901 het sekere Distrikte nietemin wel permitte aan smouse begin uitreik.<ref name="MartjieLouw.78" /> Koerierdienste is feitlik verbode, want alle pakkies moes in poskantoorsakke vervoer word (om natuurlik gesensor te word).<ref name="MartjieLouw.78" /> Briewe en telegramme is gesensor;<ref name="MartjieLouw.78" /> koerante wat die Boere goedgesind was, is toegemaak; die besit van heelwat Hollandse en Duitse koerante is verbied.<ref name="Mackarness" /> Selfs gedagtevryheid is ontneem.<ref name="VVeVR2001.121" /> Ene Basson, 'n boer, het teenoor 'n mnr. Fick, 'n lojalis, gekruide taal gebruik - 'n boete van 10 sjielings is hom opgelê. Stel hierteenoor Hendrik de Waal, 'n 16-jarige van Fraserburg, wat £3 (of sy maandelikse loon) moes opdok omdat hy "abusive language" teenoor 'n stadswag gebesig het.<ref name="Mackarness" /> Vergelyk hiermee A.W. Schultz, van Caledon, wat aangekla word van "opruiende taalgebruik" (5 September 1901): sy eerste straf is 2 jaar dwangarbeid, maar daarna word hy 'n krygsgevangene en word gedeporteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA238&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 238]</ref> Alle perde, muile, esels, osse, karre en toerusting moes na die Kommandant besorg word, sou hy daarvoor vra.<ref name="MartjieLouw.78" /> Luidens 'n Reuters-korrespondent by Piquetberg was daar die voorval waar 'n jong en onervare boer, ene Maritz, £5 beboet is omdat hy nie sy perde 'om beskerming' laat wegstuur het nie.<ref name="Mackarness" /> Niemand mag enige sketse maak of foto's neem van enige wapenopslagplek of fort nie. Ook as jy in jou onkunde met 'n kamera in die omtrek betrap is, was jy diep in die sop.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 21 Augustus 1901 is die wetgewing heelwat gewysig:<ref name="MartjieLouw.78" /> Uit vrees dat die invallende Boere proviand in die hande kon kry, moes elke huisgesin op rantsoene leef - elke veertien dae moes die kos in die dorp waaronder 'n plaas sou val afgehaal word. Nou wel te voet, want die trekdiere is ontneem.<ref name="MartjieLouw.78" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Die krygswet in die kolonie het, soos gestel op 25 Oktober 1901, Engeland 'n halfmiljoen pond sterling per week gekos.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103990:mpeg21:p001 BUITENLAND. Zuid-Afrika.. "Provinciale Drentsche en Asser courant". Assen, 25-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 08-03-2025]</ref> Al is vrede op 31 Mei 1902 gesluit, is die krygswette van die Kaapkolonie eers op '''16 September 1902''' opgehef.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> == Verloop == Die eerste suidwaartse offensief van Maritz het beoog om rebelle te werf en die strydperk dieper die Kolonie in te skuif, om meer aandag op hom te vestig, sodat die Boere in Transvaal tyd kan kry om hulself te herbewapen, of om ten minste daarvoor te sorg dat Engeland nie al sy magte op die Republieke konsentreer nie.<ref name="Fourie" /> Op 30 September 1901 trek Boerekommandant Manie Maritz met 'n kommando van plus-minus 600 persone deur die Sandveld na Piketberg.<ref name="VVeVR2001.80">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 80-85.</ref> Die Britte het verwag dat Maritz vroeër of later Piketberg of Hopefield sou aanval, omdat groot Britse voorraaddepots hier te vinde was, maar ook moontlike rebellerekrute.<ref name="Fourie">[https://web.archive.org/web/20250311085117/https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39083/Fourie_Lambertus%20Myburgh.pdf?sequence=1 Fourie, L.M. 1975. Die militêre loopbaan van Manie Maritz tot aan die einde van die Anglo-Boereoorlog. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling. Potchefstroom: Portchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 93-106.]</ref> Op 5 Oktober kom Maritz in Piketberg aan. 'n Deel van sy manskappe staan hy af aan kaptein J.J. Smith.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die volgende dag, 6 Oktober, beset Maritz Porterville en Vredenburg. By Hoedjiesbaai kom hy te staan teenoor die Engelse; nog skermutselings woed op Drie Heuwels en Kersefontein.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maandag, die 9de Oktober, beset Maritz vir Hopefield. Hier bekom hy heelwat voorrade.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die regeringsamptenare van Hopefield is op 10 Oktober opgesluit; die telegraafkantoor is vernietig om die uitlek van inligting rakende die rebelle se doen en late tot tyd en wyl te vertraag. Dit is waarskynlik ook die enigste voorval waar die Boeremag die Kakies (halfpad) op see aangedurf het.<ref name="Fourie" /> 12 Oktober woed nog 'n skermutseling naby Darling. Veldkornet Hildebrand sterf. Maritz en die Colonial Light Horse veg by Hoedjiesbaai.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 13 Oktober val Maritz vir Piketberg aan. Hier word 27 gewere en ammunisie gebuit. Generaal French en Stephenson kom met 1 200 Kakies per trein in Porterville aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Sondag, '''15 Oktober 1901''', val Manie Maritz Moorreesburg die eerste maal aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 17 Oktober is 300 perde deur Maritz by die Bergrivier gebuit en na Calvinia gestuur.<ref name="Fourie" /> 19 Oktober: By Vier-en-twintig-riviere (naby Porterville) woed 'n hewige stryd tussen Maritz en Stephenson (wat ook uit eenhede van koll. Capper, Wyndham en maj. Wormald bestaan het). Drie Kakies het gesterf, en drie is gewond. Aan Boerekant is daar 5 gewondes (waaraan een later beswyk het), maar 48 perde en 5 karre vol voorraad is van die Kakies gebuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maritz word teruggedryf.<ref name="Fourie" /> Daar is nie verwag dat Maritz onmiddellik 'n tweede suidwaartse offensief sou onderneem nie, omdat die Britse magte in die nabyheid was en vanweë hul sukses by Vier-en-twintig-riviere.<ref name="Fourie" /> Op Saterdag, '''21 Okober 1901''' bereik Maritz Darling, en gevegte woed op Malmesbury, Moorreesburg en Bodam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Teen 25 Oktober word besluit Maritz, Theron en Smith moet die Boland aanval. Maritz beweeg deur Vanrhynsdorp na die Karoovlakte, Ebenaezer en Strandfontein. Soos die dae verloop, is hul visier later ingestel op die pad tussen Lambertsbaai en Clanwilliam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 7 November poog Maritz se kommando (onder leiding van Theron) om Piketberg weer aan te val en te verower, maar dit geluk nie.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Woensdag, '''8 November 1901''' val Theron vir Piketberg aan op Maritz se bevel, maar word deur die Stadswagte, die Western Province Mounted Rifles, die berede polisie en ander troepe onder leiding van majoor Pilson gestuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Drie Kakies is dood en vyf gewond. Twee Boere is dood en sewe gewond in Theron se geledere.<ref name="Fourie" /> Maritz val ''vir die laaste keer'' Porterville en Moorreesburg aan, en hy beset Hopefield vir een dag.<ref name="VVeVR2001.80" /> By die gelyktydige aanval op Moorreesburg en Porterville het hy die kommando in twee verdeel en self die voortou geneem by die groep wat Moorreesburg sou aanval. Op 9 November 1901 het hy die Bergrivier oorgesteek en sy mag op Honigberg, 20 km suidoos van Piketberg, saamgetrek. Daarna het hy Moorreesburg maklik verower, die telegraaftoestelle vernietig en in die rigting van Darling ingeslaan.<ref name="Fourie" /> Daar is verwag dat Maritz tot in Kaapstad sou deurdruk, en daarvoor het die stad sy kanonne ontplooi en gereed gemaak vir 'n Boere-aanval op die stad. Wat nie sou gebeur nie. Maritz se mag sou miskien Kavanagh by Malmesbury kon verslaan, maar sy kommando sou nie die pyp kon rook teen kol. H. Cooper se 1 000 man nie. Dit is juis weens 'n tekort aan wapens en rydiere dat Maritz nie verder as Moorreesburg kon vorder nie.<ref name="Fourie" /> Crabbe se troepe het hom nog heeltyd vanaf Piketberg agtervolg (waar die Kakies op 9 November daar per trein afgelaai is) en is later gesteun deur Wormald wat intussen by die huidige gevegsgebied opgedaag het.<ref name="Fourie" /> Maritz het daarom teen 14 November die Bergrivier noordwaarts oorgesteek.<ref name="Fourie" /> Op 15 November 1901 dryf die Britse magte die Boere kwaai noordwaarts terug; die Boerekommando's spat hierna in alle rigtings.<ref name="VVeVR2001.80" /> Daar kom wel 'n Reuter-telegram van 19 November 1901 uit Moorreesburg wat meld: Toe Maritz enkele dae tevore oor die Bergrivier verdryf is, laat hy 'n deel van sy stydmag agter (Theron en kommando). En dan word die volgende sinnetjie geskryf, soos dit in die Nederlandse pers ook telkemale verskyn: "De Boeren trekkend voortdurend naar het westelijk deel der Kaapkolonie, waar de afwezigheid van een spoorweg gunstig is voor hunne taktiek."<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000098359:mpeg21:p006 BUITENLAND.. "Arnhemsche courant". Arnhem, 21-11-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> Presies dieselfde laasgenoemde sinnetjie word tot vervelens toe in menig Franse koerant sonder feitlik enige afwisseling herhaal: ''Les Boers se montrent très actifs et se portent vers la partie ouest de la colonie du Cap, où l'absence de chemin de fer est favorable à leur tactique.''<ref>[https://www.retronews.fr/search#allTerms=moorreesburg&sort=score&publishedBounds=from&indexedBounds=from&page=1&searchIn=all retronews.fr s.v. moorreesburg]</ref> == Volgens Ockie T. De Villiers == === Agtergrond === Ockie T. De Villiers deel sy wederervaringe tydens die Anglo-Boereoorlog as Kaapse Rebel mee terwyl hy in ballingskap in Nederland verkeer. Feitlik geen presiese datums word in die boek verskaf nie, omdat heelwat van die dokumentasie byderhand in sy rondreis verlore geraak het. Die boek se naam heet ''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PP7&hl=en_ZA Met De Wet en Steyn in het Veld]'' en is in 1903 uitgegee, kort nadat daar sprake was van amnestie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 253</ref> Dit is nie hy self wat skryf nie, maar 'Mevrouw A. H. van Gent' te Hilversum, want die teks is in Nederlands, al kom heelwat afrikanismes daarin voor.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.10</ref> Uit die gegewens kry mens 'n vae beeld hoe die lewe in die Moorreesburg-Piketberg-omgewing was ten tyde van die oorlog. Kort nadat oorlog verklaar is, besluit De Villiers om sy ouerhuis naby die Paarl te verlaat en hom by die Boere aan te sluit, te wete dat sy vader en broers Engelsgesind was. Tog is sy moeder veel meer besorg oor haar seun se veiligheid as die politiek; om daardie rede probeer sy hom tevergeefs afraai. Op 16 Januarie 1900 gaan hy sak en pak na Kaapstad om hom as vrywilliger by die Engelse leër aan te sluit. Van Dag 1 af koester De Villiers geen illusies nie: die soldate word eerder soos bagasie en kanonvoer behandel as diegene wat vir die eer van Engeland veg. Hy word saam met nege ander in 'n enkele treinkompartement geboender, waar daar skaars slaapplek was vir vier mense. Die deur word gesluit vir die volgende twee dae en drie nagte - dus, afgesien van die higiëneprobleme, moes die soldate onder mekaar maar kyk wie iets te ete het. De Villiers slaag later daarin om by die Boere aan te sluit, hy word met verloop van tyd die adjudant van Generaal De Wet, en vergesel hom totdat De Wet in die rigting Kaap toe druk. De Wet het probeer om sover moontlik die strydperk Kaap toe te skuif waarskynlik om twee redes: eerstens, om tyd te wen sodat die Boeremagte wapens kon bekom, en tweedens om die spoorlyne op te blaas wat proviand, wapens en Kakies die binneland in vervoer het (dus, in die kiem te smoor). Die Kakies het hul ou taktiek probeer gebruik om De Wet in 'n hoek te dryf, hier tussen twee riviere (die Brakrivier en Oranjerivier). Die Oranjerivier was ondeurwaadbaar, so ook die driwwe, want dit was immers middel-Februarie, in die middel van die somerreëntyd.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.90</ref> Generaal de Wet het dikwels aan De Villiers gesê die Boere se grootste redding sou wees as hulle die Kaapkolonie kon bereik en daar 'n opstand kon verwek.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, pp. 90, 91</ref> Verder wou die Mosterd-broers wat uit Transvaal gekom het, terugkeer Kaap toe.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.91</ref> Op die 22ste Februarie 1901 vertrek De Villiers saam met hulle.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 92,93</ref> 'n Paar puntjies: * Die Engelse regering het proklamasies uitgevaardig, waarby die koloniale Burgers gelas is om perde, voer, lewensmiddele en wapens by die naaste militêre stasie in te lewer.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 91</ref> * Baie Afrikaners het geweier om by die stadswagte aan te sluit. Want dikwels as mens eers by die stadswag aangesluit het, is die persoon na die Britse leër gestuur en so gedwing om teen die Boere te veg.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.101</ref> Hierdie driemanskap moes nie alleen die Kakies ontwyk nie, maar veral Afrikaners wat hulle sou rapporteer. Hierdie rapportering was, in De Villiers se oë, eintlik belaglik, aangesien die boer, wat van sy perd deur die Britse Owerheid deur proklamasie ontneem is, nou spesiaal sou moes loop (of 'n plaaswerker te voet moes stuur) net om die persoon te gaan aanmeld. Al waarom die boere dit nog sou doen, is uit vrees wat die Britse regering nóg aan sy onderdane kon doen. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.99</ref> Die hoofrede waarom De Villiers na die distrikte Malmesbury en Piketberg wou uitwyk, is omdat die graan klaar afgeoes was en die Boerekommando's daar 6 maande of langer mee sou kon uitkom.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.102</ref> Die Mosterds wou na hul ouerhuis in die Paarl, en De Villiers wou dieselfde doen,<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> onder andere om sy familie te waarsku om hulle nie by die Engelse aan te sluit nie. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109</ref> Hulle verneem in die Distrik Piketberg alle driwwe van die Bergrivier is deur Kakies beset, of so is gesê - in die werklikheid kon die Kakies nie elke liewe voetpaadjie oor die rivier bewaak nie - dit was somer, en die rivier droër (want die Swartland is 'n winterreënvalstreek). <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> In die distrik bly hulle oor op die plaas Springfontein, van "den heer G."; die driemanskap is na hom verwys, omdat hy vroeër naby die rivier gewoon het en hulle goed die weg kon wys.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.107</ref> Op baie plase wemel dit bedags van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg was in aanbou, en die werk moes klaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108, 109</ref> Dit was immers Maart 1901 toe De Villiers en die Mosterds in die streek aankom, en die treinspoor sou eers op 9 September 1901 geopen word. De Villiers sê hulle was toe al 18 dae onderweg (sedert 22 Februarie 1901).<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> Nadat die drie mans op 'n plaas hul voorgedoen het as builepesinspekteurs, deel die boer hulle mee dat die krygswet baie streng heers in Malmesbury, die Paarl en Piketberg, en dat daar baie stadswagte is (daar was 300 by Malmesbury alleen)<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113</ref>; die gasheer wou hulle na Kaapstad neem, waar die krygswet nog nie afgekondig is nie, en dus nog betreklik veilig was. Dit is 'n saadjie wat in die Mosterds se koppe geplant is, want later wou hul liewer na hulle ooms in Kaapstad gaan <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.110</ref>, wat ook die rede is waarom die broers later van De Villiers sou skei. Want De Villiers wou sy ouers baie graag sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.112</ref> Die Mosterds het veilig by Leeuwendans aangekom, en het selfs 'n telegram aan hul ouers in die Paarl gestuur om hulle daar te kom besoek<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.115</ref>, terwyl De Villiers in die donker rondkruip na uitkomkans. Op die plaas Waterval kom hy te hore dat die Kakies sy ouerhuis bewaak het - dit was vir hom 'n bedekte seën dat hy nie sy ouerhuis kon besoek nie. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.122</ref> En, net soos hy verwag het, is die Mosterds in Kaapstad gevange geneem.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.122</ref> De Villiers besluit om sy heenkome te vind op Springfontein. Daar naby sou hy vir 6 tot 7 maande lank in 'n grot moes bly, en vyfdaagliks kos by die plaashuis gaan haal. Die plaasbewoners van Springfontein was altyd bly om hom te sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.139-160</ref> Dit is eintlik ironies dat De Villiers feitlik niks hoef te gedoen het om die omstandighede in sy guns te verander nie. Dit gebeur sommer vanself: * Een van die Mosterd-broers het, in die hoop om vrygelaat te word, al die name genoem van die boere wat hulle op hul reis gehelp het. Dit het meegebring dat baie boere sonder meer gevange geneem is, en die De Kocks wat die Mosterds met hul rytuig na die stasie gebring het, is vir agt maande in die tronk gestop. Ook die boer wat hulle die pad oor die rivier gewys het, is aangekeer en na Kimberley gestuur (hy is later vrygelaat by gebrek aan bewyse). Die naam van die boer en die plaasnaam Springfontein het die Mosterdbroer egter ontgaan. Dit was vir De Villiers duidelik dat hy nêrens nou heen kon uitwyk nie, want niemand sou hom nou wil ontvang nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.143</ref> Omtrent 'n week later is De Villiers voëlvry verklaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.145</ref> Meneer G. wou ook geensins daarvan hoor dat De Villiers die grot moes verlaat nie - al sou dit ook twee jaar duur, kon hy daar bly; al voel De Villiers skaam om van hul goedheid misbruik te maak. Ondertussen het Mosterd onder kruisverhoor so in sy eie leuens verstrengel geraak dat alle boere vrygelaat is en na hul plasies kon terugkeer.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.146</ref> Stadig het dit ongeduld onder die boere begin kweek. * Soos ''Ons Land'' eers onder sensuur en "verengelst" verskyn (wat De Villiers by die grot lees), maar later heeltemal gestaak is, was dit 'n duidelike teken dat die Boerekommando's in aantog was.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.147, 155</ref> * Die Engelse regering het feitlik alle perde in die distrik Piketberg opgekommandeer, om glo beskerm te word, uit vrees dat die Boerekommando's anders self die perde sou afneem. Dié word op een plek versamel, wat uiters onnosel was. Die Boere sou hulle later almal buit. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.148, 154</ref> * Dominee J.N. Vlok, van NG Gemeente Piketberg, het hom gehaat gemaak by sy boeregemeente, omdat hy die boere aangesê het om die wapen op te neem en ''vir'' die Engelse te gaan veg. Die diens wat op 'n plaas sowat 'n uur vanaf Springfontein een keer of agt keer per jaar gehou is, loop so te sê dood. Die boere wou geen preek hoor uit die mond van die man wat hom met volksvyande heul nie. Die predikant sou nog ná die oorlog ook met agterdog bejeen word.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.154</ref> * De Villiers waarsku die plaasmense dat hulle moes sorg om voorraad vroegtydig op te berg, want uit ervaring weet hy hoe dit in die Oranje-Vrystaat en in die Noordelike geweste van die Kaapkolonie verloop het: Die winkels op die plase sou hul goedere op die dorp moes inlewer, en gaan 'n boer dus dorp toe, om goedere te koop, word hy daar vasgehou. Op sy beurt het Mnr. G. ook ander boere in die omgewing vroegtydig gewaarsku om dieselfde te doen. So kring die nuus uit.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.155</ref> Die dag sou egter in vroeg Oktober 1901 aanbreek wanneer "de knecht" (aan wie De Villiers ook geheg geraak het) hom by sy grot sou kom opsoek. Daar het nuus gekom: 'n paar dae tevore het 'n Jood Sacks, wat 'n winkel op Zuurfontein bedryf het, te voet langs "oom Gert" ['n kennis van Mnr. G] verbygegaan. Mnr. Sacks was woedend omdat 13 Boere naby Clanwilliam hom van sy perd ontneem het en hom te voet huis toe gestuur het. Omdat Clanwilliam ongeveer 12 uur te perd ver was, was dit 'n duidelike teken dat die Boere al baie naby moes wees.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.156</ref> Ook 'n meisie van 'n plaas 4 uur van Springfontein af, het gewapende mans ontmoet, maar weet nie of dit Boere was nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.157</ref> 'n Paar dae later deel Oom Gert aan De Villiers mee hy was by 'n kommando gewees en het selfs met die kommandant gepraat. Die naam het hom egter ontgaan. Toe Oom Gert hom beskryf as 'n 'kort, swart kêreltjie, met 'n dik, swart snor', het De Villiers onmiddellik geweet dit is Generaal [[Manie Maritz]].<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.159</ref> Toe De Villiers daar aankom, was Generaal Maritz nie daar nie, maar het met 16 mans gekyk of hulle Hopefield kon inneem. Maritz het geen offisiere in sy plek aangestel nie. Hulle het teruggekeer met 600 perde, juis dié wat die Kakies so versamel het van die omliggende boere en oor die Bergrivier gevoer het.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> De Villiers was besig om in die rivier te baai, toe Generaal Manie Maritz hom die hand gee en in die boot laai, en al geselsende bereik hulle die ander oewer waar De Villiers se klere lê. Dié was so vol gate en verrinneweer deur die 6 maande in die berge, dat die geskokte Maritz uit die buit vir hom 'n nuwe pak klere aangee.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> === Die Kommando van De Villiers neem twee blokhuise weerskante van die Bergrivierbrug in === Die kommando vertrek in die rigting van Zuurfontein (32° 50’ 48.3" S, 18° 32’ 46.1" O). Die volgende aand trek hulle oor die gevegslinie tussen Moorreesburg en Piketberg. Tussen hierdie twee berge was daar twee Kakie-blokhuise ('''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA163&hl=en_ZA Sien Kaart]'''). Rondom die blokhuise was daar geen versterking nie; dus kon hulle sonder veel slag of stoot ingeneem word (wat onnodige aandag deur geweervuur kon trek), het De Villiers gereken. Buitendien wou hy daardie Afrikanerluitenant ontmoet wat hom op Springfontein kom soek het en tans, so het hy verneem, by een blokhuis die bevel voer.<ref name="DeVilliers164">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 164</ref> Omdat daar baie vrywilligers uit die streek was wat by die Boere aangesluit het, was daar onder die kommando 'n dringende behoefte aan klere, ammunisie en gewere. De Villiers doen by Maritz aan die hand om die twee blokhuise langs die rivier in te neem, met so 19 mans, om nog meer oorlogsbuit in die hande te kry. Maritz sê De Villiers moet versigtig wees, omdat mens nie seker kon weet wie die blokhuise beset nie. Die Tommies sal nie maklik oorgee nie, maar die Vrywilligers wat vir die Engelse veg waarskynlik wel. De Villiers moet ook op sy hoede wees wat uit die rigting van Moorreesburg kan kom, want daar was sprake van 'n strydmag van 600 Kakies op Moorreesburg self. Maritz spreek met De Villiers af om die pad na Piketberg te bewaak.<ref name="DeVilliers164" /> Maritz en De Villiers soek Boerevrywilligers, en 50 mans het slaggereed gestaan. Maritz kies hier self 19 mans met die hand uit, waaronder 2 wat die pad goed bekend was. Na al die afskeidsgroete, vertrek die Gideonsbende teen omstreeks 6 uur die aand te perd. 'n Halfuur later kom hul by die bestemming aan.<ref name="DeVilliers164" /> Die blokhuise het aan beide kante van die brug van die Bergrivier gebou om hierdie infrastruktuur te bewaak, en met goeie rede - daar was taamlik druk verkeer tussen Moorreesburg en Piketberg.<ref name="DeVilliers165">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 165</ref> Hierdie blokhuise was agthoekig en van gegalvaniseerde ysterplate gemaak. Die ruimte tussen die twee ysterplate is met sand opgevul, met skietgate bokant die dubbele plate. Die dak was piramidevormig.<ref name="DeVilliers165" /> Sowat 400 meter van 'n plaashuis naby die Bergrivier (aan Piketberg se kant), gee De Villiers bevel dat almal van hul perde moet afklim en die perde aan die doringdraad vasbind. 10 mans word deur 'n drif gestuur: hulle moes deur die rivier langs die ou pad oorsteek en probeer om so naby as moontlik die ander blokhuis aan die oewer te nader (dit is nou die blokhuis aan die Moorreesburg-kant van die Bergrivier), sonder om onnodige lawaai te maak. Hulle moes ook nie skiet voordat De Villiers die bevel gegee het nie.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers en die ander oorblywende 9 mans sluip in die rigting van die plaashuis. Toe hulle naby genoeg was, trek hulle hul skoene uit, om geluidloos die eerste gebou, 'n skuur, uit te kom wat ongeveer 25 treë vanaf die blokhuis geleë was. Daar plaas hy twee mans om die blokhuis fyn dop te hou.<ref name="DeVilliers165" /> Die agt mans wat oorbly sluip saggies na die volgende huis en daar sien De Villiers 'n lig in die groot huis brand, en hy beveel 5 mans om die pad oor te steek en in die rigting van die huis te loop. Daar moes een man by die voordeur staan, een aan die kant met twee vensters en een by die agterdeur. Die twee oorblywende mans moes saggies langs die rivier gaan om die blokhuis van agter so naby as moontlik te nader.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers self gaan eers terug na die twee mans by die eerste huis net om weer vir hulle te sê om die blokhuis fyn dop te hou. Toe hy na die werkershuisie wou gaan, wat naby die groot huis geleë was, merk De Villiers op en vra wie hy is. De Villiers loop non-chalant voort na die huis, asof die plaas aan hom behoort, en klop aan die deur. 'n Ou bruin man maak die deur oop en spring groot van die skrik terug toe hy De Villiers sien. De Villiers maak 'n gebaar dat hy kalm moet bly en gaan die vertrek binne.<ref name="DeVilliers165" /> Hier kom hy te wete dat daar in elkeen van die blokhuise vyf Kakies was, dat die offisier aan die plaashuis se kant van die rivier was (waar De Villiers hom nou bevind, dit is aan Piketberg se kant van die Bergrivier) en dat daar geen Kakies in die huis was nie. De Villiers beveel die man om saam met hom te kom, en plaas hom onder bewaking van die man wat die posisie by die agterdeur van die groot huis ingeneem het.<ref name="DeVilliers166" /> De Villiers klop aan die agterdeur en stap met sy rewolwer die kombuis deur na die eetsaal, waar die familie aan tafel sit. Van die meisies was vreeslik ontsteld toe hulle 'n gewapende Boer sien, en wou amper flou val, maar al die gehuil en gegil werk net op De Villiers se senuwees. Hy belowe dat hy niemand sou leed aandoen solank hulle net rustig bly nie. Hy betrek die eienaar by sy plan. Moontlik weens die Engelse propaganda, neem De Villiers aan, was die eienaar vreeslik bang vir die Boere, en het hul vir barbare aangesien.<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> Voordat hulle by die waenhuis kon uitkom, het 'n skoot geklap, dan 'n tweede en 'n derde. De Villiers roep dat die skietery gestaak moet word, gee die plaaseienaar opdrag om die bevelvoerende offisier mee te deel dat Generaal Manie Maritz met 300 mans by die blokhuise is. Ook moet die plaaseienaar die offisier aanraai om "op staanden voet over te geven", omdat die blokhuis andersins met dinamiet opgeblaas sou word. Dit was natuurlik 'n leuen. Hierdie "Mr. Th." roep die kaptein en waarsku hom dat Generaal Maritz met 300 mans die hele blokhuis na die maan gaan blaas as hul nie oorgee nie. Die kaptein laat onmiddellik van hom hoor: "All right, we'll consider".<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> De Villiers laat ook nie op hom wag nie, storm op die blokhuis af, vuur twee rewolwerskote af, en skreeu met barse woorde: "Hands up, will you surrender?" Die Kakies gee oor. Hulle was nog slaapdronk in die kooi gevang toe hulle die blokhuis uitgejaag word - duidelik was die aanval onverwags. Eers soek De Villiers uit wat hy nodig het (waaronder klere) en gee toe twee mans die opdrag om die res in 'n karretjie te laai. Die offisier is verheug om te hoor dat sy lewe behoue sal bly; duidelik was hy "misinformed", soos hy self sê, oor die edelmoedigheid van 'n Boerekommandant. Die offisier probeer buite gevaar bly, en op opdrag van De Villiers, roep ook hy sy kollega by die ander blokhuis die jobstyding toe. Ook hier was die aanval onverwags.<ref name="DeVilliers167">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 167</ref> Dié luitenant sê hy sou nooit oorgegee het as die ander offisier dit nie gedoen het nie. De Villiers is maar bra skepties hieroor, aangesien die luitenant nie eens die moeite gedoen het om 'n skoot af te vuur nie, en gebied hom om sy mooi jas uit te trek waarvoor die luitenant nog 5 ghienies betaal het.<ref name="DeVilliers168">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 168</ref> (Dit wil sê 1 [[ghienie]] was 21 [[sjieling]]s werd, dus 105 sjielings, wat vir 'n gewone voetsoldaat wat 5 sjielings per dag besoldig deur die owerheid, 21 dae se loon sou kos; vir 'n luitenant waarskynlik minder).<ref name="DeVilliers171">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 171</ref> Wat De Villiers opval is hoe bitterjonk drie van soldate was, want een, byna nog maar 'n kind, trek hom aan die arm en smeek De Villiers om hom tog nie dood te skiet nie. De Villiers verneem die jong soldaat het 'n proklamasie in die ''Times'' gelees waarin Generaal Botha glo gesê het, voortaan sal alle krygsgevangenes voor die voet doodgeskiet word. De Villiers was daarvan oortuig hierdie versinsel is deur die Engelse bewind self bedink om te keer dat die Kakies by die sien van die eerste Boer sommer dadelik sou oorgee.<ref name="DeVilliers168" /> De Villiers laat die soldate ontwapen, en sê hulle kan ongedeerd na Moorreesburg toe gaan. Die volgende oggend is De Villiers byna onherkenbaar uitgevat in 'n splinternuwe pak Kakieklere en kamaste, sonder die lang swart baard waarmee hy by die kamp 'n paar dae tevore aangekom het. Ook dra hy 'n snor ''à la mode''.<ref name="DeVilliers168" /> Maritz was baie in sy skik dat die ekspedisie so vlot afgeloop het; veral die gewere was goud werd, want byna elke dag sluit daar nog Boere aan en die gewere is altyd te min.<ref name="DeVilliers169">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 169</ref> Die kommando van Maritz het binne 6 maande aangegroei van 7 mans tot 800 mans.<ref name="DeVilliers179">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 179</ref> Dit is opvallend hoe Hollandse koerante meld van 'n veldslag wat die 15de Oktober 1901 by Moorreesburg gewoed het,<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010993805:mpeg21:p002 Een gevallen held.. "Nieuwe Tilburgsche Courant". Tilburg, 22-10-1901, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSADB01:000011811:mpeg21:p002 Buitenland.. "Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant". 's Hertogenbosch, 23-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> want die 20ste Oktober 1901 bevind Maritz en De Villiers hulle op die plaas van ene Turin (Toerien?).<ref name="DeVilliers169" /> Hier vra Maritz vir De Villiers of hy lus het om 'n paar Kakies te gaan vang wat op 'n plaas naby 'n rivier is. Laasgenoemde stem dadelik toe. Hy neem drie manne saam, waaronder Thijs Boonzaaier, die eerste opstandeling in die Distrik Brandvlei. 'n Verbitterde Boonzaaier het 'n hekel in die Britse bewind ontwikkel nadat hulle alles van sy plaas gestroop het, en boonop nog sy skape wou saamvat. Van daardie dag af het hy die wapen teen die Kakies opgeneem.<ref name="DeVilliers169" /> Hierna sou die geveg volg by Vierentwintigriviere waar De Villiers se neef, Frans Retief, wat onlangs nog by die Boere aangesluit het, in sy hele regteronderarm geskiet en verbrysel sou word, en later sterf.<ref name="DeVilliers174">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 174</ref> Op dieselfde datum, die 20ste Oktober 1901, stuur Kaptein Smith die volgende rapport vanaf Zanddrift, Groot-Bergrivier, distrik Malmesbury: Die vyand is tot nog toe hier in klein getalle en nie baie nie. Die mense sluit hier by die hope aan, sodat hulle nie genoeg met wapens voorsien kan word nie. As daar maar gewere en ammunisie was, kon daar binne 'n kort tydjie 'n groot mag bymekaar gewees het. Daar heers 'n algemene opstand onder die mense, en die manne wat aansluit is almal met 'n goeie gees besiel, sê Smith. Die mense het almal 'n opregte Afrikaanse gevoel, sodat hulle as voorbeeld kan dien vir meer as een van hul broers in Transvaal en die Vrystaat. Hy sê dan: 'maak dit bekend aan alle burgers dat hier in die verte ook warm Afrikaners is, wat goed en bloed vir ons Afrikanerdom opoffer.' Smith was 'n halfuur van Darling af, 9 uur vanaf Kaapstad, en hoe verder mens (die binneland) ingaan, hoe meer wil die mense by die Boere aansluit; tot 20 per dag. Voerkos en perde is in goeie kondisie of liewer vet. Ten tyde van die afsending bevind Smith hul op die grens van die distrik Piketberg en Malmesbury, noord van Moorreesburg, 3 uur van laasgenoemde plek.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000745226:mpeg21:p00001 GEMENGD BUITENLANDSCH NIEUWS. "De nieuwe courant". 's-Gravenhage, 15-05-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000183194:mpeg21:p006 BOERENRAPPORTEN.. "De Maasbode". Rotterdam, 18-05-1902. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref> === Moorreesburg vir enkele ure in Boerebesit === Ná heelwat omswerwinge rond, vanaf Ceres, Clanwilliam, Hopefield, ens. trek De Villiers en sy kommando in die rigting van Darling. Hulle span uit op die plaas van 'n De Klerk en vertoef daar vir ongeveer twee dae. 'n Rapportryer bring daarso die berig, dat Kommandant Maritz gou by hulle sal aansluit; Maritz het 'n aanval geloods op Piketberg, maar moes die stryd gewonne gee, omdat 'n versterking uit Moorreesburg aan die opmars was. Daar word van beide kante hewig geveg. De Villiers kry die oggend die opdrag om soveel moontlik perde uit die omtrek bymekaar te maak. De Villiers en veldkornet Hildebrand sou die volgende oggend in Darling ontmoet. De Villiers trek met 15 mans uit en kom omstreeks 5 uur die middag op 'n plaas naby Moorreesburg aan. Hier hoor hy hoe 'n rukkie tevore 'n gepantserde trein na Moorreesburg op pad was, en ook 'n troep Kakieruiters. Nadat 'n perdekommando 'n halfuur weg was, was daar nog, kort voor De Villiers, nog 7 Kakies op dieselfde plaas. De Villiers het toe al 14 perde, sodat 14 mans 'n handperd het. Hy gee 5 mans die opdrag om op te saal en hom te volg, sodat hy daardie sewe Kakies kon agternasit en vang (om die perde te kry), voordat hulle Moorreesburg sou bereik. Dit was egter te laat - die Kakies het die kamp bereik. Met onverrigter sake keer De Villiers na die plaas terug.<ref name="DeVilliers191">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 191</ref> Hy het daarna 60 perde bymekaar gemaak;<ref name="DeVilliers192">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 192</ref> maar was te laat om hulle by Darling te besorg - Hildebrand het in 'n skermutseling met die Engelse gesneuwel.<ref name="DeVilliers193">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 193</ref> Kommandant Schoeman (voorheen uit die Kommando van Theron) vertel op Vogelstruisfontein vir De Villiers hoe hulle die Kakies 'n streep getrek het. Omdat daar 'n groot mag uit Moorreesburg op pad was Piketberg toe, moes die Boere uit Piketberg onttrek. Toe Maritz sien dat hierdie groot versterking uit Moorreesburg op pad was, het hy geweet dat hierdie dorp nou byna geheel en al sonder garnisoen moet wees; so te sê weerloos. Die Engelse het waarskynlik gedink Maritz sou deur hierdie groot opkoms en aantog afgeskrik word en vlug.<ref name="DeVilliers193" /> Met 'n jakkalsdraai, jaag Maritz juis Moorreesburg toe. Omdat die vyand naby was, moes alles vinnig geskied. By hul aankoms op Moorreesburg stuur Schoeman een van sy adjudante met 'n wit vlag die dorp in, om die Kakies wat agtergebly het aan te raai om oor te gee. Dié gee oor, maar op een voorwaarde: dat Maritz hulle sou trakteer. Dit doen hy ook met liefde. Die agt Kakies wat op Moorreesburg agtergebly het word sommer gou vriende met die Boere. Hulle word eenmaal trakteer, en toe nog 'n rondte, en kort voor lank was hul so koringdronk dat die Kakies nie eens agtergekom het toe die Boerekommando vertrek nie. Toe die Engelse mag uit Piketberg terugkeer, kom hulle op hierdie petalje af, en moes hul makkers uit hul roes wakker maak.<ref name="DeVilliers193" /> Dit is 'n vernedering wat nie in die Engelse koerante gepubliseer sou word nie. Veral gegewe hul eie [[krygswet]] wat dikwels die koop en verkoop van sterk drank verbied het. Die Boere het Moorreesburg dus vir 'n paar uur in besit geneem, maar het tog die tyd benut om alles wat nodig is te buit: onder meer die 8 gewere van die 8 Kakies, en verskeie perde. Boonop het 22 mans hul by die kommando aangesluit.<ref name="DeVilliers194">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 194</ref> === Boerekop, by Zanddrift, Bergrivier === Op 'n topografiese kaart sal mens langs die Bergrivier, by die plaas Zanddrift, 'n kop aantref genaamd "Boerekop" (32° 53’ 41.1" S, 18° 34’ 44.6" O). Dit is ook nie om dowe neute so gedoop nie. Die rus naby Vogelstruisfontein was van korte duur, en gou moes die kommando trek na Zanddrift op die wal van die Bergrivier, terwyl die Kakies na Hopefield inslaan. Die Boerekamp het nou mooi in 'n driehoek gelê: Moorreesburg, Hopefield en Piketberg was al drie hoekpunte waarvandaan Kakies kon kom (en die Boere kon vaskeer), want dit is waar hul leërs kamp opgeslaan het.<ref name="DeVilliers194" /> De Villiers en sy manskappe gaan bespied op "een grooten kop bij Moorreesburg". Die dag was winderig; die stofwolke kon dus net so goed deur die Kakies as deur die wind gemaak word. Op 'n kaal vlakte kon hulle toe wel die Engelse sien optrek. De Villiers stuur rapport aan Maritz dat omtrent 400 ruiters in aantog was, met 2 kanonne. Hy raai Maritz aan dat die kommando noordwaarts moet trek, want die Engelse mag stuur op Zanddrift af.<ref name="DeVilliers195">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 195</ref> Maritz maak so, en stuur 'n ander spioenkorps om De Villiers af te los by die koppe by Moorreesburg om op die Kakies verder te spioeneer, en De Villiers keer na Zanddrift terug. Die kommando was reeds weg, maar Maritz het 5 ervare ruiters laat agterbly, en stuur ook 'n 20 man-patrollie na die drif wat op Zanddrift volg. Tussen een van hierdie twee drifte moes die Kakies deurtrek. Daarom sou die Boere die Kakies tot in die walle van die rivier laat kom en dan op hulle losbrand; want die Engelse sou nie weet daar het nog manne op die walle agtergebly nie.<ref name="DeVilliers195" /> Luitenant Springler was effe nalatig om die groot mag Kakies op te merk wat van agter na Zanddrift op pad was. Maritz het dit gou genoeg opgemerk en die Boere beveel om onmiddellik pad te gee. Die patrollie by die Bergrivierdrif sien ook uit Hopefield is 'n Engelse mag in aantog. Uit al drie hoeke sou hul omsingel word.<ref name="DeVilliers195" /> Op die kop aangekom, word die Boere tydelik versterk deur ongeveer 25 mans. Teen daardie tyd was daar reeds ongeveer 200 Engelse aan die voet van die kop. Maar toe die Engelse kanonne begin rig, bly daar net een man by Kommandant De Villiers agter.<ref name="DeVilliers196">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 196</ref> Vir 'n uur en 'n half skiet die twee, totdat Maritz met versterkings opdaag.<ref name="DeVilliers197">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 197</ref> En die geveg was vir eers verby. Die Kakies span uit op 'n plaas in die nabyheid. Die Boerekommando span uit op Springfontein.<ref name="DeVilliers197" /> == Nasleep == Toe vrede afgekondig is, was die Boerekommandoleiers aanvanklik verlig, maar baie gou geweldig geskok toe hulle moes verneem die Transvaal en Vrystaat is nou in Britse besit. Lees mens ook die Vredesooreenkoms én die klousule wat afgekondig is met aandag, kom die Kaapse of Natalse Rebelle so te sê net met hul lewens daarvan af. Die howe kon die skuldige (aan hoogverraad) enige straf na goeddunke oplê, solank dit net nie die doodstraf was nie.<ref name="DeVilliers242.244">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.242-244</ref> Ook, kragtens Wet Nommer 10,<ref name="DeVilliers243">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 243</ref> was die Ryk slegs van voorneme om kompensasie aan die Transvalers en Vrystaters toe te staan (n.a.v. die kritiek op die 'verskroeide aarde'-beleid), wat beteken het selfs die mees apolitiese, onbetrokke Kaapse boere (wat in 'n uiters moeilike situasie was, omdat die Boere én Engelse hul proklamasies op elke plaas opgeplak het) asook dorpenaars in die Kaapse Kolonie, wat ook maar deurgeloop het wanneer militêre magte op hul grond toegesak, dit geplunder en verniel het, is nie eens 'n agterspeen gebied om aan te suig nie. Wat die storie nog meer ingewikkeld maak: die Kaapse owerheid het teenmaatreëls probeer tref vir al die proklamasies wat die Boere orals in die verbygaan op die plase opgeplak het. Alle proklamasies en kommanderings van die Boere moes deur die Kaapse burgers ignoreer word, is vanuit Kaapstad laat hoor, anders sou hulle aan hoogverraad skuldig bevind word. Sou hulle weier om aan hierdie kommanderingsbevele van die Boere gehoor te gee, sou hulle volle kompensasie verkry vir enige ongerief of skade wat hulle mag ly, as gevolg van die uitlewing van hul lojaliteit aan die Britse kroon. Daar moes ook nie enige ooreenkomste met die Boere aangegaan of gesluit word nie; maar as die Kaaplanders uit dwang onderwerp word om hul bevele te gehoorsaam, sal dit nie teen hul gehou word nie - solank hulle nie saam met die vyand werk om die wettige soewerein (dit is Engeland) te ondermyn nie. In der waarheid is die burgers onvoldoende bewapen gelaat toe die oorlog uitgebreek het, intééndeel, selfs ontwapen. Die verkoop van wapens en ammunisie onder die burgers is verbied, omdat die algemene bewapening van die burgerlike bevolking 'n bron van gevaar vir beskerming vir die inwoners sou wees - so is gereken - want netnou beland die wapens moontlik in die verkeerde hande. Maar die soldate kon nie orals wees nie, en 'n boer sou op homself die beste aangewese gewees het. Kortom: die regering se onvermoë om die burgers die nodige beskerming te bied in 'n tyd waarop hulle daarop geregtig sou wees en op kon aanspraak maak, het baie Kaaplanders net verder aangemoedig om by die Boere aan te sluit.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 166-170]</ref> En nou kom die storie rondom kompensasie ter sprake. Chamberlain het aangevoer die versekering wat die Goewerneur gegee het vir diegene wat vir Engeland gely het, verwys na die beloftes wat die '''Kaapse Regering''' gemaak het, en daardie lettertjies op papier dui nêrens daarop dat Sy Majesteit se Regering (wat in Engeland sit) enigsins hierby betrek is met die uitbetaal en vergoeding van die Kaapse lojaliste nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 356]</ref> Nog 'n probleem wat hom voordoen is die uitbetaling van die Kommandeerbriefies wat skielik verminder het. Byvoorbeeld: meneer David W. Krynauw, van die plaas Zwartfontein, Moorreesburg is op verskillende datums in 1901 die volgende opgekommandeer: tien esels teen £25 stuk; 210 skape teen 17 sjielings, 6 pennies stuk; en twee perde teen £12 stuk. Op die kommandeerbriefie word elke keer die prys aangeteken waarteen die diere gekommandeer is. Dit staan swart op wit. Omdat die prys deur die militêre mag bepaald is, was dit op daardie tydstip reeds ver benede die markwaarde. Na 'n lang gewag breek die dag toe wel aan waarop meneer Krynauw sy tjeks by die landdros kan gaan afhaal. Daar vind hy skielik die prys van die tien esels is nou verminder na £20 stuk; 70 skape word voluit betaal, maar die res (140) word nou teen slegs 13 sjielings stuk betaal; die perde word wel volledig uitbetaal soos op die briefie staan. Die verlies op die skuldbewyse was dus £81, 10 sjielings en 6 pennies vir die boer.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010647231:mpeg21:p001 Commandeer-schulden.. "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 12-01-1903, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 28-02-2025]</ref> Die boere het nie gou vergeet wie in diens van Haar en Sy Majesteit was nie, en ná die oorlog is wraak geneem. Daar was byvoorbeeld ene I. Hermann wat gedurende Oktober 1901 die Waarnemende Kommandant van Moorreesburg was. Hy sou ná die oorlog gou agterkom dat hy nie meer onder Afrikanergeledere welkom was nie. Hy was handelaar op die dorp en het ook van plaas tot plaas met handelsware gesmous. Sy wa is van die plase af verwilder, en die boere het openlik vir hom gesê hulle wil geen verbintenis hê met 'n jingo of dié wat "King and country" bygestaan het nie. Die name van die boere wat dan nou genoem word (uit weerwraak gerig aan die Goewerneur op 2 September 1902) is Jan Basson van Anyskop, Dirk Bester van Geelkuil, Evert Smit van Donkerkloof, Hendrik Greef van Breekmuur en L. Lategan van Zomerveld - wat hom gevra het om onder hulle oë uit te kom. Al was daar onder die boere diegene wat twee keer per week dorp toe is om inkopies te doen, het niemand Hermann ondersteun nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 262]</ref> Hierdie boikotte wat landswyd voorgekom het, voer Snyman aan, het dit maar net uitgelig en benadruk hoe die Afrikaner maar eintlik 'n boer en feitlik nie 'n handelaar was nie. Hierdie boikotte sou later ook die dryfkrag vorm vir die oprigting en totstandkoming van koöperasies.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 357-358]</ref> Hierdie woede en frustrasie, benewens nog die Konsentrasiekamp-verhale, verklaar moontlik hoekom die gemoedere hooggeloop het op Moorreesburg; 'n gebeurtenis wat in 'n Franse koerant<ref>[https://www.retronews.fr/journal/l-echo-de-paris-1884-1938/15-octobre-1902/120/599759/3?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&index=10 ''L'Écho de Paris''. 1902. Boers contre officiers anglais. 15 octobre]</ref> 'n Nederlandse koerant<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010178504:mpeg21:p005 De reis der Boeren-generaals.-Zuidatrikaanch nieuws.. "Rotterdamsch nieuwsblad". Rotterdam, 17-10-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> en drie Sweedse koerante berig word.<ref>[https://tidningar.kb.se/t8qdnx7lrrf64wh2/part/1/page/3?q=morreesburg ''Malmö-tidningen''. 1902. Utlandet. 18 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/0g0548krxcn586xr/part/1/page/3?q=morreesburg ''Sala Allehanda.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 20 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/5hql7x1w34shj907/part/1/page/3?q=morreesburg ''Avesta Tidning.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 21 Oktober, s. 3]</ref> Die nuusbron is die Amerikaanse nuusagentskap, Laffan Agency (wat mens kan aflei uit die letterlike vertaling in die Sweeds, bv. ''kapholländere'' vir "Cape Dutch"). Op 10 Oktober 1902, op Krugersdag, enkele maande nadat die oorlog op 31 Mei 1902 beëindig is, word twee offisiere toegetakel. {| class="wikitable" style="max-width:40em;" |- ! Frans ! Nederlands ! Sweeds ! Afrikaans<br /><small>vertaling van Sweeds</small> |- | valign="top" align="left" | Un incident asses significatif vient de se produire près de Moreesburg: Deux officiers anglais se dirigeaient à pied vers Capetown: ils rencontrèrent une bande de Hollandais qui célébraient l'anniversaire de la naissance de Krüger; les officiers furent l'objet de quelques plaisanteries; il s'ensuivit une mêlée dans laquelle l'un des deux officiers fur jeté à terre et maltraité; l'autre officier tira son sabre pour venir au secours de son ami; la bande se dispersa et plus tard les chefs présentèrent des excuses. Une enquête a été ouverte. | valign="top" align="left"|Nabij Morreesburg, in Kaapkolonie, werden Vrijdag der vorige week twee Engelsche officieren gemolesteerd door een troep Hollanders, die president Kruger's verjaardag op luidruchtige wijze vierden. De officieren werden eerst uitgejouwd en ten slotte werd één hunner op den grond geworpen en mishandeld. Toen de andere daarop zijn sabel trok, gingen de aanranders op de vlucht. Een onderzoek is ingesteld. | valign="top" align="left"| Vid Morreesburg har ett slagsmål ägt rum mellan tvä engelska officerare och ett antal kapholländere, som firade expresident Krügers födelsedag. Officerarna, hvilka till fots voro på väg till Kapstaden, hälsades med skymford, som de icke stillatigande kunde fördraga. Det uppstod slutligen slagsmål, hvarunder en af officerarna blef omkullslagen och misshandlad. Hans kamrat drog värian för att komma honom till hjälp. Då togo angriparna till flykten och deras anförare har sedan bedt officerarna om ursäkt. Rättslig undersökning är inledd. | valign="top" align="left"| By Moorreesburg het 'n bakleiery plaasgevind tussen twee Engelse offisiere en 'n aantal Kaaps-Hollanders, wat oudpresident Krüger se verjaardag gevier het. Die offisiere, wat te voet op pad na Kaapstad was, is met beledigings begroet, wat hulle nie stil kon verdra nie. 'n Bakleiery het uiteindelik uitgebreek waartydens een van die beamptes platgeslaan en afgeransel is. Sy kameraad het met sy wapen gedreig, om hom te help. Toe het die aanvallers gevlug en hul leier het intussen die beamptes om verskoning gevra. 'n Regsondersoek is van stapel gestuur. |} == Verwysings == {{verwysings}} 2rj7194v61rc2uun5jdldhmp67vgg73 2 423471 2900425 2733936 2026-05-01T14:29:30Z Derek J Moore 173539 2900425 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Derek Moore | beeld = Wikimedia and me.jpg | beeldonderskrif = Portretfoto van Derek Moore | geboortedatum = 1968 | geboorteplek = [[Johannesburg]] | blyplek = Johannesburg | burgerskap = | nasionaliteit = Suid-Afrika | vakgebied = [[Opvoedkundige tegnologie]] | werkplek = | alma mater = [[Universiteit van Pretoria]] | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | toekennings = | handtekening = | webblad = https://www.weblearning.co.za }} fpzqk4p4w3sbosuzw0g1c7qq9il1bk1 2 423641 2900426 2869579 2026-05-01T14:30:20Z Derek J Moore 173539 added 2900426 wikitext text/x-wiki {{Tabs|[[User:Derek_J_Moore# | Gebruikersbladsy]] |[[User:Derek_J_Moore/Begin|'n Verouderde inskrywing]] |[[User:Derek_J_Moore/Middel|Finale hersiening]] |[[Tuisblad]]|This={{{This|2}}}}} == Is daar 'n verouderde inskrywing op Wikipedia? == Miskien is daar 'n artikel wat nie tans voldoen aan die hoë standaarde van kwaliteit nie? Kan jy die artikel verbeter?{{Fmbox|image=[[File:Echo generic.svg|20px|link=Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Updates]]|style=background-color: #EAF3FF; padding: .5em 1em .5em .5em; border: none;|text={{clear}} # Versamel bronne of verwysings # Skryf die inleiding # Voeg 'n inligtingkassie by}} == Ja, ek wil Wikipedia se betroubaarheid verbeter. == <div style="border : 2px solid #44b9ff; color :var(--color-base, #202122); background-color :var(--background-color-neutral, #eaecf0); margin-left :auto; margin-right :auto; padding :10px; max-width :80%;"> == Is daar 'n verouderde inskrywing? == Wikipedia word deur vrywillige bydraers geskryf en daar is al​​reeds baie inhoud op Wikipedia. Maar soms het belangrike onderwerpe swak dekking of hulle is verouderd. Wikipedia maak staat op bydraers om huidige inligting te behou of nuwe inligting by te werk. Miskien kan jy 'n kort "saadjie"-artikel uitbrei. Of nuwe artikels skep oor onderwerpe wat nie reeds in jou Wikipediataal gedek word nie. Elkeen bring iets na die tafel. * Navorsingsvaardighede, * Tegniese kundigheid, * Skryfvernuf, of * Spelvernuf.  Die belangrikste is 'n bereidwilligheid om te help. </div> == Het jy verifieerbare verwysings of bronne? == Verifieerbaarheid<ref> Morse, J. M., Barrett, M., Mayan, M., Olson, K., & Spiers, J. (2002). Verification Strategies for Establishing Reliability and Validity in Qualitative Research. International Journal of Qualitative Methods, 1(2), 13-22. <nowiki>https://doi.org/10.1177/160940690200100202</nowiki> </ref> beteken dat artikels slegs materiaal moet bevat wat deur betroubare bronne gepubliseer is, soos betroubare [[Koerant|koerante]] en [[Lys van Suid-Afrikaanse vaktydskrifte|vaktydskrifte]] {{Inligtingskas Wetenskaplike|naam=Derek Moore|beeld=Wikimedia and me.jpg|beeldonderskrif=Portretfoto van Derek Moore|geboortedatum=1968|geboorteplek=[[Johannesburg]]|blyplek=Johannesburg|burgerskap=|nasionaliteit=Suid-Afrika|vakgebied=[[Opvoedkundige tegnologie]]|werkplek=|alma mater=[[Universiteit van Pretoria]]|doktorale promotor=|akademiese adviseurs=|doktorale studente=|ander studente=|bekend vir=|toekennings=|handtekening=|webblad=https://www.weblearning.co.za}} === Inleiding === === Kinderjare en Jongdae === === Loopbaan === === Navorsing en Publikasies === === Eerbewyse === ==Verwysings== {{Verwysings}} {{saadjie}} {{Userbox|border-c=#bcb234|border-s=1|id-c=#819637|id-p=5px|info-p=0px 8px|info-c=#f4f4f4|info-s=9|info-fc=black|id=[[File:Finger-pointing-icon.png| 52px]]|info=Hierdie gebruiker glo dat [[User:Derek_J_Moore/Middel|Wikipedia se kwaliteit]] van jou afhang.}} mym1q8vusavuho0p81o3wgqnkyguzgw 0 425626 2900583 2758421 2026-05-02T01:34:52Z HermanvanAswegen988 200973 2900583 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} '''''De strijd tusschen Boer en Brit. De herinnering van den Boeren-generaal''''' is 'n outobiografiese werk van [[Christiaan Rudolf de Wet]], 'n prominente Boeregeneraal tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899-1902). Die boek, oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf en in 1902 gepubliseer, bied 'n persoonlike en insiggewende perspektief op die konflik vanuit die [[Boere]] se oogpunt. Dit is 'n belangrike historiese dokument wat 'n unieke blik gee op die gebeure, strategieë en ervarings van die oorlog. De Wet begin sy vertelling met 'n nederige voorwoord waarin hy erken dat hy geen boekskrywer is nie. Hy voel egter verplig om sy persoonlike ondervindinge van die stryd neer te pen, nie net vir die [[Afrikaners|Afrikanervolk]] nie, maar vir die hele wêreld. Hy wil 'n weergawe bied wat, hoewel eenvoudig geskryf, die waarheid bevat. Hierdie inleiding vestig 'n gevoel van eerlikheid en opregtheid wat deur die hele boek teenwoordig is. Die boek begin met De Wet se oproep tot kommando in September 1899 as 'n private burger. Hy beskryf die kommando-wet van die [[Oranje Vrystaat]], wat bepaal het dat elke burger tussen 16 en 60 jaar oud gereed moes wees om vir sy land te veg. Hy gaan in detail oor die uitrusting wat elke burger moes saambring, insluitend 'n rijpaard, geweer, ammunisie en mondprovisie vir agt dae. Hierdie beskrywing gee 'n goeie beeld van die Boere se militêre organisasie en hul afhanklikheid van individuele burgers se toewyding. De Wet vertel van sy eerste ervaringe op kommando, die saamtrek van manskap, die verkiesing van offisiere, en die opmars na die Natalse grens. Hy beskryf die verskil tussen die Boere se manier van oorlogvoering en dié van die Britse leër. Terwyl die Britse troepe daagliks hul rantsoene ontvang het, moes die Boere self vir hul kos sorg. Hy beskryf die proses van die uitdeel van vleis, die maak van "[[biltong]]" (gedroogde vleis) en "stormjaers" (vetkoeke), en die eenvoudige maar effektiewe manier waarop die Boere hulself in die veld gevoed het. 'n Belangrike deel van die boek is gewy aan De Wet se betrokkenheid by verskeie veldslae en skermutselinge. Hy beskryf die gevegte by [[Modderspruit]] of [[Rietfontein]], [[Nicholsons Nek]], en die beleg van [[Ladysmith]]. Sy vertelling is nie net 'n weergawe van militêre bewegings nie, maar ook 'n persoonlike refleksie oor die gebeure. Hy beskryf die moed en vasberadenheid van die Boereburgers, hul verliese, en die uitdagings wat hulle in die gesig gestaar het. De Wet se beskrywing van die slag by Nicholsons Nek is besonders insiggewend. Hy vertel hoe hy met slegs 300 man 'n Britse mag op 'n berg aangeval het en hulle verslaan het. Sy weergawe beklemtoon die Boere se taktiese vaardigheid en hul vermoë om die terrein tot hul voordeel te gebruik. Hy beskryf ook die humoristiese voorval waar 'n Jood 'n Boer probeer oortuig om sy klip (skuilplek) vir 'n halfkroon te verkoop. Hierdie anekdote voeg 'n menslike element by die verhaal en wys dat selfs in die hitte van die stryd, daar ruimte was vir humor. Die boek dek ook De Wet se aanstelling as Vechtgeneraal en sy betrokkenheid by die Wesgrens-operasies. Hy beskryf sy interaksies met ander Boeregeneraals, soos [[Piet Cronjé]] en [[Koos de la Rey]], en sy pogings om die Britse spoorwegkommunikasie te ontwrig. Hy gee 'n eerlike weergawe van die meningsverskille en uitdagings wat hy in sy nuwe posisie ondervind het. De Wet se beskrywing van die gebeure rondom [[Paardeberg]] is 'n hoogtepunt van die boek. Hy vertel van [[Lord Roberts]] se opmars met 'n oorweldigende mag, die omsingeling van Cronjé se laer, en sy eie pogings om Cronjé te ontset. Hy kritiseer Cronjé se besluit om in die laer vas te bly en nie uit te breek nie, maar erken ook sy moed en vasberadenheid. Sy weergawe van die gebeure by Paardeberg is 'n aangrypende en emosionele vertelling van 'n keerpunt in die oorlog. Deur die hele boek is De Wet se persoonlike oortuigings en gevoelens duidelik. Hy is 'n toegewyde patriot wat glo in die reg van sy volk op vryheid en onafhanklikheid. Hy is krities oor die Britse optrede en beskryf hul verwoesting van die Boereplase en die behandeling van burgerlikes. Hy is egter ook eerlik oor die tekortkominge van die Boere, soos die gebrek aan dissipline en die teenwoordigheid van vroue in die kommando's. Wat die skryfstyl betref, is ''De strijd tusschen Boer en Brit'' eenvoudig en direk. De Wet skryf met 'n duidelike stem en 'n oog vir detail. Sy vertelling is nie 'n literêre meesterstuk nie, maar dit is 'n eerlike en outentieke weergawe van sy ervaringe. Die boek is ryk aan historiese inligting en bied 'n waardevolle perspektief op die Tweede Vryheidsoorlog. Ten slotte is ''De strijd tusschen Boer en Brit'' 'n belangrike historiese dokument wat 'n unieke blik gee op die Tweede Vryheidsoorlog. Dit is 'n persoonlike vertelling van 'n generaal wat sy land met hart en siel gedien het. Die boek is 'n waardevolle bron vir enigiemand wat 'n beter begrip wil hê van die oorlog en die mense wat daarin geveg het. Dit is 'n noodsaaklike lees vir taalliefhebbers en geskiedenisentoesiaste. ==Verdere leesstof== * De Wet, C.R. 1902. ''De strijd tusschen Boer en Brit. De herinnering van den Boeren-generaal''. Höveker & Wormser. d3vu3y68xua1ap4mj85l1sn5cavajgp 0 448827 2900627 2897104 2026-05-02T08:28:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900627 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bulqiza.jpg|duimnael|Bulqizë]] '''Bulqizë''' ([[Albanees]]: [ˈbulˈcizə]; [[Albanese]] definitiewe vorm: Bulqiza) is 'n munisipaliteit in Dibër Graafskap, noordoostelike [[Albanië]]. Die munisipaliteit bestaan uit die administratiewe eenhede van Fushë-Bulqizë, Gjoricë, Martanesh, Ostren, Shupenzë, Trebisht, Zerqan met Bulqizë wat sy setel uitmaak.<ref>"Pasaporta e Bashkisë Bulqizë" (in Albanees). Porta Vendore. Gesrgiveer van die oorspronklike op 24 September 2021. Besoek 24 September 2021.</ref> Vanaf die 2023-sensus was daar 7 875 mense wat in Bulqizë gewoon het en 26 826 in Bulqizë Munisipaliteit.<ref>{{cite web|title=Albania: All places/communes|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm|access-date= 4 Junie 2025|archive-date=14 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414204125/http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date= 4 Junie 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}</ref> Bulqizë word in die Ottomaanse defter van 1467 opgeteken as 'n ''hass-ı mir-liva'' en derbendci-nedersetting in die vilayet van Dulgoberda. Alhoewel die register se volledige opname oor die dorpie ontbreek, word die volgende huishoudingshoofde getuig: Dimitri Bogdani, Kolë Sharqini, Kimeza, Gjin Kolandi, Nikolla Budi, Martin Bardi, Progon Buljani, Maqe Kimëza, Istvan Nenada, Progon Bogdani, Dimitri, Todor Damëza, Budj Ala, Nikoll Mekasa, Gjjgj, Gjjgj. Garuja, en Gjergj Iglat (van i vejë, "die lang").<ref>{{cite book |last1=Caka |first1=Eduart |title=Defteri i hollësishëm për zonat e dibrës i vitit 1467 |date=2019 |publisher=Akademia e studimeve albanologjike instituti historisë |location=Tiranë |page=6}}</ref> ==Geografie== Bulqizë lê in die onderste noordooste van Albanië, langs die grens met [[Noord-Masedonië]]. Die munisipaliteite Mat en Tirana lê wes daarvan, terwyl die munisipaliteit Librazhd suid daarvan is. Daar is beduidende bronne van [[chromiet]] (’n chroomerts) wat sedert die 1980's daar ontgin word, wat die grootste deel van die ekonomie van die gebied ondersteun. Die Bulqizë-myn het sedert 1992 verskeie gasontploffings ervaar – insluitend een met sterftes – wat onlangs waarskynlik toegeskryf word aan die uitlek van natuurlike waterstof wat moontlik uit ofioliete gevorm is en in ’n verskuiwingsreservoir vasgevang is.<ref>{{Cite journal |last1=Truche |first1=Laurent |last2=Donzé |first2=Frédéric-Victor |last3=Goskolli |first3=Edmond |last4=Muceku |first4=Bardhyl |last5=Loisy |first5=Corinne |last6=Monnin |first6=Christophe |last7=Dutoit |first7=Hugo |last8=Cerepi |first8=Adrian |date=2024-02-09 |title=A deep reservoir for hydrogen drives intense degassing in the Bulqizë ophiolite |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk9099 |journal=Science |language=en |volume=383 |issue=6683 |pages=618–621 |doi=10.1126/science.adk9099 |pmid=38330123 |s2cid=267548185 |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite news |last=Krywko |first=Jacek |date=24 Februarie 2024 |title=Can we drill for hydrogen? New find suggests additional geological source. |url=https://arstechnica.com/science/2024/02/want-to-be-a-hydrogen-tycoon-maybe-look-for-ophiolite-and-chromite-ore/ |work=Ars Technica}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hand |first=Eric |date=8 Februarie 2024 |title=Gusher of gas deep in mine stokes interest in natural hydrogen |url=https://www.science.org/content/article/gusher-gas-deep-mine-stokes-interest-natural-hydrogen |work=Science}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Albanië]] tm2ajemixqkw7ifyypevn5s84t3g9z6 0 453112 2900589 2833878 2026-05-02T02:58:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900589 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Blue Jay | beeld = | regisseur = Alex Lehmann | vervaardiger = {{Plainlist| * Mel Eslyn * Xan Aranda }} | produksieleier = | geskryf_deur = [[Mark Duplass]] | geskoei = | met = {{Plainlist| * Mark Duplass * [[Sarah Paulson]] }} | musiek = Julian Wass | kinematografie = Alex Lehmann | redigeerder = | ateljee = {{Plainlist| * Duplass Brothers Productions * [[Netflix]] * The Orchard }} | verspreider = | vrygestel = {{Begindatum|2016|9|12|df=yes}} (Internasionale Toronto-rolpentfees) | speeltyd = 80 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | imdb_id = 5912454 }} {{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=300 |align=left |image1=Sarah Paulson 77th Tony Awards 2024.jpg|caption1=[[Sarah Paulson]] |image2=MarkDuplassOct2011.jpg|caption2=[[Mark Duplass]]}} '''''Blue Jay''''' is 'n [[Amerika]]anse swart-wit romantiese drama van 2016 wat deur Alex Lehmann geregisseer is as sy fiktiewe-rolprent-debuut. Dit is geskoei op 'n roman deur [[Mark Duplass]], wat saam met [[Sarah Paulson]] die hoofrolle vertolk. Die prent het op 12 September 2016 sy wêreldpremière op die Internasionale Toronto-rolprentfees gehad.<ref>{{cite web|url=https://thefilmstage.com/news/tiff-2016-line-up-includes-nocturnal-animals-la-la-land-american-pastoral-and-more/|title=TIFF 2016 Line-Up Includes 'Nocturnal Animals,' 'La La Land,' 'American Pastoral,' and More|website=The Film Stage|first=Jordan|last=Raup|date=July 27, 2016|access-date=July 27, 2016}}</ref> Dit gaan oor Jim Herderson, wat na sy tuisdorp in [[Kalifornië]] terugkeer om sy oorlede ma se huis te restoureer en verkoop. Hy loop sy skoolmeisie, Amanda, raak en hulle gaan op 'n reis van ou herinnerings en nuwe ontdekkings. ==Rolverdeling== * [[Mark Duplass]] as Jim Henderson * [[Sarah Paulson]] as Amanda * Clu Gulager as Waynie ==Uitreiking en ontvangs== Die rolprent is die Duplass-broers se eerste een volgens 'n ooreenkoms met [[Netflix]].<ref>{{cite web|url=http://www.theorchard.com/press_releases/orchard-release-duplass-brothers-blue-jay/|title=The Orchard To Release The Duplass Brothers' "Blue Jay"|website=The Orchard|date=August 11, 2016|access-date=August 13, 2016}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2015/01/netflix-duplass-brothers-productions-sundance-four-picture-deal-1201356610/|title=Netflix Makes 4-Pic Pact With Duplass Brothers – Sundance|website=Deadline Hollywood|first=Dominic|last=Patten|date=January 23, 2015|access-date=August 13, 2016}}</ref> Die première was op 12 Septemer 2016 op die Internasionale Toronto-rolprentfees.<ref>{{cite web|url=https://www.ew.com/article/2016/07/26/toronto-film-festival-2016-lineup|title=Toronto Film Festival 2016: Magnificent Seven, La La Land to screen|website=Entertainment Weekly|first=Joey|last=Nolfi|date=July 27, 2016|access-date=July 27, 2016|archive-date=22 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622111512/http://www.ew.com/article/2016/07/26/toronto-film-festival-2016-lineup/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://tiff.net/films/blue-jay/|title=Blue Jay|website=Toronto International Film Festival|access-date=July 27, 2016}}</ref> Dit is op 6 Desember 2016 op Netflix uitgereik.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2016/10/sundance-newtown-mark-duplass-bows-blue-jay-specialty-box-office-preview-1201832859/|title='Newtown' Opens Ahead of November Event Screenings; Mark Duplass Bows 'Blue Jay': Specialty B.O. Preview|website=Deadline Hollywood|first=Brian|last=Brooks|date=October 7, 2016|access-date=October 7, 2016}}</ref> ''Blue Jay'' het positiewe resensies gekry. Op [[Rotten Tomatoes]] het dit 'n goedkeuringsyfer van 91%, gebaseer op 34 resensies, met 'n gemiddelde punt van 7,5/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''Blue Jay'' se lied sal die hart van enige groot romantikus warm maak."<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/blue_jay/|title=Blue Jay|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=August 7, 2022}}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n punt van 69 uit 100, gebaseer op 16 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/blue-jay|title=Blue Jay|website=[[Metacritic]]|access-date=October 6, 2016}}</ref> In ''The Canadian Press'' het David Friend gesê die fliek slaag daarin om die gees van die 1990's vas te vang, en bied hartverskeurende verrassings."<ref>{{Cite web|url=https://toronto.ctvnews.ca/unearthing-the-gems-standout-tiff-movies-you-might-ve-missed-1.3076592|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918142851/http://toronto.ctvnews.ca/unearthing-the-gems-standout-tiff-movies-you-might-ve-missed-1.3076592|url-status=dead|archive-date=September 18, 2016|title=Unearthing the gems: Standout TIFF movies you might've missed {{!}} CTV News Toronto|website=toronto.ctvnews.ca|access-date=2019-08-07}}</ref> Brian Tallerico van RogerEbert.com het Paulson se toneelspel geloof en gesê die fliek "het een van ons beste aktrises in die soort rol wat sy nie dikwels vertolk nie".<ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/blue-jay-2016|title=Blue Jay Movie Review & Film Summary (2016) {{!}} Roger Ebert|last=Tallerico|first=Brian|website=www.rogerebert.com|language=en|access-date=2019-08-07}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|5912454}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue Jay}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] ng82j1x29ulj9oa9yeycs1dw3e0jj0w 0 453887 2900523 2900084 2026-05-01T19:05:36Z Sobaka 328 /* 2026 */ bywerk 2900523 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''14 Februarie 2026''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]]] as Federale Party Leier verkies. [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesings lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> *'''12 April''': Die drie partye ([[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]]) kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike owerheidsverkiesings van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref> *'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" | ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |Nvt |Nvt |style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 1hbfrkelgcyadnqfbt3uso5zv956t3s 0 454077 2900570 2840564 2026-05-01T22:58:14Z Jcb 223 2900570 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy | naam = Action Society | kenteken = | tipe = [[Organisasie sonder winsoogmerk|Sonder winsbejag]] | stigting = [[2019]] in [[Kaapstad]], [[Wes-Kaap]] | ligging_stad = Kaapstad | ligging_land = [[Suid-Afrika]] | sleutelpersone = Ian Cameron (voormalige Direkteur: Gemeenskapsveiligheid)<ref>{{cite news |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele's new nemesis? |work=TimesLIVE |date=7 Julie 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> | dienste = Slagofferondersteuning, beleidsvoorleggings, gemeenskapsveiligheid | ouer = | slagspreuk = | tuisblad = [https://actionsociety.co.za/ actionsociety.co.za] }} '''Action Society''' is ’n Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie wat in 2019 gestig is. Die organisasie fokus op hervorming van die strafregstelsel, gemeenskapsveiligheid en ondersteuning aan slagoffers van geweldsmisdaad, met ’n besondere fokus op geslagsgebaseerde geweld (GGG).<ref name="aboutus">{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/about-us/ |title=About Us |website=Action Society |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Agtergrond en missie == Action Society beskryf sy missie as om binne die gemeenskap te werk vir ’n hervormde geregstelsel en om die regering tot verantwoording te roep vir die beskerming van burgers, veral vroue en kinders.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/ |title=Action Society – Home |website=Action Society |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Die organisasie het openbare-belang (PBO) status.<ref name="aboutus" /> == Aktiwiteite == * Action Society bied ’n “Action Centre” wat slagoffers en families van misdaad bystaan en hofverskynings volg.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-centre-terms-and-conditions/ |title=Action Centre – Terms and Conditions |website=Action Society |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * Die organisasie publiseer gereeld hofverslae oor vertragings in sake en voer veldtogte vir beter gemeenskapsveiligheid.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-society-court-wrap-reveals-ongoing-delays-in-gbv-and-violent-crime-cases/ |title=Action Society Court Wrap reveals ongoing delays in GBV and violent crime cases |website=Action Society |date=11 Augustus 2025 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * In Junie 2025 het Action Society geëis dat volwaardige polisiebevoegdhede aan bekwame munisipaliteite gedelegeer word.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-society-demands-full-policing-powers-be-assigned-to-capable-municipalities-immediately/ |title=Action Society demands full policing powers be assigned to capable municipalities immediately |website=Action Society |date=19 Junie 2025 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * Op Vrouedag 2025 het die organisasie gevra dat geweld teen vroue as ’n nasionale ramp verklaar word.<ref>{{cite news |url=https://www.iol.co.za/news/politics/2025-08-09-womens-day-action-society-calls-for-violence-against-women-to-be-declared-a-national-disaster/ |title=Women’s Day: Action Society calls for violence against women to be declared a national disaster |work=IOL |date=9 Augustus 2025 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * Action Society het ook in 2024 ‘n beroep gedoen op die onafhanklike ondersoekowerhede rakende die sogenaamde “#BlueLightMafia” saak, waarin offisiere van die VIP-beskermingsdivisie aangekla is van intimidasie en mishandeling van burgers.<ref>{{cite web |url=https://www.protectionweb.co.za/police/action-society-continues-to-call-for-bluelightmafia-suspension/ |title=Action Society continues to call for #BlueLightMafia suspension |work=ProtectionWeb |date=16 Augustus 2024 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Wetgewende voorleggings == Die organisasie het voorleggings gemaak oor die drie Geslagsgebaseerde-Geweld-Wysigingswetsontwerpe, asook die ''National Council on Gender-Based Violence and Femicide Bill''. <ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/submission-on-the-national-council-on-gender-based-violence-and-femicide-bill-b31-2022/ |title=Submission on the National Council on Gender-Based Violence and Femicide Bill [B31-2022] |website=Action Society |date=19 Mei 2023 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Publieke aandag == Action Society het groot media-aandag gekry in Julie 2022 ná ’n konfrontasie tussen die destydse minister van polisie, [[Bheki Cele]], en Ian Cameron tydens ’n gemeenskapsvergadering in Gugulethu.<ref>{{cite news |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-06-heavy-handed-action-society-vows-to-take-on-cele-and-police/ |title=Heavy handed? Action Society vows to take on Cele and police |work=TimesLIVE |date=6 Julie 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Die voorval het ’n nasionale debat oor polisieverantwoording ontlok.<ref>{{cite news |url=https://www.news24.com/opinions/analysis/saturday-profile-action-societys-ian-cameron-celes-lost-touch-with-reality-20220716 |title=Saturday Profile: Action Society’s Ian Cameron — Cele’s lost touch with reality |work=News24 |date=16 Julie 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Leierskap == Ian Cameron het in Maart 2024 Action Society verlaat en by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.iol.co.za/news/politics/2024-03-04-ian-cameron-leaves-action-society-for-democratic-alliance/ |title=Ian Cameron leaves Action Society for Democratic Alliance |work=IOL |date=4 Maart 2024 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Hy is later tot die parlement verkies en in Julie 2024 as voorsitter van die Portefeuljekomitee oor Polisie aangewys.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-society-welcomes-ian-camerons-position-as-chairman-of-portfolio-committee-on-police-the-time-for-change-is-now/ |title=Action Society welcomes Ian Cameron’s position as chairperson of Portfolio Committee on Police |website=Action Society |date=10 Julie 2024 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Verwysings == {{Reflist}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] gsd2jes4ie63d7k1h1jw3fkgb3eowqg 0 455086 2900441 2848787 2026-05-01T15:40:01Z Aliwal2012 39067 2900441 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent|naam=Oh Schucks....It's Schuster!|regisseur=[[Leon Schuster]]<br />[[Mike Van Der Berg]]<br />[[Eddie Eckstein]]<br />[[Ruda Landman]]<br />[[Derek Watts]]<br />Trudie Sloane<br />Org Smal<br />Hugo Taljaard<br />Dawie Van Heerden|musiek=[[Don Clarke]]|land=South Africa|taal=Suid-Afrikaanse Engels<br />[[Afrikaans]]|beeld=}}'''''Oh Schucks....It's Schuster!''''' is 'n Suid-Afrikaanse komedie rolprent uit 1989 en deur een van Suid-Afrika se versteekte kamera (''"candid camera"'') konings, [[Leon Schuster]].<ref>{{Verwysing|title=Oh Schucks ..... It's Schuster!|date=1989-12-15|url=https://www.imdb.com/title/tt2268746/|access-date=2025-10-31|publisher=Independent Film Centre, Koukus Produksies}}</ref> Die rolprent is opgevolg met ''Oh Schucks..!'' ''Here Comes U*N*T*A*G'', wat die losstaande poets-styl sketse van ''Oh Schucks....It's Schuster!'' met 'n meer narratiewe storielyn uitgebou het. == Tema == In 'n reeks kort sketse gebruik Leon Schuster versteekte kameras en verskeie vermommings om die algemene publiek van [[Suid-Afrika]] te vermaak. Die sketse is klaarblyklik nie volgens 'n draaiboek opgevoer nie, maar probeer ongeveinsde, natuurlike reaksies van mense uitbeeld, en sluit in:<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/oh-schucks-its-schuster-20081201|title=Oh Schucks! It's Schuster!|website=News24|language=en-SA|access-date=2025-10-31}}</ref> * Die springende [[telefoon]]. * Die [[slang]] in die koffer (wat in sy latere film ''[[Mr Bones]]'' gebruik is). * Die [[Jacaranda FM|Radio Jakaranda]] -uitsending wat weier om te doen wat die vervaardiger wil hê. == Rolverdeling == {{Div col}} * [[Leon Schuster]] * Mike Van Der Berg * Eddie Eckstein * [[Ruda Landman]] * [[Derek Watts]] * Trudie Sloane * Org Klein * Hugo Taljaard * Dawie Van Heerden * Theo Conradie * Frik Pieterse {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] c4hor1lwq671gmvootusgei6i9sejw0 2900442 2900441 2026-05-01T15:40:58Z Aliwal2012 39067 2900442 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent|naam=Oh Schucks....It's Schuster!|regisseur=[[Leon Schuster]]<br />[[Mike Van Der Berg]]<br />[[Eddie Eckstein]]<br />[[Ruda Landman]]<br />[[Derek Watts]]<br />Trudie Sloane<br />Org Smal<br />Hugo Taljaard<br />Dawie van Heerden|musiek=Don Clarke|land=Suid-Afrika|taal=Suid-Afrikaanse Engels<br />[[Afrikaans]]|beeld=}}'''''Oh Schucks....It's Schuster!''''' is 'n Suid-Afrikaanse komedie rolprent uit 1989 en deur een van Suid-Afrika se versteekte kamera (''"candid camera"'') konings, [[Leon Schuster]].<ref>{{Verwysing|title=Oh Schucks ..... It's Schuster!|date=1989-12-15|url=https://www.imdb.com/title/tt2268746/|access-date=2025-10-31|publisher=Independent Film Centre, Koukus Produksies}}</ref> Die rolprent is opgevolg met ''Oh Schucks..!'' ''Here Comes U*N*T*A*G'', wat die losstaande poets-styl sketse van ''Oh Schucks....It's Schuster!'' met 'n meer narratiewe storielyn uitgebou het. == Tema == In 'n reeks kort sketse gebruik Leon Schuster versteekte kameras en verskeie vermommings om die algemene publiek van [[Suid-Afrika]] te vermaak. Die sketse is klaarblyklik nie volgens 'n draaiboek opgevoer nie, maar probeer ongeveinsde, natuurlike reaksies van mense uitbeeld, en sluit in:<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/oh-schucks-its-schuster-20081201|title=Oh Schucks! It's Schuster!|website=News24|language=en-SA|access-date=2025-10-31}}</ref> * Die springende [[telefoon]]. * Die [[slang]] in die koffer (wat in sy latere film ''[[Mr Bones]]'' gebruik is). * Die [[Jacaranda FM|Radio Jakaranda]] -uitsending wat weier om te doen wat die vervaardiger wil hê. == Rolverdeling == {{Div col}} * [[Leon Schuster]] * Mike Van Der Berg * Eddie Eckstein * [[Ruda Landman]] * [[Derek Watts]] * Trudie Sloane * Org Klein * Hugo Taljaard * Dawie Van Heerden * Theo Conradie * Frik Pieterse {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] 1os8s1h3zk5kshomy1af3601x3rpe2j 1 455094 2900447 2848799 2026-05-01T15:44:22Z Aliwal2012 39067 2900447 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Beeld == Hoop die beeld word toegelaat..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:34, 3 November 2025 (UTC) :Die beeld is kopieregskending. Suid-Afrika het nie billike gebruik nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 16:36, 3 November 2025 (UTC) ::Ai tog... Dit is 'n stryd om die beelde-droogte hier te breek. Reg. Ek het dit maar afgehaal. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 12:10, 5 November 2025 (UTC) d6xalpkchu955zq10yf9lehl8acplk2 0 456123 2900573 2893151 2026-05-01T23:36:42Z Rodrigo Cahuana 200457 /* */ 2900573 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Shane Legg | bynaam = | beeld = Shane Legg.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Shane Legg in 2023 | geboortenaam = Shane Legg | geboortedatum = [[1973]] | geboorteplek = [[Nieu-Seeland]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland| Nieu-Seeland}} | beroep = [[Masjienleer]]-navorser | ander = | bekend = DeepMind Technologies | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Shane Legg''' CBE (gebore op 25 Maart 1973 of 1974 1973 of 1974<ref name=time2023>{{Cite magazine |last=Henshall |first=Will |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Shane Legg |url=https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |access-date=2023-12-01 |magazine=Time |language=en |archive-date=4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204064847/https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |url-status=live }}</ref>) is 'n [[masjienleer]]navorser en [[entrepreneur]]. Saam met [[Demis Hassabis]] en Mustafa Suleyman het hy [[DeepMind Technologies]] (later deur [[Google]] gekoop en nou Google DeepMind genoem) mede-gestig, en werk daar as die hoof [[Kunsmatige algemene intelligensie|KAI]]-wetenskaplike.<ref name=":1">{{Cite web |title=About |url=https://www.deepmind.com/about |access-date=2023-07-28 |website=www.deepmind.com |language=en |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010182114/https://www.deepmind.com/about |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /> Hy is ook bekend vir sy akademiese werk oor [[kunsmatige algemene intelligensie]], insluitend sy tesis onder toesig van Marcus Hutter.<ref name=":0" /> ==Vroeë lewe en opvoeding== Legg het Rotorua Lakes Hoërskool in [[Rotorua]], op [[Nieu-Seeland]] se Noord-eiland, bygewoon.<ref>{{cite news |last1=Ryan |first1=Holly |title=Soaring Kiwis: Programmed Early for Success |url=http://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=11384274 |accessdate=15 January 2016 |work=The New Zealand Herald |date=10 Januarie 2016 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430134314/https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=11384274 |url-status=live }}</ref> Hy het sy voorgraadse studies in 1996 aan die Waikato Universiteit voltooi.<ref>{{cite web |url=https://events.waikato.ac.nz/events/dr-shane-legg,-distinguished-alumni-award-and-public-lecture|title=Dr Shane Legg, Distinguished Alumni Award and Public Lecture}}</ref> Ook in 1996 het hy sy MSc-graad verwerf met 'n tesis getiteld "Solomonoff Induction", saam met Cristian S. Calude aan die [[Universiteit van Auckland]].<ref>{{Cite web |title=Research Groups − CDMTCS − Research − Groups − CDMTCS − Docs |url=https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/docs/recentnews.php |access-date=2023-07-28 |website=www.cs.auckland.ac.nz |archive-date=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203155842/https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/docs/recentnews.php |url-status=live }}</ref><ref>Legg, Shane, Maarrt 1997, Solomonoff Induction, Auckland, New Zealand, Departement Wiskunde, Universiteit Auckland, url=https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/researchreports/view-publication.php?selected-id=30 argief datum 10 Februarie 2023, toegang 24 Desember 2024 argief https://web.archive.org/web/20230210171733/https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/researchreports/view-publication.php?selected-id=30 |url-status=live</ref> ==Navorsingsbelangstellings== In die vroeë 2000's het Legg die term "[[kunsmatige algemene intelligensie]]" (KAI) weer bekendgestel en saam met [[Ben Goertzel]] gewild gemaak, om 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]] te beskryf wat feitlik enige kognitiewe taak kan doen wat 'n mens kan doen.<ref>{{Cite web |title=Who coined the term "AGI"? – goertzel.org |url=https://goertzel.org/who-coined-the-term-agi/ |access-date=2023-07-28 |language=en |archive-date=28 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241128055157/https://goertzel.org/who-coined-the-term-agi/ |url-status=live }}</ref> Destyds sou dit "jou op die kranksinnige rand plaas" om oor KAI te praat.<ref name=":0">{{Cite web |title=Artificial general intelligence: Are we close, and does it even make sense to try? |url=https://www.technologyreview.com/2020/10/15/1010461/artificial-general-intelligence-robots-ai-agi-deepmind-google-openai/ |access-date=2023-07-28 |website=MIT Technology Review |language=en |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929155810/https://www.technologyreview.com/2020/10/15/1010461/artificial-general-intelligence-robots-ai-agi-deepmind-google-openai/ |url-status=live }}</ref> Legg is bekend vir sy kommer oor [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële risiko van KI]], wat in 2011 in 'n onderhoud op LessWrong<ref name=":2">{{Cite web |last=Shead |first=Sam |title=DeepMind's elusive third cofounder is the man making sure that machines stay on our side |url=https://www.insider.com/shane-legg-google-deepmind-third-cofounder-artificial-intelligence-2017-1 |access-date=2023-07-28 |website=Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |date=17 Junie 2011 |title=Q&A with Shane Legg on risks from AI |url=https://www.lesswrong.com/posts/No5JpRCHzBrWA4jmS/q-and-a-with-shane-legg-on-risks-from-ai |website=LessWrong |archive-date=8 Februarie 2017 |access-date=24 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208102445/http://lesswrong.com/r/discussion/lw/691/shane_legg_on_risks_from_ai/ |url-status=live }}</ref> uitgelig is, en in 2023 het hy die verklaring oor KI se risiko van uitsterwing onderteken.<ref>{{Cite web |title=Statement on AI Risk {{!}} CAIS |url=https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |access-date=2023-07-28 |website=www.safe.ai |archive-date=9 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609011500/https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=McKee |first=Jake |date=2023-05-30 |title=AI creators fear the extinction of humanity |url=https://inews.co.uk/news/technology/artificial-intelligence-extinction-humanity-warns-ai-experts-2374966 |access-date=2023-07-28 |website=inews.co.uk |language=en}}</ref> ==Loopbaan== Voor sy PhD en voor hy DeepMind medestigter was, het Shane Legg by "'n aantal [[sagteware]]-ontwikkelingsposisies by private maatskappye" gewerk, insluitend die "grootdatafirma Adaptive Intelligence"<ref name="SheadInsider170126">{{cite web |author=Shead, Sam |date=26 Januarie 2017 |title=DeepMind's Elusive Third Cofounder is the Man Making Sure that Machines Stay on our Side |url=https://www.insider.com/shane-legg-google-deepmind-third-cofounder-artificial-intelligence-2017-1 |access-date=4 Augustus 2022 |work=Insider.com |quote=Voor DeepMind het Legg etlike jare in die akademie deurgebring, waar hy 'n postdoktorale graad in finansies aan die Universiteit van Lugano in [[Switserland]] voltooi het en 'n PhD aan die Dalle Molle Instituut vir Kunsmatige Intelligensie-navorsing (IDSIA). Hy het ook 'n navorsingsgenootskapposisie by University College London se Gatsby Computational Neuroscience Unit en 'n aantal sagteware-ontwikkelingsposisies by private maatskappye soos die grootdatafirma Adaptive Intelligence beklee.}}</ref> en die opstartonderneming WebMind wat deur Ben Goertzel gestig is.<ref name=":0" /> ==Navorsing== Legg het later 'n PhD verwerf aan die Dalle Molle Instituut vir Kunsmatige Intelligensie Navorsing (IDSIA), 'n gesamentlike navorsingsinstituut van USI Università della Svizzera italiana en SUPSI.<ref name="SheadInsider170126" /><ref name="IDSIA220804">{{cite web |author=IDSIA Staff |date=4 Augustus 2022 |title=Institute: Our Institute—A Short Description of IDSIA |url=https://www.idsia.ch/idsia_en/institute.html |access-date=4 Augustus 2022 |work=IDSIA.ch |quote=[IDSIA] is a not-for-profit research institute for artificial intelligence. It is a joint institute of both the Faculty of Informatics of the Università della Svizzera Italiana and the Department of Innovative Technologies of SUPSI, the University of Applied Sciences of Southern Switzerland. |archive-date=6 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706093108/https://www.idsia.ch/idsia_en/institute.html |url-status=live }}</ref> Hy het saam met Marcus Hutter aan teoretiese modelle van superintelligente masjiene (AIXI) gewerk en in 2008 sy doktorale tesis getiteld "''Machine Super Intelligence''" voltooi.<ref name=":0" /><ref name="oxfordmartin.ox.ac.uk">{{Cite web |title=Seminar: Dr Shane Legg, "What can the architecture of the brain teach… |url=https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/events/seminar-dr-shane-legg-what-can-the-architecture-of-the-brain-teach-us-about-artificial-intelligence/ |access-date=2023-07-28 |website=Oxford Martin School |language=en |archive-date=6 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806193337/https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/events/seminar-dr-shane-legg-what-can-the-architecture-of-the-brain-teach-us-about-artificial-intelligence |url-status=live }}</ref> Hy het toe 'n postdoktorale genootskap in finansies by USI voltooi,<ref name="SheadInsider170126" /> en 'n verdere genootskap by University College London se Gatsby Computational Neuroscience Unit begin.<ref name="SheadInsider170126" /> ==DeepMind== Demis Hassabis en Shane Legg het mekaar die eerste keer in 2009 by University College London ontmoet, waar Legg 'n postdoktorale navorser was.<ref>{{Cite magazine |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Shane Legg |url=https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |access-date=2023-09-09 |magazine=Time |language=en |archive-date=4 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204064847/https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |url-status=live }}</ref> In 2010 het Legg die nuwe onderneming DeepMind Technologies saam met Demis Hassabis en Mustafa Suleyman gestig. DeepMind Technologies is in 2014 deur [[Google]] gekoop.<ref name="google purchase">{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/2014-01-27/google-buys-u-k-artificial-intelligence-company-deepmind.html | work=Bloomberg | title=Google Buys U.K. Artificial Intelligence Company DeepMind | date=27 Januarie 2014 | accessdate=13 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113165033/http://www.bloomberg.com/news/2014-01-27/google-buys-u-k-artificial-intelligence-company-deepmind.html | url-status=live }}</ref><ref name="google">{{cite news | url=https://www.ft.com/content/dfedc62e-874e-11e3-9c5c-00144feab7de | title=Google makes £400m move in quest for artificial intelligence | newspaper=Financial Times | date=27 Januarie 2014 | accessdate=13 November 2014 | archive-date=14 Mei 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160514064825/http://www.ft.com/cms/s/0/dfedc62e-874e-11e3-9c5c-00144feab7de.html | url-status=live }}</ref> Na die samesmelting met Google Brain in 2023 staan die maatskappy nou bekend as Google DeepMind.<ref>{{Cite web |date=2023-04-20 |title=Google consolidates AI research labs into Google DeepMind to compete with OpenAI |url=https://venturebeat.com/ai/google-consolidates-ai-research-labs-into-google-deepmind-to-compete-with-openai/ |access-date=2023-07-28 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109070942/https://venturebeat.com/ai/google-consolidates-ai-research-labs-into-google-deepmind-to-compete-with-openai/ |url-status=live }}</ref> Volgens 'n artikel uit 2017 was 'n belangrike deel van sy werk as hoofwetenskaplike om werwing te monitor, te besluit waar DeepMind sy pogings moet fokus, en om DeepMind se KI-veiligheidswerk te lei.<ref name=":2" /> Vanaf Julie 2023 werk Legg by Google DeepMind as die Hoof KAI-wetenskaplike.<ref name=":1" /> ==Toekennings en eerbewyse== Legg is bekroon met die prys van $10 000 van die Kanadese Singulariteitsinstituut vir Kunsmatige Intelligensie vir sy PhD wat in 2008 gedoen is.<ref name="oxfordmartin.ox.ac.uk"/> Legg is in die 2019 Verjaarsdag-eerbewyse as Kommandeur van die Orde van die Britse Ryk (CBE) aangestel vir dienste aan die wetenskap- en tegnologiesektor en vir belegging.<ref>{{Cite web |title=Birthday Honours 2019: the Prime Minister's list (CSV) − GOV.UK |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/812603/BirthdayHonoursList2019PressAssocWoTitles__1_.csv/preview |access-date=2023-07-28 |website=assets.publishing.service.gov.uk |language=en |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728215650/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/812603/BirthdayHonoursList2019PressAssocWoTitles__1_.csv/preview |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Legg, Shane}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] abggygm9xr5kjpb04w8u3jugfqh1mqc 2900574 2900573 2026-05-01T23:37:41Z Rodrigo Cahuana 200457 2900574 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Shane Legg | bynaam = | beeld = Shane Legg.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Shane Legg in 2023 | geboortenaam = Shane Legg | geboortedatum = op 25 Maart 1973 of 1974 [[1973]] | geboorteplek = [[Nieu-Seeland]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland| Nieu-Seeland}} | beroep = [[Masjienleer]]-navorser | ander = | bekend = DeepMind Technologies | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Shane Legg''' CBE (gebore op 25 Maart 1973 of 1974 1973 of 1974<ref name=time2023>{{Cite magazine |last=Henshall |first=Will |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Shane Legg |url=https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |access-date=2023-12-01 |magazine=Time |language=en |archive-date=4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204064847/https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |url-status=live }}</ref>) is 'n [[masjienleer]]navorser en [[entrepreneur]]. Saam met [[Demis Hassabis]] en Mustafa Suleyman het hy [[DeepMind Technologies]] (later deur [[Google]] gekoop en nou Google DeepMind genoem) mede-gestig, en werk daar as die hoof [[Kunsmatige algemene intelligensie|KAI]]-wetenskaplike.<ref name=":1">{{Cite web |title=About |url=https://www.deepmind.com/about |access-date=2023-07-28 |website=www.deepmind.com |language=en |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010182114/https://www.deepmind.com/about |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /> Hy is ook bekend vir sy akademiese werk oor [[kunsmatige algemene intelligensie]], insluitend sy tesis onder toesig van Marcus Hutter.<ref name=":0" /> ==Vroeë lewe en opvoeding== Legg het Rotorua Lakes Hoërskool in [[Rotorua]], op [[Nieu-Seeland]] se Noord-eiland, bygewoon.<ref>{{cite news |last1=Ryan |first1=Holly |title=Soaring Kiwis: Programmed Early for Success |url=http://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=11384274 |accessdate=15 January 2016 |work=The New Zealand Herald |date=10 Januarie 2016 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430134314/https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=11384274 |url-status=live }}</ref> Hy het sy voorgraadse studies in 1996 aan die Waikato Universiteit voltooi.<ref>{{cite web |url=https://events.waikato.ac.nz/events/dr-shane-legg,-distinguished-alumni-award-and-public-lecture|title=Dr Shane Legg, Distinguished Alumni Award and Public Lecture}}</ref> Ook in 1996 het hy sy MSc-graad verwerf met 'n tesis getiteld "Solomonoff Induction", saam met Cristian S. Calude aan die [[Universiteit van Auckland]].<ref>{{Cite web |title=Research Groups − CDMTCS − Research − Groups − CDMTCS − Docs |url=https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/docs/recentnews.php |access-date=2023-07-28 |website=www.cs.auckland.ac.nz |archive-date=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203155842/https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/docs/recentnews.php |url-status=live }}</ref><ref>Legg, Shane, Maarrt 1997, Solomonoff Induction, Auckland, New Zealand, Departement Wiskunde, Universiteit Auckland, url=https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/researchreports/view-publication.php?selected-id=30 argief datum 10 Februarie 2023, toegang 24 Desember 2024 argief https://web.archive.org/web/20230210171733/https://www.cs.auckland.ac.nz/research/groups/CDMTCS/researchreports/view-publication.php?selected-id=30 |url-status=live</ref> ==Navorsingsbelangstellings== In die vroeë 2000's het Legg die term "[[kunsmatige algemene intelligensie]]" (KAI) weer bekendgestel en saam met [[Ben Goertzel]] gewild gemaak, om 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]] te beskryf wat feitlik enige kognitiewe taak kan doen wat 'n mens kan doen.<ref>{{Cite web |title=Who coined the term "AGI"? – goertzel.org |url=https://goertzel.org/who-coined-the-term-agi/ |access-date=2023-07-28 |language=en |archive-date=28 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241128055157/https://goertzel.org/who-coined-the-term-agi/ |url-status=live }}</ref> Destyds sou dit "jou op die kranksinnige rand plaas" om oor KAI te praat.<ref name=":0">{{Cite web |title=Artificial general intelligence: Are we close, and does it even make sense to try? |url=https://www.technologyreview.com/2020/10/15/1010461/artificial-general-intelligence-robots-ai-agi-deepmind-google-openai/ |access-date=2023-07-28 |website=MIT Technology Review |language=en |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929155810/https://www.technologyreview.com/2020/10/15/1010461/artificial-general-intelligence-robots-ai-agi-deepmind-google-openai/ |url-status=live }}</ref> Legg is bekend vir sy kommer oor [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële risiko van KI]], wat in 2011 in 'n onderhoud op LessWrong<ref name=":2">{{Cite web |last=Shead |first=Sam |title=DeepMind's elusive third cofounder is the man making sure that machines stay on our side |url=https://www.insider.com/shane-legg-google-deepmind-third-cofounder-artificial-intelligence-2017-1 |access-date=2023-07-28 |website=Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |date=17 Junie 2011 |title=Q&A with Shane Legg on risks from AI |url=https://www.lesswrong.com/posts/No5JpRCHzBrWA4jmS/q-and-a-with-shane-legg-on-risks-from-ai |website=LessWrong |archive-date=8 Februarie 2017 |access-date=24 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208102445/http://lesswrong.com/r/discussion/lw/691/shane_legg_on_risks_from_ai/ |url-status=live }}</ref> uitgelig is, en in 2023 het hy die verklaring oor KI se risiko van uitsterwing onderteken.<ref>{{Cite web |title=Statement on AI Risk {{!}} CAIS |url=https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |access-date=2023-07-28 |website=www.safe.ai |archive-date=9 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609011500/https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=McKee |first=Jake |date=2023-05-30 |title=AI creators fear the extinction of humanity |url=https://inews.co.uk/news/technology/artificial-intelligence-extinction-humanity-warns-ai-experts-2374966 |access-date=2023-07-28 |website=inews.co.uk |language=en}}</ref> ==Loopbaan== Voor sy PhD en voor hy DeepMind medestigter was, het Shane Legg by "'n aantal [[sagteware]]-ontwikkelingsposisies by private maatskappye" gewerk, insluitend die "grootdatafirma Adaptive Intelligence"<ref name="SheadInsider170126">{{cite web |author=Shead, Sam |date=26 Januarie 2017 |title=DeepMind's Elusive Third Cofounder is the Man Making Sure that Machines Stay on our Side |url=https://www.insider.com/shane-legg-google-deepmind-third-cofounder-artificial-intelligence-2017-1 |access-date=4 Augustus 2022 |work=Insider.com |quote=Voor DeepMind het Legg etlike jare in die akademie deurgebring, waar hy 'n postdoktorale graad in finansies aan die Universiteit van Lugano in [[Switserland]] voltooi het en 'n PhD aan die Dalle Molle Instituut vir Kunsmatige Intelligensie-navorsing (IDSIA). Hy het ook 'n navorsingsgenootskapposisie by University College London se Gatsby Computational Neuroscience Unit en 'n aantal sagteware-ontwikkelingsposisies by private maatskappye soos die grootdatafirma Adaptive Intelligence beklee.}}</ref> en die opstartonderneming WebMind wat deur Ben Goertzel gestig is.<ref name=":0" /> ==Navorsing== Legg het later 'n PhD verwerf aan die Dalle Molle Instituut vir Kunsmatige Intelligensie Navorsing (IDSIA), 'n gesamentlike navorsingsinstituut van USI Università della Svizzera italiana en SUPSI.<ref name="SheadInsider170126" /><ref name="IDSIA220804">{{cite web |author=IDSIA Staff |date=4 Augustus 2022 |title=Institute: Our Institute—A Short Description of IDSIA |url=https://www.idsia.ch/idsia_en/institute.html |access-date=4 Augustus 2022 |work=IDSIA.ch |quote=[IDSIA] is a not-for-profit research institute for artificial intelligence. It is a joint institute of both the Faculty of Informatics of the Università della Svizzera Italiana and the Department of Innovative Technologies of SUPSI, the University of Applied Sciences of Southern Switzerland. |archive-date=6 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706093108/https://www.idsia.ch/idsia_en/institute.html |url-status=live }}</ref> Hy het saam met Marcus Hutter aan teoretiese modelle van superintelligente masjiene (AIXI) gewerk en in 2008 sy doktorale tesis getiteld "''Machine Super Intelligence''" voltooi.<ref name=":0" /><ref name="oxfordmartin.ox.ac.uk">{{Cite web |title=Seminar: Dr Shane Legg, "What can the architecture of the brain teach… |url=https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/events/seminar-dr-shane-legg-what-can-the-architecture-of-the-brain-teach-us-about-artificial-intelligence/ |access-date=2023-07-28 |website=Oxford Martin School |language=en |archive-date=6 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806193337/https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/events/seminar-dr-shane-legg-what-can-the-architecture-of-the-brain-teach-us-about-artificial-intelligence |url-status=live }}</ref> Hy het toe 'n postdoktorale genootskap in finansies by USI voltooi,<ref name="SheadInsider170126" /> en 'n verdere genootskap by University College London se Gatsby Computational Neuroscience Unit begin.<ref name="SheadInsider170126" /> ==DeepMind== Demis Hassabis en Shane Legg het mekaar die eerste keer in 2009 by University College London ontmoet, waar Legg 'n postdoktorale navorser was.<ref>{{Cite magazine |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Shane Legg |url=https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |access-date=2023-09-09 |magazine=Time |language=en |archive-date=4 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204064847/https://time.com/collection/time100-ai/6310659/shane-legg/ |url-status=live }}</ref> In 2010 het Legg die nuwe onderneming DeepMind Technologies saam met Demis Hassabis en Mustafa Suleyman gestig. DeepMind Technologies is in 2014 deur [[Google]] gekoop.<ref name="google purchase">{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/2014-01-27/google-buys-u-k-artificial-intelligence-company-deepmind.html | work=Bloomberg | title=Google Buys U.K. Artificial Intelligence Company DeepMind | date=27 Januarie 2014 | accessdate=13 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113165033/http://www.bloomberg.com/news/2014-01-27/google-buys-u-k-artificial-intelligence-company-deepmind.html | url-status=live }}</ref><ref name="google">{{cite news | url=https://www.ft.com/content/dfedc62e-874e-11e3-9c5c-00144feab7de | title=Google makes £400m move in quest for artificial intelligence | newspaper=Financial Times | date=27 Januarie 2014 | accessdate=13 November 2014 | archive-date=14 Mei 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160514064825/http://www.ft.com/cms/s/0/dfedc62e-874e-11e3-9c5c-00144feab7de.html | url-status=live }}</ref> Na die samesmelting met Google Brain in 2023 staan die maatskappy nou bekend as Google DeepMind.<ref>{{Cite web |date=2023-04-20 |title=Google consolidates AI research labs into Google DeepMind to compete with OpenAI |url=https://venturebeat.com/ai/google-consolidates-ai-research-labs-into-google-deepmind-to-compete-with-openai/ |access-date=2023-07-28 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109070942/https://venturebeat.com/ai/google-consolidates-ai-research-labs-into-google-deepmind-to-compete-with-openai/ |url-status=live }}</ref> Volgens 'n artikel uit 2017 was 'n belangrike deel van sy werk as hoofwetenskaplike om werwing te monitor, te besluit waar DeepMind sy pogings moet fokus, en om DeepMind se KI-veiligheidswerk te lei.<ref name=":2" /> Vanaf Julie 2023 werk Legg by Google DeepMind as die Hoof KAI-wetenskaplike.<ref name=":1" /> ==Toekennings en eerbewyse== Legg is bekroon met die prys van $10 000 van die Kanadese Singulariteitsinstituut vir Kunsmatige Intelligensie vir sy PhD wat in 2008 gedoen is.<ref name="oxfordmartin.ox.ac.uk"/> Legg is in die 2019 Verjaarsdag-eerbewyse as Kommandeur van die Orde van die Britse Ryk (CBE) aangestel vir dienste aan die wetenskap- en tegnologiesektor en vir belegging.<ref>{{Cite web |title=Birthday Honours 2019: the Prime Minister's list (CSV) − GOV.UK |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/812603/BirthdayHonoursList2019PressAssocWoTitles__1_.csv/preview |access-date=2023-07-28 |website=assets.publishing.service.gov.uk |language=en |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728215650/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/812603/BirthdayHonoursList2019PressAssocWoTitles__1_.csv/preview |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Legg, Shane}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] dxzmregvkestwn073jtcax7e16uxwf2 0 456681 2900531 2898973 2026-05-01T19:30:24Z SpesBona 2720 Opruim 2900531 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Mercosur <small>([[Spaans]])</small><br />Mercosul <small>([[Portugees]])</small><br />Ñemby Ñemuha <small>([[Guaraní]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = Mercosur |beeld_vlag = Flag of Mercosur.svg |beeld_wapen = Flag of Mercosur (Portuguese).svg |simbool_tipe = Vlag |beeld_kaart = MERCOSUR (orthographic projection).svg |leuse = <br />''Nuestro norte es el Sur''<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/por-que-venezuela-no-puede-presidir-el-mercosur-segun-la-triple-alianza/ |title=Por qué Venezuela no puede presidir el Mercosur, según la “Triple Alianza” |publisher=Analítica |date=3 Augustus 2016 |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> <small>(Spaans)</small><br />''Nosso norte é o Sul'' <small>(Portugees)</small><br />''Yvy mba'e yvate ojehegui'' <small>([[Guaraní]])</small><br />''Jiwasan alay tuqinx aynach tuqinkiwa'' <small>([[Aymara]])</small><br />''Nortenchikqa Surmi'' <small>([[Quechua]])</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Ons noorde is die suide")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Guaraní]], [[Spaans]] en [[Portugees]] |hoofstad = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Montevideo]] {{Koördinate|34|53|S|56|10|W}} |latd = 34 |latm = 53 |latNS = S |longd = 56 |longm = 10 |longEW = W |grootste_stad = {{vlagikoon|Brasilië}} [[São Paulo]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • President |leiername = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = 14&nbsp;869&nbsp;775<ref name="Mercosur">{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/ |title=MERCOSUR in figures |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> |oppervlakmi² = 5&nbsp;741&nbsp;252 |persent_water = 1,0 |bevolking_skatting = 295&nbsp;007&nbsp;000<ref name="Mercosur" /> |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 19,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 51,4 |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = $6,681&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Mercosur |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2019 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607231036/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |archive-date=7 Junie 2020}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2019 |BBP_PPP_per_kapita = $23&nbsp;259<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $2,638&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2019 |BBP_per_kapita = $9&nbsp;643<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Iguaçú-verklaring<br />• Buenos Aires-wet<br />• Verdrag van Asunción<br />• Protokol van Ouro Preto |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[30 November]] [[1985]]<br />[[6 Julie]] [[1990]]<br />[[26 Maart]] [[1991]]<br />[[16 Desember]] [[1994]] |MOI = {{wins}} 0,800<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Vyf geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BRT |utc_afwyking = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = BRST |utc_afwyking_DST = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Suidelike Gemeenskaplike Mark''' ([[Spaans]]: ''Mercado Común del Sur'', afgekort ''Mercosur''; [[Portugees]]: ''Mercado Comum do Sul'', afgekort ''Mercosul''; [[Guaraní]]: ''Ñemby Ñemuha'') is 'n internasionale organisasie van vyf [[Suid-Amerika]]anse lande wat 'n binnemark tussen sy lidlande geskep het. Die grondslag vir Mercosur is in 1991 met die Verdrag van Asunción en in 1994 met die Protokol van Ouro Preto gelê. [[Argentinië]], [[Bolivië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] is volle lede, terwyl [[Chili]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Guyana]], [[Panama]], [[Peru]] en [[Suriname]] geassosieerde lande is. [[Venezuela]] is ook 'n volle lid, maar sedert 1 Desember 2016 geskors.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/about-mercosur/countries |title=Countries |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> Die hoofkantoor van Mercosur is in [[Montevideo]], [[Uruguay]], gesetel. [[Lêer:Sede del MERCOSUR.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van Mercosur in [[Montevideo]], [[Uruguay]]]] Die volle lede Argentinië, Brasilië, Paraguay en Uruguay is ook die stigtingslede van die Suidelike Gemeenskaplike Mark en op 8 Julie 2024 het Bolivië 'n volle lid geword. Die internasionale organisasie is op 26 Maart 1991 met die ondertekening van die Verdrag van Asunción gestig. Vandag is dit 'n binnemark wat sowat 15&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km² beslaan met 'n bevolking van byna 300&nbsp;000&nbsp;000.<ref name="Mercosur" /> Mercosur het in 2019 'n [[bruto binnelandse produk]] van sowat $6,7 miljard gegenereer.<ref name=imf2 /> Die uitvoere se waarde het in 2020 $400 miljard en dié van die invoere sowat $330 miljard beloop.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1047581/umfrage/gesamthandelsvolumen-und-handelsbilanz-des-mercosur-im-gueterhandel-weltweit/?locale=de |title=Mercosur – Gesamthandelsvolumen und Handelsbilanz (Import und Export) im Güterhandel bis 2022 |publisher=Statista |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> == Lidlande == [[Lêer:Mercosur Relations.svg|duimnael|links|Lidlande van Mercosur: {{sleutel|darkblue|Volle lede}} {{sleutel|blue|Geassosieerde lede}} {{sleutel|cyan|Waarnemende lede}} {{sleutel|red|Geskorste lede}}]] [[Lêer:Aguas territoriales MERCOSUR.svg|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Suidelike Gemeenskaplike Mark]] {| class="wikitable sortable" ! Datum ! Geskiedenis van Mercosur-lidmaatskap ! No. |- | 26 Maart 1991 | {{vlagland|Argentinië}}, {{vlagland|Brasilië}}, {{vlagland|Paraguay}} en {{vlagland|Uruguay}} | 4 |- | 28 Junie 2012 | {{vlagland|Venezuela}} | 5 |- | 8 Julie 2024 | {{vlagland|Bolivië}} | 6 |} == Geskorste lede == * {{vlagland|Venezuela}} (2016) == Geassosieerde lede == * {{vlagland|Chili}} (1996) * {{vlagland|Colombia}} (2004) * {{vlagland|Ecuador}} (2004) * {{vlagland|Guyana}} (2013) * {{vlagland|Panama}} (2024) * {{vlagland|Peru}} (2003) * {{vlagland|Suriname}} (2013) == Waarnemende lede == * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Mercosur|title=Mercosur|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Desember 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{es}} {{pt}} [https://www.mercosur.int/ Amptelike tuisblad] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Ekonomie van Brasilië]] [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Paraguay]] [[Kategorie:Politiek van Argentinië]] [[Kategorie:Politiek van Brasilië]] [[Kategorie:Uruguay]] s36tim3vbmqchq4ny1nazvnt0ztrlmb 4 458994 2900414 2900296 2026-05-01T12:43:10Z Lefcentreright 92804 /* Inskrywing */ +1 2900414 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] qzvzxjpd97kr28snzfe7cv20sennh0h 0 460667 2900433 2897129 2026-05-01T15:03:01Z Aliwal2012 39067 2900433 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 0hepiebcyxfqr6hbs9pkkf8ty5g04el 2900623 2900433 2026-05-02T06:54:30Z Aliwal2012 39067 Vrye oefening 2900623 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] afwzyiibs1dtb8tkyzu8fk4docfoavl 2900624 2900623 2026-05-02T07:14:36Z Aliwal2012 39067 /* Snelkwalifisering */ 2900624 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.988 | 1:30.216 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |- !data-sort-value=21|DNQ | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] t6qv82pev2oks4j9ueynqbhoxp8ptdr 2900625 2900624 2026-05-02T07:36:37Z Aliwal2012 39067 2900625 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|19 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|DNQ | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het geen tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 64rt9yjmxfl7c1v87svy0n2iljne7py 2900626 2900625 2026-05-02T07:44:00Z Aliwal2012 39067 2900626 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|19 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|DNQ | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het geen tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] cefo9pz91x787u0ocdp9bfxte4mwybq 0 460894 2900514 2900299 2026-05-01T18:41:25Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton.webm]] → [[File:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm]] 2900514 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sekuriteisvoorval naby Donald Trump |location=Washington Hilton Washington, D.C., [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=25 April 2026 |time=8:34 nm. <ref name="time">{{cite news |title=How the White House Correspondents' Dinner shooting unfolded |url=https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |work=CBS News |date=April 26, 2026 |access-date=27 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426145616/https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |url-status=live }}</ref> |target= Senior VSA regeringslui |type=beweerde [[sluipmoord]]poging |image= Hilton Washington - view from T Street.JPG |image_size=220 |alt= |caption= Die Withuis-korrespondente-ete was by die Washington Hilton-hotel gehou, hier in 2010 gesien. |weapon= 12-boor Mossberg Maverick 88 pomp-aksie haelgeweer * .38 Super Armscor Precision semi-outomatiese handwapen * Verskeie messe<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-suspect-white-house-correspondents-dinner-cole-thomas-allen-rcna342146|title=Suspect in White House Correspondents' dinner shooting wrote of targeting Trump administration|publisher=NBC News|date=25 April 2026}}</ref>}} Op die aand van [[25 April]] [[2026]] is geweerskote afgevuur naby die hoofsekuriteitsondersoekarea vir die jaarlikse Withuis-korrespondente-ete by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]] President [[Donald Trump]], Eerste Dame [[Melania Trump]], Visepresident [[JD Vance]], en lede van die kabinet is deur die Geheime Diens ontruim. Dit was die eerste Withuis-korrespondente-ete wat Trump as 'n sittende president bygewoon het.<ref name="Reuters-manifesto">{{cite news |last1=Erickson |first1=Bo |last2=Hunnicutt |first2=Trevor |title=Suspect in White House press dinner shooting wrote anti-Christian manifesto, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-was-likely-target-shooting-white-house-correspondents-dinner-us-official-2026-04-26/ |work=Reuters |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> Wetstoepassingsbeamptes het die verdagte geïdentifiseer as Cole Tomas Allen, wat naby die ondersoekarea buite die banketsaal in hegtenis geneem is. Een beampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref; geen ander beserings is aangemeld nie.<ref name="AP-writings">{{cite news |last1=Tucker |first1=Eric |last2=Durkin Richer |first2=Alanna |last3=Balsamo |first3=Michael |title=DC gala shooting suspect aired grievances against Trump in writings to family |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-gunman-3cd1911ecc8a4f7d208ba5eb071fc715 |work=Associated Press |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> 'n Manifes wat amptenare aan Allen toegeskryf het, het die beleid van die Trump-administrasie gekritiseer, na homself verwys as die "Vriendelike Federale Sluipmoordenaar", en voorgestel dat hy van plan was om mense wat met die administrasie verbind is, te teiken, en geskryf: "Ek is nie meer bereid om 'n [[pedofiel]], [[verkragter]] en verraaier toe te laat om my hande met sy misdade te bedek nie".<ref name="Reuters-manifesto" /><ref name="AP-writings" /> Joernaliste en kommentators het die skietery bespreek in die konteks van onlangse politieke geweld in die Verenigde State, insluitend vorige sluipmoordpogings teen Trump en dreigemente of aanvalle waarby ander openbare amptenare en politieke figure betrokke was.<ref name="Reuters-manifesto" /> ==Agtergrond== Die Withuis Korrespondentevereniging (WHCA) hou 'n jaarlikse dinee in Washington, D.C., wat tradisioneel bygewoon word deur die sittende president, lede van die pers en ander hoogwaardigheidsbekleërs. Die 2026-dinee, wat by die Washington Hilton gehou is, was die eerste sodanige geleentheid wat deur Trump tydens sy presidentskappe bygewoon is; hy het geweier om dit tydens sy eerste termyn by te woon.<ref>{{cite news |last1=McCreesh |first1=Shawn |title=Trump to Dine With Reporters He's Been Roasting All Week |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/trump-white-house-correspondents-dinner.html |access-date=25 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026 }}</ref> Die 2026-dinee het die mentalis Oz Pearlman as die bekende kunstenaar vertoon. Die geleentheid het ongeveer 2 600 deelnemers gelok, insluitend senior administrasiebeamptes soos visepresident Vance, direkteur van die Federale Buro vir Ondersoek (FBI), Kash Patel, minister van gesondheid en menslike dienste, Robert F. Kennedy Jr., minister van buitelandse sake, [[Marco Rubio]], en administrateur van die Omgewingsbeskermingsagentskap (EPA), Lee Zeldin.<ref name=":1">{{cite news |title=Trump rushed off stage after shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/live-news/trump-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> Voormalige [[FBI]]-adjunkdirekteur [[Andrew McCabe]] het gesê dat sekuriteit by die geleentheid "amper op die vlak van 'n nasionale veiligheidsgeleentheid" was, gegewe die konsentrasie van senior regeringsamptenare op een plek, ten spyte van die feit dat die hoogste sekuriteitsvlak nie vir die geleentheid ingeroep is nie. Hy het gesê dat 'n waarskynlike massiewe koördinering tussen die Geheime Diens en vennootagentskappe vooraf gereël is.<ref name=":1" /> Die Associated Press het opgemerk dat die voorportaal van die Washington Hilton gereeld oop bly vir ander gaste tydens die aandete, en dat sekuriteit en sifting tipies nader aan die balsaal self geleë is.<ref name="APNews1">{{cite news |title=Trump unharmed after shooting incident at White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-first-amendment-a0a2446832e8596e66c6fccb8426c8aa |last1=Kim |last2=Madhani |last3=Binkley |last4=Richer |last5=Bauder |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |first1=Seung Min |first2=Aamer |first3=Collin |first4=Alanna Durkin |first5=David}}</ref> Die Associated Press het ook opgemerk dat Trump se omstrede verhouding met joernaliste is; voor die aandete het vyfhonderd joernaliste 'n petisie onderteken wat die WHCA aanspoor om Trump se "pogings om persvryheid te vertrap" teen te staan. WHCA-president Weijia Jiang het van haar kant gesê: "Ek dink nie mense besef hoe nou ons met die Withuis saamwerk nie". Onder die betogers buite die geleentheid het een 'n plakkaat opgehou wat gesê het: "[[Joernalistiek]] is dood."<ref name=APNews1 /> In 1981 het John Hinckley jr. probeer om [[Ronald Reagan]] by die ingang van dieselfde hotel te vermoor.<ref>{{cite news |url=https://www.cbsnews.com/news/washington-hilton-history-role-presidency-white-house-correspondents-dinner/ |title=The Washington Hilton's decades-long history with D.C. politics |date=April 26, 2025 |work=CBS News |access-date=26 April 2025|last=Garrett|first=Major|}}</ref><ref name="SeisdedosPaís">{{cite news|url=https://english.elpais.com/usa/2026-04-26/from-kennedy-to-reagan-and-now-for-a-third-time-trump-a-history-of-political-violence-in-the-united-states.html|first=Iker|last=Seisdedos|work=El País|date=2026-04-26|title=From Kennedy to Reagan and now, for a third time, Trump: A history of political violence in the United States|access-date=26 April 2025}}</ref> ==Insident== ===Skietery=== [[Lêer:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm|duimnael|CCTV-beeldmateriaal van die verdagte wat die veilige area naby die balsaal binnegaan.]] Omstreeks 20:34 EDT,<ref name="time" /> is die verdagte deur sekuriteit naby die hoofmetaalverklikker-siftingsarea van die Washington Hilton gekonfronteer; aandete is binne die hoofbalsaal bedien. Hy het verby die sekuriteitskontrolepunt gehardloop en ten minste een skoot afgevuur. Hy is agternagesit en daarna aangekeer.<ref name=":3">{{Cite news |last1=Barrett |first1=Devlin |last2=Haberman |first2=Maggie |date=26 April 2026 |title=Gunman Was Tackled by Law Enforcement Near Correspondents' Dinner Security Checkpoint |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/suspect-correspondents-dinner-details.html |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Verskeie Amerikaanse Geheime Diensagente het "skote afgevuur" binne die lokaal geskree, volgens mediaberigte.<ref>{{cite news |last=Iyer |first=Kaanita |date=26 April 2026 |title=Trump rushed off stage after possible shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/trump-rushed-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> [[CNN]]-aanbieder Wolf Blitzer, wat destyds buite die hoofbalsaal was, het berig dat hy slegs 'n paar voet van die gewapende man af was toe die skote afgevuur is. Blitzer het die skieter beskryf asof hy ten minste ses keer iets afgevuur het wat gelyk het na "'n baie ernstige wapen" voordat hy deur die polisie getakel en op die grond gebring is. Blitzer is deur beamptes na veiligheid in 'n nabygeleë badkamer begelei.<ref name=":1" /> Die Geheime Diens het die verdagte gekeer om die balsaal binne te gaan en hy is op die toneel in hegtenis geneem.<ref>{{Cite news |last1=Yeung |first1=Tinshui |last2=Bosotti |first2=Rorey |date=2026-04-26 |title=Trump unhurt and suspect in custody after shots fired at White House correspondents' dinner – follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c1je28p42ret |access-date=2026-04-26 |work=[[BBC News]] |language=}}</ref> Een wetstoepassingsbeampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref, maar sal na verwagting herstel.<ref>{{cite news |title=JUST IN: Officer shot in bullet-resistant vest at correspondents' dinner but is expected to be OK, law enforcement official says |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c77b-dbb7-a79f-d7ff81990000 |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 }}</ref> Die gewapende man het 'n enkele kniebesering opgedoen as gevolg van die aanval, waarvoor hy na 'n nabygeleë hospitaal geneem is vir behandeling.<ref>{{cite web |title=White House Correspondents' Dinner shooting updates|url=https://abc30.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18971151/ |website=KFSN-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 }}</ref> ===Ontruiming=== Trump, wat aan die hooftafel op die verhoog gesit het terwyl Oz Pearlman 'n toertjie vir hom, sy vrou en Karoline Leavitt uitgevoer het, is ongeveer tien sekondes nadat die skote afgevuur is, deur geheime diensagente omring. Nadat gewapende wagte in taktiese toerusting met gewere op die verhoog verskyn het en sommige ander aanwesiges, insluitend Vance, ontruim is, is Trump van die verhoog af begelei en het kortliks in die proses geval. Baie van die ongeveer 2 600 aanwesiges het onder hul tafels skuiling gesoek.<ref>{{cite news |title=Trump holds press conference after shooting at White House Correspondents' Dinner |work=PBS |archive-date=26 April 2026 |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426021539/https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner }}</ref><ref name=GrynbaumNYT>{{cite news |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/04/26/business/media/white-house-correspondents-dinner-shooting.html|title=Confusion and Fright Inside the Washington Hilton Ballroom |last=Grynbaum |first=Michael M. |date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=WATCH LIVE: Trump attends White House Correspondents' Dinner for the 1st time as president |work=PBS on Youtube |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426000415/https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |date=25 April 2026 |archive-date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Oz Pearlman reveals what was on that notepad at White House press event |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2026/04/26/oz-pearlman-white-house-press-dinner-trick-notepad/89810617007/ |work=USA Today |date=26 April 2026 |last=Naugle |first=Wendy}}</ref> UFC se uitvoerende hoof, Dana White, was teenwoordig en beweer dat hy die bevele van die owerhede om "af te klim" geïgnoreer het.<ref>{{Cite web |last1=King |first1=Nolan |title=Dana White gives account of White House Correspondents' Dinner chaos: 'It was f*cking awesome' |url=https://mmajunkie.usatoday.com/story/sports/ufc/2026/04/25/white-house-correspondents-dana-white-reaction-donald-trump-shooter/89804788007/ |access-date=April 26, 2026 |website=MMA Junkie |language=en-US |date=26 April 2026 |last2=Aversa |first2=Ralphie |place=Washington}}</ref> Die adjunk-stafhoof van die Withuis, Dan Scavino<ref>{{Cite web |last=Rumpf |first=Sarah |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Dan Scavino Tries and Fails to Start 'USA! USA!' Chant Right After WHCA Dinner Shooting — Gets Shushed by Attendees |url=https://www.mediaite.com/online/trump-adviser-dan-scavino-tries-and-fails-to-start-usa-usa-chant-right-after-whca-dinner-shooting-gets-shushed-by-attendees/ |access-date=26 April 2026 |website=Mediaite |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Tries — And Fails — To Hype Up Crowd In Awkward Post-Shooting Move |url=https://www.yahoo.com/news/articles/trump-adviser-tries-fails-hype-155956951.html |access-date=26 April 2026 |work=HuffPost |language=en-US |last=Blanchet |first=Ben |via=Yahoo News}}</ref> het onsuksesvol probeer om 'n "V-S-A!"-gesang te begin terwyl Trump uitgebegelei is en ander binne die balsaal begin film het.<ref>{{Cite magazine |last=McLaughlin |first=Aidan |date=25 April 2026 |title=Donald Trump Rushed Out of White House Correspondents' Dinner After Shots Fired |url=https://www.vanityfair.com/news/story/trump-rushed-out-white-house-correspondents-dinner |access-date=25 April 2026 |magazine=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> Eerste Dame Melania Trump, visepresident Vance, die perssekretaris van die Withuis, Leavitt, en ander kabinetslede is ook uit die balsaal ontruim en na veilige wagareas binne die hotel verskuif.<ref>{{cite magazine |last=Patten |first=Dominic |date=26 April 2026 |title=Shots Fired At White House Correspondents Dinner, Trump Evacuated, Guests On The Floor |url=https://deadline.com/2026/04/trump-shots-fired-white-house-correspondents-dinner-1236872282/ |access-date=26 April 2026 |magazine=Deadline }}</ref><ref name=":1" /> Verskeie lede van die Kongres is gesien hoe hulle die geleentheid te voet verlaat, insluitend senator Sheldon Whitehouse (D-RI) en verteenwoordiger Jared Moskowitz (D-FL).<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Trump het binne die hotel in 'n veilige area gebly terwyl amptenare die situasie beoordeel het. Hy het die Washington Hilton omstreeks 21:45 EDT verlaat vir die Withuis nadat wetstoepassing versoek het dat alle aanwesiges die lokaal verlaat.<ref name="nyt-live-sus-detained">{{cite news |title=Suspect Detained After Gunfire at Dinner Attended by Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/25/us/trump-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026}}</ref> Onder die aanwesiges is [[Charlie Kirk]] se weduwee, Erika, in trane weggevoer.<ref>{{cite news |url=https://bbc.com/news/live/c1je28p42ret?post=asset%3Ad293cd7d-e89a-4253-b4e5-bc71559b0d12#post |title=White House Correspondents' Association board member describes scene |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> ===Verdagte=== 'n Verdagte is naby die skermarea buite die banketsaal in hegtenis geneem.<ref name="nyt-live-sus-detained" /> Die Verenigde State se Geheime Diens het die voorval in 'n verklaring bevestig en gesê dat hulle 'n skietvoorval naby die hoofmagnetometerskermarea ondersoek in samewerking met die Metropolitaanse Polisiedepartement.<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Die verdagte het 'n haelgeweer, [[handwapen]] en [[mes]]se gedra.<ref name=":3" /> Volgens die Amerikaanse prokureur Jeanine Pirro, wat tydens die skietery by die ete teenwoordig was, sal hy voorlopig aangekla word van "die gebruik van 'n vuurwapen tydens 'n [[geweld]]smisdaad, en aanranding op 'n federale beampte met 'n gevaarlike wapen", maar het gesê dat ander aanklagte later ingedien kan word.<ref name="APNewsLive">{{cite news |title=Live updates: Trump unharmed after shooting incident outside the White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner |editor-last=Yee |editor-first=Curtis |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026}}</ref><ref name=":5" /><ref name="CBS" /> Op 27 April is Allen aangekla van die poging tot moord op president Donald Trump.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Accused media gala shooter charged with attempt to assassinate Trump |url=https://www.euronews.com/2026/04/27/man-charged-with-attempted-assassination-of-trump-in-white-house-correspondents-dinner-sho |access-date=27 April 2026 |website=euronews |language=en|last=Blackburn|first=Gavin}}</ref> Die interim-polisiehoof van Washington, D.C., Jeffery Carroll, het gesê die verdagte is hospitaal toe geneem vir 'n enkele kniebesering, ten spyte daarvan dat hy nie deur geweervuur getref is nie, en dat ondersoekbeamptes glo dat hy as gas in die hotel gebly het.<ref name="APNewsLive" /> [[Lêer:Driver's License Photo of Cole Tomas Allen.jpg|duimnael|Cole Tomas Allen se rybewysfoto.]] Alhoewel die FBI die verdagte nie amptelik by naam genoem het nie, het twee wetstoepassingsbeamptes met nuusagentskappe gepraat en hom as Cole Tomas Allen (gebore 11 April 1995), 'n tutor, [[videospeletjie]]-ontwikkelaar en [[Meganiese ingenieurswese|meganiese ingenieur]]<ref>{{Cite news |last=Winton |first=Richard |last6=Email |last7=X |last8=Email |date=26 April 2026 |title=What we know about Cole Tomas Allen, Torrance teacher suspected in D.C. shooting |url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |access-date=26 April 2026 |work=[[Los Angeles Times]] |language=en-US |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427011718/https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |url-status=live }}</ref> van Torrance, Kalifornië, genoem.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=wm4s6Jhb1LU |title=Confusion and panic at Washington gala |date=26 April 2026 |work=AFP News Agency |access-date=26 April 2026 |quote= Die vermeende gewapende man, deur Amerikaanse media geïdentifiseer as die 31-jarige Cole Tomas [...] Die FBI het nie bevestig dat hy die skieter was nie.|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Tucker |first2=Eric |date=26 April 2026 |title=As it happened: When shots were fired outside the White House correspondents' dinner § Shooting suspect identified |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c7b4-d837-a3dd-efff56460000 |access-date=27 April 2026 |work=AP News |language=en |quote=The shooting suspect was identified as Cole Tomas Allen, 31, of Torrance, California, two law enforcement officials told the AP.}}</ref> Trump het beelde op Truth Social van Allen geplaas na sy inhegtenisneming, waar hy sonder 'n hemp op die grond lê, met sy hande agter sy rug geboei, en omring word deur Geheime Diensagente.<ref name=":4">{{Cite news |last=Lukiv |first=Jaroslav |date=26 April 2026 |title=Cole Tomas Allen: Suspected gunman at Washington press dinner identified as 31-year-old Californian |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr717nglye0o |access-date=26 April 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Die twee wetstoepassingsbeamptes wat met nuusagentskappe gepraat het, het verklaar dat Allen vir C2 Education, 'n tutorfirma in Torrance, gewerk het en in Desember 2024 'n "Onderwyser van die Maand"-toekenning van die maatskappy ontvang het.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /> Volgens rekords van die Federale Verkiesingskommissie het Allen $25 aan 'n [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] PAC, ActBlue, geskenk vir [[Kamala Harris]] se presidensiële veldtog in Oktober 2024.<ref name=":5">{{cite news |title=White House Correspondents' Dinner shooting suspect worked as California teacher |url=https://www.cnn.com/2026/04/26/us/white-house-correspondents-dinner-shooter-teacher-invs |work=[[CNN]] |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last1=Tolan |first1=Casey |last2=Holmes |first2=Kristen |last3=Lybrand |first3=Holmes |last4=Lah |first4=Kyung}}</ref><ref name="CBS" /> Allen woon sedert November 2010 in die Groter [[Los Angeles]]-gebied, insluitend Torrance, San Gabriel, [[Pasadena, Kalifornië|Pasadena]] en Suid-Pasadena.<ref name="Pasadena">{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Caltech Graduate Charged in White House Correspondents’ Dinner Shooting|url=https://pasadenanow.com/main/caltech-graduate-charged-in-white-house-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=PasadenaNow|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=What we know about the suspect in shooting at White House Correspondents' Dinner|url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-shooting-suspect-cole-allen/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref> [[Lêer:April 2026 WH correspondents suspect 01.jpg|duimnael|Kort na die skietery het president Donald Trump 'n foto op Truth Social geplaas van die inhegtenisneming van Cole Tomas Allen.]] Familielede is deur ondersoekbeamptes ondervra en agente van die Geheime Diens het gesê dat Allen "radikale stellings gemaak het en dat hy voortdurend na 'n plan verwys het om 'iets' te doen om die probleme met vandag se wêreld op te los", dat hy deel was van 'n groep genaamd "The Wide Awakes", No Kings-protesoptogte in [[Kalifornië]] bygewoon het en gereeld na 'n skietbaan sou gaan om met vuurwapens te oefen.<ref name="CBS" /> Allen se suster wat in Rockville, [[Maryland]] woon, het ook aan wetstoepassing geantwoord dat Allen twee handwapens en 'n haelgeweer gekoop het, wat hy sonder hul medewete by hul ouers se huis gebêre het.<ref name="WTTG">{{cite web |title=Family warnings, weapons details emerge in White House dinner shooting|url=https://www.fox5dc.com/news/family-warnings-weapons-details-emerge-white-house-dinner-shooting|website=WTTG |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> Voor die skietery het Allen se broer wat in New London, [[Connecticut]] woon, die New London-polisiedepartement in kennis gestel van die beweerde manifes wat hy aan sy familielede gestuur het.<ref name="WVIT">{{cite web |title=Suspect's brother notified New London police after White House Correspondents' Dinner gunfire|url=https://www.nbcconnecticut.com/news/local/new-london-police/3729701/|website=WVIT |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Haake|first=Garrett}}</ref><ref name="FOX11">{{cite web |title=Live updates: Cole Allen, accused WHCA gunman, had manifesto targeting Trump, top officials |url=https://www.foxla.com/news/cole-allen-whca-dinner-shooting-suspect |website=KTTV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Miller |first=Heather}}</ref> Die amptenaar het die skrywe gekarakteriseer as 'n vertoon van anti-Trump-sentiment en beskryf sy teikens as administrasiebeamptes, en nie gaste of hotelwerknemers nie.<ref name="WVIT" /> Volgens die amptenaar vra Allen om verskoning aan familie en vriende in sy skrywe, en sê dat hy nie vergifnis verwag nie.<ref name="WVIT" /> Die New London-polisie het hul saak onmiddellik daarna aan federale wetstoepassing oorhandig.<ref name="WVIT" /> Na die voorval het beide FBI-agente en die Torrance-polisiedepartement deur Allen se Gramercylaan-huis in die Old Torrance-woonbuurt geswerm, insluitend die gebruik van taktiese toerusting en gepantserde voertuie.<ref name="ABC7LA">{{cite web |title=What we know about the SoCal man ID'd as suspect in White House Correspondents' Dinner shooting |url=https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |website=KABC-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426211540/https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |url-status=live }}</ref> Waarnemende Amerikaanse prokureur-generaal Todd Blanche het geantwoord dat Allen op 21 April aan boord van Amtrak gegaan het en twee van hul roetes geneem het, die Southwest Chief van Los Angeles na Chicago en die Floridian van Chicago na Washington, voordat hy op 24 April as gas by die hotel ingeboek het.<ref name="KTLA">{{cite web |title=Neighbor of suspected White House Correspondents' Dinner shooter says his parents are 'very solid' |url=https://ktla.com/news/local-news/neighbor-of-suspected-white-house-correspondents-dinner-shooter-says-his-parents-are-very-solid/ |website=KTLA |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> 'n Manifes wat na bewering die verdagte se leesstuk is, lui gedeeltelik:<ref name=BraunGuardian>{{cite news |last=Braun |first=Sam |work=[[The Guardian]] |date=April 26, 2026 |title=Anti-Trump sentiment being examined as motive for White House press dinner shooting |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/26/white-house-press-dinner-shooting-motive}}</ref> “Ek is 'n burger van die Verenigde State van Amerika. Wat my verteenwoordigers doen, weerspieël my. En ek is nie meer bereid om toe te laat dat 'n pedofiel, verkragter en verraaier my hande met sy misdade bedek nie... Om die ander wang te draai wanneer *iemand anders* onderdruk word, is nie Christelike gedrag nie; dit is medepligtigheid aan die onderdrukker se misdade." Die manifes noem nie Trump nie, maar lys onder sy griewe die federale regering se aanvalle op wat dit beweer het dwelmbote in die [[Stille Oseaan]] 'n paar maande tevore was.<ref name=BraunGuardian /> Dit het ook die sekuriteit by die hotel gekritiseer en gesê: "wat de hel doen die Geheime Diens?... Geen verdomde sekuriteit nie. Nie in vervoer nie. Nie in die hotel nie. Nie in die geleentheid nie." CBS News het opgemerk dat omdat die Washington Hilton 'n "funksionele hotel met talle openbare ruimtes tydens die aandete" was, slegs die areas waar die aandete plaasgevind het, deur die Geheime Diens beveilig is.<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Jennifer |last2=Schecter |first2=Anna |last3=Sganga |first3=Nicole |date=26 April 2026 |title=The White House Correspondents' Dinner suspect sent a "manifesto" to his family. CBS News reviewed what's in it. |url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-suspect-manifesto-details/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump says shooting suspect wrote anti-Christian manifesto |url=https://www.rte.ie/news/us/2026/0426/1570231-trump-correspondents-dinner/ |access-date=27 April 2026 |work=RTÉ}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2026]] 7ij6chzu88wnec5mzgc1ebotxiap4ya 2900515 2900514 2026-05-01T18:49:32Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Withuis-korrespondente aandete-skietery in 2026]] na [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] geskuif: Taal 2900514 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sekuriteisvoorval naby Donald Trump |location=Washington Hilton Washington, D.C., [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=25 April 2026 |time=8:34 nm. <ref name="time">{{cite news |title=How the White House Correspondents' Dinner shooting unfolded |url=https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |work=CBS News |date=April 26, 2026 |access-date=27 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426145616/https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |url-status=live }}</ref> |target= Senior VSA regeringslui |type=beweerde [[sluipmoord]]poging |image= Hilton Washington - view from T Street.JPG |image_size=220 |alt= |caption= Die Withuis-korrespondente-ete was by die Washington Hilton-hotel gehou, hier in 2010 gesien. |weapon= 12-boor Mossberg Maverick 88 pomp-aksie haelgeweer * .38 Super Armscor Precision semi-outomatiese handwapen * Verskeie messe<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-suspect-white-house-correspondents-dinner-cole-thomas-allen-rcna342146|title=Suspect in White House Correspondents' dinner shooting wrote of targeting Trump administration|publisher=NBC News|date=25 April 2026}}</ref>}} Op die aand van [[25 April]] [[2026]] is geweerskote afgevuur naby die hoofsekuriteitsondersoekarea vir die jaarlikse Withuis-korrespondente-ete by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]] President [[Donald Trump]], Eerste Dame [[Melania Trump]], Visepresident [[JD Vance]], en lede van die kabinet is deur die Geheime Diens ontruim. Dit was die eerste Withuis-korrespondente-ete wat Trump as 'n sittende president bygewoon het.<ref name="Reuters-manifesto">{{cite news |last1=Erickson |first1=Bo |last2=Hunnicutt |first2=Trevor |title=Suspect in White House press dinner shooting wrote anti-Christian manifesto, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-was-likely-target-shooting-white-house-correspondents-dinner-us-official-2026-04-26/ |work=Reuters |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> Wetstoepassingsbeamptes het die verdagte geïdentifiseer as Cole Tomas Allen, wat naby die ondersoekarea buite die banketsaal in hegtenis geneem is. Een beampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref; geen ander beserings is aangemeld nie.<ref name="AP-writings">{{cite news |last1=Tucker |first1=Eric |last2=Durkin Richer |first2=Alanna |last3=Balsamo |first3=Michael |title=DC gala shooting suspect aired grievances against Trump in writings to family |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-gunman-3cd1911ecc8a4f7d208ba5eb071fc715 |work=Associated Press |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> 'n Manifes wat amptenare aan Allen toegeskryf het, het die beleid van die Trump-administrasie gekritiseer, na homself verwys as die "Vriendelike Federale Sluipmoordenaar", en voorgestel dat hy van plan was om mense wat met die administrasie verbind is, te teiken, en geskryf: "Ek is nie meer bereid om 'n [[pedofiel]], [[verkragter]] en verraaier toe te laat om my hande met sy misdade te bedek nie".<ref name="Reuters-manifesto" /><ref name="AP-writings" /> Joernaliste en kommentators het die skietery bespreek in die konteks van onlangse politieke geweld in die Verenigde State, insluitend vorige sluipmoordpogings teen Trump en dreigemente of aanvalle waarby ander openbare amptenare en politieke figure betrokke was.<ref name="Reuters-manifesto" /> ==Agtergrond== Die Withuis Korrespondentevereniging (WHCA) hou 'n jaarlikse dinee in Washington, D.C., wat tradisioneel bygewoon word deur die sittende president, lede van die pers en ander hoogwaardigheidsbekleërs. Die 2026-dinee, wat by die Washington Hilton gehou is, was die eerste sodanige geleentheid wat deur Trump tydens sy presidentskappe bygewoon is; hy het geweier om dit tydens sy eerste termyn by te woon.<ref>{{cite news |last1=McCreesh |first1=Shawn |title=Trump to Dine With Reporters He's Been Roasting All Week |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/trump-white-house-correspondents-dinner.html |access-date=25 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026 }}</ref> Die 2026-dinee het die mentalis Oz Pearlman as die bekende kunstenaar vertoon. Die geleentheid het ongeveer 2 600 deelnemers gelok, insluitend senior administrasiebeamptes soos visepresident Vance, direkteur van die Federale Buro vir Ondersoek (FBI), Kash Patel, minister van gesondheid en menslike dienste, Robert F. Kennedy Jr., minister van buitelandse sake, [[Marco Rubio]], en administrateur van die Omgewingsbeskermingsagentskap (EPA), Lee Zeldin.<ref name=":1">{{cite news |title=Trump rushed off stage after shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/live-news/trump-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> Voormalige [[FBI]]-adjunkdirekteur [[Andrew McCabe]] het gesê dat sekuriteit by die geleentheid "amper op die vlak van 'n nasionale veiligheidsgeleentheid" was, gegewe die konsentrasie van senior regeringsamptenare op een plek, ten spyte van die feit dat die hoogste sekuriteitsvlak nie vir die geleentheid ingeroep is nie. Hy het gesê dat 'n waarskynlike massiewe koördinering tussen die Geheime Diens en vennootagentskappe vooraf gereël is.<ref name=":1" /> Die Associated Press het opgemerk dat die voorportaal van die Washington Hilton gereeld oop bly vir ander gaste tydens die aandete, en dat sekuriteit en sifting tipies nader aan die balsaal self geleë is.<ref name="APNews1">{{cite news |title=Trump unharmed after shooting incident at White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-first-amendment-a0a2446832e8596e66c6fccb8426c8aa |last1=Kim |last2=Madhani |last3=Binkley |last4=Richer |last5=Bauder |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |first1=Seung Min |first2=Aamer |first3=Collin |first4=Alanna Durkin |first5=David}}</ref> Die Associated Press het ook opgemerk dat Trump se omstrede verhouding met joernaliste is; voor die aandete het vyfhonderd joernaliste 'n petisie onderteken wat die WHCA aanspoor om Trump se "pogings om persvryheid te vertrap" teen te staan. WHCA-president Weijia Jiang het van haar kant gesê: "Ek dink nie mense besef hoe nou ons met die Withuis saamwerk nie". Onder die betogers buite die geleentheid het een 'n plakkaat opgehou wat gesê het: "[[Joernalistiek]] is dood."<ref name=APNews1 /> In 1981 het John Hinckley jr. probeer om [[Ronald Reagan]] by die ingang van dieselfde hotel te vermoor.<ref>{{cite news |url=https://www.cbsnews.com/news/washington-hilton-history-role-presidency-white-house-correspondents-dinner/ |title=The Washington Hilton's decades-long history with D.C. politics |date=April 26, 2025 |work=CBS News |access-date=26 April 2025|last=Garrett|first=Major|}}</ref><ref name="SeisdedosPaís">{{cite news|url=https://english.elpais.com/usa/2026-04-26/from-kennedy-to-reagan-and-now-for-a-third-time-trump-a-history-of-political-violence-in-the-united-states.html|first=Iker|last=Seisdedos|work=El País|date=2026-04-26|title=From Kennedy to Reagan and now, for a third time, Trump: A history of political violence in the United States|access-date=26 April 2025}}</ref> ==Insident== ===Skietery=== [[Lêer:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm|duimnael|CCTV-beeldmateriaal van die verdagte wat die veilige area naby die balsaal binnegaan.]] Omstreeks 20:34 EDT,<ref name="time" /> is die verdagte deur sekuriteit naby die hoofmetaalverklikker-siftingsarea van die Washington Hilton gekonfronteer; aandete is binne die hoofbalsaal bedien. Hy het verby die sekuriteitskontrolepunt gehardloop en ten minste een skoot afgevuur. Hy is agternagesit en daarna aangekeer.<ref name=":3">{{Cite news |last1=Barrett |first1=Devlin |last2=Haberman |first2=Maggie |date=26 April 2026 |title=Gunman Was Tackled by Law Enforcement Near Correspondents' Dinner Security Checkpoint |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/suspect-correspondents-dinner-details.html |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Verskeie Amerikaanse Geheime Diensagente het "skote afgevuur" binne die lokaal geskree, volgens mediaberigte.<ref>{{cite news |last=Iyer |first=Kaanita |date=26 April 2026 |title=Trump rushed off stage after possible shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/trump-rushed-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> [[CNN]]-aanbieder Wolf Blitzer, wat destyds buite die hoofbalsaal was, het berig dat hy slegs 'n paar voet van die gewapende man af was toe die skote afgevuur is. Blitzer het die skieter beskryf asof hy ten minste ses keer iets afgevuur het wat gelyk het na "'n baie ernstige wapen" voordat hy deur die polisie getakel en op die grond gebring is. Blitzer is deur beamptes na veiligheid in 'n nabygeleë badkamer begelei.<ref name=":1" /> Die Geheime Diens het die verdagte gekeer om die balsaal binne te gaan en hy is op die toneel in hegtenis geneem.<ref>{{Cite news |last1=Yeung |first1=Tinshui |last2=Bosotti |first2=Rorey |date=2026-04-26 |title=Trump unhurt and suspect in custody after shots fired at White House correspondents' dinner – follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c1je28p42ret |access-date=2026-04-26 |work=[[BBC News]] |language=}}</ref> Een wetstoepassingsbeampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref, maar sal na verwagting herstel.<ref>{{cite news |title=JUST IN: Officer shot in bullet-resistant vest at correspondents' dinner but is expected to be OK, law enforcement official says |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c77b-dbb7-a79f-d7ff81990000 |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 }}</ref> Die gewapende man het 'n enkele kniebesering opgedoen as gevolg van die aanval, waarvoor hy na 'n nabygeleë hospitaal geneem is vir behandeling.<ref>{{cite web |title=White House Correspondents' Dinner shooting updates|url=https://abc30.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18971151/ |website=KFSN-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 }}</ref> ===Ontruiming=== Trump, wat aan die hooftafel op die verhoog gesit het terwyl Oz Pearlman 'n toertjie vir hom, sy vrou en Karoline Leavitt uitgevoer het, is ongeveer tien sekondes nadat die skote afgevuur is, deur geheime diensagente omring. Nadat gewapende wagte in taktiese toerusting met gewere op die verhoog verskyn het en sommige ander aanwesiges, insluitend Vance, ontruim is, is Trump van die verhoog af begelei en het kortliks in die proses geval. Baie van die ongeveer 2 600 aanwesiges het onder hul tafels skuiling gesoek.<ref>{{cite news |title=Trump holds press conference after shooting at White House Correspondents' Dinner |work=PBS |archive-date=26 April 2026 |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426021539/https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner }}</ref><ref name=GrynbaumNYT>{{cite news |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/04/26/business/media/white-house-correspondents-dinner-shooting.html|title=Confusion and Fright Inside the Washington Hilton Ballroom |last=Grynbaum |first=Michael M. |date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=WATCH LIVE: Trump attends White House Correspondents' Dinner for the 1st time as president |work=PBS on Youtube |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426000415/https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |date=25 April 2026 |archive-date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Oz Pearlman reveals what was on that notepad at White House press event |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2026/04/26/oz-pearlman-white-house-press-dinner-trick-notepad/89810617007/ |work=USA Today |date=26 April 2026 |last=Naugle |first=Wendy}}</ref> UFC se uitvoerende hoof, Dana White, was teenwoordig en beweer dat hy die bevele van die owerhede om "af te klim" geïgnoreer het.<ref>{{Cite web |last1=King |first1=Nolan |title=Dana White gives account of White House Correspondents' Dinner chaos: 'It was f*cking awesome' |url=https://mmajunkie.usatoday.com/story/sports/ufc/2026/04/25/white-house-correspondents-dana-white-reaction-donald-trump-shooter/89804788007/ |access-date=April 26, 2026 |website=MMA Junkie |language=en-US |date=26 April 2026 |last2=Aversa |first2=Ralphie |place=Washington}}</ref> Die adjunk-stafhoof van die Withuis, Dan Scavino<ref>{{Cite web |last=Rumpf |first=Sarah |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Dan Scavino Tries and Fails to Start 'USA! USA!' Chant Right After WHCA Dinner Shooting — Gets Shushed by Attendees |url=https://www.mediaite.com/online/trump-adviser-dan-scavino-tries-and-fails-to-start-usa-usa-chant-right-after-whca-dinner-shooting-gets-shushed-by-attendees/ |access-date=26 April 2026 |website=Mediaite |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Tries — And Fails — To Hype Up Crowd In Awkward Post-Shooting Move |url=https://www.yahoo.com/news/articles/trump-adviser-tries-fails-hype-155956951.html |access-date=26 April 2026 |work=HuffPost |language=en-US |last=Blanchet |first=Ben |via=Yahoo News}}</ref> het onsuksesvol probeer om 'n "V-S-A!"-gesang te begin terwyl Trump uitgebegelei is en ander binne die balsaal begin film het.<ref>{{Cite magazine |last=McLaughlin |first=Aidan |date=25 April 2026 |title=Donald Trump Rushed Out of White House Correspondents' Dinner After Shots Fired |url=https://www.vanityfair.com/news/story/trump-rushed-out-white-house-correspondents-dinner |access-date=25 April 2026 |magazine=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> Eerste Dame Melania Trump, visepresident Vance, die perssekretaris van die Withuis, Leavitt, en ander kabinetslede is ook uit die balsaal ontruim en na veilige wagareas binne die hotel verskuif.<ref>{{cite magazine |last=Patten |first=Dominic |date=26 April 2026 |title=Shots Fired At White House Correspondents Dinner, Trump Evacuated, Guests On The Floor |url=https://deadline.com/2026/04/trump-shots-fired-white-house-correspondents-dinner-1236872282/ |access-date=26 April 2026 |magazine=Deadline }}</ref><ref name=":1" /> Verskeie lede van die Kongres is gesien hoe hulle die geleentheid te voet verlaat, insluitend senator Sheldon Whitehouse (D-RI) en verteenwoordiger Jared Moskowitz (D-FL).<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Trump het binne die hotel in 'n veilige area gebly terwyl amptenare die situasie beoordeel het. Hy het die Washington Hilton omstreeks 21:45 EDT verlaat vir die Withuis nadat wetstoepassing versoek het dat alle aanwesiges die lokaal verlaat.<ref name="nyt-live-sus-detained">{{cite news |title=Suspect Detained After Gunfire at Dinner Attended by Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/25/us/trump-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026}}</ref> Onder die aanwesiges is [[Charlie Kirk]] se weduwee, Erika, in trane weggevoer.<ref>{{cite news |url=https://bbc.com/news/live/c1je28p42ret?post=asset%3Ad293cd7d-e89a-4253-b4e5-bc71559b0d12#post |title=White House Correspondents' Association board member describes scene |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> ===Verdagte=== 'n Verdagte is naby die skermarea buite die banketsaal in hegtenis geneem.<ref name="nyt-live-sus-detained" /> Die Verenigde State se Geheime Diens het die voorval in 'n verklaring bevestig en gesê dat hulle 'n skietvoorval naby die hoofmagnetometerskermarea ondersoek in samewerking met die Metropolitaanse Polisiedepartement.<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Die verdagte het 'n haelgeweer, [[handwapen]] en [[mes]]se gedra.<ref name=":3" /> Volgens die Amerikaanse prokureur Jeanine Pirro, wat tydens die skietery by die ete teenwoordig was, sal hy voorlopig aangekla word van "die gebruik van 'n vuurwapen tydens 'n [[geweld]]smisdaad, en aanranding op 'n federale beampte met 'n gevaarlike wapen", maar het gesê dat ander aanklagte later ingedien kan word.<ref name="APNewsLive">{{cite news |title=Live updates: Trump unharmed after shooting incident outside the White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner |editor-last=Yee |editor-first=Curtis |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026}}</ref><ref name=":5" /><ref name="CBS" /> Op 27 April is Allen aangekla van die poging tot moord op president Donald Trump.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Accused media gala shooter charged with attempt to assassinate Trump |url=https://www.euronews.com/2026/04/27/man-charged-with-attempted-assassination-of-trump-in-white-house-correspondents-dinner-sho |access-date=27 April 2026 |website=euronews |language=en|last=Blackburn|first=Gavin}}</ref> Die interim-polisiehoof van Washington, D.C., Jeffery Carroll, het gesê die verdagte is hospitaal toe geneem vir 'n enkele kniebesering, ten spyte daarvan dat hy nie deur geweervuur getref is nie, en dat ondersoekbeamptes glo dat hy as gas in die hotel gebly het.<ref name="APNewsLive" /> [[Lêer:Driver's License Photo of Cole Tomas Allen.jpg|duimnael|Cole Tomas Allen se rybewysfoto.]] Alhoewel die FBI die verdagte nie amptelik by naam genoem het nie, het twee wetstoepassingsbeamptes met nuusagentskappe gepraat en hom as Cole Tomas Allen (gebore 11 April 1995), 'n tutor, [[videospeletjie]]-ontwikkelaar en [[Meganiese ingenieurswese|meganiese ingenieur]]<ref>{{Cite news |last=Winton |first=Richard |last6=Email |last7=X |last8=Email |date=26 April 2026 |title=What we know about Cole Tomas Allen, Torrance teacher suspected in D.C. shooting |url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |access-date=26 April 2026 |work=[[Los Angeles Times]] |language=en-US |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427011718/https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |url-status=live }}</ref> van Torrance, Kalifornië, genoem.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=wm4s6Jhb1LU |title=Confusion and panic at Washington gala |date=26 April 2026 |work=AFP News Agency |access-date=26 April 2026 |quote= Die vermeende gewapende man, deur Amerikaanse media geïdentifiseer as die 31-jarige Cole Tomas [...] Die FBI het nie bevestig dat hy die skieter was nie.|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Tucker |first2=Eric |date=26 April 2026 |title=As it happened: When shots were fired outside the White House correspondents' dinner § Shooting suspect identified |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c7b4-d837-a3dd-efff56460000 |access-date=27 April 2026 |work=AP News |language=en |quote=The shooting suspect was identified as Cole Tomas Allen, 31, of Torrance, California, two law enforcement officials told the AP.}}</ref> Trump het beelde op Truth Social van Allen geplaas na sy inhegtenisneming, waar hy sonder 'n hemp op die grond lê, met sy hande agter sy rug geboei, en omring word deur Geheime Diensagente.<ref name=":4">{{Cite news |last=Lukiv |first=Jaroslav |date=26 April 2026 |title=Cole Tomas Allen: Suspected gunman at Washington press dinner identified as 31-year-old Californian |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr717nglye0o |access-date=26 April 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Die twee wetstoepassingsbeamptes wat met nuusagentskappe gepraat het, het verklaar dat Allen vir C2 Education, 'n tutorfirma in Torrance, gewerk het en in Desember 2024 'n "Onderwyser van die Maand"-toekenning van die maatskappy ontvang het.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /> Volgens rekords van die Federale Verkiesingskommissie het Allen $25 aan 'n [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] PAC, ActBlue, geskenk vir [[Kamala Harris]] se presidensiële veldtog in Oktober 2024.<ref name=":5">{{cite news |title=White House Correspondents' Dinner shooting suspect worked as California teacher |url=https://www.cnn.com/2026/04/26/us/white-house-correspondents-dinner-shooter-teacher-invs |work=[[CNN]] |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last1=Tolan |first1=Casey |last2=Holmes |first2=Kristen |last3=Lybrand |first3=Holmes |last4=Lah |first4=Kyung}}</ref><ref name="CBS" /> Allen woon sedert November 2010 in die Groter [[Los Angeles]]-gebied, insluitend Torrance, San Gabriel, [[Pasadena, Kalifornië|Pasadena]] en Suid-Pasadena.<ref name="Pasadena">{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Caltech Graduate Charged in White House Correspondents’ Dinner Shooting|url=https://pasadenanow.com/main/caltech-graduate-charged-in-white-house-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=PasadenaNow|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=What we know about the suspect in shooting at White House Correspondents' Dinner|url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-shooting-suspect-cole-allen/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref> [[Lêer:April 2026 WH correspondents suspect 01.jpg|duimnael|Kort na die skietery het president Donald Trump 'n foto op Truth Social geplaas van die inhegtenisneming van Cole Tomas Allen.]] Familielede is deur ondersoekbeamptes ondervra en agente van die Geheime Diens het gesê dat Allen "radikale stellings gemaak het en dat hy voortdurend na 'n plan verwys het om 'iets' te doen om die probleme met vandag se wêreld op te los", dat hy deel was van 'n groep genaamd "The Wide Awakes", No Kings-protesoptogte in [[Kalifornië]] bygewoon het en gereeld na 'n skietbaan sou gaan om met vuurwapens te oefen.<ref name="CBS" /> Allen se suster wat in Rockville, [[Maryland]] woon, het ook aan wetstoepassing geantwoord dat Allen twee handwapens en 'n haelgeweer gekoop het, wat hy sonder hul medewete by hul ouers se huis gebêre het.<ref name="WTTG">{{cite web |title=Family warnings, weapons details emerge in White House dinner shooting|url=https://www.fox5dc.com/news/family-warnings-weapons-details-emerge-white-house-dinner-shooting|website=WTTG |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> Voor die skietery het Allen se broer wat in New London, [[Connecticut]] woon, die New London-polisiedepartement in kennis gestel van die beweerde manifes wat hy aan sy familielede gestuur het.<ref name="WVIT">{{cite web |title=Suspect's brother notified New London police after White House Correspondents' Dinner gunfire|url=https://www.nbcconnecticut.com/news/local/new-london-police/3729701/|website=WVIT |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Haake|first=Garrett}}</ref><ref name="FOX11">{{cite web |title=Live updates: Cole Allen, accused WHCA gunman, had manifesto targeting Trump, top officials |url=https://www.foxla.com/news/cole-allen-whca-dinner-shooting-suspect |website=KTTV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Miller |first=Heather}}</ref> Die amptenaar het die skrywe gekarakteriseer as 'n vertoon van anti-Trump-sentiment en beskryf sy teikens as administrasiebeamptes, en nie gaste of hotelwerknemers nie.<ref name="WVIT" /> Volgens die amptenaar vra Allen om verskoning aan familie en vriende in sy skrywe, en sê dat hy nie vergifnis verwag nie.<ref name="WVIT" /> Die New London-polisie het hul saak onmiddellik daarna aan federale wetstoepassing oorhandig.<ref name="WVIT" /> Na die voorval het beide FBI-agente en die Torrance-polisiedepartement deur Allen se Gramercylaan-huis in die Old Torrance-woonbuurt geswerm, insluitend die gebruik van taktiese toerusting en gepantserde voertuie.<ref name="ABC7LA">{{cite web |title=What we know about the SoCal man ID'd as suspect in White House Correspondents' Dinner shooting |url=https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |website=KABC-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426211540/https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |url-status=live }}</ref> Waarnemende Amerikaanse prokureur-generaal Todd Blanche het geantwoord dat Allen op 21 April aan boord van Amtrak gegaan het en twee van hul roetes geneem het, die Southwest Chief van Los Angeles na Chicago en die Floridian van Chicago na Washington, voordat hy op 24 April as gas by die hotel ingeboek het.<ref name="KTLA">{{cite web |title=Neighbor of suspected White House Correspondents' Dinner shooter says his parents are 'very solid' |url=https://ktla.com/news/local-news/neighbor-of-suspected-white-house-correspondents-dinner-shooter-says-his-parents-are-very-solid/ |website=KTLA |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> 'n Manifes wat na bewering die verdagte se leesstuk is, lui gedeeltelik:<ref name=BraunGuardian>{{cite news |last=Braun |first=Sam |work=[[The Guardian]] |date=April 26, 2026 |title=Anti-Trump sentiment being examined as motive for White House press dinner shooting |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/26/white-house-press-dinner-shooting-motive}}</ref> “Ek is 'n burger van die Verenigde State van Amerika. Wat my verteenwoordigers doen, weerspieël my. En ek is nie meer bereid om toe te laat dat 'n pedofiel, verkragter en verraaier my hande met sy misdade bedek nie... Om die ander wang te draai wanneer *iemand anders* onderdruk word, is nie Christelike gedrag nie; dit is medepligtigheid aan die onderdrukker se misdade." Die manifes noem nie Trump nie, maar lys onder sy griewe die federale regering se aanvalle op wat dit beweer het dwelmbote in die [[Stille Oseaan]] 'n paar maande tevore was.<ref name=BraunGuardian /> Dit het ook die sekuriteit by die hotel gekritiseer en gesê: "wat de hel doen die Geheime Diens?... Geen verdomde sekuriteit nie. Nie in vervoer nie. Nie in die hotel nie. Nie in die geleentheid nie." CBS News het opgemerk dat omdat die Washington Hilton 'n "funksionele hotel met talle openbare ruimtes tydens die aandete" was, slegs die areas waar die aandete plaasgevind het, deur die Geheime Diens beveilig is.<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Jennifer |last2=Schecter |first2=Anna |last3=Sganga |first3=Nicole |date=26 April 2026 |title=The White House Correspondents' Dinner suspect sent a "manifesto" to his family. CBS News reviewed what's in it. |url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-suspect-manifesto-details/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump says shooting suspect wrote anti-Christian manifesto |url=https://www.rte.ie/news/us/2026/0426/1570231-trump-correspondents-dinner/ |access-date=27 April 2026 |work=RTÉ}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2026]] 7ij6chzu88wnec5mzgc1ebotxiap4ya 2900553 2900515 2026-05-01T20:56:45Z BurgertB 2401 Taal in inleiding verbeter 2900553 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sekuriteisvoorval naby Donald Trump |location=Washington Hilton Washington, D.C., [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=25 April 2026 |time=8:34 nm. <ref name="time">{{cite news |title=How the White House Correspondents' Dinner shooting unfolded |url=https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |work=CBS News |date=April 26, 2026 |access-date=27 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426145616/https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |url-status=live }}</ref> |target= Senior VSA regeringslui |type=beweerde [[sluipmoord]]poging |image= Hilton Washington - view from T Street.JPG |image_size=220 |alt= |caption= Die Withuis-korrespondente-ete was by die Washington Hilton-hotel gehou, hier in 2010 gesien. |weapon= 12-boor Mossberg Maverick 88 pomp-aksie haelgeweer * .38 Super Armscor Precision semi-outomatiese handwapen * Verskeie messe<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-suspect-white-house-correspondents-dinner-cole-thomas-allen-rcna342146|title=Suspect in White House Correspondents' dinner shooting wrote of targeting Trump administration|publisher=NBC News|date=25 April 2026}}</ref>}} Op die aand van [[25 April]] [[2026]] is geweerskote afgevuur naby die hoofsekuriteitsondersoekarea van die jaarlikse ete vir Withuiskorrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]] President [[Donald Trump]], die eerste dame, [[Melania Trump]], visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet is deur die geheime diens ontruim. Dit was die eerste ete vir Withuiskorrespondente wat Trump as 'n sittende president bygewoon het.<ref name="Reuters-manifesto">{{cite news |last1=Erickson |first1=Bo |last2=Hunnicutt |first2=Trevor |title=Suspect in White House press dinner shooting wrote anti-Christian manifesto, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-was-likely-target-shooting-white-house-correspondents-dinner-us-official-2026-04-26/ |work=Reuters |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> Wetstoepassingsbeamptes het die verdagte geïdentifiseer as Cole Tomas Allen, wat naby die ondersoekarea buite die banketsaal in hegtenis geneem is. Een beampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref; geen ander beserings is aangemeld nie.<ref name="AP-writings">{{cite news |last1=Tucker |first1=Eric |last2=Durkin Richer |first2=Alanna |last3=Balsamo |first3=Michael |title=DC gala shooting suspect aired grievances against Trump in writings to family |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-gunman-3cd1911ecc8a4f7d208ba5eb071fc715 |work=Associated Press |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> 'n Manifes wat amptenare aan Allen toegeskryf het, het die beleid van die Trump-administrasie gekritiseer, na homself verwys as die "Vriendelike Federale Sluipmoordenaar", en voorgestel dat hy van plan was om mense wat met die administrasie verbind is, te teiken, en geskryf: "Ek is nie meer bereid om 'n [[pedofiel]], [[verkragter]] en verraaier toe te laat om my hande met sy misdade te bedek nie".<ref name="Reuters-manifesto" /><ref name="AP-writings" /> Joernaliste en kommentators het die skietery bespreek in die konteks van onlangse politieke geweld in die Verenigde State, insluitend vorige sluipmoordpogings teen Trump en dreigemente of aanvalle waarby ander openbare amptenare en politieke figure betrokke was.<ref name="Reuters-manifesto" /> ==Agtergrond== Die Withuis Korrespondentevereniging (WHCA) hou 'n jaarlikse dinee in Washington, D.C., wat tradisioneel bygewoon word deur die sittende president, lede van die pers en ander hoogwaardigheidsbekleërs. Die 2026-dinee, wat by die Washington Hilton gehou is, was die eerste sodanige geleentheid wat deur Trump tydens sy presidentskappe bygewoon is; hy het geweier om dit tydens sy eerste termyn by te woon.<ref>{{cite news |last1=McCreesh |first1=Shawn |title=Trump to Dine With Reporters He's Been Roasting All Week |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/trump-white-house-correspondents-dinner.html |access-date=25 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026 }}</ref> Die 2026-dinee het die mentalis Oz Pearlman as die bekende kunstenaar vertoon. Die geleentheid het ongeveer 2 600 deelnemers gelok, insluitend senior administrasiebeamptes soos visepresident Vance, direkteur van die Federale Buro vir Ondersoek (FBI), Kash Patel, minister van gesondheid en menslike dienste, Robert F. Kennedy Jr., minister van buitelandse sake, [[Marco Rubio]], en administrateur van die Omgewingsbeskermingsagentskap (EPA), Lee Zeldin.<ref name=":1">{{cite news |title=Trump rushed off stage after shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/live-news/trump-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> Voormalige [[FBI]]-adjunkdirekteur [[Andrew McCabe]] het gesê dat sekuriteit by die geleentheid "amper op die vlak van 'n nasionale veiligheidsgeleentheid" was, gegewe die konsentrasie van senior regeringsamptenare op een plek, ten spyte van die feit dat die hoogste sekuriteitsvlak nie vir die geleentheid ingeroep is nie. Hy het gesê dat 'n waarskynlike massiewe koördinering tussen die Geheime Diens en vennootagentskappe vooraf gereël is.<ref name=":1" /> Die Associated Press het opgemerk dat die voorportaal van die Washington Hilton gereeld oop bly vir ander gaste tydens die aandete, en dat sekuriteit en sifting tipies nader aan die balsaal self geleë is.<ref name="APNews1">{{cite news |title=Trump unharmed after shooting incident at White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-first-amendment-a0a2446832e8596e66c6fccb8426c8aa |last1=Kim |last2=Madhani |last3=Binkley |last4=Richer |last5=Bauder |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |first1=Seung Min |first2=Aamer |first3=Collin |first4=Alanna Durkin |first5=David}}</ref> Die Associated Press het ook opgemerk dat Trump se omstrede verhouding met joernaliste is; voor die aandete het vyfhonderd joernaliste 'n petisie onderteken wat die WHCA aanspoor om Trump se "pogings om persvryheid te vertrap" teen te staan. WHCA-president Weijia Jiang het van haar kant gesê: "Ek dink nie mense besef hoe nou ons met die Withuis saamwerk nie". Onder die betogers buite die geleentheid het een 'n plakkaat opgehou wat gesê het: "[[Joernalistiek]] is dood."<ref name=APNews1 /> In 1981 het John Hinckley jr. probeer om [[Ronald Reagan]] by die ingang van dieselfde hotel te vermoor.<ref>{{cite news |url=https://www.cbsnews.com/news/washington-hilton-history-role-presidency-white-house-correspondents-dinner/ |title=The Washington Hilton's decades-long history with D.C. politics |date=April 26, 2025 |work=CBS News |access-date=26 April 2025|last=Garrett|first=Major|}}</ref><ref name="SeisdedosPaís">{{cite news|url=https://english.elpais.com/usa/2026-04-26/from-kennedy-to-reagan-and-now-for-a-third-time-trump-a-history-of-political-violence-in-the-united-states.html|first=Iker|last=Seisdedos|work=El País|date=2026-04-26|title=From Kennedy to Reagan and now, for a third time, Trump: A history of political violence in the United States|access-date=26 April 2025}}</ref> ==Insident== ===Skietery=== [[Lêer:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm|duimnael|CCTV-beeldmateriaal van die verdagte wat die veilige area naby die balsaal binnegaan.]] Omstreeks 20:34 EDT,<ref name="time" /> is die verdagte deur sekuriteit naby die hoofmetaalverklikker-siftingsarea van die Washington Hilton gekonfronteer; aandete is binne die hoofbalsaal bedien. Hy het verby die sekuriteitskontrolepunt gehardloop en ten minste een skoot afgevuur. Hy is agternagesit en daarna aangekeer.<ref name=":3">{{Cite news |last1=Barrett |first1=Devlin |last2=Haberman |first2=Maggie |date=26 April 2026 |title=Gunman Was Tackled by Law Enforcement Near Correspondents' Dinner Security Checkpoint |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/suspect-correspondents-dinner-details.html |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Verskeie Amerikaanse Geheime Diensagente het "skote afgevuur" binne die lokaal geskree, volgens mediaberigte.<ref>{{cite news |last=Iyer |first=Kaanita |date=26 April 2026 |title=Trump rushed off stage after possible shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/trump-rushed-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> [[CNN]]-aanbieder Wolf Blitzer, wat destyds buite die hoofbalsaal was, het berig dat hy slegs 'n paar voet van die gewapende man af was toe die skote afgevuur is. Blitzer het die skieter beskryf asof hy ten minste ses keer iets afgevuur het wat gelyk het na "'n baie ernstige wapen" voordat hy deur die polisie getakel en op die grond gebring is. Blitzer is deur beamptes na veiligheid in 'n nabygeleë badkamer begelei.<ref name=":1" /> Die Geheime Diens het die verdagte gekeer om die balsaal binne te gaan en hy is op die toneel in hegtenis geneem.<ref>{{Cite news |last1=Yeung |first1=Tinshui |last2=Bosotti |first2=Rorey |date=2026-04-26 |title=Trump unhurt and suspect in custody after shots fired at White House correspondents' dinner – follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c1je28p42ret |access-date=2026-04-26 |work=[[BBC News]] |language=}}</ref> Een wetstoepassingsbeampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref, maar sal na verwagting herstel.<ref>{{cite news |title=JUST IN: Officer shot in bullet-resistant vest at correspondents' dinner but is expected to be OK, law enforcement official says |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c77b-dbb7-a79f-d7ff81990000 |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 }}</ref> Die gewapende man het 'n enkele kniebesering opgedoen as gevolg van die aanval, waarvoor hy na 'n nabygeleë hospitaal geneem is vir behandeling.<ref>{{cite web |title=White House Correspondents' Dinner shooting updates|url=https://abc30.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18971151/ |website=KFSN-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 }}</ref> ===Ontruiming=== Trump, wat aan die hooftafel op die verhoog gesit het terwyl Oz Pearlman 'n toertjie vir hom, sy vrou en Karoline Leavitt uitgevoer het, is ongeveer tien sekondes nadat die skote afgevuur is, deur geheime diensagente omring. Nadat gewapende wagte in taktiese toerusting met gewere op die verhoog verskyn het en sommige ander aanwesiges, insluitend Vance, ontruim is, is Trump van die verhoog af begelei en het kortliks in die proses geval. Baie van die ongeveer 2 600 aanwesiges het onder hul tafels skuiling gesoek.<ref>{{cite news |title=Trump holds press conference after shooting at White House Correspondents' Dinner |work=PBS |archive-date=26 April 2026 |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426021539/https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner }}</ref><ref name=GrynbaumNYT>{{cite news |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/04/26/business/media/white-house-correspondents-dinner-shooting.html|title=Confusion and Fright Inside the Washington Hilton Ballroom |last=Grynbaum |first=Michael M. |date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=WATCH LIVE: Trump attends White House Correspondents' Dinner for the 1st time as president |work=PBS on Youtube |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426000415/https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |date=25 April 2026 |archive-date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Oz Pearlman reveals what was on that notepad at White House press event |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2026/04/26/oz-pearlman-white-house-press-dinner-trick-notepad/89810617007/ |work=USA Today |date=26 April 2026 |last=Naugle |first=Wendy}}</ref> UFC se uitvoerende hoof, Dana White, was teenwoordig en beweer dat hy die bevele van die owerhede om "af te klim" geïgnoreer het.<ref>{{Cite web |last1=King |first1=Nolan |title=Dana White gives account of White House Correspondents' Dinner chaos: 'It was f*cking awesome' |url=https://mmajunkie.usatoday.com/story/sports/ufc/2026/04/25/white-house-correspondents-dana-white-reaction-donald-trump-shooter/89804788007/ |access-date=April 26, 2026 |website=MMA Junkie |language=en-US |date=26 April 2026 |last2=Aversa |first2=Ralphie |place=Washington}}</ref> Die adjunk-stafhoof van die Withuis, Dan Scavino<ref>{{Cite web |last=Rumpf |first=Sarah |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Dan Scavino Tries and Fails to Start 'USA! USA!' Chant Right After WHCA Dinner Shooting — Gets Shushed by Attendees |url=https://www.mediaite.com/online/trump-adviser-dan-scavino-tries-and-fails-to-start-usa-usa-chant-right-after-whca-dinner-shooting-gets-shushed-by-attendees/ |access-date=26 April 2026 |website=Mediaite |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Tries — And Fails — To Hype Up Crowd In Awkward Post-Shooting Move |url=https://www.yahoo.com/news/articles/trump-adviser-tries-fails-hype-155956951.html |access-date=26 April 2026 |work=HuffPost |language=en-US |last=Blanchet |first=Ben |via=Yahoo News}}</ref> het onsuksesvol probeer om 'n "V-S-A!"-gesang te begin terwyl Trump uitgebegelei is en ander binne die balsaal begin film het.<ref>{{Cite magazine |last=McLaughlin |first=Aidan |date=25 April 2026 |title=Donald Trump Rushed Out of White House Correspondents' Dinner After Shots Fired |url=https://www.vanityfair.com/news/story/trump-rushed-out-white-house-correspondents-dinner |access-date=25 April 2026 |magazine=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> Eerste Dame Melania Trump, visepresident Vance, die perssekretaris van die Withuis, Leavitt, en ander kabinetslede is ook uit die balsaal ontruim en na veilige wagareas binne die hotel verskuif.<ref>{{cite magazine |last=Patten |first=Dominic |date=26 April 2026 |title=Shots Fired At White House Correspondents Dinner, Trump Evacuated, Guests On The Floor |url=https://deadline.com/2026/04/trump-shots-fired-white-house-correspondents-dinner-1236872282/ |access-date=26 April 2026 |magazine=Deadline }}</ref><ref name=":1" /> Verskeie lede van die Kongres is gesien hoe hulle die geleentheid te voet verlaat, insluitend senator Sheldon Whitehouse (D-RI) en verteenwoordiger Jared Moskowitz (D-FL).<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Trump het binne die hotel in 'n veilige area gebly terwyl amptenare die situasie beoordeel het. Hy het die Washington Hilton omstreeks 21:45 EDT verlaat vir die Withuis nadat wetstoepassing versoek het dat alle aanwesiges die lokaal verlaat.<ref name="nyt-live-sus-detained">{{cite news |title=Suspect Detained After Gunfire at Dinner Attended by Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/25/us/trump-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026}}</ref> Onder die aanwesiges is [[Charlie Kirk]] se weduwee, Erika, in trane weggevoer.<ref>{{cite news |url=https://bbc.com/news/live/c1je28p42ret?post=asset%3Ad293cd7d-e89a-4253-b4e5-bc71559b0d12#post |title=White House Correspondents' Association board member describes scene |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> ===Verdagte=== 'n Verdagte is naby die skermarea buite die banketsaal in hegtenis geneem.<ref name="nyt-live-sus-detained" /> Die Verenigde State se Geheime Diens het die voorval in 'n verklaring bevestig en gesê dat hulle 'n skietvoorval naby die hoofmagnetometerskermarea ondersoek in samewerking met die Metropolitaanse Polisiedepartement.<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Die verdagte het 'n haelgeweer, [[handwapen]] en [[mes]]se gedra.<ref name=":3" /> Volgens die Amerikaanse prokureur Jeanine Pirro, wat tydens die skietery by die ete teenwoordig was, sal hy voorlopig aangekla word van "die gebruik van 'n vuurwapen tydens 'n [[geweld]]smisdaad, en aanranding op 'n federale beampte met 'n gevaarlike wapen", maar het gesê dat ander aanklagte later ingedien kan word.<ref name="APNewsLive">{{cite news |title=Live updates: Trump unharmed after shooting incident outside the White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner |editor-last=Yee |editor-first=Curtis |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026}}</ref><ref name=":5" /><ref name="CBS" /> Op 27 April is Allen aangekla van die poging tot moord op president Donald Trump.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Accused media gala shooter charged with attempt to assassinate Trump |url=https://www.euronews.com/2026/04/27/man-charged-with-attempted-assassination-of-trump-in-white-house-correspondents-dinner-sho |access-date=27 April 2026 |website=euronews |language=en|last=Blackburn|first=Gavin}}</ref> Die interim-polisiehoof van Washington, D.C., Jeffery Carroll, het gesê die verdagte is hospitaal toe geneem vir 'n enkele kniebesering, ten spyte daarvan dat hy nie deur geweervuur getref is nie, en dat ondersoekbeamptes glo dat hy as gas in die hotel gebly het.<ref name="APNewsLive" /> [[Lêer:Driver's License Photo of Cole Tomas Allen.jpg|duimnael|Cole Tomas Allen se rybewysfoto.]] Alhoewel die FBI die verdagte nie amptelik by naam genoem het nie, het twee wetstoepassingsbeamptes met nuusagentskappe gepraat en hom as Cole Tomas Allen (gebore 11 April 1995), 'n tutor, [[videospeletjie]]-ontwikkelaar en [[Meganiese ingenieurswese|meganiese ingenieur]]<ref>{{Cite news |last=Winton |first=Richard |last6=Email |last7=X |last8=Email |date=26 April 2026 |title=What we know about Cole Tomas Allen, Torrance teacher suspected in D.C. shooting |url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |access-date=26 April 2026 |work=[[Los Angeles Times]] |language=en-US |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427011718/https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |url-status=live }}</ref> van Torrance, Kalifornië, genoem.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=wm4s6Jhb1LU |title=Confusion and panic at Washington gala |date=26 April 2026 |work=AFP News Agency |access-date=26 April 2026 |quote= Die vermeende gewapende man, deur Amerikaanse media geïdentifiseer as die 31-jarige Cole Tomas [...] Die FBI het nie bevestig dat hy die skieter was nie.|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Tucker |first2=Eric |date=26 April 2026 |title=As it happened: When shots were fired outside the White House correspondents' dinner § Shooting suspect identified |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c7b4-d837-a3dd-efff56460000 |access-date=27 April 2026 |work=AP News |language=en |quote=The shooting suspect was identified as Cole Tomas Allen, 31, of Torrance, California, two law enforcement officials told the AP.}}</ref> Trump het beelde op Truth Social van Allen geplaas na sy inhegtenisneming, waar hy sonder 'n hemp op die grond lê, met sy hande agter sy rug geboei, en omring word deur Geheime Diensagente.<ref name=":4">{{Cite news |last=Lukiv |first=Jaroslav |date=26 April 2026 |title=Cole Tomas Allen: Suspected gunman at Washington press dinner identified as 31-year-old Californian |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr717nglye0o |access-date=26 April 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Die twee wetstoepassingsbeamptes wat met nuusagentskappe gepraat het, het verklaar dat Allen vir C2 Education, 'n tutorfirma in Torrance, gewerk het en in Desember 2024 'n "Onderwyser van die Maand"-toekenning van die maatskappy ontvang het.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /> Volgens rekords van die Federale Verkiesingskommissie het Allen $25 aan 'n [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] PAC, ActBlue, geskenk vir [[Kamala Harris]] se presidensiële veldtog in Oktober 2024.<ref name=":5">{{cite news |title=White House Correspondents' Dinner shooting suspect worked as California teacher |url=https://www.cnn.com/2026/04/26/us/white-house-correspondents-dinner-shooter-teacher-invs |work=[[CNN]] |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last1=Tolan |first1=Casey |last2=Holmes |first2=Kristen |last3=Lybrand |first3=Holmes |last4=Lah |first4=Kyung}}</ref><ref name="CBS" /> Allen woon sedert November 2010 in die Groter [[Los Angeles]]-gebied, insluitend Torrance, San Gabriel, [[Pasadena, Kalifornië|Pasadena]] en Suid-Pasadena.<ref name="Pasadena">{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Caltech Graduate Charged in White House Correspondents’ Dinner Shooting|url=https://pasadenanow.com/main/caltech-graduate-charged-in-white-house-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=PasadenaNow|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=What we know about the suspect in shooting at White House Correspondents' Dinner|url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-shooting-suspect-cole-allen/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref> [[Lêer:April 2026 WH correspondents suspect 01.jpg|duimnael|Kort na die skietery het president Donald Trump 'n foto op Truth Social geplaas van die inhegtenisneming van Cole Tomas Allen.]] Familielede is deur ondersoekbeamptes ondervra en agente van die Geheime Diens het gesê dat Allen "radikale stellings gemaak het en dat hy voortdurend na 'n plan verwys het om 'iets' te doen om die probleme met vandag se wêreld op te los", dat hy deel was van 'n groep genaamd "The Wide Awakes", No Kings-protesoptogte in [[Kalifornië]] bygewoon het en gereeld na 'n skietbaan sou gaan om met vuurwapens te oefen.<ref name="CBS" /> Allen se suster wat in Rockville, [[Maryland]] woon, het ook aan wetstoepassing geantwoord dat Allen twee handwapens en 'n haelgeweer gekoop het, wat hy sonder hul medewete by hul ouers se huis gebêre het.<ref name="WTTG">{{cite web |title=Family warnings, weapons details emerge in White House dinner shooting|url=https://www.fox5dc.com/news/family-warnings-weapons-details-emerge-white-house-dinner-shooting|website=WTTG |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> Voor die skietery het Allen se broer wat in New London, [[Connecticut]] woon, die New London-polisiedepartement in kennis gestel van die beweerde manifes wat hy aan sy familielede gestuur het.<ref name="WVIT">{{cite web |title=Suspect's brother notified New London police after White House Correspondents' Dinner gunfire|url=https://www.nbcconnecticut.com/news/local/new-london-police/3729701/|website=WVIT |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Haake|first=Garrett}}</ref><ref name="FOX11">{{cite web |title=Live updates: Cole Allen, accused WHCA gunman, had manifesto targeting Trump, top officials |url=https://www.foxla.com/news/cole-allen-whca-dinner-shooting-suspect |website=KTTV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Miller |first=Heather}}</ref> Die amptenaar het die skrywe gekarakteriseer as 'n vertoon van anti-Trump-sentiment en beskryf sy teikens as administrasiebeamptes, en nie gaste of hotelwerknemers nie.<ref name="WVIT" /> Volgens die amptenaar vra Allen om verskoning aan familie en vriende in sy skrywe, en sê dat hy nie vergifnis verwag nie.<ref name="WVIT" /> Die New London-polisie het hul saak onmiddellik daarna aan federale wetstoepassing oorhandig.<ref name="WVIT" /> Na die voorval het beide FBI-agente en die Torrance-polisiedepartement deur Allen se Gramercylaan-huis in die Old Torrance-woonbuurt geswerm, insluitend die gebruik van taktiese toerusting en gepantserde voertuie.<ref name="ABC7LA">{{cite web |title=What we know about the SoCal man ID'd as suspect in White House Correspondents' Dinner shooting |url=https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |website=KABC-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426211540/https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |url-status=live }}</ref> Waarnemende Amerikaanse prokureur-generaal Todd Blanche het geantwoord dat Allen op 21 April aan boord van Amtrak gegaan het en twee van hul roetes geneem het, die Southwest Chief van Los Angeles na Chicago en die Floridian van Chicago na Washington, voordat hy op 24 April as gas by die hotel ingeboek het.<ref name="KTLA">{{cite web |title=Neighbor of suspected White House Correspondents' Dinner shooter says his parents are 'very solid' |url=https://ktla.com/news/local-news/neighbor-of-suspected-white-house-correspondents-dinner-shooter-says-his-parents-are-very-solid/ |website=KTLA |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> 'n Manifes wat na bewering die verdagte se leesstuk is, lui gedeeltelik:<ref name=BraunGuardian>{{cite news |last=Braun |first=Sam |work=[[The Guardian]] |date=April 26, 2026 |title=Anti-Trump sentiment being examined as motive for White House press dinner shooting |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/26/white-house-press-dinner-shooting-motive}}</ref> “Ek is 'n burger van die Verenigde State van Amerika. Wat my verteenwoordigers doen, weerspieël my. En ek is nie meer bereid om toe te laat dat 'n pedofiel, verkragter en verraaier my hande met sy misdade bedek nie... Om die ander wang te draai wanneer *iemand anders* onderdruk word, is nie Christelike gedrag nie; dit is medepligtigheid aan die onderdrukker se misdade." Die manifes noem nie Trump nie, maar lys onder sy griewe die federale regering se aanvalle op wat dit beweer het dwelmbote in die [[Stille Oseaan]] 'n paar maande tevore was.<ref name=BraunGuardian /> Dit het ook die sekuriteit by die hotel gekritiseer en gesê: "wat de hel doen die Geheime Diens?... Geen verdomde sekuriteit nie. Nie in vervoer nie. Nie in die hotel nie. Nie in die geleentheid nie." CBS News het opgemerk dat omdat die Washington Hilton 'n "funksionele hotel met talle openbare ruimtes tydens die aandete" was, slegs die areas waar die aandete plaasgevind het, deur die Geheime Diens beveilig is.<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Jennifer |last2=Schecter |first2=Anna |last3=Sganga |first3=Nicole |date=26 April 2026 |title=The White House Correspondents' Dinner suspect sent a "manifesto" to his family. CBS News reviewed what's in it. |url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-suspect-manifesto-details/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump says shooting suspect wrote anti-Christian manifesto |url=https://www.rte.ie/news/us/2026/0426/1570231-trump-correspondents-dinner/ |access-date=27 April 2026 |work=RTÉ}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2026]] 18xuh74b2wekoo0tupcx151ghp122t2 2900604 2900553 2026-05-02T06:12:38Z Sobaka 328 /* Agtergrond */ opruim 2900604 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sekuriteisvoorval naby Donald Trump |location=Washington Hilton Washington, D.C., [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=25 April 2026 |time=8:34 nm. <ref name="time">{{cite news |title=How the White House Correspondents' Dinner shooting unfolded |url=https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |work=CBS News |date=April 26, 2026 |access-date=27 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426145616/https://www.cbsnews.com/news/shooting-white-house-correspondents-dinner-video-timeline/ |url-status=live }}</ref> |target= Senior VSA regeringslui |type=beweerde [[sluipmoord]]poging |image= Hilton Washington - view from T Street.JPG |image_size=220 |alt= |caption= Die Withuis-korrespondente-ete was by die Washington Hilton-hotel gehou, hier in 2010 gesien. |weapon= 12-boor Mossberg Maverick 88 pomp-aksie haelgeweer * .38 Super Armscor Precision semi-outomatiese handwapen * Verskeie messe<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-suspect-white-house-correspondents-dinner-cole-thomas-allen-rcna342146|title=Suspect in White House Correspondents' dinner shooting wrote of targeting Trump administration|publisher=NBC News|date=25 April 2026}}</ref>}} Op die aand van [[25 April]] [[2026]] is geweerskote afgevuur naby die hoofsekuriteitsondersoekarea van die jaarlikse ete vir Withuiskorrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]] President [[Donald Trump]], die eerste dame, [[Melania Trump]], visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet is deur die geheime diens ontruim. Dit was die eerste ete vir Withuiskorrespondente wat Trump as 'n sittende president bygewoon het.<ref name="Reuters-manifesto">{{cite news |last1=Erickson |first1=Bo |last2=Hunnicutt |first2=Trevor |title=Suspect in White House press dinner shooting wrote anti-Christian manifesto, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-was-likely-target-shooting-white-house-correspondents-dinner-us-official-2026-04-26/ |work=Reuters |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> Wetstoepassingsbeamptes het die verdagte geïdentifiseer as Cole Tomas Allen, wat naby die ondersoekarea buite die banketsaal in hegtenis geneem is. Een beampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref; geen ander beserings is aangemeld nie.<ref name="AP-writings">{{cite news |last1=Tucker |first1=Eric |last2=Durkin Richer |first2=Alanna |last3=Balsamo |first3=Michael |title=DC gala shooting suspect aired grievances against Trump in writings to family |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-gunman-3cd1911ecc8a4f7d208ba5eb071fc715 |work=Associated Press |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref> 'n Manifes wat amptenare aan Allen toegeskryf het, het die beleid van die Trump-administrasie gekritiseer, na homself verwys as die "Vriendelike Federale Sluipmoordenaar", en voorgestel dat hy van plan was om mense wat met die administrasie verbind is, te teiken, en geskryf: "Ek is nie meer bereid om 'n [[pedofiel]], [[verkragter]] en verraaier toe te laat om my hande met sy misdade te bedek nie".<ref name="Reuters-manifesto" /><ref name="AP-writings" /> Joernaliste en kommentators het die skietery bespreek in die konteks van onlangse politieke geweld in die Verenigde State, insluitend vorige sluipmoordpogings teen Trump en dreigemente of aanvalle waarby ander openbare amptenare en politieke figure betrokke was.<ref name="Reuters-manifesto" /> ==Agtergrond== Die Withuiskorrespondentevereniging (WHCA) hou 'n jaarlikse dinee in Washington, D.C., wat tradisioneel bygewoon word deur die sittende president, lede van die pers en ander hoogwaardigheidsbekleërs. Die 2026-dinee, wat by die Washington Hilton gehou is, was die eerste sodanige geleentheid wat deur Trump tydens sy presidentskappe bygewoon is; hy het geweier om dit tydens sy eerste termyn by te woon.<ref>{{cite news |last1=McCreesh |first1=Shawn |title=Trump to Dine With Reporters He's Been Roasting All Week |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/trump-white-house-correspondents-dinner.html |access-date=25 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026 }}</ref> Die 2026-dinee het die mentalis Oz Pearlman as die bekende kunstenaar vertoon. Die geleentheid het ongeveer 2 600 deelnemers gelok, insluitend senior administrasiebeamptes soos visepresident Vance, direkteur van die Federale Buro vir Ondersoek ([[FBI]]), Kash Patel, minister van gesondheid en menslike dienste, Robert F. Kennedy Jr., minister van buitelandse sake, [[Marco Rubio]], en administrateur van die Omgewingsbeskermingsagentskap (EPA), Lee Zeldin.<ref name=":1">{{cite news |title=Trump rushed off stage after shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/live-news/trump-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> Voormalige [[FBI]]-adjunkdirekteur [[Andrew McCabe]] het gesê dat sekuriteit by die geleentheid "amper op die vlak van 'n nasionale veiligheidsgeleentheid" was, gegewe die konsentrasie van senior regeringsamptenare op een plek, ten spyte van die feit dat die hoogste sekuriteitsvlak nie vir die geleentheid ingeroep is nie. Hy het gesê dat 'n waarskynlike massiewe koördinering tussen die Geheime Diens en vennootagentskappe vooraf gereël is.<ref name=":1" /> Die Associated Press het opgemerk dat die voorportaal van die Washington Hilton gereeld oop bly vir ander gaste tydens die aandete, en dat sekuriteit en sifting tipies nader aan die balsaal self geleë is.<ref name="APNews1">{{cite news |title=Trump unharmed after shooting incident at White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/article/white-house-correspondents-dinner-trump-first-amendment-a0a2446832e8596e66c6fccb8426c8aa |last1=Kim |last2=Madhani |last3=Binkley |last4=Richer |last5=Bauder |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |first1=Seung Min |first2=Aamer |first3=Collin |first4=Alanna Durkin |first5=David}}</ref> Die Associated Press het ook opgemerk dat Trump se omstrede verhouding met joernaliste is; voor die aandete het vyfhonderd joernaliste 'n petisie onderteken wat die WHCA aanspoor om Trump se "pogings om persvryheid te vertrap" teen te staan. WHCA-president Weijia Jiang het van haar kant gesê: "Ek dink nie mense besef hoe nou ons met die Withuis saamwerk nie". Onder die betogers buite die geleentheid het een 'n plakkaat opgehou wat gesê het: "[[Joernalistiek]] is dood."<ref name=APNews1 /> In 1981 het John Hinckley jr. probeer om [[Ronald Reagan]] by die ingang van dieselfde hotel te vermoor.<ref>{{cite news |url=https://www.cbsnews.com/news/washington-hilton-history-role-presidency-white-house-correspondents-dinner/ |title=The Washington Hilton's decades-long history with D.C. politics |date=April 26, 2025 |work=CBS News |access-date=26 April 2025|last=Garrett|first=Major|}}</ref><ref name="SeisdedosPaís">{{cite news|url=https://english.elpais.com/usa/2026-04-26/from-kennedy-to-reagan-and-now-for-a-third-time-trump-a-history-of-political-violence-in-the-united-states.html|first=Iker|last=Seisdedos|work=El País|date=2026-04-26|title=From Kennedy to Reagan and now, for a third time, Trump: A history of political violence in the United States|access-date=26 April 2025}}</ref> ==Insident== ===Skietery=== [[Lêer:CCTV Footage of Cole Allen Running Past the Security Checkpoint at the Washington Hilton Hotel.webm|duimnael|CCTV-beeldmateriaal van die verdagte wat die veilige area naby die balsaal binnegaan.]] Omstreeks 20:34 EDT,<ref name="time" /> is die verdagte deur sekuriteit naby die hoofmetaalverklikker-siftingsarea van die Washington Hilton gekonfronteer; aandete is binne die hoofbalsaal bedien. Hy het verby die sekuriteitskontrolepunt gehardloop en ten minste een skoot afgevuur. Hy is agternagesit en daarna aangekeer.<ref name=":3">{{Cite news |last1=Barrett |first1=Devlin |last2=Haberman |first2=Maggie |date=26 April 2026 |title=Gunman Was Tackled by Law Enforcement Near Correspondents' Dinner Security Checkpoint |url=https://www.nytimes.com/2026/04/25/us/politics/suspect-correspondents-dinner-details.html |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Verskeie Amerikaanse Geheime Diensagente het "skote afgevuur" binne die lokaal geskree, volgens mediaberigte.<ref>{{cite news |last=Iyer |first=Kaanita |date=26 April 2026 |title=Trump rushed off stage after possible shots fired at White House Correspondents' Dinner |url=https://www.cnn.com/2026/04/25/politics/trump-rushed-white-house-correspondents-dinner |work=[[CNN]] |access-date=26 April 2026 }}</ref> [[CNN]]-aanbieder Wolf Blitzer, wat destyds buite die hoofbalsaal was, het berig dat hy slegs 'n paar voet van die gewapende man af was toe die skote afgevuur is. Blitzer het die skieter beskryf asof hy ten minste ses keer iets afgevuur het wat gelyk het na "'n baie ernstige wapen" voordat hy deur die polisie getakel en op die grond gebring is. Blitzer is deur beamptes na veiligheid in 'n nabygeleë badkamer begelei.<ref name=":1" /> Die Geheime Diens het die verdagte gekeer om die balsaal binne te gaan en hy is op die toneel in hegtenis geneem.<ref>{{Cite news |last1=Yeung |first1=Tinshui |last2=Bosotti |first2=Rorey |date=2026-04-26 |title=Trump unhurt and suspect in custody after shots fired at White House correspondents' dinner – follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c1je28p42ret |access-date=2026-04-26 |work=[[BBC News]] |language=}}</ref> Een wetstoepassingsbeampte is in 'n koeëlvaste baadjie getref, maar sal na verwagting herstel.<ref>{{cite news |title=JUST IN: Officer shot in bullet-resistant vest at correspondents' dinner but is expected to be OK, law enforcement official says |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c77b-dbb7-a79f-d7ff81990000 |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 }}</ref> Die gewapende man het 'n enkele kniebesering opgedoen as gevolg van die aanval, waarvoor hy na 'n nabygeleë hospitaal geneem is vir behandeling.<ref>{{cite web |title=White House Correspondents' Dinner shooting updates|url=https://abc30.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18971151/ |website=KFSN-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 }}</ref> ===Ontruiming=== Trump, wat aan die hooftafel op die verhoog gesit het terwyl Oz Pearlman 'n toertjie vir hom, sy vrou en Karoline Leavitt uitgevoer het, is ongeveer tien sekondes nadat die skote afgevuur is, deur geheime diensagente omring. Nadat gewapende wagte in taktiese toerusting met gewere op die verhoog verskyn het en sommige ander aanwesiges, insluitend Vance, ontruim is, is Trump van die verhoog af begelei en het kortliks in die proses geval. Baie van die ongeveer 2 600 aanwesiges het onder hul tafels skuiling gesoek.<ref>{{cite news |title=Trump holds press conference after shooting at White House Correspondents' Dinner |work=PBS |archive-date=26 April 2026 |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426021539/https://www.pbs.org/newshour/nation/watch-live-trump-holds-press-conference-after-shooting-at-white-house-correspondents-dinner }}</ref><ref name=GrynbaumNYT>{{cite news |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/04/26/business/media/white-house-correspondents-dinner-shooting.html|title=Confusion and Fright Inside the Washington Hilton Ballroom |last=Grynbaum |first=Michael M. |date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=WATCH LIVE: Trump attends White House Correspondents' Dinner for the 1st time as president |work=PBS on Youtube |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426000415/https://www.youtube.com/watch?v=_Dqq_Z8BHmg |date=25 April 2026 |archive-date=26 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Oz Pearlman reveals what was on that notepad at White House press event |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2026/04/26/oz-pearlman-white-house-press-dinner-trick-notepad/89810617007/ |work=USA Today |date=26 April 2026 |last=Naugle |first=Wendy}}</ref> UFC se uitvoerende hoof, Dana White, was teenwoordig en beweer dat hy die bevele van die owerhede om "af te klim" geïgnoreer het.<ref>{{Cite web |last1=King |first1=Nolan |title=Dana White gives account of White House Correspondents' Dinner chaos: 'It was f*cking awesome' |url=https://mmajunkie.usatoday.com/story/sports/ufc/2026/04/25/white-house-correspondents-dana-white-reaction-donald-trump-shooter/89804788007/ |access-date=April 26, 2026 |website=MMA Junkie |language=en-US |date=26 April 2026 |last2=Aversa |first2=Ralphie |place=Washington}}</ref> Die adjunk-stafhoof van die Withuis, Dan Scavino<ref>{{Cite web |last=Rumpf |first=Sarah |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Dan Scavino Tries and Fails to Start 'USA! USA!' Chant Right After WHCA Dinner Shooting — Gets Shushed by Attendees |url=https://www.mediaite.com/online/trump-adviser-dan-scavino-tries-and-fails-to-start-usa-usa-chant-right-after-whca-dinner-shooting-gets-shushed-by-attendees/ |access-date=26 April 2026 |website=Mediaite |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump Adviser Tries — And Fails — To Hype Up Crowd In Awkward Post-Shooting Move |url=https://www.yahoo.com/news/articles/trump-adviser-tries-fails-hype-155956951.html |access-date=26 April 2026 |work=HuffPost |language=en-US |last=Blanchet |first=Ben |via=Yahoo News}}</ref> het onsuksesvol probeer om 'n "V-S-A!"-gesang te begin terwyl Trump uitgebegelei is en ander binne die balsaal begin film het.<ref>{{Cite magazine |last=McLaughlin |first=Aidan |date=25 April 2026 |title=Donald Trump Rushed Out of White House Correspondents' Dinner After Shots Fired |url=https://www.vanityfair.com/news/story/trump-rushed-out-white-house-correspondents-dinner |access-date=25 April 2026 |magazine=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> Eerste Dame Melania Trump, visepresident Vance, die perssekretaris van die Withuis, Leavitt, en ander kabinetslede is ook uit die balsaal ontruim en na veilige wagareas binne die hotel verskuif.<ref>{{cite magazine |last=Patten |first=Dominic |date=26 April 2026 |title=Shots Fired At White House Correspondents Dinner, Trump Evacuated, Guests On The Floor |url=https://deadline.com/2026/04/trump-shots-fired-white-house-correspondents-dinner-1236872282/ |access-date=26 April 2026 |magazine=Deadline }}</ref><ref name=":1" /> Verskeie lede van die Kongres is gesien hoe hulle die geleentheid te voet verlaat, insluitend senator Sheldon Whitehouse (D-RI) en verteenwoordiger Jared Moskowitz (D-FL).<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Trump het binne die hotel in 'n veilige area gebly terwyl amptenare die situasie beoordeel het. Hy het die Washington Hilton omstreeks 21:45 EDT verlaat vir die Withuis nadat wetstoepassing versoek het dat alle aanwesiges die lokaal verlaat.<ref name="nyt-live-sus-detained">{{cite news |title=Suspect Detained After Gunfire at Dinner Attended by Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/25/us/trump-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=[[The New York Times]] |date=25 April 2026}}</ref> Onder die aanwesiges is [[Charlie Kirk]] se weduwee, Erika, in trane weggevoer.<ref>{{cite news |url=https://bbc.com/news/live/c1je28p42ret?post=asset%3Ad293cd7d-e89a-4253-b4e5-bc71559b0d12#post |title=White House Correspondents' Association board member describes scene |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> ===Verdagte=== 'n Verdagte is naby die skermarea buite die banketsaal in hegtenis geneem.<ref name="nyt-live-sus-detained" /> Die Verenigde State se Geheime Diens het die voorval in 'n verklaring bevestig en gesê dat hulle 'n skietvoorval naby die hoofmagnetometerskermarea ondersoek in samewerking met die Metropolitaanse Polisiedepartement.<ref name=":2">{{cite news |last1=McDaniel |first1=Eric |title=Trump rushed from White House Correspondents' Dinner after shooting incident |url=https://www.npr.org/2026/04/25/nx-s1-5799544/trump-white-house-correspondents-dinner |work=NPR |access-date=26 April 2026}}</ref> Die verdagte het 'n haelgeweer, [[handwapen]] en [[mes]]se gedra.<ref name=":3" /> Volgens die Amerikaanse prokureur Jeanine Pirro, wat tydens die skietery by die ete teenwoordig was, sal hy voorlopig aangekla word van "die gebruik van 'n vuurwapen tydens 'n [[geweld]]smisdaad, en aanranding op 'n federale beampte met 'n gevaarlike wapen", maar het gesê dat ander aanklagte later ingedien kan word.<ref name="APNewsLive">{{cite news |title=Live updates: Trump unharmed after shooting incident outside the White House correspondents' dinner |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner |editor-last=Yee |editor-first=Curtis |work=Associated Press |date=25 April 2026 |access-date=25 April 2026}}</ref><ref name=":5" /><ref name="CBS" /> Op 27 April is Allen aangekla van die poging tot moord op president Donald Trump.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Accused media gala shooter charged with attempt to assassinate Trump |url=https://www.euronews.com/2026/04/27/man-charged-with-attempted-assassination-of-trump-in-white-house-correspondents-dinner-sho |access-date=27 April 2026 |website=euronews |language=en|last=Blackburn|first=Gavin}}</ref> Die interim-polisiehoof van Washington, D.C., Jeffery Carroll, het gesê die verdagte is hospitaal toe geneem vir 'n enkele kniebesering, ten spyte daarvan dat hy nie deur geweervuur getref is nie, en dat ondersoekbeamptes glo dat hy as gas in die hotel gebly het.<ref name="APNewsLive" /> [[Lêer:Driver's License Photo of Cole Tomas Allen.jpg|duimnael|Cole Tomas Allen se rybewysfoto.]] Alhoewel die FBI die verdagte nie amptelik by naam genoem het nie, het twee wetstoepassingsbeamptes met nuusagentskappe gepraat en hom as Cole Tomas Allen (gebore 11 April 1995), 'n tutor, [[videospeletjie]]-ontwikkelaar en [[Meganiese ingenieurswese|meganiese ingenieur]]<ref>{{Cite news |last=Winton |first=Richard |last6=Email |last7=X |last8=Email |date=26 April 2026 |title=What we know about Cole Tomas Allen, Torrance teacher suspected in D.C. shooting |url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |access-date=26 April 2026 |work=[[Los Angeles Times]] |language=en-US |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427011718/https://www.latimes.com/california/story/2026-04-25/suspect-california-trump-white-house-dinner |url-status=live }}</ref> van Torrance, Kalifornië, genoem.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=wm4s6Jhb1LU |title=Confusion and panic at Washington gala |date=26 April 2026 |work=AFP News Agency |access-date=26 April 2026 |quote= Die vermeende gewapende man, deur Amerikaanse media geïdentifiseer as die 31-jarige Cole Tomas [...] Die FBI het nie bevestig dat hy die skieter was nie.|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Tucker |first2=Eric |date=26 April 2026 |title=As it happened: When shots were fired outside the White House correspondents' dinner § Shooting suspect identified |url=https://apnews.com/live/trump-shooting-correspondents-dinner#0000019d-c7b4-d837-a3dd-efff56460000 |access-date=27 April 2026 |work=AP News |language=en |quote=The shooting suspect was identified as Cole Tomas Allen, 31, of Torrance, California, two law enforcement officials told the AP.}}</ref> Trump het beelde op Truth Social van Allen geplaas na sy inhegtenisneming, waar hy sonder 'n hemp op die grond lê, met sy hande agter sy rug geboei, en omring word deur Geheime Diensagente.<ref name=":4">{{Cite news |last=Lukiv |first=Jaroslav |date=26 April 2026 |title=Cole Tomas Allen: Suspected gunman at Washington press dinner identified as 31-year-old Californian |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr717nglye0o |access-date=26 April 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Die twee wetstoepassingsbeamptes wat met nuusagentskappe gepraat het, het verklaar dat Allen vir C2 Education, 'n tutorfirma in Torrance, gewerk het en in Desember 2024 'n "Onderwyser van die Maand"-toekenning van die maatskappy ontvang het.<ref name="CBS" /><ref name=":4" /> Volgens rekords van die Federale Verkiesingskommissie het Allen $25 aan 'n [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] PAC, ActBlue, geskenk vir [[Kamala Harris]] se presidensiële veldtog in Oktober 2024.<ref name=":5">{{cite news |title=White House Correspondents' Dinner shooting suspect worked as California teacher |url=https://www.cnn.com/2026/04/26/us/white-house-correspondents-dinner-shooter-teacher-invs |work=[[CNN]] |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last1=Tolan |first1=Casey |last2=Holmes |first2=Kristen |last3=Lybrand |first3=Holmes |last4=Lah |first4=Kyung}}</ref><ref name="CBS" /> Allen woon sedert November 2010 in die Groter [[Los Angeles]]-gebied, insluitend Torrance, San Gabriel, [[Pasadena, Kalifornië|Pasadena]] en Suid-Pasadena.<ref name="Pasadena">{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Caltech Graduate Charged in White House Correspondents’ Dinner Shooting|url=https://pasadenanow.com/main/caltech-graduate-charged-in-white-house-correspondents-dinner-shooting |access-date=26 April 2026 |work=PasadenaNow|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=What we know about the suspect in shooting at White House Correspondents' Dinner|url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-shooting-suspect-cole-allen/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref> [[Lêer:April 2026 WH correspondents suspect 01.jpg|duimnael|Kort na die skietery het president Donald Trump 'n foto op Truth Social geplaas van die inhegtenisneming van Cole Tomas Allen.]] Familielede is deur ondersoekbeamptes ondervra en agente van die Geheime Diens het gesê dat Allen "radikale stellings gemaak het en dat hy voortdurend na 'n plan verwys het om 'iets' te doen om die probleme met vandag se wêreld op te los", dat hy deel was van 'n groep genaamd "The Wide Awakes", No Kings-protesoptogte in [[Kalifornië]] bygewoon het en gereeld na 'n skietbaan sou gaan om met vuurwapens te oefen.<ref name="CBS" /> Allen se suster wat in Rockville, [[Maryland]] woon, het ook aan wetstoepassing geantwoord dat Allen twee handwapens en 'n haelgeweer gekoop het, wat hy sonder hul medewete by hul ouers se huis gebêre het.<ref name="WTTG">{{cite web |title=Family warnings, weapons details emerge in White House dinner shooting|url=https://www.fox5dc.com/news/family-warnings-weapons-details-emerge-white-house-dinner-shooting|website=WTTG |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> Voor die skietery het Allen se broer wat in New London, [[Connecticut]] woon, die New London-polisiedepartement in kennis gestel van die beweerde manifes wat hy aan sy familielede gestuur het.<ref name="WVIT">{{cite web |title=Suspect's brother notified New London police after White House Correspondents' Dinner gunfire|url=https://www.nbcconnecticut.com/news/local/new-london-police/3729701/|website=WVIT |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Haake|first=Garrett}}</ref><ref name="FOX11">{{cite web |title=Live updates: Cole Allen, accused WHCA gunman, had manifesto targeting Trump, top officials |url=https://www.foxla.com/news/cole-allen-whca-dinner-shooting-suspect |website=KTTV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |last=Miller |first=Heather}}</ref> Die amptenaar het die skrywe gekarakteriseer as 'n vertoon van anti-Trump-sentiment en beskryf sy teikens as administrasiebeamptes, en nie gaste of hotelwerknemers nie.<ref name="WVIT" /> Volgens die amptenaar vra Allen om verskoning aan familie en vriende in sy skrywe, en sê dat hy nie vergifnis verwag nie.<ref name="WVIT" /> Die New London-polisie het hul saak onmiddellik daarna aan federale wetstoepassing oorhandig.<ref name="WVIT" /> Na die voorval het beide FBI-agente en die Torrance-polisiedepartement deur Allen se Gramercylaan-huis in die Old Torrance-woonbuurt geswerm, insluitend die gebruik van taktiese toerusting en gepantserde voertuie.<ref name="ABC7LA">{{cite web |title=What we know about the SoCal man ID'd as suspect in White House Correspondents' Dinner shooting |url=https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |website=KABC-TV |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026 |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426211540/https://abc7.com/post/white-house-correspondents-dinner-shooting-updates-everything-know-suspect-identified-cole-allen-torrance-california/18970773/ |url-status=live }}</ref> Waarnemende Amerikaanse prokureur-generaal Todd Blanche het geantwoord dat Allen op 21 April aan boord van Amtrak gegaan het en twee van hul roetes geneem het, die Southwest Chief van Los Angeles na Chicago en die Floridian van Chicago na Washington, voordat hy op 24 April as gas by die hotel ingeboek het.<ref name="KTLA">{{cite web |title=Neighbor of suspected White House Correspondents' Dinner shooter says his parents are 'very solid' |url=https://ktla.com/news/local-news/neighbor-of-suspected-white-house-correspondents-dinner-shooter-says-his-parents-are-very-solid/ |website=KTLA |date=26 April 2026 |access-date=26 April 2026}}</ref> 'n Manifes wat na bewering die verdagte se leesstuk is, lui gedeeltelik:<ref name=BraunGuardian>{{cite news |last=Braun |first=Sam |work=[[The Guardian]] |date=April 26, 2026 |title=Anti-Trump sentiment being examined as motive for White House press dinner shooting |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/26/white-house-press-dinner-shooting-motive}}</ref> “Ek is 'n burger van die Verenigde State van Amerika. Wat my verteenwoordigers doen, weerspieël my. En ek is nie meer bereid om toe te laat dat 'n pedofiel, verkragter en verraaier my hande met sy misdade bedek nie... Om die ander wang te draai wanneer *iemand anders* onderdruk word, is nie Christelike gedrag nie; dit is medepligtigheid aan die onderdrukker se misdade." Die manifes noem nie Trump nie, maar lys onder sy griewe die federale regering se aanvalle op wat dit beweer het dwelmbote in die [[Stille Oseaan]] 'n paar maande tevore was.<ref name=BraunGuardian /> Dit het ook die sekuriteit by die hotel gekritiseer en gesê: "wat de hel doen die Geheime Diens?... Geen verdomde sekuriteit nie. Nie in vervoer nie. Nie in die hotel nie. Nie in die geleentheid nie." CBS News het opgemerk dat omdat die Washington Hilton 'n "funksionele hotel met talle openbare ruimtes tydens die aandete" was, slegs die areas waar die aandete plaasgevind het, deur die Geheime Diens beveilig is.<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Jennifer |last2=Schecter |first2=Anna |last3=Sganga |first3=Nicole |date=26 April 2026 |title=The White House Correspondents' Dinner suspect sent a "manifesto" to his family. CBS News reviewed what's in it. |url=https://www.cbsnews.com/news/white-house-correspondents-dinner-suspect-manifesto-details/ |access-date=26 April 2026 |work=CBS News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 April 2026 |title=Trump says shooting suspect wrote anti-Christian manifesto |url=https://www.rte.ie/news/us/2026/0426/1570231-trump-correspondents-dinner/ |access-date=27 April 2026 |work=RTÉ}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2026]] e7z7adoz0uojen3lpzcrlmnwskyg2my 1 460895 2900517 2899039 2026-05-01T18:49:32Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Withuis-korrespondente aandete-skietery in 2026]] na [[Bespreking:Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] geskuif: Taal 2898834 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460945 2900418 2900303 2026-05-01T13:56:07Z AFM 21229 2900418 wikitext text/x-wiki Die '''ghaaisa''' is ‘n besondere energieke en ritmiese kaalvoetspring- of klopdans in die kultuurlewe van die [[Khoikhoi]]. Een of meer dansers voer dit uit, dikwels na sukses op die jagveld en gewoonlik sonder musiekbegeleiding. ‘n Kenmerk van die volksdans is die klap van die hande op die heupe, boude en dye en die stamp van die voete teen die kuite en hakskene. Die groot uitdaging met die trap is om die voete altyd in dieselfde spoor te laat grondvat, sodat daar deur die hele dans net twee spore gelaat word. Dikwels vind die dansery rondom ‘n vuur plaas. Hierdie dans verskil ritmies heeltemal van die vrugbaarheidsdanse in die kultuur van die ander inheemse volkere van Suider-Afrika. ==Lees ook== *[[Rieldans]] ==Bibliografie== * Greeff, Rachelle: Die leefwyse van ons Vroeë Mense. [[Stellenbosch]]: Die [[Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans]], 2025. ISBN 978-0-6398747-9-1 [[Kategorie: Dans]] [[Kategorie: Kultuur]] 4zwjuyz5vla3ps5942uxfeup4ick7hg 0 460960 2900403 2900399 2026-05-01T12:01:20Z BurgertB 2401 Klaar 2900403 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Magic Mike XXL | beeld = | regisseur = Gregory Jacobs | vervaardiger ={{Plainlist| * Nick Wechsler * Gregory Jacobs * [[Channing Tatum]] * Reid Carolin }} | produksieleier = | geskryf_deur = Reid Carolin | met = {{Plainlist| * Channing Tatum * [[Matt Bomer]] * [[Joe Manganiello]] * Kevin Nash * Adam Rodríguez * [[Gabriel Iglesias]] * [[Amber Heard]] * [[Donald Glover]] * [[Andie MacDowell]] * [[Elizabeth Banks]] * [[Jada Pinkett Smith]] }} | kinematografie = [[Steven Soderbergh|Peter Andrews]] | ateljee = {{plainlist| * Iron Horse Entertainment * RatPac-Dune Entertainment }} | verspreider = Warner Bros. Pictures | vrygestel = {{Begindatum|2015|06|25|df=yes}}: [[Los Angeles]] <br>{{Begindatum|2015|07|01|df=yes}}: res van VSA | speeltyd = 115 minute<ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/magic-mike-xxl-film|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617001039/http://www.bbfc.co.uk/releases/magic-mike-xxl-film|url-status=dead|archive-date=June 17, 2015|title=''Magic Mike XXL'' (15)|publisher=British Board of Film Classification|date=June 9, 2015|access-date=June 9, 2015}}</ref> | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | voorafgegaan_deur = ''Magic Mike'' | opgevolg_deur = ''Magic Mike's Last Dance'' | imdb_id = 2268016 }} '''''Magic Mike XXL''''' is ’n Amerikaanse [[Drama|komediedramarolprent]] van 2015 wat deur Gregory Jacobs geregisseer en deur Reid Carolin geskryf is. Die hoofakteurs is [[Channing Tatum]], [[Matt Bomer]], Kevin Nash en [[Joe Manganiello]].<ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/2031946/magic-mike-xxl#credits|title=Magic Mike XXL|publisher=Turner Classic Movies|access-date=October 1, 2016|archive-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004185954/http://www.tcm.com/tcmdb/title/2031946/Magic-Mike-XXL/full-credits.html|url-status=dead}}</ref> Die prent is ’n opvolg van 2012 se ''Magic Mike'' en sy première was op 26 Junie 2015 in [[Hollywood]]. Dit is op 1 Julie 2015 deur Warner Bros. Pictures in die res van die VSA uitgereik. Die prent het louwarm resensies ontvang. Die verhaal gaan oor Adam, ’n 19-jarige wat sy universiteitstudie opgeskop het en die wêreld van manlike ontkleedansers betree onder leiding van Mike Lane, wat al ses jaar in die bedryf is. Die oorspronklike ''Magic Mike'', met [[Steven Soderbergh]] as regisseur, is losweg gebaseer op Tatum se ervarings toe hy ’n 18-jarige manlike ontkleedanser in [[Florida]] was. Die rolprent was ’n kommersiële sukses en gewild onder resensente. ’n Derde en finale rolprent, ''Magic Mike's Last Dance'', is op 10 Februarie 2023 uitgereik, met Soderbergh wat terugkeer as regisseur.<ref name="threequel">{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/11/channing-tatum-steven-soderbergh-reid-carolin-magic-mikes-last-dance-warner-bros-1234881189/|title=Channing Tatum and Steven Soderbergh Return for 'Magic Mike's Last Dance' at Warner Bros|website=Deadline Hollywood|date=November 29, 2021|access-date=November 29, 2021|archive-date=November 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129203314/https://deadline.com/2021/11/channing-tatum-steven-soderbergh-reid-carolin-magic-mikes-last-dance-warner-bros-1234881189/|url-status=live}}</ref> ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Channing Tatum (19276524319).jpg|caption1=[[Channing Tatum]] |image2=Joe Manganiello July 2015.jpg|caption2=[[Joe Manganiello]] }}}} {{div col|2}} * [[Channing Tatum]] as Michael "Magic Mike" Lane<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/577669/channing-tatum-talks-magic-mike-xxl-and-sexy-zac-efron-faces-fear-of-porcelain-dolls-watch|title=Channing Tatum Talks Magic Mike XXL and "Sexy" Zac Efron, Faces Fear of Porcelain Dolls—Watch!|work=E! News|first=Corinne|last=Heller|date=September 10, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403133448/https://www.eonline.com/news/577669/channing-tatum-talks-magic-mike-xxl-and-sexy-zac-efron-faces-fear-of-porcelain-dolls-watch|url-status=live}}</ref> * [[Matt Bomer]] as Ken<ref>{{cite magazine|url=http://www.people.com/article/matt-bomer-magic-mike-2-sequel-ellen-degeneres-twitter|title=Matt Bomer Teases Magic Mike Sequel, Gets Racy Stripper Gear from Ellen DeGeneres|magazine=People|first=Alexis L.|last=Loinaz|date=May 30, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303173740/http://www.people.com/article/matt-bomer-magic-mike-2-sequel-ellen-degeneres-twitter|url-status=live}}</ref> * [[Joe Manganiello]] as Big Dick Richie<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/574932/sofia-vergara-and-shirtless-joe-manganiello-heat-up-mexico-during-labor-day-vacation-see-the-pics|title=Sofía Vergara and Shirtless Joe Manganiello Heat Up Mexico During Labor Day Vacation—See the Pics!|work=E! News|first=Mike|last=Vulpo|date=September 2, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403120933/https://www.eonline.com/news/574932/sofia-vergara-and-shirtless-joe-manganiello-heat-up-mexico-during-labor-day-vacation-see-the-pics|url-status=live}}</ref> * Kevin Nash as Tarzan/Ernest<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2014/09/18/matthew-mcconaughey-magic-mike-xxl_n_5842030.html?&ncid=tweetlnkushpmg00000027|title=Matthew McConaughey Won't Be Back For 'Magic Mike XXL'|website=The Huffington Post|last=Jacobs|first=Matthew|date=September 18, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=July 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705154524/http://www.huffingtonpost.com/2014/09/18/matthew-mcconaughey-magic-mike-xxl_n_5842030.html?&ncid=tweetlnkushpmg00000027|url-status=live}}</ref> * Adam Rodríguez as Tito<ref name=confirmed-casting>{{cite magazine|last=Perlman|first=Jake|title=Elizabeth Banks, Donald Glover, and Michael Strahan complete 'Magic Mike XXL' cast|url=http://insidemovies.ew.com/2014/09/29/banks-glover-strahan-magic-mike-xxl/|access-date=September 30, 2014|magazine=Entertainment Weekly|date=September 29, 2014|archive-date=October 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001025131/http://insidemovies.ew.com/2014/09/29/banks-glover-strahan-magic-mike-xxl/|url-status=live}}</ref> * [[Gabriel Iglesias]] as Tobias<ref name="confirmed-casting" /> * [[Amber Heard]] as Zoe<ref>{{cite news|title=Amber Heard To Co-Star In 'Magic Mike 2'|url=https://deadline.com/2014/09/amber-heard-magic-mike-2-co-star-cast-836817/|access-date=September 20, 2014|website=Deadline Hollywood|date=September 19, 2014|archive-date=September 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921125954/http://deadline.com/2014/09/amber-heard-magic-mike-2-co-star-cast-836817/|url-status=live}}</ref> * [[Donald Glover]] as Andre<ref name="confirmed-casting" /> * Stephen "tWitch" Boss as Malik * [[Michael Strahan]] as Augustus<ref name="confirmed-casting" /> * [[Andie MacDowell]] as Nancy Davidson<ref name="Variety">{{cite news|last=Kroll|first=Justin|title=Andie MacDowell Joins 'Magic Mike' Sequel|url=https://variety.com/2014/film/news/andie-macdowell-magic-mike-xxl-1201306247/|access-date=September 20, 2014|work=Variety|date=September 18, 2014|archive-date=September 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921010129/http://variety.com/2014/film/news/andie-macdowell-magic-mike-xxl-1201306247/|url-status=live}}</ref>< * [[Elizabeth Banks]] as Paris<ref name="confirmed-casting" /> * [[Jada Pinkett Smith]] as Rome * Vicky Vox as Tori Snatch {{div col end}} ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] was 66% van 238 resensies positief, met 'n gemiddelde punt van 6/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''Magic Mike XXL'' het genoeg narratiewe dryfkrag en robuuste sjarme om nóg ’n porsie goed geoliede vermaak te lewer, al is dié opvolg nie heeltemal so aangenaam soos sy voorganger nie."<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/magic_mike_xxl/|title=Magic Mike XXL|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=May 16, 2025|archive-date=September 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928025225/https://www.rottentomatoes.com/m/magic_mike_xxl|url-status=live}}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n telling van 60 uit 100 gehad, gebaseer op 41 resensies, wat dui op 'n "gemengde of gemiddelde" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/magic-mike-xxl|title=Magic Mike XXL Reviews|website=[[Metacritic]]|access-date=March 5, 2023|archive-date=September 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928025544/https://www.metacritic.com/movie/magic-mike-xxl/|url-status=live}}</ref> In peilings deur CinemaScore het gehore die prent 'n gradering van "A-" gegee op 'n skaal van A+ to F.<ref name="Cinema">{{cite magazine|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-terminator-5-magic-806211|title=Box Office: 'Terminator 5,' 'Magic Mike 2' Off to Muted Start, Need Bigger Fireworks|last=McClintock|first=Pamela|magazine=The Hollywood Reporter|date=July 1, 2015|access-date=July 2, 2015|archive-date=February 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209062525/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/box-office-magic-mike-2-806211/|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Magic Mike XXL}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] 0eo98o8ptepkruxnf2lkenkj2pdem5l 2900509 2900403 2026-05-01T18:33:45Z Dumbassman 62009 /* Rolverdeling */ 2900509 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Magic Mike XXL | beeld = | regisseur = Gregory Jacobs | vervaardiger ={{Plainlist| * Nick Wechsler * Gregory Jacobs * [[Channing Tatum]] * Reid Carolin }} | produksieleier = | geskryf_deur = Reid Carolin | met = {{Plainlist| * Channing Tatum * [[Matt Bomer]] * [[Joe Manganiello]] * Kevin Nash * Adam Rodríguez * [[Gabriel Iglesias]] * [[Amber Heard]] * [[Donald Glover]] * [[Andie MacDowell]] * [[Elizabeth Banks]] * [[Jada Pinkett Smith]] }} | kinematografie = [[Steven Soderbergh|Peter Andrews]] | ateljee = {{plainlist| * Iron Horse Entertainment * RatPac-Dune Entertainment }} | verspreider = Warner Bros. Pictures | vrygestel = {{Begindatum|2015|06|25|df=yes}}: [[Los Angeles]] <br>{{Begindatum|2015|07|01|df=yes}}: res van VSA | speeltyd = 115 minute<ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/magic-mike-xxl-film|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617001039/http://www.bbfc.co.uk/releases/magic-mike-xxl-film|url-status=dead|archive-date=June 17, 2015|title=''Magic Mike XXL'' (15)|publisher=British Board of Film Classification|date=June 9, 2015|access-date=June 9, 2015}}</ref> | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | voorafgegaan_deur = ''Magic Mike'' | opgevolg_deur = ''Magic Mike's Last Dance'' | imdb_id = 2268016 }} '''''Magic Mike XXL''''' is ’n Amerikaanse [[Drama|komediedramarolprent]] van 2015 wat deur Gregory Jacobs geregisseer en deur Reid Carolin geskryf is. Die hoofakteurs is [[Channing Tatum]], [[Matt Bomer]], Kevin Nash en [[Joe Manganiello]].<ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/2031946/magic-mike-xxl#credits|title=Magic Mike XXL|publisher=Turner Classic Movies|access-date=October 1, 2016|archive-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004185954/http://www.tcm.com/tcmdb/title/2031946/Magic-Mike-XXL/full-credits.html|url-status=dead}}</ref> Die prent is ’n opvolg van 2012 se ''Magic Mike'' en sy première was op 26 Junie 2015 in [[Hollywood]]. Dit is op 1 Julie 2015 deur Warner Bros. Pictures in die res van die VSA uitgereik. Die prent het louwarm resensies ontvang. Die verhaal gaan oor Adam, ’n 19-jarige wat sy universiteitstudie opgeskop het en die wêreld van manlike ontkleedansers betree onder leiding van Mike Lane, wat al ses jaar in die bedryf is. Die oorspronklike ''Magic Mike'', met [[Steven Soderbergh]] as regisseur, is losweg gebaseer op Tatum se ervarings toe hy ’n 18-jarige manlike ontkleedanser in [[Florida]] was. Die rolprent was ’n kommersiële sukses en gewild onder resensente. ’n Derde en finale rolprent, ''Magic Mike's Last Dance'', is op 10 Februarie 2023 uitgereik, met Soderbergh wat terugkeer as regisseur.<ref name="threequel">{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/11/channing-tatum-steven-soderbergh-reid-carolin-magic-mikes-last-dance-warner-bros-1234881189/|title=Channing Tatum and Steven Soderbergh Return for 'Magic Mike's Last Dance' at Warner Bros|website=Deadline Hollywood|date=November 29, 2021|access-date=November 29, 2021|archive-date=November 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129203314/https://deadline.com/2021/11/channing-tatum-steven-soderbergh-reid-carolin-magic-mikes-last-dance-warner-bros-1234881189/|url-status=live}}</ref> ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Channing Tatum (19276524319).jpg|caption1=[[Channing Tatum]] |image2=Joe Manganiello July 2015.jpg|caption2=[[Joe Manganiello]] }}}} {{div col|2}} * [[Channing Tatum]] as Michael "Magic Mike" Lane<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/577669/channing-tatum-talks-magic-mike-xxl-and-sexy-zac-efron-faces-fear-of-porcelain-dolls-watch|title=Channing Tatum Talks Magic Mike XXL and "Sexy" Zac Efron, Faces Fear of Porcelain Dolls—Watch!|work=E! News|first=Corinne|last=Heller|date=September 10, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403133448/https://www.eonline.com/news/577669/channing-tatum-talks-magic-mike-xxl-and-sexy-zac-efron-faces-fear-of-porcelain-dolls-watch|url-status=live}}</ref> * [[Matt Bomer]] as Ken<ref>{{cite magazine|url=http://www.people.com/article/matt-bomer-magic-mike-2-sequel-ellen-degeneres-twitter|title=Matt Bomer Teases Magic Mike Sequel, Gets Racy Stripper Gear from Ellen DeGeneres|magazine=People|first=Alexis L.|last=Loinaz|date=May 30, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303173740/http://www.people.com/article/matt-bomer-magic-mike-2-sequel-ellen-degeneres-twitter|url-status=live}}</ref> * [[Joe Manganiello]] as Big Dick Richie<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/574932/sofia-vergara-and-shirtless-joe-manganiello-heat-up-mexico-during-labor-day-vacation-see-the-pics|title=Sofía Vergara and Shirtless Joe Manganiello Heat Up Mexico During Labor Day Vacation—See the Pics!|work=E! News|first=Mike|last=Vulpo|date=September 2, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403120933/https://www.eonline.com/news/574932/sofia-vergara-and-shirtless-joe-manganiello-heat-up-mexico-during-labor-day-vacation-see-the-pics|url-status=live}}</ref> * Kevin Nash as Tarzan/Ernest<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2014/09/18/matthew-mcconaughey-magic-mike-xxl_n_5842030.html?&ncid=tweetlnkushpmg00000027|title=Matthew McConaughey Won't Be Back For 'Magic Mike XXL'|website=The Huffington Post|last=Jacobs|first=Matthew|date=September 18, 2014|access-date=July 4, 2015|archive-date=July 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705154524/http://www.huffingtonpost.com/2014/09/18/matthew-mcconaughey-magic-mike-xxl_n_5842030.html?&ncid=tweetlnkushpmg00000027|url-status=live}}</ref> * Adam Rodríguez as Tito<ref name=confirmed-casting>{{cite magazine|last=Perlman|first=Jake|title=Elizabeth Banks, Donald Glover, and Michael Strahan complete 'Magic Mike XXL' cast|url=http://insidemovies.ew.com/2014/09/29/banks-glover-strahan-magic-mike-xxl/|access-date=September 30, 2014|magazine=Entertainment Weekly|date=September 29, 2014|archive-date=October 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001025131/http://insidemovies.ew.com/2014/09/29/banks-glover-strahan-magic-mike-xxl/|url-status=live}}</ref> * [[Gabriel Iglesias]] as Tobias<ref name="confirmed-casting" /> * [[Amber Heard]] as Zoe<ref>{{cite news|title=Amber Heard To Co-Star In 'Magic Mike 2'|url=https://deadline.com/2014/09/amber-heard-magic-mike-2-co-star-cast-836817/|access-date=September 20, 2014|website=Deadline Hollywood|date=September 19, 2014|archive-date=September 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921125954/http://deadline.com/2014/09/amber-heard-magic-mike-2-co-star-cast-836817/|url-status=live}}</ref> * [[Donald Glover]] as Andre<ref name="confirmed-casting" /> * Stephen "tWitch" Boss as Malik * [[Michael Strahan]] as Augustus<ref name="confirmed-casting" /> * [[Andie MacDowell]] as Nancy Davidson<ref name="Variety">{{cite news|last=Kroll|first=Justin|title=Andie MacDowell Joins 'Magic Mike' Sequel|url=https://variety.com/2014/film/news/andie-macdowell-magic-mike-xxl-1201306247/|access-date=September 20, 2014|work=Variety|date=September 18, 2014|archive-date=September 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921010129/http://variety.com/2014/film/news/andie-macdowell-magic-mike-xxl-1201306247/|url-status=live}}</ref> * [[Elizabeth Banks]] as Paris<ref name="confirmed-casting" /> * [[Jada Pinkett Smith]] as Rome * Vicky Vox as Tori Snatch {{div col end}} ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] was 66% van 238 resensies positief, met 'n gemiddelde punt van 6/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''Magic Mike XXL'' het genoeg narratiewe dryfkrag en robuuste sjarme om nóg ’n porsie goed geoliede vermaak te lewer, al is dié opvolg nie heeltemal so aangenaam soos sy voorganger nie."<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/magic_mike_xxl/|title=Magic Mike XXL|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=May 16, 2025|archive-date=September 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928025225/https://www.rottentomatoes.com/m/magic_mike_xxl|url-status=live}}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n telling van 60 uit 100 gehad, gebaseer op 41 resensies, wat dui op 'n "gemengde of gemiddelde" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/magic-mike-xxl|title=Magic Mike XXL Reviews|website=[[Metacritic]]|access-date=March 5, 2023|archive-date=September 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928025544/https://www.metacritic.com/movie/magic-mike-xxl/|url-status=live}}</ref> In peilings deur CinemaScore het gehore die prent 'n gradering van "A-" gegee op 'n skaal van A+ to F.<ref name="Cinema">{{cite magazine|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-terminator-5-magic-806211|title=Box Office: 'Terminator 5,' 'Magic Mike 2' Off to Muted Start, Need Bigger Fireworks|last=McClintock|first=Pamela|magazine=The Hollywood Reporter|date=July 1, 2015|access-date=July 2, 2015|archive-date=February 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209062525/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/box-office-magic-mike-2-806211/|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Magic Mike XXL}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] om58um2kokss9p8rnv5iag7m5fi2q9p 0 460962 2900420 2026-05-01T14:17:18Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling). Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van goud geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een pond sterling en een sjieling. Selfs muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ g...' 2900420 wikitext text/x-wiki Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling). Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van goud geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een pond sterling en een sjieling. Selfs muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ ghienie is ‘n tyd geslaan. Nadat die maak van die ghienie-munte met die invoering van die goue pond in 1817 gestaak is, het dit egter onder die publiek geruime tyd ‘n rekeneenheid gebly. Veral dokters, advokate en ander professionele persone het nog rekeninge in ghienies geskryf. Ook by die verkoop van grond en kunswerke was dit die gebruik. Die rekeninge was dus altyd in veelvoude van 21 sjielings. (Daar as 20 sjielings in die pond.) Na die Britse oorname van die Kaap in 1806 het die waarnemende goewerneur [[David Baird]] die wisselkoers tussen die Nederlandse munte wat in omloop was en die nuwe Engelse ghienies, sjielings en pennies vasgestel. Met die invoering van die desimale geldstelsel in Suid-Afrika in 1961 het die gebruik van die ghienie as rekeneenheid in onbruik verval. [[Kategorie: Geld]] qw991oooqvomumm797rdmluax5dwm2k 2900429 2900420 2026-05-01T14:36:13Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Munte]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900429 wikitext text/x-wiki Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling). Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van goud geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een pond sterling en een sjieling. Selfs muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ ghienie is ‘n tyd geslaan. Nadat die maak van die ghienie-munte met die invoering van die goue pond in 1817 gestaak is, het dit egter onder die publiek geruime tyd ‘n rekeneenheid gebly. Veral dokters, advokate en ander professionele persone het nog rekeninge in ghienies geskryf. Ook by die verkoop van grond en kunswerke was dit die gebruik. Die rekeninge was dus altyd in veelvoude van 21 sjielings. (Daar as 20 sjielings in die pond.) Na die Britse oorname van die Kaap in 1806 het die waarnemende goewerneur [[David Baird]] die wisselkoers tussen die Nederlandse munte wat in omloop was en die nuwe Engelse ghienies, sjielings en pennies vasgestel. Met die invoering van die desimale geldstelsel in Suid-Afrika in 1961 het die gebruik van die ghienie as rekeneenheid in onbruik verval. [[Kategorie: Geld]] [[Kategorie:Munte]] hns790frv4zn8ws0be3zjpvdpu5omk3 2900430 2900429 2026-05-01T14:46:07Z Aliwal2012 39067 +foto vanaf en:wp geneem 2900430 wikitext text/x-wiki [[Lêer:5 Guineas, James II, England, 1688 - Bode-Museum - DSC02761.jpg|duimnael|'n 5 Ghienie-munt in 1688 tydens [[Jakobus II van Engeland]] se bewind.]] Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling). Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van goud geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een pond sterling en een sjieling. Selfs muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ ghienie is ‘n tyd geslaan. Nadat die maak van die ghienie-munte met die invoering van die goue pond in 1817 gestaak is, het dit egter onder die publiek geruime tyd ‘n rekeneenheid gebly. Veral dokters, advokate en ander professionele persone het nog rekeninge in ghienies geskryf. Ook by die verkoop van grond en kunswerke was dit die gebruik. Die rekeninge was dus altyd in veelvoude van 21 sjielings. (Daar as 20 sjielings in die pond.) Na die Britse oorname van die Kaap in 1806 het die waarnemende goewerneur [[David Baird]] die wisselkoers tussen die Nederlandse munte wat in omloop was en die nuwe Engelse ghienies, sjielings en pennies vasgestel. Met die invoering van die desimale geldstelsel in Suid-Afrika in 1961 het die gebruik van die ghienie as rekeneenheid in onbruik verval. [[Kategorie:Geld]] [[Kategorie:Munte]] ca3b6o2ghyunlbuc3slzl8lw3uznp8d 2900432 2900430 2026-05-01T14:57:55Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Geld]] verwyder; [[:Kategorie:Geldeenhede]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900432 wikitext text/x-wiki [[Lêer:5 Guineas, James II, England, 1688 - Bode-Museum - DSC02761.jpg|duimnael|'n 5 Ghienie-munt in 1688 tydens [[Jakobus II van Engeland]] se bewind.]] Die '''ghienie''' is ‘n eertydse Engelse goue munt met die waarde van £1 en 1s. (een pond en een sjieling). Die eerste ghienie is in 1663 gemunt uit [[goud]] verkry uit [[Guinee]] vir gebruik in die handel met daardie land. Omdat die prys van goud geskommel het, was die waarde van die munt dus nie vas nie. Eers in 1717 is dit vasgestel op 21 sjielings, d.w.s. een pond sterling en een sjieling. Selfs muntstukke van 2 en 5 ghienies en ‘n ½ ghienie en ‘n ¼ ghienie is ‘n tyd geslaan. Nadat die maak van die ghienie-munte met die invoering van die goue pond in 1817 gestaak is, het dit egter onder die publiek geruime tyd ‘n rekeneenheid gebly. Veral dokters, advokate en ander professionele persone het nog rekeninge in ghienies geskryf. Ook by die verkoop van grond en kunswerke was dit die gebruik. Die rekeninge was dus altyd in veelvoude van 21 sjielings. (Daar as 20 sjielings in die pond.) Na die Britse oorname van die Kaap in 1806 het die waarnemende goewerneur [[David Baird]] die wisselkoers tussen die Nederlandse munte wat in omloop was en die nuwe Engelse ghienies, sjielings en pennies vasgestel. Met die invoering van die desimale geldstelsel in Suid-Afrika in 1961 het die gebruik van die ghienie as rekeneenheid in onbruik verval. [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Munte]] odpkcduhy99uujy7vexjicthenpviyi 1 460963 2900423 2026-05-01T14:24:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900423 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 460964 2900427 2026-05-01T14:30:35Z Pynappel 70858 Vertaal uit Engels m.b.v. Claude 2900427 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = Stalinisme sybalk | pretitle = Deel van [[:Kategorie:Stalinisme|'n reeks]] oor | titlestyle = | title = [[Stalinisme]] | imagestyle = padding:0.4em 0 0.4em; | image = [[Lêer:Stalin vector portraits (cropped).svg|85px]] | bodystyle = border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0; | listtitlestyle = background:transparent; border-top:1px solid #CC0000; text-align:center; | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} | list1name = konsepte | list1title = Konsepte | list1class = hlist | list1 = * [[Verergering van die klassestryd onder sosialisme]] * [[Anti-revisionisme]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie|Kollektivisering]] * [[Josef Stalin se persoonlikheidskultus|Persoonlikheidskultus]] * [[Vyfjaarplanne van die Sowjetunie|Vyfjaarplanne]] * [[Groot Breek (Sowjetunie)|Groot Breek]] * [[Korenizatsia]] * [[Marxisme-Leninisme]] * [[Nuwe Sowjet-mens]] * [[Populêre front]] * [[Kritiek en selfkritiek (Marxisme-Leninisme)|Selfkritiek]] * [[Sosialisme in een land]] * [[Sosialistiese realisme]] * [[Sowjet-patriotisme]] * [[Stachanowiet-beweging|Stachanowiet]] * [[Groot Plan vir die Transformasie van die Natuur|Transformasie van die natuur]] * [[Voorhoedisme]] | list2name = mense | list2title = Mense | list2class = hlist | list2 = * [[Josef Stalin|Stalin]] * [[Nina Andrejewa|Andrejewa]] * [[Andrei Andrejewitsj Andrejef|Andrejef]] * [[Siad Barre|Barre]] * [[Lawrenti Beria|Beria]] * [[Matwei Berman|Berman]] * [[Bolesław Bierut|Bierut]] * [[Nicolae Ceaușescu|Ceaușescu]] * [[Walko Tsjerwenkof|Tsjerwenkof]] * [[Chorlogijn Tsjojbalsan|Tsjojbalsan]] * [[Georgi Dimitrof|Dimitrof]] * [[Aleksandr Doegin|Doegin]] * [[Semjon Firin|Firin]] * [[William Z. Foster|Foster]] * [[Michail Frinofsky|Frinofsky]] * [[Naftali Frenkel|Frenkel]] * [[Klement Gottwald|Gottwald]] * [[Enver Hoxha|Hoxha]] * [[Saddam Hussein|Hussein]] * [[Lasar Kaganowitsj|Kaganowitsj]] * [[Michail Kalinin|Kalinin]] * [[Kim-familie (Noord-Korea)|Kim]] * [[Sergei Kirof|Kirof]] * [[Andrei Chrulof|Chrulof]] * [[Nikita Chroesjtsjof|Chroesjtsjof]] * [[Andrei Kolmogorof|Kolmogorof]] * [[Aleksei Kosygin|Kosygin]] * [[Wladimir Krjoetsjkof|Krjoetsjkof]] * [[Walerian Koejbysjef|Koejbysjef]] * [[Georgi Malenkof|Malenkof]] * [[Mengistu Haile Mariam|Mengistu]] * [[Wsewolod Merkoelof|Merkoelof]] * [[Wjatsjeslaf Molotof|Molotof]] * [[Edward Ochab|Ochab]] * [[Sergo Ordzjonikidze|Ordzjonikidze]] * [[Grigori Petrofsky|Petrofsky]] * [[Harry Pollitt|Pollitt]] * [[Leonid Raichman|Raichman]] * [[Mátyás Rákosi|Rákosi]] * [[Arkadi Rosengolts|Rosengolts]] * [[Iwan Serof|Serof]] * [[Mehmet Shehu|Shehu]] * [[Michail Sjolochof|Sjolochof]] * [[Ernst Thälmann|Thälmann]] * [[Mustafa Tlass|Tlass]] * [[Walter Ulbricht|Ulbricht]] * [[Andrei Wisjinski|Wisjinski]] * [[Nikolai Wosnesensky|Wosnesensky]] * [[Genrich Jagoda|Jagoda]] * [[Awel Jenoekidze|Jenoekidze]] * [[Nikolai Jesjof|Jesjof]] * [[Jemeljan Jaroslawsky|Jaroslawsky]] * [[Gennadi Zjoeganof|Zjoeganof]] | list3name = werke | list3title = Teoretiese werke | list3class = plainlist | list3 = * ''[[Anargisme of Sosialisme?]]'' (1906) * ''[[Marxisme en die Nasionale Vraagstuk]]'' (1913) * ''[[Grondslae van Leninisme]]'' (1924) * ''[[Trotskisme of Leninisme?]]'' (1924) * ''[[Op die Pad na Oktober]]'' (1924) * ''[[Oor die Probleme van Leninisme]]'' (1926) * ''[[Probleme van Leninisme (geselekteerde werke)]]'' (1926–54) * ''[[Duiselig van Sukses]]'' (1930) * ''[[Bemeestering van Bolsjewisme]]'' (1937) * ''[[Aangaande Anti-Sowjet Elemente]]'' (1937) * ''[[Dialektiese en Historiese Materialisme]]'' (1938) * ''[[Geskiedenis van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie (Bolsjewiste)|Geskiedenis van die KPSU(b): Kort Kursus]]'' (1938) * ''[[Vervalsers van die Geskiedenis]]'' (1948) * ''[[Stalin se Werke]]'' (1946–55) * ''[[Marxisme en Probleme van Linguistiek]]'' (1950) * ''[[Ekonomiese Probleme van Sosialisme in die USSR]]'' (1952) |list4name = geskiedenis |list4title = Geskiedenis |list4class = hlist |list4 = * [[Geskiedenis van die Sowjetunie (1927–1953)|Stalinistiese Era in die USSR]] * [[Komintern]] * [[Eerste vyfjaarplan (Sowjetunie)|Eerste vyfjaarplan]] * [[Groot Breek (Sowjetunie)|Groot Breek]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie|Kollektivisering]] * [[Holodomor|Hongersnood in Oekraïne]] * [[Industrialisering in die Sowjetunie|Industrialisering]] * [[Groot Suiwering]] ** [[Moskouse Verhore]] **[[Stalinistiese onderdrukkings in Aserbeidjan|Onderdrukkings in Aserbeidjan]] **[[Stalinistiese onderdrukkings in Mongolië|Onderdrukkings in Mongolië]] * [[Internasionale reaksie op die Spaanse Burgeroorlog#Sowjetunie|Spaanse Burgeroorlog]] * [[Tweede Wêreldoorlog]] * [[Sowjet-atoombomprojek]] * [[Griekse Burgeroorlog]] * [[Koue Oorlog]] * [[Oosblok]] * [[Kominform]] * [[Chinese Kommunistiese Rewolusie|Chinese Rewolusie]] * [[Eerste Indochinese Oorlog#Sowjetunie|Eerste Indochinese Oorlog]] * [[Sowjetunie in die Koreaanse Oorlog|Koreaanse Oorlog]] * [[Dokters se sameswering]] * [[Dood en staatsbegrafnis van Josef Stalin|Dood en begrafnis van Stalin]] * [[Destalinisering]] ** [[20ste Kongres van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie|20ste Kongres van die Kommunistiese Party]] ** [[Chroesjtsjof-ontdooiing]] | list5name = partye | list5title = Partye | list5class = plainlist | list5 = * [[Kommunistiese Party van Groot-Brittanje (Marxisties-Leninisties)]] * [[Algeheel-Unie Kommunistiese Party van Bolsjewiste (1991)|Algeheel-Unie Kommunistiese Party Bolsjewiste]] * [[Albaniese Arbeidersparty]] * [[Kommunistiese Party van Duitsland]] * [[Kommunistiese Party van Griekeland]] * [[Italiaanse Marxisties-Leninistiese Party]] * [[CARC-Party]] * [[Kommunistiese Party van Nieu-Seeland]] * [[Roemeense Kommunistiese Party]] * [[Werkersparty van Korea]] * [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie]] * [[Nasionaal-Bolsjewistiese Party]] * [[Die Ander Rusland van E. W. Limonof|Die Ander Rusland]] * [[Stalin-Blok – Vir die USSR]] * [[Amerikaanse Kommunistiese Party (2024)]] | list6name = verwant | list6title = Verwante onderwerpe | list6class = hlist | list6 = * [[Anti-Stalinistiese linkses]] * [[Josef Stalin se opkoms na mag]] * [[Josef Stalin en antisemitisme|Stalin en antisemitisme]] * [[Stalin-Vereniging]] * [[Stalinistiese argitektuur]] * [[Neo-Stalinisme]] * [[Anti-Sowjet-agitasie]] * [[Outoritêre sosialisme]] * [[Rooi-uitlokking]] * [[Vergelyking van Nazisme en Stalinisme|Vergelyking met Nazisme]] * [[Ho Chi Minh-gedagte]] * [[Hoxhaïsme]] * [[Juche]] * [[Maoïsme]] * [[Nasionaal-Bolsjewisme]] * [[Nasionale kommunisme]] * [[Rooi fascisme]] * [[Sino-Albaniese skeuring|Sino-Albaniese skeuring]] * [[Sino-Sowjet-skeuring|Sino-Sowjet-skeuring]] * [[Albaniese-Sowjet skeuring|Sowjet-Albaniese skeuring]] * [[Tito-Stalin-skeuring|Sowjet-Joegoslawiese skeuring]] | list7name = historici | list7title = Historici | list7class = hlist | list7 = * [[Anne Applebaum|Applebaum]] * [[Abdurachman Awtorchanof|Awtorchanof]] * [[E. H. Carr|Carr]] * [[Wiktor Tsjernof|Tsjernof]] * [[Stephen F. Cohen|Cohen]] * [[Robert Conquest|Conquest]] * [[Robert Vincent Daniels|Daniels]] * [[R. W. Davies|Davies]] * [[Isaac Deutscher|Deutscher]] * [[Milovan Djilas|Djilas]] * [[Merle Fainsod|Fainsod]] * [[Sheila Fitzpatrick|Fitzpatrick]] * [[J. Arch Getty|Getty]] * [[Wendy Z. Goldman|Goldman]] * [[Moshe Lewin|Lewin]] * [[Eugene Lyons|Lyons]] * [[Oleg Chlewnjoek|Chlewnjoek]] * [[Stephen Kotkin|Kotkin]] * [[Roberta T. Manning|Manning]] * [[Robert H. McNeal|McNeal]] * [[Roy Medwedjef|Medwedjef]] * [[Catherine Merridale|Merridale]] * [[Isaak Mints|Mints]] * [[Alec Nove|Nove]] * [[Aleksandr Orlof (Sowjet-oorloper)|Orlof]] * [[Michail Pokrofsky|Pokrofsky]] * [[Robert Service (historikus)|Service]] * [[Harold Shukman|Shukman]] * [[Lewis Siegelbaum|Siegelbaum]] * [[Aleksandr Solzjenitsyn|Solzjenitsyn]] * [[Boris Souvarine|Souvarine]] * [[Ronald Grigor Suny|Suny]] * [[Leon Trotski|Trotski]] * [[Robert C. Tucker|Tucker]] * [[Adam Ulam|Ulam]] * [[Lynne Viola|Viola]] * [[Dmitri Wolkogonof|Wolkogonof]] |belowclass = plainlist |belowstyle = text-align:center; font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000; |below = * {{portal-inline|Kommunisme|size=tiny}} * {{portal-inline|Sowjetunie|size=tiny}} }}<noinclude> [[Kategorie:Sowjetunie sybalk-sjablone]] [[Kategorie:Kommunisme sybalk-sjablone]] </noinclude> 4nonns2bxzi59loqy6c8izuw6g987n7 1 460965 2900434 2026-05-01T15:05:55Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900434 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460966 2900435 2026-05-01T15:20:21Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n nuwe artikel geskep. LET WEL: Die artikel is nie volledig nie. Nog teks moet bygevoeg word. 2900435 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat hy met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== === Model L-149 === === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n speed pack neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die speed pack neem. === C-121A (vir die US Air Force) === Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Hulle was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer. ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /> ==== WV-2E/EC-121L ==== Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT-34-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> setq9fcjq126xfoa9qs0gpnjyisocea 2900436 2900435 2026-05-01T15:22:28Z Gaius le Roux 203341 Ek 'n opskrif bygevoeg. LET WEL: Die artikel is nog nie klaar nie - daar moet nog teks bygevoeg word. 2900436 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat hy met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== === Model L-149 === === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n speed pack neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die speed pack neem. === C-121A (vir die US Air Force) === Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Hulle was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer. ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /> ==== WV-2E/EC-121L ==== Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT-34-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Verwysings == o4onmytgq9qsg70wwbdc02fdcr1yvo7 2900603 2900436 2026-05-02T05:59:57Z Gaius le Roux 203341 Ek het teks by die artikel bygevoeg. LET WEL: Die artikel is nog nie klaar nie - nog teks moet bygevoeg word en dan moet daar 'n sjabloon en foto's ingevoeg word. 2900603 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat hy met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== === Model L-149 === === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n speed pack neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die speed pack neem. === C-121A (vir die US Air Force) === Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Hulle was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer. ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /> ==== WV-2E/EC-121L ==== Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT-34-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == == Verwysings == apbti4584hqbgl0acm4f4hkqagsyqaq 2900629 2900603 2026-05-02T08:47:53Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n sjabloon, teks en foto's bygevoeg. LET WEL: Die artikel is nog nie klaar nie - daar moet nog foto's bygevoeg word. 2900629 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Constellation|beeld=File:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg|byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot|tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation|land van herkoms=Verenigde State van Amerika|eerste vlug=9 Januarie 1943|hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA)|vervaardig=1943-1958|aantal gebou=856|bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA}} Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne).<gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer. ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /> ==== WV-2E/EC-121L ==== Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT-34-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == == Verwysings == anjsnr8qrl7yxy73h0h3k83ejdezheq 2900633 2900629 2026-05-02T09:34:57Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2900633 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Constellation|beeld=File:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg|byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot|tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation|land van herkoms=Verenigde State van Amerika|eerste vlug=9 Januarie 1943|hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA)|vervaardig=1943-1958|aantal gebou=856|bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA}} Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne).<gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /> ==== WV-2E/EC-121L ==== Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT-34-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == == Verwysings == gg7vel1trl4c3imr7vsiua4pzkgzetc 2900638 2900633 2026-05-02T10:39:06Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2900638 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Constellation|beeld=File:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg|byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot|tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation|land van herkoms=Verenigde State van Amerika|eerste vlug=9 Januarie 1943|hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA)|vervaardig=1943-1958|aantal gebou=856|bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA}} Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne).<gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == == Verwysings == f6cpfr8bmbb36b3awe8vuiya8z6548h 10 460967 2900443 2026-05-01T15:41:46Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '<includeonly>{{#invoke:portal-inline|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude>' 2900443 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:portal-inline|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 59pmb09lnoedkobsacr61f1g7uauw8u 828 460968 2900444 2026-05-01T15:42:49Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '-- determine whether we're being called from a sandbox local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true) local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or '' local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox) local getImageName = portalModule._image local checkPortals = portalModule._checkPortals local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs...' 2900444 Scribunto text/plain -- determine whether we're being called from a sandbox local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true) local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or '' local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox) local getImageName = portalModule._image local checkPortals = portalModule._checkPortals local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs local p = {} -- Function to format error message and tracking category -- Arguments: -- errMsg: string, or nil/false if no error -- trackingCat: string for tracking category (or empty string) local function formatError(errMsg, trackingCat) local result = trackingCat or '' if errMsg then local errTag = mw.html.create('span') errTag:addClass("error") errTag:css("font-size",'100%') errTag:wikitext("Error: "..errMsg) result = tostring(errTag)..result end return result end local function image(portal, args) local size = args.size == "small" and "21x19px" or args.size == "tiny" and "17x15px" or "32x28px" return string.format('[[File:%s|%s]]',getImageName(portal,true), size) end local function link(portal, args) local displayName = "" if not (args.text == "" or args.text == nil) then displayName = args.text elseif args.short then displayName = portal else displayName = portal .. "&#32;portal" end return string.format('[[Portal:%s|%s]]',portal,displayName) end function p._main(portals, args) -- Normalize all arguments if args.redlinks == 'include' then args.redlinks = true end for key, default in pairs({tracking=true,redlinks=false,short=false}) do if args[key] == nil then args[key] = default end args[key] = yesno(args[key], default) end local trackingCat = '' local errMsg = nil -- Check for existing categories, drop if not. -- Possible generate tracking category & error message if needed args.minPortals = args.minPortals or 1 args.maxPortals = args.maxPortals or 1 portals, trackingCat, errMsg = checkPortals(portals,args) -- use more specific tracking cat for inline portal trackingCat = mw.ustring.gsub(trackingCat,"Portal templates","Portal-inline template") -- either too many/few portals, or no portals left after filtering, then return if errMsg or #portals == 0 then return formatError(errMsg, trackingCat) end fstring = '<span class="nowrap">%s </span>%s%s' if yesno(args.nowrap or '') then fstring = '<span class="nowrap">%s %s%s</span>' end return mw.ustring.format(fstring,image(portals[1],args),link(portals[1],args),(trackingCat or '')) end function p.main(frame) local origArgs = getArgs(frame) local portals, args = processPortalArgs(origArgs) return p._main(portals, args) end return p 34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx 0 460969 2900446 2026-05-01T15:43:38Z Pynappel 70858 Vertaal uit Engels m.b.v. Claude 2900446 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Infobox civilian attack | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekulakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekulakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekulakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekulakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekulakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse SSR]] en die [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjene]], [[Ingoesje]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[NKWD]], die Sowjet-[[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjet-inval van Pole (1939)|Sowjet-inval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjet-Republiek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjet-deportasies uit Estland]], [[Sowjet-deportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjet-deportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjet-deportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjene]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesje]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesje in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjeense Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] 7jbcelsexw6lj87lx5os8wa8sq4m8m4 2900463 2900446 2026-05-01T16:06:41Z Aliwal2012 39067 Dit gebeur nou as jy 'n dom masjien vir vertaling gebruik! Ai man! 2900463 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Infobox civilian attack | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekulakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekulakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die regering van die Sowjetunie, op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die NKWD-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge verskuif. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: deportasies van "anti-Sowjet"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "vyande van die volk"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. Dekulakisering het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die deportasie van Sowjet-Koreane in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne gedwonge migrasies in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen koelakke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n misdaad teen die mensdom en etniese vervolging. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die deportasie van die Krim-Tatare is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die Baltiese state en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die uitsetting van Duitsers uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "Koelakke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen kolchose", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekulakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone Marxisties-Leninistiese, klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die deportasie van Koreane in die Sowjetunie, oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 gedwonge verskuif vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die Kasakse SSR en die Oesbekiese SSR.<ref>[https://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: Ingriese Finne (1929–1931 en 1935–1939), Kalmukke, Balkare, Italianers van die Krim, Karatsjais, Meschetiese Turke, Karapapakhs, en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), Kola-Noorweërs (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), Wolga-Duitsers (1941–1945), Tsjetsjene, Ingoesje, [[Krim-Tatare]] en Krim-Grieke (1944), en Kaukasus-Grieke (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die NKWD, die Sowjet-geheime polisie, was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die Sowjet-inval van Pole wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as Wes-Belarus en Wes-Oekraïne) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die Belorussiese SSR en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die Baltiese republieke van Letland, Litaue en Estland toegepas (sien Sowjet-deportasies uit Estland, Letland en Litaue).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van Tsjernivtsi-oblas en Moldawië in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien Sowjet-deportasies uit Bessarabië.) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks deportasies uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus Ian Grey skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-Slawiese) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> Kalmukke, Tsjetsjene,<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> Ingoesje, Balkare, Karatsjais, en Meschetiese Turke. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van kollektiewe straf, op 18 Mei 1944 as spesiale setlaars na Oesbekistan en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien Deportasie van Krim-Tatare.) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], Krim-Grieke, [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die Baltiese state, Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en Neisse (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], uitgesit en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers met geweld gerepatrieer (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die Jaltakonferensie, het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige met die Duitsers saamgewerk het) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "ontheemde mense" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was gedwonge arbeiders (Ostarbeiter)<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''Ostarbeiter''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale NKWD-filtrasiekampe (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na arbeidsbataljons gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die Presidium van die Hoogste Sowjet uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, Balkare, Meschetiese Turke, [[Koerde]], en Hemsjins; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesje in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjeense Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] gf3015j79781tdqqrmusk7kbt85j07c 2900498 2900463 2026-05-01T17:36:51Z Aliwal2012 39067 Verwyder rooi skakels na sinsnedes en terme soos "sterftesyfer" wat waarskynlik nooit 'n wikiartikel sal kry nie 2900498 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Infobox civilian attack | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekulakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekulakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die regering van die Sowjetunie, op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die NKWD-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge verskuif. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: deportasies van "anti-Sowjet"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "vyande van die volk"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. Dekulakisering het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die deportasie van Sowjet-Koreane in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne gedwonge migrasies in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen koelakke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n misdaad teen die mensdom en etniese vervolging. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die deportasie van die Krim-Tatare is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die Baltiese state en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die uitsetting van Duitsers uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "Koelakke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen kolchose", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekulakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone Marxisties-Leninistiese, klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die deportasie van Koreane in die Sowjetunie, oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 gedwonge verskuif vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die Kasakse SSR en die Oesbekiese SSR.<ref>[https://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: Ingriese Finne (1929–1931 en 1935–1939), Kalmukke, Balkare, Italianers van die Krim, Karatsjais, Meschetiese Turke, Karapapakhs, en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), Kola-Noorweërs (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), Wolga-Duitsers (1941–1945), Tsjetsjene, Ingoesje, [[Krim-Tatare]] en Krim-Grieke (1944), en Kaukasus-Grieke (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die NKWD, die Sowjet-geheime polisie, was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die Sowjet-inval van Pole wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as Wes-Belarus en Wes-Oekraïne) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die Belorussiese SSR en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die Baltiese republieke van Letland, Litaue en Estland toegepas (sien Sowjet-deportasies uit Estland, Letland en Litaue).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van Tsjernivtsi-oblas en Moldawië in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien Sowjet-deportasies uit Bessarabië.) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks deportasies uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus Ian Grey skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-Slawiese) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> Kalmukke, Tsjetsjene,<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> Ingoesje, Balkare, Karatsjais, en Meschetiese Turke. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van kollektiewe straf, op 18 Mei 1944 as spesiale setlaars na Oesbekistan en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens NKWD-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien Deportasie van Krim-Tatare.) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], Krim-Grieke, [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die Baltiese state, Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en Neisse (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], uitgesit en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * Vyf-en-twintigduisendes * NKWD-arbeidskolonnes * Maagdelike Lande-veldtog * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die Duits-Sowjet-Oorlog, in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), Kasakstan en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * Khetagoeroviet-veldtog ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers met geweld gerepatrieer (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die Jaltakonferensie, het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige met die Duitsers saamgewerk het) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "ontheemde mense" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was gedwonge arbeiders (Ostarbeiter)<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''Ostarbeiter''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale NKWD-filtrasiekampe (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na arbeidsbataljons gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die Presidium van die Hoogste Sowjet uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, Balkare, Meschetiese Turke, [[Koerde]], en Hemsjins; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die Grosny-oblas gevestig het; Ingoesje in die Prigorodny-distrik, wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n terreur-regime en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> Mukharbek Didigov het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus Pavel Polian{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n misdaad teen die mensdom. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en etniese terreur gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. Raphael Lemkin, 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die separatistiese regering van Tsjetsjenië het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste volksmoord-bedoeling gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-sterftesyfer onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-assimilasie van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende etniese identiteit nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en uitsluiting beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''rassepolitiek'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} Robert Conquest het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde (primordialistiese) sienings, beleide en tropes (uit die Tsaristiese era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese chauvinisme of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die Sowjet-Grieke, Finne, Pole, Chinese, Koreane, Duitsers, Krim-Tatare, en die ander gedeporteerde volkere gesien as wat lojaliteite het aan hul titulêre nasies (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} Koguryo gevolg deur Parhae/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die Oos-Slawe (Russe, Oekraïners, en Belarusse) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en arbeidsuitbuiting wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die sterftesyfers van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die Meschetiese Turke het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] byuxceqjxchptj7luypzdstwh1qx7mh 2900580 2900498 2026-05-02T01:09:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900580 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Infobox civilian attack | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekulakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekulakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die regering van die Sowjetunie, op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die NKWD-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge verskuif. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: deportasies van "anti-Sowjet"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "vyande van die volk"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. Dekulakisering het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die deportasie van Sowjet-Koreane in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne gedwonge migrasies in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen koelakke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n misdaad teen die mensdom en etniese vervolging. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die deportasie van die Krim-Tatare is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die Baltiese state en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die uitsetting van Duitsers uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "Koelakke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen kolchose", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekulakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone Marxisties-Leninistiese, klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die deportasie van Koreane in die Sowjetunie, oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 gedwonge verskuif vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die Kasakse SSR en die Oesbekiese SSR.<ref>[https://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: Ingriese Finne (1929–1931 en 1935–1939), Kalmukke, Balkare, Italianers van die Krim, Karatsjais, Meschetiese Turke, Karapapakhs, en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), Kola-Noorweërs (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), Wolga-Duitsers (1941–1945), Tsjetsjene, Ingoesje, [[Krim-Tatare]] en Krim-Grieke (1944), en Kaukasus-Grieke (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web |url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=17 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717103830/http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |url-status=dead }}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die NKWD, die Sowjet-geheime polisie, was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die Sowjet-inval van Pole wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as Wes-Belarus en Wes-Oekraïne) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die Belorussiese SSR en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die Baltiese republieke van Letland, Litaue en Estland toegepas (sien Sowjet-deportasies uit Estland, Letland en Litaue).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van Tsjernivtsi-oblas en Moldawië in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien Sowjet-deportasies uit Bessarabië.) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks deportasies uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus Ian Grey skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-Slawiese) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> Kalmukke, Tsjetsjene,<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> Ingoesje, Balkare, Karatsjais, en Meschetiese Turke. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van kollektiewe straf, op 18 Mei 1944 as spesiale setlaars na Oesbekistan en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens NKWD-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien Deportasie van Krim-Tatare.) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], Krim-Grieke, [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die Baltiese state, Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en Neisse (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], uitgesit en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * Vyf-en-twintigduisendes * NKWD-arbeidskolonnes * Maagdelike Lande-veldtog * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die Duits-Sowjet-Oorlog, in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), Kasakstan en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * Khetagoeroviet-veldtog ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers met geweld gerepatrieer (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die Jaltakonferensie, het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige met die Duitsers saamgewerk het) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "ontheemde mense" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was gedwonge arbeiders (Ostarbeiter)<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''Ostarbeiter''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale NKWD-filtrasiekampe (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na arbeidsbataljons gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die Presidium van die Hoogste Sowjet uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, Balkare, Meschetiese Turke, [[Koerde]], en Hemsjins; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die Grosny-oblas gevestig het; Ingoesje in die Prigorodny-distrik, wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n terreur-regime en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> Mukharbek Didigov het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus Pavel Polian{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n misdaad teen die mensdom. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en etniese terreur gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. Raphael Lemkin, 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die separatistiese regering van Tsjetsjenië het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste volksmoord-bedoeling gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-sterftesyfer onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-assimilasie van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende etniese identiteit nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en uitsluiting beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''rassepolitiek'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} Robert Conquest het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde (primordialistiese) sienings, beleide en tropes (uit die Tsaristiese era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese chauvinisme of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die Sowjet-Grieke, Finne, Pole, Chinese, Koreane, Duitsers, Krim-Tatare, en die ander gedeporteerde volkere gesien as wat lojaliteite het aan hul titulêre nasies (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} Koguryo gevolg deur Parhae/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die Oos-Slawe (Russe, Oekraïners, en Belarusse) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en arbeidsuitbuiting wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die sterftesyfers van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die Meschetiese Turke het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news| title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation| work=The Siberian Times| date=22 July 2012| url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/| access-date= 1 Mei 2026| archive-date= 1 Desember 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20241201205241/https://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/| url-status=dead}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] k2cf75s7nigemdhcg31qhrgjp4uoby8 2900608 2900580 2026-05-02T06:24:18Z Pynappel 70858 2900608 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Inligtingskas Burgerlike aanval | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekoelakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekoelakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekoelakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekoelakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekoelakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse SSR]] en die [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjene]], [[Ingoesje]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[NKWD]], die Sowjet-[[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjet-inval van Pole (1939)|Sowjet-inval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjet-Republiek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjet-deportasies uit Estland]], [[Sowjet-deportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjet-deportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjet-deportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjene]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesje]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesje in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjeense Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] mmmwucaywq8rstttomayp7er3md0hr5 2900617 2900608 2026-05-02T06:42:59Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Sowjet-oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] verwyder; [[:Kategorie:Sowjetse oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900617 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Inligtingskas Burgerlike aanval | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekoelakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekoelakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjenië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjeense volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekoelakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekoelakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekoelakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse SSR]] en die [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjene]], [[Ingoesje]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[NKWD]], die Sowjet-[[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjet-inval van Pole (1939)|Sowjet-inval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjet-Republiek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjet-deportasies uit Estland]], [[Sowjet-deportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjet-deportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjet-deportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjene en Ingoesje|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre-Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesje, Tsjetsjene, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjene]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesje]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjene, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesje, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjene, Ingoesje, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjeen-Ingoesjiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjene, Ingoesje, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjene en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesje in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjene en Ingoesje [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjene, Ingoesje, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Sfn|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjene en Ingoesje as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjene en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjene en Ingoesje in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjeense Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjene, die Ingoesje en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjene]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesje]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjene]] en [[Ingoesje]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjetse oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] qjlwu60j2u7awgagr40l8fp603f8pub 1 460970 2900449 2026-05-01T15:46:25Z Pynappel 70858 /* Transliterasie van Павел Полян */ nuwe afdeling 2900449 wikitext text/x-wiki == Transliterasie van Павел Полян == Hierdie persoon het 'n boek in Engels geskryf en sy naam is as Pavel Polian getranslitereer. Moet ons dit in Afrikaans as Pawel Poljan translitereer? CC [[Gebruiker:BurgertB]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:46, 1 Mei 2026 (UTC) 24r4yx0pzb21d83nz0yvx861z9zs3ft 2900450 2900449 2026-05-01T15:46:45Z Pynappel 70858 2900450 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Transliterasie van Павел Полян == Hierdie persoon het 'n boek in Engels geskryf en sy naam is as Pavel Polian getranslitereer. Moet ons dit in Afrikaans as Pawel Poljan translitereer? CC [[Gebruiker:BurgertB]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:46, 1 Mei 2026 (UTC) du1f0a1frbkvbkx1wveefzlzf4tajr9 2900496 2900450 2026-05-01T17:16:34Z BurgertB 2401 /* Transliterasie van Павел Полян */ 2900496 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Transliterasie van Павел Полян == Hierdie persoon het 'n boek in Engels geskryf en sy naam is as Pavel Polian getranslitereer. Moet ons dit in Afrikaans as Pawel Poljan translitereer? CC [[Gebruiker:BurgertB]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:46, 1 Mei 2026 (UTC) :Ek dink nie dis nodig nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:16, 1 Mei 2026 (UTC) rpxtpsvssgcacyaftpmbzjae75jqap2 14 460971 2900451 2026-05-01T15:47:30Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '{{Naspoorkategorie}} [[Kategorie:Artikels wat toeligting benodig]]' 2900451 wikitext text/x-wiki {{Naspoorkategorie}} [[Kategorie:Artikels wat toeligting benodig]] hygr92oszxcccs9dx7ra673r0lfufhr 14 460972 2900452 2026-05-01T15:49:06Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '{{Naspoorkategorie}} [[Kategorie:Artikels met stellings wat verwysings ontbreek]]' 2900452 wikitext text/x-wiki {{Naspoorkategorie}} [[Kategorie:Artikels met stellings wat verwysings ontbreek]] ii72ohr4qctiic05ovz1her4569fily 14 460973 2900453 2026-05-01T15:52:46Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Hoofde van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] [[Kategorie:Politieke leiers van die Tweede Wêreldoorlog]]' 2900453 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Hoofde van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] [[Kategorie:Politieke leiers van die Tweede Wêreldoorlog]] eqnlkhxg7w8z1d3bgetos5ztu2vzln2 14 460974 2900454 2026-05-01T15:53:47Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Leiers]]' 2900454 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Leiers]] 3w3j4sxfs37wbfkqqnwg0dze3m3teed 2900455 2900454 2026-05-01T15:54:44Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Leiers]] verwyder; [[:Kategorie:Partyleiers van die Sowjetunie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900455 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Partyleiers van die Sowjetunie]] 7swo0yf6t6c8yu7u62upkk8ktjx9nh7 14 460975 2900456 2026-05-01T15:55:13Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Leiers van die Sowjetunie]]' 2900456 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Leiers van die Sowjetunie]] ffrgo574thrju597t21jpwn6g6tbfpp 14 460976 2900457 2026-05-01T15:55:54Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Leiers]]' 2900457 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Leiers]] 3w3j4sxfs37wbfkqqnwg0dze3m3teed 14 460977 2900458 2026-05-01T15:56:40Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens rol]] [[Kategorie:Leierskap]]' 2900458 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens rol]] [[Kategorie:Leierskap]] 0q58bxh9ucth7micx65i7mbspm6vy39 14 460978 2900459 2026-05-01T15:57:30Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense]]' 2900459 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense]] pag19cnuw42wzf00k1retdqqk2zmyil 14 460979 2900460 2026-05-01T15:58:37Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politieke begrippe]]' 2900460 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politieke begrippe]] nbcmmvorcdemme2om65hlf6dz1fzzal 14 460980 2900461 2026-05-01T15:59:26Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politici van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Leiers]]' 2900461 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politici van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Leiers]] ityaa2ud022qqb572ibfbrxp8qg6tz9 14 460981 2900462 2026-05-01T16:01:47Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politici van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Mense van die Tweede Wêreldoorlog volgens beroep]] [[Kategorie:Politiek van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Politici volgens oorlog]]' 2900462 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politici van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Mense van die Tweede Wêreldoorlog volgens beroep]] [[Kategorie:Politiek van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Politici volgens oorlog]] 8tpb6p510gaajg9rsgs7138j5uaa3yt 14 460982 2900464 2026-05-01T16:12:09Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens beroep en oorlog]] [[Kategorie:Politici volgens periode]] [[Kategorie:Politiek volgens oorlog]]' 2900464 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens beroep en oorlog]] [[Kategorie:Politici volgens periode]] [[Kategorie:Politiek volgens oorlog]] d1kxphevt97dk2gmzxx0qrd1ojceunr 14 460983 2900465 2026-05-01T16:17:16Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:20ste eeu in politiek]] [[Kategorie:Mense van die 20ste eeu volgens beroep]] [[Kategorie:Politici volgens eeu]]' 2900465 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:20ste eeu in politiek]] [[Kategorie:Mense van die 20ste eeu volgens beroep]] [[Kategorie:Politici volgens eeu]] ix44zh9m557ur7ofqspqja2jd3d2dcm 14 460984 2900466 2026-05-01T16:18:59Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:20ste eeu]] [[Kategorie:Politiek volgens eeu]]' 2900466 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:20ste eeu]] [[Kategorie:Politiek volgens eeu]] 8l5szbna7omafzzfew9wc3x1jaiy3wu 14 460985 2900467 2026-05-01T16:20:34Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Kategorieë volgens eeu]] [[Kategorie:Politiek volgens periode]]' 2900467 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorieë volgens eeu]] [[Kategorie:Politiek volgens periode]] ax0fb8n995zhlyx3umd4957xlxmdbg4 14 460986 2900469 2026-05-01T16:21:49Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Kategorieë volgens periode]] [[Kategorie:Eeue]]' 2900469 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorieë volgens periode]] [[Kategorie:Eeue]] c4akq3qchojnm8p6xg3ltmct2a4q1sy 14 460987 2900470 2026-05-01T16:23:17Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Kategorieë volgens tyd]] [[Kategorie:Periodisering]]' 2900470 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorieë volgens tyd]] [[Kategorie:Periodisering]] 4offbq6h57tyjpm7t39nq4250kw2hw9 14 460988 2900471 2026-05-01T16:24:28Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Kategorieë volgens parameter]] [[Kategorie:Tyd]]' 2900471 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorieë volgens parameter]] [[Kategorie:Tyd]] jk31x489ucdd33flb1upttfidqzgoy8 14 460989 2900472 2026-05-01T16:25:41Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Wikiped-kategorieë]]' 2900472 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Wikiped-kategorieë]] 12gi2exp5w2grk7wvoiwba1k1lvuph9 2900473 2900472 2026-05-01T16:26:09Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Wikiped-kategorieë]] verwyder; [[:Kategorie:Wikipedia-kategorieë]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900473 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Wikipedia-kategorieë]] saae104j6we4gljafeqcbxj4mbnuw38 2900474 2900473 2026-05-01T16:27:20Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Wikipedia-kategorieë]] verwyder; [[:Kategorie:Kategorieë van Wikipedia]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900474 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorieë van Wikipedia]] j1oprqi91vcpjjhfpmveij568oij3z2 14 460990 2900475 2026-05-01T16:27:59Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Kategorisering van Wikipedia]] [[Kategorie:Naamruimtes van Wikipedia]]' 2900475 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Kategorisering van Wikipedia]] [[Kategorie:Naamruimtes van Wikipedia]] t64hqn1casgmizwbhmstv6ng0c0izb2 14 460991 2900476 2026-05-01T16:29:53Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Navigasie van Wikipedia]] [[Kategorie:Administrasie van Wikipedia-inhoud]]' 2900476 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Navigasie van Wikipedia]] [[Kategorie:Administrasie van Wikipedia-inhoud]] 7t40x5xo86qem7arb644ppjcu959vi1 14 460992 2900477 2026-05-01T16:32:19Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Alles]]' 2900477 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Alles]] 27cseortm8jsl20kstgzin2lqx0geue 14 460993 2900478 2026-05-01T16:34:20Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Wikipedia]]' 2900478 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Wikipedia]] lrr893xxd0as47gyb1cbgr2oav8ne57 0 460994 2900479 2026-05-01T16:34:58Z ~2026-19905-25 205527 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Portrett av Vidkun Quisling i sivile klær, ukjent datering.jpg|duimnael]] '''Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling''' ([[18 Julie]] [[1887]] – [[24 Oktober]] [[1945]]) was 'n Noorse militêre offisier, politikus en Nazi-medewerker wat die marionetregering van Noorweë gelei het tydens die land se besetting deur [[Nazi-Duitsland]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hy het eers internasionale bekendheid verwerf as 'n noue medewerker van die ontdekking...' 2900479 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Portrett av Vidkun Quisling i sivile klær, ukjent datering.jpg|duimnael]] '''Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling''' ([[18 Julie]] [[1887]] – [[24 Oktober]] [[1945]]) was 'n Noorse militêre offisier, politikus en Nazi-medewerker wat die marionetregering van Noorweë gelei het tydens die land se besetting deur [[Nazi-Duitsland]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hy het eers internasionale bekendheid verwerf as 'n noue medewerker van die ontdekkingsreisiger [[Fridtjof Nansen]] en deur die organisering van humanitêre hulp tydens die Russiese hongersnood van 1921 in Povolzhye. Hy is as 'n Noorse diplomaat na die [[Sowjetunie]] gestuur en het ook vir 'n geruime tyd Britse diplomatieke sake daar bestuur. Hy het in 1929 na Noorweë teruggekeer en as minister van verdediging in die landbouregerings van Peder Kolstad (1931–1932) en Jens Hundseid (1932–1933) gedien. In 1933 het Quisling die fascistiese ''Nasjonal Samling'' (Nasionale Vergadering) gestig. Alhoewel hy 'n mate van gewildheid verwerf het na sy aanvalle op die politieke linkses, het sy party geen setels in die [[Storting (Noorse parlement)|Storting]] gewen nie, en teen 1940 was dit steeds min meer as periferie. Op 9 April 1940, met die Duitse inval in Noorweë aan die gang, het hy probeer om die mag te gryp in die wêreld se eerste radio-uitsaai-[[staatsgreep]], maar het misluk omdat die Duitsers die erkende Noorse regering probeer oortuig het om die Duitse besetting te wettig, soos in Denemarke gedoen is tydens die gelyktydige inval daar, in plaas daarvan om Quisling te erken. Op 1 Februarie 1942 het hy 'n tweede regering gevorm, goedgekeur deur die Duitsers, en as minister-president gedien. Hy het die Noorse staatsadministrasie saam met die Duitse burgerlike administrateur, Josef Terboven, gelei. Sy pro-Nazi-marionetregering, bekend as die Quisling-regime, is oorheers deur ministers van Nasjonal Samling. Die kollaborasionele regering het aan Duitsland se oorlogspogings deelgeneem en Jode uit die land gedeporteer na konsentrasiekampe in besette Pole, waar die meeste doodgemaak is. Quisling is tydens die wettige suiwering in Noorweë na die Tweede Wêreldoorlog verhoor. Hy is skuldig bevind aan aanklagte van verduistering, moord en hoogverraad teen die Noorse staat, en is ter dood veroordeel, 'n vonnis wat later kritiek uitgelok het weens die twyfelagtige wettigheid daarvan; behalwe deur die besettingsowerheid, met Quisling se steun (insluitend terugwerkende vonnisse), is geen doodsvonnis sedert 1876 voltrek nie, en die doodstraf is met onafhanklikheid in 1905 afgeskaf. Quisling is kort daarna op 24 Oktober 1945 deur 'n vuurpeloton by die Akershus-vesting, Oslo, tereggestel. Sedert sy dood word hy as een van die Europese geskiedenis se voorste verraaiers beskou as gevolg van sy samewerking met Nazi-Duitsland. Die term quisling het 'n woord vir "medewerker" of "verraaier" in Engels en Skandinawiese tale geword. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Vidkun Quisling}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Quisling, Vidkun}} [[Kategorie:Noorweërs in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Noorse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1887]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] th6tuee6idqwxbsrt86cpxu5acgfcch 14 460995 2900480 2026-05-01T16:35:59Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Administrasie van naamruimtes van Wikipedia]]' 2900480 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Administrasie van naamruimtes van Wikipedia]] sg0zn3m8sl7pcyc5y7adyx29lwff950 14 460996 2900481 2026-05-01T16:37:20Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Administrasie van Wikipedia volgens MediaWiki-kenmerk]]' 2900481 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Administrasie van Wikipedia volgens MediaWiki-kenmerk]] 3robmmijlwowflw0f2gv2katshdb5y9 14 460997 2900482 2026-05-01T16:38:07Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Wikipedia]]' 2900482 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Wikipedia]] lrr893xxd0as47gyb1cbgr2oav8ne57 14 460998 2900483 2026-05-01T16:39:27Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Historiografie]] [[Kategorie:Tyd]]' 2900483 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Historiografie]] [[Kategorie:Tyd]] b97sfxugez2m1h0mbjmgbsmzosuixh3 14 460999 2900484 2026-05-01T16:40:15Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Geskiedenis]]' 2900484 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Geskiedenis]] s36pn1gs1gcjtzeern7w9f57wvmejyr 14 461000 2900485 2026-05-01T16:41:24Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Kategorieë volgens periode]]' 2900485 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Kategorieë volgens periode]] k64pxkd65h9se8wswfelmf0rtaqfiyk 14 461001 2900486 2026-05-01T16:43:10Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens beroep en eeu]] [[Kategorie:Politici volgens periode]] [[Kategorie:Politiek volgens eeu]]' 2900486 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens beroep en eeu]] [[Kategorie:Politici volgens periode]] [[Kategorie:Politiek volgens eeu]] maw8z0tff8mr7dlw8amcas0ovvrsz11 14 461002 2900487 2026-05-01T16:45:06Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens beroep en periode]] [[Kategorie:Politici]] [[Kategorie:Politiek volgens periode]]' 2900487 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens beroep en periode]] [[Kategorie:Politici]] [[Kategorie:Politiek volgens periode]] 2g7u9uh278whofkz8jks58cx76gekgx 14 461003 2900488 2026-05-01T16:45:59Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens beroep]] [[Kategorie:Mense volgens periode]]' 2900488 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens beroep]] [[Kategorie:Mense volgens periode]] r4hz8yiqbro834gktfj34wjqgb6yo6h 14 461004 2900489 2026-05-01T16:48:08Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politiek]]' 2900489 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politiek]] 5wjo5rxmrdy8fy59qgbjvo24l9ivf6e 14 461005 2900490 2026-05-01T16:50:18Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens beroep]] [[Kategorie:Mense volgens oorlog]]' 2900490 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens beroep]] [[Kategorie:Mense volgens oorlog]] 0nwr2sesq1zl58cet1z4xi485j9yz17 14 461006 2900491 2026-05-01T16:56:35Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Politiek volgens oorlog]]' 2900491 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Politiek volgens oorlog]] dgzgapy40wz9rt7wo8nmudaldp09q3m 14 461007 2900492 2026-05-01T16:58:08Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Mense volgens oorlog en beroep]] [[Kategorie:Mense van die 20ste eeu volgens beroep]]' 2900492 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Mense volgens oorlog en beroep]] [[Kategorie:Mense van die 20ste eeu volgens beroep]] qkw1xmhowarfhu3xgzl4wsepr99xobi 2900495 2900492 2026-05-01T17:08:10Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Mense van die Tweede Wêreldoorlog]] verwyder; [[:Kategorie:Mense in die Tweede Wêreldoorlog]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900495 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Mense volgens oorlog en beroep]] [[Kategorie:Mense van die 20ste eeu volgens beroep]] o8dnat6m21mbwiyhn0iy1o6zerrqqzw 14 461008 2900493 2026-05-01T16:58:58Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Mense volgens oorlog]] [[Kategorie:Mense volgens beroep]]' 2900493 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Mense volgens oorlog]] [[Kategorie:Mense volgens beroep]] cu4q4mhoaqsma45bvggh0i8ww0lna2o 0 461010 2900499 2026-05-01T17:44:46Z BurgertB 2401 Nuwe artkel, besig 2900499 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Apex | beeld = | regisseur = Baltasar Kormákur | vervaardiger ={{Plainlist| * Ian Bryce * Peter Chernin * Jenno Topping * David Ready * [[Charlize Theron]] * Beth Kono * AJ Dix * Baltasar Kormákur * Will McCance }} | geskryf_deur = Jeremy Robbins | met = {{Plainlist| * Charlize Theron * [[Taron Egerton]] * [[Eric Bana]] }} | musiek = Högni Egilsson | kinematografie = Lawrence Sher | ateljee = {{Plainlist| * Chernin Entertainment * Ian Bryce Productions * Denver and Delilah Productions * RVK Studios }} | verspreider = [[Netflix]] | vrygestel = {{Begindatum|2026|4|24|df=yes}} | speeltyd = 95 minute<ref>{{Cite web |date=April 23, 2026 |title=''Apex'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/apex-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmte2odq5 |access-date=April 24, 2026 |publisher=British Board of Film Classification}}</ref> | land = {{Plainlist| * [[VSA]] * [[VK]] * [[Ysland]] }} | taal = [[Engels]] | imdb_id = 16431404 }} '''''Apex''''' is 'n oorlewingsrolprent van 2026 wat deur Baltasar Kormákur geregisseer en deur Jeremy Robbins geskryf is. Die hoofakteurs is [[Charlize Theron]], [[Taron Egerton]] en [[Eric Bana]]. Dit gaan oor 'n rotsklimmer (Theron) in die wildernis wat gejag word en probeer oorleef. Dit is op 24 April 2026 deur [[Netflix]] uitgereik. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|16431404}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Apex}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Britse rolprente]] [[Kategorie:Rolprente]] o24vpvexgdlgir6xc6v0r3ui9nsluco 2900503 2900499 2026-05-01T17:57:34Z BurgertB 2401 Besig 2900503 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Apex | beeld = | regisseur = Baltasar Kormákur | vervaardiger ={{Plainlist| * Ian Bryce * Peter Chernin * Jenno Topping * David Ready * [[Charlize Theron]] * Beth Kono * AJ Dix * Baltasar Kormákur * Will McCance }} | geskryf_deur = Jeremy Robbins | met = {{Plainlist| * Charlize Theron * [[Taron Egerton]] * [[Eric Bana]] }} | musiek = Högni Egilsson | kinematografie = Lawrence Sher | ateljee = {{Plainlist| * Chernin Entertainment * Ian Bryce Productions * Denver and Delilah Productions * RVK Studios }} | verspreider = [[Netflix]] | vrygestel = {{Begindatum|2026|4|24|df=yes}} | speeltyd = 95 minute<ref>{{Cite web |date=April 23, 2026 |title=''Apex'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/apex-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmte2odq5 |access-date=April 24, 2026 |publisher=British Board of Film Classification}}</ref> | land = {{Plainlist| * [[VSA]] * [[VK]] * [[Ysland]] }} | taal = [[Engels]] | imdb_id = 16431404 }} '''''Apex''''' is 'n oorlewingsrolprent van 2026 wat deur Baltasar Kormákur geregisseer en deur Jeremy Robbins geskryf is. Die hoofakteurs is [[Charlize Theron]], [[Taron Egerton]] en [[Eric Bana]]. Dit gaan oor 'n rotsklimmer (Theron) in die wildernis wat gejag word en probeer oorleef. Dit is op 24 April 2026 deur [[Netflix]] uitgereik. {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Charlize Theron 2018.png|caption1=[[Charlize Theron]] |image2=Taron Egerton by Gage Skidmore 2.jpg|caption2=[[Taron Egerton]] }}}} ==Rolverdeling== *[[Charlize Theron]] as Sasha, 'n rotsklimmer en Tommy se weduwee *[[Taron Egerton]] as Ben *[[Eric Bana]] as Tommy, 'n rotsklimmer en Sasha se oorlede man *Matt Whelan as een van die jagters ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|16431404}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Apex}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Britse rolprente]] [[Kategorie:Rolprente]] s5p4m7idnoz2o9c59rsp7rrvbyzlffo 2900508 2900503 2026-05-01T18:28:50Z BurgertB 2401 Klaar 2900508 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Apex | beeld = | regisseur = Baltasar Kormákur | vervaardiger ={{Plainlist| * Ian Bryce * Peter Chernin * Jenno Topping * David Ready * [[Charlize Theron]] * Beth Kono * AJ Dix * Baltasar Kormákur * Will McCance }} | geskryf_deur = Jeremy Robbins | met = {{Plainlist| * Charlize Theron * [[Taron Egerton]] * [[Eric Bana]] }} | musiek = Högni Egilsson | kinematografie = Lawrence Sher | ateljee = {{Plainlist| * Chernin Entertainment * Ian Bryce Productions * Denver and Delilah Productions * RVK Studios }} | verspreider = [[Netflix]] | vrygestel = {{Begindatum|2026|4|24|df=yes}} | speeltyd = 95 minute<ref>{{Cite web |date=April 23, 2026 |title=''Apex'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/apex-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmte2odq5 |access-date=April 24, 2026 |publisher=British Board of Film Classification}}</ref> | land = {{Plainlist| * [[VSA]] * [[VK]] * [[Ysland]] }} | taal = [[Engels]] | imdb_id = 16431404 }} '''''Apex''''' is 'n oorlewingsrolprent van 2026 wat deur Baltasar Kormákur geregisseer en deur Jeremy Robbins geskryf is. Die hoofakteurs is [[Charlize Theron]], [[Taron Egerton]] en [[Eric Bana]]. Dit gaan oor 'n rotsklimmer (Theron) in die wildernis wat gejag word en probeer oorleef. Dit is op 24 April 2026 deur [[Netflix]] uitgereik. {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Charlize Theron 2018.png|caption1=[[Charlize Theron]] |image2=Taron Egerton by Gage Skidmore 2.jpg|caption2=[[Taron Egerton]] }}}} ==Rolverdeling== *[[Charlize Theron]] as Sasha, 'n rotsklimmer en Tommy se weduwee *[[Taron Egerton]] as Ben *[[Eric Bana]] as Tommy, 'n rotsklimmer en Sasha se oorlede man *Matt Whelan as een van die jagters ==Vervaardiging== Die verfilming het in Februarie 2025 in [[Sydney]] en om die Blue Mountains in [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Australië]], begin.<ref>{{cite web|url=https://if.com.au/charlize-theron-eric-bana-taron-egerton-take-on-the-elements-in-nsw-with-baltasar-kormakurs-apex/|website=If.com|accessdate=21 February 2025|title=Charlize Theron, Eric Bana, Taron Egerton take on the elements in NSW for Baltasar Kormákur's 'Apex'|date=3 February 2025|archive-date=February 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024911/https://if.com.au/charlize-theron-eric-bana-taron-egerton-take-on-the-elements-in-nsw-with-baltasar-kormakurs-apex/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://au.variety.com/2025/film/news/new-film-starring-eric-bana-charlize-theron-taron-egerton-kicks-off-production-in-sydney-20018/|website=Variety|accessdate=February 21, 2025|date=February 3, 2025|title=New Film Starring Eric Bana, Charlize Theron, Taron Egerton Kicks Off Production in Sydney|first=Neil|last=Griffiths}}</ref> ''Apex'' is op 24 April op [[Netflix]] uitgereik.<ref>{{cite web|url=https://people.com/charlize-theron-taron-egerton-apex-first-look-photos-exclusive-11869550|website=People|title=Charlize Theron Climbs Mountains and Runs for Her Life in First Look at Apex with Taron Egerton (Exclusive)|first=Tommy|last=McArdle|date=December 18, 2025}}</ref> ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] was 65% van 74 resensies positief. Op Metacritic het die prent gemiddeld 57 uit 100 gekry van 21 resensies, wat dui op 'n "gemengde of gemiddelde" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/apex-2026|website=[[Metacritic]]|publisher=Fandom, Inc.|title=Apex|access-date= 24 Augustus 2025}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|16431404}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Apex}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Britse rolprente]] [[Kategorie:Rolprente]] g5ydnngbed82whstc0cji2lqmitfx7n 1 461011 2900500 2026-05-01T17:50:59Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900500 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 828 461012 2900505 2026-05-01T18:05:12Z SpesBona 2720 Nuwe module 2900505 Scribunto text/plain return { lang = "ro", ["AB"] = {name="Alba"}, ["AG"] = {name="Argeș"}, ["AR"] = {name="Arad"}, ["BC"] = {name="Bacău"}, ["BH"] = {name="Bihor"}, ["BN"] = {name="Bistrița-Năsăud"}, ["BR"] = {name="Brăila"}, ["BT"] = {name="Botoșani"}, ["BV"] = {name="Brașov"}, ["BZ"] = {name="Buzău"}, ["CJ"] = {name="Cluj"}, ["CL"] = {name="Călărași"}, ["CS"] = {name="Caraș-Severin"}, ["CT"] = {name="Constanța"}, ["CV"] = {name="Covasna"}, ["DB"] = {name="Dâmbovița"}, ["DJ"] = {name="Dolj"}, ["GJ"] = {name="Gorj"}, ["GL"] = {name="Galați"}, ["GR"] = {name="Giurgiu"}, ["HD"] = {name="Hunedoara"}, ["HR"] = {name="Harghita"}, ["IF"] = {name="Ilfov"}, ["IL"] = {name="Ialomița"}, ["IS"] = {name="Iași"}, ["MH"] = {name="Mehedinți"}, ["MM"] = {name="Maramureș"}, ["MS"] = {name="Mureș"}, ["NT"] = {name="Neamț"}, ["OT"] = {name="Olt"}, ["PH"] = {name="Prahova"}, ["SB"] = {name="Sibiu"}, ["SJ"] = {name="Sălaj"}, ["SM"] = {name="Satu Mare"}, ["SV"] = {name="Suceava"}, ["TL"] = {name="Tulcea"}, ["TM"] = {name="Timiș"}, ["TR"] = {name="Teleorman"}, ["VL"] = {name="Vâlcea"}, ["VN"] = {name="Vrancea"}, ["VS"] = {name="Vaslui"}, ["B"] = {name="Boekarest",isoname="București"} } 3dd8rlect2cdf6573gty0193psgvdy1 0 461013 2900516 2026-05-01T18:49:32Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Withuis-korrespondente aandete-skietery in 2026]] na [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] geskuif: Taal 2900516 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] ldlx8zr9j1pweiku25daum4aktezeoc 1 461014 2900518 2026-05-01T18:49:32Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Withuis-korrespondente aandete-skietery in 2026]] na [[Bespreking:Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] geskuif: Taal 2900518 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] qzbs8xo6o44dknk9hc4i4x32uh4fl97 5 461015 2900526 2026-05-01T19:14:02Z BurgertB 2401 /* Moenie vergeet . . . */ nuwe afdeling 2900526 wikitext text/x-wiki == Moenie vergeet . . . == . . . van [[Anna Delvey]] nie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:14, 1 Mei 2026 (UTC) lyae3dr67wjw6kv379j6c79wn39lk0e 2900529 2900526 2026-05-01T19:20:21Z SpesBona 2720 /* Moenie vergeet . . . */ 2026 2900529 wikitext text/x-wiki == Moenie vergeet . . . == . . . van [[Anna Delvey]] nie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:14, 1 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|BurgertB}} sien [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:20, 1 Mei 2026 (UTC) kzayv9qhc8zbbqaclsjdvrejrdqw6qv 2900530 2900529 2026-05-01T19:23:37Z BurgertB 2401 /* Moenie vergeet . . . */ 2900530 wikitext text/x-wiki == Moenie vergeet . . . == . . . van [[Anna Delvey]] nie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:14, 1 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|BurgertB}} sien [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:20, 1 Mei 2026 (UTC) ::Ek het gesien, dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:23, 1 Mei 2026 (UTC) 3ofnwcwnpgzcnh18houj4hxdlh1qsqv 0 461016 2900534 2026-05-01T19:43:13Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Fabio Cannavaro | image = [[Lêer:Fabio Cannavaro 2011.jpg|240px]] | caption = Cannavaro in 2011 | full_name = Fabio Cannavaro<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=16 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/docume...' 2900534 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabio Cannavaro | image = [[Lêer:Fabio Cannavaro 2011.jpg|240px]] | caption = Cannavaro in 2011 | full_name = Fabio Cannavaro<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=16 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1973|9|13|df=y}} | birth_place = [[Napels]], [[Italië]] | height = 1,76 m<ref>{{cite web |title=Fabio Cannavaro |url=http://www.juventus.com/site/ita/TAS_schedagiocatoreprimasquadra_3289900405164C6C9EA4D24DA4F78FA8.asp |publisher=Juventus FC|access-date =18 March 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20091217095836/http://www.juventus.com/site/ita/TAS_schedagiocatoreprimasquadra_3289900405164C6C9EA4D24DA4F78FA8.asp | archive-date = 17 December 2009 }}</ref> | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1988–1992 | youthclubs1 = [[SSC Napoli|Napoli]] | years1 = 1991–1995 | clubs1 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps1 = 58 | goals1 = 1 | years2 = 1995–2002 | clubs2 = [[Parma AC|Parma]] | caps2 = 212 | goals2 = 5 | years3 = 2002–2004 | clubs3 = [[Inter Milaan|Internazionale]] | caps3 = 50 | goals3 = 2 | years4 = 2004–2006 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 74 | goals4 = 6 | years5 = 2006–2009 | clubs5 = [[Real Madrid]] | caps5 = 94 | goals5 = 0 | years6 = 2009–2010 | clubs6 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps6 = 27 | goals6 = 0 | years7 = 2010–2011 | clubs7 = [[Shabab Al Ahli Club|Al Ahli Dubai]] | caps7 = 16 | goals7 = 2 | totalcaps = 531 | totalgoals = 16 | manageryears1 = 2014–2015 | managerclubs1 = [[Guangzhou FC|Guangzhou Evergrande]] | manageryears2 = 2015–2016 | managerclubs2 = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] | manageryears3 = 2016–2017 | managerclubs3 = [[Tianjin Tianhai FC|Tianjin Quanjian]] | manageryears4 = 2017–2021 | managerclubs4 = [[Guangzhou FC|Guangzhou Evergrande]] | manageryears5 = 2019 | managerclubs5 = [[Chinese nasionale sokkerspan|China]] | manageryears6 = 2022–2023 | managerclubs6 = [[Benevento Calcio|Benevento]] | manageryears7 = 2024 | managerclubs7 = [[Udinese Calcio|Udinese]] | manageryears8 = 2024–2025 | managerclubs8 = [[Dinamo Zagreb]] | manageryears9 = 2025– | managerclubs9 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalyears1 = 1993–1996 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps1 = 21 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1997–2010 | nationalteam2 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps2 = 136 | nationalgoals2 = 2 }} '''Fabio Cannavaro''' (gebore [[13 September]] [[1973]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as een van die grootste verdedigers van alle tye beskou word.<ref name="Cannavaro deserves Ballon d'Or">{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6185490.stm|title=Cannavaro 'deserves' Ballon d'Or|last=Sinnott|first=John|date=27 November 2006|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018164309/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6185490.stm|archive-date=18 October 2022|access-date=9 December 2016|url-status=live}}</ref><ref name="fourfourtwo">{{cite news|last=|first=|url=https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|title=Ranked! The 101 greatest football players of the last 25 years: full list|edition=253|work=FourFourTwo|date=13 February 2018|accessdate=22 December 2023|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928145722/https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|url-status=live}}</ref> Hy het as ’n sentrale verdediger en het sy professionele loopbaan by [[SSC Napoli|Napoli]] begin voordat hy sewe jaar by Parma deurgebring het, saam met wie hy twee Coppa Italia-titels, die 1999 Supercoppa Italiana en die 1999 [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] gewen het. Ná tydperke by [[FC Internazionale Milano|Inter]] en [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] het hy (saam met afrigter [[Fabio Capello]]) in 2006 van Juventus na [[Real Madrid]] oorgegaan, waar hy opeenvolgende [[La Liga]]-titels in 2007 en 2008 gewen het. Hy het in 2009/10 vir een seisoen na Juventus teruggekeer en in 2011 uit sokker getree ná ’n tydperk by Al-Ahli in [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]]. Cannavaro was deel van die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië-span]] wat opeenvolgende UEFA Europese Onder-21 Kampioenskappe in 1994 en 1996 gewen het. Nadat hy sy eerste senior wedstryd in 1997 gespeel het, het hy sy nasionale span gehelp om die eindstryd van [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2000]] te bereik, waar hy in die span van die toernooi ingesluit is, en hy het in 2002 kaptein geword ná [[Paolo Maldini]] se uittrede. Hy het die bynaam “Il Muro di Berlino” (“Die Berlynse Muur”) van Italiaanse ondersteuners gekry tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Wêreldbekertoernooi in 2006]] in Duitsland, weens sy verdedigende vertonings, waarin Italië vyf skoon velle gehou het en slegs twee doele afgestaan het tydens sewe wedstryde. Hy het die Silwer Bal ontvang nadat hy as die toernooi se tweede beste speler aangewys is. Hy is in 2006 as FIFA Wêreldspeler van die Jaar aangewys, wat hom die enigste verdediger in die geskiedenis maak wat die toekenning gewen het. Hy het ook die [[Ballon d'Or|Ballon d’Or]] in 2006 gewen, wat hom die enigste verdediger van daardie dekade maak wat dit gewen het, en slegs die derde ooit ná [[Franz Beckenbauer]] en [[Matthias Sammer]].<ref>[http://www.footballaustralia.com.au/news-display/cannavaro-discusses-highs-and-lows/66691 "Cannavaro discusses highs and lows"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084627/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/cannavaro-discusses-highs-and-lows/66691|date=16 December 2013}}. Football Federation Australia. Retrieved 18 November 2013.</ref><ref name="Cannavaro only third defender to win coveted Ballon d'Or">{{cite news|date=27 November 2006|title=Cannavaro only third defender to win coveted Ballon d'Or|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2006/nov/28/newsstory.sport1|access-date=15 February 2014|archive-date=13 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213120759/https://www.theguardian.com/football/2006/nov/28/newsstory.sport1|url-status=live}}</ref> In 2009 het Cannavaro Maldini verbygesteek as die speler met die meeste nasionale wedstryde in die land se geskiedenis. Hy het op 25 Junie 2010 uit internasionale sokker getree ná Italië se mislukking om vir die uitklopfase van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 Wêreldbeker]] te kwalifiseer, met 136 wedstryde en 2 doele vir die senior nasionale span.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12098_6228121,00.html|title=Cannavaro quits Italy duty|work=Sky Sports|date=25 June 2010|access-date=5 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100628010011/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12098_6228121,00.html|archive-date=28 June 2010}}</ref> In totaal het hy Italië by vier [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]], twee Europese Kampioenskappe, die [[Olimpiese Somerspele 1996|1996 Olimpiese Somerspele]] en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|2009 FIFA Konfederasiebeker]] verteenwoordig. Hy is tans Italië se tweede hoogste speler in terme van internasionale verskynings, agter [[Gianluigi Buffon]], asook Italië se mees-gespeelde verdediger. Sedert sy uittrede het Cannavaro verskeie spanne in Asië afgerig. Hy is kortstondig in 2019 as afrigter van die [[Chinese nasionale sokkerspan|Chinese nasionale span]] aangestel. Hy was hoofafrigter van die Serie B-klub Benevento in die 2022/23-seisoen, en in April 2024 het hy hoofafrigter van die Serie A-klub Udinese geword, waar hy die klub suksesvol uit die relegasiesone gelei het. In Desember 2024 is hy as bestuurder van die Kroatiese klub [[Dinamo Zagreb]] aangekondig, maar is vier maande later ontslaan. In Oktober 2025 is hy as hoofafrigter van die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|se nasionale span]] aangestel.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/fabio-cannavaro-uzbekistan-world-cup-88bc2ee78a24a62495a91deb4e499a1f#|title=Fabio Cannavaro to coach Uzbekistan at its first World Cup appearance|date=6 October 2025|publisher=apnews.com|language=en|access-date=2026-05-01}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cannavaro, Fabio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] p63e5za6ah4goibaq1ts5lcx2ylauvo 2900536 2900534 2026-05-01T19:44:07Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2900536 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabio Cannavaro | image = [[Lêer:Fabio Cannavaro 2011.jpg|240px]] | caption = Cannavaro in 2011 | full_name = Fabio Cannavaro<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=16 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1973|9|13|df=y}} | birth_place = [[Napels]], [[Italië]] | height = 1,76 m<ref>{{cite web |title=Fabio Cannavaro |url=http://www.juventus.com/site/ita/TAS_schedagiocatoreprimasquadra_3289900405164C6C9EA4D24DA4F78FA8.asp |publisher=Juventus FC|access-date =18 March 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20091217095836/http://www.juventus.com/site/ita/TAS_schedagiocatoreprimasquadra_3289900405164C6C9EA4D24DA4F78FA8.asp | archive-date = 17 December 2009 }}</ref> | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1988–1992 | youthclubs1 = [[SSC Napoli|Napoli]] | years1 = 1991–1995 | clubs1 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps1 = 58 | goals1 = 1 | years2 = 1995–2002 | clubs2 = [[Parma AC|Parma]] | caps2 = 212 | goals2 = 5 | years3 = 2002–2004 | clubs3 = [[Inter Milaan|Internazionale]] | caps3 = 50 | goals3 = 2 | years4 = 2004–2006 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 74 | goals4 = 6 | years5 = 2006–2009 | clubs5 = [[Real Madrid]] | caps5 = 94 | goals5 = 0 | years6 = 2009–2010 | clubs6 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps6 = 27 | goals6 = 0 | years7 = 2010–2011 | clubs7 = [[Shabab Al Ahli Club|Al Ahli Dubai]] | caps7 = 16 | goals7 = 2 | totalcaps = 531 | totalgoals = 16 | manageryears1 = 2014–2015 | managerclubs1 = [[Guangzhou FC|Guangzhou Evergrande]] | manageryears2 = 2015–2016 | managerclubs2 = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] | manageryears3 = 2016–2017 | managerclubs3 = [[Tianjin Tianhai FC|Tianjin Quanjian]] | manageryears4 = 2017–2021 | managerclubs4 = [[Guangzhou FC|Guangzhou Evergrande]] | manageryears5 = 2019 | managerclubs5 = [[Chinese nasionale sokkerspan|China]] | manageryears6 = 2022–2023 | managerclubs6 = [[Benevento Calcio|Benevento]] | manageryears7 = 2024 | managerclubs7 = [[Udinese Calcio|Udinese]] | manageryears8 = 2024–2025 | managerclubs8 = [[Dinamo Zagreb]] | manageryears9 = 2025– | managerclubs9 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalyears1 = 1993–1996 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps1 = 21 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1997–2010 | nationalteam2 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps2 = 136 | nationalgoals2 = 2 }} '''Fabio Cannavaro''' (gebore [[13 September]] [[1973]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler wat as een van die grootste verdedigers van alle tye beskou word.<ref name="Cannavaro deserves Ballon d'Or">{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6185490.stm|title=Cannavaro 'deserves' Ballon d'Or|last=Sinnott|first=John|date=27 November 2006|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018164309/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6185490.stm|archive-date=18 October 2022|access-date=9 December 2016|url-status=live}}</ref><ref name="fourfourtwo">{{cite news|last=|first=|url=https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|title=Ranked! The 101 greatest football players of the last 25 years: full list|edition=253|work=FourFourTwo|date=13 February 2018|accessdate=22 December 2023|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928145722/https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|url-status=live}}</ref> Hy het as ’n sentrale verdediger en het sy professionele loopbaan by [[SSC Napoli|Napoli]] begin voordat hy sewe jaar by Parma deurgebring het, saam met wie hy twee Coppa Italia-titels, die 1999 Supercoppa Italiana en die 1999 [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] gewen het. Ná tydperke by [[FC Internazionale Milano|Inter]] en [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] het hy (saam met afrigter [[Fabio Capello]]) in 2006 van Juventus na [[Real Madrid]] oorgegaan, waar hy opeenvolgende [[La Liga]]-titels in 2007 en 2008 gewen het. Hy het in 2009/10 vir een seisoen na Juventus teruggekeer en in 2011 uit sokker getree ná ’n tydperk by Al-Ahli in [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]]. Cannavaro was deel van die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië-span]] wat opeenvolgende UEFA Europese Onder-21 Kampioenskappe in 1994 en 1996 gewen het. Nadat hy sy eerste senior wedstryd in 1997 gespeel het, het hy sy nasionale span gehelp om die eindstryd van [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2000]] te bereik, waar hy in die span van die toernooi ingesluit is, en hy het in 2002 kaptein geword ná [[Paolo Maldini]] se uittrede. Hy het die bynaam ''Il Muro di Berlino'' (“Die Berlynse Muur”) van Italiaanse ondersteuners gekry tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Wêreldbekertoernooi in 2006]] in Duitsland, weens sy verdedigende vertonings, waarin Italië vyf skoon velle gehou het en slegs twee doele afgestaan het tydens sewe wedstryde. Hy het die Silwer Bal ontvang nadat hy as die toernooi se tweede beste speler aangewys is. Hy is in 2006 as FIFA Wêreldspeler van die Jaar aangewys, wat hom die enigste verdediger in die geskiedenis maak wat die toekenning gewen het. Hy het ook die [[Ballon d'Or|Ballon d’Or]] in 2006 gewen, wat hom die enigste verdediger van daardie dekade maak wat dit gewen het, en slegs die derde ooit ná [[Franz Beckenbauer]] en [[Matthias Sammer]].<ref>[http://www.footballaustralia.com.au/news-display/cannavaro-discusses-highs-and-lows/66691 "Cannavaro discusses highs and lows"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084627/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/cannavaro-discusses-highs-and-lows/66691|date=16 December 2013}}. Football Federation Australia. Retrieved 18 November 2013.</ref><ref name="Cannavaro only third defender to win coveted Ballon d'Or">{{cite news|date=27 November 2006|title=Cannavaro only third defender to win coveted Ballon d'Or|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2006/nov/28/newsstory.sport1|access-date=15 February 2014|archive-date=13 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213120759/https://www.theguardian.com/football/2006/nov/28/newsstory.sport1|url-status=live}}</ref> In 2009 het Cannavaro Maldini verbygesteek as die speler met die meeste nasionale wedstryde in die land se geskiedenis. Hy het op 25 Junie 2010 uit internasionale sokker getree ná Italië se mislukking om vir die uitklopfase van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 Wêreldbeker]] te kwalifiseer, met 136 wedstryde en 2 doele vir die senior nasionale span.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12098_6228121,00.html|title=Cannavaro quits Italy duty|work=Sky Sports|date=25 June 2010|access-date=5 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100628010011/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12098_6228121,00.html|archive-date=28 June 2010}}</ref> In totaal het hy Italië by vier [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]], twee Europese Kampioenskappe, die [[Olimpiese Somerspele 1996|1996 Olimpiese Somerspele]] en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|2009 FIFA Konfederasiebeker]] verteenwoordig. Hy is tans Italië se tweede hoogste speler in terme van internasionale verskynings, agter [[Gianluigi Buffon]], asook Italië se mees-gespeelde verdediger. Sedert sy uittrede het Cannavaro verskeie spanne in Asië afgerig. Hy is kortstondig in 2019 as afrigter van die [[Chinese nasionale sokkerspan|Chinese nasionale span]] aangestel. Hy was hoofafrigter van die Serie B-klub Benevento in die 2022/23-seisoen, en in April 2024 het hy hoofafrigter van die Serie A-klub Udinese geword, waar hy die klub suksesvol uit die relegasiesone gelei het. In Desember 2024 is hy as bestuurder van die Kroatiese klub [[Dinamo Zagreb]] aangekondig, maar is vier maande later ontslaan. In Oktober 2025 is hy as hoofafrigter van die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|se nasionale span]] aangestel.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/fabio-cannavaro-uzbekistan-world-cup-88bc2ee78a24a62495a91deb4e499a1f#|title=Fabio Cannavaro to coach Uzbekistan at its first World Cup appearance|date=6 October 2025|publisher=apnews.com|language=en|access-date=2026-05-01}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cannavaro, Fabio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] c3k5ct2bmdlpcid7nk4bo4oal7f3ouh 1 461017 2900535 2026-05-01T19:43:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900535 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 461018 2900537 2026-05-01T19:46:58Z BurgertB 2401 /* Inwoners */ nuwe afdeling 2900537 wikitext text/x-wiki == Inwoners == 'n Binnemark het seker nie "inwoners" nie. Ek is onseker wat met die woord bedoel word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:46, 1 Mei 2026 (UTC) 0xkvg02vd8wuvsao9hbxpdbkdv05bla 2900538 2900537 2026-05-01T19:49:23Z BurgertB 2401 2900538 wikitext text/x-wiki == Bevolking == 'n Binnemark het seker nie 'n "bevolking" nie. Ek is onseker wat met die woord bedoel word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:46, 1 Mei 2026 (UTC) s5oswmnay3v0wxv3g0zvpca3cshdl82 2900543 2900538 2026-05-01T20:10:30Z SpesBona 2720 aw 2900543 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Bevolking == 'n Binnemark het seker nie 'n "bevolking" nie. Ek is onseker wat met die woord bedoel word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:46, 1 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|BurgertB}} Dit is die hele bevolking van die vyf lidlande. Nou is ek onseker watter woord hier sal werk. Inwoners, mense, konsumente, verbruikers? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:10, 1 Mei 2026 (UTC) m359ieiqiz45hg6radurt686zwacjrc 2900548 2900543 2026-05-01T20:40:04Z BurgertB 2401 /* Bevolking */ 2900548 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Bevolking == 'n Binnemark het seker nie 'n "bevolking" nie. Ek is onseker wat met die woord bedoel word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:46, 1 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|BurgertB}} Dit is die hele bevolking van die vyf lidlande. Nou is ek onseker watter woord hier sal werk. Inwoners, mense, konsumente, verbruikers? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:10, 1 Mei 2026 (UTC) ::O, ek sien. Dit is dus die gebied wat so 'n groot bevolking het, nie die mark nie. Alles reg. 20:39, 1 Mei 2026 (UTC) 1ks0qgx1zxnbop1u1vywbvac9lmq6at 0 461019 2900550 2026-05-01T20:56:09Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[JD Vance]] na [[J.D. Vance]] geskuif: Punte nodig 2900550 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[J.D. Vance]] 881gdyyb7f8xdmr3y67vhxhbsbmf6ll 1 461020 2900552 2026-05-01T20:56:10Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:JD Vance]] na [[Bespreking:J.D. Vance]] geskuif: Punte nodig 2900552 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:J.D. Vance]] jv1xhhq3ej3ddb3byjqbbnixr3v9okb 0 461021 2900611 2026-05-02T06:38:00Z Pynappel 70858 Vertaal uit Engels m.b.v. Claude 2900611 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[File:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|'n Welaf-Russiese boeregesin, ca. 1910. Boere wat aansienlike grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welaf-[[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebied soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Boere]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Sowjetunie]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Russiese Ryk]] [[Kategorie:Stalinisme]] [[Kategorie:Politieke terminologie]] 7y4udzjoexsfh05d3fe2lphoud09thz 2900612 2900611 2026-05-02T06:40:04Z Pynappel 70858 − 4 kategorieë; +[[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900612 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[File:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|'n Welaf-Russiese boeregesin, ca. 1910. Boere wat aansienlike grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welaf-[[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebied soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Sowjetunie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] 0xsklt6cu0ule57hbd1c0ds2t90rm6u 2900613 2900612 2026-05-02T06:40:18Z Pynappel 70858 [[:Kategorie:Geskiedenis van die Sowjetunie]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2900613 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[File:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|'n Welaf-Russiese boeregesin, ca. 1910. Boere wat aansienlike grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welaf-[[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebied soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] ng82f34vl7u9zceael8px26qbfrytj3 14 461022 2900614 2026-05-02T06:40:37Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Sowjetse etniese beleid]]' 2900614 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Sowjetse etniese beleid]] 1ac1798q7enuji6wui8nmnqalwqhitr 14 461023 2900615 2026-05-02T06:41:18Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politiek van die Sowjetunie]]' 2900615 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politiek van die Sowjetunie]] s0zew8imi5p1nk3gnl4p4ibvt6h7bav 14 461024 2900616 2026-05-02T06:41:57Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Sowjetunie]]' 2900616 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Sowjetunie]] mj0ah5ibutzj83qupaza20ad4yrxd4s 14 461025 2900618 2026-05-02T06:43:41Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Gedwonge migrasie]]' 2900618 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Gedwonge migrasie]] 9tylp92hzoa4b8ezhj2fz5buubv0519 14 461026 2900620 2026-05-02T06:45:21Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Segregasie]]' 2900620 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Segregasie]] ok69kv73v9nnd78v1jbt5omepexsoln 14 461027 2900621 2026-05-02T06:46:00Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Diskriminasie]]' 2900621 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Diskriminasie]] oknzfhm7g7k27zrjhs6rar7g5sy2mmf 14 461028 2900622 2026-05-02T06:51:02Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Kategorie:Politiek van die Sowjetunie]]' 2900622 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Politiek van die Sowjetunie]] s0zew8imi5p1nk3gnl4p4ibvt6h7bav