Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 60 2900829 2886417 2026-05-03T02:24:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900829 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Bondsrepubliek Duitsland |volle_naam = <small>''Bundesrepublik Deutschland'' ([[Duits]])</small> |algemene_naam = Duitsland |beeld_vlag = Flag of Germany.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Germany.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Germany.svg |leuse = ''[[Deutschlandlied|Einigkeit und Recht und Freiheit]]''<br /><small>''([[Duits]] vir: "Eenheid én geregtigheid én vryheid")''</small> |volkslied = Die derde strofe van die ''[[Deutschlandlied]]''<br /><div class="center">[[Lêer:National anthem of Germany - U.S. Army 1st Armored Division Band.ogg]]</div> |amptelike_tale = [[Duits]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Berlyn]] {{Koördinate|52|31|N|13|23|O}} |latd = 52 |latm = 31 |latNS = N |longd = 13 |longm = 23 |longEW = O |grootste_stad = [[Berlyn]] |regeringsvorm = [[Federale republiek|Federale parlementêre<br />grondwetlike republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Duitsland|President]]<br />• [[Eerste minister|Kanselier]]<br />• President van die Bundestag<br />• President van die Bundesrat |leiername = [[Frank-Walter Steinmeier]]<br />[[Friedrich Merz]]<br />[[Julia Klöckner]]<ref>{{de}} [https://www.bundestag.de/services/glossar/glossar/B/bt_praes-245366 bundestag.de]</ref><br />[[Anke Rehlinger]]<ref>{{de}} [https://www.bundesrat.de/DE/bundesrat/praesidium/praesident/praesident-node.html bundesrat.de]</ref> |oppervlak_rang = 64^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 357&nbsp;700<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Branchen-Unternehmen/Landwirtschaft-Forstwirtschaft-Fischerei/Flaechennutzung/_inhalt.html |title=Flächennutzung |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |date=24 Oktober 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |oppervlakmi² = 138&nbsp;109 |persent_water = 1,27 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 84&nbsp;746&nbsp;132<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/liste-zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit.html#1346466 |title=Bevölkerung nach Nationalität und Geschlecht 2024 |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |date=30 September 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 19^de |bevolking_sensus = 82&nbsp;720&nbsp;048<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zensus2022.de/static/Zensus_Veroeffentlichung/Regionaltabelle_Bevoelkerung.xlsx |title=Bevölkerung – Zensus 2022 |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 237 |bevolkingsdigtheidmi² = 614 |bevolkingsdigtheidrang = 58^ste |BBP_PPP = $6&nbsp;161&nbsp;miljard<ref name="imf2">{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=134,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Germany |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 6^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $72&nbsp;599<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 22^ste |BBP = $4&nbsp;745&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 3^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $55&nbsp;911<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 17^de |onafhanklikheidstipe = Stigting van |onafhanklikheidsgebeure = • [[Heilige Romeinse Ryk]]<br />• [[Duitse Bond]]<br />• [[Duitse Keiserryk]]<br />• [[Republiek van Weimar]]<br />• [[Nazi-Duitsland]]<br />• [[Wes-Duitsland|Bondsrepubliek Duitsland]]<br />• [[Duitse Demokratiese Republiek]]<br />• [[Duitse hereniging|Hereniging]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[2 Februarie]] [[962]]<br />[[8 Junie]] [[1815]]<br />[[18 Januarie]] [[1871]]<br />[[9 November]] [[1918]]<br />[[30 Januarie]] [[1933]]<br />[[23 Mei]] [[1949]]<br />[[7 Oktober]] [[1949]]<br />[[3 Oktober]] [[1990]] |MOI = {{wins}} 0,950<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |MOI_rang = 7^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 29,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Euro]] (EUR) |geldeenheid_kode = € |land_kode = DE |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.de]] [http://www.deutschland.de/ www.deutschland.de] |skakelkode = 49 |voetskrif = 1. [[Deens]], [[Nederduits]], [[Sorbies]], [[Roma]] en [[Fries]] word amptelik erken en as minderheidstale beskerm deur die [[Europese Verdrag vir Streek- of Minderheidstale|ECRML]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/ |title=The Protection of Minority and Regional Languages in Germany |publisher=Library of Congress |author=Jenny Gesley |date=26 September 2018 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref><br /><div class="center">Portaal [[Lêer:Portal.svg|20px]] [[Portaal:Europa|Europa]]</div> }} '''Duitsland''' ([[Duits]]: ''Deutschland'', [ˈdɔʏtʃlant], {{Audio|De-Deutschland.ogg|luister}}), amptelik die '''Bondsrepubliek Duitsland''' (in [[Afrikaans]] dikwels ook '''Federale Republiek Duitsland''' genoem; Duits: ''Bundesrepublik Deutschland'', [ˈbundəsʁepuˌbliːk ˈdɔjtʃlant], {{Audio|De-Bundesrepublik Deutschland.ogg|luister}}), is in die sentrum van [[Europa]] geleë en vervul in baie opsigte 'n brugfunksie tussen [[Wes-Europa]] en die lande van [[Sentraal-Europa|Sentraal]]- en [[Oos-Europa]]. [[Lêer:Brandenburger Tor abends.jpg|duimnael|links|Die [[Brandenburgse Poort]] in die hoofstad [[Berlyn]], simbool van die herenigde Duitsland]] Die land word in die noorde begrens deur die [[Noordsee]], [[Denemarke]] en die [[Oossee]], in die ooste deur [[Pole]] en [[Tsjeggië]], in die suide deur [[Oostenryk]] en [[Switserland]], en in die weste deur [[Frankryk]], [[Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]]. Geen ander land in die Europese Unie het meer buurlande as Duitsland nie.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/auf-einen-blick/geografie-klima ''Tatsachen über Deutschland: Geografie & Klima. Besoek op 29 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607211705/https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/auf-einen-blick/geografie-klima |date=7 Junie 2019}}</ref> As 'n geografies uiteenlopende land het Duitsland 'n groot verskeidenheid landskappe wat van die kusgebiede langs die Noord- en Oossee en die uitgestrekte vlaktes van [[Noord-Duitsland]] oor die berglandskappe van Sentraal- en Suid-Duitsland tot die [[Alpe]] in die uiterste suide strek. Vyf groot rivierstelsels – dié van [[Ryn]], [[Donau]], [[Elbe]], [[Main]] en [[Weser]] – kom in die land voor en word deur kanale met mekaar en die Europese netwerk van waterweë verbind. Die [[Duitse Keiserryk]] is as 'n nasiestaat verenig tydens die [[Frans-Duitse Oorlog]] in 1871. Die huidige Duitsland is 'n demokratiese, parlementêre en federale republiek wat uit 16 [[Deelstate van Duitsland|deelstate]] bestaan. Die deelstate kan in sekere sfere, soos onderwys, onafhanklik van die federasie optree. Duitsland is, net soos baie ander Europese lande, 'n sosiale welvaartstaat, wat in sy binnelandse ekonomiese beleid die beginsels van 'n [[sosiale markekonomie]] toepas, en ook een van die liberalste lande ter wêreld waar groot waarde aan omgewingsbewaring en die bestryding van [[xenofobie]] geheg word. Nogtans weeg behoudende waardes steeds swaar in Duitsland wat vanweë sy ryk kulturele, filosofiese en literêre erfenis ook as die "land van digters en denkers" bekendstaan. Ou tradisies word met trots bewaar en gewaardeer, net soos harde werk, juistheid en fiskale verantwoordelikheid.<ref>{{en}} ''Fodor's Germany''. Kindle-eBoek-uitgawe. New York: Fodor's Travel Publications 2014, pos. 109</ref> Die Bondsrepubliek Duitsland is 'n lid van die [[Verenigde Nasies]], [[NAVO]], die [[Groep van Agt|G8]]- en die [[G4-nasies]], asook 'n stigterslid van die [[Europese Unie]]. Duitsland, wat sedert die 1990's meer as drie miljoen immigrante uit Oos-Europa ontvang het, het tans die grootste bevolking van enige EU-lidstaat. As een van die wêreld se voorste nywerheidslande, wat hom op meganiese ingenieurswese en masjienbou, voertuie, chemiese produkte en huishoudelike goedere toespits, is Duitsland die grootste ekonomie in Europa en die vierde grootste ter wêreld. Sy ekonomiese en politieke gewig stel die land in staat om sy beleid van fiskale soberheid ook op Europese vlak toe te pas. == Etimologie == Die [[Duits]]e term ''Deutschland'', oorspronklik ''diutisciu land'' ("die Duitse lande") is ontleen aan ''deutsch'' (vergelyk ''Dutch''), afgelei van die [[Ou Hoogduits]]e ''diutisc'', "van die volk" (van ''diot'' of ''diota'', "volk"), wat oorspronklik gebruik is om die taal van die gemeensame volk van [[Latyn]] en sy [[Romaanse tale|Romaanse nasate]] te onderskei. Dit is op sy beurt ontleen aan die [[Protogermaans]]e ''þiudiskaz'', "van die volk" (sien ook die Latinisering ''Theodiscus''), ontleen aan ''þeudō'', met sy oorsprong in die [[Proto-Indo-Europees|Proto-Indo-Europese]] *''tewtéh₂-'' "volk", waarvan die woord ''[[Teutone]]'' ook afgelei is.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523 |title=Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II |last1=Lloyd |first1=Albert L. |last2=Lühr |first2=Rosemarie |last3=Springer |first3=Otto |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |year=1998 |isbn=978-3-525-20768-0 |pages=699–704 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911012455/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{de}} {{cite book |last1=Lloyd |first1=Albert L. |title=Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II |year=1998 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-20768-0 |pages=685–686 |url=https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516 |last2=Lühr |first2=Rosemarie |last3=Springer |first3=Otto |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916000730/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516 |archive-date=16 September 2015}}</ref> == Geografie == <!-- {{Hoofartikel|Geografie van Duitsland}} --> [[Lêer:Germany Blue Marble May 2004.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Duitsland]] [[Lêer:Schwarzwaldschnee.jpg|duimnael|Die [[Swartwoud]] in die winter, met die Franse [[Vogese]]-bergreeks in die agtergrond]] [[Lêer:BrockenTopFromWest.jpg|duimnael|Die Harz-gebergte se hoogste bergpiek, die [[Brocken]], in die [[winter]]]] [[Lêer:Deutschland topo.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Duitsland]] [[Lêer:Hohentwiel-luftbild.jpg|duimnael|Die kasteel Hohentwiel het op een van die gedoofde vulkaankeëls van Hegau ontstaan]] Duitsland strek van die kusgebiede langs die Noord- en Oossee tot by die Sentraal-Alpe in die suide (waarvan egter net 'n klein gedeelte op Duitse grondgebied lê). In noord-suidelike rigting strek die Duitse staatsgebied oor 'n afstand van 876&nbsp;km, in wes-oostelike rigting oor 640&nbsp;km. Die land word dikwels as die hartland van Europa beskryf en grens aan nege buurlande: Denemarke in die noorde; Nederland, België, Luxemburg en Frankryk in die weste; Oostenryk en Switserland in die suide; en Pole en Tsjeggië in die ooste. Duitsland se internasionale grense loop oor 'n totale afstand van 3&nbsp;786&nbsp;km. Die langste gemeenskaplike grens is dié met Oostenryk wat oor 'n afstand van 817&nbsp;km strek (die Bodenmeer is hierby nie ingereken nie).<ref>{{de}} Statistisches Bundesamt: ''Statistisches Jahrbuch 2016. Deutschland und Internationales''. Wiesbaden 2016, bl. 20</ref> Die Noord- en Oossee vorm 'n natuurlike grenslyn in die noorde. In noord-suidelike rigting is daar vier groot geografiese landskappe, wat veral volgens hulle hoogte van mekaar verskil. Die noorde van Duitsland word oorheers deur die Noord-Duitse Vlakte, wat tydens die [[ystydperk]]e gevorm is. Die sentrale gedeelte van die land is gekenmerk deur beboste bergreekse, die sogenaamde ''Mittelgebirge'' ("Middelgebergtes"). Daar is verskillende tipes van landskappe, onder andere: * die gebied van die Mecklenburgse Mere in die noordoostelike vlakte, wat deur gletserpuine gevorm is; * die blokberge van die [[Harz]], wat nog voor die Alpe ontstaan het; * die beboste bergreekse van die ''Schwarzwald'' ([[Swartwoud]]) en Böhmerwald, wat net soos die Franse [[Vogese]] deur opwaartse geologiese bewegings gevorm is; * bekkens van sedimentêre gesteentes soos in die [[Swabiese Alb]] (''Schwäbische Alb''), 'n hoogplato wat as gevolg van erosie gevorm is en nou bo-oor die [[Neckar]]vallei met 'n maksimale hoogte van 869 meter verrys; * geologies jonge bekkens soos die vlaktes van die Ryn tussen die Switserse stad [[Basel]] en [[Mainz]] in [[Rynland-Palts]], wat in seismiese opsig nog baie aktief is; en * vulkaniese bergreekse soos die [[Vogelsberg]] (773 meter) in [[Hesse]], die [[Vulkaan-Eifel]] in Rynland-Palts en die [[Hegau]] en [[Kaiserstuhl]] in [[Baden-Württemberg]] wat almal deur [[aardbeweging]]s, vulkaniese aktiwiteite en uitbarstings gevorm is. Duitsland word lankal nie meer deur aktiewe vulkanisme geraak nie. Aangesien Duitsland heeltemal op die [[Eurasiese Plaat]] lê, kom sterk aardbewings normaalweg nie voor nie. Nogtans word die Rynbreuk in Noordryn-Wesfale, veral in die omgewing van [[Keulen]], as 'n gebied beskou waar 'n groot aardbewing moontlik tot ernstige rampe en lewensverlies kan lei. Hierdie bergreekse gaan in die mees suidelike deelstate Baden-Württemberg en [[Beiere]] geleidelik oor na die Alpynse voetheuwels, 'n landskap wat ook hoofsaaklik teen die einde van die laaste ystydperk gevorm is en gekenmerk word deur gletserpuine, vlaktes en 'n aantal mere soos die [[Bodenmeer]] met 'n oppervlakte van 538 vierkante kilometer. Die hoogste bergpiek in die Alpe van Suid-Beiere is die [[Zugspitze]] met 2&nbsp;962 meter. Die Alpe is die enigste hooggebergte waaraan Duitsland 'n aandeel het. Nogtans is daar 'n aantal bergreekse met bergpieke wat hoogtes van meer as 1&nbsp;000 meter bereik, soos die Swartwoud met die [[Feldberg (Swartwoud)|Feldberg]] (1&nbsp;493 meter bo seevlak), die Beierse Woud met die Groot Arber (''Großer Arber'', 1&nbsp;456 meter), die Ertsgebergte, die Fichtelgebergte, die Swabiese Gebergte en die Harzgebergte, wat danksy sy geïsoleerde noordelike ligging 'n uitsondering vorm. Die Harz bereik met die [[Brocken]] 'n hoogte van 1&nbsp;142 meter bo seevlak. Noord van die Middelgebergtes is daar net enkele formasies met 'n hoogte van meer as 100 meter, soos die [[Fläming]] in die deelstaat [[Brandenburg]] (200 meter). === Eilande === [[Lêer:Keitum Wattenmeer.jpg|duimnael|Die [[Waddesee]] naby Keitum op die eiland [[Sylt]]]] Duitsland beskik oor 'n relatief groot aantal eilande wat in die Noordsee meesal as eilandkettings net voor die kuslyn lê. Die twee groot eilandgroepe van die Noordsee is die [[Noord-Friese Eilande|Noord]]- en [[Oos-Friese Eilande]]. Die Noord-Friese Eilande, waaronder [[Sylt]], Föhr, [[Amrum]] en Pellworm, asook die klein Halligen-eilandjies, maak deel uit van [[Sleeswyk-Holstein]], die noordelikste deelstaat. Die eilande was oorspronklik deel van die vasteland, maar is as gevolg van geologiese aktiwiteite van die vasteland afgesny, nádat die gebiede daartussen gedaal het en oorvloed is. Die Noord-Friese Eilande lê langs die kuslyn van die deelstaat [[Nedersakse]] en is geleidelik uit sandbanke gevorm. Die eilande in die Oossee maak deel uit van die sogenaamde strandmeerkus. Hulle word deur groter oppervlaktes gekenmerk; die grootstes van hierdie eilande is [[Rügen]] en [[Usedom]]. Die uiterste oostelike deel van Usedom behoort tot Pole. Die grootste eilande in die binneland is die "blomme-eiland" [[Mainau]], [[Lindau]] en die kloostereiland [[Reichenau (eiland)|Reichenau]] in die [[Bodenmeer]] en Herrenchiemsee in die Chiemmeer. === Mere === [[Lêer:Vereister Koenigssee Richtung Sueden.jpg|duimnael|Die bevrore Koningmeer (Königssee) in Beiere]] Die mere in Duitsland is grotendeels as gevolg van die laaste ystydperk gevorm, toe voormalige gletservalleie met water opgevul is. Die meeste van die groter mere is dus in gebiede geleë wat vroeër deur binnelandse ysmassa's bedek was, of in die voorland van die gletsers, veral in Mecklenburg en die Alpevoorland. Die grootste meer waaraan Duitsland 'n aandeel het, is die Bodenmeer (Duits: ''Bodensee'') naby die grens met Switserland en Oostenryk. Die grootste meer wat in sy geheel in Duitsland lê, is die Müritz met 'n oppervlak van 117 vierkante kilometer, wat deel uitmaak van die Mecklenburgse Mereplato. Die grootste mere na die Bodenmeer en Müritz is die Chiemmeer (Beiere, 80 vierkante kilometer), die Schwerinse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 61 vierkante kilometer), die Starnbergse Meer (Beiere, 56 vierkante kilometer), die Ammermeer (Beiere, 46,6 vierkante kilometer), die Plauer Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 38,7 vierkante kilometer), die Kummerowse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 32 vierkante kilometer), die Steinhuder Meer (Nedersakse, 29,12 vierkante kilometer), en die Groot Plönse Meer (Sleeswyk-Holstein, 29 vierkante kilometer). === Riviere === [[Lêer:5 56 49 am .....a ship.jpg|duimnael|Mis hang oor die ''Saarschleife'', 'n rivierkronkel in [[Saarland]]]] Die ses groot rivierstelsels van Duitsland is Ryn, Donau, Elbe, Oder, Weser en [[Eems]]. In hidrografiese opsig behoort die suide van Duitsland tot die Donau se dreineringsgebied – Europa se grootste rivier na die Russiese [[Wolga]] met 'n lengte van meer as 2&nbsp;800 kilometer (waarvan 647 kilometer op Duitse staatsgebied) wat in die Swartsee uitmond. Groot dele van die Oos-Holsteinse Heuwel- en Mereland noord en noordoos van die Mecklenburgse Mereplato maak deel uit van die Oossee se hidrografiese gebied. Alle ander streke word deur die Ryn, Eems, Weser en Elbe gedreineer wat in die Noordsee uitmond. Met 'n lengte van 865&nbsp;km is die Ryn die langste rivier in Duitsland. Die Europese Waterskeiding loop oos van die Rynvallei oor die hoofkam van die Swartwoud en volg daarna die Swabiese en Frankiese Gebergtes. Van die Ryn se totale lengte van 1&nbsp;320 kilometer loop 865 kilometer deur Duitsland. Die rivier speel 'n belangrike rol in die kulturele geskiedenis van die land en sy mites en legendes, maar vervul daarnaas ook 'n ekonomiese funksie as een van die besigste waterweë in Europa. Die Elbe ontspring in die [[Reusegebergte]], digby die Pools-Tsjeggiese grens en mond na sowat 1&nbsp;165 kilometer, waarvan 725 in Duitsland, naby die hawestad [[Cuxhaven]] in die Noordsee. Sy belangrikste takriviere is die [[Saale]] en die [[Havel]]. Die Oder vorm saam met die Neisse Duitsland se grensrivier met Pole, terwyl die Weser se stroomgebied heeltemal in Duitsland lê. Die Eemsrivier vloei deur die uiterste noordweste van Duitsland. == Klimaat == [[Lêer:Funtensee.jpg|duimnael|Die Funtenmeer in Beiere. Hier is op 24 Desember 2001 'n temperatuur van -45,9&nbsp;°C gemeet, wat toe die laagste temperatuur was wat ooit in Duitsland gemeet is]] Die grootste deel van Duitsland lê in die gematigde klimaatsone van Sentraal-Europa wat deur westelike winde oorheers en deur wisselvallige weerstoestande gekenmerk word. Die westelike winde, wat vanuit die Atlantiese Oseaan oor Duitsland waai, bring dwarsdeur die jaar reën. Die jaarlikse reënval beloop tussen minder as 500 tot 700&nbsp;mm in die Noord-Duitse Vlakte, tussen 700 en meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm in die Middelgebergtes en tot meer as 2&nbsp;000&nbsp;mm in die Alpe. Die klimaat word daarnaas ook deur die warm [[Golfstroom]] beïnvloed. Die noordweste en noorde van Duitsland word deur 'n seeklimaat <!--aldus Pharos die korrekte term vir maritime climate--->met reënval dwarsdeur die jaar gekenmerk. Die [[winter]]s is relatief sag en matig, terwyl die [[somer]]s eerder koel is, alhoewel somertemperature ook in die noorde soms dae lank bo 28&nbsp;°C kan styg. Die gemiddelde temperature is: ''[[Hamburg]]: Januarie – 0,3&nbsp;°C / Julie – 17,1&nbsp;°C; [[Essen, Duitsland|Essen]]: Januarie – 1,5&nbsp;°C / Julie – 17,5&nbsp;°C.'' Oos-Duitsland is in klimatiese opsig 'n oorgangsgebied: weerstoestande het dikwels kenmerke van 'n vastelandsklimaat, met strawwe koue winters en baie warm somers. Gebiede soos die deelstaat Brandenburg en [[Berlyn]] kry soms baie min reën in die somer. Die gemiddelde temperature is: ''Berlyn: Januarie – -0,9&nbsp;°C / Julie – 18,6&nbsp;°C. ''Die sentrale en suidelike gebiede van Duitsland is 'n oorgangsgebied van 'n gematigde seeklimaat na 'n vastelandsklimaat. Die Rynvallei is egter een van die warmste gebiede in die land: die gemiddelde jaarlikse temperatuur in die suidweste van Baden-Württemberg is 11&nbsp;°C. Baie warm somers met temperature van meer as 30&nbsp;°C tree gereeld op. Gemiddelde temperature: ''[[München]]: Januarie – -2,2&nbsp;°C / Julie – 17,6&nbsp;°C; [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]: Januarie – 1,2&nbsp;°C / Julie – 19,4&nbsp;°C.'' Tot en met 1988 was die gemiddelde jaarlikse temperatuur in Duitsland 8,8&nbsp;°C. As gevolg van die [[aardverwarming]] het dit in die volgende dekades merkbaar gestyg en in 2000 reeds 9,9&nbsp;°C bereik. Veral die somers het warmer geword. Die hoogste temperatuur, wat sedert 1881 – die jaar waarin met landswye weerkundige metings begin is – aangeteken is, was 40,3&nbsp;°C op 5 Julie 2015 in Kitzingen, Beiere.<ref>{{de}} [http://www.huffingtonpost.de/2015/07/06/heute-morgen-wissen_n_7733164.html?utm_hp_ref=germany&ir=Germany ''www.huffingtonpost.de, 6 Julie 2015'']</ref> == Politiek == {{Hoofartikel|Politiek van Duitsland}} === Staatsorganisasie === [[Lêer:Frank-Walter Steinmeier - 2018 (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondspresident [[Frank-Walter Steinmeier]]]] [[Lêer:Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|duimnael|Die Berlynse [[Reichstag (gebou)|''Reichstags''-gebou]], setel van die nasionale parlement, die ''Bundestag'']] [[Lêer:JKH-19 Artikel.jpg|duimnael|Die regtelike en politieke bedeling van die Bondsrepubliek Duitsland is in die ''Grundgesetz'' ("grondwet") geformuleer. Die eerste 19 artikels, waarin fundamentele regte verskans is, is in glaspanele voor die Jakob-Kaiser-huis, 'n kantoorgebou van die Duitse parlement te Berlyn, ingegraveer]] [[Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–084.jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondskanselier [[Friedrich Merz]]]] Volgens die artikel 20 van die Duitse Grondwet (''Grundgesetz'') is die Bondsrepubliek Duitsland 'n [[Demokrasie|demokratiese]], federale en sosiale regstaat. Sy [[hoofstad]] en regeringsetel is [[Berlyn]]. Duitsland is in administratiewe opsig verdeel in 16 [[Deelstate van Duitsland|deelstate]] (''Bundesländer''), wat gedeeltelik selfregerend is. Vyf van die deelstate is verder verdeel in 22 administratiewe distrikte (''Regierungsbezirke''). Die Bondspresident (''Bundespräsident'') fungeer as die [[staatshoof]] en verteenwoordiger van die [[republiek]] op internasionale vlak. Hy oefen egter geen politieke mag uit nie. Die president van die parlement (''Bundestagspräsident''), die Bondskanselier (''Bundeskanzler'') en die president van die Federale Raad van die deelstate (''Bundesratspräsident'', wat ook as visestaatshoof fungeer) volg as ampsdraers in die rangorde. Die Bondskanselier is die regeringshoof en bepaal die grondbeginsels van die regering se binne- en buitelandse beleid. In ooreenstemming met die federale staatsbestel beskik ook die deelstate oor hulle eie uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag. Die ''Bundesrat'' (Raad van die Deelstate, letterlik "Bondsraad") het net soos die ''Bundestag'', die nasionale parlement, uitvoerende bevoegdhede. Besluite oor voorgestelde nasionale wetgewing word deur albei kamers gemeenskaplik geneem. Wetsontwerpe van die nasionale parlement wat die regte van die deelstate sou raak, moet deur die ''Bundesrat'' goedgekeur word. Die Duitse Grondwet mag, met die uitsondering van die artikels oor fundamentele [[menseregte]], met 'n tweederdes-meerderheid in albei kamers gewysig word. Die parlemente van die deelstate besluit oor die plaaslike wetgewing: die [[onderwys]], [[polisie]] en ander belangrike instellings word deur die deelstate beheer. Die politieke partye het 'n groot invloed op die wetgewing, en ofskoon die afgevaardigdes nie gedwing mag word om teen hulle gewetens op te tree nie, word die meeste wetsontwerpe deur die parlementslede van die meerderheidsparty gemeenskaplik goedgekeur om die doelwitte van dié party te verwesenlik. Op nasionale vlak vorm die federale regering onder die leiding van die Bondskanselier die uitvoerende gesag, terwyl die deelstate regerings onder die leiding van 'n [[eerste minister]] het. Die stadstate Berlyn, [[Hamburg]] en [[Vrye Hansestad Bremen|Bremen]] het Regerende Burgemeesters as hulle regeringshoofde. Die administrasies van die deelstate word deur ministers beheer. Die Konstitusionele Hof (''Bundesverfassungsgericht'') in [[Karlsruhe]] het die hoogste gesag oor die grondwet. Die hoogste nasionale geregshowe is die Federale Geregshof (''Bundesgerichtshof'') in Karlsruhe en [[Leipzig]], die Federale Administratiewe Gereg (''Bundesverwaltungsgericht'', wat regsake in verband met die administrasies hanteer) in Leipzig en die Geregshof van Finansies in [[München]]. Die meeste regsake word deur die deelstate beheer, terwyl die nasionale geregshowe as appélhowe dien. == Deelstate == {{Hoofartikel|Deelstate van Duitsland}} [[Lêer:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|duimnael|Die 16 deelstate van Duitsland]] {| class="wikitable" !colspan=3|[[Afrikaans|In Afrikaans]] !colspan=2|[[Duits|Auf Deutsch (In Duits)]] |- !colspan=2|[[Deelstate van Duitsland|Die deelstate van Duitsland]] !! [[Hoofstad]] !! [[:de:Land (Deutschland)|Bundesland]] !! Hauptstadt |- |'''1'''|| [[Baden-Württemberg]]||[[Stuttgart]]||Baden-Württemberg||Stuttgart |- |'''2'''|| [[Beiere|(Vrystaat) Beiere]]||[[München]]||(Freistaat) Bayern||München |- |'''3'''|| [[Berlyn]]||[[Berlyn]]||Berlin||Berlin |- |'''4'''|| [[Brandenburg]]||[[Potsdam]]||Brandenburg||Potsdam |- |'''5'''|| [[Vrye Hansestad Bremen|(Vrye Hansestad) Bremen]]||[[Bremen]]||(Freie Hansestadt) Bremen||Bremen |- |'''6'''|| [[Hamburg|(Vrye en Hansestad) Hamburg]]||[[Hamburg]]||(Freie und Hansestadt) Hamburg||Hamburg |- |'''7'''|| [[Hesse]]||[[Wiesbaden]]||Hessen||Wiesbaden |- |'''8'''|| [[Mecklenburg-Voorpommere|Mecklenburg-<br />Voorpommere]]||[[Schwerin]]||Mecklenburg-<br />Vorpommern||Schwerin |- |'''9'''|| [[Nedersakse]]||[[Hannover]]||Niedersachsen||Hannover |- |'''10'''|| [[Noordryn-Wesfale]]||[[Düsseldorf]]||Nordrhein-Westfalen||Düsseldorf |- |'''11'''|| [[Rynland-Palts]]||[[Mainz]]||Rheinland-Pfalz||Mainz |- |'''12'''|| [[Saarland]]||[[Saarbrücken]]||Saarland||Saarbrücken |- |'''13'''|| [[Sakse|(Vrystaat) Sakse]]||[[Dresden]]||(Freistaat) Sachsen||Dresden |- |'''14'''|| [[Sakse-Anhalt]]||[[Maagdenburg]]||Sachsen-Anhalt||Magdeburg |- |'''15'''|| [[Sleeswyk-Holstein]]||[[Kiel, Duitsland|Kiel]]||Schleswig-Holstein||Kiel |- |'''16'''|| [[Thüringen|(Vrystaat) Thüringen]]||[[Erfurt]]||(Freistaat) Thüringen||Erfurt |} == Geskiedenis == <!-- {{Hoofartikel|Geskiedenis van Duitsland}} --> === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Nebra Scheibe.jpg|duimnael|Die Hemelskyf van Nebra]] Die oudste nedersettings in die gebied van die huidige Duitsland het 700&nbsp;000 tot 500&nbsp;000 jare gelede ontstaan. Die ''[[Neanderdaller|Homo sapiens neanderthalensis]]'', wat nou verwant is aan die huidige [[mens]], is na die Neanderthal naby die stad Mettmann genoem. Die Neanderthal-mense is sowat 40&nbsp;000 jare gelede deur die huidige mens, die ''Homo sapiens sapiens'', verdring. Akkerbou, veeteelt en permanente nedersettings het in die Laat [[Steentydperk]] ontwikkel. Belangrike argeologiese vondse uit hierdie periode, soos die [[Hemelskyf van Nebra]], dui daarop dat die beskawings teen hierdie tyd kultureel al hoogs ontwikkel was en kennis van [[sterrekunde]] gehad het. Die eerste verwysings na die [[Kelte|Keltiese]] en [[Germane|Germaanse]] stamme in Duitsland is van [[Antieke Griekeland|Griekse]] en [[Antieke Rome|Romeinse]] oorsprong. Omtrent 500&nbsp;v.C. het Keltiese stamme die suidelike Duitsland oorheers, terwyl die Germane hulle in die noorde gevestig het. Oor die eeue heen het die Germaanse stamme suidwaarts begin trek. In die 1ste&nbsp;eeu&nbsp;n.C. het die Germane al die Donau bereik, wat destyds die grenslyn tussen die Germaanse en Keltiese gebiede gevorm het. Keltiese leenwoorde en plekname is deur die Germane oorgeneem. === Romeinse tydperk === {{Hoofartikel|Romeinse Ryk}} [[Lêer:Augusta Treverorum.jpg|duimnael|links|'n Model van die keiserlike stad [[Augusta Treverorum]]]] [[Lêer:Ancient Germania - New York, Harper and Brothers 1849.jpg|duimnael|Germanië gedurende die Romeinse tyd (Foto van die kaart dateer uit die 19de eeu)]] Vanaf 50&nbsp;v.C. het die Romeine na Germanië begin kom. [[Julius Caesar]] (100–44&nbsp;v.C.) het met sy soldate die gebied wes van die Ryn verower. Vanaf hierdie punt in die geskiedenis is die gebied wat vandag Duitsland heet vir 400 jare in twee gedeel: die weste was deel van die magtige Romeinse Ryk, en die ander kant van die Ryn is deur die "Barbare" geregeer — soos die Romeine die destydse Germaanse stamme genoem het.<ref>{{de}} Christian Deick. ''Deutsche Geschichte — Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' 2005. Ravensburger Buchverlag.</ref> Germaanse krygers onder die bevel van die Cheruskiese stamhoof Arminius laat die Romeinse troepe van die legaat Publius Quinctilius Varus in 9 n.C. 'n verpletterende neerlaag in die [[slag by die Teutoburgerwoud]] (wat eintlik naby Kalkriese plaasgevind het) ly. Die Romeinse keiser [[Augustus Octavianus]] sien van sy planne af om die noordoostelike grenslyn van die Romeinse Ryk vanuit die Ryn na die Elbe te verskuif. In die Romeinse gebiede van Germanië ontwikkel 'n bloeiende Germaans-Romaanse kultuur. Stede soos Keulen (wat destyds as Colonia Claudia Ara Agrippinensium bekend staan) ontwikkel tot ekonomiese sentrums met enkele tienduisend inwoners. Keulen self word die hoofkwartier van die Romeinse glasbedryf in [[Germania Inferior|Laer-Germanië]]. [[Augusta Treverorum]], die huidige [[Trier]], word in 293 die keiserlike hoofkwartier van Constantius Chlorus, een van die vier keisers van die Romeinse tetrargie. Tot by die begin van die Germaanse volksverhuising bly Trier een van die belangrikste keiserlike stede in die Romeinse Ryk. Omtrent 400 bereik die volksverhuising die gebied van die huidige Duitsland. Keulen word in 455 deur die Franke verower en word later deel van die [[Frankiese Ryk]] van koning [[Clovis I]]. Met sy doop volgens die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] ritus en die aanvaarding van [[Latyn]] as liturgiese [[taal]] van die kerk word Clovis in 499 een van die grondleggers van die [[Christendom|Christelike]] Westerse beskawing. === Etnogenese: die ingewikkelde proses van volkswording === [[Lêer:Frankish Empire 481 to 814-af.svg|duimnael|Die veranderende strekking van die [[Frankiese Ryk]] van 481 tot 814]] [[Lêer:Treaty of Verdun.svg|duimnael|Verdeling van die [[Frankiese Ryk]] in Wes-, Midde- en Oos-Frankeland volgens die Verdrag van Verdun in 843]] [[Lêer:DeutschesSprachgebiet962.png|duimnael|Die verspreiding van Duitse dialekte in die Heilige Romeinse Ryk omstreeks 962. Soos sy naam reeds aandui, is hierdie ryk nie as 'n nasionale Duitse staat beskou nie]] Die 19de eeuse Duitse geskiedskrywing het 'n eensydige beeld van die vroeë Duitse volkswording voorgehou waarvolgens groot dele van die Romeinse Ryk deur Germaanse stamme verower is wat later die [[Frankiese Ryk]] sou stig. In 843 is daardie ryk in 'n [[Frans]]- en 'n Duitssprekende deel (Frankryk en Duitsland) verdeel, en voortaan het die Duitse nasie as 'n volk van Germaanse afkoms bestaan. Min aandag is aan die feit geskenk dat 'n groot persentasie Duitssprekendes in werklikheid van [[Romaanse tale|Romaanse]], Keltiese en [[Slawiërs|Slawiese]] afkoms is.<ref>{{de}} Manfred Jehle, Erich Hafner, Lothar Kölm, Michael Schippan en Alfred S. Wunsch: ''Die Deutschen. Geschichte und Tradition''. Keulen: Lingen 2012, bl. 138</ref> Terwyl volgens genetiese ontledings sowat 50 persent van Duitsers aan moederskant van Germaanse herkoms is, het 45 persent van alle manlike Duitsers Keltiese voorvaders.<ref>{{de}} [http://naryore.eu/norico/45-prozent-der-deutschen-haben-genetisch-gesehen-keltische-wurzeln/ ''Norico – Norisches Kulturmagazin: 45 Prozent der Deutschen haben genetisch gesehen keltische Wurzeln. Besoek op 7 Desember 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218213737/http://naryore.eu/norico/45-prozent-der-deutschen-haben-genetisch-gesehen-keltische-wurzeln/ |date=18 Desember 2017}}</ref> Dikwels is die oorspronklik Keltiese bevolking van Suid- en Wes-Duitsland, wat nou verwant aan die [[Gallië]]rs was en handels- en kulturele bande met die [[Etruskers]] in [[Italië]] gehandhaaf het, die Romaanse bevolking in die vroeëre Romeinse provinsies van Duitsland en die Slawiërs, wat gebiede oos van die Elberivier en in Bo- en Sentraal-Franke bewoon het, as deel van 'n gemeenskaplike "[[Indo-Europese tale|Indo-Europese beskawing]]" beskou. Die Britse rassis Houston Stewart Chamberlain (1855–1927), wat met sy werke ook aanklank by Duitse Nasionaalsosialiste gevind het, het na die "Slawokeltogermane" as die "oerstof" van die Europese geskiedenis verwys.<ref>{{de}} Manfred Jehle e.a. (2012), bl. 138</ref> Die Nasionaalsosialistiese propaganda het 'n nuwe rassistiese mite geskep waarin "Germanedom" en "Duitsdom", die Germaanse en die Duitse volkskarakter as een en dieselfde ding beskryf is. Slawiese volke is as minderwaardig geag en hul bydrae tot die Duitse beskawing ontken. Sodoende het die Nasionaalsosialistiese bewindhebbers [[volksmoord]] en die verowering van Slawiese lande in Oos-Europa probeer regverdig. Duitssprekendes in die ooste van Europa moes uiteindelik in 1945 duur betaal vir dié onmenslike rasse-ideologie en is self uit hul geboortelande verdryf. Geskiedkundiges en argeoloë het lankal die bewys gelewer dat die hipotese van 'n Germaans-Duitse kontinuïteit 'n moderne konstruksie is wat min ooreenstemming met historiese feite toon. Die vroeg-middeleeuse koninkryke, wat ná die val van die [[Wes-Romeinse Ryk|Wes-Romeinse keiserdom]] deur [[Franke]], Oos- en [[Wes-Gote]], [[Alamanne]], Beiers en Thüringers gestig is, kan nòg volgens hul eie beskouing en waarneming nòg vanuit 'n historiese perspektief as "Duits" bestempel word nie. Hierdie verskillende stamme het hulself ook nie as deel van 'n groter volk beskou nie. Eers in die 19de eeu het [[Martin Luther]] se [[Bybel]]vertaling met sy verwysing na die "Twaalf stamme van die kinders van Israel" die aanleiding vir die herdefinisie van 'n stam as deel van 'n groter nasie gegee. As politieke term is die "Duitse volk" in analogie met die Franse konsep van 'n ''Peuple français'' ("Franse volk") en die ''Nation française'' ("Franse nasie") tydens die [[Franse Rewolusie]] gebruik.<ref>{{de}} Manfred Jehle e.a. (2012), bl. 140</ref> Die sambreelterm "[[Duitsers]]" dateer nogtans uit 'n vroeë historiese periode. Die Oudhoogduitse ''diot'' as etimologiese wortel van "Duits" is in die betekenis van "volk" of "gewone mense" gebruik. ''Diet''- of ''Diot''-paaie was byvoorbeeld die roetes wat deur 'n plaaslike bevolking op pad na kerke, begraafplase of algemene vergaderings gebruik is. Die Keltiese ''teut'' het dieselfde etimologiese oorsprong en betekenis. Die ''Teutone'', wat deur die Romeine in 113 v.C. as 'n skrikwekkende bedreiging ervaar is, is volgens die Gallies-Keltiese term vir 'n groter groep mense genoem. Vanaf die [[middeleeue]] is 'n onderskeiding tussen die volkstaal of ''lingua theodisca'' en die taal van geleerdes, Latyn, gemaak. Die oudste historiese dokument, waarin ''theodiscus'' voorkom, dateer van 786 en verwys na [[Engeland]] en die [[Engels|Engelse taal]]. In die Frankiese Ryk was die ''theodisca lingua'' die algemene verkeerstaal in Wes- en Bo-Franke wat onder meer vir onderhandelinge gebruik is. [[Karel die Grote]] se kleinseuns, Lodewyk en Karel, het hul politieke alliansie teen hul broer Lothar in hul plegtige "Straatsburgse Ede" amptelik in albei tale gesluit – Romaans of Latyn (''Romana lingua'') en Duits (''Teudisca lingua'') – sodat ook die gewone soldate in hul leërs die inhoud en doelwit van die ooreenkoms kon verstaan. Ook in die 9de eeu was daar blykbaar nog geen sambreelterm vir die verskillende stamme nie. Biskop Frechulf van Lisieux († omstreeks 850) het in 'n dokument, wat omstreeks 830 geskryf is, na Franke en Gote as ''nationes Theodiscae'' verwys – stamme wat die (nie-Latynse) volkstaal gebesig het. Die Romeinse sambreelterm ''Germani'', soos gebruik deur Caesar en [[Tacitus]], is nie gebruik om na hierdie etniese groepe te verwys nie. Die eerste belangrike etniese onderskeiding was dié tussen bewoners aan die linker- en die regteroewer van die Ryn nadat die Frankiese Ryk in 843 in 'n westelike en 'n oostelike ryk verdeel is. Bewoners van die Oos-Frankiese Ryk is ''Transrhenenses'' genoem – "mense van anderkant die Ryn". In Italië is 'n onderskeiding gemaak tussen inheemses en ''Teutisci'', die [[Langobarde]] wat 'n Germaanse dialek of ''theodisca lingua'' gepraat het. Vanaf die 10de eeu is in Italië na Germaanssprekendes naas ''Teutonici'' ook as ''Saxones'' of Saksers verwys – blykbaar omdat die Ottoniese konings en hul begeleiers uit Sakse afkomstig was. Opvallend genoeg was daar ook in die vroeë middeleeue nog geen gevoel van etniese samehorigheid nie en is etniese terme uit die buiteland, die Romaanse wêreld, oorgeneem. Die taalgrens tussen [[Nedersaksies|Noord- of Platduitse]] dialekte en [[Hoogduits]] in die suide kon moontlik tot 'n kulturele en selfs nasionale grens ontwikkel het. Dit was Karel die Grote wat die verskillende onafhanklike Germaanse stamme in 'n gemeenskaplike ryk verenig het – dikwels met geweld, soos in die geval van die Saksers – en sodoende die politieke basis vir die 10de eeuse koninkryk geskep het waarin ses stamme – Alamanne, Beiers, [[Friese]], Franke, Saksers en Thüringers – saamgesluit het. 'n Nasionale identiteit het eers later gaandeweg ontwikkel. Die beginpunt van hierdie proses was die bedreiging deur [[Hongare|Hongaarse]] aanvalle wat net deur 'n gemeenskaplike poging van alle stamhertogdomme afgeweer kon word. So was die [[Italianers]] eeue lank die enigstes wat van "Duitsers" gepraat het. Dit is 'n bewys vir die destyds oorheersende kulturele invloed van die Romaanse wêreld dat die "Duitsers" uiteindelik hierdie Italiaanse term as leenwoord oorgeneem het om na hulself te verwys. Die werklike etnogenese van die Duitse volk, die volkswording, het egter nie voor die 19de eeu plaasgevind nie. In die eeue voor die ontwaking van 'n nasionale Duitse bewussyn het die bewoners van die oorspronklike stamhertogdomme gaandeweg hul eie streeksgebonde identiteit ontwikkel. So was ook die [[Duitse Keiserryk]], wat in 1871 formeel geproklameer is, volgens sy grondwet 'n federasie van Duitse koninkryke, hertogdomme en ander politieke entiteite onder die bewind van 'n gemeenskaplike keiser. === Middeleeue === {{Hoofartikel|Heilige Romeinse Ryk}} ==== Politieke raamwerk ==== [[Lêer:Balduineum Wahl Heinrich VII.jpg|duimnael|Die keurvorste van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. Perkament uit die jaar 1341]] Vir die grootste deel van sy geskiedenis was Duitsland geen eenheidstaat nie, maar 'n losse verbond van territoriale state binne die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie. Die term "Duits" was eers vanaf die 8ste eeu gebruiklik en het na die volkstaal verwys wat in die oostelike deel van die Frankiese Ryk gebesig is – in teenstelling met Latyn, die taal van geleerdes. Ná die afsterwe van Karel die Grote in 814 langs die taalgrens tussen vroeë Middeleeuse Frans en Oudhoogduits uitmekaargebreek. 'n Gevoel van samehorigheid is in die oostelike gebiede langsamerhand geskep met taal as die verenigende band – na die gebied, waar Duits as omgangstaal gebesig is, is algemeen verwys as "Duitsland". Grense kon nie maklik vasgestel word nie. Terwyl die Romaans-Germaanse taalgrens in die weste al vroeg begin stabiliseer het, het die migrasie van Duitssprekende setlaars na gebiede in die ooste eers in die 14de eeu tot stilstand gekom. In baie streke het Duits- en Slawiessprekendes vermeng of eeue lank naas mekaar geleef. Retrospektief word die ampsaanvaarding van Konrad I as koning in 911 as die oorgangspunt van die Oos-Frankiese na 'n Duitse ryk of ''regnum Teutonicum'' beskou. Nogtans was Konrad se amptelike titel, analoog met sy herkoms, aanvanklik "Frankiese koning" en later "Romeinse koning". Die ryk is vanaf die 11de eeu "Romeinse Ryk" genoem, sedert die 13de eeu "Heilige Romeinse Ryk", en eers vanaf die 15de eeu was die verwysing na 'n "Duitse nasie" gebruiklik. Die koning in hierdie ryk is deur die hoë adel verkies. Met enkele uitsonderings was die meeste monarge verwant met hul voorgangers. 'n Verdere kenmerk was die mobiliteit van ryk en koning – in die Middeleeue was daar nog geen enkele Duitse hoofstad nie. 'n Algemene ryksbelasting was eweneens onbekend; in plaas daarvan het sogenaamde "Ryksgoedere" – landerye, geboue, finansiële regte en die politieke gesag wat daaraan verbonde was – 'n inkomste aan die koning verskaf. Die koning is deur sy onderdane beskou as 'n heerser wat gebonde was aan oorgelewerde volkswette en die toestemming van hoë adellikes. Sy bevoegdhede het wetgewing, belasting, regspraak, militêre opperbevel en kerklike gesag ingesluit. Daarnaas het die koning in hoogste instansie oor regtelike en politieke geskille beslis. Met die sogenaamde [[Goue Bul]] het keiser Karel IV in 1356 die belangrikste Duitse grondwet van die Middeleeue verkondig waarin die prosedures vir die verkiesing en bekroning van die keisers van die Heilige Romeinse Ryk vasgestel is en wat sy geldigheid eers met die ontbinding van die Ryk in 1806 verloor het. Koning Otto I het homself in 962 in Rome tot keiser laat kroon. Aan die keiserlike gesag, wat ook deur sy opvolgers uitgeoefen is, was volgens die destydse ideaal die hele [[Awendland]] onderworpe. Die politieke werklikheid het anders gelyk. Omrede konings vir hul kroning as keisers na Rome moes reis, het hulle steeds pogings onderneem om oor Italië te heers. Hendrik IV was die eerste koning wat homself – ná 'n dispuut oor die benoeming van biskoppe (die sogenaamde Investituurstryd) – aan die pous in Rome se gesag moes onderwerp – met merkwaardige simboliek. In 1077 het Hendrik kaalvoet in die sneeu by Canossa voor [[pous Gregorius VII]] boete gedoen. As politieke rolspelers is pous en koning vervolgens op dieselfde voet geplaas. Ondanks alle formele gesag het tydens die heerskappy van die volgende heerserdinastie, die Staufers, 'n proses van territoriale opsplitsing begin waartydens geestelike en wêreldlike vorste hul politieke status tot dié van half-outonome landshere kon verhef. Terwyl ander lande in Wes-Europa tot nasionale state met sentralistiese gesag begin ontwikkel het, was in Duitsland uiteenlopende politieke kragte werksaam. So kon 'n Duitse eenheidstaat eers eeue later, in 1871, tot stand kom.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/geschichte/die-weimarer-republik#background-page-9 ''Tatsachen über Deutschland – Geschichte: Mittelalter. Besoek op 11 Julie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> ==== Klimatologiese, ekonomiese en demografiese konteks ==== Tegnologiese vooruitgang in die Europese landbousektor het gepaard gegaan met gunstige klimatiese invloedfaktore. Die Middeleeuse Warmperiode of Klimaatoptimum het danksy stygende temperature opbrengste verder vergroot en die gehalte van oeste verbeter. 'n Lang tydperk van bevolkingsgroei het die uitbreiding van bewoonde gebiede en die stigting van nuwe nedersettings noodsaaklik gemaak. Boerderybedrywighede rondom bestaande nedersettings is uitgebrei. So is bosgebiede in landbougrond omgeskep en moerasse drooggelê. Die grootskaalse kolonisasie van streke in Oos-Europa deur Duitse setlaars, waartydens nuwe nedersettings in Slawiese gebiede oos van die Elberivier gestig is, val in hierdie fase. Heersers het stede toenemend as 'n belangrike bron van inkomste beskou en vanaf die vroeë 12de eeu aktief bygedra tot die stigting van nuwe nedersettings waaraan besondere voorregte toegeken is.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/apuz/260058/kleine-geschichte-der-europaeischen-stadt?p=0 ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb) – Dieter Schott: Kleine Geschichte der europäischen Stadt. Besoek op 12 Augustus 2018'']</ref> === Reformasie en Dertigjarige Oorlog === {{Hoofartikel|Protestantse Hervorming|Dertigjarige Oorlog}} [[Lêer:Holy Roman Empire 1648.svg|duimnael|Die Heilige Romeinse Ryk ná die [[Dertigjarige Oorlog]] in 1648]] Onder die heerskappy van [[Maksimiliaan I]], wat tussen 1509 en 1519 as keiser van die Heilige Romeinse Ryk regeer, begin die Huis [[Habsburg]] 'n oorheersende politieke rol in Europa speel. Alhoewel Maksimiliaan dikwels "die laaste ridder" genoem word, stel die hoogs opgeleide keiser belang in wetenskap en kuns en staan onder die invloed van die [[humanisme]] en [[renaissance]]. Nogtans bly die politieke strukture van die Ryk ingewikkeld. Die Augustynse monnik Martin Luther, wat sedert 1517 net die wantoestande in die Rooms-Katolieke Kerk wil keer, maak deur middel van nuwe media soos pamflette en gedrukte boeke sy oortuigings in die hele land bekend. Uiteindelik lui hy die reformasie in Duitsland in. Hy vertaal die Bybel in Duits en skep sodoende 'n Duitse standaardtaal op basis van die [[Middelduits]]e dialekte. Die politieke en godsdienstige spannings in Duitsland ontvlam in 1618 in die Dertigjarige Oorlog. Duitsland word die slagveld van die Europese moondhede soos Frankryk en [[Swede]], wat aan die kant van die Duitse [[Protestantisme|Protestantse]] heersers teen die keiserlike Katoliek-gesinde magte optree. Die oorlogshandelinge en daarmee gepaardgaande gruweldade en hongersnode lei tot 'n ongekende verlies aan menselewens. Meer as een derde van die Duitse bevolking sterf in die oorlog, wat eers in 1648 met die [[Vrede van Münster|Vredesluiting]] van [[Münster]] tot 'n einde kom. === Tydperk tot die Franse Rewolusie === [[Lêer:HRR 1789.png|duimnael|Die Heilige Romeinse Ryk voor die [[Franse Rewolusie]] in 1789]] Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] maak in 1685 namens sy skoonsuster Elisabeth Charlotte van die Palts aanspraak op die gebied Palts, 'n welvarende streek langs die Ryn, met die stad [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] as een van sy sentrums. In die Negejarige Oorlog, wat as gevolg uitbreek, word die gebied, een van die welvarendste in Duitsland, verwoes. Ondanks die verwoestings, wat deur die Dertigjarige Oorlog, die Negejarige Oorlog en die Spaanse Opvolgingsoorlog in Duitsland aangerig is, herstel die ryk en belef 'n nuwe ekonomiese en kulturele bloeitydperk. Op politieke gebied kan daar egter geen sprake van vernuwing wees nie. Ook [[Pruise]], wat tot een van die belangrikste deelstate van die Heilige Romeinse Ryk ontwikkel, bly onder sy verligte, maar outeritêre koning [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] (1740 tot 1786) 'n absolutistiese monargie. Die magsstryd tussen Pruise en Oostenryk begin die Heilige Romeinse Ryk heeltemal verlam. === Tydperk tussen 1789 en 1871 === [[Lêer:Maerz1848 berlin.jpg|duimnael|links|Die rewolusionêre onluste in Maart 1848: Straatversperrings in Berlyn]] Ná die Franse Rewolusie van 1789 begin Frankryk onder die heerskappy van [[Napoleon Bonaparte]] sy magsgebied in Europa uitbrei. Onder die Franse invloed word die Heilige Romeinse Ryk in 1806 ontbind, terwyl Pruise danksy politieke hervormings tot 'n moderne staat ontwikkel. In die Duitse Bevrydingsoorloë ly Napoleon 'n nederlaag, maar die vereniging van die verskillende Duitse state misluk. Omtrent 1830 neem die industrialisering van Duitsland 'n aanvang. Die verarming van talle werkers as gevolg van die toenemende meganisering van verskillende bedrywe en herhaalde misoeste lei tot politieke onluste. Nadat die owerhede onder meer in Pruise nie instem tot hervormings nie, breek in Maart 1848 opstande uit wat talle menselewens eis. Die Duitse vorste verset hulle egter teen die burgerlike rewolusie en die konstitusionele grondwet wat deur liberale voorgestel word, kom nie tot stand nie. Gedurende die vyftigerjare emigreer baie Duitsers na oorsese lande, veral na die [[Verenigde State]]. Desondanks ontwikkel die Duitstalige Sentraal-Europa danksy sy gevorderde ekonomie en tegnologieë tot een van die belangrikste gebiede ter wêreld. Onder die indruk van die maatskaplike ellende skryf [[Karl Marx]] sy "Kritiek op die politieke ekonomie". In Pruise gebruik die kanselier [[Otto von Bismarck]] internasionale spannings om Pruise se politieke hegemonie in Duitsland te bevorder. === Duitse Keiserryk (1871–1918) === {{Hoofartikel|Unifikasie van Duitsland|Duitse Keiserryk|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:Wernerprokla.jpg|duimnael|links|Die stigting van die Duitse Keiserryk in die kasteel van Versailles]] [[Lêer:Deutsches Reich (1871-1918)-de.svg|duimnael|Die Duitse Keiserryk tussen 1871 en 1918]] Franse provokasies gee die aanleiding tot die [[Frans-Duitse Oorlog]] in 1870. Ná die Franse nederlaag gryp Bismarck die kans om 'n Duitse keiserryk onder die heerskappy van Pruise se koning [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]] te stig. Die skadevergoeding wat Frankryk moet betaal, bevorder die ekonomiese oplewing in Duitsland. Die binnelandse beleid word deur die stryd teen die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk en die [[Sosiaal-Demokratiese Party]] gekenmerk. In die magstryd met ander Europese lande besluit Duitsland om sy eie [[Duitse koloniale ryk|koloniale ryk]] te stig, onder meer in [[Afrika]] en die Suidsee. Die Eerste Wêreldoorlog breek in 1914 as gevolg van die onrus in die Balkan en die ingewikkelde alliansies tussen die groot mondhede uit. Die Duitse planne, om eers Frankryk en daarna [[Rusland]] neer te werp, misluk. Duitse troepe word in 'n langdurige oorlog aan twee fronte verwikkel. Die Duitse nederlaag maak in 1918 ook 'n einde aan die monargiese stelsel wat deur 'n republikeinse staatsvorm vervang word. === Republiek van Weimar (1918–1933) === {{Hoofartikel|Republiek van Weimar}} [[Lêer:German losses after WWI.svg|duimnael|links|Duitsland ná die Eerste Wêreldoorlog in 1918]] [[Lêer:Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg|duimnael|Die Duitse Ryk tussen 1919 en 1937]] Volgens die [[Verdrag van Versailles|Vredesverdrag van Versailles]], waarin die Duitsers alle skuld vir die Groot Oorlog moes aanvaar, was die Duitse Ryk verplig om oorlogsreparasies aan die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|geallieerde moondhede]] te betaal – 'n klousule wat deur baie as 'n vernedering ervaar is en 'n swaar las op die na-oorlogse ekonomie geplaas het. Toe die Duitse Ryk sy skuld wanbetaal het, het Frankryk en België nie geskroom om dele van die land se vernaamste nywerheidsgebiede, veral die [[Ruhrgebied]] met sy [[steenkool]]-mynboubedryf en swaar nywerhede, te beset nie om betaling af te dwing. Uit ekonomiese nood – naas reparasies moes ook salarisse en lone in die openbare sektor betaal word – het die Duitse regering hom na die drukpers gewend om op groot skaal nuwe geld te skep. Die gevolg was 'n hiperinflasie wat ongekende afmetings aangeneem het. Toe in November 1923 'n nuwe geldeenheid, die ''Rentenmark'', ingevoer is om die ou "Papiermark" te vervang, was die wisselkoers 1:1 biljoen. Die politieke situasie het eers ná jare se onluste en die invoering van die Rentenmark begin stabiliseer. Die kulturele lewe het 'n bloeitydperk tydens die sogenaamde "Goue twintigerjare" beleef, 'n periode van relatiewe politieke en ekonomiese stabiliteit wat in 1923 begin het en tot 'n groot mate deur buitelandse, veral Amerikaanse, lenings gefinansieer is. Ekonomiese en politieke toestande het met die [[Groot Depressie]] in 1929 weer dramaties begin versleg nadat Amerikaanse beleggers kredietlyne opgeskort en groot bedrae kapitaal aan die land onttrek het. Radikale groeperings soos die [[Moskou]]-gesinde Kommunistiese Party van Duitsland (KPD) en die [[fascisme|fascistiese]] [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] (NSDAP) het die demokratiese stelsel van die republiek ernstig begin ondermyn. Die deflasionêre ekonomiese beleid van die kanselier Brüning het die ekonomiese krisis vererger en die werkloosheidsyfer in Januarie 1932 tot meer as ses miljoen laat styg. === "Derde Ryk" (1933–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:Mussolini&Hitler1.gif|duimnael|links|300px|[[Adolf Hitler]] en die [[Italië|Italiaanse]] ''Duce'' ("leier") [[Benito Mussolini]]]] [[Lêer:Deutschesreich1939.png|duimnael|Die "Derde Ryk" in 1939]] Op 30 Januarie 1933 word die leier van die NSDAP, [[Adolf Hitler]], tot Rykskanselier van Duitsland benoem. Die verregse politici van die Duits-Nasionale Volksparty (DNVP) slaag nie daarin om Hitler en sy party in die gemeenskaplike koalisieregering "in bedwang te hou" nie, soos hulle oorspronklik beplan het. Binne enkele maande verseker Hitler sy ongedeelde mag, veral danksy die gewelddadige optrede van sy SA-groepering teen opposisiepartye. [[Jode|Joodse]] burgers en teenstanders word vervolg en vermoor. Hitler en sy party oorheers Duitsland in 'n soort "populêre diktatuur" – die groot massa van die bevolking steun die bewind, terwyl andersdenkendes brutaal onderdruk word. Hitler forseer die bewapening en militarisering van Duitsland. Duitstalige gebiede soos Oostenryk ("[[Anschluss]]") en die Sudete-gebied in Tsjeggië word by die Duitse Ryk ingelyf. Ná 'n geheime ooreenkoms met die [[Sowjetunie|Sowjetiese]] diktator [[Josef Stalin|Stalin]] in die laat somer van 1939 beplan Hitler 'n [[Inval van Pole|aanvalsoorlog teen Pole]]. Op 23 Augustus val Duitse troepe Pole aan. Ná sy oorwinning oor Frankryk in 1940 geniet Hitler die gewildheid van die massas. Nogtans is hy van voorneme om die Duitse ryksgebied in die ooste uit te brei en Stalin uit te skakel. Gevolglik beveel hy op 22 Junie 1941 om die Sowjetunie aan te val. Tog sedert die jaar 1942 word die Duitse ryksgebied in toenemende mate deur die oorlog geraak: Britse bomwerpers verwoes Duitse stede soos Keulen en [[Lübeck]]. 'n Poging van Duitse offisiere om Hitler deur middel van 'n sluipmoord uit te skakel misluk op 20 Julie 1944. Ná hierdie datum eis die oorlogshandelinge en bombardemente die lewens van meer Duitse soldate en burgerlikes as in die eerste vyf jare van die Tweede Wêreldoorlog. Danksy die oormag van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] troepe ly Duitsland uiteindelik 'n verpletterende neerlaag. Hitler pleeg op 30 April 1945 selfmoord in Berlyn. Russiese, Amerikaanse, Britse en Franse troepe beset Duitsland en ook die Duitse hoofstad word in vier besettingsones opgedeel. === Naoorlogse tydperk === {{Hoofartikel|Koue Oorlog}} [[Lêer:Map-Germany-1947.svg|duimnael|Duitsland ná die Tweede Wêreldoorlog in 1947]] In die Sowjetse sone word die Sosiaal-Demokratiese Party (SPD) in 1946 gedwing om met die Kommuniste (KPD) saam te smelt. Die gebied trek ook geen voordeel uit die Amerikaanse Marshall-plan nie, wat deur middel van krediete en ekonomiese hulp die heropbou van die oorlogsverwoeste Europa moontlik maak. Stalin reageer op die monetêre hervorming in die drie westelike besettingsones en die invoering van die Deutsche Mark (DM) as nuwe geldeenheid in 1948 met 'n blokkade van die westelike sones van Berlyn. Die geallieerde magte, waaronder ook die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], vervoer tydens die sogenaamde [[Berlynse Lugbrug]] alle invoere vir [[Wes-Berlyn]] met vliegtuie na die stad. Stalin ly 'n politieke nederlaag en staak die blokkade in die volgende jaar. === Twee Duitse state === {{Hoofartikel|Duitse Demokratiese Republiek|Wes-Duitsland}} [[Lêer:Berlinermauer.jpg|duimnael|links|Die Berlynse Muur in 1986]] Alle politieke pogings om Duitsland te herenig, misluk, aangesien Stalin nie daarin slaag om 'n neutrale Duitse staat in die lewe te roep nie en in 1949 word twee Duitse state gestig: Die Bondsrepubliek Duitsland (BRD) as 'n Westerse demokrasie en die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) as 'n Sosialistiese staat. Die laaste Duitse krygsgevangenes word eers in 1956 deur die Sowjetunie vrygelaat. 'n Reusestroom vlugtelinge na Wes-Duitsland bedreig die politieke en ekonomiese stabiliteit van die DDR. In 1961 laat die DDR-regering die [[Berlynse Muur]] oprig. Vanaf 1965 is die Duits-Duitse grenslyn met mynvelde en 'n grensdraad versterk. Vanaf 1966 vorm die Sosiaaldemokrate vir die eerste keer 'n koalisieregering met die Christelike Demokrate en vanaf 1969 met die liberale party FDP. 'n Beleid van vreedsame toenadering tussen Wes-Duitsland en die Oosbloklande en politieke hervormings in Wes-Duitsland kenmerk hierdie tydperk. In die DDR volg [[Erich Honecker]] in 1971 [[Walter Ulbricht]] as staats- en partyleier op. Anders as verwag volg hy geen liberale beleid nie en die staat versnel die nasionalisering van die laaste vrye ondernemings. In die Bondsrepubliek Duitsland word die voorsitter van die Christelik-Demokratiese Unie, Helmut Kohl, ná 'n [[mosie van wantroue]] in 1982 bondskanselier as opvolger van [[Helmut Schmidt]] (SPD). === Krisis van die DDR en die Duitse hereniging === [[Lêer:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|duimnael|Die val van die Berlynse Muur in 1989]] Sedert 1987 groei die invloed van die opposisie binne-in die DDR, na die opposisie deur die Sowjetse [[perestroika]]-beleid aangemoedig word om meer demokratiese regte op te eis. Twee jaar later ruk die situasie in die land onder die indruk van massabetogings hand uit. Die staatsparty SED raak ontslae van Erich Honecker, maar slaag nie daarin om sy magsposisie te bewaar nie. Op 9 November 1989 word die Berlynse Muur geopen en in 1990 vind die eerste vrye verkiesing in die DDR plaas. Die DDR-parlement, die ''Volkskammer'', besluit om by die Bondsrepubliek Duitsland aan te sluit. Die twee Duitse state word op 3 Oktober 1990 herenig en Berlyn word ná 45 jaar weer die hoofstad van die hele Duitsland. == Ekonomie == <!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Duitsland}} --> [[Lêer:Frankfurt Am Main-Stadtansicht von der Deutschherrnbruecke am fruehen Abend-20110808.jpg|duimnael|[[Frankfurt am Main|Frankfurt]] in die metropolitaanse gebied van Ryn-Main is die finansiële sentrum van Duitsland]] [[Lêer:Conglomerado BMW, Múnich, Alemania 2012-04-28, DD 02.JPG|duimnael|Die hoofkwartier van die motorvervaardiger [[BMW]], sy hoofaanleg en die BMW Wêreld-gebou in [[München]]]] [[Lêer:Remscheid - Kreuzbergstraße - Wandbild Bollmann 02 ies.jpg|duimnael|Advertensie vir ''Made in Germany'' in [[Remscheid]]]] Duitsland is tans die grootste ekonomie in Europa en die vierde grootste ter wêreld ná die Verenigde State, [[Volksrepubliek China|China]] en [[Japan]]. Die land is volgens amptelike statistieke tans ook die grootste uitvoerder ter wêreld voor die Volksrepubliek China en die Verenigde State. In 2016 is goedere ter waarde van €1,2 biljoen uit- en goedere ter waarde van €950 miljard ingevoer. Die handelsoorskot het op €250 miljard te staan gekom.<ref>{{de}} [http://www.msn.com/de-de/finanzen/top-stories/der-r%C3%A4tselhafte-lauf-des-exportgiganten-deutschland/ar-BBzw0yZ?ocid=spartanntp ''Die Welt, 7 April 2017: Der rätselhafte Lauf des Exportgiganten Deutschland. Besoek op 13 April 2017'']</ref> Duitsland se belangrikste handelsvennote is Frankryk, die Verenigde State, die [[Verenigde Koninkryk]], [[Nederland]] en Sjina. Duitsland word sedert die einde van die 19de eeu steeds as een van die leidende nywerheidslande beskou. Die belangrikste nywerhede is motorvervaardiging, elektrotegniese produkte, masjienbou en chemie. Nogtans het die aandeel werknemers in die nywerheidsektor tussen 1970 en 2004 van 46 tot 26 persent gedaal, terwyl die aandeel werknemers in die dienstesektor verdubbel het en nou 71 persent (of 27 miljoen) bedra. Die tersiêre sektor se bydrae tot die BGP beloop tans meer as 70 persent. Ondanks die sukses op die uitvoermarkte het Duitsland tydelik moeilike ekonomiese vraagstukke in die gesig gestaar. So was die besparingspeil in die verlede redelik hoog in vergelyking met ander ontwikkelde lande, terwyl die binnelandse verbruik relatief swak gebly het. As gevolg het die land teen die begin van die 21ste eeu gebuk gegaan onder 'n hoë werkloosheidsyfer van omtrent tien persent, die hoë koste van die sosiale welvaartstelsel, 'n baie hoë staatskuld en deflasionêre tendense op die goedere- en arbeidsmarkte. Lone en salarisse het ondanks die verhoogde produktiwiteit in die afgelope jare nouliks gestyg. Die ekonomiese situasie in Oos-Duitsland was besonder kommerwekkend; hier ontbreek ná die omverwerping van die sosialistiese stelsel die industriële en tersiêre infrastruktuur, wat tot grootskaalse binnelandse migrasie na die westelike deelstate gelei het. === Groeikoers van die bruto binnelandse produk 2007–2024 in persent === {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 ! 2022 ! 2023 ! 2024 |---- |- bgcolor="lightblue" | '''+3,3''' | '''+1,1''' | '''-5,6''' | '''+4,1''' | '''+3,7''' | '''+0,5''' | '''+0,5''' | '''+2,2''' | '''+1,7''' | '''+2,2''' | '''+2,2''' | '''+1,5''' | '''+0,6''' | '''-3,8''' | '''+1,8''' | '''+3,2''' | '''-0,3''' | '''-0,2''' |} <small>''Bron: [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2112/umfrage/veraenderung-des-bruttoinlandprodukts-im-vergleich-zum-vorjahr/ Statistisches Bundesamt: Veränderung des Bruttoinlandsprodukts (BIP) gegenüber dem Vorjahr. Besoek op 6 Mei 2025]''</small> === Konjunktuur (2012) === {| class="wikitable" |---- |- | Bruto binnelandse produk (BBP) | € 2&nbsp;600 miljard |---- |- | BBP per capita | € 32&nbsp;281 |---- |- |Bydraes tot BBP |Dienste 52,5%, Nywerhede 30,5%, Handel 16,0%, Landbou 1,0% |---- |- |Groeikoers |0,7% |---- |- |Inflasiekoers |2,0% |---- |- |Uitvoere |€ 1&nbsp;097 miljard |---- |- |Invoere |€ 909 miljard |} <small>''Bron:'' [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html ''Germany Trade & Invest (GTAI): Standort Deutschland – Kurzer Überblick''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151214195718/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html |date=14 Desember 2015}}</small> === Ekonomiese struktuur (2012) === {| class="wikitable" |---- |- | Ondernemings | 3,9 miljoen |---- |- | Persentasie klein en middelslagondernemings (KMO) | 99,6% |---- |- |Omset van alle ondernemings (2010) |€ 5&nbsp;440 miljard |---- |- |Aandeel van KMO |37,1% |---- |- |Werknemers (2011) |27,0 miljoen |---- |- |Persentasie werknemers in KMO |79,2% |} <small>''Bron:'' [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html ''Germany Trade & Invest (GTAI): Standort Deutschland – Kurzer Überblick''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151214195718/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html |date=14 Desember 2015}}</small> === Renaissance van die nywerheidsektor === [[Lêer:Dresden-Glaeserner-Manu-nig.jpg|duimnael|Volkswagen se ''Gläserne Manufaktur'', 'n deurskynende motorvervaardigingsaanleg, in Dresden]] [[Lêer:Roboterarbeitsplatz Fenstermontage Gläserne Manufaktur.jpg|duimnael|'n Nywerheidsrobot monteer vensters vir Volkswagen se e-Golf]] Een van die mees noemenswaardige kenmerke van Duitsland se nuwe ekonomiese opswaai in die vroeë 21ste eeu is die oplewing van die nywerheidsektor. Sy aandeel aan die bruto geografiese produk van die land het tussen 2003 en 2007 van 24,4 tot 25,6 persent toegeneem.<ref>{{de}} Reiermann, Christian: ''Überraschende Renaissance''. In: Der Spiegel, nommer 7, 11 Februarie 2008, bl. 67</ref> Terwyl die nywerheidsektor in die meeste geïndustrialiseerde lande al dekades lank gekrimp het sodat hulle ekonomieë tot dienste-ekonomieë begin verander het, skep die sekondêre sektor, wat sonder die boubedryf slegs 14 persent van Duitsland se werknemers in diens het, tans 'n derde van alle nuwe werkgeleenthede. Die industriële sektor word in teenstelling met die dienstesektor deur relatief hoë lone en salarisse gekenmerk.<ref>{{de}} Reiermann (2008), bl. 67</ref> Die persentasie uitvoere het in die periode tussen 1994 en 2006 van 28,3 tot 42,3 persent gestyg. Veral Oos-Duitsland se nywerhede groei tans vinnig en lewer sowat elf persent van die totale nywerheidsproduksie op. In 2011 en 2012 was daar weer 'n merkwaardige toename in die getal werkgeleenthede in die nywerheidsektor wat einde September 2012 5,3 miljoen werknemers in diens gehad het. Die sterkste groei is in masjienbou (+3,6 persent) en by vervaardigers van metaalprodukte (+2,9 persent) aangeteken.<ref>{{de}} [http://www.handelsblatt.com/economy-business-und-finance-mehr-beschaeftigte-in-deutscher-industrie/7387084.html ''Mehr Beschäftigte in deutscher Industrie''. In: ''handelsblatt.com'', 14 November 2012]</ref> Ook in die volgende jare het die land sy status as nywerheidsreus met sukses verdedig. Die aantal ekonomies aktiewe persone het in 2015 met 43 miljoen die hoogste vlak ooit in die geskiedenis van die Federale Republiek van Duitsland bereik, terwyl ook alle ander ekonomiese aanwysers uiters belowend was. Vir 2016 en 2017 word met 1,5 persent weer 'n ekonomiese groeikoers bo die gemiddelde van alle EU-lidstate verwag. Lone en salarisse het aansienlik gestyg, terwyl werkloosheidsyfers in baie landsdele merkbaar gedaal en die privaat verbruik verder aangewakker het. Ontleders verwys na twee sentrale ekonomiese faktore by Duitsland se ekonomiese suksesverhaal. So het die land, wat tradisioneel een van die grootste uitvoerders is, sy aandeel op die wêreldmarkte ondanks die Volksrepubliek van Sjina se dinamiese groei sedert die middel van die 1990's feitlik gehandhaaf – dit het in 2015 byna elf persent van die globale uitvoere beloop, 'n daling van slegs twee persent sedert die massiewe toename van Chinese uitvoere omstreeks 1995. Die buitelandse handel het in 2014 en 2015 nuwe rekordvlakke bereik. In 2015 is goedere ter waarde van 1,196 biljoen € uitgevoer ('n styging van 6,4 persent teenoor die vorige jaar), terwyl invoere met 4,2 persent toegeneem het tot 948 miljard €. Die handelsoorskot was 247,8 miljard €.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/exporte-in-deutschland-steigen-auf-rekordhoch-a-1076354.html ''www.spiegel.de, 9 Februarie 2016: Stabile Konjunktur: Rekordjahr für Deutschlands Exporteure. Besoek op 9 Februarie 2016'']</ref> Met 'n bydrae van 23 persent tot die bruto waardeskepping het Duitsland daarnaas 'n redelik sterk nywerheidsbasis wat ongeveer dubbel so groot is as dié van ander nywerheidslande soos die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State of Frankryk. Dit is nou verweef met die inheemse dienstesektor en fungeer sodoende regstreeks en indirek as 'n aandrywer van ekonomiese groei.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/wirtschaft/article151712908/Deutschland-steht-vor-seinem-letzten-goldenen-Jahrzehnt.html ''www.welt.de, 1 Februarie 2016: Deutschland steht vor einem goldenen Jahrzehnt. Besoek op 2 Februarie 2016'']</ref> === Landbou, bosbou en vissery === {{Sienook|Wynbou in Duitsland}} Die bydrae van die landbou, bosbou en vissery tot die bruto geografiese produk het in 2003 tot 1,1 persent gedaal. Nogtans is Duitsland ten opsigte van die voedselproduksie byna selfversorgend: Naastenby negentig persent van die benodigde agrariese produkte word plaaslik verbou. Duitsland is die derde grootste agrariese produsent in die Europese Unie ná Frankryk en Italië. === Inligtingstegnologie === [[Lêer:SAP CeBit 2010.jpg|duimnael|SAP se stalletjie tydens die ''CeBIT''-handelskou vir inligtingstegnologie in [[Hannover]], Nedersakse]] Die inligtingstegnologiebedryf is een van die mees dinamiese en innovatiewe sektore in die Duitse ekonomie. Met 'n jaarlikse omset van 222 miljard € dra die bedryf 4,5 persent tot die bruto-waardeskepping (meer as masjienbou) en het met 843&nbsp;000 werknemers meer personeel in diens as die motorbedryf.<ref>{{de}} [http://www.dradio.de/dlf/sendungen/wirtschaftundgesellschaft/1920954/ ''"Hohe Wachstumspotenziale" für deutsche IT-Branche.'' In: ''dradio.de'', 13 November 2012]</ref> Bekende inheemse ondernemings sluit ''[[SAP (maatskappy)|SAP]]'', 'n globale rolspeler wat kommersiële sagteware betref, asook ''Software AG'', ''Datev'' en ''IMC'' in. In 'n hoogs geïndustrialiseerde omgewing soos Duitsland spits plaaslike IT-ondernemings hulle veral op dienste en ingebedde stelsels toe wat in reële gebruiksgoedere soos motors en elektroniese toestelle benodig word. Die integrasie van nywerhede, energie en inligtingstegnologie tot intelligente netwerke word as 'n uitdaging vir die toekoms beskou wat groot potensiaal vir ekonomiese groei inhou. Duitsland is die grootste afsetmark vir sagteware in Europa met 'n aandeel van 24,5 persent (volgens waarde) – voor die Verenigde Koninkryk (17,3 persent) en Frankryk (15,6 persent). Duitsland se ekonomie en nywerheidsektor word deur klein en middelslagondernemings oorheers, waaronder baie hoogs gespesialiseerde en uitvoergerigte maatskappye (sogenaamde ''hidden champions'') wat die vraag na gesofistikeerde sagteware-oplossings dryf en 'n belangrike klantesegment vir sagteware-vervaardigers verteenwoordig.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Industries/Information-technologies/software.html ''GTAI: Standort Deutschland – Industrien: Software-Branche. Besoek op 4 Julie 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160802212132/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Industries/Information-technologies/software.html |date= 2 Augustus 2016}}</ref> == Demografie == === Bevolkingsdigtheid en verstedeliking === [[Lêer:Karlsruher Stadtansicht.jpg|duimnael|Karlsruhe is 'n tipiese voorbeeld van 'n stadsontwerp uit die Baroktydperk. Die strate beweeg vanaf die graaflike slot as sentrale punt radiaal uitwaarts. Kopergravure deur Heinrich Schwarz, 1721]] Met 'n oppervlakte van 357&nbsp;588 vierkante kilometer en meer as 83 miljoen inwoners behoort die Bondsrepubliek Duitsland tot die mees digsbevolkte lande ter wêreld. Sy bevolking is tans ook die grootste van alle lidstate van die [[Europese Unie]]. Dit is oneweredig oor die land versprei, en naas die stadstate [[Berlyn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]] het die deelstaat Noordryn-Wesfale die grootste bevolkingsdigtheid. Die Oos-Duitse deelstate word – met uitsondering van [[Sakse]] – deur 'n duidelik laer bevolkingsdigtheid gekenmerk. Die nywerheidstreke van die [[Ruhrgebied]], [[Halle, Sakse-Anhalt|Halle]]-Leipzig en [[Chemnitz]]-[[Zwickau]] was die eerste gebiede waar groot bevolkingskonsentrasies ontstaan het. Later het streke soos die Ryn-Neckar- en Ryn-Main-gebied, die Saarland, en die metropolitaanse gebiede van [[Hannover]] ([[Nedersakse]]), [[Neurenberg]], [[München]], [[Stuttgart]] en [[Dresden]] 'n vinnige bevolkingsaanwas getoon. Die vyf grootste metropolitaanse gebiede is Ryn-Roer met 11,8 miljoen inwoners, Ryn-Main (5,8 miljoen), Berlyn (4,3 miljoen), Hamburg (3,3 miljoen) en [[Stuttgart]] (2,3 miljoen). Tans is Berlyn die grootste stedelike nedersetting met meer as 3,4 miljoen inwoners. Daarnaas het drie ander stede, Hamburg, München en Keulen, 'n bevolking van meer as een miljoen. Daar is altesaam meer as 80 stede met meer as 100&nbsp;000 inwoners wat in Duitse statistieke as sogenaamde ''Großstädte'' ("groot stede") geklassifiseer word. Die ontwikkeling van stede het reeds in die Romeinse tydperk 'n aanvang geneem. In hierdie periode het nedersettings soos [[Keulen]], [[Bonn]], [[Trier]], [[Augsburg]] en ander ontstaan. Middeleeuse stede is dikwels naby die setels van biskoppe gestig, soos byvoorbeeld [[Würzburg]], [[Hildesheim]] en [[Maagdenburg]], of het rondom keiserlike [[palts]]e begin ontwikkel, soos byvoorbeeld Aachen ([[Aken]]), Goslar en Quedlinburg. Vanaf die 11de eeu is nuwe stedelike nedersettings volgens doelgerig ontwerpte plattegronde veral in die suide van Duitsland gevestig. Daarnaas is ook nedersettings, wat gedurende die Duitse uitbreiding na die oostelike Sentraal-Europa gestig is, stelselmatig aangelê. In die Baroktydperk het heersers hul setels tot pragtige hoofstede uitgebou, waaronder Dresden, Karlsruhe en [[Mannheim]]. Die Tweede Wêreldoorlog en die verwoestings, wat daarmee gepaard gegaan het, het net soos die verstedelikingsproses van metropolitaanse gebiede in die tweede helfte van die 20ste eeu die voorkoms van talle stede omvorm. === Huidige demografiese tendense === [[Lêer:Population of German territories 1800 - 2000.JPG|duimnael|Duitsland se bevolkingsgroei (1800–2000)]] [[Lêer:De wanderung.svg|duimnael|Die jaarlikse immigrasiesyfers in die tydperk sedert 1991]] [[Lêer:Population Development Germany.svg|duimnael|Geboortes (groen) en sterfgevalle (blou) in Duitsland tussen 1950 en 2020]] Van die 83 miljoen inwoners (soos op 31 Desember 2018) in 40,7 miljoen huishoudings is 42 miljoen vroulik en 41 miljoen manlik. Die persentasie buitelanders het 12,2 persent beloop. Die Duitse bevolking van 72,9 miljoen sluit sewe miljoen immigrante van Duitse afkoms in, wat veral uit die Russiese Federasie, Pole en ander Oos-Europese lande na Duitsland gekom het (altesaam 4,2 miljoen mense in die tydperk tussen 1950 en 2002), of immigrante van dwarsoor die wêreld wat ingeburger is. In 2012 is meer as 112&nbsp;300 buitelanders ingeburger – 'n styging van 5,2 persent teenoor die vorige jaar. {{Sienook|Christendom in Duitsland}} Van die inwoners was in 2010 24,6 miljoen (of 30,2 persent van die totale bevolking) Rooms-Katolieke, 24,2 miljoen Protestante (oorwegend [[Lutheranisme|Lutherane]]), 3,2 miljoen [[Islam|Moslems]] (waarvan 732&nbsp;000 met Duitse burgerskap), 200&nbsp;000 [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 102&nbsp;000 Jode. Die [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] Metropolie van Duitsland het sowat 500&nbsp;000 lede. Die buitelandse bevolking het in 2014 gestyg tot 8,15 miljoen, van wie 6,4 miljoen uit Europa. Die grootste groepe buitelanders in 2014 was [[Turke]] (1,53 miljoen), burgers van ander lande van die Europese Unie (altesaam 3,7 miljoen, waarvan 0,7 miljoen [[Pole (volk)|Pole]], 0,6 miljoen Italianers, 0,4 miljoen [[Roemene]], 0,3 miljoen [[Grieke]] en 0,3 miljoen [[Kroate]]) en immigrante uit die voormalige [[Joego-Slawië]] en Rusland.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/Bevoelkerung.pdf?__blob=publicationFile Statistisches Bundesamt: Statistisches Jahrbuch 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151113214052/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/Bevoelkerung.pdf?__blob=publicationFile |date=13 November 2015}}</ref> Die aantal Britse burgers is in 2015 op 106&nbsp;000 beraam.<ref>{{de}} [http://www.boersennews.de/nachrichten/artikel/brexit--mehr-briten-wollen-deutsche-staatsbuergerschaft/488286265?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=AdRom_8_pri_2016-KW27-FaW_NLAktive|New_09.07.2016 boersennews.de, 4 Julie 2016: BREXIT: Mehr Briten wollen deutsche Staatsbürgerschaft. Besoek op 10 Julie 2016] {{dooie skakel}}</ref> Die sowat 60&nbsp;000 [[Sorbe]] (of Wende) in die deelstate Brandenburg en Sakse, 10&nbsp;000 Friese in Noordfriesland en op die eiland [[Helgoland]], 2&nbsp;000 Friese in die Saterland-streek geniet net soos sowat 50&nbsp;000 [[Roma|Sinti en Roma]] kulturele en politieke beskerming as nasionale minderhede. Die natuurlike bevolkingsaanwas bly negatief, met 682&nbsp;000 geboortes teenoor 894&nbsp;000 sterfgevalle in 2013. In 2011 het die aantal geboortes tot slegs 668&nbsp;000 gedaal, die laagste ooit sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog en slegs die helfte van die geboortesyfer wat in 1964 aangeteken is toe daar in die Bondsrepubliek Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek altesaam 1,357 miljoen geboortes geregistreer is. Die geboortesyfer van net 8,5 per 1&nbsp;000 inwoners is nou die laagste in Europa en vergelyk baie ongunstig met lande soos Frankryk (12,7) en die Verenigde Koninkryk (12,0). Vroue met kinders ervaar nog steeds baie nadele in die beroepslewe en baie egpare vrees dat hulle moontlik nie meer kinders kan bekostig nie. In 2006 is 124&nbsp;830 buitelanders ingeburger.<ref>{{de}} Statistisches Bundesamt, 23 Julie 2007</ref> Die aantal buitelanders wat 'n Duitse paspoort ontvang het, het vir die eerste keer in vyf jaar weer toegeneem. In 2005 is slegs 117&nbsp;250 buitelanders ingeburger, in vergelyking met slegs 72&nbsp;000 in 1995 en 'n rekordgetal van 186&nbsp;700 in 2000. In 2006 is twee derdes van die aansoekers (83&nbsp;390 mense) ingeburger nadat hulle aan die voorvereiste van ten minste agt jaar verblyf voldoen en oor 'n geldige permanente verblyfpermit beskik het. Buitelandse eggenote en kinders wat reeds in Duitsland woon word na 'n korter wagtyd ingeburger (16&nbsp;570 in 2006). 'n Derde belangrike kategorie is buitelanders wat volgens 'n besluit van Duitse owerhede ingeburger word (6&nbsp;440 in 2006) of as gevolg van skadeloosstelling Duitse burgerskap ontvang (5&nbsp;140 in 2006). Van die buitelanders wat in 2006 ingeburger is, het sowat 33&nbsp;000 of 26,8 persent uit [[Turkye]] gekom, 12&nbsp;600 uit [[Serwië]], [[Montenegro]] of die voormalige Joego-Slawië, 6&nbsp;940 uit Pole en 4&nbsp;690 uit die Russiese Federasie. Die aantal immigrante uit [[Israel]] wat Duitse burgerskap ontvang het, het in 2006 met 50,2 persent die meeste toegeneem. Aangesien die laaste sensus in die Duitse Demokratiese Republiek in 1983 en in die vroeëre Bondsrepubliek Duitsland (Wes-Duitsland) in 1987 plaasgevind het, het presiese statistieke gegewens eers weer met die gesamentlike Europese sensus van die jaar 2010/11 beskikbaar geword. Volgens die sensus, wat op 31 Mei 2013 gepubliseer is, het Duitsland 'n amptelike bevolking van 80&nbsp;327&nbsp;900 op 31 Desember 2011 gehad.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/VorlBevoelkerungsfortschreibung5124103119004.pdf?__blob=publicationFile Statistisches Bundesamt: ''Bevölkerung und Erwerbstätigkeit''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131115093023/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/VorlBevoelkerungsfortschreibung5124103119004.pdf?__blob=publicationFile |date=15 November 2013}}, besoek op 3 Junie 2013.</ref> === Immigrasie en emigrasie === [[Lêer:Map foreign nationals germany 2016.png|duimnael|Herkoms van buitelandse burgers in Duitsland in 2016]] In 2012 het volgens voorlopige amptelike statistieke 1&nbsp;081&nbsp;000 (2013: 1&nbsp;226&nbsp;500) immigrante na Duitsland gekom, 'n styging van 13 persent of 123&nbsp;000 persone teenoor die vorige jaar. 712&nbsp;000 (2013: 798&nbsp;000) inwoners het geëmigreer, 'n styging van 5 persent of 33&nbsp;000 persone.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2013/05/PD13_156_12711.html ''destatis – persmededelings: Weiterhin hohe Zuwanderung nach Deutschland im Jahr 2012''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131115193849/https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2013/05/PD13_156_12711.html |date=15 November 2013}}</ref> Van die immigrante was 966&nbsp;000 buitelanders (+15%) en 115&nbsp;000 Duitsers wat uit die buiteland na Duitsland teruggekeer het. Die meeste immigrante was uit lidstate van die Europese Unie afkomstig. Opvallend was die sterk toename in immigrasie uit Suid-Europa, veral EU-lande wat deur die finansiële en skuldkrisis geraak word. So het die getal immigrante uit [[Griekeland]] met 10&nbsp;000, dié uit [[Spanje]] met 9&nbsp;000 of 45 persent en dié uit [[Portugal]] met 4&nbsp;000 gestyg. Van die emigrante, wat in 2012 geregistreer is, was 579&nbsp;000 buitelanders en 133&nbsp;000 Duitsers. Die amptelike statistieke maak geen verskil tussen tydelike en permanente immigrante en emigrante. {| class="wikitable" |+Immigrasie en emigrasie in 2013 !Land van herkoms !Aantal immigrante !Bestemming !Aantal emigrante |- !Pole |197&nbsp;000 |'''Pole''' |125&nbsp;000 |- !Roemenië |135&nbsp;000 |'''Roemenië''' |86&nbsp;000 |- !Italië |61&nbsp;000 |'''Bulgarye''' |39&nbsp;000 |- !Bulgarye |59&nbsp;000 |'''Hongarye''' |35&nbsp;000 |- !Hongarye |59&nbsp;000 |'''Turkye''' |34&nbsp;000 |} <small>''Bron: Statistisches Jahrbuch 2015''</small> Tussen 1996 en 2013 het die meeste imigrante uit Pole gekom. In 2013 het sowat 189&nbsp;000 Poolse burgers hulle in Duitsland gevestig, terwyl die getal inwoners met uitsluitlik Poolse burgerskap gestyg het tot 609&nbsp;855.<ref>{{de}} ''Zahl der Woche''. In: ''Das Parlament'', 11 Augustus 2014, bl. 1</ref> {| class="wikitable" |+Die gewildste bestemmings van Duitse emigrante in 2013 !Bestemming !Aantal emigrante |- !Switserland |21&nbsp;435 |- !Verenigde State |13&nbsp;532 |- !Oostenryk |11&nbsp;222 |- !Verenigde Koninkryk |8&nbsp;155 |- !Pole |6&nbsp;616 |- !Frankryk |6&nbsp;327 |- !Turkye |6&nbsp;162 |- !Spanje |5&nbsp;975 |- !Australië |3&nbsp;319 |- !Nederland |3&nbsp;193 |} <small>''Bron: Statistisches Jahrbuch 2015''</small> Volgens amptelike statistieke het 1&nbsp;071 Duitsers in 2014 na [[Suid-Afrika]] geëmigreer, terwyl 1&nbsp;144 vanuit die Kaap na Duitsland teruggekeer het. Tussen 2005 en 2014 het 10&nbsp;943 Duitsers hulle in Suid-Afrika gevestig, terwyl 10&nbsp;337 na Duitsland teruggekeer het.<ref>{{de}} [http://auswandern-info.com/suedafrika.html auswandern-info.com: Südafrika. Besoek op 27 Desember 2015]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Inburgerings === Volgens die ''Statistisches Bundesamt'' is in 2016 met byna 110&nbsp;400 persone 2,6% meer buitelanders Duitse burgerskap verwerf as in 2015. Hierdie groei – die eerste sedert 2014 – word toegeskryf aan die merkbaar groter getal Britse inwoners wat hulle permanent in die land gevestig het en – ná die Verenigde Koninkryk se besluit om sy lidmaatskap in die Europese Unie te beëindig – wettige verblyfstatus wil kry. Die aantal Turke, aan wie Duitse burgerskap toegeken is, het – net soos in die vorige jare – weer 'n noemenswaardige afname getoon. Die gemiddelde ouderdom van ingeburgerdes was 33 jaar, die gemiddelde verblyftydperk in Duitsland was 17 jaar. Die meeste ingeburgerde persone was afkomstig uit Europese lande (waaronder 29 persent uit EU-lidlande). {| class="wikitable" |+Inburgerings volgens land van herkoms in 2016<ref>{{de}} [https://www.welt.de/politik/deutschland/article165477997/Deutsche-Bevoelkerung-erstmals-seit-1990-juenger-geworden.html ''www.welt.de, 13 Junie 2017: Deutsche Bevölkerung erstmals seit 1990 jünger geworden. Besoek op 13 Junie 2017'']</ref> !Land !Getal ingeburgerde persone !Verandering teenoor 2015 |- !Turkye |16&nbsp;290 | -17,3% |- !Pole |6&nbsp;632 | +11,3% |- !Oekraïne |4&nbsp;048 | -2,9% |- !Kosovo |3&nbsp;966 | +3,8% |- !Roemenië |3&nbsp;828 | +27,6% |- !Italië |3&nbsp;597 | +5,6% |- !Irak |3&nbsp;553 | +3,0% |- !Griekeland |3&nbsp;444 | +12,6% |- !Kroasië |2&nbsp;985 | -10,3% |- !Verenigde Koninkryk |2&nbsp;865 | +360,6% |} === Lewenstandaard === In 2010 het die gemiddelde maandelikse besteebare inkomste van Duitse huishoudings 2&nbsp;981&nbsp;€ (41&nbsp;510 ZAR) beloop.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/GesellschaftundStaat/GesellschaftundStaat.pdf?__blob=publicationFile ''destatis.de: Statistisches Jahrbuch 2012'', bl.170. Besoek op 28 Augustus 2013. Wisselkoers €/ZAR soos op 27 Augustus 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121115000109/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/GesellschaftundStaat/GesellschaftundStaat.pdf?__blob=publicationFile |date=15 November 2012}}</ref> Tegelykertyd is in 2009 'n sesde van die bevolking deur armoede bedreig. Van die totale uitgawes van privaat huishoudings is in 2010 34 persent aan behuising en renovasie, 14 persent aan kos en tabak, 14 persent aan vervoer, 11 persent vir kultuur en vryetydaktiwiteite, vyf persent aan klerasie en skoene, en 22 persent aan ander uitgawes bestee. 77 persent van die huishoudings het in 2011 oor 'n motor, 96,2 persent oor 'n televisietoestel, 88,1 persent oor 'n [[kamera]], 82 persent oor 'n [[rekenaar]], 75,9 persent oor internettoegang, 90 persent oor 'n [[selfoon]], 99,1 persent oor 'n koelkas en 95 persent oor 'n [[wasmasjien]] beskik. 42 persent van die huishoudings het televisiekanale per satelliet ontvang, 46,4 persent per kabeltelevisie en 24,6 persent per [[digitale terrestriële televisie]]. In 2013 het 48 persent van alle Duitse huishoudings oor huiseiendom of grondbesit beskik.<ref>{{de}} ''Statistisches Jahrbuch 2016'', bl. 151</ref> == Taal == === Status === [[Lêer:Martin Luther, 1529.jpg|duimnael|[[Martin Luther]], die Duitse reformator en hervormer van die Duitse taal, in 1529]] [[Duits]] is die amps- en mees gebruikte taal in Duitsland en word ook as standaardtaal in die media gebruik. In die noorde van Duitsland, veral in die gebied tussen Hannover en [[Kassel]], het die standaardskryftaal lankal die plaaslike [[Nederduits]]e dialekte as omgangstaal vervang. Dialekte is egter veral in Suid-Duitsland nog steeds die mees gebruiklike omgangstale. [[Martin Luther]] se Bybelvertaling het in die 16de eeu 'n belangrike rol by die uitbreiding van die huidige Nieuhoogduitse standaardtaal gespeel. In 1781 het Johann Christoph Adelung die eerste groot woordeboek van die Duitse taal uitgegee. Die gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm het in 1852 met die samestelling van die grootste Duitse woordeboek ooit begin wat eers in 1961 voltooi is en tans bewerk word. Die huidige Duitse spelling is tydens die 19de eeu vasgelê en steun veral op die ''Ortografiese Woordeboek van die Duitse Taal (Orthographisches Wörterbuch der deutschen Sprache)'' van Konrad Duden wat in 1880 verskyn het. Die laaste spellinghervorming in die Duitse taalgebied, wat ook [[Oostenryk]], Alemanniese [[Switserland]] en [[Liechtenstein]] insluit, is in 1996 deurgevoer. === Duits in die buiteland === [[Lêer:Windhoek-Goethe Institut.jpg|duimnael|links|Die ''Goethe-Zentrum'' in [[Windhoek]]]] Duits was vroeër 'n verkeerstaal in Middel-Europa, Oos-Europa en [[Skandinawië]] en het ook 'n tyd lank 'n belangrike rol as internasionale wetenskapstaal gespeel. Dit is nog steeds die mees gesproke moedertaal in die Europese Unie en die tweede belangrikste vreemde taal in die Europese onderwysstelsels na Engels. Duits is ook wêreldwyd die derde belangrikste vreemde taal in die onderwys en die tweede belangrikste taal van die internet, waar sowat agt persent van alle bladsye in Duits verskyn (teenoor sowat vyftig persent in Engels). Naas diplomatieke betrekkinge met die buiteland val ook Duitse kultuur- en onderwysbeleid onder die Departement van Buitelandse Sake. Die bevordering van Duits op internasionale vlak staan sentraal in dié beleid. Tans is 15,4 miljoen mense besig om Duits aan te leer. Duitsonderwys in die buiteland word onder meer aangebied deur die [[Goethe Instituut]], 140 Duitse skole asook byna 2&nbsp;000 ander skole wêreldwyd met intensiewe onderwys in Duits. Hierdie skole beskik oor hul eie kommunikasienetwerk, ''Schulen: Partner der Zukunft'', kort ''PASCH'' genoem.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/jugend/willkommen/deutsch-lernen-im-partnerschulnetzwerk ''Tatsachen über Deutschland: Deutsch lernen im Partnerschaftsnetzwerk. Besoek op 29 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200512075012/https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/jugend/willkommen/deutsch-lernen-im-partnerschulnetzwerk |date=12 Mei 2020}}</ref> Die belangrikste buitelandse tale in die Duitse onderwysstelsel is Engels, [[Frans]], [[Russies]], [[Spaans]] en Latyn. In Noordryn-Wesfale word ook [[Nederlands]] as tweede taal aangebied. === Minderheids- en immigrantetale === [[Lêer:Budyšin – měšćanska tafla (2021).jpg|duimnael|Tweetalige padteken in [[Bautzen]]. Bo is Duits en onder is [[Opper-Sorbies]]]] Duitsland erken ook die tale van etniese minderhede soos [[Deens]], [[Fries]] en [[Sorbies]] as amptelike tale, alhoewel geen van hierdie minderheidstale meer as 100&nbsp;000 sprekers het nie. Ander plaaslike minderheidstale soos [[Moeselromaans]] (uitgestorwe in die 11de eeu), [[Polabies]] (uitgestorwe in die 18de eeu) en [[Jiddisj]] word nie meer gepraat nie. Groot immigrantegroepe soos [[Russe]] (die aantal Russiessprekendes, onder wie [[Ruslandduitsers]], word op sowat vier miljoen beraam wat van Russies die tweede grootste taal na Duits maak) en Turke gebruik dikwels hulle eie tale: in groot stede soos Berlyn beskik hierdie immigrante oor hul eie infrastruktuur wat ook dagblaaie insluit. Die plaaslike advertensiebedryf gebruik dikwels die [[Turks]]e taal en sekere amptelike kennisgewings verskyn ook in Turks. == Kuns en kultuur == {{Hoofartikel|Kultuur van Duitsland}} === Literatuur === [[Lêer:Grimm.jpg|duimnael|links|Dubbelportret van die broers Wilhelm Grimm (links) en Jacob Grimm deur Elisabeth Maria Anna Jerichau-Baumann, 1855]] [[Lêer:Goethe Schiller Weimar.jpg|duimnael|Standbeeld van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Friedrich Schiller|Schiller]] by die Deutsches Nationaltheater und Staatskapelle Weimar]] Duitsland het 'n baie groot bydrae tot die wêreld se kulturele erfenis gelewer en die land word dikwels ook die "land van digters en denkers" genoem. Reeds in die Oud- en Middelhoogduitse tydperk ontstaan 'n literatuur van eersterangse gehalte en Middeleeuse digters soos Walther von der Vogelweide en Wolfram von Eschenbach behoort tot die belangrikstes in Europa. Die Nibelungenlied, wat deur 'n onbekende outeur geskryf is, en die sprokies van die [[Broers Grimm]] is literêre werke van wêreldfaam. Die Bybelvertaling van Martin Luther staan aan die beginpunt van die moderne Nieuhoogduitse standaardtaal wat in die 16de eeu die verskillende Neder- en Hoogduitse dialekte as skryftaal begin vervang het. Bekende Duitse skrywers tot by die 19de en vroeë 20ste eeu sluit [[Gotthold Ephraim Lessing]], [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Friedrich Schiller]], [[Heinrich von Kleist]], [[E.T.A. Hoffmann]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Heinrich Heine]], [[Annette von Droste-Hülshoff]], [[Theodor Fontane]] en [[Rainer Maria Rilke]] in. 20ste eeuse wenners van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] is [[Thomas Mann]], [[Hermann Hesse]], [[Heinrich Böll]] en [[Günter Grass]]. [[Bertolt Brecht]] oorheers tydens die vyftigerjare die Duitse toneelkuns. === Filosofie === Die filosofie is deur Duitse wysgere soos [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Immanuel Kant]], [[Johann Gottfried von Herder]], [[Moses Mendelssohn]], [[Novalis]] (bydraes tot die filosofie van die romantiese literêre beweging), [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Karl Marx]], [[Friedrich Engels]], [[Ludwig Feuerbach]], [[Arthur Schopenhauer]], [[Albert Schweitzer]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Edmund Husserl]], [[Eduard von Hartmann]], [[Karl Jaspers]], [[Rosa Luxemburg]], [[Martin Heidegger]], [[Hannah Arendt]], [[Hans-Georg Gadamer]] en [[Jürgen Habermas]] verryk, terwyl [[Ferdinand Tönnies]], [[Georg Simmel]], [[Max Weber]], [[Max Horkheimer]], [[Theodor W. Adorno]] en [[Niklas Luhmann]] groot bydraes op die gebied van die sosiologie gelewer het. === Musiek === [[Lêer:Semperoper Dresden.jpg|duimnael|Die Semperoper in Dresden]] Ten opsigte van die musiek het Duitse en Duitstalige komponiste en dirigente soos [[Johann Sebastian Bach]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Georg Friedrich Händel]], [[Georg Philipp Telemann]], [[Heinrich Schütz]], [[Ludwig van Beethoven]], [[Felix Mendelssohn|Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Engelbert Humperdinck (komponis)|Engelbert Humperdinck]], [[Otto Nicolai]], [[Gustav Albert Lortzing]], [[Johannes Brahms]], [[Robert Schumann]], [[Richard Wagner]], [[Johann Pachelbel]], [[Jacques Offenbach]], [[Wilhelm Furtwängler]], [[Hanns Eisler]], [[Max Reger]], [[Johann Strauss]], [[Paul Hindemith]], [[Carl Orff]], [[Karlheinz Stockhausen]], [[Hans-Werner Henze]] en [[Helmut Lachenmann]] wêreldwye bekendheid verwerf. === Perswese === [[Lêer:Deutsche Welle.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van die internasionale televisie- en radiokanaal ''Deutsche Welle'' in Bonn]] Met sy groot verskeidenheid dag- en weekblaaie, wat as gedrukte media, aanlyn-uitgawes in die internet en as digitale uigawes vir e-boeklesers, tabletrekenaars en ander toestelle versprei word, is Duitsland die grootste mark vir dagblaaie in Europa en die vyfde grootste wêreldwyd. In 2016 is op elke verskyningsdag 16,08 miljoen dag- en byna 5 miljoen week- en Sondagblaaie verkoop. Die belangrikste nasionale koerante is die poniedagblad ''Bild'', die ''[[Süddeutsche Zeitung]]'', die ''Frankfurter Allgemeine Zeitung'', die ''Frankfurter Rundschau'', ''Die Welt'', Handelsblatt en die weekblad ''Die Zeit''. Die belangrikste nuustydskrifte, wat weekliks uitgegee word, is ''Der Spiegel'', ''Focus'' en ''Stern''. Sowat 44,6 miljoen Duitsers lees volgens navorsing deur die media-analise-instituut ''Verbrauchs- und Medienanalyse (VuMA)'' meerdere kere per week in 'n dagblad. Nogtans bly die verkoopte sirkulasie daal. In 2016 is 15,3 miljoen eksemplare verkoop.<ref>{{de}} [https://de.statista.com/themen/176/zeitung/ ''statista – Das Statistik-Portal: Statistiken zum Thema Zeitung. Besoek op 21 Junie 2017'']</ref> Saam met die drukoplae toon ook die totale inkomste van dagblaaie – sowat €7,65 miljard in 2015 – 'n afwaartse neiging. Veral die inkomste uit advertensies het merkbaar afgeneem. Om dié ontwikkeling teen te werk, word onder meer in digitale uitgawes belê en digitale aanlyn-inhoud agter betaalmure geplaas om inkomste uit digitale verspreidingskanale te genereer. == Argitektuur == [[Lêer:Trier Porta Nigra BW 1.JPG|duimnael|Die [[Porta Nigra]] in Trier]] [[Lêer:Mittelrhein Burg Katz.jpg|duimnael|Die kasteel Katz langs die Middelryn]] Duitsland pronk met 'n ryk en veelvuldige argitektuurgeskiedenis wat nou verweef is met dié van sy Europese buurlande. Aan die beginpunt van die argitektoniese ontwikkeling het die boukuns van die Romeinse antieke oudheid gestaan waarvan baie bouwerke soos die stadspoort [[Porta Nigra]] in Trier bewaar gebly het. Omtrent 1030 is die voor-Romaanse boustyle verder ontwikkel tot die Romaanse styl. Tweehonderd jaar later is die [[Gotiese argitektuur|Gotiese boustyl]] vanuit Frankryk oorgeneem waarvan die katedraal van Keulen en die Liewe-Vroukerk in Trier pragtige voorbeelde is. Omtrent 1520 begin die Italiaanse Renaissance sy invloed op die Duitse argitektuur uitoefen, alhoewel daar min bouwerke in 'n suiwer Renaissance-styl ontwerp is. Die raadsaal van Augsburg (Beiere) is een van die bekendste voorbeelde. Ook die barok-boustyl is taamlik laat (omtrent 1650) in Duitsland ingevoer. Een van die leidende barok-argitekte was Balthasar Neumann wat onder meer die Wies-kerk en die slot van Ludwigsburg (tans Baden-Württemberg) ontwerp het. Die Klassisistiese styltydperk begin in Duitsland omtrent 1770 en lewer onder meer bekende bouwerke in die huidige hoofstad Berlyn soos die Altes Museum (Ou Museum), die [[Charlottenburg-kasteel]] en die [[Brandenburgse Poort]] op. Ook tydens die Historisme, 'n styltydperk wat tussen 1840 en 1900 toonaangewend was, het bekende bouwerke soos die [[Neuschwanstein-kasteel|kasteel Neuschwanstein]] in Beiere en die [[Berlynse Domkerk]] ontstaan. In die vroeë 20ste eeu het Duitse argitekte 'n leidende rol by die ontwikkeling van die klassieke moderne boustyl gespeel. [[Walter Gropius]], [[Ludwig Mies van der Rohe]] en die [[Bauhaus]] in [[Dessau-Roßlau]] (Sakse) oefen nog steeds 'n belangrike invloed op die moderne internasionale argitektuur uit. Met die monumentale argitektuur van die Nasionaal-Sosialisme, waarvan die argitek [[Albert Speer]] die belangrikste verteenwoordiger was, het die ontwikkeling van die boukuns tot stilstand gekom. Die grootheidswaan van Adolf Hitler en Albert Speer het onder meer die ombou van Berlyn tot 'n wêreldhoofstad met die naam ''Germania'' behels. Die jare van heropbou ná die Tweede Wêreldoorlog is deur pragmatisme oorheers, en Duitse argitekte het net geleidelik begin om weer uitdrukking te gee aan kenmerkende nuwe style. Die stadion, wat vir die [[Olimpiese Somerspele 1972]] in München opgerig is, was een van die indrukwekkendste projekte van die moderne Duitse argitektuur. In die laaste dekades het ook Duitse argitekte begin om projekte dwarsoor die wêreld aan te pak. Konstruksies en ontwerpe het opnuut wêreldgehalte bereik, alhoewel die argitektoniese ontwikkelings nie meer deur Duitse argitekte oorheers word nie. Nogtans is daar Duitse boorling-argitekte soos [[Helmut Jahn]] (tans [[Chicago]]) wat 'n leidende rol in die internasionale boukuns speel en ook projekte in Suid-Afrikaanse stede soos [[Johannesburg]] en [[Durban]] ontwerp het. == Sport == [[Lêer:Germany lifts the 2014 FIFA World Cup.jpg|duimnael|links|Die [[Duitse nasionale sokkerspan]] ná hul oorwinning oor [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014-wêreldbekereindwedstryd]] in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] ([[Estádio do Maracanã|Maracanã-stadion]])]] [[Lêer:Olympiastadion Muenchen.jpg|duimnael|Die Olimpiese Stadion in München, opgerig vir die [[Olimpiese Somerspele 1972]], later ook tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]] ingespan]] [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|links|[[Rugby]]wedstryd tussen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] op 29 April 2006 in [[Hannover]]]] [[Lêer:Deutsche Cricket-Nationalmannschaft in Österreich 2012.JPG|duimnael|Die [[Duitse nasionale krieketspan]] in Seebarn, Oostenryk, op 5 Mei 2012]] [[Sokker]] is die gewildste sportsoort in Duitsland. Sowat 170&nbsp;000 sokkerspanne met meer as ses miljoen aktiewe lede is georganiseer in die [[Duitse sokkerbond]] (''Deutscher Fußball-Bund'', ''DFB''), wat ook twee keer as gasheer van die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] opgetree het (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]). Die [[UEFA Europa-beker]] is ook twee keer in Duitsland beslis (in 1988 en 2024). Die [[Duitse nasionale sokkerspan]] het tot dusver vier [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie gewen (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]] in [[Switserland]], 1974 in Wes-Duitsland, [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]] in [[Italië]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] in [[Brasilië]]), asook drie keer die UEFA Europa-beker (in 1972, 1980 en 1996). Die Duitse topliga, die [[Bundesliga]], het in die 2005/2006-seisoen die eerste sokkerliga ter wêreld geword wat 'n gemiddelde bywoningsyfer van meer as 40&nbsp;000 mense per wedstryd kon trek. Benede die Bundesliga is die [[2. Bundesliga]], gevolg deur die [[3. Liga]], twee [[Regionalliga]]s en plaaslike [[Oberliga]]s. Die DFB is die grootste en suksesvolste sportorganisasie ter wêreld en die 2006-Wêreldbekertoernooi in Duitsland is deur die destydse president van die FIFA, [[Sepp Blatter]], as die beste ooit beskryf. Die toernooi is geesdriftig deur die plaaslike bevolking gesteun en die [[vlag van Duitsland]] is wyd vertoon. In voorbereiding op dié toernooi het Duitsland die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005]] aangebied. Die nasionale sokkerspan het ook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] in Rusland gewen, dit was egter die laaste toernooi van sy soort. In vrouesokker behoort Duitsland ook tot die beste spanne wêreldwyd en hulle het reeds twee [[vrouesokkerwêreldbeker]]toernooie beklink (in [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]) en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011-toernooi]] aangebied. Ander gewilde sportsoorte is [[handbal]] en [[korfbal]], alhoewel hulle nie dieselfde aandag in die media geniet as sokker en byvoorbeeld [[Formule Een]]-motorwedrenne, [[yshokkie]], [[tennis]] en [[fietsry|fietswedrenne]] nie. Van die bekendste Duitse tennisspelers sluit in [[Boris Becker]], [[Julia Görges]] en [[Steffi Graf]]. [[Rugby]] word sedert 1850 in Duitsland gespeel en die [[Duitse Rugbybond]] (DRV) is in 1900 gestig. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]] het die [[Duitse nasionale rugbyspan]] die silwermedalje gewen. Duitsland het tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie en hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander ontluikende rugbyspanne mee.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |website=Rugby-Verband.de |title=Geschichte |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |accessdate=17 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613165942/https://www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarteenoor het die [[Duitse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] vir twee [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer (in [[Vrouerugbywêreldbeker 1998|1998]] en [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|2002]]). [[Krieket]] word sedert 1858 in Duitsland gespeel, nadat emigrante uit [[Engeland]] en die Verenigde State die eerste krieketklubs in Berlyn gestig het. Die [[Duitse Krieketbond]] (DCB) is in 1988 gestig en hulle bestuur die [[Duitse nasionale krieketspan]]. Duitse krieket toon tans 'n sterk groei en opswaai, veral te danke aan asielsoekers uit krieketspelende lande soos [[Afghanistan]] en [[Pakistan]], wat hul sport en ywer saambring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-36461853 |title=Cricket-loving Asian migrants take game to Germany |publisher=[[BBC]] |author=Jenny Hill |date=7 Junie 2016 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/tim-wigmore-on-afghan-refugees-and-their-involvement-in-cricket-in-germany-1020047 |title=How Afghanistan is bringing cricket to Germany |publisher=ESPNcricinfo |author=Tim Wigmore |date=27 Mei 2016 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> Duitse stede het twee keer as gasheerland van die [[Olimpiese Somerspele]] opgetree: Berlyn in [[Olimpiese Somerspele 1936|1936]] en München in [[Olimpiese Somerspele 1972|1972]]. [[Garmisch-Partenkirchen]] het die [[Olimpiese Winterspele 1936]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Clay Large |title=Nazi Games: The Olympics of 1936. |publisher=W. W. Norton & Company |year=2007 |isbn=978-0-393-05884-0 |pages=136}}</ref> Duitsland beskik ook oor talle bekende wintersportsterre wat gereeld medaljes by die [[Olimpiese Winterspele]], asook Europese en Wêreldkampioenskappe wen. Duitsland is een van die leidende lande in motorwedrenne en behels bekende vervaardigers soos [[BMW]] en [[Mercedes-Benz]]. Die renjaer [[Michael Schumacher]] het verskeie rekords opgestel en die Formule Een-wêreldkampioenskap sewe keer gewen, meer as enige ander renjaer. [[Sebastian Vettel]] behoort ook tot die beste vyf renjaers ooit en [[Nico Rosberg]] behoort ook tot die Formule Een-wenners. Die [[Duitse Grand Prix]] word óf op die [[Hockenheimring]] óf op die [[Nürburgring]] beslis. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Germany|title=Germany|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 Mei 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany/|title=Germany|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=6 Mei 2025}} == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|Germany|Duitsland}} {{Wikt|Duitsland}} * {{en}} {{Wikivoyage|Germany|Duitsland}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/ ''Germany at a glance – Feite oor Duitsland''] * {{en}} [http://www.deutschland.de/ ''Deutschland.de – Your link to Germany''] ; Geskiedenis ---- * {{de}} [http://www.dhm.de/lemo/ Die virtuele aanlyn-museum van die ''Deutsches Historisches Museum'' en die ''Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland''] ; Kultuur ---- * {{en}} [https://www.goethe.de/en/index.html ''Goethe-Institut''] ; Statistieke ---- * {{de}} [http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/ ''Statistisches Bundesamt Deutschland: Amptelike statistieke''] ; Klimaat ---- * {{de}} [https://www.dwd.de/DE/leistungen/klimadatendeutschland/klimadatendeutschland.html?nn=499004 ''DWD – Klimadaten Deutschland''] ; Grondwet en staatsorganisasie ---- * {{de}} [https://www.bundestag.de/gg ''Grundgesetz der Bundesrepublik Deutschland / Grondwet van die Bondsrepubliek van Duitsland''] * {{en}} [https://www.btg-bestellservice.de/se/index.php?sid=164ed98ccb88ac6b0af099234b42baf0&navi=1&subnavi=50&anr=80201000 '' Grondwet | Basic Law – Aflaaibare Engelse weergawe''] ; Nuusmedia ---- * {{de}} [http://www.dw-world.de/ ''Deutsche Welle – Internasionale nuus uit Duitsland, radio en TV-diens''] ; Duitse ambassades ---- * {{en}} [http://www.pretoria.diplo.de/ ''Duitse Ambassade in Suid-Afrika''] * {{en}} [https://windhuk.diplo.de/na-en ''Duitse Ambassade in Namibië''] ; Inligting vir buitelandse gekwalifiseerdes en voornemende studente ---- * {{en}} [https://www.make-it-in-germany.com/en/ ''Make it in Germany – Working, studying, living in Germany''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Duitsland}} | Noord = {{vlagland|Denemarke}} | Noordoos = [[Oossee]] • {{vlagland|Swede}} | Oos = {{vlagland|Pole}} • {{vlagland|Tsjeggië}} | Suidoos = {{vlagland|Oostenryk}} | Suid = {{vlagland|Switserland}} • {{vlagland|Oostenryk}} | Suidwes = {{vlagland|Frankryk}} | Wes = {{vlagland|Nederland}} • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Luxemburg}} | Noordwes = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} • [[Noordsee]] }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Duitsland| ]] 671bmvxph94c0cmibndebzccy4qbkgk 0 1508 2900808 2900417 2026-05-02T21:00:17Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Redakteurrr|Redakteurrr]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2067059 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Claves.png|duimnael|regs|200px|Die notering van musiek]] '''Musiek''' is 'n vorm van [[kuns]] wat georganiseerde [[klank]]e en stiltes bevat. Dit word uitgedruk in terme van [[toonhoogte]] (insluitende [[melodie]] en [[harmonie]]), ritme (insluitende tempo en mate) en die kwaliteit van klank (byvoorbeeld artikulasie, tekstuur en dinamiek). Musiek kan gebruik word vir die [[kuns]]sinnige of die estetiese, [[kommunikasie]], vermaak of seremoniese doeleindes. Die definisie van wat musiek behels verskil afhangende van die [[kultuur]] en sosiale sinsverband. Verskillende interpretasies van die term word ook as sub-genres van die kuns aanvaar. Musiek bevat fisiese, geestelike en sosiale fenomene, sowel as teorie, uitvoering, dans en ook digkuns. Enkele onderwerpe wat in musiek bestudeer word, sluit in: * [[Harmonie]] * [[Melodie]] * Ritme * [[Musiekinstrument|Instrumente]] en Instrumentasie * Komposisie en verwerking * Notasie en musiekteorie == Oorsprong == {{hoof|Oorsprong van musiek}} Daar bestaan baie [[teorie]]ë oor die oorsprong van musiek. Só word daar in [[volksverhale]], [[mite]]s en sages van die volkere vertel van die bo-aardse, goddelike oorsprong van musiek, en dikwels het die musiek in hierdie verhale een of ander [[towerkrag]]. Musiekwetenskaplikes probeer die ontstaan van musiek verklaar deur byvoorbeeld te sê dat die oermens mooi dieregeluide probeer naboots het. Dit is egter alles teorieë wat nie bewys kan word nie. Musiek is [[klank]] en verdwyn weer sodra dit gemaak is. Daarom bestaan ons kennis oor die musiek van die tyd voor die koms van die [[grammofoon]] uit die feite wat in beeld en op skrif aan ons oorgelewer is. Musiek wat in musieknotasie vasgehou is, kan ons ook alleen dán weer in klank laat herleef as ons die ou notasietekens kan [[lees]]. Ons weet dan ook relatief min oor die musiek van die ou beskawings van die Antieke of Oudheid. In elk geval sal ons nooit presies kan weet hoe dit geklink het nie. Historiese- en veral argeologiese navorsing het interessante feite aan die lig gebring oor die musiek en veral die musiekbeoefening van die ou kulture, byvoorbeeld [[China]], [[Egipte]], [[Mesopotamië]], en [[Israel]]. Oor laasgenoemde kan ook uit die [[Bybel]] heelwat aanduidings gekry word. == Sien ook == * [[Lys van komponiste]] * [[Europese klassieke musiek]] * [[Suid-Afrikaanse musikante]] == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|musiek}} {{Normdata}} [[Kategorie:Musiek| ]] mr0jilcyiljrxbrg8uhnqpcyeltle4h 0 8068 2900769 2894868 2026-05-02T19:14:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900769 wikitext text/x-wiki 'n '''Differensiaalvergelyking''' is 'n [[wiskunde|wiskundige]] vergelyking wat bo en behalwe konstantes en/of veranderlikes, ook een of meer [[differensiasie|afgeleides]] van veranderlikes bevat. Die oplossing van 'n differensiaalvergelyking is 'n funksie in die veranderlike(s) van die vergelyking waarvoor die verwantskap van die differensiaalvergelyking waar is. In baie gevalle kan meer as een sulke oplossings bestaan. Twee groepe differensiaalvergelykings word onderskei: * 'n [[Gewone differensiaalvergelyking]] bevat slegs konstantes en funksies van een veranderlike, saam met die afgeleides van daardie veranderlike. * 'n [[Parsiële differensiaalvergelyking]] bevat meerveranderlike funksies en hulle [[parsiële afgeleides]]. Die '''graad''' van 'n differensiaalvergelyking is die graad van die hoogste afgeleide wat dit bevat. 'n Eerstegraadse differensiaalvergelyking bevat dus slegs eerste afgeleides. Differensiaalvergelykings word gebruik om wiskundige modelle van fisiese fenomene op te stel. Hulle word dus bestudeer in [[Wiskunde|gewone]] en [[toegepaste wiskunde]]. Eienskappe van differensiaalvergelykings wat ondersoek word, is byvoorbeeld of daar oplossings bestaan, en indien wel, of hierdie oplossings uniek is. == Voorbeeld == Hier volg 'n voorbeeld van 'n lineêre tweede-orde differensiaalvergelyking: :<math>4 f^{\prime\prime}(x) + f(x) = \sin(x)</math>, Die oplossing hiervoor is: :<math>f(x) = c_1 \sin\left(\frac{x}{2}\right) + c_2 \cos\left(\frac{x}{2}\right) - \frac{1}{3}\sin(x)</math>. In hierdie oplossing is <math>c_1</math> en <math>c_2</math> willekeurige [[konstante]]s ([[Reële getal|reël]] of [[komplekse getal|kompleks]]). Dit wil sê, vir enige keuse van veranderlikes <math>c_1</math> en <math>c_2</math> sal <math>f(x)</math> 'n oplossing wees. In die praktyk word hierdie konstantes gewoonlik bepaal deur die aanvanklike toestande wat met die probleem geassosieer word. == Sagteware == * [[ExpressionsinBar]] * [[Maple]]<ref>https://www.maplesoft.com/support/help/Maple/view.aspx?path=dsolve</ref> * [[SageMath]]<ref>http://doc.sagemath.org/html/en/tutorial/tour_algebra.html</ref> * [[Xcas]]:<ref>{{Cite web |url=http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac/cascmd_en.pdf |title=argiefkopie |access-date=13 Mei 2020 |archive-date=26 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200826060004/http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac/cascmd_en.pdf |url-status=dead }}</ref> desolve(y'=k*y,y) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Differential equations}} * Polyanin, Andrei: [http://eqworld.ipmnet.ru/ ''EqWorld: The World of Mathematical Equations''] - 'n Werf wat fokus op gewone en parsiële differensiaalvergelykings, asook integraal- en ander wiskundige vergelykings. {{Normdata}} [[Kategorie:Wiskundige analise]] [[Kategorie:Wiskundige vergelykings]] 6zp69xrz2vsovkjtmd3latxed15u1i1 0 12151 2900740 2831651 2026-05-02T18:02:09Z ~2026-26595-45 207075 /* */ 2900740 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Michelle Bachelet | beeld = Portrait Michelle Bachelet.jpg | beeldonderskrif = Michelle Bachelet in 2014 | orde = President van Chili | termynaanvang = [[11 Maart]] [[2014]] | termyneinde = [[11 Maart]] [[2018]] | voorganger = [[Sebastián Piñera]] | opvolger = [[Sebastián Piñera]] | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1951 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 21 | geboorteplek = [[Santiago de Chile]], [[Chili]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = Sosialistiese Party<br />Concertación (1988–2013)<br />Nuwe Meerderheid (2013–''hede'') | orde2 = | termynaanvang2 = [[11 Maart]] [[2006]] | termyneinde2 = [[11 Maart]] [[2010]] | voorganger2 = [[Ricardo Lagos]] | opvolger2 = [[Sebastián Piñera]] | orde3 = [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir Menseregte | termynaanvang3 = [[1 September]] [[2018]] | termyneinde3 = | voorganger3 = [[Zeid Raad Al Hussein]] | opvolger3 = | orde4 = Leier van die Nuwe Meerderheid | termynaanvang4 = [[30 April]] [[2013]] | termyneinde4 = | voorganger4 = ''Amp geskep'' | opvolger4 = | orde5 = Uitvoerende direkteur van die VN se vroue | termynaanvang5 = [[14 September]] [[2010]] | termyneinde5 = [[15 Maart]] [[2013]] | voorganger5 = ''Amp geskep'' | opvolger5 = Lakshmi Puri (waarnemend) | orde6 = President pro tempore van die Unie van Suid-Amerikaanse Nasies | termynaanvang6 = [[23 Mei]] [[2008]] | termyneinde6 = [[10 Augustus]] [[2009]] | voorganger6 = ''Amp geskep'' | opvolger6 = Rafael Correa | orde7 = Minister van Nasionale Verdediging | termynaanvang7 = [[7 Januarie]] [[2002]] | termyneinde7 = [[1 Oktober]] [[2004]] | president7 = Ricardo Lagos | voorganger7 = Mario Fernández | opvolger7 = Jaime Ravinet | orde8 = Minister van Gesondheid | termynaanvang8 = [[11 Maart]] [[2000]] | termyneinde8 = [[7 Januarie]] [[2002]] | president8 = Ricardo Lagos | voorganger8 = Álex Figueroa | opvolger8 = Osvaldo Artaza | eggenoot = Jorge Leopoldo Dávalos Cartes (1979–1984; geskei) | kinders = 3 | alma_mater = Universiteit van Chili | religie = ''Geen'' ([[Agnostisisme]]) | handtekening = Firma de Michelle Bachelet.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Verónica Michelle Bachelet Jeria''' ([[Spaans]]: [βeˈɾonika miˈtʃɛl batʃˈlet ˈçeɾja]; gebore op [[29 September]] [[1951]] in [[Santiago de Chile]], [[Chili]]) is 'n Chileense [[Sosialistiese Party van Chili|sosialistiese]] politikus en die eerste vrou wat verkies is as die [[president]] van haar land. Sy het die presidentskap in 'n opvolgverkiesing gewen, en het teen die Chileense besigheidsman [[Sebastián Piñera]] meegeding as presidensiële kandidaat, sy het 'n voorlopige 53,5% van die stemme bekom. Haar eerste presidentskap is ingehuldig op 11 Maart 2006 en haar tweede op 11 Maart 2014. Bachelet het ook gedien as Minister van Gesondheid en Minister van Verdediging in die kabinet van haar voorganger, [[Ricardo Lagos]]. Op 10 Augustus 2018 is Bachelet benoem as die [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir [[Menseregte]] en het die ampstermyn op 1 September 2018 begin. [[Lêer:Michelle Bachelet2.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet as Chileense minister van nasionale verdediging tydens 'n besoek in die VSA in 2002]] Bachelet is die moeder van drie kinders, sy en haar man is geskei. Sy praat naas haar [[moedertaal]] Spaans nog [[Engels]], [[Duits]], [[Portugees]], [[Frans]] en 'n bietjie [[Russies]] == Lewe en loopbaan == [[Lêer:La familia Bachelet Jeria durante sus vacaciones en el balneario de Cahuil.png|duimnael|links|Die Bachelet-gesin omstreeks 1953]] [[Lêer:Bachelet en su juventud, junto a su padre.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet saam met haar vader Alberto]] [[Lêer:BacheletRumsfeld.jpg|duimnael|links|Bachelet, as Minister van Verdediging, tydens 'n ontmoeting met die Amerikaanse Sekretaris van Verdediging [[Donald Rumsfeld]] in [[2002]]]] Bachelet is in Santiago de Chile as tweede kind van die antropoloog Ángela Jeria en Lugmaggeneraal Alberto Bachelet gebore. Sy voltooi haar hoërskoolloopbaan in [[1969]] by Liceo Nº 1 Javiera Carrera, 'n meisieskool. In [[1970]] het sy haar opleiding in die mediese skool by die [[Universiteit van Chili]] begin. Onder die regering van [[Salvador Allende]] is Bachelet se vader in beheer geplaas van die Voedselverspreidingskantoor, en op die dag van die [[staatsgreep]] van [[11 September]] [[1973]], is hy in hegtenis geneem deur die ''Air War Academy'' onder die aanklag van hoogverraad. As gevolg van daaglikse marteling in Santiago se publieke gevangenis, het hy 'n hartaanval gelei waaraan hy gesterf hett. Bachelet se kêrel <!-- IS DAAR '''GEEN''' ander beter woord hiervoor nie!!!! minnaar? --Alias--> op daardie stadium, Jaime López, is ook in aanhouding geneem en gemartel voor sy vorseerde verdwyning. Op [[10 Januarie]] [[1975]] is Bachelet se moeder ook in hegtenis geneem en gemartel in die [[Villa Grimaldi]], 'n bekende aanhoudingsentrum in Santiago, vir 21 dae.<ref>{{en}} [http://news.independent.co.uk/world/americas/article332446.ece news.independent.co.uk: ''Single mother poised to be Chilean President''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427073127/http://news.independent.co.uk/world/americas/article332446.ece |date=27 April 2006 }}, 12 Desember 2005.</ref> In 1975, as gevolg van familiekonneksies, is albei – eerder as om te verdwyn – verban na [[Australië]], waar Bachelet se ouer broer Alberto gebly het. Bachelet en haar moeder het daarna hulself in [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitsland]] gevestig waar sy ook [[Duits]] geleer het by die [[Herder Instituut]] in [[Leipzig]] en haar mediese studies voortgesit het by die [[Humboldt Universiteit van Berlyn]]. In [[1979]] het Bachelet teruggekeer na Chili, waar sy haar studies voltooi en in [[11982]] gegradueer het van mediese skool as 'n chirurg by die Universiteit van Chili. Tussen [[1983]] en [[1986]] het sy gespesialiseer in [[pediatrie]] en [[publieke gesondheid]] by die Kinderhospitaal Roberto del Río. Gedurende hierdie tyd het sy ook nie-regeringsorganisasies, soos PIDEE (waarvan sy ook die hoof was tussen 1986 en [[1990]]), bygestaan, en het sy kinders gehelp wat gemartel is en verdwyn het. Tussen [[1985]] en [[1987]] het Bachelet 'n verhouding van 2 jaar gehad met Alex Vojkovic,<ref>{{cite web |url=http://www.latercera.cl/medio/articulo/imprimir/0,0,3255_66602343_147819372,00.html |title=La historia del ex frentista que fue pareja de Bachelet |date=10 Julie 2005 |access-date=10 Julie 2005 |work=La Tercera |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20080319045124/http://www.latercera.cl/medio/articulo/imprimir/0,0,3255_66602343_147819372,00.html |archive-date=19 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> 'n verteenwoordiger vir die [[Manuel Rodríguez Patriotiese Front]] (FPMR), 'n gewapende groep wie se aktiwiteite onder andere die mislukte sluipmoordaanval op Pinochet in 1986 insluit. Die verhouding het in 'n kleinigheid verander in haar presidensiële veldtog, waartydens sy enige ondersteuning vir sulke groepe ooit, ten sterkste ontken het. Bachelet was polities aktief gedurende die tweede helfte van die [[1980's]], waartydens sy baklei het vir die herstel van demokrasie. In 1990, nadat demokrasie herstel is, het Bachelet gewerk vir die Ministerie van Gesondheid en was 'n konsultant vir die [[Pan-Amerikaanse Gesondheidsorganisasie]], die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] en die [[Duitse Gemeenskap vir Tegniese Samewerking]] (GTZ). Tussen [[1994]] en Julie [[1997]], het Bachelet ook gewerk as adviseur vir die Gesondheids-Ondersekretaris. Aangedryf deur haar belange in burgerlike-militêre betrekkinge, het sy begin om [[militêre strategie]] te studeer by die Nasionale Akademie van Politieke en Strategiese Studies (Anepe) in Chili, sy het daar die eerste plek in haar bevordering gekry, wat haar toegelaat het om haar studies voort te sit in die [[Verenigde State]] by die [[Inter-Amerikaanse Verdedigingskollege]] in [[Washington, D.C.]], by wyse van 'n presidensiële beurs. Sy het in [[1998]] teruggekeer na Chili om vir die Ministerie van Verdediging te werk as 'n Minister adviseur, en het gegradueer van 'n Meestersprogram in militêre wetenskappe by die [[weermag van Chili]] se Oorlog akademie. Die Miami Herald dui daarop dat Bachelet, in die verlede, na haarself as 'n [[Ateïsme|ateïs]] verwys het,<ref>{{en}} [http://www.miami.com/mld/miamiherald/13635420.htm miami.com: '''']</ref> maar meer onlangs, op [[10 Desember]] [[2005]], het die ''Washington Post'' berig dat sy haarself geïdentifiseer het as [[Agnostisisme|agnosties]].<ref>{{en}} [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120902040.html washingtonpost.com: ''Female, Agnostic and the Next Presidente?''] 10 Desember 2005.</ref> == Politieke loopbaan == [[Lêer:Michelle Bachelet Néstor Kirchner7.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet met die voormalige [[Argentinië|Argentynse]] president [[Néstor Kirchner]]]] [[Lêer:Unasul 29.jpg|duimnael|links|[[Bolivië]] se president [[Evo Morales]], die voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] president [[Luiz Inácio Lula da Silva]] en Michelle Bachelet tydens die spitsberaad van die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] in 2008]] [[Lêer:Cyril Ramaphose greeting President of Chile.jpg|duimnael|links|[[Suid-Afrika]] se adjunkpresident [[Cyril Ramaphosa]] ontmoet Michelle Bachelet in 2014]] [[Lêer:Renzi Bachelet 2015.jpeg|duimnael|links|Die [[Italië|Italiaanse]] eerste minister [[Matteo Renzi]] ontmoet Michelle Bachelet in 2015]] As 'n universiteitstudent was Bachelet 'n lid van die Sosialiste Jeug. Sy het aangesluit by die [[Sosialistiese party van Chili]] in die 1970's. In [[1995]] het sy deel geword van die party se Sentrale Komitee, en vanaf 1998 tot [[2000]] was sy 'n aktiewe lid van die Politieke Kommissie. In [[1996]] het sy gestaan as kandidaat vir burgemeester van [[Las Condes]], - 'n voorstad van Santiago – vir die Sosialiste, maar het slegs 2,35% van die stemme verwerf. Bachelet is as Minister van Gesondheid aangestel deur president [[Richard Lagos]] op [[11 Maart]] [[2000]], en op [[7 Januarie]] [[2002]] is sy aangestel as die Minister van Verdediging: die eerste vrou om die pos te beklee in 'n [[Latyns-Amerika]]anse land. Teen die einde van [[2004]], na 'n hewige toename in gewildheid in meningspeilings, is Bachelet gevra om die Sosialiste se presidensiële kandidaat te word.<ref>{{en}} [http://www.guardian.co.uk/chile/story/0,13755,1648008,00.html guardian.co.uk: ''All I want in life is to walk along the beach, holding my lover's hand''], 22 November 2005.</ref> Op [[1 Oktober]] van daardie jaar het sy bedank van haar regeringspos om haar veldtog te begin. 'n Geleentheid vir die aanwysing van die enkele presidensiële kandidaat van die [[Koalisie van Partye vir Demokrasie]] – die CPD: Chili se regerende koalisie sedert 1990 – is gekanselleer nadat Bachelet se opponent, die [[Christelike Demokratiese Party van Chili|Christen-demokraat]] [[Soledad Alvear]], 'n voormalige kabinetslid van die drie CPD-regerings, vroeg onttrek het as gevolg van 'n gebrek aan ondersteuning in haar eie party en in meningspeilings. In die 2005 verkiesing, het Bachelet te staan gekom teen die senter-regse [[Sebastián Piñera]] ([[Nasionale Vernuwing (Chili)|RN]]), die regse [[Joaquín Lavín]] ([[Onafhanklike Demokratiese Unie|UDI]]) en die vere-linkse [[Tomás Hirsch]] ([[Juntos Podemos Más|JPM]]). Met 46% van die stemme, kon sy nie 'n absolute meerderheid bekom nie, wat sy nodig gehad het om die verkiesing te wen. In 'n opvolgverkiesing op [[15 Januarie]] [[2006]], het Bachelet te staan gekom teen Piñera, en het die presidentskap gewen met 'n voorlopige 53,5% van die stemme, met die gevolg dat sy die land se eerste verkose vroulike president word, die tweede in [[Suid-Amerika]] na [[Guyana]] se [[Janet Jagan]], en die derde in Latyns-Amerika na [[Nicaragua]] se [[Violeta Chamorro]] en [[Panama]] se [[Mireya Moscoso]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{es}} [http://www.michellebachelet.cl/ Michelle Bachelet se amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208015013/http://michellebachelet.cl/ |date= 8 Februarie 2014 }} * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4087510.stm ''The woman eyeing Chile's top job''] ''(BBC News)'' * {{en}} [http://www.economist.com/world/la/displayStory.cfm?story_id=5280773 ''The unexpected travails of the woman who would be president''] ''(The Economist)'' {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=President van Chili|voor=[[Sebastián Piñera]]|na=[[Sebastián Piñera]]|jare=2014–2018}} {{opvolgboks|titel=President van Chili|voor=[[Ricardo Lagos]]|na=[[Sebastián Piñera]]|jare=2006–2010}} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bachelet, Michelle}} [[Kategorie:Presidente van Chili]] [[Kategorie:Ministers van Gesondheid]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Snydokters]] [[Kategorie:Wêreldgesondheidsorganisasie]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0vzqvru8orf7x2xymsk2s156yo9np71 2900811 2900740 2026-05-02T21:00:35Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-26595-45|~2026-26595-45]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Kjoonlee|Kjoonlee]] 2831651 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Michelle Bachelet | beeld = Portrait Michelle Bachelet.jpg | beeldonderskrif = Michelle Bachelet in 2014 | orde = President van Chili | termynaanvang = [[11 Maart]] [[2014]] | termyneinde = [[11 Maart]] [[2018]] | voorganger = [[Sebastián Piñera]] | opvolger = [[Sebastián Piñera]] | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1951 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 21 | geboorteplek = [[Santiago de Chile]], [[Chili]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = Sosialistiese Party<br />Concertación (1988–2013)<br />Nuwe Meerderheid (2013–''hede'') | orde2 = | termynaanvang2 = [[11 Maart]] [[2006]] | termyneinde2 = [[11 Maart]] [[2010]] | voorganger2 = [[Ricardo Lagos]] | opvolger2 = [[Sebastián Piñera]] | orde3 = [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir Menseregte | termynaanvang3 = [[1 September]] [[2018]] | termyneinde3 = | voorganger3 = [[Zeid Raad Al Hussein]] | opvolger3 = | orde4 = Leier van die Nuwe Meerderheid | termynaanvang4 = [[30 April]] [[2013]] | termyneinde4 = | voorganger4 = ''Amp geskep'' | opvolger4 = | orde5 = Uitvoerende direkteur van die VN se vroue | termynaanvang5 = [[14 September]] [[2010]] | termyneinde5 = [[15 Maart]] [[2013]] | voorganger5 = ''Amp geskep'' | opvolger5 = Lakshmi Puri (waarnemend) | orde6 = President pro tempore van die Unie van Suid-Amerikaanse Nasies | termynaanvang6 = [[23 Mei]] [[2008]] | termyneinde6 = [[10 Augustus]] [[2009]] | voorganger6 = ''Amp geskep'' | opvolger6 = Rafael Correa | orde7 = Minister van Nasionale Verdediging | termynaanvang7 = [[7 Januarie]] [[2002]] | termyneinde7 = [[1 Oktober]] [[2004]] | president7 = Ricardo Lagos | voorganger7 = Mario Fernández | opvolger7 = Jaime Ravinet | orde8 = Minister van Gesondheid | termynaanvang8 = [[11 Maart]] [[2000]] | termyneinde8 = [[7 Januarie]] [[2002]] | president8 = Ricardo Lagos | voorganger8 = Álex Figueroa | opvolger8 = Osvaldo Artaza | eggenoot = Jorge Leopoldo Dávalos Cartes (1979–1984; geskei) | kinders = 3 | alma_mater = Universiteit van Chili | religie = ''Geen'' ([[Agnostisisme]]) | handtekening = Firma de Michelle Bachelet.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Verónica Michelle Bachelet Jeria''' ([[Spaans]]: [βeˈɾonika miˈtʃɛl batʃˈlet ˈçeɾja]; gebore op [[29 September]] [[1951]] in [[Santiago de Chile]], [[Chili]]) is 'n Chileense [[Sosialistiese Party van Chili|sosialistiese]] politikus en die eerste vrou wat verkies is as die [[president]] van haar land. Sy het die presidentskap in 'n opvolgverkiesing gewen, en het teen die Chileense besigheidsman [[Sebastián Piñera]] meegeding as presidensiële kandidaat, sy het 'n voorlopige 53,5% van die stemme bekom. Haar eerste presidentskap is ingehuldig op 11 Maart 2006 en haar tweede op 11 Maart 2014. Bachelet het ook gedien as Minister van Gesondheid en Minister van Verdediging in die kabinet van haar voorganger, [[Ricardo Lagos]]. Op 10 Augustus 2018 is Bachelet benoem as die [[Verenigde Nasies]] se Hoë Kommissaris vir [[Menseregte]] en het die ampstermyn op 1 September 2018 begin. [[Lêer:Michelle Bachelet2.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet as Chileense minister van nasionale verdediging tydens 'n besoek in die VSA in 2002]] Bachelet is die moeder van drie kinders, sy en haar man is geskei. Sy praat naas haar [[moedertaal]] Spaans nog [[Engels]], [[Duits]], [[Portugees]], [[Frans]] en 'n bietjie [[Russies]]. == Lewe en loopbaan == [[Lêer:La familia Bachelet Jeria durante sus vacaciones en el balneario de Cahuil.png|duimnael|links|Die Bachelet-gesin omstreeks 1953]] [[Lêer:Bachelet en su juventud, junto a su padre.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet saam met haar vader Alberto]] [[Lêer:BacheletRumsfeld.jpg|duimnael|links|Bachelet, as Minister van Verdediging, tydens 'n ontmoeting met die Amerikaanse Sekretaris van Verdediging [[Donald Rumsfeld]] in [[2002]]]] Bachelet is in Santiago de Chile as tweede kind van die antropoloog Ángela Jeria en Lugmaggeneraal Alberto Bachelet gebore. Sy voltooi haar hoërskoolloopbaan in [[1969]] by Liceo Nº 1 Javiera Carrera, 'n meisieskool. In [[1970]] het sy haar opleiding in die mediese skool by die [[Universiteit van Chili]] begin. Onder die regering van [[Salvador Allende]] is Bachelet se vader in beheer geplaas van die Voedselverspreidingskantoor, en op die dag van die [[staatsgreep]] van [[11 September]] [[1973]], is hy in hegtenis geneem deur die ''Air War Academy'' onder die aanklag van hoogverraad. As gevolg van daaglikse marteling in Santiago se publieke gevangenis, het hy 'n hartaanval gelei waaraan hy gesterf hett. Bachelet se kêrel <!-- IS DAAR '''GEEN''' ander beter woord hiervoor nie!!!! minnaar? --Alias--> op daardie stadium, Jaime López, is ook in aanhouding geneem en gemartel voor sy vorseerde verdwyning. Op [[10 Januarie]] [[1975]] is Bachelet se moeder ook in hegtenis geneem en gemartel in die [[Villa Grimaldi]], 'n bekende aanhoudingsentrum in Santiago, vir 21 dae.<ref>{{en}} [http://news.independent.co.uk/world/americas/article332446.ece news.independent.co.uk: ''Single mother poised to be Chilean President''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427073127/http://news.independent.co.uk/world/americas/article332446.ece |date=27 April 2006 }}, 12 Desember 2005.</ref> In 1975, as gevolg van familiekonneksies, is albei – eerder as om te verdwyn – verban na [[Australië]], waar Bachelet se ouer broer Alberto gebly het. Bachelet en haar moeder het daarna hulself in [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitsland]] gevestig waar sy ook [[Duits]] geleer het by die [[Herder Instituut]] in [[Leipzig]] en haar mediese studies voortgesit het by die [[Humboldt Universiteit van Berlyn]]. In [[1979]] het Bachelet teruggekeer na Chili, waar sy haar studies voltooi en in [[11982]] gegradueer het van mediese skool as 'n chirurg by die Universiteit van Chili. Tussen [[1983]] en [[1986]] het sy gespesialiseer in [[pediatrie]] en [[publieke gesondheid]] by die Kinderhospitaal Roberto del Río. Gedurende hierdie tyd het sy ook nie-regeringsorganisasies, soos PIDEE (waarvan sy ook die hoof was tussen 1986 en [[1990]]), bygestaan, en het sy kinders gehelp wat gemartel is en verdwyn het. Tussen [[1985]] en [[1987]] het Bachelet 'n verhouding van 2 jaar gehad met Alex Vojkovic,<ref>{{cite web |url=http://www.latercera.cl/medio/articulo/imprimir/0,0,3255_66602343_147819372,00.html |title=La historia del ex frentista que fue pareja de Bachelet |date=10 Julie 2005 |access-date=10 Julie 2005 |work=La Tercera |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20080319045124/http://www.latercera.cl/medio/articulo/imprimir/0,0,3255_66602343_147819372,00.html |archive-date=19 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> 'n verteenwoordiger vir die [[Manuel Rodríguez Patriotiese Front]] (FPMR), 'n gewapende groep wie se aktiwiteite onder andere die mislukte sluipmoordaanval op Pinochet in 1986 insluit. Die verhouding het in 'n kleinigheid verander in haar presidensiële veldtog, waartydens sy enige ondersteuning vir sulke groepe ooit, ten sterkste ontken het. Bachelet was polities aktief gedurende die tweede helfte van die [[1980's]], waartydens sy baklei het vir die herstel van demokrasie. In 1990, nadat demokrasie herstel is, het Bachelet gewerk vir die Ministerie van Gesondheid en was 'n konsultant vir die [[Pan-Amerikaanse Gesondheidsorganisasie]], die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] en die [[Duitse Gemeenskap vir Tegniese Samewerking]] (GTZ). Tussen [[1994]] en Julie [[1997]], het Bachelet ook gewerk as adviseur vir die Gesondheids-Ondersekretaris. Aangedryf deur haar belange in burgerlike-militêre betrekkinge, het sy begin om [[militêre strategie]] te studeer by die Nasionale Akademie van Politieke en Strategiese Studies (Anepe) in Chili, sy het daar die eerste plek in haar bevordering gekry, wat haar toegelaat het om haar studies voort te sit in die [[Verenigde State]] by die [[Inter-Amerikaanse Verdedigingskollege]] in [[Washington, D.C.]], by wyse van 'n presidensiële beurs. Sy het in [[1998]] teruggekeer na Chili om vir die Ministerie van Verdediging te werk as 'n Minister adviseur, en het gegradueer van 'n Meestersprogram in militêre wetenskappe by die [[weermag van Chili]] se Oorlog akademie. Die Miami Herald dui daarop dat Bachelet, in die verlede, na haarself as 'n [[Ateïsme|ateïs]] verwys het,<ref>{{en}} [http://www.miami.com/mld/miamiherald/13635420.htm miami.com: '''']</ref> maar meer onlangs, op [[10 Desember]] [[2005]], het die ''Washington Post'' berig dat sy haarself geïdentifiseer het as [[Agnostisisme|agnosties]].<ref>{{en}} [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120902040.html washingtonpost.com: ''Female, Agnostic and the Next Presidente?''] 10 Desember 2005.</ref> == Politieke loopbaan == [[Lêer:Michelle Bachelet Néstor Kirchner7.jpg|duimnael|links|Michelle Bachelet met die voormalige [[Argentinië|Argentynse]] president [[Néstor Kirchner]]]] [[Lêer:Unasul 29.jpg|duimnael|links|[[Bolivië]] se president [[Evo Morales]], die voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] president [[Luiz Inácio Lula da Silva]] en Michelle Bachelet tydens die spitsberaad van die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] in 2008]] [[Lêer:Cyril Ramaphose greeting President of Chile.jpg|duimnael|links|[[Suid-Afrika]] se adjunkpresident [[Cyril Ramaphosa]] ontmoet Michelle Bachelet in 2014]] [[Lêer:Renzi Bachelet 2015.jpeg|duimnael|links|Die [[Italië|Italiaanse]] eerste minister [[Matteo Renzi]] ontmoet Michelle Bachelet in 2015]] As 'n universiteitstudent was Bachelet 'n lid van die Sosialiste Jeug. Sy het aangesluit by die [[Sosialistiese party van Chili]] in die 1970's. In [[1995]] het sy deel geword van die party se Sentrale Komitee, en vanaf 1998 tot [[2000]] was sy 'n aktiewe lid van die Politieke Kommissie. In [[1996]] het sy gestaan as kandidaat vir burgemeester van [[Las Condes]], - 'n voorstad van Santiago – vir die Sosialiste, maar het slegs 2,35% van die stemme verwerf. Bachelet is as Minister van Gesondheid aangestel deur president [[Richard Lagos]] op [[11 Maart]] [[2000]], en op [[7 Januarie]] [[2002]] is sy aangestel as die Minister van Verdediging: die eerste vrou om die pos te beklee in 'n [[Latyns-Amerika]]anse land. Teen die einde van [[2004]], na 'n hewige toename in gewildheid in meningspeilings, is Bachelet gevra om die Sosialiste se presidensiële kandidaat te word.<ref>{{en}} [http://www.guardian.co.uk/chile/story/0,13755,1648008,00.html guardian.co.uk: ''All I want in life is to walk along the beach, holding my lover's hand''], 22 November 2005.</ref> Op [[1 Oktober]] van daardie jaar het sy bedank van haar regeringspos om haar veldtog te begin. 'n Geleentheid vir die aanwysing van die enkele presidensiële kandidaat van die [[Koalisie van Partye vir Demokrasie]] – die CPD: Chili se regerende koalisie sedert 1990 – is gekanselleer nadat Bachelet se opponent, die [[Christelike Demokratiese Party van Chili|Christen-demokraat]] [[Soledad Alvear]], 'n voormalige kabinetslid van die drie CPD-regerings, vroeg onttrek het as gevolg van 'n gebrek aan ondersteuning in haar eie party en in meningspeilings. In die 2005 verkiesing, het Bachelet te staan gekom teen die senter-regse [[Sebastián Piñera]] ([[Nasionale Vernuwing (Chili)|RN]]), die regse [[Joaquín Lavín]] ([[Onafhanklike Demokratiese Unie|UDI]]) en die vere-linkse [[Tomás Hirsch]] ([[Juntos Podemos Más|JPM]]). Met 46% van die stemme, kon sy nie 'n absolute meerderheid bekom nie, wat sy nodig gehad het om die verkiesing te wen. In 'n opvolgverkiesing op [[15 Januarie]] [[2006]], het Bachelet te staan gekom teen Piñera, en het die presidentskap gewen met 'n voorlopige 53,5% van die stemme, met die gevolg dat sy die land se eerste verkose vroulike president word, die tweede in [[Suid-Amerika]] na [[Guyana]] se [[Janet Jagan]], en die derde in Latyns-Amerika na [[Nicaragua]] se [[Violeta Chamorro]] en [[Panama]] se [[Mireya Moscoso]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{es}} [http://www.michellebachelet.cl/ Michelle Bachelet se amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208015013/http://michellebachelet.cl/ |date= 8 Februarie 2014 }} * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4087510.stm ''The woman eyeing Chile's top job''] ''(BBC News)'' * {{en}} [http://www.economist.com/world/la/displayStory.cfm?story_id=5280773 ''The unexpected travails of the woman who would be president''] ''(The Economist)'' {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=President van Chili|voor=[[Sebastián Piñera]]|na=[[Sebastián Piñera]]|jare=2014–2018}} {{opvolgboks|titel=President van Chili|voor=[[Ricardo Lagos]]|na=[[Sebastián Piñera]]|jare=2006–2010}} {{eindboks}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bachelet, Michelle}} [[Kategorie:Presidente van Chili]] [[Kategorie:Ministers van Gesondheid]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Snydokters]] [[Kategorie:Wêreldgesondheidsorganisasie]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] 31hzbj92hqmeqyqy1pqrbcqw97dntas 0 14465 2900750 2892113 2026-05-02T18:50:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900750 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen|Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom|Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Ceraria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos caffer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Ceraria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia caffra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum caffrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Ceraria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis caffra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia caffra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria caffra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Ceraria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina caffra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Ceraria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum caffrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis caffra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia caffra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica caffra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Ceraria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] 7gtkkkbqvvs2bxi8bdqq9tkiqc512bp 2900788 2900750 2026-05-02T19:50:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900788 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen|Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom|Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Ceraria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos caffer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Ceraria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia caffra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum caffrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Ceraria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis caffra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia caffra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria caffra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Ceraria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina caffra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Ceraria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum caffrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis caffra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia caffra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica caffra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Ceraria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] rzuvh49ofxxb78h746vf3qo2zswk1o6 2900789 2900788 2026-05-02T19:50:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900789 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen|Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom|Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Ceraria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos caffer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Ceraria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia caffra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum caffrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Ceraria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis caffra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia caffra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria caffra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Ceraria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina caffra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Ceraria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum caffrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis caffra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia caffra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica caffra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Ceraria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] n7n5nhky0rr4qcqnertzg6yv2nzkjc6 0 19002 2900791 2892157 2026-05-02T20:00:18Z Jcb 223 2900791 wikitext text/x-wiki {{beeldgroep2 | header = Nege waarskynlike dwergplanete<ref name="nota">Die [[hidrostatiese ewewig]] van 'n dwergplaneet kan nie bevestig word voordat 'n ruimtetuig die liggaam besoek het nie.</ref> | perrow = 2/3/4 | total_width = 350 | caption_align = center | image1 = Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691).jpg | caption1 = [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] (1801) | image2 = Pluto in True Color - High-Res.jpg | caption2 = [[Pluto]] (1930) | image3 = Quaoar-weywot hst.jpg | caption3 = {{dp|Quaoar}} (2002) | image4 = Sedna PRC2004-14d.jpg | caption4 = {{dp|Sedna}} (2003) | image5 = Orcus-Vanth 10801.jpg | caption5 = {{dp|Orcus}} (2004)<!--- Feb 2004 ---> | image6 = Haumea Hubble.png | caption6 = [[Haumea]] (2004)<!--- Dec 2004 ---> | image7 = Eris and dysnomia2.jpg | caption7 = [[Eris (dwergplaneet)|Eris]] (2005)<!--- Jan 2005 ---> | image8 = Makemake with moon.JPG | caption8 = [[Makemake]] (2005)<!--- Mar 2005 ---> | image9 = 225088 Gonggong and Xiangliu by Hubble (clean).png | caption9 = {{dp|Gonggong}} (2007) }} 'n '''Dwergplaneet''' is 'n klein voorwerp met die massa van 'n planeet wat regstreeks om die [[Son]] wentel; dit is kleiner as enige van die agt klassieke [[planete]], maar steeds 'n wêreld uit eie reg. Die prototipiese dwergplaneet is [[Pluto]]. Voorwerpe wat groot genoeg is om ander voorwerpe in die omgewing van hul wentelbaan uit die weg te ruim, word as "[[Planeet|planete]]" gedefinieer, terwyl dié wat te klein is om ’n hidrostatiese ewewigsvorm aan te neem as "[[klein Sonnestelselliggame]]" gedefinieer word. Dwergplanete lê tussenin. Planetêre geoloë stel in hulle belang omdat hulle geologies aktiewe liggame kan wees, 'n kwessie wat aan die lig gebring is in 2015 met die [[Dawn-ruimtetuig|Dawn]]-sending na {{dp|Ceres}} en die [[New Horizons]]-sending na Pluto. [[Sterrekundige]]s stem oor die algemeen saam dat minstens die grootste nege kandidate dwergplanete is: Pluto, {{dp|Eris}}, {{dp|Haumea}}, {{dp|Makemake}}, {{dp|Gonggong}}, {{dp|Quaoar}}, {{dp|Sedna}}, Ceres en {{dp|Orcus}}. Van hulle en die tiende grootste kandidaat, {{dp|Salacia}}, is almal buiten Sedna óf deur ruimtetuie besoek (Pluto en Ceres) óf hulle het minstens een [[Natuurlike satelliet|maan]] (Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orcus en Salacia), wat toelaat dat hulle massa en geraamde digtheid bereken kan word. Massa en digtheid kan weer in geologiese modelle gepas word in 'n poging om die aard van die wêrelde te bepaal. Sommige sterrekundiges sluit kleiner liggame ook in,<ref>[https://www.hou.usra.edu/meetings/plutosystem2019/pdf/7016.pdf "Dwarf planets are planets, too: Planetary pedagogy after ''New Horizons''].</ref> maar daar is geen konsensus dat hulle waarskynlik dwergplanete is nie. Die term "dwergplaneet" is uitgedink deur die planetêre wetenskaplike [[Alan Stern]] as deel van 'n drieledige klassifikasie van voorwerpe in die [[Sonnestelsel]] met 'n planetêre massa: klassieke planete, dwergplanete en [[#Mane met ’n planetêre massa|satellietplanete]]. Die term is dus geskep met die idee dat 'n dwergplaneet 'n soort planeet is. Die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) het dit in 2006 egter as 'n subkategorie aanvaar, deel van die IAU se drieledige herklassifikasie van liggame wat om die Son wentel: planete, dwergplanete en klein Sonnestelselliggame.<ref name="finalresolution">{{cite news |url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf |title=Definition of a Planet in the Solar System: Resolutions 5 and 6 |date=Augustus 24, 2006 |work=IAU 2006 General Assembly |publisher=International Astronomical Union |access-date=26 Januarie 2008 |author=IAU |archive-date=20 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090620102000/http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf |url-status=dead }}</ref> Stern en ander planetêre geoloë beskou dwergplanete en groot mane dus as planete,<ref>{{Cite journal |author1=Philip T. Metzger |author2=W. M. Grundy |author3=Mark V. Sykes |author4=Alan Stern |author5=James F. Bell III |author6=Charlene E. Detelich |author7=Kirby Runyon |author8=Michael Summers |date=1 Maart 2022 |title=Moons Are Planets: Scientific Usefulness Versus Cultural Teleology in the Taxonomy of Planetary Science |url=https://doi.org/10.1016/j.icarus.2021.114768 |doi=10.1016/j.icarus.2021.114768 |journal=Icarus |volume=374 |page=114768 |arxiv=2110.15285 |bibcode=2022Icar..37414768M |access-date=May 30, 2022}}</ref> maar sedert 2006 sluit die IAU en dalk die meeste ander sterrekundiges hulle uit van die lys planete. ==Geskiedenis van die begrip== [[Beeld:Pluto-Charon-v2-10-1-15.jpg|thumb|220px|[[Pluto]] en sy maan [[Charon (maan)|Charon]].]] [[Beeld:Vesta in natural color (cropped).jpg|thumb|220px|[[4 Vesta]], 'n [[asteroïde]] wat eens 'n dwergplaneet was.<ref>{{Cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/asteroids-comets-and-meteors/asteroids/4-vesta/in-depth|title=In Depth &#124; 4 Vesta|website=NASA Solar System Exploration}}</ref> Sien [[#Voormalige dwergplanete|Voormalige dwergplanete]].]] Van 1801 af het sterrekundiges Ceres en ander liggame tussen [[Mars]] en [[Jupiter]] ontdek wat jare lank as planete beskou is. Van omstreeks 1851 was daar al 23 planete, en sterrekundiges het onder hulle die woord [[asteroïde]] vir die kleiner liggame begin gebruik om hulle as "kleinplanete" te onderskei van "groot planete".<ref>{{cite journal |url=http://philsci-archive.pitt.edu/3418/ |author=Mauro Murzi |title=Changes in a scientific concept: what is a planet? |date=2007 |access-date=April 6, 2013 |journal=Preprints in Philosophy of Science |type=Preprint |publisher=University of Pittsburgh}}</ref> Met die ontdekking van Pluto in 1930 het die meeste sterrekundiges geglo die Sonnestelsel het nege groot planete en duisende aansienlik kleiner liggame (asteroïdes en [[komete]]). Byna 50&nbsp;jaar lank is geglo Pluto is groter as [[Mercurius]],<ref>{{cite web |title=Pluto Revealed |url=http://www.discoveryofpluto.com/pluto06.html |first=Brad |last=Mager |access-date=26 Januarie 2008 |publisher=discoveryofpluto.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004610/http://www.discoveryofpluto.com/pluto06.html |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Is Pluto a planet? |url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=624 |date=14 September 2007 |author1=Cuk, Matija |author2=Masters, Karen |publisher=Cornell University, Astronomy Department |access-date=26 Januarie 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012225232/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=624 |archive-date=12 Oktober 2007 }}</ref> maar met die ontdekking van Pluto se maan [[Charon (maan)|Charon]] in 1978 het dit moontlik geword om Pluto se massa akkuraat te meet en te bepaal dit is heelwat kleiner as wat aanvanklik geglo is.<ref>{{cite journal |title=Orbits and Photometry of Pluto's Satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 |journal=The Astronomical Journal |date=2006 |issue=1 |pages=290–298 |doi=10.1086/504422 |first=Marc W. |last=Buie |author2=Grundy, William M. |author3=Young, Eliot F. |author4=Young, Leslie A. |author5=Stern, S. Alan |volume=132 |bibcode=2006AJ....132..290B |arxiv=astro-ph/0512491|s2cid=119386667 }}</ref> Pluto is rofweg 'n 20ste van Mercurius se massa, wat dit die kleinste planeet gemaak het. Hoewel dit steeds meer as 10 keer so swaar is as die grootste voorwerp in die [[asteroïdegordel]], Ceres, is sy massa net 'n vyfde van die [[Maan]] s'n.<ref>{{cite book |first=David |last=Jewitt |author2=Delsanti, Audrey |title=The Solar System Beyond The Planets in Solar System Update : Topical and Timely Reviews in Solar System Sciences |publisher=Springer |doi=10.1007/3-540-37683-6 |isbn=978-3-540-37683-5 |date=2006 |url=http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf |access-date=10 Februarie 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525051103/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf |archive-date=25 Mei 2006 }}</ref> Dit het ook ongewone eienskappe, soos 'n groot [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] en [[baanhelling]], en dit het gou duidelik geword dit verskil grootliks van die ander planete.<ref>{{cite book |title=Is Pluto a Planet? A Historical Journey through the Solar System |first=David A. |last=Weintraub |date=2006 |pages=[https://archive.org/details/isplutoplanethis00wein/page/1 1–272] |isbn=978-0-691-12348-6 |publisher=Princeton Univ. Press |location=Princeton, N.J. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/isplutoplanethis00wein/page/1 }}</ref> In die 1990's het sterrekundiges nog voorwerpe in Pluto se omgewing begin ontdek (in wat nou as die [[Kuipergordel]] bekend is) en ander selfs verder.<ref>{{cite web |title=Much Ado about Pluto |publisher=PlutoPetition.com |first=Tony |last=Phillips |author2=Phillips, Amelia |date=September 4, 2006 |url=http://www.plutopetition.com/unplanet.php |access-date=26 Januarie 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080125225956/http://www.plutopetition.com/unplanet.php |archive-date=25 Januarie 2008 }}</ref> Baie van hulle het Pluto se belangrikste wenteleienskappe gedeel, en daar is na Pluto begin kyk as die grootste lid van 'n nuwe klas voorwerpe, die [[Plutino|plutino's]]. Dit het duidelik geword die grootste van dié liggaame sou ook as planete geklassifiseer moes word of andersins sou Pluto herklassifiseer moes word, nes Ceres herklassifiseer is ná die ontdekking van nog asteroïdes.<ref>{{cite web |title=What is the definition of a planet? |date=2004 |url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/sedna/index.html#planets |first=Michael E. |last=Brown |publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences |access-date=26 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719160217/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/sedna/index.html#planets |archive-date=19 Julie 2011 |url-status=dead }}</ref> Dit het daartoe gelei dat baie sterrekundiges nie meer na Pluto as 'n planeet verwys het nie. Verskeie terme soos "subplaneet" en "planetoïed" is gebruik om te verwys na wat nou as dwergplanete bekend is.<ref>{{cite web |last1=Eicher |first1=David J. |title=Should Pluto Be Considered a Planet? |url=https://astronomy.com/magazine/greatest-mysteries/2007/07/32-should-pluto-be-considered-a-planet |website=Astronomy |access-date=28 November 2022 |language=en |date=2007-07-21}}</ref><ref>{{cite news |url=https://hubblesite.org/contents/news-releases/2004/news-2004-14.html/ |date=14 April 2004 |title=Hubble Observes Planetoid Sedna, Mystery Deepens |publisher=NASA's Hubble Space Telescope home site |access-date=26 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113110507/https://hubblesite.org/contents/news-releases/2004/news-2004-14.html |archive-date=13 Januarie 2021 |url-status=live}}</ref> Sterrekundiges was ook vol vertroue dat nog voorwerpe so groot soos Pluto ontdek sou word, en die getal planete sou dan aanhou groei as Pluto een bly.<ref>{{cite news |title=War of the Worlds |work=[[The New York Times]] |author=Brown, Mike |date=16 Augustus 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/08/16/opinion/16brown.html |access-date=20 Februarie 2008}}</ref> Eris (toe bekend as {{mp|2003 UB|313}}) is in Januarie 2005 ontdek.<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/ California Institute of Technology, Besoek op 4-12-2015]</ref> Daar is geglo dit is effens groter as Pluto en sommige verslae het informeel daarna verwys as "die 10de planeet".<ref>{{cite news |title=Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet |publisher=NASA's Hubble Space Telescope home site |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/24/full/ |date=14 Junie 2007 |access-date=26 Januarie 2008}}</ref> As gevolg hiervan het 'n intense debat tydens die IAU se algemene vergadering in Augustus 2006 ontstaan oor die definisie van 'n planeet.<ref>{{cite web |title=What makes a planet? |url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/whatsaplanet/ |first=Michael E. |last=Brown |publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences |access-date=26 Januarie 2008}}</ref> Die IAU se aanvanklike voorstel het Charon, Eris en Ceres op die lys planete ingesluit. Nadat baie sterrekundiges beswaar aangeteken het, is 'n alternatiewe lys opgestel deur die sterrekundiges Julio Ángel Fernández en Gonzalo Tancredi van Uruguay. Hulle het 'n tussenin-kategorie voorgestel vir voorwerpe wat groot genoeg is om rond te wees, maar nie hulle wentelbaan van [[planetesimale]] skoongevee het nie. ===Definisie=== Die volgende definisie van 'n dwergplaneet is aanvaar: * Dit wentel om die [[Son]]. * Dit besit voldoende [[massa]] dat sy eie [[swaartekrag]] rigiede liggaamskragte oorwin en die liggaam in ’n [[hidrostatiese ewewig]]svorm (’n amper sferiese vorm) druk. * Dit is nie in staat om ander voorwerpe in die omgewing van sy wentelbaan uit die weg te ruim nie. * Dit is nie ’n [[natuurlike satelliet]] (maan) nie. ’n Dwergplaneet is dus ’n hemelliggaam met die massa van ’n planeet, maar wat nie aan al die vereistes vir ’n planeet voldoen nie en nie ’n maan is nie. Benewens Charon is ook Pluto, Ceres en Eris van die lys geskrap, want hulle het nie hulle wentelbane skoongevee nie.<ref name="19aug">{{cite web |date=19 Augustus 2006 |first=Robert Roy |last=Britt |title=Details Emerge on Plan to Demote Pluto |publisher=Space.com |access-date=18 Augustus 2006 |url=http://www.space.com/scienceastronomy/060819_new_proposal.html}}</ref> Hoewel die klassifikasie van planete om ander sterre aangeraak is,<ref name="Draft Resolution 5">[http://www.iau2006.org/mirror/www.iau.org/iau0601/iau0601_resolution.html ''Draft Resolution 5 for GA-XXVI: Definition of a Planet''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822191830/http://www.iau2006.org/mirror/www.iau.org/iau0601/iau0601_resolution.html |date=22 Augustus 2006 }} op die IAU se webtuiste.</ref> is die saak nie opgelos nie; daar is voorgestel dit word weer geopper wanneer dwergplaneetgrootte-voorwerpe om ander sterre opgespoor word.<ref name=19aug/> Pas nadat die IAU die definisie vir 'n dwergplaneet opgestel het, het sommige wetenskaplike gesê hulle stem nie saam nie.<ref name="Stern">{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5283956.stm |title=Pluto vote 'hijacked' in revolt |work=BBC News |first=Paul |last=Rincon |date=25 Augustus 2006 |access-date=26 Januarie 2008}}</ref> Veldtogte is met onder meer bufferplakkers en T-hemde gevoer.<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/tech/science/space/2006-08-25-pluto-memorabilia_x.htm |title=Online merchants see green in Pluto news |first=Alicia |last=Chang |agency=Associated Press |publisher=USA Today |date=25 Augustus 2006 |access-date=25 Januarie 2008}}</ref> [[Michael E. Brown|Mike Brown]], die ontdekker van Eris, stem saam met die vermindering van die getal planete tot agt.<ref>{{cite web |title=The Eight Planets |first=Michael E. |last=Brown |url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/ |publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences |access-date=26 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719162512/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/ |archive-date=19 Julie 2011 |url-status=dead }}</ref> [[Nasa]] het in 2006 aangekondig hulle sal hulle neerlê by die nuwe riglyne van die IAU.<ref>{{cite web|title=Debated Solar System Object Gets a Name |publisher=NASA press release |url=http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/erisf-20060914.html |date=14 September 2006|access-date=26 Januarie 2008|archive-date=29 Junie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629155731/http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/erisf-20060914.html |url-status=dead}}</ref> [[Alan Stern]], die direkteur van Nasa se sending na Pluto, het die IAU se definisie van 'n planeet verwerp – beide wat betref die definisie van 'n dwergplaneet as iets anders as 'n planeet en die gebruik van wenteleienskappe (eerder as intrinsieke eienskappe) om hulle as dwergplanete te definieer.<ref>{{cite web |title=Unabashedly Onward to the Ninth Planet |first=Alan |last=Stern |date=6 September 2006 |publisher=New Horizons Web Site |url=http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_09_06_2006.php |access-date=26 Januarie 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207024954/http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_09_06_2006.php |archive-date=7 Desember 2013 }}</ref> Hy het dus in 2011<ref>{{cite web |url=http://www.space.com/12710-pluto-defender-alan-stern-dwarf-planet-interview.html |first=Mike |last=Wall |publisher=Space.com |title=Pluto's Planet Title Defender: Q & A With Planetary Scientist Alan Stern |date=24 Augustus 2011 |access-date=3 Desember 2012}}</ref> en daarna na Pluto as 'n planeet bly verwys en het boonop al die ander moontlike dwergplanete soos Ceres en Eris, asook die grootste mane, as planete erken.<ref name="News.discovery.com">{{cite web |url=http://news.discovery.com/space/should-large-moons-be-called-satellite-planets.html |title=Should Large Moons Be Called 'Satellite Planets'? |publisher=News.discovery.com |date=14 Mei 2010 |access-date=4 November 2011 |archive-date=5 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505221146/http://news.discovery.com/space/should-large-moons-be-called-satellite-planets.html |url-status=dead }}</ref> 'n Paar jaar voor die IAU-definisie het hy wenteleienskappe gebruik om 'n onderskeid te tref tussen "überplanete" (die agt hoofplanete) en "unterplanete" (die dwergplanete). Hy het albei as planete beskou.<ref name="Stern 2002">{{cite journal |last=Stern |first=S. Alan |author2=Levison, Harold F. |date=2002 |title=Regarding the criteria for planethood and proposed planetary classification schemes |url=http://www.boulder.swri.edu/~hal/PDF/planet_def.pdf |journal=Highlights of Astronomy |volume=12 |pages=205–213, as presented at the XXIVth General Assembly of the IAU–2000 [Manchester, VK, 7–18 Augustus, 2000] |bibcode=2002HiA....12..205S |doi=10.1017/S1539299600013289 |doi-access=free }}</ref> ==Naam== [[Beeld:Euler diagram of solar system bodies af.svg|duimnael|320px|Die Eulerdiagram wys die beskouing van die IAU se uitvoerende komitee van die soorte liggame in die Sonnestelsel (buiten die Son).]] Name vir groter subplanetêre liggame sluit in "dwergplaneet", "planetoïed", "mesoplaneet", "kwasiplaneet" en in die streek anderkant Neptunus "plutoïed". "Dwergplaneet" is egter oorspronklik voorgestel as 'n term vir die kleinste planete en nie die grootste subplanete nie, en baie planetêre sterrekundiges gebruik dit nog so. Alan Stern het die term "dwergplaneet" geskep na analogie van die term "[[dwergster]]", as 'n soort planeet in 'n drieledige klassifikasie. Die IAU het besluit dwergplanete moet nie as planete beskou word nie, maar het Stern se term vir hulle behou. Ander terme vir die IAU-definisie van die grootste subplanetêre liggame wat nie sulke teenstrydige verbindings of gebruike het nie, sluit in "kwasiplaneet"<ref>{{cite news |author=Tom Service |title=Sounds of the solar system: probing Pluto's predicted score |newspaper=The Guardian |date=15 Julie 2015 |url=https://www.theguardian.com/music/tomserviceblog/2015/jul/15/sounds-pluto-new-horizons-colin-matthews-holst}}</ref> en die ouer term "planetoïed" ("met die vorm van 'n planeet").<ref>{{cite book |editor=Karttunen |display-editors=etal |title=Fundamental Astronomy |publisher=Springer |date=2007 |edition=5 }}</ref> Michael E. Brown het gesê "planetoïed" is 'n "perfekte woord" wat al jare lank vir sulke liggame gebruik word; die gebruik van die woord "dwergplaneet" vir 'n nieplaneet is "dom", maar dit is gemotiveer deur 'n poging van die IAU se volle sitting om Pluto weer as 'n planeet in te stel in 'n tweede resolusie.<ref name=killed>{{cite book |first=Mike |last=Brown |title=How I Killed Pluto and Why It Had It Coming |page=[https://archive.org/details/howikilledplutow00mike/page/223 223] |publisher=Spiegel & Grau |date=2010 }}</ref> Die eerste resolusie, 5A, het inderdaad die term "planetoïed" gebruik, maar die volle sitting het eenparig besluit om die naam na "dwergplaneet" te verander.<ref>{{cite web |title=Comments & discussions on Resolution 5: The definition of a planet – Planets Galore |first=Mark E. |last=Bailey |url=http://astro.cas.cz/nuncius/appendix.html |work=Dissertatio cum Nuncio Sidereo, Series Tertia – official newspaper of the IAU General Assembly 2006 |publisher=Astronomical Institute Prague |access-date=9 Februarie 2008}}</ref><ref>{{cite web |title=Dos uruguayos, Julio Fernández y Gonzalo Tancredi en la historia de la astronomía:reducen la cantidad de planetas de 9 a 8 ...&Anotaciones de Tancredi |language=es |publisher=Science and Research Institute, Mercedes, Uruguay |url= http://www.ici.edu.uy/perfilASTRO.htm |access-date=11 Februarie 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20071220063342/http://www.ici.edu.uy/perfilASTRO.htm |archive-date=20 Desember 2007}}</ref> In die tweede resolusie, 5B, word "dwergplaneet" gedefinieer as 'n subtipe planeet, nes Stern dit oorspronklik beplan het, om dit te onderskei van die agt ander planete wat "klassieke planete" genoem is. Hiervolgens kon die 12 planete van die afgekeurde voorstel opgedeel word in agt "klassieke planete" en vier "dwergplanete". Resolusie 5B is egter afgekeur in dieselfde sessie as waarin 5A goedgekeur is.<ref name=killed/> ==Kriteria== Die kategorie "dwergplaneet" het ontstaan uit 'n konflik tussen dinamiese en geofisiese idees van wat 'n planeet behoort te wees. In terme van die dinamika van die Sonnestelsel, is die grootste verskil tussen liggame wat met hulle swaartekrag hulle omgewing oorheers ([[Mercurius]] tot [[Neptunus]]) en dié wat dit nie doen nie (soos die [[asteroïde]]s en [[Kuipergordel]]voorwerpe). 'n Hemelliggaam kan egter 'n dinamiese ([[Planeet|planetêre]]) geologie hê omdat hy die nodige [[massa]] het dat sy [[Mantel (geologie)|mantel]] plasties word onder sy eie gewig, wat tot gevolg het dat die liggaam 'n [[Hidrostatiese ewewig|ronde vorm]] verkry. Omdat dit 'n veel laer massa vereis as om sy omgewing naby sy wentelbaan met sy [[swaartekrag]] te oorheers, is daar voorwerpe wat swaar genoeg is om 'n wêreldlike voorkoms en planetêre geologie te hê, maar nie swaar genoeg om sy wentelbaan skoon te vee nie. Voorbeelde is [[Ceres]] in die asteroïdegordel en [[Pluto]] in die Kuipergordel.<ref name=planetarysociety/> Voorstanders van dinamika verkies gewoonlik swaartekragoorheersing as die drempel vir planete, omdat kleiner liggame uit hulle perspektief beter met hulle bure gegroepeer word, byvoorbeeld Ceres as 'n groot asteroïde en Pluto as 'n groot Kuipergordelvoorwerp.<ref>Mike Brown, [http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/ The Eight Planets]</ref><ref>David Jewitt, [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/pluto_classification.html Classification of Pluto]</ref> Geowetenskaplikes verkies rondheid as die drempel, want uit hulle perspektief maak die interne geologie van 'n liggaam soos Ceres dit soortgelyk aan 'n klassieke planeet soos [[Mars]], eerder as aan 'n klein asteroïde wat geen interne geologie het nie. Dit het die skepping van 'n kategorie van "dwergplanete" genoodsaak om hierdie tussenin-klas te beskryf.<ref name=planetarysociety>Emily Lakdawalla et al., [https://www.planetary.org/worlds/what-is-a-planet What Is A Planet?] The Planetary Society, 21 April 2020</ref> ==Dwergplanete en moontlike dwergplanete== [[Lêer:10 Largest Trans-Neptunian objects (TNOS).png|duimnael|upright=1.5|’n Illustrasie van die relatiewe groottes, [[albedo|albedo's]] en kleure van die grootste [[trans-Neptunus-voorwerp]]e.]] Daar is geen duidelike definisie van wat 'n dwergplaneet is nie. Individuele sterrekundiges vertolk dit op verskillende maniere. Dit is dus onbekend hoeveel dwergplanete daar in die Sonnestelsel is. Die drie voorwerpe wat as dwergplanete oorweeg is tydens die debatte wat gelei het tot die IAU se besluit in 2006 om die kategorie dwergplanete te aanvaar – Ceres, Pluto en Eris – word algemeen as dwergplanete aanvaar, ook deur dié sterrekundiges wat dwergplanete steeds as planete klassifiseer. Net een van hulle – Pluto – is in genoeg besonderhede waargeneem om te bevestig dat dit in hidrostatiese ewewig is.<ref name="Nimmo2017"> {{cite journal |last1=Nimmo |first1=Francis |display-authors=etal |title=Mean radius and shape of Pluto and Charon from New Horizons images|journal=Icarus |date=2017 |volume=287 |pages=12–29 |doi=10.1016/j.icarus.2016.06.027|bibcode=2017Icar..287...12N |arxiv=1603.00821|s2cid=44935431 }}</ref> Ceres is naby ewewig, maar 'n paar swaartekragafwykings kan steeds nie verduidelik word nie.<ref name=EPSC>{{cite book|chapter-url=https://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2018/EPSC2018-645-1.pdf|display-authors=4|author1=Raymond, C.|author2=Castillo-Rogez, J.C.|author3=Park, R.S.|author4=Ermakov, A.|author5=Bland, M.T.|author6=Marchi, S.|author7=Prettyman, T.|author8=Ammannito, E.|author9=De Sanctis, M.C.|author10=Russell, C.T.|date=September 2018|chapter=Dawn Data Reveal Ceres' Complex Crustal Evolution|title=European Planetary Science Congress|volume=12}}</ref> Eris word algemeen as 'n dwergplaneet aanvaar omdat dit 'n groter massa as Pluto het. In die volgorde waarin hulle ontdek is, is hulle: # [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] [[Lêer:Ceres symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 1 Januarie 1801, 45&nbsp;jaar voor Neptunus. Is ’n halfeeu lank as ’n planeet beskou voordat dit as ’n asteroïde geklassifiseer is. Is op 13 September 2006 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken. # [[Pluto]] [[Lêer:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|Pluto]] – ontdek op 18 Februarie 1930. Vir 76&nbsp;jaar as ’n planeet geklassifiseer. Is op 24 Agustus 2006 as ’n dwergplaneet herklassifiseer. # {{dp|Eris}} [[Lêer:Eris symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 5 Januarie 2005. Is die "tiende planeet" genoem in mediaberigte. Is op 13 September 2006 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken. Die IAU het net riglyne vasgestel waarvolgens die name van waarskynlike dwergplanete bepaal sou word: Enige [[trans-Neptunus-voorwerp]] sonder 'n naam en met 'n [[absolute magnitude]] van helderder as +1 (en dus 'n minimum deursnee van 838&nbsp;km by die maksimum geometriese albedo van 1)<ref name="bruton">{{cite web |title=Conversion of Absolute Magnitude to Diameter for Minor Planets |publisher=Department of Physics & Astronomy (Stephen F. Austin State University) |author=Dan Bruton |url= http://www.physics.sfasu.edu/astro/asteroids/sizemagnitude.html |access-date=13 Junie 2008 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20100323180835/http://www.physics.sfasu.edu/astro/asteroids/sizemagnitude.html |archive-date=23 Maart 2010 }}</ref> sou name gegee word deur 'n gesamentlike komitee bestaande uit die [[Kleinplaneetsentrum]] en die planetêre werkkomitee van die IAU.<ref name=IAU2008>{{Cite web|url=https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/|title=International Astronomical Union &#124; IAU|website=www.iau.org|access-date=17 Januarie 2023|archive-date=23 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123162642/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/|url-status=dead}}</ref> Destyds, en nog steeds in 2021, was die enigste liggame wat die drempel bereik het {{dp|Haumea}} en {{dp|Makemake}}. Hulle word algemeen as dwergplanete aanvaar, hoewel daar nog geen bewyse is dat hulle in hidrostatiese ewewig is nie (veral oor Haumea is daar 'n meningsverskil):<ref name="Ortiz2017"> {{cite journal |display-authors = etal | last1 = Ortiz |first1 = J. L. | last2 = Santos-Sanz |first2 = P. | last3 = Sicardy |first3 = B. | last4 = Benedetti-Rossi |first4 = G. | last5 = Bérard |first5 = D. | last6 = Morales |first6 = N. | title = The size, shape, density and ring of the dwarf planet Haumea from a stellar occultation | url = http://www.astrosurf.com/sogorb/occultations/nature24051.pdf | journal = Nature | volume = 550 | issue = 7675 | year = 2017 | pages = 219–223 | doi = 10.1038/nature24051 | pmid = 29022593 | bibcode = 2017Natur.550..219O | arxiv = 2006.03113 | hdl = 10045/70230 | s2cid = 205260767 | hdl-access = free }} </ref><ref name="Dunham2019"> {{cite journal | title = Haumea's Shape, Composition, and Internal Structure | author1 = Dunham, E. T. | author2 = Desch, S. J. | author3 = Probst, L. | date = April 2019 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 877 | issue = 1 | pages = 11 | doi = 10.3847/1538-4357/ab13b3 | bibcode = 2019ApJ...877...41D | arxiv = 1904.00522 | s2cid = 90262114 }} </ref> [[Beeld:Makemake moon artist's view with legend.jpg|duimnael|220px|'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo.]] {{Ordelys|start=4 |{{dp|Haumea}} [[Lêer:Haumea symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 28 Desember 2004. Is op 17 September 2008 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken. |{{dp|Makemake}} [[Lêer:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 31 Maart 2005. Is op 11 Julie 2008 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken. }} Dié vyf liggame word algemeen genoem as die vyf dwergplanete in die Sonnestelsel, hoewel die beperkende faktor (albedo) nie deel van die definisie van 'n dwergplaneet is nie.<ref name="WGPSN"> {{cite web |date=11 Julie 2008 <!--11:42:58 --> |title=Dwarf Planets and their Systems |publisher=Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN) |url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#DwarfPlanets |access-date=12 September 2019}}</ref> Die sterrekundige gemeenskap verwys algemeen na ander groter TNV's ook as dwergplanete.<ref name=Pinilla-Alonso>{{cite book |last1=Pinilla-Alonso |first1= Noemi |last2=Stansberry |first2= John A. |last3= Holler |first3= Bryan J. |date=22 November 2019 |chapter=Surface properties of large TNOs: Expanding the study to longer wavelengths with the James Webb Space Telescope |arxiv=1905.12320 |title= The Transneptunian Solar System |editor= Dina Prialnik |editor2=Maria Antonietta Barucci |editor3=Leslie Young |publisher= Elsevier}}</ref> Minstens vier liggame voldoen aan die voorlopige kriteria van Brown, Tancredi et al. en Grundy et al. vir die identifikasie van dwergplanete en word algemeen dwergplanete genoem deur sterrekundiges: {{Ordelys|start=6 |{{dp|Quaoar}} [[Lêer:Quaoar symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 5 Junie 2002. |{{dp|Sedna}} [[Lêer:Sedna symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 14 November 2003. |{{dp|Orcus}} [[Lêer:Orcus symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 17 Februarie 2004. |{{dp|Gonggong}} [[Lêer:Gonggong symbol (fixed width).svg|16px|Ceres]] – ontdek op 17 Julie 2007. }} JPL/Nasa het Gonggong byvoorbeeld 'n dwergplaneet genoem ná waarnemings in 2016,<ref name=OR10>{{cite web |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6509 |title=2007 OR10: Largest Unnamed World in the Solar System |website=Jet Propulsion Laboratory |first=Preston |last=Dyches |date=11 Mei 2016}}</ref> en Simon Porter van die Suidwestelike Navorsingsinstituut het in 2018 gepraat van "die groot agt [TNV]-dwergplanete", met verwysing na Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna en Orcus.<ref name="PorterTwitter"> {{cite web | first = Simon | last = Porter | url = https://twitter.com/AscendingNode/status/978592143626375169 | title = #TNO2018 | publisher = Twitter | date = 27 Maart 2018 | access-date = 27 Maart 2018 }}</ref> Nog liggame is voorgestel, soos [[120347 Salacia|Salacia]] en [[(307261) Máni|Máni]] deur Brown, {{dp|Varuna}} en Ixion deur Tancredi et al., en {{mp|2013 FY|27}} deur Sheppard et al.<ref>{{cite journal |last1=Sheppard |first1=Scott S. |last2=Fernandez |first2=Yanga R. |first3=Arielle |last3=Moullet |date=16 November 2018 |title=The Albedos, Sizes, Colors, and Satellites of Dwarf Planets Compared with Newly Measured Dwarf Planet 2013 FY27 |url=https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/aae92a |journal=The Astronomical Journal |volume=156 |issue=6 |page=270 |doi=10.3847/1538-3881/aae92a |arxiv=1809.02184 |bibcode=2018AJ....156..270S |s2cid=119522310 |access-date=30 Oktober 2021}}</ref> Die meeste groter liggame het mane, wat beteken hulle massa en digtheid kan vasgestel word, wat bepaal of hulle dwergplanete kan wees of nie. Veral Salacia het 'n bekende massa en deursnee wat hom volgens die IAU 'n grensgeval maak. {{Ordelys|start=10 | {{dp|Salacia}} [[Beeld:Salacia symbol (fixed width).svg|20px]] ({{mp|2004 SB|60}}) &ndash; ontdek op 22 September 2004. Een bekende maan. }} Teen die tyd dat Makemake en Haumea name gekry het, is geglo TNV's met yskerns sal net 'n deursnee van sowat 400&nbsp;km nodig hê om hidrostatiese ewewig te bereik.<ref name="Brown" /> Dit is 3% van die grootte van die Aarde of die grootte van die mane [[Mimas (maan)|Mimas]], die kleinste maan wat rond is, en [[Proteus (maan)|Proteus]], die grootste een wat nie rond is nie. Navorsers het gedink daar is sowat 200 sulke liggame in die Kuipergordel en duisende verder weg van die Son af.<ref name="Brown">{{cite web |author-link=Michael E. Brown |title=The Dwarf Planets |first=Michael E. |last=Brown |publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences |url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/ |access-date=26 Januarie 2008}}</ref><ref name="BrownList">Mike Brown, [http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html 'How many dwarf planets are there in the outer solar system?'] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111018154917/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html |date=Oktober 18, 2011 }} Besoek op 15 November 2013</ref><ref name=Stern2012>Stern, Alan (24 Augustus 2012). The PI's Perspective. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20141113225430/http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspective.php?page=piPerspective_08_24_2012 |date=13 November 2014 }}, 24 Augustus 2012. Besoek by http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspective.php?page=piPerspective_08_24_2012.</ref> Dit was een van die redes dat besluit is om die lys planete so kort as moontlik te hou en hoekom Pluto herklassifiseer is. Navorsing het egter sedertdien twyfel gewerp op die idee dat sulke klein liggame hidrostatiese ewewig sal kan bereik of behou onder die tipiese omstandighede in die Kuipergordel en verder weg. ===Ander voorstelle=== Individuele sterrekundiges het 'n paar ander voorwerpe erken as dwergplanete of met die moontlikheid om hulleself as dwergplate te bewys. In 2008 het Tancredi et al. die IAU aangeraai om Orcus, Sedna en Quaoar as dwergplanete te erken (Gonggong was toe nog nie bekend nie), maar die IAU het nie toe die kwessie aangeroer nie en het nog steeds nie. Tancredi het ook die vyf TNV's Varuna, Ixion, {{mp|2003 AZ|84}}, {{mp|2004 GV|9}} en {{mp|2002 AW|197}} beskou as waarskynlike dwergplanete.<ref name=Tancredi2008>{{Cite journal |last1=Tancredi |first1=G. |last2=Favre |first2=S. A. |doi=10.1016/j.icarus.2007.12.020 |title=Which are the dwarfs in the Solar System? |journal=Icarus |volume=195 |issue=2 |pages=851–862 |year=2008 |bibcode=2008Icar..195..851T}}</ref> Sedert 2011 beweer Brown daar is honderde kandidaatvoorwerpe, wat wissel van "byna vir seker" tot "moontlike" dwergplanete. Hy baseer dit bloot op geraamde groottes.<ref name=free>{{cite web |title=Free the Dwarf Planets! |url=http://www.mikebrownsplanets.com/2011/08/free-dwarf-planets.html |publisher=Michael Brown |date=24 Augustus 2011 |access-date=24 Augustus 2011}}</ref> In 2019 het Grundy et al. egter op grond van hulle bestudering van [[229762 Gǃkúnǁʼhòmdímà|Gǃkúnǁʼhòmdímà]] voorgestel dat donker liggame met 'n lae digtheid en 'n kleiner deursnee as sowat 900-1&nbsp;000&nbsp;km, soos Salacia en Varda, nooit heeltemal in ewewig was nie en hulle interne poreusheid sedert hulle vorming behou het (in welke geval hulle nie dwergplanete kan wees nie). Hulle aanvaar dat die helderder (albedo > ≈0.2) of digter (> ≈1.4 g/cc) Orcus en Quaoar moontlik heeltemal solied is.<ref name=Grundy2019>{{cite journal |first1=W.M. |last1=Grundy |first2=K.S. |last2=Noll |first3=M.W. |last3=Buie |first4=S.D. |last4=Benecchi |first5=D. |last5=Ragozzine |first6=H.G. |last6=Roe |title=The Mutual Orbit, Mass, and Density of Transneptunian Binary Gǃkúnǁʼhòmdímà ({{mp|(229762) 2007 UK|126}}) |url=http://www2.lowell.edu/users/grundy/abstracts/2019.G-G.html |journal=Icarus |doi=10.1016/j.icarus.2018.12.037 |year= 2019 |volume=334 |pages=30–38 |s2cid=126574999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407045339/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.G-G.pdf |url-status=live |archive-date=7 April 2019}}</ref> Later is bevind Salacia het 'n effens hoër digtheid, wat met sekere onsekerhede met dié van Orcus vergelyk, hoewel dit steeds 'n baie donker oppervlak het. Desondanks noem Grundy et al. dit "van dwergplaneetgrootte", terwyl hulle Orcus 'n dwergplaneet noem.<ref name="Grundy-orbits">{{cite journal |title=Mutual Orbit Orientations of Transneptunian Binaries |url=http://www2.lowell.edu/users/grundy/abstracts/preprints/2019.TNB_orbits.pdf |first1=W. M. |last1=Grundy |first2=K. S. |last2=Noll |first3=H. G. |last3=Roe |first4=M. W. |last4=Buie |first5=S. B. |last5=Porter |first6=A. H. |last6=Parker |first7=D. |last7=Nesvorný |first8=S. D. |last8=Benecchi |first9=D. C. |last9=Stephens |first10=C. A. |last10=Trujillo |journal=Icarus |volume=334 |pages=62–78 |year=2019 |doi=10.1016/j.icarus.2019.03.035 |bibcode=2019Icar..334...62G |s2cid=133585837 |issn=0019-1035 |access-date=2019-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115091416/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.TNB_orbits.pdf |archive-date=2020-01-15 |url-status=dead }}</ref> Latere studies oor Varda het daarop gedui dat dit ook 'n hoë digtheid kan hê, hoewel 'n lae digtheid nie uitgesluit kan word nie.<ref name="Souami2020">{{cite journal |display-authors = etal |first1 = D. |last1 = Souami |first2 = F. |last2 = Braga-Ribas |first3 = B. |last3 = Sicardy |first4 = B. |last4 = Morgado |first5 = J. L. |last5 = Ortiz |first6 = J. |last6 = Desmars |date = Augustus 2020 |title = A multi-chord stellar occultation by the large trans-Neptunian object (174567) Varda |journal = Astronomy & Astrophysics |volume = 643 |pages = A125 |doi = 10.1051/0004-6361/202038526 |arxiv = 2008.04818 |bibcode = 2020A&A...643A.125S |s2cid = 221095753 }}</ref> ===Waarskynlikste dwergplanete=== Daar word oor die volgende trans-Neptunus-voorwerpe in die tabelle hier onder, buiten Salacia, deur Brown, Tancredi et al. en Grundy et al. saamgestem dat hulle moontlike dwergplanete is, of naby daaraan. Salacia is ingesluit as die grootste TNV wat nie algemeen as 'n dwergplaneet erken word nie en volgens baie kriteria 'n grensgeval is. Charon, 'n maan van Pluto wat die IAU in 2006 as 'n dwergplaneet voorgestel is, word ingesluit vir vergelyking. Die voorwerpe met 'n absolute magnitude van groter as +1, wat dus aan die drempel voldoen van die gesamentlike planeet-kleinplaneet-benamingskomitee van die IAU, is uitgelig. Net so is Ceres, wat die IAU aanneem 'n dwergplaneet is sedert hulle die eerste keer oor die begrip gedebatteer het. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" |+ Wenteleienskappe |- ! Naam ! Streek van die<br /> Sonnestelsel ! Wentel-<br /> radius ([[AE]]) ! Wentelperiode <br /> (jaar) ! Gem. wentel-<br /> spoed (km/s) ! [[Baanhelling]]<br /> tot die [[sonnebaan]] ! [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|Wentel-<br /> eksentrisiteit]] ! Planetêre <br /> diskriminant |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] | [[Asteroïdegordel]] | 2,768 | 4,604 | 17,90 | 10,59° | 0,079 | 0,3 |- ! style="text-align: left"| {{dp|Orcus}} | [[Kuipergordel]] ([[plutino|2:3]]) | 39,40 | 247,3 | 4,75 | 20,58° | 0,220 | 0,003 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left"| [[Pluto]] | Kuipergordel ([[plutino|2:3]]) | 39,48 | 247,9 | 4,74 | 17,16° | 0,,249 | 0,08 |- align=center ! style="text-align: left"| {{dp|Salacia}} | Kuipergordel ([[cubewano]]) | 42,18 | 274,0 | 4,57 | 23,92° | 0,106 | 0,003 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | {{dp|Haumea}} | Kuipergordel (12:7) | 43,22 | 284,1 | 4,53 | 28,19° | 0,191 | 0,02 |- ! style="text-align: left"| {{dp|Quaoar}} | Kuipergordel (cubewano) | 43,69 | 288,8 | 4,51 | 7,99° | 0,040 | 0,007 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | [[Makemake]] | Kuipergordel (cubewano) | 45,56 | 307,5 | 4,41 | 28,98° | 0,158 | 0,02 |- ! style="text-align: left"| [[225088 Gonggong|Gonggong]] | [[Verstrooide skyf]] (3:10) | 67,38 | 553,1 | 3,63 | 30,74° | 0,503 | 0,01<!--per Eris--> |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | [[Eris (dwergplaneet)|Eris]] | Verstrooide skyf | 67,78 | 558,0 | 3,62 | 44,04° | 0,441 | 0,1 |- ! style="text-align: left"| {{dp|Sedna}} | Afsonderlik | 506,8 |data-sort-value="11400"| ≈&nbsp;11 400 |data-sort-value="1.3"| ≈&nbsp;1,3 | 11,93° | 0,855 |data-sort-value="0.06"| < 0,07 |} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" |+ Ander eienskappe |- ! width=54 |Naam ! Deursnee<br /> relatief tot<br /> die [[Maan]] ! Deursnee<br /> (km) ! Massa <br /> relatief tot<br /> die [[Maan]] ! Massa <br /> ({{e|21}} kg) ! [[Digtheid]] <br /> (g/cm³) ! Rotasie-<br /> periode <br /> (uur) ! [[Natuurlike satelliet|Mane]] ! [[Albedo]] ! [[absolute magnitude|H]] |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] | 27% | {{val|939.4|0.2}} | 1,3% | {{val|0.94}} | {{val|2.16}} | {{val|9.1}} | 0 | {{val|0.09}} | 3,3 |- ! style="text-align: left" | {{dp|Orcus}} | 26% | {{val|910|50|-40}} | 0,9% | {{val|0.64|0.02}} | {{val|1.57|0.15}} | {{val|13|4}} | 1 | {{val|0.23|0.02|-0.01}} | 2,2 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left"| [[Pluto]] | 68% | {{val|2377|3}} | 17,7% | {{val|13.03|0.03}} | {{val|1.85}} |data-sort-value="{{val|153.3}}"| 6d 9,3h | [[Pluto se natuurlike satelliete|5]] |data-sort-value="{{val|0.575}}"| {{val|0.49}} tot {{val|0.66}} | -0,76 |- ! style="text-align: left" data-sort-value="Charon"| ([[Charon (maan)|Charon]]) | 35% | {{val|1212|1}} | 2,2% | {{val|1.59|0.02}} | {{val|1.70|0.02}} | data-sort-value="{{val|153.3}}"| 6d 9,3h | – |data-sort-value="{{val|0.35}}"| {{val|0.2}} tot {{val|0.5}} | 1 |- align=center ! style="text-align: left"| {{dp|Salacia}} | 24% | {{val|846|21}} | 0,7% | {{val|.49|0.01}} | {{val|1.50|0.12}} | 6,1 | 1 | 0,04 | 4,5 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left"| {{dp|Haumea}} |data-sort-value="45%"| ≈&nbsp;45% |data-sort-value="{{val|1560}}"| ≈&nbsp;1560<ref name="Dunham2019"/> | 5,5% | {{val|4.01|0.04}} |data-sort-value="{{val|2.02}}"| ≈&nbsp;2,02<ref name="Dunham2019" /> | {{val|3.9}} | 2 |data-sort-value="{{val|0.66}}"| ≈&nbsp;0,66 | 0,2 |- ! style="text-align: left" | {{dp|Quaoar}} | 32% | {{val|1110|5}} | 1,9% | {{val|1.4|0.2}} | {{val|2.0|0.5}} | {{val|8.8}} | 1 | {{val|0.11|0.01}} | 2,4 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left"| [[Makemake]] | 41% | {{val|1430|38|-22}} |data-sort-value="4.2%"| ≈&nbsp;4,2% |data-sort-value="{{val|3.1}}"| ≈&nbsp;3,1 |data-sort-value="{{val|1.7}}"| ≈&nbsp;1,7 | {{val|22.8}} | 1 | {{val|0.81|0.03|-0.05}} | -0,3 |- ! style="text-align: left" | [[225088 Gonggong|Gonggong]] | 35% | {{val|1230|50}} | 2,4% | {{val|1.75|0.07}} | {{val|1.74|0.16}} | {{val|22.4|0.2}}? | 1 | {{val|0.14|0.01}} | 1,8 |-style="background: #E5E5FF;" ! style="text-align: left" | [[Eris (dwergplaneet)|Eris]] | 67% | {{val|2326|12}} | 22,4% | {{val|16.47|0.09}} | {{val|2.43|0.05}} |data-sort-value="{{val|378.864}}"| 15d 18,9h | [[Dysnomia (maan)|1]] | {{val|0.96|0.04}} | -1,1 |- ! style="text-align: left" | {{dp|Sedna}} | 29% | {{val|995|80}} |data-sort-value="1%"| ≈&nbsp;1%? |data-sort-value="{{val|1}}"| ≈&nbsp;1? | ? | {{val|10|3}} | 0? | {{val|0.32|0.06}} | 1,5 |} ===Simbole=== Ceres [[Beeld:Ceres symbol (fixed width).svg|20px]]<ref name=bode-1801>{{cite book | editor-last = Bode |editor-first = J.E. | date = 1801 | title = Berliner astronomisches Jahrbuch führ das Jahr 1804 | trans-title=Die Berlynse Astronomiese Jaarboek vir 1804 | pages = 97–98 | url = https://books.google.com/books?id=6GElAQAAIAAJ&pg=RA2-PA98 }}</ref> en Pluto [[Beeld:Pluto monogram (fixed width).svg|20px]]<ref name=popular-astronomy>{{cite magazine | last = Slipher | first = V.M. | date = 1930 | title = The trans-Neptunian planet | magazine=Popular Astronomy | volume = 38 | page = 415 | url = http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-journal_query?volume=38&plate_select=NO&page=415&plate=&cover=&journal=PA... }}</ref> het simbole soos die klassieke planete gekry, omdat geglo is hulle is planete toe hulle ontdek is. Teen die tyd dat die ander dwergplanete ontdek is, is simbole nie eintlik meer gebruik nie. [[Unicode]] sluit simbole in vir die dwergplanete Quaoar [[Beeld:Quaoar symbol (fixed width).svg|20px]], Sedna [[Beeld:Sedna symbol (fixed width).svg|20px]], Orcus [[Beeld:Orcus symbol (fixed width).svg|20px]], Haumea [[Beeld:Haumea symbol (fixed width).svg|20px]], Eris [[Beeld:Eris symbol (fixed width).svg|20px]], Makemake [[Beeld:Makemake symbol (fixed width).svg|20px]] en Gonggong [[Beeld:Gonggong symbol (fixed width).svg|20px]] wat meestal deur [[Astrologie|astroloë]] gebruik word: Hulle is ontwerp deur Denis Moskowitz, 'n [[sagteware]]-ontwerper van [[Massachusetts]].<ref name=anderson>{{cite web |url=http://blog.unicode.org/2022/05/out-of-this-world-new-astronomy-symbols.html |title=Out of this World: New Astronomy Symbols Approved for the Unicode Standard |last=Anderson |first=Deborah |date=4 Mei 2022 |website=unicode.org |publisher=The Unicode Consortium |access-date=6 Augustus 2022}}</ref><ref name=DPU>{{cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21224-dwarf-planet-syms.pdf|title=Unicode request for dwarf-planet symbols|last=Miller|first=Kirk|date=26 Oktober 2021|website=unicode.org}}</ref><ref name="Unicode-1F700">{{cite web | title = Alchemical Symbols | date = 2022 | website = unicode.org | publisher = The Unicode Consortium | url = https://www.unicode.org/charts/PDF/U1F700.pdf }}</ref> Nasa het al sy simbole vir Haumea, Eris en Makemake gebruik, sowel as die tradisionele astrologiese simbool vir Pluto [[Beeld:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|20px]]<ref name=DP>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 22 April 2015 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 24 September 2021}}</ref> om daarna as 'n dwergplaneet te verwys.<ref name=DPU/> 'n Unicode-voorstel vir die meeste van Moskowitz se simbole noem simbole wat vir 'n paar kleiner kandidate voorgestel is – Salacia [[Beeld:Salacia symbol (Latin).svg|20px]], Varda [[Beeld:Varda symbol (fixed width).svg|20px]], Ixion [[Beeld:Ixion symbol (Latin, fixed width).svg|20px]] of [[Beeld:Ixion symbol (Greek, fixed width).svg|20px]], Gǃkúnǁʼhòmdímà [[Beeld:Gǃkunǁʼhomdima symbol.svg|20px]], Varuna [[Beeld:Varuna symbol (fixed width).svg|20px]] en [[19521 Chaos|Chaos]] [[Beeld:Chaos symbol (fixed width).svg|20px]] – maar astroloë gebruik dit nie konsekwent nie.<ref name=DPU/> ==Verkenning== [[Beeld:PIA19562-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-image19-20150506.jpg|thumb|220px|Die dwergplaneet Ceres, soos afgeneem deur Nasa se [[Dawn-ruimtetuig]].]] Op 6 Maart 2015 het die [[Dawn-ruimtetuig]] in 'n wentelbaan om Ceres gegaan. Dit was die eerste [[ruimtetuig]] wat 'n dwergplaneet besoek.<ref name="NASA-20150306">{{cite web |last1=Landau |first1=Elizabeth |last2=Brown |first2=Dwayne |title=NASA Spacecraft Becomes First to Orbit a Dwarf Planet |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4503 |date=6 Maart 2015 |work=[[Nasa]] |access-date=6 Maart 2015}}</ref> Op 14 Julie 2015 het [[New Horizons]] verby Pluto en sy vyf mane gevlieg. Ceres toon [[sout]]neerslae en [[Kriovulkaan|kriovulkane]] as bewys van 'n aktiewe geologie, terwyl Pluto [[water]]ysberge het wat in [[stikstof]]ysgletsers dryf, sowel as 'n aansienlike [[atmosfeer]]. Ceres het blykbaar [[pekel]] wat deur sy suboppervlak syfer, terwyl daar bewyse is dat Pluto 'n [[oseaan]] onder sy oppervlak het. Dawn het voorheen om die asteroïde [[Vesta]] gewentel. Saturnus se maan [[Foibe (maan)|Foibe]] is deur [[Cassini-Huygens|Cassini]] afgeneem en voorheen deur [[Voyager 2]], wat ook by [[Neptunus]] se maan [[Triton (maan)|Triton]] was. Al drie liggame toon bewyse dat hulle eens dwergplanete was, en hulle verkenning help om die evolusie van dwergplanete te verduidelik. New Horizons het verafbeelde van Triton, Quaoar, Haumea, Eris en Makemake geneem, sowel as van die kleiner kandidate Ixion, Máni en {{mp|2014 OE|394}}.<ref name="Verbiscer2022">{{cite journal |display-authors = etal |first1 = Anne J. |last1 = Verbiscer |first2 = Paul |last2 = Helfenstein |first3 = Simon B. |last3 = Porter |first4 = Susan D. |last4 = Benecchi |first5 = J. J. |last5 = Kavelaars |first6 = Tod R. |last6 = Lauer |title = The Diverse Shapes of Dwarf Planet and Large KBO Phase Curves Observed from New Horizons |journal = The Planetary Science Journal |date = April 2022 |volume = 3 |issue = 4 |id = 95 |pages = 31 |doi-access = free |doi = 10.3847/PSJ/ac63a6 |bibcode = 2022PSJ.....3...95V}}</ref> ==Soortgelyke voorwerpe== 'n Paar liggame lyk fisies soos dwergplanete. Dit sluit in voormalige dwergplanete, wat steeds in ewewig is of bewyse van 'n aktiewe geologie toon; mane met 'n planetêre massa wat voldoen aan die fisiese definisie van 'n dwergplaneet, maar nie aan die wentelbaanvereistes nie; en Charon in die Pluto-Charon-stelsel, wat moontlik 'n dubbeldwergplaneet is. Die kategorieë kan oorvleuel: Triton is byvoorbeeld beide 'n voormalige dwergplaneet en 'n maan met 'n planetêre massa. ===Voormalige dwergplanete=== [[Beeld:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|duimnael|220px|Triton, soos afgeneem deur Voyager 2. Triton is vermoedelik 'n aangekeerde dwergplaneet.]] Vesta, die voorwerp in die asteroïdegordel met die grootste massa naas Ceres, was eens in hidrostatiese ewewig en is rofweg rond. Dit wyk net af van 'n ronde vorm weens enorme impakte wat twee groot kraters gevorm het nadat die oppervlak weer hard geword het.<ref>{{cite journal |first=Peter C. |last=Thomas |author2=Binzelb, Richard P. |author3=Gaffeyc, Michael J. |author4=Zellnerd, Benjamin H. |author5=Storrse, Alex D. |author6=Wells, Eddie |title=Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images |journal=Icarus |volume=128 |pages=88–94 |date=1997 |issue=1 |doi=10.1006/icar.1997.5736 |bibcode=1997Icar..128...88T}}</ref> Sy afmetings stem nie tans ooreen met 'n liggaam wat in hidrostastiese ewewig is nie.<ref name="Asmar 2012">{{cite journal |last=Asmar |first=S. W. |author2=Konopliv, A. S. |author3=Park, R. S. |author4=Bills, B. G. |author5=Gaskell, R. |author6=Raymond, C. A. |author7=Russell, C. T. |author8=Smith, D. E. |author9=Toplis, M. J.|author10=Zuber, M. T. |title=The Gravity Field of Vesta and Implications for Interior Structure |journal=43rd Lunar and Planetary Science Conference |issue=1659 |date=2012 |page=2600 |url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2012/pdf/2600.pdf |bibcode=2012LPI....43.2600A}}</ref><ref name="Russel 2012">{{cite journal |last=Russel |first=C. T. |title=Dawn at Vesta: Testing the Protoplanetary Paradigm |journal=Science |date=2012 |volume=336 |issue=6082 |pages=684–686 |doi=10.1126/science.1219381 |url=http://www.phyast.pitt.edu/~wmwv/Classes/A1122/Literature/Science-2012-Russell-684-6.pdf |bibcode=2012Sci...336..684R |display-authors=etal |pmid=22582253 |s2cid=206540168 |access-date=17 Januarie 2023 |archive-date=15 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715181221/http://www.phyast.pitt.edu/~wmwv/Classes/A1122/Literature/Science-2012-Russell-684-6.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Neptunus]] se maan [[Triton (maan)|Triton]] het 'n groter massa as Eris én Pluto, is in hidrostatiese ewewig en is vermoedelik 'n aangekeerde dwergplaneet (waarskynlik lid van 'n dubbelstelsel), maar wentel nie meer regstreeks om die Son nie.<ref name="Agnor06">{{Cite journal |doi=10.1038/nature04792 |url=http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf |title=Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter |journal=Nature |volume=441 |issue=7090 |pages=192–194 |year=2006 |last1=Agnor |first1=C. B. |last2=Hamilton |first2=D. P. |pmid=16688170 |bibcode=2006Natur.441..192A |s2cid=4420518 |access-date=17 Januarie 2023 |archive-date=14 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014134243/http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf |url-status=dead }}</ref> Foibe is 'n [[Sentour (kleinplaneet)|sentour]] wat deur [[Saturnus]] aangekeer is en wat, nes Vesta, nie meer in hidrostatiese ewewig is nie, maar vermoedelik voorheen was.<ref>JPL/Nasa, 26 April 2012. [http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20120426/ Cassini Finds Saturn Moon Has Planet-Like Qualities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150713125236/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20120426/# |date=13 Julie 2015 }}</ref> Bewyse uit 2019 dui daarop dat [[Theia (planeet)|Theia]], die voormalige planeet wat met die Aarde gebots het in die [[reusebotsingshipotese]], dalk uit die buitenste Sonnestelsel gekom het en nie in die binneste Sonnestelsel ontstaan het nie, en dat die Aarde se water op Theia ontstaan het. Dit impliseer Theia was dalk 'n voormalige dwergplaneet uit die Kuipergordel.<ref>{{Cite journal |last1=Budde |first1=Gerrit |last2=Burkhardt |first2=Christoph |last3=Kleine |first3=Thorsten |date=20 Mei 2019 |title=Molybdenum isotopic evidence for the late accretion of outer Solar System material to Earth |journal=Nature Astronomy |volume=3 |issue=8 |pages=736–741 |language=en |doi=10.1038/s41550-019-0779-y |issn=2397-3366 |bibcode=2019NatAs...3..736B|s2cid=181460133 }}</ref> ===Mane met ’n planetêre massa=== Altesaam 19 [[natuurlike satelliet|mane]] in die Sonnestelsel het ’n groot genoeg massa om deur hul swaartekrag in ’n ronde vorm gedruk te word, en sewe van hulle het ’n groter massa as Eris en Pluto. Hulle is nie fisiek te onderskei van die dwergplanete nie, maar voldoen nie aan die kriteria nie omdat hulle nie direk om die Son wentel nie. Die sewe grotes is die Aarde se [[maan]], Jupiter se vier Mane van Galilei ([[Io (maan)|Io]], [[Europa (maan)|Europa]], [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]] en [[Callisto (maan)|Callisto]]), een maan van [[Saturnus]] ([[Titaan (maan)|Titaan]]) en een van Neptunus ([[Triton (maan)|Triton]]). Die ander mane is ses van Saturnus ([[Mimas (maan)|Mimas]], [[Enkelados]], [[Tethis (maan)|Tethis]], [[Dione (maan)|Dione]], [[Rea (maan)|Rea]] en [[Iapetus (maan)|Iapetus]]), vyf van [[Uranus (planeet)|Uranus]] ([[Miranda (maan)|Miranda]], [[Ariel (maan)|Ariel]], [[Umbriel (maan)|Umbriel]], [[Titania (maan)|Titania]] en [[Oberon (maan)|Oberon]]), en een van Pluto ([[Charon (maan)|Charon]]). Die term "[[Planeet#Planetêre massa|planemo]]" word gebruik vir voorwerpe met ’n planetêre massa en dit sluit dié mane, die dwergplanete en die planete in.<ref>{{cite journal | last1 = Basri | first1 = G. | last2 = Brown | first2 = M.E. | year = 2006 | title = Planetesimals to Brown Dwarfs: What is a Planet? | url = http://siba.unipv.it/fisica/articoli/A/Annual%20Review%20Earth%20Planetary%20Sciences_vol.34_2006_pp.193-216.pdf | format = PDF | journal = Annual Review of Earth and Planetary Sciences | volume = 34 | issue = | pages = 193–216 | arxiv = astro-ph/0608417 | bibcode = 2006AREPS..34..193B | access-date = 25 Augustus 2013 | archive-date = 31 Julie 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130731133553/http://siba.unipv.it/fisica/articoli/A/Annual%20Review%20Earth%20Planetary%20Sciences_vol.34_2006_pp.193-216.pdf | url-status = dead }}</ref> Eintlik sal Pluto en Charon albei oorweeg kan word as dwergplanete in ’n dubbelplaneetstelsel omdat albei aan die vorm-kriterium van dwergplanete voldoen en om ’n sentrale punt wentel wat tussen die twee liggame lê (eerder as dat een om die ander wentel).<ref name="Draft Resolution 5" /> Volgens die IAU word Charon nie tans as ’n dwergplaneet beskou nie, maar as ’n satelliet van Pluto. In ’n latere stadium kan die idee dat Charon self ’n dwergplaneet is, egter oorweeg word.<ref>{{cite web |url=http://www.iau.org/public/themes/pluto/ |title=Pluto and the Solar System |publisher=IAU |access-date=10 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417193151/https://www.iau.org/public/themes/pluto/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Eksterne skakels== * NPR: [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5631291 Dwarf Planets May Finally Get Respect] (David Kestenbaum) * BBC News: [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4798205.stm Q&A New planets proposal], 16 Augustus 2006 * Hilton, James L., [http://aa.usno.navy.mil/faq/docs/minorplanets.php When Did the asteroids Become Minor Planets?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921162818/http://aa.usno.navy.mil/faq/docs/minorplanets.php |date=21 September 2007 }} * Nasa: [http://astronomy2009.nasa.gov/topics_sep.htm IYA 2009 Dwarf Planets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211161824/http://astronomy2009.nasa.gov/topics_sep.htm |date=11 Februarie 2010 }} {{Commons-kategorie inlyn|Dwarf planets}} {{Wikt-inlyn|dwergplaneet}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Dwergplanete| ]] 5zd5rpx4hm9oet3noi1wkaiwryues0c 0 19019 2900807 2900400 2026-05-02T21:00:15Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Redakteurrr|Redakteurrr]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:OutoModerator|OutoModerator]] 2879713 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Turkye |volle_naam = <small>''Türkiye Cumhuriyeti'' ([[Turks]])</small> |algemene_naam = Turkye |beeld_vlag = Flag of Turkey.svg |beeld_wapen = Emblem of Turkey.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Europe-Turkey.svg |leuse = <br />''Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir''<ref name="motto of Turkey">{{tr}} {{cite web |url=https://www.tbmm.gov.tr/kultursanat/milli_egemenlik.htm |title=Motto |date=23 Februarie 2013 |publisher=Gov.tr |accessdate=25 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224220305/https://www.tbmm.gov.tr/kultursanat/milli_egemenlik.htm |archive-date=24 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Turks vir: "Soewereiniteit behoort onvoorwaardelik aan die nasie")''</small> |volkslied = ''İstiklâl Marşı''<br /><small>''(Turks vir: "Onafhanklikheidsmars")''</small><br /><center>[[Lêer:Istiklâl Marsi instrumetal.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Turks]] |hoofstad = [[Ankara]] {{Koördinate|39|55|N|32|50|O}} |latd = 39 |latm = 55 |latNS = N |longd = 32 |longm = 50 |longEW = O |grootste_stad = [[Istanboel]] {{Koördinate|41|1|N|28|57|O}} |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• Adjunkpresident |leiername = [[Recep Tayyip Erdoğan]]<br />[[Fuat Oktay]] |oppervlak_rang = 37^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 814&nbsp;578<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/Tuerkei_node.html |title=Türkei |date=November 2015 |accessdate=25 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014233715/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/Tuerkei_node.html |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 302&nbsp;535 |persent_water = 1,3 |bevolking_skatting = 79&nbsp;463&nbsp;663<ref name="Population of Turkey">{{en}} {{cite web |url=http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=21507 |title=The Results of Address Based Population Registration System, 2015 |publisher=Turkish Statistical Institute |date=28 Januarie 2016 |accessdate=28 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808001312/http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=21507 |archive-date= 8 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2016 |bevolking_rang = 18^ste |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 102<ref name="Population of Turkey" /> |bevolkingsdigtheidmi² = 262 |bevolkingsdigtheidrang = 107^de |BBP_PPP = $1&nbsp;665&nbsp;miljard<ref name=IMF-WEO>{{en}} {{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=44&pr1.y=16&c=186&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CLUR%2CLP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds|IMF]] World Economic Outlook Database, April 2016|date=24 April 2016|accessdate=25 Mei 2016}}</ref> |BBP_PPP_rang = 17^de |BBP_PPP_jaar = 2016 |BBP_PPP_per_kapita = $21&nbsp;198<ref name="IMF-WEO" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 63^ste |BBP = $861&nbsp;miljard<ref name="IMF-WEO" /> |BBP_rang = 17^de |BBP_jaar = 2016 |BBP_per_kapita = $11&nbsp;014<ref name="IMF-WEO" /> |BBP_per_kapita_rang = 67^ste |onafhanklikheidstipe = Opvolging |onafhanklikheidsgebeure = • Ankara-regering<br />• Verdrag van Lausanne<br />• Republiek<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br />van die [[Ottomaanse Ryk]]<br />[[23 April]] [[1920]]<br />[[24 Julie]] [[1923]]<br />[[29 Oktober]] [[1923]]<br />[[7 November]] [[1982]] |MOI = {{wins}} 0,838<ref name="HDI">{{en}} {{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|publisher=United Nations Development Programme|date=8 September 2022|accessdate=8 September 2022}}</ref> |MOI_rang = 48^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 41,9<ref name="wb-gini">{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=TR|title=Gini index (World Bank estimate) – Turkey|year=2019|accessdate=15 November 2021|publisher=World Bank }}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2019 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Turkse lira|Lira]] (₺) |geldeenheid_kode = TRY |land_kode = TR |tydsone = FET |utc_afwyking = [[UTC+03:00|+3]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.tr]] |skakelkode = 90 |voetskrif = }} '''Turkye''' ([[Turks]]: ''Türkiye'' [ˈtyɾcije]), amptelik die '''Republiek Turkye''' (''Türkiye Cumhuriyeti'' [ˈtyɾcije d͡ʒumˈhuɾijeti] {{Audio|Tur-Türkiye Cumhuriyeti.ogg|luister}}), is 'n land in [[Eurasië]] wat strek oor die [[Anatolië|Anatoliese Skiereiland]] in [[Wes-Asië]] en die [[Balkan]]gebied van [[Suid-Europa]]. Turkye grens aan agt lande: [[Bulgarye]] in die noordweste, [[Griekeland]] in die weste, [[Georgië]] in die noordooste, [[Armenië]], [[Iran]] en die [[Nachitsjewan]]-[[eksklawe]] van [[Azerbeidjan]] in die ooste en [[Irak]] en [[Sirië]] in die suidooste. Die land grens aan die [[Swartsee]] in die noorde, die [[Egeïese See]] in die weste en die [[Middellandse See]] in die suide. Turkye bevat ook die [[See van Marmara]], wat gewoonlik deur aardrykskundiges as die grens tussen [[Europa]] en [[Asië]] beskou word, wat beteken dat Turkye 'n [[transkontinentale land]] is. [[Lêer:Anatolia composite NASA.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Turkye]] [[Lêer:Turkey topo.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Turkye]] Die streek waaruit die moderne Turkye vandag bestaan, was die geboorteplek van baie beskawings insluitende die [[Armeense Ryk|Armeense]]-, [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]]-, [[Seldjoek-dinastie|Seldjoek]]- en [[Ottomaanse Ryk]]. Vanweë sy strategiese ligging op die grens van twee kontinente, is die Turkse kultuur 'n unieke vermenging van die Oosterse en Westerse kulture en word ook dikwels na die land verwys as die brug tussen die twee beskawings. Turkye is 'n [[demokrasie|demokratiese]], sekulêre eenheidstaat met 'n republikeinse grondwet. Die huidige politieke bestel van Turkye is in 1923 gevestig onder leierskap van [[Mustafa Kemal Atatürk]] ná die val van die Ottomaanse Ryk in die nadraai van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Sedertdien het Turkye toenemend met die Weste geïntegreer, alhoewel die land steeds betrekkinge met die Oosterse wêreld in stand hou. Turkye is een van die stigterslede van die [[Verenigde Nasies]],<ref>[http://www.un.org/Overview/growth.htm Growth in United Nations membership (1945–2005)], Datum afgetrek 30 Oktober 2006</ref> die [[Organisasie van Islamitiese Samewerking]],<ref>[http://www.oic-oci.org/english/main/member-States.htm OIC Membership] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010221113320/http://www.oic-oci.org/english/main/member-States.htm |date=21 Februarie 2001 }}, Datum afgetrek = 30 Oktober 2006</ref> die [[OESO|Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling]],<ref>[http://www.oecd.org/document/48/0,2340,en_2649_201185_1876912_1_1_1_1,00.html OECD membership], Datum afgetrek 30 Oktober 2006</ref> asook die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]].<ref>[http://www.osce.org/about/13131.html#T OSCE Participating states] {{Webarchive|url=https://archive.today/20050416205939/http://www.osce.org/about/13131.html#T |date=16 April 2005 }}, Datum afgetrek 30 Oktober 2006</ref> Turkye is ook sedert 1949 'n lid van die Europese Raad<ref>[https://web.archive.org/web/20040223193431/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/Member_states/e_tu.asp#TopOfPage Turkey and the Council of Europe], Datum afgetrek 30 Oktober 2006</ref> en sedert 1952 'n lid van [[NAVO]].<ref>[http://www.nato.int/multi/photos/1952/m520218a.htm Greece and Turkey accede to the North Atlantic Treaty Organisation], Datum afgetrek 30 Oktober 2006</ref> Verder is die land sedert 2005 betrokke by onderhandelinge met die [[Europese Unie]] om aan te sluit en is al sedert 1963 'n medelid van die EU.<ref>[http://www.abgs.gov.tr/en/tur-eu_relations_dosyalar/chronology.htm Chronology of Turkey-EU relations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515022203/http://www.abgs.gov.tr/en/tur-eu_relations_dosyalar/chronology.htm |date=15 Mei 2007 }} Laaste afgetrek 30 Oktober 2006</ref> Turkye is ook 'n lid van die G20-nywerheidslande wat die 20 grootste ekonomieë van die wêreld byeenbring. == Geskiedenis == === Voor-Turkse geskiedenis van Anatolië === [[Lêer:Walls of Troy (1).jpg|duimnael|links|200px|Gedeeltes van die legendariese mure van [[Troje]], wat geïdentifiseer is as die plek waar die [[Trojaanse Oorlog]] plaasgevind het (circa 1200 v.C.)]] Die Anatoliese Skiereiland (ook bekend as [[Klein-Asië]]), wat die grootste deel van Turkye insluit, is een van die oudste bewoonde gebiede ter wêreld vanweë sy ligging tussen Asië en Europa. Die vroegste Neolitiese nedersettings soos Çatalhöyük, Çayönü, Nevali Cori, [[Göbekli Tepe]] en Mersin word as van die vroegste menslike nedersettings ter wêreld beskou.<ref>[http://www.canew.org/files/Thissen%20lecture.pdf Time trajectories for the Neolithic of Central Anatolia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070605005726/http://www.canew.org/files/Thissen%20lecture.pdf |date= 5 Junie 2007 }}, laaste afgetrek 21 Desember 2006</ref> Die bewoning van [[Troje]] het tydens die Neolitiese tydperk begin en tot in die [[Ystertydperk]] voortgeduur. Die eerste betekenisvolle ryk in die gebied was dié van die [[Hetiete]], vanaf die 18de tot die 13de eeu v.C. Daarna het die [[Frigië]]rs, 'n Indo-Europese volk, opgang gemaak totdat hulle koninkryk in die 7de eeu v.C. deur die Simeriërs vernietig is.<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/ht/03/waa/ht03waa.htm Anatolia and the Caucasus (Asia Minor), 2000 – 1000 B.C. in ''Timeline of Art History.''], laaste afgetrek 21 Desember 2006</ref><ref>[http://www.metmuseum.org/toah/ht/03/waa/ht03waa.htm Anatolia and the Caucasus (Asia Minor), 2000 – 1000 B.C. in ''Timeline of Art History.''], Laaste afgetrek 21 Desember 2006</ref> Die magtigste van Frigië se opvolgerstate was Lidië, [[Karië]] en Licië. Die Lidiërs en Liciërs het basies [[Indo-Europese tale]] gepraat, maar albei tale het elemente bevat wat nie Indo-Europees was nie en was die gevolg van invloede wat die Hetitiese en Griekse tydperk voorafgegaan het. Die weste van Anatolië het later bekend gestaan as [[Ionië]] en is beset deur die Ioniërs, een van die [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] volke. Die gebied is tydens die 6de en die 5de eeu v.C. in sy geheel deur die Persiese Achaeminiede Ryk verower en is later, in 334 v.C., deur [[Alexander die Grote]] verower.<ref>[http://www.wsu.edu/~dee/GREECE/PERSIAN.HTM Ancient Greece: The Persian Wars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309185103/http://www.wsu.edu/~dee/GREECE/PERSIAN.HTM |date= 9 Maart 2007 }}, Aftrekdatum 2006-12-22</ref> Anatolië is toe later verdeel in 'n aantal Griekse koninkryke (insluitende Bithinië, [[Kappadosië]], [[Pergamon]] en [[Pontos]]), waarvan almal teen die middel van die eerste eeu v.C. voor die [[Romeinse Ryk]] geswig het.<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/ht/04/waa/ht04waa.htm Anatolia and the Caucasus (Asia Minor), 1000 B.C. - 1 A.D. in ''Timeline of Art History.''], Aftrekdatum 21 Desember 2006</ref> In 324 n.C. het die Romeinse keiser [[Konstantyn die Grote]] [[Bisantium]] as die nuwe hoofstad van die Romeinse Ryk gekies en dit herdoop tot [[Konstantinopel]] (nou [[Istanboel]]). Ná die val van die [[Wes-Romeinse Ryk]] het dit die hoofstad van die Oostelike Romeinse of Bisantynse Ryk geword.<ref>[http://depts.washington.edu/silkroad/cities/turkey/istanbul/istanbul.html Constantinople/Istanbul], Aftrekdatum 26 Desember 2006</ref> === Die Turke en die Ottomaanse Ryk === : ''Hoofartikel: [[Ottomaanse Ryk]].'' [[Lêer:OttomanEmpireIn1683.png|duimnael|links|200px|Die Ottomaanse Ryk op sy hoogtepunt (ca. 1680)]] Die ''Huis van Seldjoek'' was 'n vertakking van die ''Kinik'' Oğuz Turke wat in die 9de eeu aan die rand van die Moslemwêreld gewoon het, net noord van die [[Kaspiese See]] en [[Aralmeer]].<ref>Al Hind: The Making of the Indo Islamic World, Vol. 1, Early Medieval India and the Expansion of Islam, 7th-11th Centuries, Andre Wink, Brill Academic Publishers, 1990, {{ISBN|90-04-09249-8}}</ref> In die 10de eeu het die Seldjoeke uit die gebied van hulle voorvaders gemigreer na die oostelike Anataliese gebiede waar baie Oğuz-Turkse stamme hulle aan die einde van die eerste millennium gevestig het. [[Lêer:Blaue moschee 6minarette.jpg|duimnael|250px|Die [[Sultan Ahmed-moskee]] (Blou Moskee) is een van die beroemdste nalatenskappe van die Ottomaanse Ryk.]] Ná hulle oorwinning oor die Bisantynse Ryk tydens die Slag van Manzikert in 1071 het die [[Turke]] begin om nomadiese gewoontes te laat vaar ten gunste van 'n meer permanente rol in Anatolië, wat gelei het tot die ontstaan van die Seldjoekse Ryk.<ref>The Oxford History of Byzantium, Cyril Mango, Oxford University Press, USA, 2002, {{ISBN|0-19-814098-3}}</ref> Hierdie ryk het egter nie lank bestaan nie en is deur die [[Mongoolse Ryk|Mongole]] verslaan. Hul mag het stadig maar seker ineengestort. Een van die koninkryke wat deur [[Osman I]] geregeer is, het die leemte gevul en het stadig ontwikkel en aanleiding gegee tot die ontstaan van die Ottomaanse Ryk.<ref>The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire, Patrick Kinross, Morrow, 1977, {{ISBN|0-688-03093-9}}</ref> Die Ottomaanse Ryk het regdeur sy 623-jarige geskiedenis met beide die Oosterse en die Westerse beskawing kontak gehad. In die 16de en 17de eeu was dit een van die wêreld se magtigste moondhede en het dit dikwels slaags geraak met die moondhede van [[Oos-Europa]] tydens sy bestendige [[Ekspansionisme|uitbreiding]] deur die [[Balkan]] en die suidelike deel van die [[Pools-Litause Gemenebes]].<ref>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Kural Shaw, Ezel, Cambridge University Press, 1977, {{ISBN|0-521-29163-1}}</ref> Ná die agteruitgang van die ryk het die Ottomaanse Ryk hom in die [[Eerste Wêreldoorlog]] begewe deur sy alliansie met die [[Duitse Keiserryk]] en [[Oostenryk-Hongarye]] in 1914 en is uiteindelik verslaan. Ná die oorlog het die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|Geallieerde oorwinnaars]] die verdeling van die Ottomaanse Ryk met die [[Verdrag van Sèvres]] geëis. === Die Republikeinse Era === [[Lêer:Mustafa Kemal Ataturk.png|duimnael|upright|[[Mustafa Kemal Atatürk]], stigter en eerste president van die Republiek van Turkye.]] Die besetting van Istanboel en [[Izmir]] deur die Geallieerdes ná die Eerste Wêreldoorlog het daartoe gelei dat die Turkse nasionale beweging gestig is. Onder die leierskap van [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] Pasha, 'n militêre bevelvoerder wat homself onderskei het tydens die [[Slag van Gallipoli]], is 'n onafhanklikheidsoorlog gevoer met die doel om die bepalings van die Verdrag van Sèvres ongedaan te maak.<ref>Ataturk, Andrew Mango, Overlook, 2000, {{ISBN|1-58567-011-1}}</ref> Teen 18 September 1922 is die besettende magte verdryf en is die nuwe staat genaamd Turkye gebore. Op 1 November het die nuutgestigte nasionale vergadering die sultanaat amptelik ontbind en daarmee die 623 jaar oue Ottomaanse heerskappy beëindig. Die Verdrag van Lausanne van 1923 het gelei tot internasionale erkenning van die onafhanklikheid en soewereiniteit van die ''Republiek van Turkye'' as opvolger van die Ottomaanse Ryk en op 29 Oktober 1923 is die republiek amptelik geproklameer in die nuwe hoofstad [[Ankara]]. Kemal Pasha het die republiek se eerste president geword en baie radikale hervormings ingestel met die doel om 'n nuwe sekulêre republiek tot stand te bring. In 1934 is hy deur die Turkse parlement vereer met die naam "Atatürk" (''Vader van die Turke''). Turkye het op 23 Februarie 1945 aan die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin deelneem aan die kant van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]], grootliks as 'n seremoniële gebaar. Dit het in 1945 'n lid van die [[Verenigde Nasies]] geword. [[Griekeland]] se probleme ná die oorlog om 'n kommunistiese opstand te onderdruk, saam met eise deur die [[Sowjetunie]] vir militêre basisse in die Turkse seestraat, het daartoe gelei dat die [[Verenigde State van Amerika]] die veiligheid van Turkye en Griekeland gewaarborg het. Hulle het ook grootskaalse militêre en ekonomiese bystand verleen.<ref>Outposts and Allies: U.S. Army Logistics in the Cold War, 1945–1953, James A. Huston, Susquehanna University Press, 1988, {{ISBN|0-941664-84-8}}, [http://books.google.com/books?vid=ISBN0941664848&id=ID4E3Lm8TsgC&pg=PA198&lpg=PA198&ots=Yg9KqG871J&dq=turkey+cold+war&sig=d5Xry3n-9lmlUZTnM6tpFBBtxOQ#PPA177,M1]</ref> Ná sy deelname in die [[Korea-oorlog]] saam met die Verenigde Nasies het Turkye in 1952 by die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO]]) aangesluit en 'n bastion in die Middellandse Kom teen Sowjet-uitbreiding geword. Ná 'n dekade van [[burgeroorlog]] in [[Siprus]] en die militêre staatsgreep wat deur [[Athene]] ondersteun is, het Turkye in 1974 militêr ingegryp. Dit het gelei tot die stigting van die wegbreekrepubliek [[Noord-Siprus]] wat slegs deur Turkye erken word.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1021835.stm Timeline: Cyprus], Britse Uitsaaikorporasie, aftrekdatum 25 Desember 2006</ref> Nadat ’n tydperk van ’n eenpartystaat in Turkye in 1945 tot 'n einde gekom het, het Turkye baie interne spanning ervaar en was daar tussen die 1960's en die 1980's baie konflikte tussen linkse en regse partye wat gelei het tot 'n aantal militêre staatsgrepe. Die liberalisering van die Turkse ekonomie wat in die tagtigs begin het, het die land ingrypend verander. == Regeringsvorm en politiek == [[Lêer:Recep Tayyip Erdogan.PNG|duimnael|upright|Recep Tayyip Erdoğan, die huidige president van Turkye.]] Turkye het 'n parlementêre verteenwoordigende demokrasie. Sedert die stigting van die republiek in 1923 het die land 'n sterk sekulêre tradisie ontwikkel.<ref>Religion and Politics in Turkey, Ali Çarkoǧlu, Routledge (VK), 2004, {{ISBN|0-415-34831-5}} [http://books.google.com/books?vid=ISBN0415348315&id=t5G_zw9exMQC&pg=PP1&lpg=PP1&ots=nBltWxHPjd&dq=Religion+in+Turkey&sig=gLF9WOvOo0qZO5iwyUQSUc26Ya0#PPA28,M1]</ref> Die grondwet bepaal die raamwerk van die land se regstelsel. Dit sit die hoofbeginsels van die regering uiteen en bepaal dat Turkye 'n eenheidstaat met 'n sentrale regering is. Die huidige grondwet is in 1982 deur 'n referendum bekragtig en is sedertdien verskeie kere gewysig. Die staatshoof is die president van die republiek en vervul grootliks 'n seremoniële rol. Hy word vir sewe jaar deur die parlement verkies, maar hoef nie noodwendig 'n lid van die parlement te wees nie. Die huidige president [[Recep Tayyip Erdoğan]] is op 28 Augustus 2014 ingesweer nadat hy die eerste minister was. Hy is die eerste president van dié land, wat deur die bevolking en die Turkse diaspora direk verkies is. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Turkey|title=Turkey|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Januarie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkey-turkiye/|title=Turkey (Turkiye)|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Januarie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Turkey|Turkye}} * {{en}} {{Wikivoyage|Turkey}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlag|Turkye}} | Noord = [[Swartsee]] | Noordoos = {{nowrap|{{vlag|Georgië}}}} | Oos = {{nowrap|{{vlag|Armenië}}}} • {{nowrap|{{vlag|Azerbeidjan}}}} • {{nowrap|{{vlag|Iran}}}} | Suidoos = {{nowrap|{{vlag|Irak}}}} | Suid = [[Middellandse See]] • {{vlag|Sirië}} | Suidwes = {{nowrap|{{vlag|Griekeland}}}} • [[Middellandse See]] | Wes = {{nowrap|{{vlag|Griekeland}}}} | Noordwes = {{vlag|Bulgarye}} }} {{Portaalbalk|Turkye}} {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{NAVO-lande}} {{G20}} {{Normdata}} [[Kategorie:Turkye| ]] c037qbjexsyqvr0wn8blkggzf92whnp 0 20720 2900825 2887282 2026-05-03T01:20:53Z ~2026-26874-65 207106 Last J Q K 2900825 wikitext text/x-wiki [[Beeld:AcetoFive.JPG|thumb|220px|Kaarte met 'n Franse patroon.]] [[Beeld:Bavarian pack-Suit of Bells.jpg|thumb|220px|'n Stel klokke uit 'n Beierse pak.]] '''Speelkaarte''' is gewoonlik stukke dikkerige papier wat met dun [[plastiek]] oorgetrek is en kenmerkende motiewe het. Hulle word meestal gebruik vir [[kaartspeletjie]]s, maar word ook soms gebruik in kaarttruuks, toekomsvoorspelling<ref name="van-fair-2015">{{cite web |last1=Pang |first1=Kevin |title=72 Hours Inside the Eye-Popping World of Cardistry |url=https://www.vanipotyfair.com/culture/2015/04/cardistry-con-2015 |publisher=Vanity Fair |access-date=29 Julie 2019 |date=21 April 2015 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cepeda-2019">{{cite web |last1=Cepeda |first1=Esther |title=Cardistry transforms deck of cards into performance art |url=https://www.postindependent.com/opinion/columns/cepeda-column-cardistry-transforms-deck-of-cards-into-performance-art/ |publisher=Post Independent |access-date=28 Julie 2019 |date=26 Julie 2019}}</ref> en die bou van kaarthuise. Kaarte word ook soms versamel.<ref name="HochmanEncyclopedia">{{cite book |last1=Hochman |first1=Gene |last2=Dawson |first2=Tom |last3=Dawson |first3=Judy |title=The Hochman Encyclopedia of American Playing Cards |date=2000 |publisher=U.S. Games Systems |location=Stamford, CT |isbn=1572812974|oclc=44732377}}</ref> Speelkaarte is gewoonlik van palmgrootte vir maklike hantering en word meestal verkoop in 'n '''pak kaarte'''. Die algemeenste soort kaarte in die [[Weste]] is dié met 'n Franse (of Engelse) patroon wat in standaardpakke van 52 verkoop word en [[joker]]s kan insluit, gevolg deur die Belgies-Genuese patroon.<ref>[https://i-p-c-s.org/pattern/bgp.html ''Pattern Sheet 80''] at i-p-c-s.org. Besoek op 23 Augustus 2020.</ref> Baie lande gebruik egter ander, tradisionele soorte kaarte, insluitende dié met 'n Duitse, Italiaanse, Spaanse en Switserse patroon. Die agterkant van die kaarte het gewoonlik 'n ingewikkelde patroon wat dit moeilik maak om onderstebo kaarte uit te ken aan krap- of ander merke. Speelkaarte is beskikbaar in 'n verskeidenheid style, want hulle kan vervaardig word vir kompetisies, [[Casino|casino's]]<ref name="kaplan-nyt-2016">{{cite web |last1=Kaplan |first1=Michael |title=How 'Advantage Players' Game the Casinos |url=https://www.nytimes.com/2016/07/03/magazine/how-advantage-players-game-the-casinos.html |work=The New York Times |access-date=6 Augustus 2019 |date=29 Junie 2016}}</ref> of [[kulkuns]]tenaars,<ref name="np-wong">{{cite news |last1=Wong |first1=Alex |title=How young magicians are learning to cast a spell on a modern audience |url=https://nationalpost.com/entertainment/how-young-magicians-are-learning-to-cast-a-spell-on-a-modern-audience |newspaper=National Post |access-date=29 Julie 2019 |date=4 April 2019}}</ref><ref name="wired-mallonee">{{cite web |last1=Mallonee |first1=Laura |title=The Secret Tools Magicians Use to Fool You |url=https://www.wired.com/story/magician-secret-tools-photo-gallery/ |publisher=Wired |access-date=6 Augustus 2019 |date=9 November 2018}}</ref> en as promosieartikels<ref name="asi-hegel">{{cite web |last1=Hegel |first1=Theresa |title=Smart Promotional Items at CES |url=https://www.asicentral.com/news/newsletters/promogram/january-2018/smart-promotional-items-at-ces/ |website=Advertising Specialty Institute |access-date=29 July 2019 |date=January 10, 2018}}</ref> en soeweniers.<ref name="guardian-haring">{{cite web |last1=Sawyer |first1=Miranda |title='The public has a right to art': the radical joy of Keith Haring |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/jun/02/public-has-right-to-art-keith-haring-tate-liverpool-exhibition |work=The Guardian |access-date=29 Julie 2019 |date=2 Junie 2019}}</ref> Pakke kaarte of selfs enkele kaarte kan versamel word as 'n [[stokperdjie]] of vir hulle geldwaarde.<ref name="forbes-seideman">{{cite web |last1=Seideman |first1=David |title=Trading Cards Continue To Trounce The S&P 500 As Alternative Investments |url=https://www.forbes.com/sites/davidseideman/2019/01/18/trading-cards-continue-to-trounce-the-sp-500-as-alternative-investments/#15b3e3a72f6e |work=Forbes |access-date=6 Augustus 2019 |date=18 Januarie 2019}}</ref><ref name="nyt-sullivan-2018">{{cite web |last1=Sullivan |first1=Paul |title=Trading Cards: A Hobby That Became a Multimillion-Dollar Investment |url=https://www.nytimes.com/2018/03/23/your-money/trading-cards-investment.html |work=The New York Times |access-date=6 Augustus 2019 |date=23 Maart 2018}}</ref> In die meeste kaartspeletjies word die kaarte deurmekaar gemaak deur 'n proses wat [[Skommel (speelkaarte)|skommel]] genoem word. 'n Aantal kaarte word dan aan elke speler gedeel waarna elke speler na die gesig van sy kaarte sal kyk en die ander spelers slegs die agterkant van die ander spelers se kaarte kan sien. Die wyse hoe die kaarte in elke kaartspeletjie gebruik word, word bepaal deur die reëls van elke kaartspel. ==Geskiedenis== ===China=== [[Beeld:Ming Dynasty playing card, c. 1400.jpg|thumb|upright=0.5|'n Chinese gedrukte kaart van omstreeks 1400 wat naby Turpan ontdek is.]] Speelkaarte is dalk omstreeks die 9de eeu tydens die [[Tang-dinastie]] die eerste keer vervaardig met die gebruik van houtblokdrukwerk.<ref>{{Harvnb|Needham|1954|pp=[https://archive.org/stream/ScienceAndCivilisationInChina/Science_and_Civilisation_in_China_Vol_1_Introductory_Orientations#page/n177/mode/2up 131–132]}}.</ref><ref name="wilkinson">{{cite journal|last=Wilkinson | first=W.H. | title=Chinese Origin of Playing Cards | journal=American Anthropologist | volume=VIII | issue=1 | year=1895 | pages=61–78 | doi=10.1525/aa.1895.8.1.02a00070 | url=https://zenodo.org/record/1448960 | doi-access=free }}</ref> Die vroegste bekendste teks wat moontlik na kaartspeletjies verwys, is 'n 9de-eeuse teks bekend as ''Collection of Miscellanea at Duyang'', wat deur die skrywer van die Tang-dinastie Su E geskryf is. Dit beskryf hoe prinses Tongchang, die dogter van keiser Yizong van Tang, die "blaarspel" in 868 speel saam met lede van die Wei-clan, die familie van die prinses se man.<ref name="lo 2000 390"/><ref name="zhou 1997 18">{{cite journal|author=Zhou, Songfang|title=On the Story of Late Tang Poet Li He|journal=Journal of the Graduates Sun Yat-sen University|year= 1997|volume= 18|issue= 3|pages=31–35}}</ref>{{sfn|Needham|Tsien|1985|p=131}} Die eerste bekende boek oor die "blaarspel" is ''Yezi Gexi'' genoem en na bewering geskryf deur 'n Tang-vrou. Skrywers van daaropvolgende dinasitieë het kommntaar daarop gelewer.{{sfn|Needham|2004|p=329}} Die geleerde Ouyang Xiu (1007-1072) van die [[Song-dinastie]] het beweer die "blaarspel" bestaan ten minste sedert die middel van die Tang-dinastie en word verbind met die ontwikkeling van gedrukte velle as 'n skryfmedium.<ref name="lo 2000 390">{{Cite journal | doi = 10.1017/S0041977X00008466| title = The game of leaves: An inquiry into the origin of Chinese playing cards| journal = Bulletin of the School of Oriental and African Studies| volume = 63| issue = 3| pages = 389–406| year = 2009| last1 = Lo | first1 = A. | s2cid = 159872810}}</ref>{{sfn|Needham|2004|p=329}} Ouyang het egter ook beweer die "blare" was bladsye van 'n boek wat gebruik is in 'n bordspeletjie wat met dobbelstene gespeel is, en dat die reëls van die spel teen 1067 verlore was.<ref name="Parlett">Parlett, David, "[https://www.parlettgames.uk/histocs/leafgame.html The Chinese "Leaf" Game]", Maart 2015.</ref> Die vroegste gedateerde geval van 'n kaartspeletjie het op 17 Julie 1294 plaasgevind "toe Yan Sengzhu en Zheng Pig-Dog betrap is dat hulle kaartspeel en beslag gelê is op houtblokke wat gebruik is om die kaarte te druk, asook op nege van die kaarte".<ref name="Parlett"/> William Henry Wilkinson stel voor die eerste kaarte was eintlik papiergeld wat gedien het as beide 'n middel vir speletjies en die wedgeld waarvoor gespeel is.<ref name="wilkinson" /> Om papiergeld te gebruik is as ongerieflik en riskant beskou en dit is dus vervang met speelgeld bekend as "geldkaarte". ===Persië en Arabië=== Ondanks die groot verskeidenheid patrone toon die kleure (stelle) kaarte 'n eenvormigheid van struktuur. Elke stel bevat 12 kaarte, waarvan die boonste twee gewoonlik die [[prentkaart]]e is, met 'n heer (K) heel bo, en die onderste 10 kaarte 'n syferwaarde het. Daar is baie motiewe vir di–e stelle, wat munte, klawers en klokke insluit, asook swaarde wat ooreenstem met latere [[Mameluk]]- en Latynse kaarte. Michael Dummett spekuleer dat Mamelukkaarte afstam van 'n vroeëre pak wat bestaan het uit 48 kaarte, wat elk in vier stelle ingedeel is met 10 syfer- en twee prentkaarte.<ref>[http://i-p-c-s.org/faq/basics.php Playing card basics] by die International Playing-–Card Society</ref> ===Egipte=== [[File:Mamluk kanjifah cards.png|right|thumb|260px|Vier Mamelukspeelkaarte.]] Teen die 11de eeu het kaarte oor die hele [[Asië]] voorgekom en later na [[Egipte]] versprei.{{sfn|Needham|Tsien|1985|p=[https://archive.org/stream/ScienceAndCivilisationInChina/Needham_Joseph_Science_and_Civilisation_in_China_Vol_5-1_Chemistry_and_Chemical_Technology_Paper_and_Printing#page/n165/mode/2up/search/Egypt 307]}} Die oudste kaarte in die wêreld wat behoue gebly het, is vier fragmente wat in die Keir-versameling en die Benaki-museum gehou word. Hulle kom uit die 12de en 13de eeu (die laat [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese]], die Ajjoebidiese en en die vroeë Mameluktydperk).<ref>{{cite book|last1=Dummett|first1=Michael|title=The Game of Tarot|date=1980|publisher=Duckworth|page=41|isbn=0-7156-1014-7}}</ref> 'n Byna volledige pak Mamelukkaarte uit die 15de eeu wat baie soos die fragmente regs lyk, is in 1939 in die [[Topkapi-paleis]] in [[Istanboel]] ontdek.<ref name="bifao38">{{Citation|title=Le Bulletin de l'Institut français d'archéologie orientale|last=Mayer|first=Leo Ary|url=http://www.ifao.egnet.net/bifao/38/|year=1939|volume=38|pages=113–118|access-date=2008-09-08|postscript=.}}</ref> Dit is nie 'n volledige pak nie en bestaan eintlik uit drie verskillende pakke, moontlik om vermiste kaarte te vervang.<ref>''International Playing Cards Society Journal'', 30-3, [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal p. 139]</ref> Die Topkapi-pak het oorspronklik 52 kaarte in vier stelle bevat: polokolwe, munte, swaarde en bekers. Elke stel het 10 syfer- en drie prentkaarte, wat ''malik'' (koning), ''nā'ib malik'' (onderkoning) en ''thānī nā'ib'' (tweede of onderadjunk) genoem is. Die titel ''thānī nā'ib'' bestaan nie en het dalk nie in die oudste pakke voorgekom nie. Die Mamelukkaarte het abstrakte ontwerpe en beeld nie mense uit nie, waarskynlik om godsdienstige redes. Hulle bevat egter die range van die kaarte.<ref>[http://cards.old.no/1500-mamluk/ Mamluk cards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119190011/http://cards.old.no/1500-mamluk/ |date=19 Januarie 2016 }}. Cards.old.no. Besoek op 2015-05-10.</ref> Dié kaarte is uit [[Kaïro]], [[Alexandrië]] en [[Damaskus]] uitgevoer tot met die val van die Mamelukke in die 16de eeu.<ref>[http://l-pollett.tripod.com/cards64.htm The Mamluk Cards]. L-pollett.tripod.com. Besoek op 2015-05-10.</ref> Die reëls van dié kaartspeletjies is nou verlore.<ref>[http://www.pagat.com/notrump/ No trump trick-taking games] by pagat.com</ref> ===Verspreiding deur Europa=== [[Beeld:Knave of coins - Italy 2 deck.png|thumb|180px|Die boer van munte uit die oudste bekende Europese pak kaarte, omstreeks 1390-1410.]] Kaartspeletjies is waarskynlik deur die [[Arabiere]] uit die Ooste na [[Europa]] versprei deur die [[Christelike]] koninkryke van [[Spanje]], hoewel sommige kenners glo dit is deur die [[Kruisvaart|Kruisvaarders]] daarheen gebring. Die oudste Westerse pak is bekend as die Spaanse pak en is 'n aanpassing van die Arabiese pak. Die eerste keer dat kaartspeletjies in Europa genoem is, was in 1371 toe die [[Katalaans]]e woordeboek ''naib'' as "speelkaarte" gedefinieer het.<ref>Denning (1996), p. 14.</ref> Dit dui daarop dat kaarte toe "taamlik bekend' was in [[Katalonië]] (nou deel van Spanje). Dit is dalk daarheen versprei deur handel met die Mamelukheersers van Egipte.<ref>Ferg, Wayland & Wayland (2007), p. 117.</ref> Die vroegste melding van kaartspeletjies in [[Sentraal-Europa]] is vermoedelik 'n verbod op kaartspeel in 1367 in die stad [[Bern]],<ref>Peter F. Kopp: Die frühesten Spielkarten in der Schweiz. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 30 (1973), pp. 130–145, here 130.</ref><ref>Timothy B. Husband: The World in Play. Luxury Cards 1430–1540. Metropolitan Museum of Art 2016, S. 13.</ref> maar dié bron word in twyfel getrek omdat die eerste eksemplaar wat beskikbaar is die datum 1398 noem en dit dalk daarna verander is.<ref>Hellmut Rosenfeld: Zu den frühesten Spielkarten in der Schweiz. Eine Entgegnung. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 32 (1975), pp. 179–180.</ref><ref>{{cite web| url = http://trionfi.com/0/p/01/| title = Early Prohibitions of Playing Cards (Trionfi.com)}}</ref><ref>Dummett (1980), pp.11–13.</ref> Die eerste Italiaanse verwysing is 'n verbod in 1377 in [[Florence]].<ref>Peter F. Kopp: Die frühesten Spielkarten in der Schweiz. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 30 (1973), pp. 130–145, here 130.</ref><ref>Hellmut Rosenfeld: Zu den frühesten Spielkarten in der Schweiz. Eine Entgegnung. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 32 (1975), pp. 179–180.</ref> Van dié jaar af was daar al hoe meer meldings van speelkaarte, gewoonlik in verband met 'n verbod op kaartspeel.<ref>Wilhelm Ludwig Schreiber: ''Die ältesten Spielkarten und die auf das Kartenspiel Bezug habenden Urkunden des 14. und 15. Jahrhunderts''. Heitz, Straßburg 1937.</ref><ref>{{cite web| url = http://trionfi.com/0/p/01/| title = Early Prohibitions of Playing Cards (Trionfi.com)}}</ref> In [[Engeland]] is daar reeds in 1413 'n verwysing daarna.{{sfn|Depaulis|2013|pp=165–169}} Onder die vroeë patrone van speelkaarte is dié wat afgelei is van die Mamelukkaarte van bekers, munte, swaarde en polokolwe. Dit word vandag nog op Latynse speelkaarte gebruik.<ref>Donald Laycock in ''Skeptical—a Handbook of Pseudoscience and the Paranormal'', red. Donald Laycock, David Vernon, Colin Groves, Simon Brown, Imagecraft, Canberra, 1989, {{ISBN|0-7316-5794-2}}, p. 67</ref> Omdat [[polo]] nie toe baie bekend in Europa was nie, het die polokolwe knuppels geword.<ref>[http://l-pollett.tripod.com/cards77.htm Andy's Playing Cards - The Tarot And Other Early Cards - page XVII - the moorish deck]. L-pollett.tripod.com. Besoek op 2015-05-10.</ref> Benewens in Katalonië in 1371, word speelkaarte ook genoem in 1377 in [[Switserland]] en in 1380 op baie plekke insluitende Florence en [[Parys]].<ref>{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/01/|title=Tarot and its history|website=Trionfi}}</ref><ref>{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/02/|title=Tarot and its history|website=Trionfi}}</ref><ref>J. Brunet i Bellet, ''Lo joch de naibs, naips o cartas'', Barcelona, 1886, quote in the ''"Diccionari de rims'' de 1371 : ''darrerament/per ensajar/de bandejar/los seus guarips/joch de nayps/de nit jugàvem'', sien ook [http://trionfi.com/0/p/28/ le site trionfi.com]</ref> Die algemene speel van kaartspeletjies in Europa kan met 'n mate van sekerheid teruggespeur word na sedert 1377.<ref name="Banzhaf">{{Citation |last1=Banzhaf |first1=Hajo |title=Il Grande Libro dei Tarocchi |year=1994 |publisher=Hermes Edizioni |location=Roma |language=it |isbn=978-88-7938-047-8 |pages=16, 192}}</ref> [[Beeld:Pietro_Longhi_-_Card_Players_-_KMSst426_-_Statens_Museum_for_Kunst.jpg|thumb|320px|links|Kaartspelers in die 18de eeu in Venisië, deur Pietro Longhi.]] Tussen 1418 en 1450<ref name="trionfi20">{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/20/|title=Early Card painters and Printers in Germany, Austria and Flandern (14th and 15th century)|website=Trionfi}}</ref> het professionele kaartmakers in [[Ulm]], [[Neurenberg]] en [[Augsburg]] gedrukte pakke vervaardig. Die meeste vroeë houtafdrukke van alle soorte is ná die tyd gekleur, óf met die hand óf van 1450 af met stensils. Die 15de-eeuse kaarte is waarskynlik geverf. Die Vlaamse Jagpak in die [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-kunsmuseum]] in [[New York]] is die oudste volledige pak speelkaarte wat in die 15de eeu in Europa gemaak is.<ref name=label>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/475513?=&imgno=0&tabname=label |title=The Cloisters Playing Cards, ca. 1475–80 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |access-date=19 Mei 2015}}</ref> Namate kaarte van Italië na [[Germane|Germaanse lande]] versprei het, is die Latynse motiewe vervang met blare (of skilde), harte (of rose), klokke en akkers. Frankryk het aanvanklik die Latynse pakke gebruik, maar omstreeks 1480 het Franse vervaardigers begin om baie vereenvoudigde weergawes van die Duitse simbole te gebruik, waarskynlik om massaproduksie te vergemaklik. 'n Kombinasie van Latynse en Duitse simbole het daartoe gelei dat Franse speelkaarte omstreeks 1480 vervaardig is in stelle van ''trèfles'' (klawers), ''carreaux'' (ruitens), ''cœurs'' (hartens) en ''piques'' ([[Skoppens (speelkaarte)|skoppens]]). Die klawers kom waarskynlik van die akker en die skoppens van die blaar op Duitse pakke. In die laat 14de eeu het Europeërs begin om die Mamelukkaarte te verander om Europese koninklikes en amptenare te verteenwoordig. Volgens 'n beskrywing uit 1377 was die vroegste prentkaarte 'n sittende koning, 'n hoër maarskalk wat sy stelsimbool regop gehou het en 'n laer maarskalk wat sy simbool onderstebo gehou het.<ref>[http://i-p-c-s.org/history.html History of Playing-Cards] by International Playing-Card Society</ref><ref>Wintle, Simon. [http://www.wopc.co.uk/history/earlyrefs Early references to Playing Cards] at World of Playing Cards.</ref> Laasgenoemde twee stem ooreen met die ''Ober'' en ''Unter'', wat steeds op Duitse en Switserse kaarte voorkom. Die Italiane en Iberiërs het voor 1390 die ''Ober'' en ''Unter'' met die ''knight'' en ''jack'' vervang, moontlik om 'n groter onderskeid tussen die kaarte te tref. In Engeland is die laagste prentkaart ''knave'' genoem, wat aanvanklike "seun" beteken het (vergelyk die Duitse ''Knabe''), en dus verteenwoordig dié karakter die "prins", die seun van die koning en koningin; die betekenis "kneg" het eers later ontstaan.<ref>{{cite book|last=Barrington|first=Daines|title=Archaeologia, or, Miscellaneous tracts relating to antiquity|volume=8|year=1787|publisher=Society of Antiquaries of London|page=141}}</ref><ref>{{cite book|title=Oxford English Dictionary|edition=2|year=1989|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, England |chapter=knave, n, 2|title-link=Oxford English Dictionary}}</ref> Die koningin het sedert 1377 al sporadies in pakke verskyn, veral in Duitsland. Hoewel die Duitsers die gewoonte gestaak het, het die Franse ook later die koningin begin gebruik en dit onder die koning geplaas. Pakke van 56 kaarte met stelle waarin 'n koning, koningin en ridder voorkom (met die ''knave'' op [[tarotkaarte]]) was algemeen in die 15de eeu. ===Latere ontwerpveranderings=== [[Beeld:Imperial Bower.png|thumb|200px|'n Vroeë joker, deur Samuel Hart (omstreeks 1863).]] Kaarte met die waardes wat in die hoeke gedruk is, het dit moontlik gemaak dat kaarte naby mekaar soos 'n waaier in die hand gehou kan word (in plaas van twee hande soos voorheen). Die eerste sodanige pak met Latynse stelle is in 1693 deur Infirerra gedruk,<ref>''International Playing Cards Society Journal'' 30-1 [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal page 34]</ref> maar dit is eers sedert die einde van die 18de eeu algemeen gebruik. Die eerste Amerikaanse pak van Franse kaarte met dié innovasie was die Saladee-patent in 1864 deur Samuel Hart.<ref name="HochmanEncyclopedia"/> [[Beeld:Girl with Cards by Lucius Kutchin, 1933.jpg|thumb|links|200px|''Girl with Cards'', deur Lucius Kutchin, 1933, Amerikaanse Smithsonian-kunsmuseum.]] Dit is gevolg deur die druk van prentkaarte met 'n bo- en onderkant wat dieselfde lyk. Dié innovasie word toegeskryf aan die Franse kaartmaker Agen, in 1745. Die Franse regering, wat die ontwerp van speelkaarte beheer het, het egter sulke kaarte verbied. In Sentraal-Europa (Trappola-kaarte) en Italië (Tarocco Bolognese) is dié innovasie in die tweede helfte van die 18de eeu aangeneem. In Brittanje is kaarte met omkeerbare prentkaarte in 1799 deur Edmund Ludlow en Ann Wilcox gepatenteer. 'n Franse pak met dié ontwerp is omstreeks 1802 deur die drukker Thomas Wheeler gedruk.<ref>''International Playing Cards Society Journal''. XXVII-5 [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal p. 186]; en 31-1 p. 22</ref> Skerp hoeke verweer makliker en dan kan kaarte se waarde deur ander spelers gesien word; die kaarte het dus ronde hoeke gekry. Voor die middel 19de eeu het Britse, Amerikaanse en Britse spelers kaarte met blanko agterkante verkies. Die behoefte daaraan om verwering te verdoesel en te voorkom dat agterop die kaarte geskryf word, het gelei tot die druk van ontwerpe, foto's, sketse of advertensies op die rugkant.<ref>Fryxell, David A. (2014-02-07) [http://www.familytreemagazine.com/Article/history-matters-playing-cards History Matters: Playing Cards]. ''Family Tree Magazine''.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections-search/display?irn=78990|title=Playing cards featuring logo of the FJ Holden|publisher=National Museum of Australia|access-date= 7 Januarie 2023|archive-date=28 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928164635/http://www.nma.gov.au/collections-search/display?irn=78990|url-status=dead}}</ref> Die [[VSA]] het die joker bekend gestel vir die spel euchre. Die naam kom vermoedelik van ''juker'', 'n ander naam vir euchre.<ref name="uspchist">[https://web.archive.org/web/20070826144858/http://www.usplayingcard.com/gamerules/briefhistory.html US Playing Card Co. – A Brief History of Playing Cards] (archive.org mirror)</ref><ref name=beal_joker>Beal, George (1975). ''Playing cards and their story.'' New York: Arco Publishing Comoany Inc. p. 58</ref> Die eerste vermelding van die joker as 'n wildekaart dateer van 1875 met 'n variasie van [[poker]].<ref>{{Citation |last=Parlett |first=David |title=The Oxford Guide to Card Games |year=1990 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-214165-1 |page=[https://archive.org/details/oxfordguidetocar00parl/page/191 191] |url=https://archive.org/details/oxfordguidetocar00parl/page/191 }}</ref> ==Moderne kaartformate== {| class="wikitable" style="text-align:center; float:right; margin-left: 1em;" |+Internasionale speelkaartstelle |- |scope="row"|Frans |Hartens<br /> [[beeld:SuitHearts.svg|35x35px|center]] |Ruitens<br /> [[beeld:SuitDiamonds.svg|35x35px|center]] |Klawers<br /> [[beeld:SuitClubs.svg|35x35px|center]] |Skoppens<br /> [[beeld:SuitSpades.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Duits |Harte<br/> [[beeld:Bay herz.svg|35x35px|center]] |Klokke<br/> [[beeld:Bay schellen.svg|35x35px|center]] |Akkers<br/> [[beeld:Bay eichel.svg|35x35px|center]] |Blare<br/> [[beeld:Bay gras.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Italiaans |Bekers<br/> [[beeld:Seme coppe carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Munte<br/> [[beeld:Seme denari carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Knuppels<br/> [[beeld:Seme bastoni carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Swaarde<br/> [[beeld:Seme spade carte trevisane.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Spaans |Bekers<br/> [[beeld:Seme coppe carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Munte<br/> [[beeld:Seme denari carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Knuppels<br/> [[beeld:Seme bastoni carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Swaarde<br/> [[beeld:Seme spade carte spagnole.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Switsers-Duits |Rose<br/> [[beeld:RosendeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Klokke<br/> [[beeld:SchellendeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Akkers<br/> [[beeld:EichelndeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Skilde<br/> [[beeld:Bouclier jeu de carte.svg|35x35px|center]] |} Moderne speelkaarte word in drie breë kategorieë verdeel op grond van die stelsimbole wat hulle gebruik: Frans, Latyns en Germaans. Latynse kaarte stem baie ooreen met die Spaanse en Italiaanse formate. Die Switsers-Duitse stelle verskil van die ander. Die Franse 52-kaartpakke (sonder die jokers) het dieselfde getal kaarte as die oorspronklike Mamelukpak, terwyl Latynse en Germaanse pakke minder kaarte bevat. Latynse pakke is gewoonlik sonder die hoër syferkaarte en die Duitse pakke sonder die laer syferkaarte. Binne die stelle is daar streek- of nasionale variasies wat "standaardpatrone" genoem word. Omdat dié patrone in die [[Publieke domein|openbare domein]] is, mag kaartvervaardigers hulle naboots.<ref>{{cite web|url=http://i-p-c-s.org/pattern/notes.html|title=Standard pattern notes|publisher=I-p-c-s.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211052711/https://i-p-c-s.org/pattern/notes.html|archive-date=December 11, 2018|access-date=2015-05-10}}</ref> Patroonverskille word hoofsaaklik aangetref in die prentkaarte, maar ook die getal kaarte per pak, die gebruik van syfers of selfs 'n ander vorm en syferrangskikking kan hulle onderskei. Sommige patrone bestaan al eeue lank. Jokers is nie deel van enige patroon nie, omdat hulle 'n redelik onlangse uitvindsel is en hulle het dus nie 'n gestandaardiseerde voorkoms nie. Elke vervaardiger gebruik sy eie handelsmerkillustrasie op hulle jokers. Die groot verskeidenheid jokers het daartoe gelei dat hulle versamelaarsartikels geword het. Enige kaart met die vervaardiger se logo, soos die aas van skoppens in Engeland, die aas van klawers in Frankryk of die aas van munte in Italië, word ook versamel. Speelkaarte se waarde word gewoonlik in die hoeke links bo en regs onder gedruk. Hoewel dié ontwerp nie die hand beperk waarin die kaarte gehou word nie, verkies sommige linkshandige spelers om hulle kaarte in die teenoorgestelde rigting uit te waaier. Daar is ook ontwerpe met die waarde in al vier hoeke gedruk.<ref>{{Cite web|url=https://www.leftyslefthanded.com/Lefty_s_Left_Handed_Playing_Cards_p/607414.htm|title=Lefty's "Always right" double deck of playing cards|publisher=Lefty's}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kickstarter.com/projects/craigertiger/sinister-deck-the-left-handed-card-deck-with-famou|title=Sinister Deck: The Left-Handed Card Deck With Famous Lefties}}</ref> ===Franse kaartpakke=== [[Beeld:Svg-cards-2.0.svg|links|thumb|220px|52 Franse speelkaarte met jokers.]] Franse kaarte is beskikbaar in 'n verskeidenheid patrone en pakgroottes. Die standaardpak van 52 kaarte is die gewildste en sluit 13 waardes van elke stel in, met omkeerbare prentkaarte. Elke stel het 'n aas (A), wat 'n enkele simbool van sy soort vertoon; 'n heer of koning (K), dame, vrou of koningin (Q) en boer (J) wat elk uitgebeeld word met een simbool van hulle stel; en kaarte met syferwaardes van 2 tot 10, met elke kaart wat dié getal simbole van sy stel uitbeeld. Kommersiële pakke sluit ook gewoonlik van een tot ses jokers in, maar gewoonlik twee. In pakke met minder as 52 kaarte vir sekere kaartspeletjies is van die kaarte uitgelaat, soms van 2 tot 6 vir 'n pak van 32, van 8 tot 10 vir 'n pak van 40 of van 2 tot 8 vir 'n pak van 24. ==Niestandaardontwerpe== ===Casino's=== Dobbelmaatskappye laat gewoonlik kaarte spesifiek vir hulle casino's druk. Omdat casino's elke dag deur 'n groot getal pakke gaan, herverkoop hulle soms gebruikte pakke wat "op die vloer" was. Dié kaarte word dikwels verander, deur óf die hoeke af te sny óf 'n gat deur die pak te pons,<ref name="kaplan-nyt-2016"/> om te voorkom dat die kaarte in die casino gebruik kan word om te kul. ===Versamelings=== Vanweë die lang geskiedenis en groot verskeidenheid van ontwerpe, is kaarte dikwels versamelaarsartikels.<ref name="cleveland-2010">{{cite web |last1=Attina |first1=Andy |title=Mayfield Heights man displays almost 4,000 playing card decks he has collected in just 10 years |url=https://www.cleveland.com/sunmessenger/2010/04/mayfield_heights_man_displays.html |website=cleveland.com |access-date=28 Julie 2019 |date=8 April 2010}}</ref> Volgens ''[[Guinness World Records]]'' bevat die grootste kaartversameling 11&nbsp;087 pakke en word dit besit deur Liu Fuchang van China.<ref name="gwr-playing-cards">{{cite web |title=Largest collection of playing cards |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-collection-of-playing-cards |website=Guinness World Records |access-date=24 Julie 2019 |date=1 November 2007}}</ref> Individuele speelkaarte word ook versamel, soos die wêreldrekord van 8&nbsp;520 verskillende jokers wat aan Tony de Santis van Italië behoort.<ref>{{cite web |title=Largest collection of joker playing cards |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-playing-card-joker-collection/ |website=Guinness World Records |access-date=31 January 2020}}</ref> ===Eie ontwerpe en kunswerke=== Eie ontwerpe kan vir talle doeleindes gemaak word. Oor die hele wêreld heen ontwerp en vervaardig beide individuele en groot maatskappye soos United States Playing Card Company (USPCC) baie verskillende style kaarte,<ref name="bike-customized">{{cite web |title=Custom Printing - Customized Playing Cards |url=https://bicyclecards.com/custom-printing/ |website=Bicycle Playing Cards |publisher=The United States Playing Card Company|access-date=29 July 2019}}</ref> insluitende aandenkings-<ref name="yt-soviet-cards-maya">{{cite web |title=Did you know that the Soviet Union created a Maya playing cards deck back in the 50s? |url=https://www.theyucatantimes.com/2018/12/did-you-know-that-the-soviet-union-created-a-maya-playing-cards-deck-back-in-the-50s/ |publisher=Yucatan Times |access-date=29 July 2019 |date=7 Desember 2018}}</ref> soewenierkaarte.<ref name="bakersfield-now-2018">{{cite web |last1=Wilson |first1=Lexi |title=A new deck of cards with a Bakersfield twist |url=https://bakersfieldnow.com/news/local/a-new-deck-of-cards-with-a-bakersfield-twist |publisher=Bakersfield Now |access-date=29 Julie 2019 |date=1 Desember 2018}}</ref><ref name="wlwt5">{{cite web |last1=Clark |first1=Natalie |title=New deck of cards features stories of veteran-run businesses, charities |url=https://www.wlwt.com/article/new-deck-of-cards-features-stories-of-veteran-run-businesses-charities/28337932 |publisher=WLWT5 |access-date=28 July 2019 |date=9 Julie 2019}}</ref> Helder ontwerpe word veral vir gebruik in toekomsvoorspellings gemaak,<ref name="van-fair-2015"/><ref name="adweek-2016">{{cite web |last1=Klara |first1=Robert |title=How One of YouTube's Most Hypnotic Stars Is Building a Brand Around His 'Cardistry' |url=https://www.adweek.com/brand-marketing/how-one-youtubes-most-hypnotic-stars-building-brand-around-his-cardistry-171966/ |website=Adweek |access-date=29 July 2019 |date=15 Junie 2016}}</ref> terwyl kaarte ook op die kunswaarde daarvan kan fokus.<ref name="yt-soviet-cards-maya"/><ref name="out-queer">{{cite web |last1=Walker |first1=Harron |title=This Artist Is Making the Queerest Deck of Cards Ever |url=https://www.out.com/art-books/2019/2/20/artist-making-queerest-deck-cards-ever-0#media-gallery-media-0 |publisher=Out Magazine |access-date=29 July 2019 |date=20 Februarie 2019}}</ref> In 1976 het die JPL Gallery in [[Londen]] 'n pak van 'n verskeidenheid moderne Britse kunstenaars soos Maggie Hambling en David Hockney laat maak met die naam "The Deck of Cards".<ref name="christies">{{cite web |title=Leading the pack: A card-size survey of modern and contemporary Indian art |url=https://www.christies.com/features/The-British-Councils-Taash-ke-Patte-8330-1.aspx |publisher=Christie's |access-date=28 July 2019 |date=19 May 2017}}</ref> 40 jaar later, in 2016, het die British Council 'n pak kaarte met die naam "Taash ke Patte" laat maak met Indiese kunstenaars.<ref name="christies"/><ref name="ie-chattopadhyay">{{cite web |last1=Chattopadhyay |first1=Pallavi |title=Check Mate: For the love of playing cards |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/the-deck-of-cards-taash-ke-patte-exhibition-2799433/ |publisher=The Indian Express |access-date=1 August 2019 |date=14 Mei 2016}}</ref> ==Sien ook== *[[Franse speelkaarte]] *[[Tarotkaart]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Speelkaarte| ]] bokjxoyqlk98ph2lskrkayac9vz3shx 2900861 2900825 2026-05-03T10:00:17Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-26874-65|~2026-26874-65]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2887282 wikitext text/x-wiki [[Beeld:AcetoFive.JPG|thumb|220px|Kaarte met 'n Franse patroon.]] [[Beeld:Bavarian pack-Suit of Bells.jpg|thumb|220px|'n Stel klokke uit 'n Beierse pak.]] '''Speelkaarte''' is gewoonlik stukke dikkerige papier wat met dun [[plastiek]] oorgetrek is en kenmerkende motiewe het. Hulle word meestal gebruik vir [[kaartspeletjie]]s, maar word ook soms gebruik in kaarttruuks, toekomsvoorspelling<ref name="van-fair-2015">{{cite web |last1=Pang |first1=Kevin |title=72 Hours Inside the Eye-Popping World of Cardistry |url=https://www.vanipotyfair.com/culture/2015/04/cardistry-con-2015 |publisher=Vanity Fair |access-date=29 Julie 2019 |date=21 April 2015 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cepeda-2019">{{cite web |last1=Cepeda |first1=Esther |title=Cardistry transforms deck of cards into performance art |url=https://www.postindependent.com/opinion/columns/cepeda-column-cardistry-transforms-deck-of-cards-into-performance-art/ |publisher=Post Independent |access-date=28 Julie 2019 |date=26 Julie 2019}}</ref> en die bou van kaarthuise. Kaarte word ook soms versamel.<ref name="HochmanEncyclopedia">{{cite book |last1=Hochman |first1=Gene |last2=Dawson |first2=Tom |last3=Dawson |first3=Judy |title=The Hochman Encyclopedia of American Playing Cards |date=2000 |publisher=U.S. Games Systems |location=Stamford, CT |isbn=1572812974|oclc=44732377}}</ref> Speelkaarte is gewoonlik van palmgrootte vir maklike hantering en word meestal verkoop in 'n '''pak kaarte'''. Die algemeenste soort kaarte in die [[Weste]] is dié met 'n Franse (of Engelse) patroon wat in standaardpakke van 52 verkoop word en [[joker]]s kan insluit, gevolg deur die Belgies-Genuese patroon.<ref>[https://i-p-c-s.org/pattern/bgp.html ''Pattern Sheet 80''] at i-p-c-s.org. Besoek op 23 Augustus 2020.</ref> Baie lande gebruik egter ander, tradisionele soorte kaarte, insluitende dié met 'n Duitse, Italiaanse, Spaanse en Switserse patroon. Die agterkant van die kaarte het gewoonlik 'n ingewikkelde patroon wat dit moeilik maak om onderstebo kaarte uit te ken aan krap- of ander merke. Speelkaarte is beskikbaar in 'n verskeidenheid style, want hulle kan vervaardig word vir kompetisies, [[Casino|casino's]]<ref name="kaplan-nyt-2016">{{cite web |last1=Kaplan |first1=Michael |title=How 'Advantage Players' Game the Casinos |url=https://www.nytimes.com/2016/07/03/magazine/how-advantage-players-game-the-casinos.html |work=The New York Times |access-date=6 Augustus 2019 |date=29 Junie 2016}}</ref> of [[kulkuns]]tenaars,<ref name="np-wong">{{cite news |last1=Wong |first1=Alex |title=How young magicians are learning to cast a spell on a modern audience |url=https://nationalpost.com/entertainment/how-young-magicians-are-learning-to-cast-a-spell-on-a-modern-audience |newspaper=National Post |access-date=29 Julie 2019 |date=4 April 2019}}</ref><ref name="wired-mallonee">{{cite web |last1=Mallonee |first1=Laura |title=The Secret Tools Magicians Use to Fool You |url=https://www.wired.com/story/magician-secret-tools-photo-gallery/ |publisher=Wired |access-date=6 Augustus 2019 |date=9 November 2018}}</ref> en as promosieartikels<ref name="asi-hegel">{{cite web |last1=Hegel |first1=Theresa |title=Smart Promotional Items at CES |url=https://www.asicentral.com/news/newsletters/promogram/january-2018/smart-promotional-items-at-ces/ |website=Advertising Specialty Institute |access-date=29 July 2019 |date=January 10, 2018}}</ref> en soeweniers.<ref name="guardian-haring">{{cite web |last1=Sawyer |first1=Miranda |title='The public has a right to art': the radical joy of Keith Haring |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/jun/02/public-has-right-to-art-keith-haring-tate-liverpool-exhibition |work=The Guardian |access-date=29 Julie 2019 |date=2 Junie 2019}}</ref> Pakke kaarte of selfs enkele kaarte kan versamel word as 'n [[stokperdjie]] of vir hulle geldwaarde.<ref name="forbes-seideman">{{cite web |last1=Seideman |first1=David |title=Trading Cards Continue To Trounce The S&P 500 As Alternative Investments |url=https://www.forbes.com/sites/davidseideman/2019/01/18/trading-cards-continue-to-trounce-the-sp-500-as-alternative-investments/#15b3e3a72f6e |work=Forbes |access-date=6 Augustus 2019 |date=18 Januarie 2019}}</ref><ref name="nyt-sullivan-2018">{{cite web |last1=Sullivan |first1=Paul |title=Trading Cards: A Hobby That Became a Multimillion-Dollar Investment |url=https://www.nytimes.com/2018/03/23/your-money/trading-cards-investment.html |work=The New York Times |access-date=6 Augustus 2019 |date=23 Maart 2018}}</ref> In die meeste kaartspeletjies word die kaarte deurmekaar gemaak deur 'n proses wat [[Skommel (speelkaarte)|skommel]] genoem word. 'n Aantal kaarte word dan aan elke speler gedeel waarna elke speler na die gesig van sy kaarte sal kyk en die ander spelers slegs die agterkant van die ander spelers se kaarte kan sien. Die wyse hoe die kaarte in elke kaartspeletjie gebruik word, word bepaal deur die reëls van elke kaartspel. ==Geskiedenis== ===China=== [[Beeld:Ming Dynasty playing card, c. 1400.jpg|thumb|upright=0.5|'n Chinese gedrukte kaart van omstreeks 1400 wat naby Turpan ontdek is.]] Speelkaarte is dalk omstreeks die 9de eeu tydens die [[Tang-dinastie]] die eerste keer vervaardig met die gebruik van houtblokdrukwerk.<ref>{{Harvnb|Needham|1954|pp=[https://archive.org/stream/ScienceAndCivilisationInChina/Science_and_Civilisation_in_China_Vol_1_Introductory_Orientations#page/n177/mode/2up 131–132]}}.</ref><ref name="wilkinson">{{cite journal|last=Wilkinson | first=W.H. | title=Chinese Origin of Playing Cards | journal=American Anthropologist | volume=VIII | issue=1 | year=1895 | pages=61–78 | doi=10.1525/aa.1895.8.1.02a00070 | url=https://zenodo.org/record/1448960 | doi-access=free }}</ref> Die vroegste bekendste teks wat moontlik na kaartspeletjies verwys, is 'n 9de-eeuse teks bekend as ''Collection of Miscellanea at Duyang'', wat deur die skrywer van die Tang-dinastie Su E geskryf is. Dit beskryf hoe prinses Tongchang, die dogter van keiser Yizong van Tang, die "blaarspel" in 868 speel saam met lede van die Wei-clan, die familie van die prinses se man.<ref name="lo 2000 390"/><ref name="zhou 1997 18">{{cite journal|author=Zhou, Songfang|title=On the Story of Late Tang Poet Li He|journal=Journal of the Graduates Sun Yat-sen University|year= 1997|volume= 18|issue= 3|pages=31–35}}</ref>{{sfn|Needham|Tsien|1985|p=131}} Die eerste bekende boek oor die "blaarspel" is ''Yezi Gexi'' genoem en na bewering geskryf deur 'n Tang-vrou. Skrywers van daaropvolgende dinasitieë het kommntaar daarop gelewer.{{sfn|Needham|2004|p=329}} Die geleerde Ouyang Xiu (1007-1072) van die [[Song-dinastie]] het beweer die "blaarspel" bestaan ten minste sedert die middel van die Tang-dinastie en word verbind met die ontwikkeling van gedrukte velle as 'n skryfmedium.<ref name="lo 2000 390">{{Cite journal | doi = 10.1017/S0041977X00008466| title = The game of leaves: An inquiry into the origin of Chinese playing cards| journal = Bulletin of the School of Oriental and African Studies| volume = 63| issue = 3| pages = 389–406| year = 2009| last1 = Lo | first1 = A. | s2cid = 159872810}}</ref>{{sfn|Needham|2004|p=329}} Ouyang het egter ook beweer die "blare" was bladsye van 'n boek wat gebruik is in 'n bordspeletjie wat met dobbelstene gespeel is, en dat die reëls van die spel teen 1067 verlore was.<ref name="Parlett">Parlett, David, "[https://www.parlettgames.uk/histocs/leafgame.html The Chinese "Leaf" Game]", Maart 2015.</ref> Die vroegste gedateerde geval van 'n kaartspeletjie het op 17 Julie 1294 plaasgevind "toe Yan Sengzhu en Zheng Pig-Dog betrap is dat hulle kaartspeel en beslag gelê is op houtblokke wat gebruik is om die kaarte te druk, asook op nege van die kaarte".<ref name="Parlett"/> William Henry Wilkinson stel voor die eerste kaarte was eintlik papiergeld wat gedien het as beide 'n middel vir speletjies en die wedgeld waarvoor gespeel is.<ref name="wilkinson" /> Om papiergeld te gebruik is as ongerieflik en riskant beskou en dit is dus vervang met speelgeld bekend as "geldkaarte". ===Persië en Arabië=== Ondanks die groot verskeidenheid patrone toon die kleure (stelle) kaarte 'n eenvormigheid van struktuur. Elke stel bevat 12 kaarte, waarvan die boonste twee gewoonlik die [[prentkaart]]e is, met 'n heer (K) heel bo, en die onderste 10 kaarte 'n syferwaarde het. Daar is baie motiewe vir die stelle, wat munte, klawers en klokke insluit, asook swaarde wat ooreenstem met latere [[Mameluk]]- en Latynse kaarte. Michael Dummett spekuleer dat Mamelukkaarte afstam van 'n vroeëre pak wat bestaan het uit 48 kaarte, wat elk in vier stelle ingedeel is met 10 syfer- en twee prentkaarte.<ref>[http://i-p-c-s.org/faq/basics.php Playing card basics] by die International Playing-Card Society</ref> ===Egipte=== [[File:Mamluk kanjifah cards.png|right|thumb|260px|Vier Mamelukspeelkaarte.]] Teen die 11de eeu het kaarte oor die hele [[Asië]] voorgekom en later na [[Egipte]] versprei.{{sfn|Needham|Tsien|1985|p=[https://archive.org/stream/ScienceAndCivilisationInChina/Needham_Joseph_Science_and_Civilisation_in_China_Vol_5-1_Chemistry_and_Chemical_Technology_Paper_and_Printing#page/n165/mode/2up/search/Egypt 307]}} Die oudste kaarte in die wêreld wat behoue gebly het, is vier fragmente wat in die Keir-versameling en die Benaki-museum gehou word. Hulle kom uit die 12de en 13de eeu (die laat [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese]], die Ajjoebidiese en en die vroeë Mameluktydperk).<ref>{{cite book|last1=Dummett|first1=Michael|title=The Game of Tarot|date=1980|publisher=Duckworth|page=41|isbn=0-7156-1014-7}}</ref> 'n Byna volledige pak Mamelukkaarte uit die 15de eeu wat baie soos die fragmente regs lyk, is in 1939 in die [[Topkapi-paleis]] in [[Istanboel]] ontdek.<ref name="bifao38">{{Citation|title=Le Bulletin de l'Institut français d'archéologie orientale|last=Mayer|first=Leo Ary|url=http://www.ifao.egnet.net/bifao/38/|year=1939|volume=38|pages=113–118|access-date=2008-09-08|postscript=.}}</ref> Dit is nie 'n volledige pak nie en bestaan eintlik uit drie verskillende pakke, moontlik om vermiste kaarte te vervang.<ref>''International Playing Cards Society Journal'', 30-3, [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal p. 139]</ref> Die Topkapi-pak het oorspronklik 52 kaarte in vier stelle bevat: polokolwe, munte, swaarde en bekers. Elke stel het 10 syfer- en drie prentkaarte, wat ''malik'' (koning), ''nā'ib malik'' (onderkoning) en ''thānī nā'ib'' (tweede of onderadjunk) genoem is. Die titel ''thānī nā'ib'' bestaan nie en het dalk nie in die oudste pakke voorgekom nie. Die Mamelukkaarte het abstrakte ontwerpe en beeld nie mense uit nie, waarskynlik om godsdienstige redes. Hulle bevat egter die range van die kaarte.<ref>[http://cards.old.no/1500-mamluk/ Mamluk cards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119190011/http://cards.old.no/1500-mamluk/ |date=19 Januarie 2016 }}. Cards.old.no. Besoek op 2015-05-10.</ref> Dié kaarte is uit [[Kaïro]], [[Alexandrië]] en [[Damaskus]] uitgevoer tot met die val van die Mamelukke in die 16de eeu.<ref>[http://l-pollett.tripod.com/cards64.htm The Mamluk Cards]. L-pollett.tripod.com. Besoek op 2015-05-10.</ref> Die reëls van dié kaartspeletjies is nou verlore.<ref>[http://www.pagat.com/notrump/ No trump trick-taking games] by pagat.com</ref> ===Verspreiding deur Europa=== [[Beeld:Knave of coins - Italy 2 deck.png|thumb|180px|Die boer van munte uit die oudste bekende Europese pak kaarte, omstreeks 1390-1410.]] Kaartspeletjies is waarskynlik deur die [[Arabiere]] uit die Ooste na [[Europa]] versprei deur die [[Christelike]] koninkryke van [[Spanje]], hoewel sommige kenners glo dit is deur die [[Kruisvaart|Kruisvaarders]] daarheen gebring. Die oudste Westerse pak is bekend as die Spaanse pak en is 'n aanpassing van die Arabiese pak. Die eerste keer dat kaartspeletjies in Europa genoem is, was in 1371 toe die [[Katalaans]]e woordeboek ''naib'' as "speelkaarte" gedefinieer het.<ref>Denning (1996), p. 14.</ref> Dit dui daarop dat kaarte toe "taamlik bekend' was in [[Katalonië]] (nou deel van Spanje). Dit is dalk daarheen versprei deur handel met die Mamelukheersers van Egipte.<ref>Ferg, Wayland & Wayland (2007), p. 117.</ref> Die vroegste melding van kaartspeletjies in [[Sentraal-Europa]] is vermoedelik 'n verbod op kaartspeel in 1367 in die stad [[Bern]],<ref>Peter F. Kopp: Die frühesten Spielkarten in der Schweiz. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 30 (1973), pp. 130–145, here 130.</ref><ref>Timothy B. Husband: The World in Play. Luxury Cards 1430–1540. Metropolitan Museum of Art 2016, S. 13.</ref> maar dié bron word in twyfel getrek omdat die eerste eksemplaar wat beskikbaar is die datum 1398 noem en dit dalk daarna verander is.<ref>Hellmut Rosenfeld: Zu den frühesten Spielkarten in der Schweiz. Eine Entgegnung. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 32 (1975), pp. 179–180.</ref><ref>{{cite web| url = http://trionfi.com/0/p/01/| title = Early Prohibitions of Playing Cards (Trionfi.com)}}</ref><ref>Dummett (1980), pp.11–13.</ref> Die eerste Italiaanse verwysing is 'n verbod in 1377 in [[Florence]].<ref>Peter F. Kopp: Die frühesten Spielkarten in der Schweiz. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 30 (1973), pp. 130–145, here 130.</ref><ref>Hellmut Rosenfeld: Zu den frühesten Spielkarten in der Schweiz. Eine Entgegnung. In: Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 32 (1975), pp. 179–180.</ref> Van dié jaar af was daar al hoe meer meldings van speelkaarte, gewoonlik in verband met 'n verbod op kaartspeel.<ref>Wilhelm Ludwig Schreiber: ''Die ältesten Spielkarten und die auf das Kartenspiel Bezug habenden Urkunden des 14. und 15. Jahrhunderts''. Heitz, Straßburg 1937.</ref><ref>{{cite web| url = http://trionfi.com/0/p/01/| title = Early Prohibitions of Playing Cards (Trionfi.com)}}</ref> In [[Engeland]] is daar reeds in 1413 'n verwysing daarna.{{sfn|Depaulis|2013|pp=165–169}} Onder die vroeë patrone van speelkaarte is dié wat afgelei is van die Mamelukkaarte van bekers, munte, swaarde en polokolwe. Dit word vandag nog op Latynse speelkaarte gebruik.<ref>Donald Laycock in ''Skeptical—a Handbook of Pseudoscience and the Paranormal'', red. Donald Laycock, David Vernon, Colin Groves, Simon Brown, Imagecraft, Canberra, 1989, {{ISBN|0-7316-5794-2}}, p. 67</ref> Omdat [[polo]] nie toe baie bekend in Europa was nie, het die polokolwe knuppels geword.<ref>[http://l-pollett.tripod.com/cards77.htm Andy's Playing Cards - The Tarot And Other Early Cards - page XVII - the moorish deck]. L-pollett.tripod.com. Besoek op 2015-05-10.</ref> Benewens in Katalonië in 1371, word speelkaarte ook genoem in 1377 in [[Switserland]] en in 1380 op baie plekke insluitende Florence en [[Parys]].<ref>{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/01/|title=Tarot and its history|website=Trionfi}}</ref><ref>{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/02/|title=Tarot and its history|website=Trionfi}}</ref><ref>J. Brunet i Bellet, ''Lo joch de naibs, naips o cartas'', Barcelona, 1886, quote in the ''"Diccionari de rims'' de 1371 : ''darrerament/per ensajar/de bandejar/los seus guarips/joch de nayps/de nit jugàvem'', sien ook [http://trionfi.com/0/p/28/ le site trionfi.com]</ref> Die algemene speel van kaartspeletjies in Europa kan met 'n mate van sekerheid teruggespeur word na sedert 1377.<ref name="Banzhaf">{{Citation |last1=Banzhaf |first1=Hajo |title=Il Grande Libro dei Tarocchi |year=1994 |publisher=Hermes Edizioni |location=Roma |language=it |isbn=978-88-7938-047-8 |pages=16, 192}}</ref> [[Beeld:Pietro_Longhi_-_Card_Players_-_KMSst426_-_Statens_Museum_for_Kunst.jpg|thumb|320px|links|Kaartspelers in die 18de eeu in Venisië, deur Pietro Longhi.]] Tussen 1418 en 1450<ref name="trionfi20">{{cite web|url=http://trionfi.com/0/p/20/|title=Early Card painters and Printers in Germany, Austria and Flandern (14th and 15th century)|website=Trionfi}}</ref> het professionele kaartmakers in [[Ulm]], [[Neurenberg]] en [[Augsburg]] gedrukte pakke vervaardig. Die meeste vroeë houtafdrukke van alle soorte is ná die tyd gekleur, óf met die hand óf van 1450 af met stensils. Die 15de-eeuse kaarte is waarskynlik geverf. Die Vlaamse Jagpak in die [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-kunsmuseum]] in [[New York]] is die oudste volledige pak speelkaarte wat in die 15de eeu in Europa gemaak is.<ref name=label>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/475513?=&imgno=0&tabname=label |title=The Cloisters Playing Cards, ca. 1475–80 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |access-date=19 Mei 2015}}</ref> Namate kaarte van Italië na [[Germane|Germaanse lande]] versprei het, is die Latynse motiewe vervang met blare (of skilde), harte (of rose), klokke en akkers. Frankryk het aanvanklik die Latynse pakke gebruik, maar omstreeks 1480 het Franse vervaardigers begin om baie vereenvoudigde weergawes van die Duitse simbole te gebruik, waarskynlik om massaproduksie te vergemaklik. 'n Kombinasie van Latynse en Duitse simbole het daartoe gelei dat Franse speelkaarte omstreeks 1480 vervaardig is in stelle van ''trèfles'' (klawers), ''carreaux'' (ruitens), ''cœurs'' (hartens) en ''piques'' ([[Skoppens (speelkaarte)|skoppens]]). Die klawers kom waarskynlik van die akker en die skoppens van die blaar op Duitse pakke. In die laat 14de eeu het Europeërs begin om die Mamelukkaarte te verander om Europese koninklikes en amptenare te verteenwoordig. Volgens 'n beskrywing uit 1377 was die vroegste prentkaarte 'n sittende koning, 'n hoër maarskalk wat sy stelsimbool regop gehou het en 'n laer maarskalk wat sy simbool onderstebo gehou het.<ref>[http://i-p-c-s.org/history.html History of Playing-Cards] by International Playing-Card Society</ref><ref>Wintle, Simon. [http://www.wopc.co.uk/history/earlyrefs Early references to Playing Cards] at World of Playing Cards.</ref> Laasgenoemde twee stem ooreen met die ''Ober'' en ''Unter'', wat steeds op Duitse en Switserse kaarte voorkom. Die Italiane en Iberiërs het voor 1390 die ''Ober'' en ''Unter'' met die ''knight'' en ''jack'' vervang, moontlik om 'n groter onderskeid tussen die kaarte te tref. In Engeland is die laagste prentkaart ''knave'' genoem, wat aanvanklike "seun" beteken het (vergelyk die Duitse ''Knabe''), en dus verteenwoordig dié karakter die "prins", die seun van die koning en koningin; die betekenis "kneg" het eers later ontstaan.<ref>{{cite book|last=Barrington|first=Daines|title=Archaeologia, or, Miscellaneous tracts relating to antiquity|volume=8|year=1787|publisher=Society of Antiquaries of London|page=141}}</ref><ref>{{cite book|title=Oxford English Dictionary|edition=2|year=1989|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, England |chapter=knave, n, 2|title-link=Oxford English Dictionary}}</ref> Die koningin het sedert 1377 al sporadies in pakke verskyn, veral in Duitsland. Hoewel die Duitsers die gewoonte gestaak het, het die Franse ook later die koningin begin gebruik en dit onder die koning geplaas. Pakke van 56 kaarte met stelle waarin 'n koning, koningin en ridder voorkom (met die ''knave'' op [[tarotkaarte]]) was algemeen in die 15de eeu. ===Latere ontwerpveranderings=== [[Beeld:Imperial Bower.png|thumb|200px|'n Vroeë joker, deur Samuel Hart (omstreeks 1863).]] Kaarte met die waardes wat in die hoeke gedruk is, het dit moontlik gemaak dat kaarte naby mekaar soos 'n waaier in die hand gehou kan word (in plaas van twee hande soos voorheen). Die eerste sodanige pak met Latynse stelle is in 1693 deur Infirerra gedruk,<ref>''International Playing Cards Society Journal'' 30-1 [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal page 34]</ref> maar dit is eers sedert die einde van die 18de eeu algemeen gebruik. Die eerste Amerikaanse pak van Franse kaarte met dié innovasie was die Saladee-patent in 1864 deur Samuel Hart.<ref name="HochmanEncyclopedia"/> [[Beeld:Girl with Cards by Lucius Kutchin, 1933.jpg|thumb|links|200px|''Girl with Cards'', deur Lucius Kutchin, 1933, Amerikaanse Smithsonian-kunsmuseum.]] Dit is gevolg deur die druk van prentkaarte met 'n bo- en onderkant wat dieselfde lyk. Dié innovasie word toegeskryf aan die Franse kaartmaker Agen, in 1745. Die Franse regering, wat die ontwerp van speelkaarte beheer het, het egter sulke kaarte verbied. In Sentraal-Europa (Trappola-kaarte) en Italië (Tarocco Bolognese) is dié innovasie in die tweede helfte van die 18de eeu aangeneem. In Brittanje is kaarte met omkeerbare prentkaarte in 1799 deur Edmund Ludlow en Ann Wilcox gepatenteer. 'n Franse pak met dié ontwerp is omstreeks 1802 deur die drukker Thomas Wheeler gedruk.<ref>''International Playing Cards Society Journal''. XXVII-5 [http://www.i-p-c-s.org/publications.html#journal p. 186]; en 31-1 p. 22</ref> Skerp hoeke verweer makliker en dan kan kaarte se waarde deur ander spelers gesien word; die kaarte het dus ronde hoeke gekry. Voor die middel 19de eeu het Britse, Amerikaanse en Britse spelers kaarte met blanko agterkante verkies. Die behoefte daaraan om verwering te verdoesel en te voorkom dat agterop die kaarte geskryf word, het gelei tot die druk van ontwerpe, foto's, sketse of advertensies op die rugkant.<ref>Fryxell, David A. (2014-02-07) [http://www.familytreemagazine.com/Article/history-matters-playing-cards History Matters: Playing Cards]. ''Family Tree Magazine''.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections-search/display?irn=78990|title=Playing cards featuring logo of the FJ Holden|publisher=National Museum of Australia|access-date= 7 Januarie 2023|archive-date=28 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928164635/http://www.nma.gov.au/collections-search/display?irn=78990|url-status=dead}}</ref> Die [[VSA]] het die joker bekend gestel vir die spel euchre. Die naam kom vermoedelik van ''juker'', 'n ander naam vir euchre.<ref name="uspchist">[https://web.archive.org/web/20070826144858/http://www.usplayingcard.com/gamerules/briefhistory.html US Playing Card Co. – A Brief History of Playing Cards] (archive.org mirror)</ref><ref name=beal_joker>Beal, George (1975). ''Playing cards and their story.'' New York: Arco Publishing Comoany Inc. p. 58</ref> Die eerste vermelding van die joker as 'n wildekaart dateer van 1875 met 'n variasie van [[poker]].<ref>{{Citation |last=Parlett |first=David |title=The Oxford Guide to Card Games |year=1990 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-214165-1 |page=[https://archive.org/details/oxfordguidetocar00parl/page/191 191] |url=https://archive.org/details/oxfordguidetocar00parl/page/191 }}</ref> ==Moderne kaartformate== {| class="wikitable" style="text-align:center; float:right; margin-left: 1em;" |+Internasionale speelkaartstelle |- |scope="row"|Frans |Hartens<br /> [[beeld:SuitHearts.svg|35x35px|center]] |Ruitens<br /> [[beeld:SuitDiamonds.svg|35x35px|center]] |Klawers<br /> [[beeld:SuitClubs.svg|35x35px|center]] |Skoppens<br /> [[beeld:SuitSpades.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Duits |Harte<br/> [[beeld:Bay herz.svg|35x35px|center]] |Klokke<br/> [[beeld:Bay schellen.svg|35x35px|center]] |Akkers<br/> [[beeld:Bay eichel.svg|35x35px|center]] |Blare<br/> [[beeld:Bay gras.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Italiaans |Bekers<br/> [[beeld:Seme coppe carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Munte<br/> [[beeld:Seme denari carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Knuppels<br/> [[beeld:Seme bastoni carte trevisane.svg|35x35px|center]] |Swaarde<br/> [[beeld:Seme spade carte trevisane.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Spaans |Bekers<br/> [[beeld:Seme coppe carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Munte<br/> [[beeld:Seme denari carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Knuppels<br/> [[beeld:Seme bastoni carte spagnole.svg|35x35px|center]] |Swaarde<br/> [[beeld:Seme spade carte spagnole.svg|35x35px|center]] |- |scope="row"|Switsers-Duits |Rose<br/> [[beeld:RosendeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Klokke<br/> [[beeld:SchellendeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Akkers<br/> [[beeld:EichelndeutschschweizerBlatt.svg|35x35px|center]] |Skilde<br/> [[beeld:Bouclier jeu de carte.svg|35x35px|center]] |} Moderne speelkaarte word in drie breë kategorieë verdeel op grond van die stelsimbole wat hulle gebruik: Frans, Latyns en Germaans. Latynse kaarte stem baie ooreen met die Spaanse en Italiaanse formate. Die Switsers-Duitse stelle verskil van die ander. Die Franse 52-kaartpakke (sonder die jokers) het dieselfde getal kaarte as die oorspronklike Mamelukpak, terwyl Latynse en Germaanse pakke minder kaarte bevat. Latynse pakke is gewoonlik sonder die hoër syferkaarte en die Duitse pakke sonder die laer syferkaarte. Binne die stelle is daar streek- of nasionale variasies wat "standaardpatrone" genoem word. Omdat dié patrone in die [[Publieke domein|openbare domein]] is, mag kaartvervaardigers hulle naboots.<ref>{{cite web|url=http://i-p-c-s.org/pattern/notes.html|title=Standard pattern notes|publisher=I-p-c-s.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211052711/https://i-p-c-s.org/pattern/notes.html|archive-date=December 11, 2018|access-date=2015-05-10}}</ref> Patroonverskille word hoofsaaklik aangetref in die prentkaarte, maar ook die getal kaarte per pak, die gebruik van syfers of selfs 'n ander vorm en syferrangskikking kan hulle onderskei. Sommige patrone bestaan al eeue lank. Jokers is nie deel van enige patroon nie, omdat hulle 'n redelik onlangse uitvindsel is en hulle het dus nie 'n gestandaardiseerde voorkoms nie. Elke vervaardiger gebruik sy eie handelsmerkillustrasie op hulle jokers. Die groot verskeidenheid jokers het daartoe gelei dat hulle versamelaarsartikels geword het. Enige kaart met die vervaardiger se logo, soos die aas van skoppens in Engeland, die aas van klawers in Frankryk of die aas van munte in Italië, word ook versamel. Speelkaarte se waarde word gewoonlik in die hoeke links bo en regs onder gedruk. Hoewel dié ontwerp nie die hand beperk waarin die kaarte gehou word nie, verkies sommige linkshandige spelers om hulle kaarte in die teenoorgestelde rigting uit te waaier. Daar is ook ontwerpe met die waarde in al vier hoeke gedruk.<ref>{{Cite web|url=https://www.leftyslefthanded.com/Lefty_s_Left_Handed_Playing_Cards_p/607414.htm|title=Lefty's "Always right" double deck of playing cards|publisher=Lefty's}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kickstarter.com/projects/craigertiger/sinister-deck-the-left-handed-card-deck-with-famou|title=Sinister Deck: The Left-Handed Card Deck With Famous Lefties}}</ref> ===Franse kaartpakke=== [[Beeld:Svg-cards-2.0.svg|links|thumb|220px|52 Franse speelkaarte met jokers.]] Franse kaarte is beskikbaar in 'n verskeidenheid patrone en pakgroottes. Die standaardpak van 52 kaarte is die gewildste en sluit 13 waardes van elke stel in, met omkeerbare prentkaarte. Elke stel het 'n aas (A), wat 'n enkele simbool van sy soort vertoon; 'n heer of koning (K), dame, vrou of koningin (Q) en boer (J) wat elk uitgebeeld word met een simbool van hulle stel; en kaarte met syferwaardes van 2 tot 10, met elke kaart wat dié getal simbole van sy stel uitbeeld. Kommersiële pakke sluit ook gewoonlik van een tot ses jokers in, maar gewoonlik twee. In pakke met minder as 52 kaarte vir sekere kaartspeletjies is van die kaarte uitgelaat, soms van 2 tot 6 vir 'n pak van 32, van 8 tot 10 vir 'n pak van 40 of van 2 tot 8 vir 'n pak van 24. ==Niestandaardontwerpe== ===Casino's=== Dobbelmaatskappye laat gewoonlik kaarte spesifiek vir hulle casino's druk. Omdat casino's elke dag deur 'n groot getal pakke gaan, herverkoop hulle soms gebruikte pakke wat "op die vloer" was. Dié kaarte word dikwels verander, deur óf die hoeke af te sny óf 'n gat deur die pak te pons,<ref name="kaplan-nyt-2016"/> om te voorkom dat die kaarte in die casino gebruik kan word om te kul. ===Versamelings=== Vanweë die lang geskiedenis en groot verskeidenheid van ontwerpe, is kaarte dikwels versamelaarsartikels.<ref name="cleveland-2010">{{cite web |last1=Attina |first1=Andy |title=Mayfield Heights man displays almost 4,000 playing card decks he has collected in just 10 years |url=https://www.cleveland.com/sunmessenger/2010/04/mayfield_heights_man_displays.html |website=cleveland.com |access-date=28 Julie 2019 |date=8 April 2010}}</ref> Volgens ''[[Guinness World Records]]'' bevat die grootste kaartversameling 11&nbsp;087 pakke en word dit besit deur Liu Fuchang van China.<ref name="gwr-playing-cards">{{cite web |title=Largest collection of playing cards |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-collection-of-playing-cards |website=Guinness World Records |access-date=24 Julie 2019 |date=1 November 2007}}</ref> Individuele speelkaarte word ook versamel, soos die wêreldrekord van 8&nbsp;520 verskillende jokers wat aan Tony de Santis van Italië behoort.<ref>{{cite web |title=Largest collection of joker playing cards |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-playing-card-joker-collection/ |website=Guinness World Records |access-date=31 January 2020}}</ref> ===Eie ontwerpe en kunswerke=== Eie ontwerpe kan vir talle doeleindes gemaak word. Oor die hele wêreld heen ontwerp en vervaardig beide individuele en groot maatskappye soos United States Playing Card Company (USPCC) baie verskillende style kaarte,<ref name="bike-customized">{{cite web |title=Custom Printing - Customized Playing Cards |url=https://bicyclecards.com/custom-printing/ |website=Bicycle Playing Cards |publisher=The United States Playing Card Company|access-date=29 July 2019}}</ref> insluitende aandenkings-<ref name="yt-soviet-cards-maya">{{cite web |title=Did you know that the Soviet Union created a Maya playing cards deck back in the 50s? |url=https://www.theyucatantimes.com/2018/12/did-you-know-that-the-soviet-union-created-a-maya-playing-cards-deck-back-in-the-50s/ |publisher=Yucatan Times |access-date=29 July 2019 |date=7 Desember 2018}}</ref> soewenierkaarte.<ref name="bakersfield-now-2018">{{cite web |last1=Wilson |first1=Lexi |title=A new deck of cards with a Bakersfield twist |url=https://bakersfieldnow.com/news/local/a-new-deck-of-cards-with-a-bakersfield-twist |publisher=Bakersfield Now |access-date=29 Julie 2019 |date=1 Desember 2018}}</ref><ref name="wlwt5">{{cite web |last1=Clark |first1=Natalie |title=New deck of cards features stories of veteran-run businesses, charities |url=https://www.wlwt.com/article/new-deck-of-cards-features-stories-of-veteran-run-businesses-charities/28337932 |publisher=WLWT5 |access-date=28 July 2019 |date=9 Julie 2019}}</ref> Helder ontwerpe word veral vir gebruik in toekomsvoorspellings gemaak,<ref name="van-fair-2015"/><ref name="adweek-2016">{{cite web |last1=Klara |first1=Robert |title=How One of YouTube's Most Hypnotic Stars Is Building a Brand Around His 'Cardistry' |url=https://www.adweek.com/brand-marketing/how-one-youtubes-most-hypnotic-stars-building-brand-around-his-cardistry-171966/ |website=Adweek |access-date=29 July 2019 |date=15 Junie 2016}}</ref> terwyl kaarte ook op die kunswaarde daarvan kan fokus.<ref name="yt-soviet-cards-maya"/><ref name="out-queer">{{cite web |last1=Walker |first1=Harron |title=This Artist Is Making the Queerest Deck of Cards Ever |url=https://www.out.com/art-books/2019/2/20/artist-making-queerest-deck-cards-ever-0#media-gallery-media-0 |publisher=Out Magazine |access-date=29 July 2019 |date=20 Februarie 2019}}</ref> In 1976 het die JPL Gallery in [[Londen]] 'n pak van 'n verskeidenheid moderne Britse kunstenaars soos Maggie Hambling en David Hockney laat maak met die naam "The Deck of Cards".<ref name="christies">{{cite web |title=Leading the pack: A card-size survey of modern and contemporary Indian art |url=https://www.christies.com/features/The-British-Councils-Taash-ke-Patte-8330-1.aspx |publisher=Christie's |access-date=28 July 2019 |date=19 May 2017}}</ref> 40 jaar later, in 2016, het die British Council 'n pak kaarte met die naam "Taash ke Patte" laat maak met Indiese kunstenaars.<ref name="christies"/><ref name="ie-chattopadhyay">{{cite web |last1=Chattopadhyay |first1=Pallavi |title=Check Mate: For the love of playing cards |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/the-deck-of-cards-taash-ke-patte-exhibition-2799433/ |publisher=The Indian Express |access-date=1 August 2019 |date=14 Mei 2016}}</ref> ==Sien ook== *[[Franse speelkaarte]] *[[Tarotkaart]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Speelkaarte| ]] bamo6zjlmjl8jczalcuynrw6ssygaiz 0 30931 2900698 2900512 2026-05-02T16:03:50Z BurgertB 2401 2900698 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Josef Stalin | beeld = CroppedStalin1943.jpg | beeldonderskrif = Stalin in 1943 | orde = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie | termynaanvang = [[3 April]] [[1922]] | termyneinde = [[5 Maart]] [[1953]] | vise = | voorganger = Amp geskep | opvolger = [[Georgi Malenkof]] | geboortedatum = [[18 Desember]] [[1878]] | geboorteplek = [[Gori]], [[Georgië]] | sterftedatum = [[5 Maart]] [[1953]] | sterfteplek = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFS]], [[Sowjetunie]] | party = [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] | orde2 = Eerste Minister van die Sowjetunie | termynaanvang2 = [[6 Mei]] [[1941]] | termyneinde2 = [[5 Maart]] [[1953]] | vise2 = | voorganger2 = [[Wjatsjeslaf Molotof]] | opvolger2 = [[Georgi Malenkof]] | orde3 = Volkskommissaris van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang3 = [[19 Julie]] [[1941]] | termyneinde3 = [[25 Februarie]] [[1946]] | vise3 = | eersteminister3 = Hyself | voorganger3 = [[Semjon Timosjenko]] | opvolger3 = Homself <small>(as Minister van Verdediging)</small> | orde4 = Minister van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang4 = [[25 Februarie]] [[1946]] | termyneinde4 = [[3 Maart]] [[1947]] | eersteminister4 = Hyself | voorganger4 = Homself | opvolger4 = [[Nikolai Boelganin]] | orde5 = Voorsitter van die Staats-<br />verdedigingskommissie | termynaanvang5 = [[1941]] | termyneinde5 = [[1945]] | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Volkskommissaris van Nasionaliteite | termynaanvang6 = [[1917]] | termyneinde6 = [[1923]] | vise6 = | voorganger6 = [[Wladimir Lenin]] | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = Geen (ateïs) | toekennings = {{Held van die Sowjetunie}} {{Held van die Sowjetunie}} | handtekening = Stalin Signature.svg }} '''Josef Wissarionowitsj Stalin''' ([[Georgies]]: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი; [[Russies]]: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин; 18 Desember 1878 - 5 Maart 1953), gebore as Joseb Djoegasjwili (იოსებ ჯუღაშვილი), was van 1922 tot met sy dood in 1953 die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee. Tydens hierdie tydperk het hy 'n staatsbestel gevestig waarna deesdae verwys word as Stalinisme. As een van verskeie sekretarisse van die sentrale komitee was Stalin se amptelike posisie aanvanklik beperk, maar hy het geleidelik sy mag gekonsolideer en die [[de facto]]-leier van die party en [[diktator]] van die [[Sowjetunie]] geword.<ref>Bullock, bl. 548, "both dictators". : Ulam, bl. xiv, "the dictator not only deprived". : Davies, Harris, bl. 108, "Stalin as dictator". : Mawdsley, bl. 1, "effectively a dictator". : Overy, bl. 17, "and, later, as dictator"</ref> Stalin het 'n staatsbeheerde ekonomie in die Sowjetunie gevestig en vinnige industrialisasie afgedwing op 'n grootliks landelike bevolking. Tegelykertyd is die kollektivering van die landbousektor geforseer. Terwyl die Sowjetunie in 'n kort tydjie omgeskakel is van 'n landelike ekonomie tot 'n groot nywerheidsmag, het miljoene mense gesterf weens hongersnood en armoede wat gevolg het op ernstige ekonomiese omverwerping en die Kommunistiese Party se beleid. Teen die einde van die 1930's het Stalin ook die [[Groot Suiwering]] van stapel gestuur, wat 'n groot veldtog van verdrukking was. Miljoene mense wat daarvan verdink is dat hulle 'n bedreiging vir die party ingehou het, is om die lewe gebring of na [[Goelag]]-arbeiderskampe in verafgeleë gebiede van [[Siberië]] of Sentraal-Asië gestuur. 'n Aantal etniese groepe in Rusland is ook onderwerp aan gedwonge hervestiging.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = Oxford University Press | date = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> Tydens Stalin se heerskappy het die Sowjetunie 'n deurslaggewende rol gespeel om Nazi-Duitsland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–1945) te verslaan. Anders as sy teenspeler Adolf Hitler het Stalin nouliks ingemeng by militêre besluite en oorlogvoering grootliks oorgelaat aan sy ervare generaals – onder wie Rusland se berugte en gevreesde Generaal Winter met sy ysige koue en swaar sneeuvalle gedurende die wintermaande en modderlandskappe in die lente wat vyandelike militêre bewegings belemmer of tot stilstand dwing. Onder Stalin se leierskap het die Sowjetunie een van net twee groot [[supermoondheid|supermoondhede]] in die na-oorlogse tydperk geword, 'n status wat die Sowjetunie vir bykans vier dekades na sy dood sou behou tot met die ontbinding van die Sowjetunie in 1990. == Inleiding == [[Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|duimnael|links|Josef Stalin en [[Mao Zedong]] op 'n [[posseël]] van die [[Volksrepubliek China]] in 1950]] Stalin is op 18 Desember 1878<ref>Al die bronne rondom Stalin se geboortedatum is nie heeltemal konsekwent nie dus bestaan daar twyfel oor die presiese datum, daar is egter 'n inskrywing in die rekords van die Uspensky Kerk in Gori, [[Georgië]] wat 'n Iosif Dzhugashvili aangee as gebore op 18 Desember 1878. Hierdie geboortedatum is ook op sy Skoolverlatingsertifikaat aangedui, in sy polisie-lêer tydens die Tsaar se bewind, ook in 'n arrestasie rekord van 18 April 1902 wat sy ouderdom as 23 jaar aangee en al die ander voor-rewolusionêre dokumente. Stalin het ook 18 Desember 1878 in 'n curriculum vitae aangedui as sy geboortedatum in 1921 in sy eie handskrif. Na sy oorname in 1922 is die datum egter verander na [[21 Desember]] [[1879]] en dit was dan ook die datum waarop sy geboortedag in die [[Sowjetunie]] gevier is.</ref> in [[Georgië]] gebore as '''Ioseb Dzjoegasjwili''' ([[Georgies]]: იოსებ ჯუღაშვილი), maar was beter bekend onder die selfaangenome naam Josef Stalin (Stalin beteken "man van staal"<ref>Halfin, Igal. Terror in My Soul: Communist autobiographies on trial, bl. 15.[http://books.google.com/books?id=TVOBqYG86EIC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=stalin+%22made+of+steel%22&source=web&ots=NLvm3AZVkm&sig=6HLmXFraE4Ql3-UsU-oTlNsTKrk]</ref>). Stalin het in 1922 die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword. Na die dood van [[Lenin|Wladimir Lenin]] in 1924 was hy in 'n magstryd met [[Leon Trotsky]] gewikkel, wat hy gewen het. Trotsky is uit die party geskors en uit die Sowjetunie verban. In die 1930's het Stalin 'n suiwering van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie van stapel gestuur wat later as die [[Groot Suiwering]] bekend gestaan het. Dit was 'n veldtog van politiese verdrukking, vervolging en teregstelling sonder gelyke wat sy hoogtepunt in 1937 bereik het. Stalin se heerskappy het 'n langdurige impak gehad op die Sowjetunie tot met die ineenstorting daarvan in 1991. Hy het beweer dat sy beleid op [[Marxisme]] en [[Leninisme]] geskoei was. Tans word daar algemeen na sy politiese en ekonomiese stelsel as [[Stalinisme]] verwys. [[Maoiste]] en ander groepe beweer dat hy die laaste ware sosialistiese leier in die geskiedenis van die Sowjetunie was. Stalin het die sogenaamde [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] van die 1920's in 1928 vervang met sy [[vyfjaarplan]]ne en omstreeks dieselfde tyd met [[gemeenskapsboerdery]]e. Die Sowjetunie is teen die einde van die 1930's omgeskakel van 'n grootliks landelike gemeenskap tot 'n groot nywerheidsmag.<ref name="RedTsar">Simon Sebag Montefiore. ''Stalin: The Court of the Red Tsar'', Knopf, 2004 ({{ISBN|1-4000-4230-5}}).</ref><ref>''Russia's War: A History of the Soviet Effort: 1941–1945'', {{ISBN|0-14-027169-4}}.</ref><ref>Richard Overy, ''The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia'', {{ISBN|0-393-02030-4}}.</ref> Beslaglegging op [[graan]] en ander voedsel deur Sowjet-owerhede op sy bevel het bygedra tot 'n hongersnood tussen 1932 en 1934. Veral in die belangrikste landboustreke van die Sowjetunie, die [[Oekraïne]], [[Kazachstan]] en die noordelike [[Kaukasus]], het dit gelei tot die dood van miljoene mense. Baie plattelandse boere wat die gedwonge kollektivisme en beslaglegging op graan teengestaan het, is onderdruk, veral die welvarendes wat as "[[koelak]]ke" bekend gestaan het.<ref>http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510144725/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html |date=10 Mei 2008 }} [[The Black Book of Communism]]</ref> Die hewigste aanvalle van die Nazi's in Duitsland was op die Sowjetunie gemik (sowat 75% van die [[Wehrmacht]] se magte) en dus kan die Sowjetunie onder Stalin se bydrae tot die oorwinning oor Nazi-Duitsland in die [[Tweede Wêreldoorlog]] as deurslaggewend beskou word (in die Sowjetunie het die oorlog as die Groot Patriotiese Oorlog bekend gestaan). Na die oorlog het Stalin die Sowjetunie as een van die twee [[supermoondheid|supermoondhede]] gevestig, 'n status wat die Sowjetunie gehandhaaf het vir bykans vier dekades na sy dood in 1953. Stalin het tydens sy heerskappy, versterk deur 'n [[persoonlikheidskultus]], verskeie werklike en denkbeeldige vyande beveg deur sy sekuriteitsorgane, soos onder andere die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]] (die voorloper van die [[KGB]]). Miljoene mense het omgekom deur [[hongersnood]], menseslagtings en gedwonge verskuiwings asook in die [[Goelag]]. [[Nikita Chroesjtsjof]], Stalin se opvolger, het Stalin se heerskappy en sy persoonlikheidskultus in 1956 verwerp en 'n proses van destalinisasie van stapel gestuur wat deels gelei het tot die skeuring in die verhouding van die Sowjetunie met China. == Jeugjare == [[Lêer:Stalin 1902.jpg|duimnael|links|upright|Josef Stalin in 1902]] [[Lêer:Stalin's Mug Shot.jpg|duimnael|links|upright|Die polisierekord van "I.W. Stalin" van die geheime polisie in Sint Petersburg uit 1911.<ref name="Young Stalin">Simon Sebag Montefiore. Young Stalin. 2007. {{ISBN|978-0-297-85068-7}}</ref>]] Stalin is gebore as die seun van Wissarion Dzjoegasjwili en Ekaterina Geladze. Sy moeder was 'n gebore lyfeiene. Sy vader was 'n skoenmaker wat sy eie winkel besit het. Stalin was hulle derde kind; hul twee oudste seuns het albei vroeg gesterf.<ref>http://books.guardian.co.uk/poetry/features/0,,2083062,00.html</ref><ref>http://www.newcriterion.com/articles.cfm/birth-of-a-despot-3654</ref> Aanvanklik het die Dzjoegasjwili's 'n gelukkige en vooruitstrewende bestaan gevoer, maar Stalin se pa het 'n alkoholis geword,<ref>Ludwig, Arnold M., ''King of the Mountain: The Nature of Political Leadership'', University Press of Kentucky, 2002, {{ISBN|0-8131-9068-1}} bl. 152</ref> wat geleidelik daartoe gelei het dat sy besigheid misluk het en dat hy toenemend gewelddadig opgetree het teenoor sy vrou en kind. Soos hulle geldelike toestand versleg het, moes Stalin se gesin noodgedwonge gereeld rondtrek; ten minste nege keer in Stalin se eerste tien lewensjare.<ref name="Young Stalin"/> Die dorp waar Stalin grootgeword het, was 'n gewelddadige, wettelose plek. Daar was slegs 'n klein polisiemag en 'n kultuur van geweld wat bende-oorloë en georganiseerde straatgevegte ingesluit het. Daar is ook op 'n gereelde grondslag stoeigevegkompetisies gereël. Stalin het as kind ook aan die straatgevegte deelgeneem en was nie bang om teenstanders aan te durf wat baie sterker as hyself was nie. Hy is dan ook dikwels ernstig beseer in sulke gevegte.<ref name="Young Stalin" /> Op sewejarige ouderdom het Stalin [[pokke]] gekry en is sy gesig lelik geskend deur die siekte. Hy het later sy foto's laat dokter om die merke minder opsigtelik te maak. Sy moedertaal was Georgies. Hy het eers op agt- of negejarige ouderdom Russies leer praat en het altyd 'n sterk Georgiese aksent gehad. Op die ouderdom van 10 het Stalin aan die Gori-kerkskool begin skoolgaan. Sy skoolmaats was meestal seuns van welvarende priesters, amptenare en handelaars. Hy en sy maats het meestal Georgies gepraat, maar hulle is in die skool gedwing om Russies te praat ('n beleid van tsaar [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]). Stalin was egter 'n skrander leerling en het hoë punte in al sy vakke behaal. Hy het in die koor gesing en is selfs soms gehuur om op troues te sing. Hy het ook gedigte geskryf en was later jare bekend vir sy vaardigheid in dié verband.<ref name="Young Stalin" /> Kort na hy die skool verlaat het, het Stalin die skrywes van [[Wladimir Lenin]] ontdek en besluit om 'n [[Marxisme|Marxistiese]] rewolusionêr te word en het hy uiteindelik in 1903 by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Nadat die [[Ochranka]] (die Tsaar se geheime polisie) hom geteiken het oor sy aktiwiteite het hy voltyds 'n rewolusionêr en misdadiger geword. Hy het een van die [[Bolsjewis]]te se belangrikste aktiviste in die Kaukasus geword, waar hy paramilitêre magte georganiseer het, stakings gereël het, propaganda versprei het en geld versamel het deur banke te beroof, mense vir lospryse ontvoer het en deur mense af te pers. In die somer van 1906 is Stalin met Ekaterina Swanidze getroud wat later geboorte geskenk het aan sy eerste kind, Jakof. Stalin het tydelik uit die Kommunistiese Party bedank oor hulle 'n verbod op bankrowe gehad het, waarna hy betrokke was by 'n reuse roof op 'n bank wat gelei het tot die dood van 40 mense. Hy het hierna na [[Bakoe]] gevlug waar Ekaterina aan tifus oorlede is. In Baku het Stalin Moslem [[Aserbeidjan|Aseri's]] en [[Iran|Perse]] georganiseer in die uitvoer van ondermynenende aktiwiteite, insluitend moorde op baie van die [[Swart Honderd]], 'n regse groep ondersteuners van die [[tsaar]], asook ander afpersings, geldvervalsing en rooftogte. Stalin is sewe keer gevange geneem en [[Siberië]] toe gestuur, maar het buiten die laaste keer elke keer ontsnap. Na sy vrylating het hy in April 1912 'n koerant genaamd ''[[Prawda]]'' in [[Sint Petersburg]] oorgeneem. Hy het uiteindelik die naam "Stalin" aangeneem vanaf die Russiese woord vir [[staal]], wat hy gebruik het as sy skuilnaam in sy artikels. === Stalin se rol tydens die Russiese Rewolusie van 1917 === {{Hoofartikel|Russiese Rewolusie (1917)}} Na Stalin se terugkeer na [[Sint Petersburg]] van Siberië af het hy [[Wjatsjeslaf Molotof]] en [[Aleksander Sjliapnikof]] as redakteurs by ''Prawda'' uitgewerk en hulle vervang. Hy het aanvanklik [[Aleksander Kerenski]] se oorgangsregering gesteun, maar na Lenin se verkiesing tot die leierskap van die Kommunistiese Party op die party se konferensie in April [[1917]] het hy en ''Prawda'' die omverwerping van dié regering ondersteun. By dieselfde konferensie is Stalin verkies tot die Bolsjewiste se Sentrale Komitee. Nadat Lenin deelgeneem het aan 'n mislukte staatsgreep het Stalin vir Lenin bygestaan en hom gehelp om te ontsnap. Om 'n bloedbad te vermy het hy die beleërde Bolsjewiste opdrag gegee om oor te gee. Hy het Lenin na Finland gesmokkel en leierskap van die Bolsjewiste aanvaar. Nadat die Bolsjewiste-gevangenes vrygelaat is om te help met die verdediging van Sint Petersburg in Oktober 1917 het die Bolsjewiste se Sentrale Komitee gestem ten gunste van 'n opstand. Op [[7 November]] het Stalin, Lenin en die res van die Sentrale Komitee die staatsgreep teen die Kerenski-regering vanaf die [[Smolni-instituut]] gekoördineer – die sogenaamde [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]]. Kerensky het die hoofstad verlaat om die koninklike magte aan die Duitse front om hulp te vra. Teen [[8 November]] is die [[Winterpaleis]] bestorm en is Kerenski se kabinet gearresteer. == Vyfjaarplanne == Die ekonomie van die Sowjetunie is toe geheel en al onder staatsbeheer geplaas. Volgens 'n besluit van die 15e partykongres aan die einde van [[1927]] is daar begin met die opstel van vyfjaarplanne vir ekonomiese ontwikkeling. Die eerste plan het in Oktober [[1928]] in werking getree. ’n Staatskommissie van 'n paar honderd ekonome en deskundiges was verantwoordelik vir die ekonomiese beplanning vir 150 miljoen mense en die Sowjetunie het op die drempel van 'n nuwe fase in sy ontwikkeling gestaan. Stalin wou die kollektivisering van die landbou op die platteland versnel en die koelakke uitskakel. ’n Golf van terreur het die land getref: in 1932 was meer as die helfte van die boerderye gekollektiviseer, terwyl 'n paar miljoen koelakke gedeporteer is; duisende het in strafkampe gesterf. Die landbou self het aanvanklik min baat hierby gevind. Die boere se verset teen die staatsbeleid het tot enorme dalings in produksie gelei, en in die tydperk tussen [[1929]] en [[1932]] het die veestapel tot minder as die helfte gekrimp. Die uiteindelike doel van die strawwe beleid was om die hoogste moontlike opbrengs teen die laagste moontlike koste te verkry sodat die nywerheid goedkoop gevoed kon word en, waar moontlik, ook deur voedseluitvoere gefinansier kon word: industrialisering was die hoofdoel van die vyfjaarplanne. Die klem het hier geheel en al op die swaar en primêre nywerhede geval. Die verbruikersnywerheid was onder aan die voorranglys. Hidrokragsentrales, hoogoonde, trekkerfabrieke en spoor- en waterweë is in 'n snelle tempo gebou en nuwe myne is oopgestel. Nuwe nywerheidstede het letterlik uit die grond verrys, en die land is op groot skaal geëlektrifiseer. Opleiding is aan arbeiders verskaf en analfabetisme is op groot skaal beveg. Met ’n stelsel van toelaes wat naas die lae basiese lone betaal is, is daar geprobeer om arbeiders tot die uiterste aan te moedig. Die poging het geslaag: in [[1930]] het die nywerheid net 53 % van die nasionale produk gelewer, maar in 1932 het dit reeds gestyg tot meer as 70 %. Teen die einde van 1932 is bekend gemaak dat die mikpunt van die eerste vyfjaarplan reeds in 4 jaar bereik is en dat die 2e plan in 1933 in werking sou tree. Spesiale aandag is nou ook aan die ekonomiese opbou van die oostelike gebiede in [[Siberië]] gegee. Toe 'n mynwerker, ene Stachanof, in 1935 in een werkdag daarin geslaag het om sowat 100 ton erts, wat baie meer as die aanvaarde daaglikse norm was, te win, is hy in 'n nasionale veldtog as voorbeeld aan ander werkers voorgehou. Afgesien van die Stachanof-beweging het die regering die bevolking se geesdrif ook probeer aanwakker deur 'n beroep te doen op hul nasionale trots en deur die invoering van 'n leierskultus rondom Stalin. Jeugorganisasies soos die [[Jong Pioniers]] en die Komsomol moes die staat help om die jeug na sy hand groot te maak. Ook die kulturele lewe is in diens van die staat gestel: 'n positiewe moraal, herkenbare musiek, realistiese skilderkuns en die verering van die heroïek van die werkende massas is op die voorgrond geplaas. Partybyeenkomste en –kongresse is verwater tot applous vir die besluite van die groot leier, die geliefde Kameraad, die Wyse, die Vader. In [[1936]] is 'n nuwe grondwet, wat die Sowjetunie se oorgang na die Kommunisme moes aandui, aanvaar. Op die oog af was dit ’n knap stuk werk, maar in werklikheid was dit niks anders as 'n fasade nie. Grondbesit was onderhewig aan die staatsbelang, terwyl misdade teen die staat so wyd omskryf is dat die streng strawwe wat daarvoor neergelê is, maklik opgelê kon word. Die werklike wet is deur Stalin, die Kommunistiese Party en die GPOe (staatsdireksie vir politieke sake) neergelê. Die GPOe het later die Tsjeka geword, en is in 1934 herdoop tot die MKVD (volkskommissariaat vir binnelandse sake). In [[1946]] is die naam na MGB (ministerie vir staatsveiligheid) verander en in 1953 na [[KGB]] (komitee vir staatsveiligheid). Die geheime polisie het "verdagtes" voor die voet in hegtenis geneem en die skuld vir tekorte in die beplanning en ander teenslae is keer op keer op beproefde sondebokke soos saboteurs, koelakke, Mensjewiste en Trotskiste gepak. == Die suiwerings == Op [[1 Desember]] [[1934]] is die Leningradse partysekretaris, [[Sergei Kirof|Sergej Kirof]], doodgeskiet in 'n sluipmoordaanval wat waarskynlik met Stalin se medewete plaasgevind het. Dit het 'n nuwe golf van terreur meegebring wat die lewens van miljoene Sowjetburgers geëis het (volgens sommige ramings het die Stalin-regime die lewens van 20 miljoen mense geëis). In 'n reeks skynverhore is 'n aantal leiersfigure uit die 1917-revolusie, onder andere Kamenjef, Zinowjef, Boecharin en Rykof, ter dood veroordeel. Ander is tot selfmoord gedryf. Ook die leër was nie teen die aanslag van Stalin se polisie bestand nie: reeds in [[1937]] is maarskalk [[Michail Toechatsjewksi|Michail Mikolajewitsj Toechatsjewksi]] (1893–1937) na ’n verhoor agter geslote deure saam met 8 generaals ter dood veroordeel. Dieselfde lot het talle ander generaals en hoë offisiere van die [[Rooi Leër]] te beurt geval. Uiteindelik het die leiers van Stalin se terreurveldtog, Henrich [[Grigorjewitsj Jagoda]] (1891–1938) en [[Nikolai Jezjof|Nikolai lwanowitsj Jezjof]] (1895–1940?), ook slagoffers van die terreur geword. Met die aanstelling van [[Lawrenti Beria|Lawrenti Pawlowitsj Beria]] (1899–1953) as hulle plaasvervanger het daar 'n mate van versagting ingetree. Kort voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was die geïndustrialiseerde Sowjetstaat volkome "eensgesind". Stalin se posisie was onaantasbaar en die party was gesuiwer van sy ou idealistiese elemente en gelaai met tegnokrate en opportunistiese magsbestuurders. By die partykongres in 1939 kon Stalin aankondig dat die suiweringsproses afgehandel was. == Die groot patriotiese oorlog == Voor Stalin aan die bewind gekom het, was die Sowjetunie se buitelandse beleid nie baie ideologies van aard nie. Daar is nie soseer na wêreldrevolusie gestreef nie, maar eerder na die normalisering van buitelandse betrekkinge. Stalin se beleid van "sosialisme in een land", en die feit dat die Sowjetunie sy invloed in [[China]] kwyt was na die magsgreep deur [[Chiang Kai-shek|Tsjiang Kai-sjek]] in 1927, het die neiging versterk. Die ontspanningspolitiek van die twintigerjare is deur die Sowjetunie gesteun. Moskou het die betekenis van die opkomende [[Fascisme]] aanvanklik sterk onderskat. Die Duitse [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] het in opdrag van die Komintern (die Sowjetliggaam wat die bande met die Kommunistiese beweging buite die Sowjetunie in stand gehou en die beleid bepaal het) niks gedoen om die Weimarrepubliek te verdedig nie. Toe Hitler aan die bewind kom en onmiddellik die Kommuniste onderdruk, het die Sowjetregering sy beleid verander. In 1934 het die Sowjetunie lid van die Volkebond geword. Die Russiese minister van buitelandse sake, [[Maksimowitsj Litwinof]] (1876–1951), het steun probeer werf vir 'n stelsel van kollektiewe beveiliging. Die Kornintern het hom beywer vir die vorming van anti-Fascistiese "volksfrontregerings" saam met Sosiaal-Demokrate (laasgenoemde is nog kort tevore as verraaiers van die arbeidersklas voorgehou). Die Sowjetunie se betrokkenheid by die Spaanse Burgeroorlog en die suiwerings binnelands het nie veel bygedra om die heersende wantroue teenoor die Sowjetunie uit die weg te ruim nie. Die feit dat [[Frankryk]] en [[Brittanje]] nie baie gretig was om saam met Stalin 'n front teen Duitsland te vorm nie, het by Stalin die indruk gewek dat die Weste Hitler se aggressie na die Ooste sou herlei: Litwinof, wat hom vir [[kollektiewe veiligheid]] beywer het, is deur [[Wjatsjeslaf Zoedof|Wjatsjeslaf]] Michailowitsj Molotof vervang en in Augustus [[1939]] het hy 'n nie-aanvalsverdrag met Duitsland gesluit. Die sogenaamde Molotof-Ribbentropverdrag was veral belangrik vanweë die geheime ooreenkomste ingevolge waarvan die Duitsers verskeie gebiede in die Ooste in die Sowjetunie se hande gelaat het. Na [[Adolf Hitler|Hitler]] se aanval op [[Pole]], wat die begin van die Tweede Wêreldoorlog was, het Russiese soldate op [[17 September]] [[1939]] Oos-Pole, [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] binnegeval. [[Finland]] het hom verset en op 30 November 1939 het die [[Rooi Leër]] die land aangeval. Die Finne het hulle egter sterk verset, en ingevolge die vrede wat uiteindelik in Maart 1940 gesluit is, het die Russe hulle neergelê by net 'n klein bebiedsuitbreiding. In die somer van 1940 is die sowjetisering van die Oosseestate deurgevoer. Die state is omgeskep in sowjetrepublieke wat gevra het dat hulle in die Sowjetunie opgeneem moes word. In Junie [[1940]] is [[Roemenië]] gedwing om [[Bessarabië]] af te staan. Die samewerking met Hitler was egter allermins 'n waarborg vir vrede: op [[22 Junie]] [[1941]] het Duitse troepe die Sowjetunie binnegeval. Aanvanklik was daar min verset, aangesien Stalin geweier het om die grensverdediging te versterk sodat Hitler nie verder uitgetart sou word nie. Na die aanvanklike verwarring het Stalin egter die leiding in die "groot vaderlandse oorlog" op hom geneem, nie alleen as partyleier nie, maar ook as regeringsleier en volkskommissaris vir verdediging. Bevolkingsgroepe aan wie se lojaliteit Stalin getwyfel het, soos die Wolga-Duitsers en die Krim-Tartare, is nie by die stryd betrek nie. Toe die Duitse inval in die Sowjetunie misluk, was die lot van die Duitse heerskappy in [[Wes-Europa]] ook verseël. Die geweldige prestasie het groot offers van die Sowjetunie geëis: meer as 20 miljoen mense het gesneuwel, terwyl daar na die oorlog 25 miljoen dakloses was. ’n Groot deel van die nywerheid en die landbougebied was ook verwoes. Aan die ander kant het die Sowjetunie se invloed en aansien geweldig toegeneem. In die onderhandeling by die konferensies in [[Teheran]], [[Jalta]] en [[Potsdam]] was "Uncle Joe", soos die pers Stalin genoem het (blykbaar was dit president Franklin D. Roosevelt wat na Stalin dikwels verwys het as "good old Uncle Joe"<ref>Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives''. New York, NY: Anchor Books/Knopf Doubleday Publishing 1997, bl. 4</ref>), net so 'n belangrike onderhandelaar soos [[Winston Churchill|Churchill]] en Roosevelt. Die Westerse lande het egter nie ag geslaan op die Russiese behoefte aan 'n veilige grens sodat hy nie deur verdere aanvalle uit [[Duitsland]] in gevaar gestel sou kon word nie. Aan die ander kant kon die Westerse leiers, wat vas gestaan het by ’n parlementêre vorm van demokrasie, nooit Stalin se behoefte aan veiligheid geheel en al bevredig nie aangesien dit op volslae onderworpenheid aan hom sou neerkom. == Ná 1945 == [[Lêer:Stalin's casket on howitzer carriage draught by horses.jpg|duimnael|Stalin se begrafnis op 9 Maart 1953 in Moskou]] Na die Tweede Wêreldoorlog kon die Sowjetunie met sy "bevrydingsbesettingsleërs" 'n beslissende invloed op die politieke ontwikkelinge in die Oos-Europese state uitoefen. In 1946 het Churchill die term Ystergordyn die eerste keer gebruik om die Russiese invloedsfeer aan te dui. Die ontploffing van die eerste Russiese atoombom en die feit dat Kommuniste in [[1949]] in [[China]] aan die bewind gekom het, het die Weste verder oortuig dat hy hom teen Moskou se strewe na wêreldmag moes verset. In [[1948]] het daar 'n breuk tussen die [[Sowjetunie]] en [[Joego-Slawië]] onder maarskalk [[Tito]] ontstaan. Dit het daartoe gelei dat Stalin die Russiese greep op die ander Oos-Europese lande binne sy invloedsfeer verstewig het. Die sogenoemde Titoïste-verhore in [[Hongarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]] in die jare van [[1950]] tot [[1952]] was 'n herhaling van die skynverhore van die dertigerjare. Nasionalisties-gesinde Kommuniste is uit hul poste ontslaan en deur Staliniste vervang. In [[1947]] al het die Kornintern in die vorm van die Kominform herleef. [[Lêer:AMO ZIL zis-115 Stalin.JPG|duimnael|links|Stalin se gepantserde voertuig, 'n ZIL ZiS-115 van 1951]] Dit is tot stand gebring in reaksie op die [[Marshall-plan]], waarmee die [[VSA]] na die oorlog ekonomiese hulp aan Wes Europese state verleen het. Selfs vir Stalin se getrouste medewerkers was die laaste jare van sy bewind 'n onsekere tyd. Voordat hy egter sover kon kom om die bestuur van die party weer eens te suiwer, is hy op [[5 Maart]] [[1953]] dood weens breinbloeding. Stalin se lyk is opgebaar sodat die publiek enkele dae lank afskeid kon neem van die Sowjetleier. Die openbare rouproses het soms histeriese afmetings aangeneem. Op die laaste dag, waarop Stalin openbaar opgebaar gelê het, is honderde Moskouers dood in 'n massapaniek. Die anti-Semitiese veldtog wat Stalin sedert 1949 beplan het en waarmee daar kort voor sy dood begin is, is na sy dood gestaak. Beria, die gevreesde leier van die geheime polisie, is in hegtenis geneem en tereggestel, en die verheerliking van persone is ook op die agtergrond geskuif. Die nuwe regeringsleier, Georgi Maximilianowitsj Malenkof ([[1901]]−[[1988]]), het hom meer toegespits op die uitbreiding van die konsumpsie en verbruiksgoederebedryf. Op die 20e partykongres in [[1956]] het [[Nikita Chroesjtsjof]] hom in ’n "geheime" toespraak teen Stalin se misbruik van mag uitgespreek. Hiermee het 'n tydperk van destalinisasie aangebreek. In [[1961]] is Stalin se lyk, wat aanvanklik langs dié van Lenin in die mausoleum op die [[Rooiplein|Rooi Plein]] gelê het, verwyder, maar daarmee was die spore wat Stalin se skrikbewind binne en buite die Sowjetunie gelaat het, nog lank nie uitgewis nie. Sy invloed in [[Oos-Europa]] en op die ontwikkeling van internasionale betrekkinge na die [[Tweede Wêreldoorlog]] kan nie onderskat word nie. Hy was nie ’n kommunistiese ideoloog nie, maar 'n magspolitikus wat niks of niemand ontsien het nie. Sy teoretiese geskrifte was nie van enige wesenlike belang nie. Oor die kolossale totalitêre magsapparaat wat hy in die [[USSR]] agtergelaat het, bestaan daar groot misnoeë. Dit het hom egter een van die hooffigure van sy tyd en een van die belangrikste, hoewel nie die inspirerendste nie, leiers in die Russiese geskiedenis gemaak. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 156 – 159 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Joseph Stalin}} {{en-vertaal|Joseph Stalin}} {{Leiers SuRu}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalin, Josef}} [[Kategorie:Russe in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese politici]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Ateïste]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Maarskalke]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Josef Stalin| ]] tjp0knh04dqzu7ee4tzyhmc5ivkd02w 2900699 2900698 2026-05-02T16:06:39Z BurgertB 2401 2900699 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Josef Stalin | beeld = CroppedStalin1943.jpg | beeldonderskrif = Stalin in 1943 | orde = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie | termynaanvang = [[3 April]] [[1922]] | termyneinde = [[5 Maart]] [[1953]] | vise = | voorganger = Amp geskep | opvolger = [[Georgi Malenkof]] | geboortedatum = [[18 Desember]] [[1878]] | geboorteplek = [[Gori]], [[Georgië]] | sterftedatum = [[5 Maart]] [[1953]] | sterfteplek = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFS]], [[Sowjetunie]] | party = [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] | orde2 = Eerste Minister van die Sowjetunie | termynaanvang2 = [[6 Mei]] [[1941]] | termyneinde2 = [[5 Maart]] [[1953]] | vise2 = | voorganger2 = [[Wjatsjeslaf Molotof]] | opvolger2 = [[Georgi Malenkof]] | orde3 = Volkskommissaris van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang3 = [[19 Julie]] [[1941]] | termyneinde3 = [[25 Februarie]] [[1946]] | vise3 = | eersteminister3 = Hyself | voorganger3 = [[Semjon Timosjenko]] | opvolger3 = Homself <small>(as Minister van Verdediging)</small> | orde4 = Minister van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang4 = [[25 Februarie]] [[1946]] | termyneinde4 = [[3 Maart]] [[1947]] | eersteminister4 = Hyself | voorganger4 = Homself | opvolger4 = [[Nikolai Boelganin]] | orde5 = Voorsitter van die Staats-<br />verdedigingskommissie | termynaanvang5 = [[1941]] | termyneinde5 = [[1945]] | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Volkskommissaris van Nasionaliteite | termynaanvang6 = [[1917]] | termyneinde6 = [[1923]] | vise6 = | voorganger6 = [[Wladimir Lenin]] | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = Geen (ateïs) | toekennings = {{Held van die Sowjetunie}} {{Held van die Sowjetunie}} | handtekening = Stalin Signature.svg }} '''Josef Wissarionowitsj Stalin''' ([[Georgies]]: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი; [[Russies]]: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин; 18 Desember 1878 - 5 Maart 1953), in [[Georgië]] gebore as Ioseb Djoegasjwili (იოსებ ჯუღაშვილი), was van 1922 tot met sy dood in 1953 die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee. Tydens hierdie tydperk het hy 'n staatsbestel gevestig waarna deesdae verwys word as Stalinisme. As een van verskeie sekretarisse van die sentrale komitee was Stalin se amptelike posisie aanvanklik beperk, maar hy het geleidelik sy mag gekonsolideer en die [[de facto]]-leier van die party en [[diktator]] van die [[Sowjetunie]] geword.<ref>Bullock, bl. 548, "both dictators". : Ulam, bl. xiv, "the dictator not only deprived". : Davies, Harris, bl. 108, "Stalin as dictator". : Mawdsley, bl. 1, "effectively a dictator". : Overy, bl. 17, "and, later, as dictator"</ref> Stalin het 'n staatsbeheerde ekonomie in die Sowjetunie gevestig en vinnige industrialisasie afgedwing op 'n grootliks landelike bevolking. Tegelykertyd is die kollektivering van die landbousektor geforseer. Terwyl die Sowjetunie in 'n kort tydjie omgeskakel is van 'n landelike ekonomie tot 'n groot nywerheidsmag, het miljoene mense gesterf weens hongersnood en armoede wat gevolg het op ernstige ekonomiese omverwerping en die Kommunistiese Party se beleid. Teen die einde van die 1930's het Stalin ook die [[Groot Suiwering]] van stapel gestuur, wat 'n groot veldtog van verdrukking was. Miljoene mense wat daarvan verdink is dat hulle 'n bedreiging vir die party ingehou het, is om die lewe gebring of na [[Goelag]]-arbeiderskampe in verafgeleë gebiede van [[Siberië]] of Sentraal-Asië gestuur. 'n Aantal etniese groepe in Rusland is ook onderwerp aan gedwonge hervestiging.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = Oxford University Press | date = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> Tydens Stalin se heerskappy het die Sowjetunie 'n deurslaggewende rol gespeel om Nazi-Duitsland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–1945) te verslaan. Anders as sy teenspeler Adolf Hitler het Stalin nouliks ingemeng by militêre besluite en oorlogvoering grootliks oorgelaat aan sy ervare generaals – onder wie Rusland se berugte en gevreesde Generaal Winter met sy ysige koue en swaar sneeuvalle gedurende die wintermaande en modderlandskappe in die lente wat vyandelike militêre bewegings belemmer of tot stilstand dwing. Onder Stalin se leierskap het die Sowjetunie een van net twee groot [[supermoondheid|supermoondhede]] in die na-oorlogse tydperk geword, 'n status wat die Sowjetunie vir bykans vier dekades na sy dood sou behou tot met die ontbinding van die Sowjetunie in 1990. == Inleiding == [[Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|duimnael|links|Josef Stalin en [[Mao Zedong]] op 'n [[posseël]] van die [[Volksrepubliek China]] in 1950]] Stalin is op 18 Desember 1878<ref>Al die bronne rondom Stalin se geboortedatum is nie heeltemal konsekwent nie dus bestaan daar twyfel oor die presiese datum, daar is egter 'n inskrywing in die rekords van die Uspensky Kerk in Gori, [[Georgië]] wat 'n Iosif Dzhugashvili aangee as gebore op 18 Desember 1878. Hierdie geboortedatum is ook op sy Skoolverlatingsertifikaat aangedui, in sy polisie-lêer tydens die Tsaar se bewind, ook in 'n arrestasie rekord van 18 April 1902 wat sy ouderdom as 23 jaar aangee en al die ander voor-rewolusionêre dokumente. Stalin het ook 18 Desember 1878 in 'n curriculum vitae aangedui as sy geboortedatum in 1921 in sy eie handskrif. Na sy oorname in 1922 is die datum egter verander na [[21 Desember]] [[1879]] en dit was dan ook die datum waarop sy geboortedag in die [[Sowjetunie]] gevier is.</ref> in [[Georgië]] gebore as '''Ioseb Dzjoegasjwili''' ([[Georgies]]: იოსებ ჯუღაშვილი), maar was beter bekend onder die selfaangenome naam Josef Stalin (Stalin beteken "man van staal"<ref>Halfin, Igal. Terror in My Soul: Communist autobiographies on trial, bl. 15.[http://books.google.com/books?id=TVOBqYG86EIC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=stalin+%22made+of+steel%22&source=web&ots=NLvm3AZVkm&sig=6HLmXFraE4Ql3-UsU-oTlNsTKrk]</ref>). Stalin het in 1922 die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword. Na die dood van [[Lenin|Wladimir Lenin]] in 1924 was hy in 'n magstryd met [[Leon Trotsky]] gewikkel, wat hy gewen het. Trotsky is uit die party geskors en uit die Sowjetunie verban. In die 1930's het Stalin 'n suiwering van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie van stapel gestuur wat later as die [[Groot Suiwering]] bekend gestaan het. Dit was 'n veldtog van politiese verdrukking, vervolging en teregstelling sonder gelyke wat sy hoogtepunt in 1937 bereik het. Stalin se heerskappy het 'n langdurige impak gehad op die Sowjetunie tot met die ineenstorting daarvan in 1991. Hy het beweer dat sy beleid op [[Marxisme]] en [[Leninisme]] geskoei was. Tans word daar algemeen na sy politiese en ekonomiese stelsel as [[Stalinisme]] verwys. [[Maoiste]] en ander groepe beweer dat hy die laaste ware sosialistiese leier in die geskiedenis van die Sowjetunie was. Stalin het die sogenaamde [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] van die 1920's in 1928 vervang met sy [[vyfjaarplan]]ne en omstreeks dieselfde tyd met [[gemeenskapsboerdery]]e. Die Sowjetunie is teen die einde van die 1930's omgeskakel van 'n grootliks landelike gemeenskap tot 'n groot nywerheidsmag.<ref name="RedTsar">Simon Sebag Montefiore. ''Stalin: The Court of the Red Tsar'', Knopf, 2004 ({{ISBN|1-4000-4230-5}}).</ref><ref>''Russia's War: A History of the Soviet Effort: 1941–1945'', {{ISBN|0-14-027169-4}}.</ref><ref>Richard Overy, ''The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia'', {{ISBN|0-393-02030-4}}.</ref> Beslaglegging op [[graan]] en ander voedsel deur Sowjet-owerhede op sy bevel het bygedra tot 'n hongersnood tussen 1932 en 1934. Veral in die belangrikste landboustreke van die Sowjetunie, die [[Oekraïne]], [[Kazachstan]] en die noordelike [[Kaukasus]], het dit gelei tot die dood van miljoene mense. Baie plattelandse boere wat die gedwonge kollektivisme en beslaglegging op graan teengestaan het, is onderdruk, veral die welvarendes wat as "[[koelak]]ke" bekend gestaan het.<ref>http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510144725/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html |date=10 Mei 2008 }} [[The Black Book of Communism]]</ref> Die hewigste aanvalle van die Nazi's in Duitsland was op die Sowjetunie gemik (sowat 75% van die [[Wehrmacht]] se magte) en dus kan die Sowjetunie onder Stalin se bydrae tot die oorwinning oor Nazi-Duitsland in die [[Tweede Wêreldoorlog]] as deurslaggewend beskou word (in die Sowjetunie het die oorlog as die Groot Patriotiese Oorlog bekend gestaan). Na die oorlog het Stalin die Sowjetunie as een van die twee [[supermoondheid|supermoondhede]] gevestig, 'n status wat die Sowjetunie gehandhaaf het vir bykans vier dekades na sy dood in 1953. Stalin het tydens sy heerskappy, versterk deur 'n [[persoonlikheidskultus]], verskeie werklike en denkbeeldige vyande beveg deur sy sekuriteitsorgane, soos onder andere die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]] (die voorloper van die [[KGB]]). Miljoene mense het omgekom deur [[hongersnood]], menseslagtings en gedwonge verskuiwings asook in die [[Goelag]]. [[Nikita Chroesjtsjof]], Stalin se opvolger, het Stalin se heerskappy en sy persoonlikheidskultus in 1956 verwerp en 'n proses van destalinisasie van stapel gestuur wat deels gelei het tot die skeuring in die verhouding van die Sowjetunie met China. == Jeugjare == [[Lêer:Stalin 1902.jpg|duimnael|links|upright|Josef Stalin in 1902]] [[Lêer:Stalin's Mug Shot.jpg|duimnael|links|upright|Die polisierekord van "I.W. Stalin" van die geheime polisie in Sint Petersburg uit 1911.<ref name="Young Stalin">Simon Sebag Montefiore. Young Stalin. 2007. {{ISBN|978-0-297-85068-7}}</ref>]] Stalin is gebore as die seun van Wissarion Dzjoegasjwili en Ekaterina Geladze. Sy moeder was 'n gebore lyfeiene. Sy vader was 'n skoenmaker wat sy eie winkel besit het. Stalin was hulle derde kind; hul twee oudste seuns het albei vroeg gesterf.<ref>http://books.guardian.co.uk/poetry/features/0,,2083062,00.html</ref><ref>http://www.newcriterion.com/articles.cfm/birth-of-a-despot-3654</ref> Aanvanklik het die Dzjoegasjwili's 'n gelukkige en vooruitstrewende bestaan gevoer, maar Stalin se pa het 'n alkoholis geword,<ref>Ludwig, Arnold M., ''King of the Mountain: The Nature of Political Leadership'', University Press of Kentucky, 2002, {{ISBN|0-8131-9068-1}} bl. 152</ref> wat geleidelik daartoe gelei het dat sy besigheid misluk het en dat hy toenemend gewelddadig opgetree het teenoor sy vrou en kind. Soos hulle geldelike toestand versleg het, moes Stalin se gesin noodgedwonge gereeld rondtrek; ten minste nege keer in Stalin se eerste tien lewensjare.<ref name="Young Stalin"/> Die dorp waar Stalin grootgeword het, was 'n gewelddadige, wettelose plek. Daar was slegs 'n klein polisiemag en 'n kultuur van geweld wat bende-oorloë en georganiseerde straatgevegte ingesluit het. Daar is ook op 'n gereelde grondslag stoeigevegkompetisies gereël. Stalin het as kind ook aan die straatgevegte deelgeneem en was nie bang om teenstanders aan te durf wat baie sterker as hyself was nie. Hy is dan ook dikwels ernstig beseer in sulke gevegte.<ref name="Young Stalin" /> Op sewejarige ouderdom het Stalin [[pokke]] gekry en is sy gesig lelik geskend deur die siekte. Hy het later sy foto's laat dokter om die merke minder opsigtelik te maak. Sy moedertaal was Georgies. Hy het eers op agt- of negejarige ouderdom Russies leer praat en het altyd 'n sterk Georgiese aksent gehad. Op die ouderdom van 10 het Stalin aan die Gori-kerkskool begin skoolgaan. Sy skoolmaats was meestal seuns van welvarende priesters, amptenare en handelaars. Hy en sy maats het meestal Georgies gepraat, maar hulle is in die skool gedwing om Russies te praat ('n beleid van tsaar [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]). Stalin was egter 'n skrander leerling en het hoë punte in al sy vakke behaal. Hy het in die koor gesing en is selfs soms gehuur om op troues te sing. Hy het ook gedigte geskryf en was later jare bekend vir sy vaardigheid in dié verband.<ref name="Young Stalin" /> Kort na hy die skool verlaat het, het Stalin die skrywes van [[Wladimir Lenin]] ontdek en besluit om 'n [[Marxisme|Marxistiese]] rewolusionêr te word en het hy uiteindelik in 1903 by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Nadat die [[Ochranka]] (die Tsaar se geheime polisie) hom geteiken het oor sy aktiwiteite het hy voltyds 'n rewolusionêr en misdadiger geword. Hy het een van die [[Bolsjewis]]te se belangrikste aktiviste in die Kaukasus geword, waar hy paramilitêre magte georganiseer het, stakings gereël het, propaganda versprei het en geld versamel het deur banke te beroof, mense vir lospryse ontvoer het en deur mense af te pers. In die somer van 1906 is Stalin met Ekaterina Swanidze getroud wat later geboorte geskenk het aan sy eerste kind, Jakof. Stalin het tydelik uit die Kommunistiese Party bedank oor hulle 'n verbod op bankrowe gehad het, waarna hy betrokke was by 'n reuse roof op 'n bank wat gelei het tot die dood van 40 mense. Hy het hierna na [[Bakoe]] gevlug waar Ekaterina aan tifus oorlede is. In Baku het Stalin Moslem [[Aserbeidjan|Aseri's]] en [[Iran|Perse]] georganiseer in die uitvoer van ondermynenende aktiwiteite, insluitend moorde op baie van die [[Swart Honderd]], 'n regse groep ondersteuners van die [[tsaar]], asook ander afpersings, geldvervalsing en rooftogte. Stalin is sewe keer gevange geneem en [[Siberië]] toe gestuur, maar het buiten die laaste keer elke keer ontsnap. Na sy vrylating het hy in April 1912 'n koerant genaamd ''[[Prawda]]'' in [[Sint Petersburg]] oorgeneem. Hy het uiteindelik die naam "Stalin" aangeneem vanaf die Russiese woord vir [[staal]], wat hy gebruik het as sy skuilnaam in sy artikels. === Stalin se rol tydens die Russiese Rewolusie van 1917 === {{Hoofartikel|Russiese Rewolusie (1917)}} Na Stalin se terugkeer na [[Sint Petersburg]] van Siberië af het hy [[Wjatsjeslaf Molotof]] en [[Aleksander Sjliapnikof]] as redakteurs by ''Prawda'' uitgewerk en hulle vervang. Hy het aanvanklik [[Aleksander Kerenski]] se oorgangsregering gesteun, maar na Lenin se verkiesing tot die leierskap van die Kommunistiese Party op die party se konferensie in April [[1917]] het hy en ''Prawda'' die omverwerping van dié regering ondersteun. By dieselfde konferensie is Stalin verkies tot die Bolsjewiste se Sentrale Komitee. Nadat Lenin deelgeneem het aan 'n mislukte staatsgreep het Stalin vir Lenin bygestaan en hom gehelp om te ontsnap. Om 'n bloedbad te vermy het hy die beleërde Bolsjewiste opdrag gegee om oor te gee. Hy het Lenin na Finland gesmokkel en leierskap van die Bolsjewiste aanvaar. Nadat die Bolsjewiste-gevangenes vrygelaat is om te help met die verdediging van Sint Petersburg in Oktober 1917 het die Bolsjewiste se Sentrale Komitee gestem ten gunste van 'n opstand. Op [[7 November]] het Stalin, Lenin en die res van die Sentrale Komitee die staatsgreep teen die Kerenski-regering vanaf die [[Smolni-instituut]] gekoördineer – die sogenaamde [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]]. Kerensky het die hoofstad verlaat om die koninklike magte aan die Duitse front om hulp te vra. Teen [[8 November]] is die [[Winterpaleis]] bestorm en is Kerenski se kabinet gearresteer. == Vyfjaarplanne == Die ekonomie van die Sowjetunie is toe geheel en al onder staatsbeheer geplaas. Volgens 'n besluit van die 15e partykongres aan die einde van [[1927]] is daar begin met die opstel van vyfjaarplanne vir ekonomiese ontwikkeling. Die eerste plan het in Oktober [[1928]] in werking getree. ’n Staatskommissie van 'n paar honderd ekonome en deskundiges was verantwoordelik vir die ekonomiese beplanning vir 150 miljoen mense en die Sowjetunie het op die drempel van 'n nuwe fase in sy ontwikkeling gestaan. Stalin wou die kollektivisering van die landbou op die platteland versnel en die koelakke uitskakel. ’n Golf van terreur het die land getref: in 1932 was meer as die helfte van die boerderye gekollektiviseer, terwyl 'n paar miljoen koelakke gedeporteer is; duisende het in strafkampe gesterf. Die landbou self het aanvanklik min baat hierby gevind. Die boere se verset teen die staatsbeleid het tot enorme dalings in produksie gelei, en in die tydperk tussen [[1929]] en [[1932]] het die veestapel tot minder as die helfte gekrimp. Die uiteindelike doel van die strawwe beleid was om die hoogste moontlike opbrengs teen die laagste moontlike koste te verkry sodat die nywerheid goedkoop gevoed kon word en, waar moontlik, ook deur voedseluitvoere gefinansier kon word: industrialisering was die hoofdoel van die vyfjaarplanne. Die klem het hier geheel en al op die swaar en primêre nywerhede geval. Die verbruikersnywerheid was onder aan die voorranglys. Hidrokragsentrales, hoogoonde, trekkerfabrieke en spoor- en waterweë is in 'n snelle tempo gebou en nuwe myne is oopgestel. Nuwe nywerheidstede het letterlik uit die grond verrys, en die land is op groot skaal geëlektrifiseer. Opleiding is aan arbeiders verskaf en analfabetisme is op groot skaal beveg. Met ’n stelsel van toelaes wat naas die lae basiese lone betaal is, is daar geprobeer om arbeiders tot die uiterste aan te moedig. Die poging het geslaag: in [[1930]] het die nywerheid net 53 % van die nasionale produk gelewer, maar in 1932 het dit reeds gestyg tot meer as 70 %. Teen die einde van 1932 is bekend gemaak dat die mikpunt van die eerste vyfjaarplan reeds in 4 jaar bereik is en dat die 2e plan in 1933 in werking sou tree. Spesiale aandag is nou ook aan die ekonomiese opbou van die oostelike gebiede in [[Siberië]] gegee. Toe 'n mynwerker, ene Stachanof, in 1935 in een werkdag daarin geslaag het om sowat 100 ton erts, wat baie meer as die aanvaarde daaglikse norm was, te win, is hy in 'n nasionale veldtog as voorbeeld aan ander werkers voorgehou. Afgesien van die Stachanof-beweging het die regering die bevolking se geesdrif ook probeer aanwakker deur 'n beroep te doen op hul nasionale trots en deur die invoering van 'n leierskultus rondom Stalin. Jeugorganisasies soos die [[Jong Pioniers]] en die Komsomol moes die staat help om die jeug na sy hand groot te maak. Ook die kulturele lewe is in diens van die staat gestel: 'n positiewe moraal, herkenbare musiek, realistiese skilderkuns en die verering van die heroïek van die werkende massas is op die voorgrond geplaas. Partybyeenkomste en –kongresse is verwater tot applous vir die besluite van die groot leier, die geliefde Kameraad, die Wyse, die Vader. In [[1936]] is 'n nuwe grondwet, wat die Sowjetunie se oorgang na die Kommunisme moes aandui, aanvaar. Op die oog af was dit ’n knap stuk werk, maar in werklikheid was dit niks anders as 'n fasade nie. Grondbesit was onderhewig aan die staatsbelang, terwyl misdade teen die staat so wyd omskryf is dat die streng strawwe wat daarvoor neergelê is, maklik opgelê kon word. Die werklike wet is deur Stalin, die Kommunistiese Party en die GPOe (staatsdireksie vir politieke sake) neergelê. Die GPOe het later die Tsjeka geword, en is in 1934 herdoop tot die MKVD (volkskommissariaat vir binnelandse sake). In [[1946]] is die naam na MGB (ministerie vir staatsveiligheid) verander en in 1953 na [[KGB]] (komitee vir staatsveiligheid). Die geheime polisie het "verdagtes" voor die voet in hegtenis geneem en die skuld vir tekorte in die beplanning en ander teenslae is keer op keer op beproefde sondebokke soos saboteurs, koelakke, Mensjewiste en Trotskiste gepak. == Die suiwerings == Op [[1 Desember]] [[1934]] is die Leningradse partysekretaris, [[Sergei Kirof|Sergej Kirof]], doodgeskiet in 'n sluipmoordaanval wat waarskynlik met Stalin se medewete plaasgevind het. Dit het 'n nuwe golf van terreur meegebring wat die lewens van miljoene Sowjetburgers geëis het (volgens sommige ramings het die Stalin-regime die lewens van 20 miljoen mense geëis). In 'n reeks skynverhore is 'n aantal leiersfigure uit die 1917-revolusie, onder andere Kamenjef, Zinowjef, Boecharin en Rykof, ter dood veroordeel. Ander is tot selfmoord gedryf. Ook die leër was nie teen die aanslag van Stalin se polisie bestand nie: reeds in [[1937]] is maarskalk [[Michail Toechatsjewksi|Michail Mikolajewitsj Toechatsjewksi]] (1893–1937) na ’n verhoor agter geslote deure saam met 8 generaals ter dood veroordeel. Dieselfde lot het talle ander generaals en hoë offisiere van die [[Rooi Leër]] te beurt geval. Uiteindelik het die leiers van Stalin se terreurveldtog, Henrich [[Grigorjewitsj Jagoda]] (1891–1938) en [[Nikolai Jezjof|Nikolai lwanowitsj Jezjof]] (1895–1940?), ook slagoffers van die terreur geword. Met die aanstelling van [[Lawrenti Beria|Lawrenti Pawlowitsj Beria]] (1899–1953) as hulle plaasvervanger het daar 'n mate van versagting ingetree. Kort voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was die geïndustrialiseerde Sowjetstaat volkome "eensgesind". Stalin se posisie was onaantasbaar en die party was gesuiwer van sy ou idealistiese elemente en gelaai met tegnokrate en opportunistiese magsbestuurders. By die partykongres in 1939 kon Stalin aankondig dat die suiweringsproses afgehandel was. == Die groot patriotiese oorlog == Voor Stalin aan die bewind gekom het, was die Sowjetunie se buitelandse beleid nie baie ideologies van aard nie. Daar is nie soseer na wêreldrevolusie gestreef nie, maar eerder na die normalisering van buitelandse betrekkinge. Stalin se beleid van "sosialisme in een land", en die feit dat die Sowjetunie sy invloed in [[China]] kwyt was na die magsgreep deur [[Chiang Kai-shek|Tsjiang Kai-sjek]] in 1927, het die neiging versterk. Die ontspanningspolitiek van die twintigerjare is deur die Sowjetunie gesteun. Moskou het die betekenis van die opkomende [[Fascisme]] aanvanklik sterk onderskat. Die Duitse [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] het in opdrag van die Komintern (die Sowjetliggaam wat die bande met die Kommunistiese beweging buite die Sowjetunie in stand gehou en die beleid bepaal het) niks gedoen om die Weimarrepubliek te verdedig nie. Toe Hitler aan die bewind kom en onmiddellik die Kommuniste onderdruk, het die Sowjetregering sy beleid verander. In 1934 het die Sowjetunie lid van die Volkebond geword. Die Russiese minister van buitelandse sake, [[Maksimowitsj Litwinof]] (1876–1951), het steun probeer werf vir 'n stelsel van kollektiewe beveiliging. Die Kornintern het hom beywer vir die vorming van anti-Fascistiese "volksfrontregerings" saam met Sosiaal-Demokrate (laasgenoemde is nog kort tevore as verraaiers van die arbeidersklas voorgehou). Die Sowjetunie se betrokkenheid by die Spaanse Burgeroorlog en die suiwerings binnelands het nie veel bygedra om die heersende wantroue teenoor die Sowjetunie uit die weg te ruim nie. Die feit dat [[Frankryk]] en [[Brittanje]] nie baie gretig was om saam met Stalin 'n front teen Duitsland te vorm nie, het by Stalin die indruk gewek dat die Weste Hitler se aggressie na die Ooste sou herlei: Litwinof, wat hom vir [[kollektiewe veiligheid]] beywer het, is deur [[Wjatsjeslaf Zoedof|Wjatsjeslaf]] Michailowitsj Molotof vervang en in Augustus [[1939]] het hy 'n nie-aanvalsverdrag met Duitsland gesluit. Die sogenaamde Molotof-Ribbentropverdrag was veral belangrik vanweë die geheime ooreenkomste ingevolge waarvan die Duitsers verskeie gebiede in die Ooste in die Sowjetunie se hande gelaat het. Na [[Adolf Hitler|Hitler]] se aanval op [[Pole]], wat die begin van die Tweede Wêreldoorlog was, het Russiese soldate op [[17 September]] [[1939]] Oos-Pole, [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] binnegeval. [[Finland]] het hom verset en op 30 November 1939 het die [[Rooi Leër]] die land aangeval. Die Finne het hulle egter sterk verset, en ingevolge die vrede wat uiteindelik in Maart 1940 gesluit is, het die Russe hulle neergelê by net 'n klein bebiedsuitbreiding. In die somer van 1940 is die sowjetisering van die Oosseestate deurgevoer. Die state is omgeskep in sowjetrepublieke wat gevra het dat hulle in die Sowjetunie opgeneem moes word. In Junie [[1940]] is [[Roemenië]] gedwing om [[Bessarabië]] af te staan. Die samewerking met Hitler was egter allermins 'n waarborg vir vrede: op [[22 Junie]] [[1941]] het Duitse troepe die Sowjetunie binnegeval. Aanvanklik was daar min verset, aangesien Stalin geweier het om die grensverdediging te versterk sodat Hitler nie verder uitgetart sou word nie. Na die aanvanklike verwarring het Stalin egter die leiding in die "groot vaderlandse oorlog" op hom geneem, nie alleen as partyleier nie, maar ook as regeringsleier en volkskommissaris vir verdediging. Bevolkingsgroepe aan wie se lojaliteit Stalin getwyfel het, soos die Wolga-Duitsers en die Krim-Tartare, is nie by die stryd betrek nie. Toe die Duitse inval in die Sowjetunie misluk, was die lot van die Duitse heerskappy in [[Wes-Europa]] ook verseël. Die geweldige prestasie het groot offers van die Sowjetunie geëis: meer as 20 miljoen mense het gesneuwel, terwyl daar na die oorlog 25 miljoen dakloses was. ’n Groot deel van die nywerheid en die landbougebied was ook verwoes. Aan die ander kant het die Sowjetunie se invloed en aansien geweldig toegeneem. In die onderhandeling by die konferensies in [[Teheran]], [[Jalta]] en [[Potsdam]] was "Uncle Joe", soos die pers Stalin genoem het (blykbaar was dit president Franklin D. Roosevelt wat na Stalin dikwels verwys het as "good old Uncle Joe"<ref>Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives''. New York, NY: Anchor Books/Knopf Doubleday Publishing 1997, bl. 4</ref>), net so 'n belangrike onderhandelaar soos [[Winston Churchill|Churchill]] en Roosevelt. Die Westerse lande het egter nie ag geslaan op die Russiese behoefte aan 'n veilige grens sodat hy nie deur verdere aanvalle uit [[Duitsland]] in gevaar gestel sou kon word nie. Aan die ander kant kon die Westerse leiers, wat vas gestaan het by ’n parlementêre vorm van demokrasie, nooit Stalin se behoefte aan veiligheid geheel en al bevredig nie aangesien dit op volslae onderworpenheid aan hom sou neerkom. == Ná 1945 == [[Lêer:Stalin's casket on howitzer carriage draught by horses.jpg|duimnael|Stalin se begrafnis op 9 Maart 1953 in Moskou]] Na die Tweede Wêreldoorlog kon die Sowjetunie met sy "bevrydingsbesettingsleërs" 'n beslissende invloed op die politieke ontwikkelinge in die Oos-Europese state uitoefen. In 1946 het Churchill die term Ystergordyn die eerste keer gebruik om die Russiese invloedsfeer aan te dui. Die ontploffing van die eerste Russiese atoombom en die feit dat Kommuniste in [[1949]] in [[China]] aan die bewind gekom het, het die Weste verder oortuig dat hy hom teen Moskou se strewe na wêreldmag moes verset. In [[1948]] het daar 'n breuk tussen die [[Sowjetunie]] en [[Joego-Slawië]] onder maarskalk [[Tito]] ontstaan. Dit het daartoe gelei dat Stalin die Russiese greep op die ander Oos-Europese lande binne sy invloedsfeer verstewig het. Die sogenoemde Titoïste-verhore in [[Hongarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]] in die jare van [[1950]] tot [[1952]] was 'n herhaling van die skynverhore van die dertigerjare. Nasionalisties-gesinde Kommuniste is uit hul poste ontslaan en deur Staliniste vervang. In [[1947]] al het die Kornintern in die vorm van die Kominform herleef. [[Lêer:AMO ZIL zis-115 Stalin.JPG|duimnael|links|Stalin se gepantserde voertuig, 'n ZIL ZiS-115 van 1951]] Dit is tot stand gebring in reaksie op die [[Marshall-plan]], waarmee die [[VSA]] na die oorlog ekonomiese hulp aan Wes Europese state verleen het. Selfs vir Stalin se getrouste medewerkers was die laaste jare van sy bewind 'n onsekere tyd. Voordat hy egter sover kon kom om die bestuur van die party weer eens te suiwer, is hy op [[5 Maart]] [[1953]] dood weens breinbloeding. Stalin se lyk is opgebaar sodat die publiek enkele dae lank afskeid kon neem van die Sowjetleier. Die openbare rouproses het soms histeriese afmetings aangeneem. Op die laaste dag, waarop Stalin openbaar opgebaar gelê het, is honderde Moskouers dood in 'n massapaniek. Die anti-Semitiese veldtog wat Stalin sedert 1949 beplan het en waarmee daar kort voor sy dood begin is, is na sy dood gestaak. Beria, die gevreesde leier van die geheime polisie, is in hegtenis geneem en tereggestel, en die verheerliking van persone is ook op die agtergrond geskuif. Die nuwe regeringsleier, Georgi Maximilianowitsj Malenkof ([[1901]]−[[1988]]), het hom meer toegespits op die uitbreiding van die konsumpsie en verbruiksgoederebedryf. Op die 20e partykongres in [[1956]] het [[Nikita Chroesjtsjof]] hom in ’n "geheime" toespraak teen Stalin se misbruik van mag uitgespreek. Hiermee het 'n tydperk van destalinisasie aangebreek. In [[1961]] is Stalin se lyk, wat aanvanklik langs dié van Lenin in die mausoleum op die [[Rooiplein|Rooi Plein]] gelê het, verwyder, maar daarmee was die spore wat Stalin se skrikbewind binne en buite die Sowjetunie gelaat het, nog lank nie uitgewis nie. Sy invloed in [[Oos-Europa]] en op die ontwikkeling van internasionale betrekkinge na die [[Tweede Wêreldoorlog]] kan nie onderskat word nie. Hy was nie ’n kommunistiese ideoloog nie, maar 'n magspolitikus wat niks of niemand ontsien het nie. Sy teoretiese geskrifte was nie van enige wesenlike belang nie. Oor die kolossale totalitêre magsapparaat wat hy in die [[USSR]] agtergelaat het, bestaan daar groot misnoeë. Dit het hom egter een van die hooffigure van sy tyd en een van die belangrikste, hoewel nie die inspirerendste nie, leiers in die Russiese geskiedenis gemaak. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 156 – 159 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Joseph Stalin}} {{en-vertaal|Joseph Stalin}} {{Leiers SuRu}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalin, Josef}} [[Kategorie:Russe in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese politici]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Ateïste]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Maarskalke]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Josef Stalin| ]] 9xb1blxbq9q4nwwze1dd5pz5l87qc8c 2900700 2900699 2026-05-02T16:09:58Z BurgertB 2401 Skakel 2900700 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Josef Stalin | beeld = CroppedStalin1943.jpg | beeldonderskrif = Stalin in 1943 | orde = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie | termynaanvang = [[3 April]] [[1922]] | termyneinde = [[5 Maart]] [[1953]] | vise = | voorganger = Amp geskep | opvolger = [[Georgi Malenkof]] | geboortedatum = [[18 Desember]] [[1878]] | geboorteplek = [[Gori]], [[Georgië]] | sterftedatum = [[5 Maart]] [[1953]] | sterfteplek = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFS]], [[Sowjetunie]] | party = [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] | orde2 = Eerste Minister van die Sowjetunie | termynaanvang2 = [[6 Mei]] [[1941]] | termyneinde2 = [[5 Maart]] [[1953]] | vise2 = | voorganger2 = [[Wjatsjeslaf Molotof]] | opvolger2 = [[Georgi Malenkof]] | orde3 = Volkskommissaris van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang3 = [[19 Julie]] [[1941]] | termyneinde3 = [[25 Februarie]] [[1946]] | vise3 = | eersteminister3 = Hyself | voorganger3 = [[Semjon Timosjenko]] | opvolger3 = Homself <small>(as Minister van Verdediging)</small> | orde4 = Minister van Verdediging van die Sowjetunie | termynaanvang4 = [[25 Februarie]] [[1946]] | termyneinde4 = [[3 Maart]] [[1947]] | eersteminister4 = Hyself | voorganger4 = Homself | opvolger4 = [[Nikolai Boelganin]] | orde5 = Voorsitter van die Staats-<br />verdedigingskommissie | termynaanvang5 = [[1941]] | termyneinde5 = [[1945]] | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Volkskommissaris van Nasionaliteite | termynaanvang6 = [[1917]] | termyneinde6 = [[1923]] | vise6 = | voorganger6 = [[Wladimir Lenin]] | opvolger6 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = Geen (ateïs) | toekennings = {{Held van die Sowjetunie}} {{Held van die Sowjetunie}} | handtekening = Stalin Signature.svg }} '''Josef Wissarionowitsj Stalin''' ([[Georgies]]: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი; [[Russies]]: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин; 18 Desember 1878 - 5 Maart 1953), in [[Georgië]] gebore as Ioseb Djoegasjwili (იოსებ ჯუღაშვილი), was van 1922 tot met sy dood in 1953 die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee. Tydens hierdie tydperk het hy 'n staatsbestel gevestig waarna deesdae verwys word as [[Stalinisme]]. As een van verskeie sekretarisse van die sentrale komitee was Stalin se amptelike posisie aanvanklik beperk, maar hy het geleidelik sy mag gekonsolideer en die [[de facto]]-leier van die party en [[diktator]] van die [[Sowjetunie]] geword.<ref>Bullock, bl. 548, "both dictators". : Ulam, bl. xiv, "the dictator not only deprived". : Davies, Harris, bl. 108, "Stalin as dictator". : Mawdsley, bl. 1, "effectively a dictator". : Overy, bl. 17, "and, later, as dictator"</ref> Stalin het 'n staatsbeheerde ekonomie in die Sowjetunie gevestig en vinnige industrialisasie afgedwing op 'n grootliks landelike bevolking. Tegelykertyd is die kollektivering van die landbousektor geforseer. Terwyl die Sowjetunie in 'n kort tydjie omgeskakel is van 'n landelike ekonomie tot 'n groot nywerheidsmag, het miljoene mense gesterf weens hongersnood en armoede wat gevolg het op ernstige ekonomiese omverwerping en die Kommunistiese Party se beleid. Teen die einde van die 1930's het Stalin ook die [[Groot Suiwering]] van stapel gestuur, wat 'n groot veldtog van verdrukking was. Miljoene mense wat daarvan verdink is dat hulle 'n bedreiging vir die party ingehou het, is om die lewe gebring of na [[Goelag]]-arbeiderskampe in verafgeleë gebiede van [[Siberië]] of Sentraal-Asië gestuur. 'n Aantal etniese groepe in Rusland is ook onderwerp aan gedwonge hervestiging.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = Oxford University Press | date = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> Tydens Stalin se heerskappy het die Sowjetunie 'n deurslaggewende rol gespeel om Nazi-Duitsland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–1945) te verslaan. Anders as sy teenspeler Adolf Hitler het Stalin nouliks ingemeng by militêre besluite en oorlogvoering grootliks oorgelaat aan sy ervare generaals – onder wie Rusland se berugte en gevreesde Generaal Winter met sy ysige koue en swaar sneeuvalle gedurende die wintermaande en modderlandskappe in die lente wat vyandelike militêre bewegings belemmer of tot stilstand dwing. Onder Stalin se leierskap het die Sowjetunie een van net twee groot [[supermoondheid|supermoondhede]] in die na-oorlogse tydperk geword, 'n status wat die Sowjetunie vir bykans vier dekades na sy dood sou behou tot met die ontbinding van die Sowjetunie in 1990. == Inleiding == [[Lêer:Ji8, 3-1, Sino-Soviet Friendship, 1950.jpg|duimnael|links|Josef Stalin en [[Mao Zedong]] op 'n [[posseël]] van die [[Volksrepubliek China]] in 1950]] Stalin is op 18 Desember 1878<ref>Al die bronne rondom Stalin se geboortedatum is nie heeltemal konsekwent nie dus bestaan daar twyfel oor die presiese datum, daar is egter 'n inskrywing in die rekords van die Uspensky Kerk in Gori, [[Georgië]] wat 'n Iosif Dzhugashvili aangee as gebore op 18 Desember 1878. Hierdie geboortedatum is ook op sy Skoolverlatingsertifikaat aangedui, in sy polisie-lêer tydens die Tsaar se bewind, ook in 'n arrestasie rekord van 18 April 1902 wat sy ouderdom as 23 jaar aangee en al die ander voor-rewolusionêre dokumente. Stalin het ook 18 Desember 1878 in 'n curriculum vitae aangedui as sy geboortedatum in 1921 in sy eie handskrif. Na sy oorname in 1922 is die datum egter verander na [[21 Desember]] [[1879]] en dit was dan ook die datum waarop sy geboortedag in die [[Sowjetunie]] gevier is.</ref> in [[Georgië]] gebore as '''Ioseb Dzjoegasjwili''' ([[Georgies]]: იოსებ ჯუღაშვილი), maar was beter bekend onder die selfaangenome naam Josef Stalin (Stalin beteken "man van staal"<ref>Halfin, Igal. Terror in My Soul: Communist autobiographies on trial, bl. 15.[http://books.google.com/books?id=TVOBqYG86EIC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=stalin+%22made+of+steel%22&source=web&ots=NLvm3AZVkm&sig=6HLmXFraE4Ql3-UsU-oTlNsTKrk]</ref>). Stalin het in 1922 die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword. Na die dood van [[Lenin|Wladimir Lenin]] in 1924 was hy in 'n magstryd met [[Leon Trotsky]] gewikkel, wat hy gewen het. Trotsky is uit die party geskors en uit die Sowjetunie verban. In die 1930's het Stalin 'n suiwering van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie van stapel gestuur wat later as die [[Groot Suiwering]] bekend gestaan het. Dit was 'n veldtog van politiese verdrukking, vervolging en teregstelling sonder gelyke wat sy hoogtepunt in 1937 bereik het. Stalin se heerskappy het 'n langdurige impak gehad op die Sowjetunie tot met die ineenstorting daarvan in 1991. Hy het beweer dat sy beleid op [[Marxisme]] en [[Leninisme]] geskoei was. Tans word daar algemeen na sy politiese en ekonomiese stelsel as [[Stalinisme]] verwys. [[Maoiste]] en ander groepe beweer dat hy die laaste ware sosialistiese leier in die geskiedenis van die Sowjetunie was. Stalin het die sogenaamde [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] van die 1920's in 1928 vervang met sy [[vyfjaarplan]]ne en omstreeks dieselfde tyd met [[gemeenskapsboerdery]]e. Die Sowjetunie is teen die einde van die 1930's omgeskakel van 'n grootliks landelike gemeenskap tot 'n groot nywerheidsmag.<ref name="RedTsar">Simon Sebag Montefiore. ''Stalin: The Court of the Red Tsar'', Knopf, 2004 ({{ISBN|1-4000-4230-5}}).</ref><ref>''Russia's War: A History of the Soviet Effort: 1941–1945'', {{ISBN|0-14-027169-4}}.</ref><ref>Richard Overy, ''The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia'', {{ISBN|0-393-02030-4}}.</ref> Beslaglegging op [[graan]] en ander voedsel deur Sowjet-owerhede op sy bevel het bygedra tot 'n hongersnood tussen 1932 en 1934. Veral in die belangrikste landboustreke van die Sowjetunie, die [[Oekraïne]], [[Kazachstan]] en die noordelike [[Kaukasus]], het dit gelei tot die dood van miljoene mense. Baie plattelandse boere wat die gedwonge kollektivisme en beslaglegging op graan teengestaan het, is onderdruk, veral die welvarendes wat as "[[koelak]]ke" bekend gestaan het.<ref>http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510144725/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html |date=10 Mei 2008 }} [[The Black Book of Communism]]</ref> Die hewigste aanvalle van die Nazi's in Duitsland was op die Sowjetunie gemik (sowat 75% van die [[Wehrmacht]] se magte) en dus kan die Sowjetunie onder Stalin se bydrae tot die oorwinning oor Nazi-Duitsland in die [[Tweede Wêreldoorlog]] as deurslaggewend beskou word (in die Sowjetunie het die oorlog as die Groot Patriotiese Oorlog bekend gestaan). Na die oorlog het Stalin die Sowjetunie as een van die twee [[supermoondheid|supermoondhede]] gevestig, 'n status wat die Sowjetunie gehandhaaf het vir bykans vier dekades na sy dood in 1953. Stalin het tydens sy heerskappy, versterk deur 'n [[persoonlikheidskultus]], verskeie werklike en denkbeeldige vyande beveg deur sy sekuriteitsorgane, soos onder andere die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]] (die voorloper van die [[KGB]]). Miljoene mense het omgekom deur [[hongersnood]], menseslagtings en gedwonge verskuiwings asook in die [[Goelag]]. [[Nikita Chroesjtsjof]], Stalin se opvolger, het Stalin se heerskappy en sy persoonlikheidskultus in 1956 verwerp en 'n proses van destalinisasie van stapel gestuur wat deels gelei het tot die skeuring in die verhouding van die Sowjetunie met China. == Jeugjare == [[Lêer:Stalin 1902.jpg|duimnael|links|upright|Josef Stalin in 1902]] [[Lêer:Stalin's Mug Shot.jpg|duimnael|links|upright|Die polisierekord van "I.W. Stalin" van die geheime polisie in Sint Petersburg uit 1911.<ref name="Young Stalin">Simon Sebag Montefiore. Young Stalin. 2007. {{ISBN|978-0-297-85068-7}}</ref>]] Stalin is gebore as die seun van Wissarion Dzjoegasjwili en Ekaterina Geladze. Sy moeder was 'n gebore lyfeiene. Sy vader was 'n skoenmaker wat sy eie winkel besit het. Stalin was hulle derde kind; hul twee oudste seuns het albei vroeg gesterf.<ref>http://books.guardian.co.uk/poetry/features/0,,2083062,00.html</ref><ref>http://www.newcriterion.com/articles.cfm/birth-of-a-despot-3654</ref> Aanvanklik het die Dzjoegasjwili's 'n gelukkige en vooruitstrewende bestaan gevoer, maar Stalin se pa het 'n alkoholis geword,<ref>Ludwig, Arnold M., ''King of the Mountain: The Nature of Political Leadership'', University Press of Kentucky, 2002, {{ISBN|0-8131-9068-1}} bl. 152</ref> wat geleidelik daartoe gelei het dat sy besigheid misluk het en dat hy toenemend gewelddadig opgetree het teenoor sy vrou en kind. Soos hulle geldelike toestand versleg het, moes Stalin se gesin noodgedwonge gereeld rondtrek; ten minste nege keer in Stalin se eerste tien lewensjare.<ref name="Young Stalin"/> Die dorp waar Stalin grootgeword het, was 'n gewelddadige, wettelose plek. Daar was slegs 'n klein polisiemag en 'n kultuur van geweld wat bende-oorloë en georganiseerde straatgevegte ingesluit het. Daar is ook op 'n gereelde grondslag stoeigevegkompetisies gereël. Stalin het as kind ook aan die straatgevegte deelgeneem en was nie bang om teenstanders aan te durf wat baie sterker as hyself was nie. Hy is dan ook dikwels ernstig beseer in sulke gevegte.<ref name="Young Stalin" /> Op sewejarige ouderdom het Stalin [[pokke]] gekry en is sy gesig lelik geskend deur die siekte. Hy het later sy foto's laat dokter om die merke minder opsigtelik te maak. Sy moedertaal was Georgies. Hy het eers op agt- of negejarige ouderdom Russies leer praat en het altyd 'n sterk Georgiese aksent gehad. Op die ouderdom van 10 het Stalin aan die Gori-kerkskool begin skoolgaan. Sy skoolmaats was meestal seuns van welvarende priesters, amptenare en handelaars. Hy en sy maats het meestal Georgies gepraat, maar hulle is in die skool gedwing om Russies te praat ('n beleid van tsaar [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]]). Stalin was egter 'n skrander leerling en het hoë punte in al sy vakke behaal. Hy het in die koor gesing en is selfs soms gehuur om op troues te sing. Hy het ook gedigte geskryf en was later jare bekend vir sy vaardigheid in dié verband.<ref name="Young Stalin" /> Kort na hy die skool verlaat het, het Stalin die skrywes van [[Wladimir Lenin]] ontdek en besluit om 'n [[Marxisme|Marxistiese]] rewolusionêr te word en het hy uiteindelik in 1903 by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Nadat die [[Ochranka]] (die Tsaar se geheime polisie) hom geteiken het oor sy aktiwiteite het hy voltyds 'n rewolusionêr en misdadiger geword. Hy het een van die [[Bolsjewis]]te se belangrikste aktiviste in die Kaukasus geword, waar hy paramilitêre magte georganiseer het, stakings gereël het, propaganda versprei het en geld versamel het deur banke te beroof, mense vir lospryse ontvoer het en deur mense af te pers. In die somer van 1906 is Stalin met Ekaterina Swanidze getroud wat later geboorte geskenk het aan sy eerste kind, Jakof. Stalin het tydelik uit die Kommunistiese Party bedank oor hulle 'n verbod op bankrowe gehad het, waarna hy betrokke was by 'n reuse roof op 'n bank wat gelei het tot die dood van 40 mense. Hy het hierna na [[Bakoe]] gevlug waar Ekaterina aan tifus oorlede is. In Baku het Stalin Moslem [[Aserbeidjan|Aseri's]] en [[Iran|Perse]] georganiseer in die uitvoer van ondermynenende aktiwiteite, insluitend moorde op baie van die [[Swart Honderd]], 'n regse groep ondersteuners van die [[tsaar]], asook ander afpersings, geldvervalsing en rooftogte. Stalin is sewe keer gevange geneem en [[Siberië]] toe gestuur, maar het buiten die laaste keer elke keer ontsnap. Na sy vrylating het hy in April 1912 'n koerant genaamd ''[[Prawda]]'' in [[Sint Petersburg]] oorgeneem. Hy het uiteindelik die naam "Stalin" aangeneem vanaf die Russiese woord vir [[staal]], wat hy gebruik het as sy skuilnaam in sy artikels. === Stalin se rol tydens die Russiese Rewolusie van 1917 === {{Hoofartikel|Russiese Rewolusie (1917)}} Na Stalin se terugkeer na [[Sint Petersburg]] van Siberië af het hy [[Wjatsjeslaf Molotof]] en [[Aleksander Sjliapnikof]] as redakteurs by ''Prawda'' uitgewerk en hulle vervang. Hy het aanvanklik [[Aleksander Kerenski]] se oorgangsregering gesteun, maar na Lenin se verkiesing tot die leierskap van die Kommunistiese Party op die party se konferensie in April [[1917]] het hy en ''Prawda'' die omverwerping van dié regering ondersteun. By dieselfde konferensie is Stalin verkies tot die Bolsjewiste se Sentrale Komitee. Nadat Lenin deelgeneem het aan 'n mislukte staatsgreep het Stalin vir Lenin bygestaan en hom gehelp om te ontsnap. Om 'n bloedbad te vermy het hy die beleërde Bolsjewiste opdrag gegee om oor te gee. Hy het Lenin na Finland gesmokkel en leierskap van die Bolsjewiste aanvaar. Nadat die Bolsjewiste-gevangenes vrygelaat is om te help met die verdediging van Sint Petersburg in Oktober 1917 het die Bolsjewiste se Sentrale Komitee gestem ten gunste van 'n opstand. Op [[7 November]] het Stalin, Lenin en die res van die Sentrale Komitee die staatsgreep teen die Kerenski-regering vanaf die [[Smolni-instituut]] gekoördineer – die sogenaamde [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]]. Kerensky het die hoofstad verlaat om die koninklike magte aan die Duitse front om hulp te vra. Teen [[8 November]] is die [[Winterpaleis]] bestorm en is Kerenski se kabinet gearresteer. == Vyfjaarplanne == Die ekonomie van die Sowjetunie is toe geheel en al onder staatsbeheer geplaas. Volgens 'n besluit van die 15e partykongres aan die einde van [[1927]] is daar begin met die opstel van vyfjaarplanne vir ekonomiese ontwikkeling. Die eerste plan het in Oktober [[1928]] in werking getree. ’n Staatskommissie van 'n paar honderd ekonome en deskundiges was verantwoordelik vir die ekonomiese beplanning vir 150 miljoen mense en die Sowjetunie het op die drempel van 'n nuwe fase in sy ontwikkeling gestaan. Stalin wou die kollektivisering van die landbou op die platteland versnel en die koelakke uitskakel. ’n Golf van terreur het die land getref: in 1932 was meer as die helfte van die boerderye gekollektiviseer, terwyl 'n paar miljoen koelakke gedeporteer is; duisende het in strafkampe gesterf. Die landbou self het aanvanklik min baat hierby gevind. Die boere se verset teen die staatsbeleid het tot enorme dalings in produksie gelei, en in die tydperk tussen [[1929]] en [[1932]] het die veestapel tot minder as die helfte gekrimp. Die uiteindelike doel van die strawwe beleid was om die hoogste moontlike opbrengs teen die laagste moontlike koste te verkry sodat die nywerheid goedkoop gevoed kon word en, waar moontlik, ook deur voedseluitvoere gefinansier kon word: industrialisering was die hoofdoel van die vyfjaarplanne. Die klem het hier geheel en al op die swaar en primêre nywerhede geval. Die verbruikersnywerheid was onder aan die voorranglys. Hidrokragsentrales, hoogoonde, trekkerfabrieke en spoor- en waterweë is in 'n snelle tempo gebou en nuwe myne is oopgestel. Nuwe nywerheidstede het letterlik uit die grond verrys, en die land is op groot skaal geëlektrifiseer. Opleiding is aan arbeiders verskaf en analfabetisme is op groot skaal beveg. Met ’n stelsel van toelaes wat naas die lae basiese lone betaal is, is daar geprobeer om arbeiders tot die uiterste aan te moedig. Die poging het geslaag: in [[1930]] het die nywerheid net 53 % van die nasionale produk gelewer, maar in 1932 het dit reeds gestyg tot meer as 70 %. Teen die einde van 1932 is bekend gemaak dat die mikpunt van die eerste vyfjaarplan reeds in 4 jaar bereik is en dat die 2e plan in 1933 in werking sou tree. Spesiale aandag is nou ook aan die ekonomiese opbou van die oostelike gebiede in [[Siberië]] gegee. Toe 'n mynwerker, ene Stachanof, in 1935 in een werkdag daarin geslaag het om sowat 100 ton erts, wat baie meer as die aanvaarde daaglikse norm was, te win, is hy in 'n nasionale veldtog as voorbeeld aan ander werkers voorgehou. Afgesien van die Stachanof-beweging het die regering die bevolking se geesdrif ook probeer aanwakker deur 'n beroep te doen op hul nasionale trots en deur die invoering van 'n leierskultus rondom Stalin. Jeugorganisasies soos die [[Jong Pioniers]] en die Komsomol moes die staat help om die jeug na sy hand groot te maak. Ook die kulturele lewe is in diens van die staat gestel: 'n positiewe moraal, herkenbare musiek, realistiese skilderkuns en die verering van die heroïek van die werkende massas is op die voorgrond geplaas. Partybyeenkomste en –kongresse is verwater tot applous vir die besluite van die groot leier, die geliefde Kameraad, die Wyse, die Vader. In [[1936]] is 'n nuwe grondwet, wat die Sowjetunie se oorgang na die Kommunisme moes aandui, aanvaar. Op die oog af was dit ’n knap stuk werk, maar in werklikheid was dit niks anders as 'n fasade nie. Grondbesit was onderhewig aan die staatsbelang, terwyl misdade teen die staat so wyd omskryf is dat die streng strawwe wat daarvoor neergelê is, maklik opgelê kon word. Die werklike wet is deur Stalin, die Kommunistiese Party en die GPOe (staatsdireksie vir politieke sake) neergelê. Die GPOe het later die Tsjeka geword, en is in 1934 herdoop tot die MKVD (volkskommissariaat vir binnelandse sake). In [[1946]] is die naam na MGB (ministerie vir staatsveiligheid) verander en in 1953 na [[KGB]] (komitee vir staatsveiligheid). Die geheime polisie het "verdagtes" voor die voet in hegtenis geneem en die skuld vir tekorte in die beplanning en ander teenslae is keer op keer op beproefde sondebokke soos saboteurs, koelakke, Mensjewiste en Trotskiste gepak. == Die suiwerings == Op [[1 Desember]] [[1934]] is die Leningradse partysekretaris, [[Sergei Kirof|Sergej Kirof]], doodgeskiet in 'n sluipmoordaanval wat waarskynlik met Stalin se medewete plaasgevind het. Dit het 'n nuwe golf van terreur meegebring wat die lewens van miljoene Sowjetburgers geëis het (volgens sommige ramings het die Stalin-regime die lewens van 20 miljoen mense geëis). In 'n reeks skynverhore is 'n aantal leiersfigure uit die 1917-revolusie, onder andere Kamenjef, Zinowjef, Boecharin en Rykof, ter dood veroordeel. Ander is tot selfmoord gedryf. Ook die leër was nie teen die aanslag van Stalin se polisie bestand nie: reeds in [[1937]] is maarskalk [[Michail Toechatsjewksi|Michail Mikolajewitsj Toechatsjewksi]] (1893–1937) na ’n verhoor agter geslote deure saam met 8 generaals ter dood veroordeel. Dieselfde lot het talle ander generaals en hoë offisiere van die [[Rooi Leër]] te beurt geval. Uiteindelik het die leiers van Stalin se terreurveldtog, Henrich [[Grigorjewitsj Jagoda]] (1891–1938) en [[Nikolai Jezjof|Nikolai lwanowitsj Jezjof]] (1895–1940?), ook slagoffers van die terreur geword. Met die aanstelling van [[Lawrenti Beria|Lawrenti Pawlowitsj Beria]] (1899–1953) as hulle plaasvervanger het daar 'n mate van versagting ingetree. Kort voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was die geïndustrialiseerde Sowjetstaat volkome "eensgesind". Stalin se posisie was onaantasbaar en die party was gesuiwer van sy ou idealistiese elemente en gelaai met tegnokrate en opportunistiese magsbestuurders. By die partykongres in 1939 kon Stalin aankondig dat die suiweringsproses afgehandel was. == Die groot patriotiese oorlog == Voor Stalin aan die bewind gekom het, was die Sowjetunie se buitelandse beleid nie baie ideologies van aard nie. Daar is nie soseer na wêreldrevolusie gestreef nie, maar eerder na die normalisering van buitelandse betrekkinge. Stalin se beleid van "sosialisme in een land", en die feit dat die Sowjetunie sy invloed in [[China]] kwyt was na die magsgreep deur [[Chiang Kai-shek|Tsjiang Kai-sjek]] in 1927, het die neiging versterk. Die ontspanningspolitiek van die twintigerjare is deur die Sowjetunie gesteun. Moskou het die betekenis van die opkomende [[Fascisme]] aanvanklik sterk onderskat. Die Duitse [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] het in opdrag van die Komintern (die Sowjetliggaam wat die bande met die Kommunistiese beweging buite die Sowjetunie in stand gehou en die beleid bepaal het) niks gedoen om die Weimarrepubliek te verdedig nie. Toe Hitler aan die bewind kom en onmiddellik die Kommuniste onderdruk, het die Sowjetregering sy beleid verander. In 1934 het die Sowjetunie lid van die Volkebond geword. Die Russiese minister van buitelandse sake, [[Maksimowitsj Litwinof]] (1876–1951), het steun probeer werf vir 'n stelsel van kollektiewe beveiliging. Die Kornintern het hom beywer vir die vorming van anti-Fascistiese "volksfrontregerings" saam met Sosiaal-Demokrate (laasgenoemde is nog kort tevore as verraaiers van die arbeidersklas voorgehou). Die Sowjetunie se betrokkenheid by die Spaanse Burgeroorlog en die suiwerings binnelands het nie veel bygedra om die heersende wantroue teenoor die Sowjetunie uit die weg te ruim nie. Die feit dat [[Frankryk]] en [[Brittanje]] nie baie gretig was om saam met Stalin 'n front teen Duitsland te vorm nie, het by Stalin die indruk gewek dat die Weste Hitler se aggressie na die Ooste sou herlei: Litwinof, wat hom vir [[kollektiewe veiligheid]] beywer het, is deur [[Wjatsjeslaf Zoedof|Wjatsjeslaf]] Michailowitsj Molotof vervang en in Augustus [[1939]] het hy 'n nie-aanvalsverdrag met Duitsland gesluit. Die sogenaamde Molotof-Ribbentropverdrag was veral belangrik vanweë die geheime ooreenkomste ingevolge waarvan die Duitsers verskeie gebiede in die Ooste in die Sowjetunie se hande gelaat het. Na [[Adolf Hitler|Hitler]] se aanval op [[Pole]], wat die begin van die Tweede Wêreldoorlog was, het Russiese soldate op [[17 September]] [[1939]] Oos-Pole, [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] binnegeval. [[Finland]] het hom verset en op 30 November 1939 het die [[Rooi Leër]] die land aangeval. Die Finne het hulle egter sterk verset, en ingevolge die vrede wat uiteindelik in Maart 1940 gesluit is, het die Russe hulle neergelê by net 'n klein bebiedsuitbreiding. In die somer van 1940 is die sowjetisering van die Oosseestate deurgevoer. Die state is omgeskep in sowjetrepublieke wat gevra het dat hulle in die Sowjetunie opgeneem moes word. In Junie [[1940]] is [[Roemenië]] gedwing om [[Bessarabië]] af te staan. Die samewerking met Hitler was egter allermins 'n waarborg vir vrede: op [[22 Junie]] [[1941]] het Duitse troepe die Sowjetunie binnegeval. Aanvanklik was daar min verset, aangesien Stalin geweier het om die grensverdediging te versterk sodat Hitler nie verder uitgetart sou word nie. Na die aanvanklike verwarring het Stalin egter die leiding in die "groot vaderlandse oorlog" op hom geneem, nie alleen as partyleier nie, maar ook as regeringsleier en volkskommissaris vir verdediging. Bevolkingsgroepe aan wie se lojaliteit Stalin getwyfel het, soos die Wolga-Duitsers en die Krim-Tartare, is nie by die stryd betrek nie. Toe die Duitse inval in die Sowjetunie misluk, was die lot van die Duitse heerskappy in [[Wes-Europa]] ook verseël. Die geweldige prestasie het groot offers van die Sowjetunie geëis: meer as 20 miljoen mense het gesneuwel, terwyl daar na die oorlog 25 miljoen dakloses was. ’n Groot deel van die nywerheid en die landbougebied was ook verwoes. Aan die ander kant het die Sowjetunie se invloed en aansien geweldig toegeneem. In die onderhandeling by die konferensies in [[Teheran]], [[Jalta]] en [[Potsdam]] was "Uncle Joe", soos die pers Stalin genoem het (blykbaar was dit president Franklin D. Roosevelt wat na Stalin dikwels verwys het as "good old Uncle Joe"<ref>Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives''. New York, NY: Anchor Books/Knopf Doubleday Publishing 1997, bl. 4</ref>), net so 'n belangrike onderhandelaar soos [[Winston Churchill|Churchill]] en Roosevelt. Die Westerse lande het egter nie ag geslaan op die Russiese behoefte aan 'n veilige grens sodat hy nie deur verdere aanvalle uit [[Duitsland]] in gevaar gestel sou kon word nie. Aan die ander kant kon die Westerse leiers, wat vas gestaan het by ’n parlementêre vorm van demokrasie, nooit Stalin se behoefte aan veiligheid geheel en al bevredig nie aangesien dit op volslae onderworpenheid aan hom sou neerkom. == Ná 1945 == [[Lêer:Stalin's casket on howitzer carriage draught by horses.jpg|duimnael|Stalin se begrafnis op 9 Maart 1953 in Moskou]] Na die Tweede Wêreldoorlog kon die Sowjetunie met sy "bevrydingsbesettingsleërs" 'n beslissende invloed op die politieke ontwikkelinge in die Oos-Europese state uitoefen. In 1946 het Churchill die term Ystergordyn die eerste keer gebruik om die Russiese invloedsfeer aan te dui. Die ontploffing van die eerste Russiese atoombom en die feit dat Kommuniste in [[1949]] in [[China]] aan die bewind gekom het, het die Weste verder oortuig dat hy hom teen Moskou se strewe na wêreldmag moes verset. In [[1948]] het daar 'n breuk tussen die [[Sowjetunie]] en [[Joego-Slawië]] onder maarskalk [[Tito]] ontstaan. Dit het daartoe gelei dat Stalin die Russiese greep op die ander Oos-Europese lande binne sy invloedsfeer verstewig het. Die sogenoemde Titoïste-verhore in [[Hongarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]] in die jare van [[1950]] tot [[1952]] was 'n herhaling van die skynverhore van die dertigerjare. Nasionalisties-gesinde Kommuniste is uit hul poste ontslaan en deur Staliniste vervang. In [[1947]] al het die Kornintern in die vorm van die Kominform herleef. [[Lêer:AMO ZIL zis-115 Stalin.JPG|duimnael|links|Stalin se gepantserde voertuig, 'n ZIL ZiS-115 van 1951]] Dit is tot stand gebring in reaksie op die [[Marshall-plan]], waarmee die [[VSA]] na die oorlog ekonomiese hulp aan Wes Europese state verleen het. Selfs vir Stalin se getrouste medewerkers was die laaste jare van sy bewind 'n onsekere tyd. Voordat hy egter sover kon kom om die bestuur van die party weer eens te suiwer, is hy op [[5 Maart]] [[1953]] dood weens breinbloeding. Stalin se lyk is opgebaar sodat die publiek enkele dae lank afskeid kon neem van die Sowjetleier. Die openbare rouproses het soms histeriese afmetings aangeneem. Op die laaste dag, waarop Stalin openbaar opgebaar gelê het, is honderde Moskouers dood in 'n massapaniek. Die anti-Semitiese veldtog wat Stalin sedert 1949 beplan het en waarmee daar kort voor sy dood begin is, is na sy dood gestaak. Beria, die gevreesde leier van die geheime polisie, is in hegtenis geneem en tereggestel, en die verheerliking van persone is ook op die agtergrond geskuif. Die nuwe regeringsleier, Georgi Maximilianowitsj Malenkof ([[1901]]−[[1988]]), het hom meer toegespits op die uitbreiding van die konsumpsie en verbruiksgoederebedryf. Op die 20e partykongres in [[1956]] het [[Nikita Chroesjtsjof]] hom in ’n "geheime" toespraak teen Stalin se misbruik van mag uitgespreek. Hiermee het 'n tydperk van destalinisasie aangebreek. In [[1961]] is Stalin se lyk, wat aanvanklik langs dié van Lenin in die mausoleum op die [[Rooiplein|Rooi Plein]] gelê het, verwyder, maar daarmee was die spore wat Stalin se skrikbewind binne en buite die Sowjetunie gelaat het, nog lank nie uitgewis nie. Sy invloed in [[Oos-Europa]] en op die ontwikkeling van internasionale betrekkinge na die [[Tweede Wêreldoorlog]] kan nie onderskat word nie. Hy was nie ’n kommunistiese ideoloog nie, maar 'n magspolitikus wat niks of niemand ontsien het nie. Sy teoretiese geskrifte was nie van enige wesenlike belang nie. Oor die kolossale totalitêre magsapparaat wat hy in die [[USSR]] agtergelaat het, bestaan daar groot misnoeë. Dit het hom egter een van die hooffigure van sy tyd en een van die belangrikste, hoewel nie die inspirerendste nie, leiers in die Russiese geskiedenis gemaak. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 156 – 159 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Joseph Stalin}} {{en-vertaal|Joseph Stalin}} {{Leiers SuRu}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalin, Josef}} [[Kategorie:Russe in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese politici]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Ateïste]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Maarskalke]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] [[Kategorie:Josef Stalin| ]] of73lb6bpl2zzp0o2oymaf8h8imupdf 0 31143 2900731 2882513 2026-05-02T17:23:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900731 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Costa Rica |volle_naam = <small>''República de Costa Rica'' ([[Spaans]])<small> |algemene_naam = Costa Rica |beeld_vlag = Flag of Costa Rica (state).svg |beeld_wapen = Coat of arms of Costa Rica.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Costa Rica (orthographic projection).svg |leuse = ''Vivan siempre el trabajo y la paz''<br /><small>''([[Spaans]] vir: "Mag die arbeid en die vrede ewig lewe")''</small> |volkslied = ''Noble patria, tu hermosa bandera''<br /><small>''(Spaans vir: "Edele vaderland, jou wonderlike vlag")''</small><br /><center>[[Lêer:Costa Rica National Anthem.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[San José, Costa Rica|San José]] {{Koördinate|9|56|N|84|05|W}} |latd = 9 |latm = 56 |latNS = N |longd = 84 |longm = 05 |longEW = W |grootste_stad = [[San José, Costa Rica|San José]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• 1ste [[Adjunkpresident]]<br />• 2de Adjunkpresident |leiername = [[Rodrigo Chaves Robles|Rodrigo Chaves]]<br />[[Stephan Brunner]]<br />[[Mary Munive]] |oppervlak_rang = 126^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 51&nbsp;100 |oppervlakmi² = 19&nbsp;700 |persent_water = 1,05 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=10 Maart 2024}}</ref> |bevolking_skatting = 5&nbsp;204&nbsp;411<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/costa-rica/|title=Costa Rica|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=10 Maart 2024|archive-date=11 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111084149/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/costa-rica/|url-status=dead}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2020 |bevolking_rang = 124^ste |bevolking_sensus = 5&nbsp;044&nbsp;197<ref>{{es}} {{cite web |url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022 |title=Estimación de Población y Vivienda 2022 |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |date=2022 |accessdate=10 Maart 2024 |archive-date=28 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022 |url-status=dead }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 84,9 |bevolkingsdigtheidmi² = 220 |bevolkingsdigtheidrang = 107^de |BBP_PPP = $149,352&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Costa Rica |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2023 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 90^ste |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $28&nbsp;025<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 66^ste |BBP = $91,926&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 85^ste |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $17&nbsp;249<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 64^ste |onafhanklikheidstipe = • van die [[Spaanse Ryk]]<br />• van die [[Eerste Meksikaanse Keiserryk|Eerste<br />Meksikaanse Keiserryk]]<br />• van die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika|Sentraal-Amerikaanse<br />Konfederasie]]<br />• Erken deur [[Spanje]]<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[15 September]] [[1821]]<br /><br />[[1 Julie]] [[1823]]<br /><br />[[21 Maart]] [[1847]]<br />[[10 Mei]] [[1850]]<br />[[7 November]] [[1949]]<ref name="CIA" /> |MOI = {{wins}} 0,809<ref name="MOI">{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> |MOI_rang = 58^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 47,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CR |title=Gini Index – Costa Rica |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Costa Ricaanse colón|Colón]] (₡) |geldeenheid_kode = CRC |land_kode = 188 / CRI / CR |tydsone = CST |utc_afwyking = [[UTC-06:00|-6]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-06:00|-6]] |internet_domein = [[.cr]] |skakelkode = 506 |voetskrif = 1. Mekatelyu, Bribri en [[Jamaikaanse Patois|Patois]] word as streekstale erken. }} '''Costa Rica''' ([[Spaans]]: [ˈkosta ˈrika], letterlik: "Ryk Kus"), amptelik die '''Republiek Costa Rica''' ([[Spaans]]: ''República de Costa Rica'', [reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika]), is 'n klein [[republiek]] in [[Sentraal-Amerika]] met 'n oppervlakte van 51&nbsp;100 vierkante kilometer en 'n bevolking van 5,2 miljoen in 2023. Die land grens in die noorde aan [[Nicaragua]], in die suidooste aan [[Panama]], in die noorde en suide aan die [[Stille Oseaan]] en die [[Karibiese See]] in die ooste.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> [[Lêer:Costa Rica Blue Marble.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Costa Rica]] Die Spaanse benaming vir die land, wat letterlik "Ryk Kus" beteken, was oorspronklik baie misleidend – die gebied was tydens die [[Spaanse Ryk|Spaanse koloniale bewind]] die mees agtergeblewe streek in Sentraal-Amerika.<ref>{{de}} Lexikon-Institut Bertelsmann (reds.): ''Das moderne Länderlexikon in zehn Bänden''. Gütersloh: Bertelsmann 1979, bl. 255</ref> Aangesien die gebied nie oor enige mineraalbronne beskik het en daar ook geen groot plantasies ontstaan het nie, is daar nouliks slawe uit [[Afrika]] ingevoer. Selfs die inheemse [[Indiane|Indiaanse]] bevolking was reeds voor die koloniale tydperk baie klein sodat Costa Rica in teenstelling met sy buurlande 'n merendeels Europese blanke samelewing gebly het. Reisverhale uit die 19de en vroeë 20ste eeu het die land as 'n soort "[[Switserland]] in Sentraal-Amerika" beskryf en sodoende na die vreedsame naasbestaan verwys wat sy oorwegend landelike bevolking van relatief welvarende kleinboere gevoer het.<ref>{{de}} Lexikon-Institut Bertelsmann (1979), bl. 255</ref> [[Koffie]]verbouing was die vernaamste inkomstebron. Sommige van hierdie beskrywings was moontlik oordrewe, maar die land het nogtans ná 300 jaar se koloniale bewind in 1821 van Spanje onafhanklik geword en tot 'n relatief stabiele [[demokrasie]] met hoë onderwysstandaarde, 'n hoë lewensverwagting, die hoogste per capita-inkomste in Sentraal-Amerika en min sosiale spanning tussen armes en welvarendes ontwikkel. Volgens die standaarde van die [[Menslike ontwikkelingsindeks|Menslike Ontwikkelingsindeks (MOI)]] was Costa Rica in 2021 op drie na die mees ontwikkelde land van [[Latyns-Amerika]] en 58ste op die wêreldwye ranglys.<ref name="MOI" /> Costa Rica handhaaf daarnaas ook hoë ekologiese standaarde en sy strande en woude is gewild by toeriste, veral ekotoeriste. Die land het al lank ’n vreedsame demokrasie en sedert die 1950's geen weermag nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://elespiritudel48.org/abolicion-del-ejercito/ |author=El Espíritu del 48 |title=Abolición del Ejército |accessdate=30 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508071329/https://elespiritudel48.org/abolicion-del-ejercito/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste land wat volgens 'n aankondiging van sy regering in 2007 beplan om tot 2021 'n koolstofdioksied-neutrale samelewing te wees.<ref>{{en}} {{cite news |title=Costa Rica Aims to Be a Carbon-Neutral Nation |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=19141333 |author=John Burnett |date=18 Februarie 2008 |publisher=National Public Radio (NPR.org) |accessdate=30 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423132238/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=19141333 |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Etimologie == Die naam ''la costa rica'' beteken "die ryk kus" in Spaans en is volgens sommige optekeninge die eerste keer gebruik deur [[Christophorus Columbus]] wat tydens sy laaste reis in 1502 langs die oostelike kus van Costa Rica geseil<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.costarica-embassy.org/index.php?q=node/19 |title=About Costa Rica |publisher=Costa Ricaanse ambassade in Washington D.C. |accessdate=18 September 2012 |archive-date=26 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726030431/http://costarica-embassy.org/index.php?q=node/19 |url-status=dead }}</ref> en oor groot hoeveelhede juweliersware berig het wat deur [[Inheemse volke|inheemse mense]] gedra is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/costa-rica/history |title=History of Costa Rica |publisher=Lonely Planet |accessdate=18 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121150312/http://www.lonelyplanet.com/costa-rica/history |archive-date=21 Januarie 2013 |url-status=dead}}</ref> Die naam is dalk ook gegee deur die [[conquistador]] Gil González Dávila, wat in 1522 aan die weskus geland het, inboorlinge teëgekom en deur roof of soms as geskenke van plaaslike leiers van hulle goud gekry het.<ref>{{es}} {{cite book |author=Eugenia Ibarra Rojas |title=Fronteras etnicas en la conquista de Nicaragua y Nicoya: entre la solidaridad y el conflicto 800 d.C.-1544. |url=https://books.google.com/books?id=IAcx6DtZba4C&dq=gil+gonzalez+davila+costa+rica&pg=PA89 |publisher=Universiteit van Costa Rica |year=2001 |isbn=9789977676852}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Irazu Volcano.JPG|duimnael|links|Die Irazú is die hoogste vulkaan van Costa Rica]] [[Lêer:Arenal Volcano as seen from Monteverde.jpg|duimnael|links|Die Arenal is die aktiefste en jongste vulkaan van Costa Rica]] Costa Rica is in die smal suidelike gedeelte van die Sentraal-Amerikaanse landbrug geleë en word in die weste en suidweste deur die waters van die Stille Oseaan en in die ooste deur die Karibiese See begrens. Dit het [[Vulkaan|vulkaniese]] berge in die binneland en vlaktes aan die kus. In teenstelling met die Karibiese kuslyn en sy homogene landskapsvorm word die Pasifiese kusstreek deur 'n aantal baaie en [[skiereiland]]e gekenmerk. Die grootste baaie is die Golf van Nicoya, die Golf van Dulce en die Coronadabaai. Die [[Nicaraguameer]] en die San Juanrivier vorm 'n natuurlike noordelike grens met Nicaragua, terwyl Costa Rica in die suide aan Panama grens. Drie bergreekse vorm die geografiese ruggraat van die land wat die Noordelike en Karibiese Vlaktes van die Guanacaste-vlaktes en die bergland van die skiereiland Nicoya in die noordweste en van die voorgebergtes en heuwellande in die suidweste skei. Die noordweste van Costa Rica word oorheers deur die bergreeks Cordillera de Guanacaste, 'n smal ketting van vulkaankeëls, waarvan die vulkaan Orosí 'n hoogte van 1&nbsp;971 meter bo [[seevlak]] bereik. Miravalles (2&nbsp;020 meter) is een van vyf aktiewe vulkane in hierdie bergreeks. Met sy relatief droë klimaat het Guanacaste tot 'n sentrum van die veeteeltbedryf ontwikkel. Die Cordillera Central of Sentrale Bergreeks, wat by die Guanacaste-reeks aansluit, behels magtige vulkane wat nog nie almal geblus is nie. Irazú is met 3&nbsp;432 meter die hoogste van hierdie vulkane en was net soos Poás (2&nbsp;705 meter) in die 20ste eeu nog steeds aktief.<ref>{{en}} Stonehouse, Dr. Bernard (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 138</ref> Die Sentrale Bergreeks gaan in die suide geleidelik oor in die lang Valle Central of Sentraal-Vallei. Hierdie vallei met 'n hoogte tussen 1&nbsp;100 en 1&nbsp;500 meter vorm danksy sy vrugbare vulkaniese grond en sy gunstige [[klimaat]]toestande die demografiese en ekonomiese sentrum van Costa Rica met die hoofstad [[San José, Costa Rica|San José]]. Die derde en hoogste bergreeks Cordillera de Talamanca loop tot by Panama. Met die Chirripó Grande (3&nbsp;820 meter) behels dit ook die hoogste piek van Costa Rica. Die noordwestelike gedeelte van die bergreeks gaan oor in die berglande van Bustamante en Turraberes met hul kenmerkende diep ravyne. Die Noordelike en Karibiese Vlaktes lyk ten opsigte van hul landskapsvorm baie op mekaar. Ongunstige klimaatstoestande met hoë [[reën]]val van jaarliks tussen 3&nbsp;000 en 6&nbsp;000 millimeter het daartoe gelei dat die gebied – met uitsondering van die kusstreek rondom die seehawe [[Puerto Limón]] – yl bevolk gebly het. Die ondeurdringbare [[reënwoud]] lewer waardevolle [[hout]]soorte op. === Klimaat === [[Lêer:Costa-Rica-colibri-humming-bird.jpg|duimnael|links|'n Costa Ricaanse kolibrie]] [[Lêer:Costa Rica map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Costa Rica volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Costa Rica het – behalwe vir die gematigde berggebiede – 'n tropiese klimaat met relatief klein [[temperatuur]]skommelings, alhoewel daar as gevolg van sy hoogs verskillende landskapsvorme geen homogene klimaatsones bestaan nie. Die gemiddelde jaarlikse temperature beweeg tussen 31,7&nbsp;°C in die kusvlaktes en 16,7&nbsp;°C in die bergagtige binneland. Die reënseisoen duur van Mei tot Desember. Die noordoostelike vlaktes en die berglande langs die Karibiese See kry dwarsdeur die jaar baie reën (omtrent 6&nbsp;000 millimeter), terwyl daar in die noordwestelike vlaktes, die skiereiland Nicoya, die bekkens van die bergreekse en teen die oostelike hellings van die Cordillera de Talamanca ook droë seisoene voorkom. In die Pasifiese kusstreke word 'n gemiddelde jaarlikse reënval tussen 2&nbsp;000 en 3&nbsp;000 millimeter aangeteken. Die hoogste berggebiede word deur mis met hoë vogtigheid, sterk winde en lae temperature gekenmerk. === Administratiewe verdeling === [[Lêer:Costa Rica provinces named.png|duimnael|Costa Rica se sewe provinsies]] Costa Rica bestaan uit sewe provinsies wat verder verdeel is in 82 kantone (Spaans: ''cantón'', meervoud: ''cantones''), elkeen word deur 'n burgemeester gelei. Burgemeesters word elke vier jaar demokraties gekies. Daar is geen provinsiale wetgewers nie. Die kantone is verder verdeel in 488 distrikte (''distritos''). Die provinsies is: {| class="wikitable" width:100%;" ! Provinsie !! ISO 3166-2<ref>{{en}} {{cite web |url=http://statsids.com/ucr.html |title=Provinces of Costa Rica |accessdate=6 Februarie 2014 |publisher=Statoids.com}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !! Hoofstad !! Kantone !! Distrikte !! Bevolking<ref>{{en}} http://www.inec.go.cr/A/MS/Censos/Censo%202011/Creations%20preliminares/15.%20Results%20Generales%20Censo%202011.pdf{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !! Bevolking (km²) |- | San José || CR-SJ || [[San José, Costa Rica|San José]] || 20 || 123 || 1&nbsp;404&nbsp;242 || 4&nbsp;965,90 |- | Alajuela || CR-A || Alajuela || 16 || 118 || 848&nbsp;146 || 9&nbsp;757,53 |- | Cartago || CR-C || Cartago || 8 || 51 || 490&nbsp;903 || 3&nbsp;124,67 |- | Heredia || CR-H || Heredia || 10 || 47 || 433&nbsp;677 || 2&nbsp;656,98 |- | Guanacaste || CR-G || Liberia || 11 || 59 || 326&nbsp;953 || 10&nbsp;140,71 |- | Puntarenas || CR-P || Puntarenas || 11 || 60 || 410&nbsp;929 || 11&nbsp;265,69 |- | Limón || CR-L || Limón || 6 || 29 || 386&nbsp;862 || 9&nbsp;188,52 |- | || || '''Totaal''' || '''82''' || '''483''' || '''4&nbsp;301&nbsp;712''' || '''51&nbsp;100''' |} == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Guayabo.jpg|duimnael|Die nasionale monument Guayabo]] Die oudste argeologiese vondse van menslike nedersettings in Costa Rica dateer uit die periode van voor 8&nbsp;000 v.C., maar dit wil voorkom asof die gebied in die Voor-Kolumbiaanse tydperk as gevolg van sy lae bevolkingsdigtheid slegs 'n ondergeskikte rol in Sentraal-Amerika gespeel het.<ref>{{en}} [http://centralamerica.com/cr/info/history.htm ''Central America.com/Green Arrow Guide: A Brief History of Costa Rica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524074325/http://centralamerica.com/cr/info/history.htm |date=24 Mei 2008 }}</ref> Daar is ten minste geen oorblyfsels van groter nedersettings of enige indrukwekkende steengeboue soos in die geval van die meer gevorderde beskawings van die noordelike Sentraal-Amerika of die [[Andes]]-streek van [[Suid-Amerika]] nie. Die enigste beduidende argeologiese vindplek in Costa Rica is naby Guayabo, sowat 48 kilometer oos van San José, geleë. Die nedersetting, wat hier ontdek is, het omstreeks 1&nbsp;000 v.C. ontstaan en gedurende sy bloeitydperk 10&nbsp;000 inwoners gehad. Die argeologiese vondse uit die gebied, waaronder voorwerpe uit [[goud]] en [[jade]] asook pottebakkersware, word in verskillende musea in San José vertoon. === Die Spaanse koloniale bewind === {{Hoofartikel|Nieu-Spanje}} [[Lêer:Oldchurchcartagocostarica.jpg|duimnael|links|Die bouvalle van die ou basiliek van Cartago. Die stad is in 1563 as die eerste Spaanse nedersetting in Costa Rica gestig]] [[Lêer:Stone sphere.jpg|duimnael|'n Klipsfeer van die Diquis-beskawing by die Nasionale Museum van Costa Rica. Die sfeer is die ikoon van die land se kulturele identiteit]] Toe [[Christophorus Columbus]] tydens sy derde en laaste reis op 18 September 1502 naby die huidige Limón voet aan wal gesit het, was daar vermoedelik slegs 'n klein inheemse bevolking van sowat 20&nbsp;000 mense wat uit 'n aantal stamme met verskillende tradisies bestaan het. Vanweë die goud, wat Columbus van die bewoners ontvang het, het hy die gebied ''Costa Rica'' of "Ryke Kus" genoem. Sy verhale oor rykdomme in die gebied het 'n aantal avonturiere na Costa Rica gelok, maar in plaas van goudskatte het die [[Spanjaarde]] in 'n vyandelike omgewing met weerbare inboorlinge, uitgestrekte moerasgebiede en tropiese siektes te doen gekry. Die Spanjaarde het nogtans daarin geslaag om die gebied te verower en in 1520 by die Kapitanaat-Generaal [[Guatemala]] in te lyf.<ref>{{de}} Lexikon-Institut Bertelsmann (1979), bl. 257</ref> Vroeë pogings om die Atlantiese kusstreke te koloniseer het egter misluk. Eers in 1561 is die weerstand van die inheemse bevolking gebreek, en die Spanjaarde het tot by die hartland van Costa Rica deurgedring. Die koloniale owerhede in Guatemala het in 1563 Juan Vazquez de Coronado as goewerneur na Costa Rica gestuur. Die stad Cartago, wat in dieselfde jaar as administratiewe sentrum gestig is, het tot in 1823 as die hoofstad van Costa Rica gefungeer. Nogtans is gedurende die 17de en 18de eeu alle belangrike politieke besluite in Guatemala geneem en die Spaanse bewindhebbers het min belang in die nuwe kolonie gestel. Vanweë die gebrek aan ingevoerde slawe was die Spaanse koloniste genoodsaak om hul land self te bewerk. Die meestal klein plase was beperk tot bestaansboerdery en sodoende was daar aanvanklik geen sprake van enige noemenswaardige ekonomiese ontwikkeling. Eers vanaf die laat 18de eeu is nuwe nedersettings gestig wat met uitvoere soos [[koring]] en [[tabak]] beter lewensomstandighede vir hul bewoners verseker het. Die handel met [[Europa]], waarheen veral [[tabak]], balsemolie en huide uitgevoer is, is in die periode tussen 1640 en 1820 deur seerowery in die Karibiese See ontwrig sodat die meeste handels- en uitvoeraktiwiteite na die Pasifiese kus verskuif moes word.<ref>{{de}} [http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Geschichte.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Costa Rica: Geskiedenis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527065253/http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Geschichte.html |date=27 Mei 2008 }}</ref> === Onafhanklikheid in die 19de eeu === [[Lêer:First postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|duimnael|'n [[Posseël]] van 1863 met die staatswapen van Costa Rica]] Op 15 September 1821 het Sentraal-Amerika van Spanje onafhanklik geword, alhoewel die eerste berigte oor hierdie gebeurtenis Costa Rica eers een maand later bereik het. Die land was nou verdeeld oor sy politieke toekoms – terwyl leiers in Cartago en Heredia vir die toetreding tot die nuutgestigte staat [[Meksiko]] gepleit het, was hul teenstanders in San José ten gunste van 'n nuwe konfederasie van Sentraal-Amerikaanse state. Ná 'n kortstondige [[burgeroorlog]] het San José gewen en Costa Rica het by die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika|Verenigde Provinsies van Sentraal-Amerika]] aangesluit, 'n konfederasie wat in 1823 deur Guatemala, [[Honduras]], [[El Salvador]], Nicaragua en Costa Rica gestig is. In 1824 is Juan Mora Fernandez tot die land se eerste staatshoof verkies. Sy progressiewe beleid was gemik op die uitbreiding van die openbare onderwysstelsel en die bevordering van die koffiebedryf deur middel van landskenkings vir planters. Die sogenaamde koffiebaronne het vinnig tot Costa Rica se nuwe elite ontwikkel en hul invloed doelbewus gebruik om die regering van die eerste president José Maria Castro omver te werp. Sy opvolger, Juan Rafael Mora, het met sy oorwinning oor Amerikaanse avonturiers onder leiding van William Walker 'n einde aan Noord-Amerikaanse pogings gemaak om van Sentraal-Amerika 'n slawestaat te maak en dit by die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in te lyf.<ref>{{en}} [http://centralamerica.com/cr/info/history.htm ''Central America.com/Green Arrow Guide: A Brief History of Costa Rica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524074325/http://centralamerica.com/cr/info/history.htm |date=24 Mei 2008 }}</ref> In 1839 het die Sentraal-Amerikaanse konfederasie verbreek en Costa Rica het 'n selfstandige nasie geword. Die huidige Republiek Costa Rica het egter eers in 1848 tot stand gekom, maar dit was in politieke opsig aanvanklik allesbehalwe stabiel. Ná 'n dekade van politieke onluste het generaal Tomás Guardia in 1870 die mag oorgeneem. Sy bewind as militêre diktator het twaalf jaar lank geduur en was deur 'n relatief progressiewe beleid gekenmerk wat vrye en verpligte primêre onderwys, 'n beperking van die weermag se invloed en die heffing van 'n belasting op die inkomste van koffieboere ingesluit waarmee openbare werke gefinansieer is. Die piesang-maatskappy, wat deur die Amerikaanse sakeman Minor Keith gestig is, het sedert 1899 as ''[[United Fruit Company]]'' bekend gestaan. Hierdie maatskappy het 'n belangrike rol by die ekonomiese ontwikkeling van die kusvlaktes gespeel en byvoorbeeld die piesang-uitvoerhawens Quepos en Golfito laat bou, tog het Costa Rica in toenemende mate afhanklik geword van buitelandse markte en kapitaal.<ref>{{de}} [http://www.amerika-live.de/Costa%20Rica/costarica.htm ''www.amerika-live.de: Costa Rica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514160318/http://www.amerika-live.de/Costa%20Rica/costarica.htm |date=14 Mei 2008 }}</ref> Danksy 'n kontrak met Minor Keith is die Atlantiese spoorweg gebou wat San José met die Karibiese kus verbind het. In die volgende jare het die land weer teruggekeer tot 'n demokratiese regeringstelsel, alhoewel die politieke situasie eers in die vroeë 20ste eeu as stabiel beskryf kon word. === Die 20ste eeu === [[Lêer:Oscar Arias 1006.jpg|duimnael|links|upright|President [[Óscar Arias|Óscar Arias Sánchez]] in Mei 2006]] [[Lêer:Chinchilla Adelante.jpg|duimnael|upright|[[Laura Chinchilla]] het tussen 2010 en 2014 as president gedien]] Die verkiesing van dr. Rafael Angel Calderón Guardia tot president het in 1940 'n nuwe tydperk van vooruitgang ingelui. Sy beleid het 'n landhervorming, minimumlone en progressiewe belasting ingesluit. Calderón se Verenigde Sosiaal-Christelike Party het met sy weiering om sy neerlaag in die verkiesing van 1948 te aanvaar 'n burgeroorlog veroorsaak. Die oorlog, wat 40 dae gewoed en 2&nbsp;000 menselewens geëis het, is uiteindelik danksy die steun van die [[Kuba]]anse en Guatemalaanse regerings deur die anti-Calderón magte onder leiding van José Maria (Don Pepe) Figueres Ferrer, wat in 1942 as balling na Meksiko gevlug het, gewen. Figueres het die hoof van die sogenaamde Stigtingsjunta van die Tweede Republiek Costa Rica geword. Die hervormings, wat deur Calderón begin is, is deur die nuwe bewind gekonsolideer en voortgesit. Die Kommunistiese Party is verban, vroue het stemreg en swart inwoners burgerreg gekry, die Costa Ricaanse weermag is ontbind en vir goed afgeskaf, die ampstermyn van presidente is beperk en banke en assuransiemaatskappye genasionaliseer. Figueres het daarnaas die Nasionale Bevrydingsparty (''Partido de Liberación Nacional'') gestig. Die 1980's was as gevolg van die tweede oliekrisis 'n tyd van ekonomiese moeilikhede en sosiale spannings. Hiperinflasie en grootskaalse stakings het die ekonomiese lewe teen die begin van die dekade ernstig ontwrig. Die "piesangkrisis" in die jare 1982 en 1983 was gekenmerk deur permanente stakings van landarbeiders en groot oesverliese. Terwyl die Sosiaal-Demokratiese regering die invloed van vakbonde deur beperkende wetgewing probeer inperk het, het [[Multinasionaal|multinasionale]] maatskappye die verbouing van piesangs op die groot Pasifiese plantasies gestaak. Begrotingstekorte en die groot buitelandse skuldlas het Costa Rica se regering gedwing om met internasionale finansiële instellings oor 'n verligting van die finansiële verpligtings te onderhandel. Toe die Nicaraguaanse burgeroorlog uitgebreek het, het Costa Rica teensinnig by die konflik in sy buurland betrokke geraak nadat sy noordelike grensgebied eers deur Sandinista-rebelle en later deur Contra-magte as militêre basis misbruik is. In 1982 en 1983 het president Luis Alberto Monge met die oog op die gewapende konflikte in Costa Rica se buurlande nogtans die neutraliteit van die land bevestig. Óscar Arias Sánchez, 'n jong advokaat, is in 1986 met sy voorstelle vir 'n vredesooreenkoms tot president verkies. Sy onvermoeide pogings tot vrede in Sentraal-Amerika het tot die Vredesplan gelei wat in 1987 deur vyf Sentraal-Amerikaanse presidente in Guatemala-Stad onderteken is en met die [[Nobelprys]] vir Vrede bekroon. Toe oud-president Figueres in 1990 oorlede is, is hy as 'n nasionale held gevier wat Costa Rica se maatskaplike en ekonomiese vooruitgang bewerkstellig en van die land 'n eiland van vrede, stabiliteit en demokrasie in een van die wêreld se mees onstabiele streke gemaak het. === Die 21ste eeu === [[Lêer:Rodrigo Chaves, discurso posesión (cropped).jpg|duimnael|upright|Die huidige president [[Rodrigo Chaves Robles|Rodrigo Chaves]]]] Op 6 Junie 2007 het Costa Rica sy diplomatieke bande met die [[Republiek China]] (Taiwan) ná bykans ses dekades verbreek. President Arias het die noodsaaklikheid van beter politieke betrekkinge met die [[Volksrepubliek China]] as rede hiervoor aangevoer.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2008''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2007, bl. 115</ref> In 'n referendum wat op 7 Oktober 2007 gehou is, het die Costa Ricaanse kiesers die vryehandelsooreenkoms met die Verenigde State, Sentraal-Amerika en die [[Dominikaanse Republiek]] (''Tratado de Libre Comercio con los Estados Unidos, Centroamérica y República Dominicana, TLC'') met 'n meerderheid van 51,6 persent van die uitgebragte stemme goedgekeur. Die referendum was die eerste van sy soort wêreldwyd. Die politieke debat, wat die referendum voorafgegaan het, was onder meer deur vrese van Amerikaanse oorheersing gekenmerk.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2008'', bl. 115</ref> Op 25 Mei 2021 het Costa Rica by die [[OESO]] aangesluit en daarmee ná [[Meksiko]], [[Chili]] en [[Colombia]] die vierde Latyns-Amerikaanse lidland van dié internasionale organisasie geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd.org/costarica/oecd-welcomes-costa-rica-as-its-38th-member.htm |title=OECD welcomes Costa Rica as its 38th Member |publisher=[[OESO]] |date=25 Mei 2021 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> == Demografie == === Etniese verdeling === [[Lêer:4- Vue San Jose.jpg|duimnael|San José, die hoofstad van Costa Rica, is ook die ekonomiese en kulturele sentrum van dié land]] Volgens amptelike statistieke het Costa Rica se bevolking 4&nbsp;857&nbsp;274 met 'n digtheid van 85 inwoners per vierkante kilometer in 2016 beloop. In teenstelling met die ander lande in Sentraal-Amerika is 87 persent van die bevolking Blankes (merendeels nasate van Spaanse immigrante, met kleiner groepe van [[Italianers|Italiaanse]], [[Duitsers|Duitse]], [[Jode|Joodse]] en [[Pole (volk)|Poolse]] afkoms), sewe persent is van gemengde Spaans-Indiaanse afkoms (alhoewel Blankes en Spaans-Indiaanse bewoners vir statistieke doeleindes as 'n gemeenskaplike etniese groep geklassifiseer word en syfers aangaande die eerste twee genoemde etniese groepe sodoende eerder beramings is), drie persent Swartes en Kleurlinge, twee persent [[Asië]]rs (veral Chinese) en een persent (of 41&nbsp;000 mense) [[Indiane]]. Costa Rica het sodoende die kleinste persentasie inheemse inwoners wat oorwegend tot die Chibcha-taalgroep behoort en afgeleë bosgebiede bewoon.<ref>{{de}} Lexikon-Institut Bertelsmann (1979), bl. 256</ref> In die noordwestelike provinsie Guanacaste is 'n groter persentasie van die bevolking van gemengde Spaans-Indiaanse afkoms. Die buitelandse bevolking bestaan uit Amerikaners, Kanadese, Duitsers, [[Nederlanders]], Britte en ander groepe, terwyl ook talle vlugtelinge uit Nicaragua en [[Colombia]] hulle in Costa Rica gevestig het. Die persentasie Nicaraguaners – waaronder talle seisoenwerkers wat net tydelik in die land bly – word op tussen tien en vyftien persent van die totale bevolking beraam.<ref>{{en}} [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2019.htm ''www.state.gov'']</ref> Ander beduidende groepe politieke en oorlogsvlugtelinge het in die 1970's en 1980's uit Latyns-Amerikaanse lande (veral [[Chili]] en [[Argentinië]]) en die Sentraal-Amerikaanse El Salvador na Costa Rica gekom.<ref>{{en}} Biesanz, Karen Zubris; Biesanz, Mavis Hiltunen; en Biesanz, Richard (reds.): ''The Ticos: Culture and Social Change in Costa Rica''. Boulder, CO, en Londen: Lynne Rienner Publishers 1998. {{ISBN|1-55587-737-0}}</ref> === Tale === [[Lêer:Mapa General.jpg|duimnael|Verspreiding van inheemse tale in Costa Rica: {{columns-list|2| {{sleutel|red|Chorotegas}} {{sleutel|purple|Guatusos}} {{sleutel|lightgreen|Huetares}} {{sleutel|green|Cabécar}} {{sleutel|orange|Bribri}} {{sleutel|yellow|Térraba}} {{sleutel|brown|Boruca}} {{sleutel|lightblue|Ngobe}}}}]] Die oorgrote meerderheid van Costa Ricane, wat na hulself as ''Ticos'' (manlik) en ''Ticas'' (vroulik) verwys, praat Spaans as [[moedertaal]]. Naas die indigene bevolking is daar nog 'n minderheid Kreoolse [[Engels]]sprekendes, meestal Swartes in die oostelike kusgebiede. Hulle is afstammelinge van 19de eeuse [[Jamaika]]anse immigrante wat as plantasie- en spoorwegwerkers na Costa Rica gekom het, en nasate van slawe uit Afrika. Die Engelse [[kreooltaal]] aan die Pasifiese kus het tot die ''Metakelyu''- of kuskreeoldialek van Limón ontwikkel. === Verspreiding en verstedeliking === Sowat twee derdes van die bevolking is in die sentrale hoogplato van die Valle Central gekonsentreer wat slegs vyf persent van die totale oppervlakte beslaan. Hier lê beduidende stede soos San José (met 309&nbsp;672 inwoners volgens die sensus van 2000), Heredia, Cartago (38&nbsp;363 inwoners) en Alajuela (42&nbsp;889 inwoners). Ander demografiese swaartepunte is [[Puerto Limón]] aan die Karibiese kus (56&nbsp;719 inwoners), die Pasifiese hawestad Puntarenas en die skiereiland Nicoya. Altesaam sestig persent van die bevolking is verstedelik. === Religie === [[Lêer:Basilica Los Angeles in Cartago, Costa Rica (December 2006).jpg|duimnael|Die basiliek Los Angeles in Cartago]] Met 92 persent is die oorgrote meerderheid van die Costa Ricaanse bevolking aanhangers van die [[Christendom|Christelike geloof]].<ref name="CIA" /> Die [[grondwet]] van 1949 verleen aan die [[Rooms-Katolieke Kerk]] die status van staatsreligie, maar erken tegelykertyd die beginsel van geloofsvryheid. Net soos in ander Latyns-Amerikaanse lande neem ook in Costa Rica die aantal [[Protestantisme|Protestante]] vinnig toe, veral as gevolg van sendingaktiwiteite. In 2002 was nogtans 88 persent van die bevolking Rooms-Katolieke teenoor 8 persent Protestante.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007'', bl. 113</ref> Baie van die [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse Kerk]] se sowat 12&nbsp;000 aanhangers is lede van die plaaslike Swart gemeenskap. Aanhangers van vrykerke en sektes sluit [[Jehovah se Getuies]], Adventiste, Metodiste, Baptiste en [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae|Heiliges van die Laaste Dae (Mormone)]] in. Immigrante uit Asië (waaronder sowat 40&nbsp;000 [[Han-Chinese]]), die [[Midde-Ooste]] en ander gebiede het tot die vestiging van ander religieuse denominasies bygedra, waaronder die [[Judaïsme|Joodse godsdiens]], [[Boeddhisme]], [[Islam]], [[Baha’i]] en [[Hindoeïsme]]. Kerk en godsdiens speel 'n sentrale rol in die kulturele lewe van die land en die [[kerk (gebou)|kerkgeboue]] fungeer dikwels as die middelpunte van die sosiale lewe waar feeste, seremonies en ander religieuse en kulturele byeenkomste gehou word.<ref>{{de}} [http://www.ahkzakk.com/costarica/DE/kultur.htm ''Duits-Costaricaanse Handelskamer: Costa Rica – Kultuur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102102218/http://www.ahkzakk.com/costarica/DE/kultur.htm |date= 2 November 2007 }}</ref> Een van die belangrikste religieuse feesdae in Costa Rica is 2 Augustus, wat ter ere van die ''Virgen de Los Angeles'' ("Jonkvrou van Los Angeles"), die beskermheilige van die land, gevier word. == Ekonomie == === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:DirkvdM orosi valley bird.jpg|duimnael|links|'n [[Koffie]]plantasie in die Orosí-vallei]] [[Lêer:Cataract on the Rio Savegre.jpg|duimnael|Die Río Savegre in Talamanca; ekotoerisme is Costa Rica se vernaamste vorm van toerisme]] Costa Rica het 'n oop, uitvoergerigte markekonomie. Tradisionele uitvoergoedere soos koffie en piesangs het minder belangrik geword, alhoewel die [[landbou]]sektor naas die [[toerisme]]bedryf nog steeds die grootse bron van buitelandse valuta vir die land is. Danksy die beleggings van 'n groot aantal buitelandse maatskappye, veral uit die Verenigde State, het Costa Rica daarin geslaag om sy uitvoere te diversifiseer. Daarnaas sal 'n vryehandelsooreenkoms, wat met die VSA, die ander Sentraal-Amerikaanse lande en die Dominikaanse Republiek aangegaan is, toegang tot buitelandse markte vermaaklik. Die ooreenkoms het soos op 1 Junie 2008 nog nie in werking getree nie, aangesien die Costa Ricaanse parlement nog nie oor 'n aantal wette ten opsigte van die liberalisering van die telekommunikasie- en assuransiebedryf, wat tans nog deur inheemse monopolies beheer word, besluit het nie. Die ekonomie het in 2006 ten opsigte van die bruto binnelandse produk met 8,2 persent gegroei, alhoewel die groeikoers in 2007 tot 6,8 persent verstadig het. Uitvoere het in 2006 met 17,1 en in 2007 met 14 persent toegeneem.<ref>{{de}} [http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Costa Rica: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527001624/http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html |date=27 Mei 2008 }}</ref> In 2007 is daar vir die eerste keer in dekades 'n begrotingsoorskot van 0,65 persent aangeteken. Groter belastingsinkomste het die beplande hervorming van die belastingstelsel minder dringend gemaak. Die land se vermoë om op internasionale markte mee te ding is tot in laat 2006 deur daaglikse marginale devaluasie van die inheemse geldeenheid [[Costa Ricaanse colón|colón]] verseker. Die Sentrale Bank van Costa Rica het op 17 Oktober 2006 besluit om die colón se wisselkoers te teiken om die opstelling van die monetêre beleid te vergemaklik en inflasie doelgerig te bestry. Die inflasiekoers het in 2009 tot 4,05 persent gedaal nadat dit in 2008 nog 13,9 persent beloop het. Die Sentrale Bank het vir 2010 'n teiken van vyf persent vasgestel. === Ekonomiese sektore === [[Lêer:Bananas on tree.JPG|duimnael|links|'n Piesangboom met vrugte]] [[Lêer:Poas crater.jpg|duimnael|Die krater van die vulkaan Poás is een van Costa Rica se toeristetrekpleisters]] [[Lêer:Tilaran windmill.jpg|duimnael|'n Windkragsentrale in Tilarán]] Binne enkele dekades het Costa Rica se ekonomiese struktuur drasties verander en die land het van 'n agrariese tot 'n moderne dienste- en nywerheidsekonomie ontwikkel. Die landbousektor se bydrae tot die bruto binnelandse produk het tussen 1965 en 2009 van 23,5 tot 8,8 persent gedaal, terwyl die dienstesektor tans 61,1 en die industriële sektor 26 persent bydra. Die primêre sektor speel nogtans steeds 'n beduidende rol op die arbeidsmark – 11,5 persent van alle werknemers was in 2009 in die landbou werksaam. Sowat 40 persent van die totale oppervlakte word as landbougrond gebruik. Die oorgrote meerderheid van Costa Ricaanse boere hou klein en middelgroot bestaansboerderye aan die gang, terwyl groot boerderye en plantasies met meer as 1&nbsp;000 hektaar oor sowat 'n kwart van die totale landbougrond beskik. Piesangs is die vernaamste agrariese produk in die tropiese vlaktes, terwyl koffie veral in die hoogland verbou word. Die grasvlaktes in die noordweste is geskik vir veeteelt. Belangrike agrariese uitvoere naas piesangs en koffie is [[kakao]], suikerriet en [[pynappel]]s. Die [[mynbou]]bedryf speel 'n ondergeskikte rol in die plaaslike ekonomie. In die weste van die land word [[goud]] en [[silwer]] gemyn, terwyl Costa Rica se ander minerale en hulpbronne soos [[mangaan]], [[nikkel]], [[kwik]] en [[swawel]] net soos die [[ruolie]]bronne, wat in die suide ontdek is, tans nog nie ontgin word nie. Die land se bauxietvoorrade word egter vir die opbou van 'n plaaslike [[aluminium]]bedryf gebruik. Die industriële sektor het tradisioneel op die verwerking van agrariese produkte gesteun; koffiebranderye, houtfabrieke, brouerye en stokerye is volop, maar die meeste ondernemings is relatief klein. Sedert die 1990's het talle multinasionasionale maatskappye, veral uit die hoëtegnologiesektor, in Costa Rica belê. Die Amerikaanse vervaardiger van mikroverwerkers [[Intel]], wat in 1996 'n aanleg in die land geopen het, het in 2009 met twee miljard VSA-$ tot Costa Rica se uitvoere bygedra.<ref>{{de}} [http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Costa Rica – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527001624/http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html |date=27 Mei 2008 }}</ref> Intel het sy plaaslike bedrywighede in September 2009 verder uitgebrei nadat dele van sy vlokkie-vervaardiging in [[Maleisië]] en die [[Filippyne]] na Costa Rica verskuif is. Die vryehandelsones in Costa Rica het ook die stigting van filiale van ander multinasionale ondernemings uit die VSA en die [[Europese Unie]] bevorder. Die ''Deutsche Post AG'' het in 2003 die vrag- en logistiekmaatskappy ''CORMAR'' oorgeneem, terwyl die Duitse maatskappy ''Ristic AG'' in 'n moderne aanleg vir die uitvoer van garnale in Puntarenas belê het. Die Duitse ''Continental AG'' het met die bou van 'n fabriek vir elektroniese motoronderdele in die nywerheidspark van Alajuela begin. In die volgende vyf tot tien jare sal buitelandse maatskappye na verwagting veral in die toerismebedryf belê om hotelle, jaghawens, gholfbane en vakansieoorde te bou. In 2007 is altesaam 800 miljoen VSA-$ in die toeristiese [[infrastruktuur]] belê en aansoeke vir verdere projekte ter waarde van 600 miljoen VSA-$ is tot vroeg in 2008 deur die Costa Ricaanse Departement van Toerisme ontvang. Tans is die toerismebedryf nog voor die uitvoer van vlokkies (Intel) en die landbou (piesangs, pynappels, koffie en spanspekke) die hoofbron van buitelandse valuta. Die inkomste uit die toerismebedryf het in 2007 1,92 miljard VSA-$ beloop, terwyl dit in 2009 reeds 7,5 persent van die bruto binnelandse produk opgelewer het. In 2009 het 1,75 miljoen buitelandse besoekers na Costa Rica gekom, waarby die konsep van ekotoerisme 'n steeds belangriker rol gespeel het. Byna dertig persent van die totale oppervlakte is natuurbewaringsgebiede. Waterkrag is met 90 persent die belangrikste bron van elektrisiteit, terwyl die land ten opsigte van sy ruolieverbruik heeltemal afhanklik is van invoere. Costa Rica kan tans in sowat 30 persent van sy totale energiebehoefte voorsien. === Buitelandse handel === [[Lêer:Costa Rica Free Trade Agreements Updated.png|duimnael|Lande waarmee Costa Rica ’n vryehandelsooreenkoms onderteken het of dit beplan]] [[Lêer:Intel Costa 12 2007 SJO 105b.jpg|duimnael|Die Amerikaanse vervaardiger [[Intel]] se mikroverwekerfabriek in San José lewer 20 persent van Costa Rica se uitvoerwaarde en 4,9 persent van die land se bruto binnelandse produk op]] Die uitvoer van goedere en dienste lewer 'n baie belangrike bydrae tot Costa Rica se ekonomie, alhoewel die lopende rekening van die betalingsbalans gewoonlik deur 'n tekort gekenmerk word. Die tradisionele agrariese uitvoergoedere soos piesangs en koffie, sedert die laat 20ste eeu ook pynappels en spanspekke, het in 2006 ondanks groeiende uitvoere nog slegs 16,7 persent van die totale uitvoere verteenwoordig. Geïntegreerde stroombane en mikroverwerkes is tans met sowat 20 persent van die totale waarde die belangrikste uitvoergoedere naas mediese uitrusting en geneesmiddels. Ondanks die inkomste uit die toerismebedryf is daar nog steeds 'n tekort op die lopende rekening van die betalingsbalans wat met sowat 90 persent met [[regsteekse buitelandse beleggings]] gedek word. In 2007 het die totale buitelandse beleggings 1,88 miljard VSA-$ beloop. Die Verenigde State is tans die belangrikste handelsvennot, alhoewel hul aandeel tussen 2000 en 2007 van 52 tot 39 persent gedaal het. Veral die Asiatiese mark word steeds belangriker vir Costa Ricaanse uitvoere. Die aandeel van uitvoere na die Volksrepubliek China het in 2006 en 2007 respektiewelik 24 en 27 persent beloop.<ref>{{de}} [http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Costa Rica – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527001624/http://www.diplo.de/diplo/de/Laenderinformationen/CostaRica/Wirtschaft.html |date=27 Mei 2008 }}</ref> === Energiebeleid === Die regering onder president Arias het in die somer van 2007 aangekondig dat Costa Rica tot in 2012 die eerste klimaat-neutrale and ter wêreld ten opsigte van CO₂-emissies sal wees. Om hierdie ambisieuse doelwit te bereik, sal bestaande termiese steenkoolkragsentrales buite bedryf gestel, koolstofdioksiedemissiers van nywerhede en die landbousektor aansienlik verminder en die verkoop van hibriede motorvoertuie bevorder word. Tans word reeds meer as vier vyfdes van Costa Rica se elektrisiteit in waterkragsentrales opgewek, en danksy grootskaalse herbebossingsprojekte is meer as die helfte van die staatsgebied met reënwoud bedek wat groot hoeveelhede koolstofdioksied absorbeer.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009'', bl. 110</ref> == Sport == [[Lêer:Uruguay - Costa Rica FIFA World Cup 2014 (29).jpg|duimnael|Costa Ricaanse ondersteuners tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014]] in Brasilië]] Costa Rica het tydens die [[Olimpiese Somerspele 1936]] sy debuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bill Mallon |title=Historical dictionary of the Olympic movement |date=2006 |publisher=Scarecrow Press |others=Ian Buchanan |isbn=978-0-8108-6524-2 |edition=3de |location=Lanham, Md. |pages=58 |oclc=301358310 |url=https://www.worldcat.org/oclc/301358310}}</ref> Die susters [[Silvia Poll|Silvia]] en [[Claudia Poll]] het al die land se vier Olimpiese goue medaljes in [[swem]] gewen: een goue, een silwer en twee bronsmedaljes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympiandatabase.com/index.php?id=28331&L=1 |title=Costa Rican Medals and Results in the Olympic Games |publisher=Olympian Data Base |accessdate=10 Maart 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympiandatabase.com/index.php?id=28333&L=1 |title=List of Costa Rican Medalists in the Olympic Games |publisher=Olympian Data Base |accessdate=10 Maart 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecostaricanews.com/sylvia-polls-record-30-years-of-a-historical-feat/ |title=Sylvia Poll’s Record: 30 Years of A Historical Feat |author=The Costa Rica News |date=21 September 2018 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> [[Sokker]] is die gewildste sportsoort in Costa Rica. Die nasionale sokkerspan het al aan vyf [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem en in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] vir die eerste keer die kwarteindrondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thestar.com/sports/soccer/world-cup-costa-rica-defies-the-odds-in-winning-group-d/article_568b1fb0-9f15-5771-9638-aae5106e99ae.html? |title=World Cup: Costa Rica defies the odds in winning Group D |publisher=[[Toronto Star]] |author=Frank Griffiths |date=24 Junie 2014 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://abcnews.go.com/Sports/wireStory/navas-carries-costa-rica-world-cup-quarters-24358976 |title=Navas Carries Costa Rica to World Cup Quarters |publisher=[[ABC News]] |author=Brett Martel |date=29 Junie 2014 |accessdate=30 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630082929/https://abcnews.go.com/Sports/wireStory/navas-carries-costa-rica-world-cup-quarters-24358976 |archive-date=30 Junie 2014 |url-status=dead}}</ref> Hulle beste vertoning was tydens die plaaslike [[CONCACAF]] Goue Beker 2002, toe hulle as naaswenner geëindig het. [[Paulo Wanchope]], 'n aanvallende speler wat in die laat 1990's en vroeë 2000's vir drie klubs in die Engelse [[Premier League]] uitgedraf het, word gekrediteer vir die bevordering van buitelandse erkenning aan Costa Ricaanse sokker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/costa-rica/10681889/World-Cup-2014-Paulo-Wanchope-the-player-who-put-Costa-Rica-on-the-map-has-warning-for-England.html |title=World Cup 2014: Paulo Wanchope, the player who put Costa Rica on the map, has warning for England |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Matt Law |date=6 Maart 2014 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> Costa Rica is saam met [[Panama]] as medegasheer vir die FIFA o/20-Vrouesokker-Wêreldbekertoernooi in 2020 aangewys, wat weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] na 2021 uitgestel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/news/costa-rica-and-panama-to-host-fifa-u-20-women-s-world-cup-2020 |title=Costa Rica and Panama to host FIFA U-20 Women’s World Cup 2020 |publisher=[[FIFA]] |date=20 Desember 2019 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/u17womensworldcup/india2022/media-releases/bureau-of-the-fifa-council-decisions-on-fifa-events |title=Bureau of the FIFA Council decisions on FIFA events |publisher=[[FIFA]] |date=12 Mei 2020 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> Op 17 November 2020 het [[FIFA]] aangekondig dat dié toernooi in 2022 in Costa Rica aangebied sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/update-on-fifa-club-world-cup-2020-and-women-s-youth-tournaments |title=Update on FIFA Club World Cup 2020 and women’s youth tournaments |publisher=[[FIFA]] |date=17 November 2020 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> Teen laat 2021 was die Costa Ricaanse nasionale vrouevlugbalspan die beste span van die Sentraal-Amerikaanse AFECAVOL (''Asociación de Federaciones CentroAmericanas de Voleibol'').<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.breakingbelizenews.com/2021/10/23/belize-drops-game-to-nicaragua-drops-to-1-4-at-central-american-senior-womens-volleyball-championship/ |title=Belize drops game to Nicaragua, drops to 1-4 at Central American Senior Women’s Volleyball Championship |publisher=Breaking Belize News |date=23 Oktober 2021 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> Costa Rica het met 'n nasionale vrouestrandvlugbalspan aan die NORCECA Kontinentale Strandvlugbalbeker 2018–2020 deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fivb.com/en/about/news/continental-cup-finals-start-in-africa?id=94414 |title=Continental Cup Finals start in Africa |publisher=[[Fédération Internationale de Volleyball]] |date=22 Junie 2021 |accessdate=10 Maart 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica|title=Costa Rica|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Maart 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/costa-rica/|title=Costa Rica|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=10 Maart 2024}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Costa_Rica|Costa Rica}} * {{es}} [https://presidencia.go.cr/ Amptelike webwerf van die Costa Ricaanse president] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Costa Rica}} | Noord = {{vlagland|Nicaragua}} | Noordoos = [[Karibiese See]] | Oos = [[Karibiese See]] | Suidoos = {{vlagland|Panama}} | Suid = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Ecuador}} | Suidwes = [[Stille Oseaan]] | Wes = [[Stille Oseaan]] | Noordwes = [[Stille Oseaan]] }} {{Lande van Noord-Amerika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Costa Rica| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] hryf1w1kop0zulm9uvv0qu51i0t473w 0 31740 2900756 2889688 2026-05-02T19:01:26Z Redakteurrr 207032 /* Kopiereg */ Opdatering 2900756 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = YouTube |kenteken = [[Lêer:YouTube 2024.svg|250px]] |tipe = Filiaalmaatskappy |stigting = [[14 Februarie]] [[2005]] |ligging_stad = [[San Bruno, Kalifornië|San Bruno]], [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Susan Wojcicki (hoofuitvoerendebeampte)<br />Chad Hurley (raadgewer) |gebied_bedien = Wêreldwyd, behalwe vir afkeurende lande |industrie = [[Internet]] |produkte = Videooplaaidiens |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = |ouer = [[Alphabet Inc.]] |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = ''Broadcast Yourself'' (2005–2012) |tuisblad = [http://www.youtube.com/ ''youtube.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = yes }} [[Lêer:Youtube founders.jpg|duimnael|links|Van links na regs: Chad Hurley, Steve Chen en Jawed Karim.]] [[Lêer:901 Cherry Avenue.jpg|duimnael|links|YouTube se hoofkantoor in [[San Bruno]], Kalifornië]] {{Infoboks webwerf | naam = YouTube | logo = | skermkiekie = | tipe = | taal = Veeltalig, onder andere [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Duits]], [[Pools]], [[Russies]], [[Spaans]], [[Italiaans]], [[Portugees]], [[Koreaans]], [[Chinees]] en [[Nederlands]]. | registrasie = Opsioneel | eienaar = Google | outeur = | opgerig = 15 Februarie 2005 | status = Aktief | url =[http://www.youtube.com/ www.youtube.com] }} '''YouTube''' is 'n [[webwerf]] wat gebruikers in staat stel om video's op te laai, koers, kommentaar, deel, en na ander opgelaaide video's te kyk. Die webwerf behels films, musiek videos, nuus, opvoedkundige programme, sowel as video blogs, skyfievertonings, humoristiese video's, en nog baie meer te kyk. YouTube is tans die grootste video webwerf op die [[Internet]]. YouTube is in Februarie 2005 opgerig deur drie voormalige [[PayPal]] medewerkers. 'n Groot verskil met ander video webwerwe in die tyd was dat alle video's outomaties omgeskakel word na een formaat wat vir baie mense toeganklik is, Flash video (.flv). Dit, gekombineerd daarmee dat die hele webwerf gratis vir gebruik is, het daarvoor gesorg dat YouTube nou die grootste videowebwerf op die internet geword het, en één van die grootste webwerwe op die internet in sy geheel. Die meerderheid van die video's op YouTube word deur indiwiduë uit die publiek uit opgelaai, alhoewel sommige mediamaatskappye soos CBS, [[BBC]], VEVO, Hulu en andere ook van hulle eie materiaal beskikbaar stel. Ongeregistreerde YouTube gebruikers kan gratis na video's kyk, terwyl geregistreerde gebruikers video's kan oplaai. Sommige video's wat as moontlik beledigend of aanstootlik beskou word, kan slegs deur geregistreerde gebruikers van ouer as 18 jaar gekyk word. In November 2006 is YouTube deur [[Google]] oorgeneem, teen 'n bedrag van 1.65 miljard Amerikaanse dollar. YouTube is dus tans as 'n onderafdeling van Google. Daar word nie baie statistieke uitgegee nie, maar in Julie 2006 het YouTube 'n berig uitgegee dat daar elke dag meer as 100&nbsp;miljoen video's gekyk word, en in die hele maand was uiteindelik 2,5&nbsp;miljard video's afgelaai. Net in Januarie 2008 is daar al 3&nbsp;miljard video's deur slegs 79&nbsp;miljoen mense afgelaai. == Gevolg van die sukses van YouTube == Voor die loods van hierdie webwerf, was daar baie min geleenthede gewees om video's op die Internet te laai. Ná YouTube begin is, het daar 'n hele aantal ander webwerwe opgespring wat ook gebruikers in staat gestel het om video's op die Internet te laai. == Kopiereg == In ruil vir die stoor van die video's moet die oplaaier van alle outeursregte afstand doen. Dit beteken dat jy nie iemand anders se werk mag oplaai indien dit onder kopiereg beskerm word nie. In sommige gevalle bevat opgelaaide video's wel materiaal wat onder kopiereg staan, en kan hulle soms deur YouTube geblokkeer word. Die skending van kopiereg deur YouTube gebruikers het al tot verskeie regsgedinge gelei. In Maart 2007 het ''Viacom'' in 'n saak teen Google, die YouTube eienaar, 'n bedrag van 1 miljard dollar geëis omdat daar 160&nbsp;000 van sy video's op YouTube beskikbaar was. In September 2007 is YouTube deur 20th Century Fox gedwing om honderde video's te verwyder. Verskeie mediagroepe, waaronder Sony BMG, BBC en Samsung het egter al ooreenkomste met YouTube bereik waarvolgens hulle video- en klankmateriaal wel in sommige gevalle gebruik mag word. == Hoe dit werk == Op YouTube mag gebruikers video's oplaai met 'n maksimum grootte van 1&nbsp;024&nbsp;MB, maar elke video mag slegs 10&nbsp;minute lank wees. Formate soos .avi ([[XviD]] met [[MP3]]), .mp4 (H.264 met AAC+,) .mov, .mpeg word aanvaar. Die video's word omgeskakel na .flv, met daarin die H.263 videoenkodering en 64kbit/s MP3 monogeluid. Die datastroom het 'n totale bitrate van +/- 330 kbit/s, die resolusie is 320x240. Sedert Maart 2008 gee YouTube ook die keuse om die video's in hoër gehalte af te laai. Die resolusie is verhoog van 320x240 na 480x360. Daar is twee moontlikhede: tik jy '''&fmt=6''' agter die adres van die video in jou [[webblaaier]], dan kry jy 'n H.263 stroom van +/- 600kbit/s met 96kbit/s MP3 mono. Met '''&fmt=18''' kan jy luister na 'n stereostroom, die formaat is dan nie .flv nie, maar .mp4. Die .mp4 bestaan uit 'n H.264-beeldstroom van 300-400kbit/s en +/- 128kbit/s AAC-geluid. == Lokalisasie == [[Lêer:YouTube Localisation.svg|duimnael|400px|Lande met YouTube-lokalisering]] [[File:YouTube world map April 2020.svg|duimnael|400px|YouTube se status volgens lande: {{legend|#2B5C2A|Plaaslike YouTube-weergawe}} {{legend|#ED1C24|Geblokkeer}} {{legend|#FF92AA|Voorheen geblokkeer}} {{legend|#B2B2B2|Toeganklik}}]] Op [[19 Junie]] [[2007]] was [[Eric E. Schmidt]] in [[Parys]] om die nuwe lokaliseringstelsel van stapel te stuur. In die volgende lande is die stelsel al in werking gestel: {| class="wikitable sortable" ! Land ! Tale ! Oprigtingsdatum |- | {{vlagland|Verenigde State}} (en wêreldwyde bekendstelling) | [[Engels]] | 15 Februarie 2005<ref name="local">{{cite web |first=Peter |last=Sayer |url=http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772 |title=Google launches YouTube France News |publisher=PC Advisor |date=19 Junie 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110325161722/http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772 |archive-date=25 Maart 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Brasilië}} | [[Portugees]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Frankryk}} | [[Frans]] en [[Baskies]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Ierland}} | [[Hiberno-Engels]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Italië}} | [[Italiaans]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Japan}} | [[Japannees]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Nederland}} | [[Nederlands]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Pole}} | [[Pools]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Spanje}} | [[Spaans]], [[Galicies]], [[Katalaans]] en [[Baskies]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | [[Engels]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Meksiko}} | [[Spaans]] | 11 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/articulos/43235.html |title=Presentan hoy YouTube México |publisher=El Universal |date=11 Oktober 2007 |access-date=9 September 2008 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516063924/http://www.eluniversal.com.mx/articulos/43235.html |archive-date=16 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Hongkong}} | [[Tradisionele Chinese karakters|Chinees]] en [[Engels]] | 17 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html |title=中文上線 – YouTube 香港中文版登場！ |publisher=Stanley5 |date=17 Oktober 2007 |access-date=2 Januarie 2012 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429052053/http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Taiwan}} | [[Tradisionele Chinese karakters|Chinees]] | 18 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm |title=YouTube台灣網站上線 手機版再等等 |publisher=ZDNet |date=18 Oktober 2007 |access-date=2 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706154250/http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm |archive-date=6 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Australië}} | [[Engels]] | 22 Oktober 2007<ref name="AUS-NZ">{{cite web |first=Kristen |last=Nicole |url=http://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/ |title=YouTube Launches in Australia & New Zealand |publisher=Mashable |date=22 Oktober 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020324/https://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Nieu-Seeland}} | [[Engels]] | 22 Oktober 2007<ref name="AUS-NZ" /> |- | {{vlagland|Kanada}} | [[Kanadese Frans]] en [[Kanadese Engels]] | 6 November 2007<ref name="AUS-NZ" /> |- | {{vlagland|Duitsland}} | [[Duits]] | 8 November 2007<ref>{{cite web |first=Adam |last=Ostrow |url=http://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/ |title=YouTube Germany Launches |publisher=Mashable |date=8 November 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020334/https://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Rusland}} | [[Russies]] | 13 November 2007<ref>{{cite web |url=http://www.kommersant.ru/doc/824940/ |title=YouTube перевелся на русский |publisher=Kommersant Moscow |date=14 November 2007 |access-date=22 Maart 2012 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110948/https://www.kommersant.ru/doc/824940 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Suid-Korea}} | [[Koreaans]] | 23 Januarie 2008<ref>{{cite web |first=Martyn |last=Williams |url=http://www.pcworld.com/article/141684/youtube_launches_korean_site.html |publisher=PC World |date=23 Januarie 2008 |access-date=22 Maart 2012 |title=YouTube Launches Korean Site |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709055629/http://www.pcworld.com/article/141684/youtube_launches_korean_site.html |archive-date= 9 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Indië}} | [[Hindi]], [[Bengaals]], [[Engels]], [[Gujarati]], [[Kannada]], [[Malayalam]], [[Marathi]], [[Tamil]], [[Telugu]] en [[Oerdoe]] | 7 Mei 2008<ref>{{cite web |first=Sandeep |last=Joshi |url=http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm |title=YouTube now has an Indian incarnation |work=The Hindu |date=8 Mei 2008 |access-date=3 Augustus 2009 |location=Chennai, India |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131128004152/http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm |archive-date=28 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Israel}} | [[Hebreeus]] | 16 September 2008 |- | {{vlagland|Tsjeggië}} | [[Tsjeggies]] | 9 Oktober 2008<ref>{{cite web |first=Petr |last=Bokuvka |url=http://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/ |title=Czech version of YouTube launched. And it's crap. It sucks |work=The Czech Daily Word |publisher=Wordpress.com |date=12 Oktober 2008 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331051002/https://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/ |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Swede}} | [[Sweeds]] | 22 Oktober 2008<ref>{{cite web |url=http://www.kullin.net/2008/10/launch-video-unavailable-when-youtube-opens-up-in-sweden/ |title=Launch video unavailable when YouTube opens up in Sweden |date=23 Oktober 2008 |access-date=7 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009112502/https://www.kullin.net/2008/10/launch-video-unavailable-when-youtube-opens-up-in-sweden/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} | [[Afrikaans]], [[Zoeloe]] en [[Engels]] | 17 Mei 2010<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Argentinië}} | [[Spaans]] | 8 September 2010<ref name="countries">{{cite web |url=http://www.typeboard.com/2010/09/youtube-launches-in-argentina/ |title=YouTube launches in Argentina |date=9 September 2010 |access-date=9 September 2010 |language=en |archive-url=https://www.webcitation.org/5sbofbU9A?url=http://www.typeboard.com/2010/09/youtube-launches-in-argentina/ |archive-date= 9 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Algerië}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1">{{cite web |url=http://arabcrunch.com/2011/03/youtube-launches-local-version-for-algeria-egypt-jordan-morocco-saudi-arabia-tunisia-and-yemen.html |title=YouTube Launches Local Version For Algeria, Egypt, Jordan, Morocco, Saudi Arabia, Tunisia and Yemen |publisher=ArabCrunch |access-date=13 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111002/https://arabcrunch.com/2011/03/youtube-launches-local-version-for-algeria-egypt-jordan-morocco-saudi-arabia-tunisia-and-yemen.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Egipte}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Jordanië}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Marokko}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Saoedi-Arabië}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Tunisië}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Jemen}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Kenia}} | [[Swahili]] en [[Engels]] | 1 September 2011<ref>{{cite web |first=Nmachi |last=Jidenma |url=http://thenextweb.com/africa/2011/10/05/google-launches-youtube-in-kenya/ |title=Google launches YouTube in Kenya |publisher=The Next Web |date=1 September 2011 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020358/http://thenextweb.com/africa/2011/10/05/google-launches-youtube-in-kenya/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Filippyne}} | [[Filippyns]] en [[Engels]] | 13 Oktober 2011<ref name="philippines">{{en}} {{cite web|first=Tam|last=Nod|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=737018&publicationSubCategoryId=200|title=YouTube launches 'The Philippines'|publisher=The Philippine Star|date=13 Oktober 2011|accessdate=13 Oktober 2011}}</ref> |- | {{vlagland|Singapoer}} | [[Engels]], [[Maleis]], [[Vereenvoudigde Chinese karakters|Chinees]] en [[Tamil]] | 20 Oktober 2011<ref name="singapore">{{cite web |title=YouTube Launches Singapore Site |url=http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site |access-date=23 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021221603/http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site |archive-date=21 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|België}} | [[Frans]], [[Nederlands]], en [[Duits]] | 16 November 2011<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Colombia}} | [[Spaans]] | 30 November 2011<ref>{{cite web |url=http://thenextweb.com/la/2011/12/01/youtube-launches-localized-website-for-columbia/ |title=YouTube launches localized website for Colombia |date=1 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110938/https://thenextweb.com/la/2011/12/01/youtube-launches-localized-website-for-columbia/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Uganda}} | [[Engels]] | 2 Desember 2011<ref>{{en}} {{cite web|url=http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1069:google-launches-youtube-uganda&catid=1:latest-news&Itemid=162|title=Google Launches YouTube Uganda|date=2 Desember 2011|accessdate=15 Januarie 2012|archive-date= 4 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104043549/http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1069%3Agoogle-launches-youtube-uganda&catid=1%3Alatest-news&Itemid=162|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Nigerië}} | [[Engels]] | 7 Desember 2011<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today/|title=Google to Launch YouTube Nigeria Today|date=7 Desember 2011|accessdate=15 Januarie 2012|archive-date= 8 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108001623/http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Chili}} | [[Spaans]] | 20 Januarie 2012<ref>{{cite web |url=http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ |title=Google launches YouTube Chile |date=19 Maart 2012 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325080121/http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ |archive-date=25 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Hongarye}} | [[Hongaars]] | 29 Februarie 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&articleID=323455&ctag=&iid=11|title=Google Launches Hungarian YouTube|date=12 Maart 2012|accessdate=22 Maart 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117060628/http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&articleID=323455&ctag=&iid=11 |archivedate=17 Januarie 2013 }}</ref> |- | {{vlagland|Maleisië}} | [[Maleis]] en [[Engels]] | 22 Maart 2012<ref>{{cite web |url=http://www.webpronews.com/youtube-launches-local-domain-for-malaysia-2012-03 |title=YouTube Launches Local Domain For Malaysia |date=22 Maart 2012 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010094750/https://www.webpronews.com/youtube-launches-local-domain-for-malaysia-2012-03/ |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Peru}} | [[Spaans]] | 25 Maart 2012<ref>{{cite web |url=http://www.webpronews.com/youtube-peru-launched-expansion-continues-2012-03 |title=YouTube Peru Launched, Expansion continues |date=27 Maart 2012 |access-date=1 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010095458/https://www.webpronews.com/youtube-peru-launched-expansion-continues-2012-03/ |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} | [[Arabies]] en [[Engels]] | 1 April 2012<ref>{{cite web |url=http://www.emirates247.com/business/technology/uae-version-of-youtube-launched-2012-04-02-1.451741 |title=UAE version of YouTube launched |publisher=Emirates 247 |date=2 April 2012 |access-date=14 Februarie 2014 |author=Bindu Suresh Rai |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110938/https://www.emirates247.com/business/technology/uae-version-of-youtube-launched-2012-04-02-1.451741 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Griekeland}} | [[Grieks]] | 1 Mei 2012 |- | {{vlagland|Indonesië}} | [[Indonesies]] en [[Engels]] | 17 Mei 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.thejakartaglobe.com/home/youtube-launches-indonesian-version/524443|title=YouTube Launches Indonesian Version|date=15 Junie 2012|accessdate=8 Julie 2012}}</ref> |- | {{vlagland|Ghana}} | [[Engels]] | 5 Junie 2012<ref>{{cite web |url=http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana |title=Google launches YouTube in Ghana |date=22 Junie 2012 |access-date=8 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212192124/http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana |archive-date=12 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Senegal}} | [[Frans]] en [[Engels]] | 4 Julie 2012<ref>{{cite web |url=http://www.telecompaper.com/news/youtube-launches-local-portal-in-senegal |title=YouTube launches local portal in Senegal" |date=16 Julie 2012 |access-date=25 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027111355/http://www.telecompaper.com/news/youtube-launches-local-portal-in-senegal |archive-date=27 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Turkye}} | [[Turks]] | 1 Oktober 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.aa.com.tr/en/turkiye/86446--g|title=YouTube's Turkish version goes into service|date=1 Oktober 2012|accessdate=1 Oktober 2012}}</ref> |- | {{vlagland|Oekraïne}} | [[Oekraïens]] | 13 Desember 2012<ref>{{cite web |first=Maryna |last=Tarasova |url=http://google-ukraine-blog.blogspot.com/2012/12/youtube.html |publisher=Google Ukraine Blog |title=YouTube приходить в Україну! |date=13 Desember 2012 |location=Oekraïne |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804014222/http://google-ukraine-blog.blogspot.com/2012/12/youtube.html |archive-date= 4 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 April 2017 }}</ref> |- | {{vlagland|Denemarke}} | [[Deens]] | 1 Februarie 2013<ref>{{cite web |url=http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark |publisher=iProspect |title=YouTube lanceres i Danmark |access-date=17 April 2013 |location=Denemarke |language=da |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507094859/http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark |archive-date=7 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Finland}} | [[Fins]] en [[Sweeds]] | 1 Februarie 2013<ref>{{cite web |first=Vilja |last=Sormunen |url=http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/ |publisher=KLOK |title=YouTube Launches in the Nordics |date=6 Februarie 2013 |access-date=11 Februarie 2013 |location=Nordies |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110928/http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Noorweë}} | [[Noors]] | 1 Februarie 2013<ref>{{no}} {{cite web|url=http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|publisher=TONO|title=YOUTUBE LAUNCHED IN NORWAY|accessdate=17 April 2013|location=Noorweë|archive-date=20 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130420134320/http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Switserland}} | [[Duits]], [[Frans]] en [[Italiaans]] | 29 Maart 2013<ref>{{cite web |url=http://www.swissinfo.ch/eng/business/YouTube_goes_Swiss.html?cid=35450210 |publisher=swissinfo |title=YouTube goes Swiss |access-date=17 April 2013 |location=Switserland |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203070051/http://www.swissinfo.ch/eng/business/YouTube_goes_Swiss.html?cid=35450210 |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Oostenryk}} | [[Duits]] | 29 Maart 2013<ref>{{cite web |url=http://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_digital/digital_news/538498_YouTube.at-seit-Donnerstag-online.html |publisher=Wiener Zeitung |title=YouTube.at seit Donnerstag online |access-date=17 April 2013 |location=Oostenryk |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910234302/https://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_digital/digital_news/538498_YouTube.at-seit-Donnerstag-online.html |archive-date=10 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Roemenië}} | [[Roemeens]] | 18 April 2013<ref>{{cite web |url=http://www.zf.ro/zf-24/youtube-romania-se-lanseaza-intr-o-saptamana-10764820 |publisher=ZF.ro |title=Youtube România se lansează într-o săptămână |access-date=14 Mei 2013 |location=Roemenië |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702030834/http://www.zf.ro/zf-24/youtube-romania-se-lanseaza-intr-o-saptamana-10764820 |archive-date=2 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Portugal}} | [[Portugees]] | 25 April 2013<ref>{{pt}} {{cite web|url=http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&view=article&id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&catid=343&Itemid=159|publisher=Luso Noticias|title=Google lança versão lusa do YouTube|accessdate=14 Mei 2013|location=Portugal|archive-date= 3 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003223/http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&view=article&id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&catid=343&Itemid=159|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Slowakye}} | [[Slowaaks]] | 25 April 2013<ref>{{cite web |url=http://vat.pravda.sk/obraz-a-zvuk/clanok/281254-slovaci-uz-mozu-oficialne-zarabat-na-tvorbe-videi-pre-youtube/ |title=Slováci už môžu oficiálne zarábať na tvorbe videí pre YouTube |publisher=Vat Pravda |date=21 Mei 2013 |access-date=24 Februarie 2014 |author=Tomáš Švec |language=sk |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020455/http://vat.pravda.sk/obraz-a-zvuk/clanok/281254-slovaci-uz-mozu-oficialne-zarabat-na-tvorbe-videi-pre-youtube/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Bahrein}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc">{{cite web |url=http://www.tbreak.ae/news/youtube-expands-monetization-partnership-gcc |title=YouTube expands monetization and partnership in GCC |publisher=tbreak Media |date=16 September 2013 |access-date=14 Februarie 2014 |author=Nick Rego |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910234238/http://www.tbreak.ae/news/youtube-expands-monetization-partnership-gcc |archive-date=10 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Koeweit}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Oman}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Katar}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}} | [[Bosnies]], [[Kroaties]] en [[Serwies]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Bulgarye}} | [[Bulgaars]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=https://newtrend.bg/digital-company/youtube/youtube-reklama-bulgaria |title=YouTube рекламата става достъпна и за България |publisher=New Trend |date=18 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=Ивелина Атанасова |language=bg |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221030650/https://newtrend.bg/digital-company/youtube/youtube-reklama-bulgaria |archive-date=21 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Kroasië}} | [[Kroaties]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=http://liderpress.hr/poslovna-znanja/oglasavanje-na-video-platformi-youtube-od-sad-dostupno-i-u-hrvatskoj/ |title=Oglašavanje na video platformi YouTube od sad dostupno i u Hrvatskoj |publisher=Lider |date=19 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423132339/http://liderpress.hr/poslovna-znanja/oglasavanje-na-video-platformi-youtube-od-sad-dostupno-i-u-hrvatskoj/ |archive-date=23 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Estland}} | [[Estnies]] | 17 Maart 2014<ref>{{et}} {{cite web|url=http://www.meedium.ee/blog/youtube-reklaamid-eestis|title=Youtube reklaamid – uued võimalused nüüd ka Eestis!|publisher=Meedium|date=19 Maart 2014|accessdate=5 April 2014|author=Siiri Oden|archive-date= 7 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407094928/http://www.meedium.ee/blog/youtube-reklaamid-eestis|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Letland}} | [[Lets]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=http://marketing.lv/tagad-reklamas-iespejas-youtube-kanala-iespejams-izmantot-ari-latvija/ |title=Tagad reklāmas iespējas Youtube kanālā iespējams izmantot arī Latvijā |publisher=Marketing |date=19 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=Marta |language=lt |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702021332/http://marketing.lv/tagad-reklamas-iespejas-youtube-kanala-iespejams-izmantot-ari-latvija/ |archive-date=2 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Litaue}} | [[Litaus]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Montenegro}} | [[Serwies]] en [[Kroaties]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Noord-Masedonië}} | [[Macedonies]], [[Serwies]] en [[Turks]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Serwië}} | [[Serwies]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Slowenië}} | [[Sloweens]] | 17 Maart 2014<ref>(sl) {{cite web |url=http://www.dnevnik.si/magazin/znanost-in-tehnologija/na-youtube-prihajajo-tudi-slovenski-video-oglasi |title=Na Youtube prihajajo tudi slovenski video oglasi |publisher=Dnevnik |date=18 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=STA |language=sl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114153/http://www.dnevnik.si/magazin/znanost-in-tehnologija/na-youtube-prihajajo-tudi-slovenski-video-oglasi |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Thailand}} | [[Thai]] | 1 April 2014<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.nationmultimedia.com/business/YouTube-introduces-homepage-especially-30230795.html|title=YouTube introduces homepage especially|publisher=The Nation|date=3 April 2014|accessdate=4 April 2014|author=Asina Pornwasin|archive-date=11 Januarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111081909/http://www.nationmultimedia.com/business/YouTube-introduces-homepage-especially-30230795.html|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Libanon}} | [[Arabies]] | 1 Mei 2014<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Puerto Rico}} | [[Spaans]] en [[Engels]] | 23 Augustus 2014 |- | {{vlagland|Ysland}} | [[Yslands]] | ?, 2014 |- | {{vlagland|Luxemburg}} | [[Frans]] en [[Duits]] | ?, 2014 |- | {{vlagland|Viëtnam}} | [[Viëtnamees]] | 1 Oktober 2014 |- | {{vlagland|Libië}} | [[Arabies]] | 1 Februarie 2015 |- | {{vlagland|Tanzanië}} | [[Swahili]] en [[Engels]] | 2 Junie 2015 |- | {{vlagland|Zimbabwe}} | [[Engels]] | 2 Junie 2015 |- | {{vlagland|Azerbeidjan}} | [[Azerbeidjans]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics">{{cite web |url=http://9to5google.com/2015/10/12/youtube-global-7-new-countries/ |title=YouTube continues global expansion w/ versions of its site in 7 new locales |author=Stephen Hall |publisher=9to5 Google |date=22 Oktober 2015 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110950/https://9to5google.com/2015/10/12/youtube-global-7-new-countries/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Wit-Rusland}} | [[Russies]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Georgië}} | [[Georgies]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Kasakstan}} | [[Kasaks]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Nepal}} | [[Nepalees]] | 12 Januarie 2016<ref name="himalayan">{{en}} {{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/youtube-launches-specific-homepages-for-nepal-pakistan-sri-lanka/|title=YouTube launches Nepal, Pakistan, Sri Lanka-specific homepages|publisher=The Himalayan Times|date=13 Januarie 2016|accessdate=31 Januarie 2016}}</ref> |- | {{vlagland|Pakistan}} | [[Oerdoe]] en [[Engels]] | 12 Januarie 2016<ref>{{en}} {{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/1026164/youtube-launches-country-specific-homepages-for-pakistan/|title=YouTube launches country-specific homepage for Pakistan|publisher=The Express Tribune|date=12 Januarie 2016|accessdate=31 Januarie 2016}}</ref> |- | {{vlagland|Sri Lanka}} | [[Singalees]] en [[Tamil]] | 12 Januarie 2016<ref name="himalayan" /> |- | {{vlagland|Irak}} | [[Arabies]] | ?, 2016 |- | {{vlagland|Jamaika}} | [[Engels]] | ?, 2016 |} == Sien ook == * [[Vimeo]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.youtube.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} Sensuur by Youtube: [http://www.ibtimes.com/prnews/20081211/youtube-adl-safety.htm ''YouTube Taps ADL as Partner in Fight Against Hate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216005800/http://www.ibtimes.com/prnews/20081211/youtube-adl-safety.htm |date=16 Desember 2008 }}, deur die International Business Times {{Normdata}} [[Kategorie:YouTube| ]] 9en37la5hrsc1v2uzantj7l5fi8yiua 2900809 2900756 2026-05-02T21:00:20Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Redakteurrr|Redakteurrr]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:OutoModerator|OutoModerator]] 2734758 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = YouTube |kenteken = [[Lêer:YouTube 2024.svg|250px]] |tipe = Filiaalmaatskappy |stigting = [[14 Februarie]] [[2005]] |ligging_stad = [[San Bruno, Kalifornië|San Bruno]], [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Susan Wojcicki (hoofuitvoerendebeampte)<br />Chad Hurley (raadgewer) |gebied_bedien = Wêreldwyd, behalwe vir afkeurende lande |industrie = [[Internet]] |produkte = Videooplaaidiens |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = |ouer = [[Alphabet Inc.]] |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = ''Broadcast Yourself'' (2005–2012) |tuisblad = [http://www.youtube.com/ ''youtube.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = yes }} [[Lêer:Youtube founders.jpg|duimnael|links|Van links na regs: Chad Hurley, Steve Chen en Jawed Karim.]] [[Lêer:901 Cherry Avenue.jpg|duimnael|links|YouTube se hoofkantoor in [[San Bruno]], Kalifornië]] {{Infoboks webwerf | naam = YouTube | logo = | skermkiekie = | tipe = | taal = Veeltalig, onder andere [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Duits]], [[Pools]], [[Russies]], [[Spaans]], [[Italiaans]], [[Portugees]], [[Koreaans]], [[Chinees]] en [[Nederlands]]. | registrasie = Opsioneel | eienaar = Google | outeur = | opgerig = 15 Februarie 2005 | status = Aktief | url =[http://www.youtube.com/ www.youtube.com] }} '''YouTube''' is 'n [[webwerf]] wat gebruikers in staat stel om video's op te laai, koers, kommentaar, deel, en na ander opgelaaide video's te kyk. Die webwerf behels films, musiek videos, nuus, opvoedkundige programme, sowel as video blogs, skyfievertonings, humoristiese video's, en nog baie meer te kyk. YouTube is tans die grootste video webwerf op die [[Internet]]. YouTube is in Februarie 2005 opgerig deur drie voormalige [[PayPal]] medewerkers. 'n Groot verskil met ander video webwerwe in die tyd was dat alle video's outomaties omgeskakel word na een formaat wat vir baie mense toeganklik is, Flash video (.flv). Dit, gekombineerd daarmee dat die hele webwerf gratis vir gebruik is, het daarvoor gesorg dat YouTube nou die grootste videowebwerf op die internet geword het, en één van die grootste webwerwe op die internet in sy geheel. Die meerderheid van die video's op YouTube word deur indiwiduë uit die publiek uit opgelaai, alhoewel sommige mediamaatskappye soos CBS, [[BBC]], VEVO, Hulu en andere ook van hulle eie materiaal beskikbaar stel. Ongeregistreerde YouTube gebruikers kan gratis na video's kyk, terwyl geregistreerde gebruikers video's kan oplaai. Sommige video's wat as moontlik beledigend of aanstootlik beskou word, kan slegs deur geregistreerde gebruikers van ouer as 18 jaar gekyk word. In November 2006 is YouTube deur [[Google]] oorgeneem, teen 'n bedrag van 1.65 miljard Amerikaanse dollar. YouTube is dus tans as 'n onderafdeling van Google. Daar word nie baie statistieke uitgegee nie, maar in Julie 2006 het YouTube 'n berig uitgegee dat daar elke dag meer as 100&nbsp;miljoen video's gekyk word, en in die hele maand was uiteindelik 2,5&nbsp;miljard video's afgelaai. Net in Januarie 2008 is daar al 3&nbsp;miljard video's deur slegs 79&nbsp;miljoen mense afgelaai. == Gevolg van die sukses van YouTube == Voor die loods van hierdie webwerf, was daar baie min geleenthede gewees om video's op die Internet te laai. Ná YouTube begin is, het daar 'n hele aantal ander webwerwe opgespring wat ook gebruikers in staat gestel het om video's op die Internet te laai. == Kopiereg == In ruil vir die stoor van die video's moet die oplaaier van alle outeursregte afstand doen. Dit beteken dat jy nie iemand anders se werk mag oplaai indien dit onder kopiereg beskerm word nie. In sommige gevalle bevat opgelaaide video's wel materiaal wat onder kopiereg staan, en kan hulle soms deur YouTube geblokkeer word. Die skending van kopiereg deur YouTube gebruikers het al tot verskeie regsgedinge gelei. In Maart 2007 het ''Viacom'' in 'n saak teen Google, die YouTube eienaar, 'n bedrag van 1 miljard dollar geëis omdat daar 160&nbsp;000 van sy video's op YouTube beskikbaar was. In September 2007 is YouTube deur 20th Century Fox gedwing om honderde video's te verwyder. Verskeie mediagroepe, waaronder Sony BMG, BBC en Samsung het egter al ooreenkomste met YouTube bereik waarvolgens hulle video- en klankmateriaal wel in sommige gevalle gebruik mag word. == Hoe dit werk == Op YouTube mag gebruikers video's oplaai met 'n maksimum grootte van 1&nbsp;024&nbsp;MB, maar elke video mag slegs 10&nbsp;minute lank wees. Formate soos .avi ([[XviD]] met [[MP3]]), .mp4 (H.264 met AAC+,) .mov, .mpeg word aanvaar. Die video's word omgeskakel na .flv, met daarin die H.263 videoenkodering en 64kbit/s MP3 monogeluid. Die datastroom het 'n totale bitrate van +/- 330 kbit/s, die resolusie is 320x240. Sedert Maart 2008 gee YouTube ook die keuse om die video's in hoër gehalte af te laai. Die resolusie is verhoog van 320x240 na 480x360. Daar is twee moontlikhede: tik jy '''&fmt=6''' agter die adres van die video in jou [[webblaaier]], dan kry jy 'n H.263 stroom van +/- 600kbit/s met 96kbit/s MP3 mono. Met '''&fmt=18''' kan jy luister na 'n stereostroom, die formaat is dan nie .flv nie, maar .mp4. Die .mp4 bestaan uit 'n H.264-beeldstroom van 300-400kbit/s en +/- 128kbit/s AAC-geluid. == Lokalisasie == [[Lêer:YouTube Localisation.svg|duimnael|400px|Lande met YouTube-lokalisering]] [[File:YouTube world map April 2020.svg|duimnael|400px|YouTube se status volgens lande: {{legend|#2B5C2A|Plaaslike YouTube-weergawe}} {{legend|#ED1C24|Geblokkeer}} {{legend|#FF92AA|Voorheen geblokkeer}} {{legend|#B2B2B2|Toeganklik}}]] Op [[19 Junie]] [[2007]] was [[Eric E. Schmidt]] in [[Parys]] om die nuwe lokaliseringstelsel van stapel te stuur. In die volgende lande is die stelsel al in werking gestel: {| class="wikitable sortable" ! Land ! Tale ! Oprigtingsdatum |- | {{vlagland|Verenigde State}} (en wêreldwyde bekendstelling) | [[Engels]] | 15 Februarie 2005<ref name="local">{{cite web |first=Peter |last=Sayer |url=http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772 |title=Google launches YouTube France News |publisher=PC Advisor |date=19 Junie 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110325161722/http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772 |archive-date=25 Maart 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Brasilië}} | [[Portugees]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Frankryk}} | [[Frans]] en [[Baskies]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Ierland}} | [[Hiberno-Engels]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Italië}} | [[Italiaans]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Japan}} | [[Japannees]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Nederland}} | [[Nederlands]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Pole}} | [[Pools]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Spanje}} | [[Spaans]], [[Galicies]], [[Katalaans]] en [[Baskies]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | [[Engels]] | 19 Junie 2007<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Meksiko}} | [[Spaans]] | 11 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/articulos/43235.html |title=Presentan hoy YouTube México |publisher=El Universal |date=11 Oktober 2007 |access-date=9 September 2008 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516063924/http://www.eluniversal.com.mx/articulos/43235.html |archive-date=16 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Hongkong}} | [[Tradisionele Chinese karakters|Chinees]] en [[Engels]] | 17 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html |title=中文上線 – YouTube 香港中文版登場！ |publisher=Stanley5 |date=17 Oktober 2007 |access-date=2 Januarie 2012 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429052053/http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Taiwan}} | [[Tradisionele Chinese karakters|Chinees]] | 18 Oktober 2007<ref>{{cite web |url=http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm |title=YouTube台灣網站上線 手機版再等等 |publisher=ZDNet |date=18 Oktober 2007 |access-date=2 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706154250/http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm |archive-date=6 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Australië}} | [[Engels]] | 22 Oktober 2007<ref name="AUS-NZ">{{cite web |first=Kristen |last=Nicole |url=http://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/ |title=YouTube Launches in Australia & New Zealand |publisher=Mashable |date=22 Oktober 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020324/https://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Nieu-Seeland}} | [[Engels]] | 22 Oktober 2007<ref name="AUS-NZ" /> |- | {{vlagland|Kanada}} | [[Kanadese Frans]] en [[Kanadese Engels]] | 6 November 2007<ref name="AUS-NZ" /> |- | {{vlagland|Duitsland}} | [[Duits]] | 8 November 2007<ref>{{cite web |first=Adam |last=Ostrow |url=http://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/ |title=YouTube Germany Launches |publisher=Mashable |date=8 November 2007 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020334/https://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Rusland}} | [[Russies]] | 13 November 2007<ref>{{cite web |url=http://www.kommersant.ru/doc/824940/ |title=YouTube перевелся на русский |publisher=Kommersant Moscow |date=14 November 2007 |access-date=22 Maart 2012 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110948/https://www.kommersant.ru/doc/824940 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Suid-Korea}} | [[Koreaans]] | 23 Januarie 2008<ref>{{cite web |first=Martyn |last=Williams |url=http://www.pcworld.com/article/141684/youtube_launches_korean_site.html |publisher=PC World |date=23 Januarie 2008 |access-date=22 Maart 2012 |title=YouTube Launches Korean Site |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709055629/http://www.pcworld.com/article/141684/youtube_launches_korean_site.html |archive-date= 9 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Indië}} | [[Hindi]], [[Bengaals]], [[Engels]], [[Gujarati]], [[Kannada]], [[Malayalam]], [[Marathi]], [[Tamil]], [[Telugu]] en [[Oerdoe]] | 7 Mei 2008<ref>{{cite web |first=Sandeep |last=Joshi |url=http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm |title=YouTube now has an Indian incarnation |work=The Hindu |date=8 Mei 2008 |access-date=3 Augustus 2009 |location=Chennai, India |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131128004152/http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm |archive-date=28 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Israel}} | [[Hebreeus]] | 16 September 2008 |- | {{vlagland|Tsjeggië}} | [[Tsjeggies]] | 9 Oktober 2008<ref>{{cite web |first=Petr |last=Bokuvka |url=http://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/ |title=Czech version of YouTube launched. And it's crap. It sucks |work=The Czech Daily Word |publisher=Wordpress.com |date=12 Oktober 2008 |access-date=3 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331051002/https://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/ |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Swede}} | [[Sweeds]] | 22 Oktober 2008<ref>{{cite web |url=http://www.kullin.net/2008/10/launch-video-unavailable-when-youtube-opens-up-in-sweden/ |title=Launch video unavailable when YouTube opens up in Sweden |date=23 Oktober 2008 |access-date=7 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009112502/https://www.kullin.net/2008/10/launch-video-unavailable-when-youtube-opens-up-in-sweden/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} | [[Afrikaans]], [[Zoeloe]] en [[Engels]] | 17 Mei 2010<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Argentinië}} | [[Spaans]] | 8 September 2010<ref name="countries">{{cite web |url=http://www.typeboard.com/2010/09/youtube-launches-in-argentina/ |title=YouTube launches in Argentina |date=9 September 2010 |access-date=9 September 2010 |language=en |archive-url=https://www.webcitation.org/5sbofbU9A?url=http://www.typeboard.com/2010/09/youtube-launches-in-argentina/ |archive-date= 9 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- | {{vlagland|Algerië}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1">{{cite web |url=http://arabcrunch.com/2011/03/youtube-launches-local-version-for-algeria-egypt-jordan-morocco-saudi-arabia-tunisia-and-yemen.html |title=YouTube Launches Local Version For Algeria, Egypt, Jordan, Morocco, Saudi Arabia, Tunisia and Yemen |publisher=ArabCrunch |access-date=13 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111002/https://arabcrunch.com/2011/03/youtube-launches-local-version-for-algeria-egypt-jordan-morocco-saudi-arabia-tunisia-and-yemen.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Egipte}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Jordanië}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Marokko}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Saoedi-Arabië}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Tunisië}} | [[Frans]] en [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Jemen}} | [[Arabies]] | 9 Maart 2011<ref name="arabcrunch1" /> |- | {{vlagland|Kenia}} | [[Swahili]] en [[Engels]] | 1 September 2011<ref>{{cite web |first=Nmachi |last=Jidenma |url=http://thenextweb.com/africa/2011/10/05/google-launches-youtube-in-kenya/ |title=Google launches YouTube in Kenya |publisher=The Next Web |date=1 September 2011 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020358/http://thenextweb.com/africa/2011/10/05/google-launches-youtube-in-kenya/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Filippyne}} | [[Filippyns]] en [[Engels]] | 13 Oktober 2011<ref name="philippines">{{en}} {{cite web|first=Tam|last=Nod|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=737018&publicationSubCategoryId=200|title=YouTube launches 'The Philippines'|publisher=The Philippine Star|date=13 Oktober 2011|accessdate=13 Oktober 2011}}</ref> |- | {{vlagland|Singapoer}} | [[Engels]], [[Maleis]], [[Vereenvoudigde Chinese karakters|Chinees]] en [[Tamil]] | 20 Oktober 2011<ref name="singapore">{{cite web |title=YouTube Launches Singapore Site |url=http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site |access-date=23 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021221603/http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site |archive-date=21 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|België}} | [[Frans]], [[Nederlands]], en [[Duits]] | 16 November 2011<ref name="local" /> |- | {{vlagland|Colombia}} | [[Spaans]] | 30 November 2011<ref>{{cite web |url=http://thenextweb.com/la/2011/12/01/youtube-launches-localized-website-for-columbia/ |title=YouTube launches localized website for Colombia |date=1 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110938/https://thenextweb.com/la/2011/12/01/youtube-launches-localized-website-for-columbia/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Uganda}} | [[Engels]] | 2 Desember 2011<ref>{{en}} {{cite web|url=http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1069:google-launches-youtube-uganda&catid=1:latest-news&Itemid=162|title=Google Launches YouTube Uganda|date=2 Desember 2011|accessdate=15 Januarie 2012|archive-date= 4 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104043549/http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1069%3Agoogle-launches-youtube-uganda&catid=1%3Alatest-news&Itemid=162|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Nigerië}} | [[Engels]] | 7 Desember 2011<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today/|title=Google to Launch YouTube Nigeria Today|date=7 Desember 2011|accessdate=15 Januarie 2012|archive-date= 8 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108001623/http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Chili}} | [[Spaans]] | 20 Januarie 2012<ref>{{cite web |url=http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ |title=Google launches YouTube Chile |date=19 Maart 2012 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325080121/http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ |archive-date=25 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Hongarye}} | [[Hongaars]] | 29 Februarie 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&articleID=323455&ctag=&iid=11|title=Google Launches Hungarian YouTube|date=12 Maart 2012|accessdate=22 Maart 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117060628/http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&articleID=323455&ctag=&iid=11 |archivedate=17 Januarie 2013 }}</ref> |- | {{vlagland|Maleisië}} | [[Maleis]] en [[Engels]] | 22 Maart 2012<ref>{{cite web |url=http://www.webpronews.com/youtube-launches-local-domain-for-malaysia-2012-03 |title=YouTube Launches Local Domain For Malaysia |date=22 Maart 2012 |access-date=22 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010094750/https://www.webpronews.com/youtube-launches-local-domain-for-malaysia-2012-03/ |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Peru}} | [[Spaans]] | 25 Maart 2012<ref>{{cite web |url=http://www.webpronews.com/youtube-peru-launched-expansion-continues-2012-03 |title=YouTube Peru Launched, Expansion continues |date=27 Maart 2012 |access-date=1 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010095458/https://www.webpronews.com/youtube-peru-launched-expansion-continues-2012-03/ |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} | [[Arabies]] en [[Engels]] | 1 April 2012<ref>{{cite web |url=http://www.emirates247.com/business/technology/uae-version-of-youtube-launched-2012-04-02-1.451741 |title=UAE version of YouTube launched |publisher=Emirates 247 |date=2 April 2012 |access-date=14 Februarie 2014 |author=Bindu Suresh Rai |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110938/https://www.emirates247.com/business/technology/uae-version-of-youtube-launched-2012-04-02-1.451741 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Griekeland}} | [[Grieks]] | 1 Mei 2012 |- | {{vlagland|Indonesië}} | [[Indonesies]] en [[Engels]] | 17 Mei 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.thejakartaglobe.com/home/youtube-launches-indonesian-version/524443|title=YouTube Launches Indonesian Version|date=15 Junie 2012|accessdate=8 Julie 2012}}</ref> |- | {{vlagland|Ghana}} | [[Engels]] | 5 Junie 2012<ref>{{cite web |url=http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana |title=Google launches YouTube in Ghana |date=22 Junie 2012 |access-date=8 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212192124/http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana |archive-date=12 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Senegal}} | [[Frans]] en [[Engels]] | 4 Julie 2012<ref>{{cite web |url=http://www.telecompaper.com/news/youtube-launches-local-portal-in-senegal |title=YouTube launches local portal in Senegal" |date=16 Julie 2012 |access-date=25 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027111355/http://www.telecompaper.com/news/youtube-launches-local-portal-in-senegal |archive-date=27 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Turkye}} | [[Turks]] | 1 Oktober 2012<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.aa.com.tr/en/turkiye/86446--g|title=YouTube's Turkish version goes into service|date=1 Oktober 2012|accessdate=1 Oktober 2012}}</ref> |- | {{vlagland|Oekraïne}} | [[Oekraïens]] | 13 Desember 2012<ref>{{cite web |first=Maryna |last=Tarasova |url=http://google-ukraine-blog.blogspot.com/2012/12/youtube.html |publisher=Google Ukraine Blog |title=YouTube приходить в Україну! |date=13 Desember 2012 |location=Oekraïne |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804014222/http://google-ukraine-blog.blogspot.com/2012/12/youtube.html |archive-date= 4 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 April 2017 }}</ref> |- | {{vlagland|Denemarke}} | [[Deens]] | 1 Februarie 2013<ref>{{cite web |url=http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark |publisher=iProspect |title=YouTube lanceres i Danmark |access-date=17 April 2013 |location=Denemarke |language=da |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507094859/http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark |archive-date=7 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Finland}} | [[Fins]] en [[Sweeds]] | 1 Februarie 2013<ref>{{cite web |first=Vilja |last=Sormunen |url=http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/ |publisher=KLOK |title=YouTube Launches in the Nordics |date=6 Februarie 2013 |access-date=11 Februarie 2013 |location=Nordies |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110928/http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Noorweë}} | [[Noors]] | 1 Februarie 2013<ref>{{no}} {{cite web|url=http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|publisher=TONO|title=YOUTUBE LAUNCHED IN NORWAY|accessdate=17 April 2013|location=Noorweë|archive-date=20 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130420134320/http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Switserland}} | [[Duits]], [[Frans]] en [[Italiaans]] | 29 Maart 2013<ref>{{cite web |url=http://www.swissinfo.ch/eng/business/YouTube_goes_Swiss.html?cid=35450210 |publisher=swissinfo |title=YouTube goes Swiss |access-date=17 April 2013 |location=Switserland |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203070051/http://www.swissinfo.ch/eng/business/YouTube_goes_Swiss.html?cid=35450210 |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Oostenryk}} | [[Duits]] | 29 Maart 2013<ref>{{cite web |url=http://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_digital/digital_news/538498_YouTube.at-seit-Donnerstag-online.html |publisher=Wiener Zeitung |title=YouTube.at seit Donnerstag online |access-date=17 April 2013 |location=Oostenryk |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910234302/https://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_digital/digital_news/538498_YouTube.at-seit-Donnerstag-online.html |archive-date=10 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Roemenië}} | [[Roemeens]] | 18 April 2013<ref>{{cite web |url=http://www.zf.ro/zf-24/youtube-romania-se-lanseaza-intr-o-saptamana-10764820 |publisher=ZF.ro |title=Youtube România se lansează într-o săptămână |access-date=14 Mei 2013 |location=Roemenië |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702030834/http://www.zf.ro/zf-24/youtube-romania-se-lanseaza-intr-o-saptamana-10764820 |archive-date=2 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Portugal}} | [[Portugees]] | 25 April 2013<ref>{{pt}} {{cite web|url=http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&view=article&id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&catid=343&Itemid=159|publisher=Luso Noticias|title=Google lança versão lusa do YouTube|accessdate=14 Mei 2013|location=Portugal|archive-date= 3 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003223/http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&view=article&id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&catid=343&Itemid=159|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Slowakye}} | [[Slowaaks]] | 25 April 2013<ref>{{cite web |url=http://vat.pravda.sk/obraz-a-zvuk/clanok/281254-slovaci-uz-mozu-oficialne-zarabat-na-tvorbe-videi-pre-youtube/ |title=Slováci už môžu oficiálne zarábať na tvorbe videí pre YouTube |publisher=Vat Pravda |date=21 Mei 2013 |access-date=24 Februarie 2014 |author=Tomáš Švec |language=sk |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611020455/http://vat.pravda.sk/obraz-a-zvuk/clanok/281254-slovaci-uz-mozu-oficialne-zarabat-na-tvorbe-videi-pre-youtube/ |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Bahrein}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc">{{cite web |url=http://www.tbreak.ae/news/youtube-expands-monetization-partnership-gcc |title=YouTube expands monetization and partnership in GCC |publisher=tbreak Media |date=16 September 2013 |access-date=14 Februarie 2014 |author=Nick Rego |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910234238/http://www.tbreak.ae/news/youtube-expands-monetization-partnership-gcc |archive-date=10 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Koeweit}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Oman}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Katar}} | [[Arabies]] | 16 Augustus 2013<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}} | [[Bosnies]], [[Kroaties]] en [[Serwies]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Bulgarye}} | [[Bulgaars]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=https://newtrend.bg/digital-company/youtube/youtube-reklama-bulgaria |title=YouTube рекламата става достъпна и за България |publisher=New Trend |date=18 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=Ивелина Атанасова |language=bg |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221030650/https://newtrend.bg/digital-company/youtube/youtube-reklama-bulgaria |archive-date=21 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Kroasië}} | [[Kroaties]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=http://liderpress.hr/poslovna-znanja/oglasavanje-na-video-platformi-youtube-od-sad-dostupno-i-u-hrvatskoj/ |title=Oglašavanje na video platformi YouTube od sad dostupno i u Hrvatskoj |publisher=Lider |date=19 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423132339/http://liderpress.hr/poslovna-znanja/oglasavanje-na-video-platformi-youtube-od-sad-dostupno-i-u-hrvatskoj/ |archive-date=23 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Estland}} | [[Estnies]] | 17 Maart 2014<ref>{{et}} {{cite web|url=http://www.meedium.ee/blog/youtube-reklaamid-eestis|title=Youtube reklaamid – uued võimalused nüüd ka Eestis!|publisher=Meedium|date=19 Maart 2014|accessdate=5 April 2014|author=Siiri Oden|archive-date= 7 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407094928/http://www.meedium.ee/blog/youtube-reklaamid-eestis|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Letland}} | [[Lets]] | 17 Maart 2014<ref>{{cite web |url=http://marketing.lv/tagad-reklamas-iespejas-youtube-kanala-iespejams-izmantot-ari-latvija/ |title=Tagad reklāmas iespējas Youtube kanālā iespējams izmantot arī Latvijā |publisher=Marketing |date=19 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=Marta |language=lt |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702021332/http://marketing.lv/tagad-reklamas-iespejas-youtube-kanala-iespejams-izmantot-ari-latvija/ |archive-date=2 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Litaue}} | [[Litaus]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Montenegro}} | [[Serwies]] en [[Kroaties]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Noord-Masedonië}} | [[Macedonies]], [[Serwies]] en [[Turks]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Serwië}} | [[Serwies]] | 17 Maart 2014 |- | {{vlagland|Slowenië}} | [[Sloweens]] | 17 Maart 2014<ref>(sl) {{cite web |url=http://www.dnevnik.si/magazin/znanost-in-tehnologija/na-youtube-prihajajo-tudi-slovenski-video-oglasi |title=Na Youtube prihajajo tudi slovenski video oglasi |publisher=Dnevnik |date=18 Maart 2014 |access-date=5 April 2014 |author=STA |language=sl |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114153/http://www.dnevnik.si/magazin/znanost-in-tehnologija/na-youtube-prihajajo-tudi-slovenski-video-oglasi |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Thailand}} | [[Thai]] | 1 April 2014<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.nationmultimedia.com/business/YouTube-introduces-homepage-especially-30230795.html|title=YouTube introduces homepage especially|publisher=The Nation|date=3 April 2014|accessdate=4 April 2014|author=Asina Pornwasin|archive-date=11 Januarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111081909/http://www.nationmultimedia.com/business/YouTube-introduces-homepage-especially-30230795.html|url-status=dead}}</ref> |- | {{vlagland|Libanon}} | [[Arabies]] | 1 Mei 2014<ref name="gcc" /> |- | {{vlagland|Puerto Rico}} | [[Spaans]] en [[Engels]] | 23 Augustus 2014 |- | {{vlagland|Ysland}} | [[Yslands]] | ?, 2014 |- | {{vlagland|Luxemburg}} | [[Frans]] en [[Duits]] | ?, 2014 |- | {{vlagland|Viëtnam}} | [[Viëtnamees]] | 1 Oktober 2014 |- | {{vlagland|Libië}} | [[Arabies]] | 1 Februarie 2015 |- | {{vlagland|Tanzanië}} | [[Swahili]] en [[Engels]] | 2 Junie 2015 |- | {{vlagland|Zimbabwe}} | [[Engels]] | 2 Junie 2015 |- | {{vlagland|Azerbeidjan}} | [[Azerbeidjans]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics">{{cite web |url=http://9to5google.com/2015/10/12/youtube-global-7-new-countries/ |title=YouTube continues global expansion w/ versions of its site in 7 new locales |author=Stephen Hall |publisher=9to5 Google |date=22 Oktober 2015 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110950/https://9to5google.com/2015/10/12/youtube-global-7-new-countries/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | {{vlagland|Wit-Rusland}} | [[Russies]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Georgië}} | [[Georgies]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Kasakstan}} | [[Kasaks]] | 12 Oktober 2015<ref name="adriatics baltics" /> |- | {{vlagland|Nepal}} | [[Nepalees]] | 12 Januarie 2016<ref name="himalayan">{{en}} {{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/youtube-launches-specific-homepages-for-nepal-pakistan-sri-lanka/|title=YouTube launches Nepal, Pakistan, Sri Lanka-specific homepages|publisher=The Himalayan Times|date=13 Januarie 2016|accessdate=31 Januarie 2016}}</ref> |- | {{vlagland|Pakistan}} | [[Oerdoe]] en [[Engels]] | 12 Januarie 2016<ref>{{en}} {{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/1026164/youtube-launches-country-specific-homepages-for-pakistan/|title=YouTube launches country-specific homepage for Pakistan|publisher=The Express Tribune|date=12 Januarie 2016|accessdate=31 Januarie 2016}}</ref> |- | {{vlagland|Sri Lanka}} | [[Singalees]] en [[Tamil]] | 12 Januarie 2016<ref name="himalayan" /> |- | {{vlagland|Irak}} | [[Arabies]] | ?, 2016 |- | {{vlagland|Jamaika}} | [[Engels]] | ?, 2016 |} == Sien ook == * [[Vimeo]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.youtube.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} Sensuur by Youtube: [http://www.ibtimes.com/prnews/20081211/youtube-adl-safety.htm ''YouTube Taps ADL as Partner in Fight Against Hate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216005800/http://www.ibtimes.com/prnews/20081211/youtube-adl-safety.htm |date=16 Desember 2008 }}, deur die International Business Times {{Normdata}} [[Kategorie:YouTube| ]] dr66pr3jb5q8jixwqm2oc8856qh5vpj 0 32784 2900645 1800106 2026-05-02T12:43:33Z Redakteurrr 207032 geredigeer 2900645 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus) {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] i5s0s324s84yzcn8bw2gcowb52l30qc 2900671 2900645 2026-05-02T14:24:07Z BurgertB 2401 Rol weergawe [[Special:Diff/2900645|2900645]] deur [[Special:Contributions/Redakteurrr|Redakteurrr]] ([[User talk:Redakteurrr|bespreek]]) terug. 'n Sin eindig op 'n punt. 2900671 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] 7qzat508lmtahiadc90ssf73bitz6rn 2900672 2900671 2026-05-02T14:24:16Z ~2026-26595-45 207075 /* */ 2900672 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus) {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] i5s0s324s84yzcn8bw2gcowb52l30qc 2900685 2900672 2026-05-02T15:16:44Z BurgertB 2401 Beskerm "[[Trabzon]]": Wysigingsoorlog ([Wysig=Laat slegs administrateurs toe] (verval nie) [Skuif=Laat slegs administrateurs toe] (verval nie)) 2900672 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus) {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] i5s0s324s84yzcn8bw2gcowb52l30qc 2900686 2900685 2026-05-02T15:17:34Z BurgertB 2401 2900686 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] 7qzat508lmtahiadc90ssf73bitz6rn 2900687 2900686 2026-05-02T15:18:29Z BurgertB 2401 Taal 2900687 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Τραπεζούντα |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Dit het 'n bevolking van 400&nbsp;187 mense (2006-sensus). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] 3nyephr7z50aawtz8amch44uf4agziu 2900688 2900687 2026-05-02T15:24:21Z BurgertB 2401 Die Turkse naam is nie Grieks nie. 2900688 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Trabson |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Grieks]]: ''Τραπεζούντα'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Dit het 'n bevolking van 400&nbsp;187 mense (2006-sensus). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] jy5pbbhv359ra58w0ethgpzgbc02qyr 2900689 2900688 2026-05-02T15:31:06Z BurgertB 2401 2900689 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |plaaslike naam=Trabson |Afrikaanse naam=Trabzon |beeld =Trabzon,harbour.jpg |beeldteks= |beeldgrootte=250px |kaart =Trabzon Turkey Provinces locator.gif |kaartgrootte=200px |wapen = |wapengrootte=70px |vlag =Flag of None.svg |vlaggrootte=50px |land =Turkye |administratiewe gewes =Trabzon |oppervlakte =4,685 |hbs =0 |bevolking =400,187 |bevolkingsjaar =2006 |bevolkingsdigtheid =58.7 |tydsone =EET (UTC+2) |somertyd =EET (UTC+3) |burgermeester =Volkan Canalioğlu |webwerf =[http://www.trabzon.org/ Trabzon] |koördinate = {{Koördinate|41|00|N|39|44|O}} |stigting =756 v.C. |etniese groep 1 = |etniese groep 1 % = |etniese groep 2 = |etniese groep 2 % = |etniese groep 3 = |etniese groep 3 % = |etniese groep ander % = |keuse1 = |inhoud keuse1 = |keuse2 = |inhoud keuse2= |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = }} '''Trabzon''' ([[Turks]]: ''Trabson'') is 'n stad in die noordooste van [[Turkye]] en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Dit het 'n bevolking van 400&nbsp;187 mense (2006-sensus). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Swartsee]] 61fi01kheenvsmctnpw2sd7pk2fmz35 0 34291 2900819 2549683 2026-05-02T22:29:56Z CommonsDelinker 1161 "Rabat_montage.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Polarlys|Polarlys]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Rabat montage.jpg|]] 2900819 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Rabat'''</span><br />الرباط<br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Rabat Morocco-WFB-cs.jpg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Rabat Sale province.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Marokko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Rabat-Salé-Zemmour-Zaer |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|34|01|N|06|50|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[3de eeu v.C.]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 117 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 75 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2014) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 577&nbsp;827 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;900/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;120&nbsp;192 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fathallah Oualalou |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.rabat.ma/ ''rabat.ma''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Rabat''' ([[Arabies]]: الرباط‎‎, ''ar-Ribaaṭ''; [[Berbertale|Berbers]]: ⵕⵕⴱⴰⵟ ''Ṛṛbaṭ'') is die [[hoofstad]] en tweede grootste stad van [[Marokko]] naas [[Casablanca]]. Dit is geleë in die noordweste van die land aan die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] kus aan die monding van die rivier [[Bou Regreg]]. Die stad het 'n militêre sentrum in die 12de eeu geword. Die bevolking is in [[1984]] op 556&nbsp;000 geskat, maar teen [[2008]] was die skatting reeds meer as twee miljoen. Dit is ook die hoofstad van die streek [[Rabat-Salé-Zemmour-Zaer]]. Probleme met slik het die stad se rol as hawe afgeskaal, maar belangrike bedrywe bly tekstiele, voedselverwerking en die boubedryf. Die stad is 'n belangrike toeristebestemming en huisves al die vernaamste buitelandse ambassades in [[Marokko]]. Die stad is die tweede belangrikste ekonomiese sentrum in die land naas Casablanca, wat 'n groter bevolking het. Die moderne hoofstad en historiese stad van Rabat is in 2012 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{ar}} [http://www.rabat.ma/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1401.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Hoofstede in Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Marokko]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Marokko]] [[Kategorie:Kusstede]] lex1gtcgpvc5jzjmif6sjujwmtqvhlf 2900860 2900819 2026-05-03T10:00:09Z SpesBona 2720 + Prent 2900860 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Rabat'''</span><br />الرباط<br /> [[Lêer:Kasbah des Oudaias P1060356.JPG|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Rabat Morocco-WFB-cs.jpg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Rabat Sale province.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Marokko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Rabat-Salé-Zemmour-Zaer |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|34|01|N|06|50|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[3de eeu v.C.]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 117 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 75 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2014) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 577&nbsp;827 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;900/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;120&nbsp;192 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fathallah Oualalou |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.rabat.ma/ ''rabat.ma''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Rabat''' ([[Arabies]]: الرباط‎‎, ''ar-Ribaaṭ''; [[Berbertale|Berbers]]: ⵕⵕⴱⴰⵟ ''Ṛṛbaṭ'') is die [[hoofstad]] en tweede grootste stad van [[Marokko]] naas [[Casablanca]]. Dit is geleë in die noordweste van die land aan die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] kus aan die monding van die rivier [[Bou Regreg]]. Die stad het 'n militêre sentrum in die 12de eeu geword. Die bevolking is in [[1984]] op 556&nbsp;000 geskat, maar teen [[2008]] was die skatting reeds meer as twee miljoen. Dit is ook die hoofstad van die streek [[Rabat-Salé-Zemmour-Zaer]]. Probleme met slik het die stad se rol as hawe afgeskaal, maar belangrike bedrywe bly tekstiele, voedselverwerking en die boubedryf. Die stad is 'n belangrike toeristebestemming en huisves al die vernaamste buitelandse ambassades in [[Marokko]]. Die stad is die tweede belangrikste ekonomiese sentrum in die land naas Casablanca, wat 'n groter bevolking het. Die moderne hoofstad en historiese stad van Rabat is in 2012 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{ar}} [http://www.rabat.ma/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1401.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Hoofstede in Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Marokko]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Marokko]] [[Kategorie:Kusstede]] tca62dz2318olevzjpldtdza5tu4axm 0 40194 2900817 2842145 2026-05-02T22:25:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900817 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = Die Rugbykampioenskap | huidige_seisoen = [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] | beeld = The-Rugby-Championship-logo.jpg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van die Rugbykampioenskap | sportsoort = [[Rugby]] | gestig = 1996 (as Drienasies)<br />2012 (as die Rugbykampioenskap) | gestaak = | vervang = | eienaar = [[SANZAAR]] | inougureel = [[1996-Drienasiesreeks|1996]] (Drienasiesreeks)<br />[[2012-Rugbykampioenskapreeks|2012]] (Die Rugbykampioenskapreeks) | lande = {{ARGru}}<br />{{AUSru}}<br />{{NZLru}}<br />{{RSAru}} | divisies = | spanne = 4 | onlangse_kamp = {{RSAru}} ([[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]) | verwante_komps = [[Bledisloebeker]]<br />[[Mandela Uitdaagplaat]]<br />[[Poematrofee]]<br />[[Vryheidsbeker]] | borg = }} '''Die Rugbykampioenskap''' (voorheen bekend as die Drienasiesreeks) is ’n internasionale [[rugby]]kompetisie wat jaarliks in die [[Suidelike Halfrond]] gespeel word tussen die nasionale rugbyspanne van [[Argentinië]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrika]], onderskeidelik die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]], [[Wallabies]], [[All Blacks]] en [[Springbokke]] genoem. Die kompetisie word georganiseer deur [[SANZAAR]], ’n konsortium wat gestig is deur die [[Rugby Australia|Australiese]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]]s; wat nou ook die [[Argentynse Rugbyunie|Argentyne]] betrek. Die huidige kampioen is Suid-Afrika wat die [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025-toernooi]] gewen het. Die Rugbykampioenskap is die opvolger van die '''Drienasiesreeks''' (1996–2011, 2020). In die media word na die wenner van die Rugbykampioenskap soms nieamptelik as die Suidelike Halfrond-kampioen verwys. As deel van Die Rugbykampioenskap word om die [[Mandela Uitdaagplaat]], [[Bledisloebeker]], [[Vryheidsbeker]] en [[Poematrofee]] meegeding. Nieu-Seeland hou met 20 titels die rekord vir die meeste toernooititels. Hulle kon die ou Drienasiesreeks tien keer wen, gevolg deur Suid-Afrika met vier en Australië met drie titels. Sedert die Rugbykampioenskap in 2012 ’n aanvang geneem het, het slegs Argentinië nog nie die toernooi gewen nie. Ten spyte van die groot tydsverskil tussen die lande (7,5 ure tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, en 5,5 ure tussen Argentinië en Suid-Afrika) is daar groot belangstelling onder al die ondersteuners wat die wedstryde op televisie volg wanneer hul spanne oorsee speel. Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika behoort tot die beste rugbylande wêreldwyd: Suid-Afrika het die [[rugbywêreldbeker]]toernooi vier keer gewen, gevolg deur Nieu-Seeland met drie titels en Australië met twee. Volgens [[Wêreldrugby]] se ranglys is Argentinië, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika die vier beste spanne van die Suidelike Halfrond. == Geskiedenis == [[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Voorbereiding vir die Nieu-Seelandse [[haka]] voor die laaste Drienasieswedstryd in 2005 teen Australië in [[Edenparkstadion]], [[Auckland]]]] [[Lêer:New Zealand vs South Africa 2006 Tri Nations Line Out.JPG|duimnael|’n Suid-Afrikaanse lynstaan teen Nieu-Seeland in 2006, [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]]] [[Lêer:All Black maul vs Springboks Tri nations 2011-07-30.JPG|duimnael|Die All Blacks se Losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011]] [[Lêer:2017.08.19.20.42.04-NZL lineout-0001 (36711271555).jpg|duimnael|’n Nieu-Seelandse lynstaan teen Australië in 2017, [[Sydney]]]] [[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Nieu-Seeland en Argentinië in 2024]] ’n Soortgelyke kampioenskap soos die [[Noordelike Halfrond]] se hedendaagse [[Sesnasies-toernooi]] – en sy voorgangers – het in die Suidelike Halfrond nie bestaan nie; slegs Australië en Nieu-Seeland het elke jaar die Bledisloebeker uitgespeel. Met die einde van [[Apartheid]] in Suid-Afrika is dié land weer tot internasionale sport toegelaat. Die amptelike verklaring van die professionalisering van rugby in Augustus 1995 het die konsep vir die Drienasiesreeks moontlik gemaak. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika is onderhandelings tussen Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika se rugbyunies gevoer en SANZAR, die voorganger van die hedendaagse SANZAAR, gestig. Die eerste toernooi is uiteindelik in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] gehou en deur Nieu-Seeland gewen. In [[2012-Rugbykampioenskapreeks|2012]] het Argentinië by die toernooireeks aangesluit, wat sedertdien as Die Rugbykampioenskap bekend staan. In 2020 het die toernooi kortliks na die ou Drienasies teruggekeer, nadat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] besluit het om die Springbokke aan dié toernooi te onttrek. == Uitslae == === Algeheel === ==== Drienasieswenners ==== {| class="wikitable" !Jaar !Wenner !Speel !Wen !Gelykop !Verloor !Punte vir !Punte&nbsp;&nbsp;<br />teen !Punte-<br />verskil !Bonus-<br />punte !Liga-<br />punte |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[1996-Drienasiesreeks|1996]] |{{NZLru}} |4||4||0||0||119||60||+59||1||'''17''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[1997-Drienasiesreeks|1997]] |{{NZLru}} |4||4||0||0||159||109||+50||2||'''18''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[1998-Drienasiesreeks|1998]] |{{RSAru}} ||4||4||0||0||80||54||+26||1||'''17''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[1999-Drienasiesreeks|1999]] |{{NZLru}} ||4||3||0||1||103||61||+42||0||'''12''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2000-Drienasiesreeks|2000]] |{{AUSru}} ||4||3||0||1||104||86||+18||2||'''14''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2001-Drienasiesreeks|2001]] |{{AUSru}} ||4||2||1||1||81||75||+6||1||'''11''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2002-Drienasiesreeks|2002]] |{{NZLru}} ||4||3||0||1||97||65||+32||3||'''15''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2003-Drienasiesreeks|2003]] |{{NZLru}} ||4||4||0||0||142||65||+77||2||'''18''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2004-Drienasiesreeks|2004]] |{{RSAru}} ||4||2||0||2||110||98||+12||3||'''11''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2005-Drienasiesreeks|2005]] |{{NZLru}} ||4||3||0||1||111||86||+25||3||'''15''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2006-Drienasiesreeks|2006]] |{{NZLru}} ||6||5||0||1||179||112||+67||3||'''23''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2007-Drienasiesreeks|2007]] |{{NZLru}} ||4||3||0||1||100||59||+41||1||'''13''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2008-Drienasiesreeks|2008]] |{{NZLru}} ||6||4||0||2||152||106||+46||3||'''19''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2009-Drienasiesreeks|2009]] |{{RSAru}} ||6||5||0||1||158||130||+28||1||'''21''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2010-Drienasiesreeks|2010]] |{{NZLru}} ||6||6||0||0||184||111||+73||3||'''27''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2011-Drienasiesreeks|2011]] |{{AUSru}} ||4||3||0||1||92||79||+13||1||'''13''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left |[[2020-Drienasiesreeks|2020]] |{{NZLru}} ||4||2||0||2||118||54||+64||3||'''11''' |} ==== Rugbykampioenskapwenners ==== {| class="wikitable" !Jaar !Wenner !Speel !Wen !Gelyk !Verloor !Punte vir !Punte teen !Punteverskil !Bonus-<br />punte !Ligapunte |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2012-Rugbykampioenskapreeks|2012]] |{{NZLru}} |6||6||0||0||177||66||+111||2||'''26''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2013-Rugbykampioenskapreeks|2013]] |{{NZLru}} |6||6||0||0||202||115||+87||4||'''28''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2014-Rugbykampioenskapreeks|2014]] |{{NZLru}} |6||4||1||1||164||91||+73||4||'''22''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]] |{{AUSru}} |3||3||0||0||85||48||+37||1||'''13''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2016-Rugbykampioenskapreeks|2016]] |{{NZLru}} |6||6||0||0||262||84||+178||6||'''30''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2017-Rugbykampioenskapreeks|2017]] |{{NZLru}} |6||6||0||0||246||119||+127||4||'''28''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2018-Rugbykampioenskapreeks|2018]] |{{NZLru}} |6||5||0||1||225||132||+93||5||'''25''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]] |{{RSAru}} |3||2||1||0||97||46||+51||2||'''12''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2021-Rugbykampioenskapreeks|2021]] |{{NZLru}} |6||5||0||1||218||104||+114||5||'''25''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2022-Rugbykampioenskapreeks|2022]] |{{NZLru}} |6||4||0||2||195||128||+67||3||'''19''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2023-Rugbykampioenskapreeks|2023]] |{{NZLru}} |3||3||0||0||114||39||+75||2||'''14''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] |{{RSAru}} |6||5||0||1||188||94||+94||4||'''24''' |- |- bgcolor=#ffffff align=left ||[[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]] |{{RSAru}} |6||4||0||2||208||151||+57||3||'''19''' |} === Drienasies (1996–2011, 2020) === {| class="wikitable" !Jaar !Kampioen ![[Bledisloebeker]] ![[Mandela Uitdaagplaat]] ![[Vryheidsbeker]] ![[Poematrofee]] !style="width:8.1em;"|Houtlepel |- |[[1996-Drienasiesreeks|1996]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |rowspan=6|Nie uitgespeel nie |rowspan=8|Nie uitgespeel nie |rowspan=16|Nie uitgespeel nie |{{AUSru}} |- |[[1997-Drienasiesreeks|1997]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |- |[[1998-Drienasiesreeks|1998]] |{{RSAru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |- |[[1999-Drienasiesreeks|1999]] |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{RSAru}} |- |[[2000-Drienasiesreeks|2000]] |colspan=2 align=center|{{AUSru}} |{{RSAru}} |- |[[2001-Drienasiesreeks|2001]] |colspan=2 align=center|{{AUSru}} |{{RSAru}} |- |[[2002-Drienasiesreeks|2002]] |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{RSAru}} |{{RSAru}} |- |[[2003-Drienasiesreeks|2003]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |rowspan=3|Nie uitgespeel nie |{{RSAru}} |- |[[2004-Drienasiesreeks|2004]] |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{NZLru}} |- |[[2005-Drienasiesreeks|2005]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |rowspan=|Nie uitgespeel nie |{{AUSru}} |- |[[2006-Drienasiesreeks|2006]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |- |[[2007-Drienasiesreeks|2007]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |- |[[2008-Drienasiesreeks|2008]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |- |[[2009-Drienasiesreeks|2009]] |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{RSAru}} |{{AUSru}} |- |[[2010-Drienasiesreeks|2010]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |- |[[2011-Drienasiesreeks|2011]] |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |- |[[2020-Drienasiesreeks|2020]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |colspan=2 align=center|Nie uitgespeel nie |{{AUSru}} |{{AUSru}} |} === Die Rugbykampioenskap (2012–tans) === {| class="wikitable" !Year !style="width:8.1em;"|Kampioen ![[Bledisloebeker]] ![[Mandela Uitdaagplaat]] ![[Vryheidsbeker]] !style="width:8.1em;"|[[Poematrofee]] !style="width:8.1em;"|Houtlepel |- |[[2012-Rugbykampioenskapreeks|2012]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2013-Rugbykampioenskapreeks|2013]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2014-Rugbykampioenskapreeks|2014]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]] |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{ARGru}} |{{RSAru}} |- |[[2016-Rugbykampioenskapreeks|2016]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2017-Rugbykampioenskapreeks|2017]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2018-Rugbykampioenskapreeks|2018]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]] |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2021-Rugbykampioenskapreeks|2021]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2022-Rugbykampioenskapreeks|2022]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{NZLru}} |{{AUSru}} |{{ARGru}} |- |[[2023-Rugbykampioenskapreeks|2023]] |colspan=2 align=center|{{NZLru}} |{{RSAru}} |{{NZLru}} |{{ARGru}} |{{AUSru}} |- |[[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] |colspan=2 align=center|{{RSAru}} |{{RSAru}} |{{RSAru}} |{{ARGru}} |{{AUSru}} |- |[[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]] |colspan=2 align=center|{{RSAru}} |{{RSAru}} |{{RSAru}} |{{ARGru}} |{{ARGru}} |} == Algehele punteleer == === Drienasies === {{Drie-Nasiesrekord}} === Die Rugbykampioenskap === {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} == Meeste punte en drieë == Die volgende afdeling bevat rekords van punte en drieë wat aangeteken is in die Drienasiesreeks/Die Rugbykampioenskap (alle tye). {{Col-start}} {{Col-2}} === Voorste puntemakers === {| class="wikitable" !Rang !Speler !Land !Punte |- | align=center | {{0}}1 || [[Dan Carter]] || {{NZLru}} || align=center | 554 |- | align=center | {{0}}2 || [[Morné Steyn]] || {{RSAru}} || align=center | 390 |- | align=center | {{0}}3 || '''[[Beauden Barrett]]''' || {{NZLru}} || align=center | 354 |- | align=center | {{0}}4 || [[Nicolás Sánchez]] || {{ARGru}} || align=center | 344 |- | align=center | {{0}}5 || [[Andrew Mehrtens]] || {{NZLru}} || align=center | 328 |- | align=center | {{0}}6 || '''[[Handré Pollard]]''' || {{RSAru}} || align=center | 303 |- | align=center | {{0}}7 || [[Matt Burke]] || {{AUSru}} || align=center | 271 |- | align=center | {{0}}8 || [[Matt Giteau]] || {{AUSru}} || align=center | 266 |- | align=center | {{0}}9 || [[Bernard Foley]] || {{AUSru}} || align=center | 249 |- | align=center | 10 || [[Percy Montgomery]] || {{RSAru}} || align=center | 210 |} <small>'''Opgedateer:''' 7 Oktober 2025<br />'''Bron:''' Itsrugby.<ref name="Itsrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.itsrugby.co.uk/stats-players-rugbychampionship.html |title=Rugby Championship – Players stats – It's rugby |accessdate=7 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></small> {{Col-2}} === Voorste driedrukkers === {| class="wikitable" !Rang !Speler !Land !Drieë |- | align=center | 1 || [[Bryan Habana]] || {{RSAru}} || align=center | 21 |- | rowspan=3 align=center | 2 || '''[[Rieko Ioane]]''' || {{NZLru}} || rowspan=3 align=center | 8 |- | [[Ben Smith]] || {{NZLru}} |- | '''[[Beauden Barrett]]''' || {{NZLru}} |- | rowspan=3 align=center | 5 || [[Richie McCaw]] || {{NZLru}} || rowspan=2 align=center | 17 |- | [[Christian Cullen]] || {{NZLru}} |- | '''[[Malcolm Marx]]''' || {{RSAru}} |- | align=center | 8 || [[Joe Rokocoko]] || {{NZLru}} || align=center | 15 |- | rowspan=3 align=center | 9 || [[Adam Ashley-Cooper]] || {{AUSru}} || rowspan=2 align=center | 14 |- | [[Israel Folau]] || {{AUSru}} |- | [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || {{NZLru}} |} <small>'''Opgedateer:''' 7 Oktober 2025<br />'''Bron:''' Itsrugby<ref name="Itsrugby" /></small> {{Col-end}} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Europese Rugbykampioenskap]], ’n soortgelyke kompetisie tussen vlak-twee- en drie-rugbyspanne in Europa * [[Sesnasies-toernooi]], ’n soortgelyke kompetisie tussen die ses sterkste nasionale rugbyspanne van die [[Noordelike Halfrond]] * [[Stille Oseaan-nasiesbeker]], ’n soortgelyke kompetisie tussen vlak-twee-rugbyspanne in Oseanië == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|The Rugby Championship|Die Rugbykampioenskap}} * {{en}} [https://super.rugby/therugbychampionship/ Amptelike webwerf by super.rugby] * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/rugby-championship/ Die Rugbykampioenskap by espn.co.uk] {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Die Rugbykampioenskap| ]] taeuqz3oxqj9uz4rl80qhvxyjl11mj6 0 41211 2900864 2890667 2026-05-03T10:10:10Z Jcb 223 2900864 wikitext text/x-wiki [[Lêer:New logo of Scuderia Ferrari, Marlboro subliminal advertising (cropped).jpg|duimnael|regs|200px|Logo van Scuderia Ferrari]] '''Scuderia Ferrari''' is die naam vir die Gestione Sportiva, die afdeling van die [[Ferrari]] motormaatskappy wat by [[motorsport]] betrokke is. Die renspan het in verskeie klasse van motorsport deelgeneem sedert sy stigting in [[1929]]. Die span neem tans slegs in [[Formule Een]] onder die naam "Scuderia Ferrari" deel. Die Scuderia en Ferrari Corse Clienti hanteer ook die wedrenaktiwiteite van talle Ferrarikliënte en privaatspanne in ander kategorieë van motorsport. Scuderia Ferrari is statisties die mees suksesvolle F1-span in die geskiedenis, met 'n rekord van 15 bestuurderskampioenskappe en 16 vervaardigerskampioenskappe gewen. Deur sedert 1948 deel te neem is dit ook die oudste oorlewende span. Ferrari is ook een van die mees gewilde spanne in motorsport met 'n groot aantal ondersteuners, bekend as ''tifosi''. Ferrari was vele kere die Formule Een- vervaardigerskampioen. Die span se bestuurders is tans [[Lewis Hamilton]] en [[Charles Leclerc]], en hul toetsbestuurders is [[Antonio Giovinazzi]] en Callum Ilott. [[Michael Schumacher]] was voorheen ook 'n tegniese adviseur vir die span en was aangewese as 'n tydelike bestuurder terwyl [[Felipe Massa]] herstel het van 'n besering, maar Schumacher het later geweier om te bestuur as gevolg van bekommernis met betrekking tot 'n nekbesering wat hy tydens 'n motorfietsongeluk opgedoen het. Ferrari het 'n plek aan [[Giancarlo Fisichella]] gegee na sy goeie vertoning in die [[2009 Belgiese Grand Prix]]. Hy sou die laaste vyf renne van die seisoen vir Ferrari jaag. [[Beeld:Alfa-Romeo-2900-Scuderia-Ferrari-maroon-fa-lr.jpg|duimnael|260px|links|Alfa Romeo 8C 2900 Scuderia Ferrari]] == Hoofkantoor == Die Scuderia Ferrarispan is gebaseer in [[Maranello]], [[Italië]], reg oorkant Ferrari se motorfabriek. Die span besit en bedryf 'n toetsbaan op dieselfde plek ({{coord|44.533124|10.863097|type:landmark}}), die Fioranobaan, gebou in 1972, wat vir ren- en padmotortoetse gebruik word. == Renuitslae == [[Beeld:Sebastian Vettel 2017 Malaysia FP2.jpg|duimnael|360px|regs|Sebastian Vettel bestuur die Ferrari SF70H tydens die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]]. Hy het vierde geëindig in die wedren.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F1-2000<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />049 3.0 V10 | | [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2000 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''170''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}}[[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10 | | [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2001 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''179''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>en F2002<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10<br />051 3.0 V10 | | [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2002 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''221''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2002<br/>Ferrari F2003-GA<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />051 3.0 V10<br />052 3.0 V10 | | [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2003 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''158''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2004 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''262''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004M<br />en F2005<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''100''' |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] 248 F1<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''201''' |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2007<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''204''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#000000"| <span style="color:white;"><small>DSQ</small></span> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2008<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{SG-VLAG}} | [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''172''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 15{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 13{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="5"| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |rowspan="5"| [[Ferrari]] F60<br />{{Bridgestone}} |rowspan="5"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 70 !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| ''4'' |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFFF"| DNS | | | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} Luca Badoer | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 17 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} [[Giancarlo Fisichella|G. Fisichella]] | | | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#cfcfff"| 16 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|Finland}} [[Kimi Räikkönen]]}} |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#CFCFFF"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFBF"| 1 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 12 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| F10<br /><br />{{Bridgestone}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| 396 !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#DFFFDF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFFFDF"| 10 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]]}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="3"| 150°<br />Italia<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| 375 !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |rowspan="3"| F2012<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] || | [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| 400 !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| {{silwer}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#CFCFFF"| 16 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |rowspan="3"| F138<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| 354 !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 5 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |rowspan="3"| F14 T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 059/3 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 216 !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 10 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |rowspan="3"| SF15-T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 060 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''428''' !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#cfcfff;"| 12 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#ffffbf;"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 7 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| SF16-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|'''398''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#FFFFFF;"| DNS |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| SF70-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''522''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| SF71-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 EVO 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''571''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 8{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| DNF |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| SF90<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 064 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''504''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} ===2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="3"| SF1000<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''131''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''6''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 13 | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| SF21<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia Romagna Grand Prix|EMI]] <br /> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] <br /> {{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"| '''323,5''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 10 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=ffdf9f| 3 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="3"| F1-75<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''554''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''6 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|^'''2'''1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''6''' 4 |bgcolor=dfdfdf|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|^'''4'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|^'''3'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2''' 3 |bgcolor=dfffdf|4 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| SF-23<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|'''406''' |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''5'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=000000 style=color:white|^'''3'''<small>DIS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''6 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|^'''6'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|18 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="4"| SF-24<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''652''' |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|^'''4'''1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''3'''5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|^'''5'''2 |bgcolor=ffdf9f|3 |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|^'''5'''3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18^† |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|^'''2'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|^'''5'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''6 |bgcolor=dfdfdf|2 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan=3| SF-25<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 066/15 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''398''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4de''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=000000 style=color:white|^'''5'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffdf9f|^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|^'''5'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|^'''5'''DNF |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=000000 style=color:white|^'''1'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|^'''7'''DNF |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| SF-26<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |bgcolor=| |bgcolor=| |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''90*''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|²4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |} * {{smallsup|‡}} Halwe punte is in België toegeken in 2021 omrede daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''^†''' Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen nog aan die gang == Eksterne skakels == {{commons|Scuderia Ferrari}} * [http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp Ferrari se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208183450/http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp |date= 8 Desember 2008 }} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 8xzgah67255elfa1s2eymhar5q8izgp 0 47425 2900706 2890430 2026-05-02T16:44:36Z Oesjaar 7467 Los probleem op. 2900706 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 2029''' sal 'n [[gewone jaar]] wees wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] sal begin. Dis sal die 29ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. wees. Dit sal ook die laaste jaar van die dekade 2020's wees. Soos ander gewone jare sal die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae hê. == Gebeure == * [[13 April]] – Die [[asteroïde]] [[Apophis (planetoïde)|Apophis]] sal langs die [[Aarde (planeet)|Aarde]] verby skraap. Daar is 'n kans van 1 tot 45&nbsp;000 dat hy die Aarde sal raak. * [[10 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * Oktober – Die [[Kampioenetrofee 2029|10de Kampioenetrofee]] word in [[Indië]] aangebied. * Die [[Vrouerugbywêreldbeker 2029|11de Vrouerugbywêreldbeker]] word in [[Australië]] aangebied. * Die musiek van [[Buddy Holly]] se kopiereg verval en geag as in die [[publieke domein]] te wees. * Die [[Federal Bureau of Investigation|FBI]] kan vertroulike ondersoekverslae met betrekking op die Moord op president [[John F. Kennedy]] openbaar maak. == Voorspelde en geskeduleerde gebeurtenisse == * [[10 Maart|10]]–[[17 Maart|17]] Maart – Die [[Spesiale Olimpiese Wêreldwinterspele 2029|Spesiale Olimpiese Wêreldwinterspele van 2029]] word in Switserland gehou. * [[25 Maart]] – Indien dit nie vroeër geaktiveer word nie, sal die [[volgende Duitse federale verkiesing]] nie later as hierdie datum plaasvind nie. * [[13 April]] – Asteroïde [[99942 Apofis|99942 Apophis]], met 'n breedte van 335 meter (1 100 voet), sal die Aarde minder as 32 000 kilometer (20 000 myl) van die Aarde se oppervlak verbybeweeg: nader as [[geosinchrone satelliete]]. Toe dit ontdek is, is dit as 'n ernstige bedreiging vir die Aarde beskou, maar sedertdien het verfynte voorspellings enige impakrisiko vir die volgende 100 jaar uitgesluit. Dit sal die naaste benadering van 'n asteroïde van hierdie grootte wees wat wetenskaplikes voorspel het.<ref>{{Cite web|url=https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/apophis/|title=Apophis|date=June 18, 2020|publisher=NASA}}</ref> * [[11 Julie]]–[[22 Julie]] – Die [[2029 Somerwêrelduniversiteitspele]] word in [[Noord-Carolina]], Verenigde State, gehou.<ref>{{Cite news|date=2023-01-10|title=North Carolina awarded 2029 FISU Summer World University Games|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1132350/north-carolina-fisu-2029|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222142409/https://www.insidethegames.biz/articles/1132350/north-carolina-fisu-2029|archive-date=2024-02-22|access-date=2025-12-02|url-status=live}}</ref> * [[17 September]] – Indien dit nie vroeër geaktiveer word nie, sal die [[Noorse parlementsverkiesing 2029|Noorse parlementsverkiesing van 2029]] nie later as hierdie datum plaasvind nie. * [[15 Augustus]] – Indien dit nie vroeër geaktiveer word nie, sal die [[Volgende algemene verkiesing in die Verenigde Koninkryk|volgende algemene verkiesing van die Verenigde Koninkryk]] nie later as hierdie datum plaasvind nie. * * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:2029| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] gj69cs3u8g5tpqsibdfbwfehbkqo0zf 0 49783 2900879 2891767 2026-05-03T10:27:08Z Jcb 223 /* Azanië-staat van Somalië */ 2900879 wikitext text/x-wiki {{Landtabel| |volle_naam=Jubaland Staat van Somalië |gewonenaam=Jubaland<br />جوبالاند‎ ([[Arabies]])<br />Jubbaland ([[Somalies]]) |beeld_vlag=Flag of Jubaland (Somalia).svg |beeld_wapen=JubalandCoatsofArms.jpg |leuse=geen |kaart_ligging=Location jubaland.png |vasteland=[[Afrika]] |regeringsvrom=[[Republiek]] |amptelike_tale=[[Arabies]], [[Somalies]] |hoofstad=[[Garbahare]] |hoofstad_koordinate={{Koördinate|03|21|N|42|16|O}} |grootste_stad=[[Kismayo]] |leiername=[[Mohamed Abdi Mohamed]] |leiertitels=[[President]] |oppervlak_grootte= |oppervlak_rang=onbekend |oppervlak=87&nbsp;000 |oppervlak__persent_water=byna geen |bevolking= |bevolking_rang=onbekend |bevolking_skatting=1&nbsp;300&nbsp;000 |bevolkingsdigtheidrang=onbekend |bevolkingsdigtheid=15 |bevolking_skatting_jaar=2005 |bevolking_sensus_jaar= |onafhanklikheidsdatums=van [[Somalië]] <br/>[[2010]]<br/>opgeeis<!--cliamed?--> |onafhanklikheidstipe=beset |onafhanklikheidsgebeure= verklaar<br/>cliamed en beheer |BBP_PPP_rang=onbekend |BBP_PPP=onbekend |BBP_PPP_per_capita=onbekend |BBP_PPP_per_capita_rang=onbekend |BBP_PPP_jaar=onbekend |geldeenheid=[[Somali shilling]] |geldeenheid_kode=SOS |tydsone=+3 |utc_afwyking=+3 |utc_afwyking_DST=+3 |tydsone_somer=+3 |nationaledag= |volkslied=[[Somalia Tosow]] |internet_domein=.so |skakelkode=252 |voetskrif= }} '''Jubaland''' ([[Arabies]]: جوبالاند‎, [[Somalies]]: ''Jubbaland'' [[Italiaans]]: ''Oltregiuba'' ), ook '''[[Azanië]]''' of '''Juba Valley''', is sedert 2010 'n omstrede gebied in die suidelike deel van [[Somalië]] en was ook tussen 1998 en 1999 'n omstrede gebied. Die [[hoofstad]] is Garbahare en die grootste stad is Kismayo. Jubaland het 'n oppervlakte van sowat 137,712 km² en sowat 1&nbsp;300&nbsp;000 inwoners in 2005 gehad. Die gebied se oostelike grens lê 40–60 km oos van die Jubarivier, wat strek van Gedo tot by die [[Indiese Oseaan]], terwyl sy westelike kant die Noordoostelike Provinsie aan [[Kenia]] grens, wat gedurende die koloniale tydperk uit Jubaland gekerf is.<ref name="Ospftf">{{cite book|last=Osman|first=Mohamed Amin AH|title=Somalia, proposals for the future|year=1993|publisher=SPM|pages=1–10|url=https://books.google.com/books?id=iSsOAQAAMAAJ}}</ref> Jubaland het 'n totale oppervlakte van 137,712 km2.<ref name="Rdatp">{{cite web|title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft)|url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf|publisher=UNDP|access-date=21 September 2013|archive-date=28 Julie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="mapdevelopers">{{cite web|url=https://www.mapdevelopers.com/area_finder.php?&points=%5B%5B0.6725308646543624%2C43.472900390625%5D%2C%5B1.534789527145806%2C42.95654296875%5D%2C%5B2.0399131457081308%2C42.374267578125%5D%2C%5B2.564085137341441%2C42.460784912109375%5D%2C%5B3.027703705771487%2C42.53082275390625%5D%2C%5B3.0167326787608078%2C42.9949951171875%5D%2C%5B3.976235688842019%2C42.98675537109375%5D%2C%5B4.233751856500782%2C42.7423095703125%5D%2C%5B4.128289859222776%2C42.057037353515625%5D%2C%5B2.816492011967714%2C40.99822998046875%5D%2C%5B-0.8476558177313592%2C40.994110107421875%5D%2C%5B-1.6144561015017036%2C41.58531188964844%5D%2C%5B-0.4700264606652271%2C42.440185546875%5D%5D|title=Area Calculator – Outline a property on a google map and find its area|website=mapdevelopers.com|access-date=28 November 2017}}</ref> Die gebied bestaan uit die provinsies Gedo, Benede-Juba en Middel-Juba. Sy grootste stad is Kismayo, wat aan die kus naby die monding van die Jubarivier geleë is. Bardera, Afmadow, Bu'aale, Luuq, Garbahare en Beled Haawo is die streek se ander vernaamste stede. Gedurende die [[Middeleeue]] het die invloedryke Somaliese Ajuran-sultanaat oor die gebied geheers, gevolg deur die Geledi-sultanaat. Hulle is later by Brits-Oos-Afrika ingelyf. In 1925 is Jubaland aan [[Italië]] afgestaan, wat 'n deel van Italiaanse Somaliland vorm. Op 1 Julie 1960 het die streek saam met die res van Italiaans Somaliland en Brits Somaliland deel geword van die onafhanklike Somaliese Republiek. Jubaland was later die terrein van talle veldslae tydens die burgeroorlog. Aan die einde van 2006 het Islamitiese militante beheer oor die grootste deel van die streek verkry. Om besit van die gebied terug te eis, is 'n nuwe outonome administrasie genaamd Azanië in 2010 aangekondig en die volgende jaar geformaliseer. In 2013 is die Juba Tussentydse Administrasie amptelik gestig en erken. Dit is nou een van die vyf outonome administrasies in Somalië. == Geskiedenis == ===Vroeë Tye=== Die streek het waarskynlik in antieke tye 'n rol in wêreldhandel deur sy hawens gespeel. Talle dorpe aan die Juba het minstens sedert die Middeleeue bestaan, soos Bardera of die hawe van Kismayo. Tot in die 17de eeu was die streek deel van die Sultanaat van Ajuuraan, het vanaf 1836 onder die invloed van die Sultanaat van Muskat gekom en is by die Sultanaat van Zanzibar gevoeg toe dit op 19 Oktober 1856 verdeel is. === Koloniale Era === [[Lêer:JubalandPostageStamps.jpg|links|duimnael|Seëls van die Italiaanse Oltre Giuba 1926]] [[Zanzibar]] het op 7 November 1890 'n Britse protektoraat geword en het sy Oos-Afrikaanse besittings op 1 Julie 1895 aan Brittanje afgestaan. Die gebiede wes van die Jubarivier het dus aan Brits-Oos-Afrika behoort voordat dit in 1924 as Trans-Juba of Oltre Giuba na Italië oorgedra is en op 30 Junie 1926 by Italiaanse Somaliland ingelyf is. Trans-Juba het destyds 87 000 km² beslaan met 'n bevolking van 120 000 mense. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die gebied deur Britse troepe beset en was tot 1947 onder militêre administrasie. Vanaf 1947 tot Somalië se onafhanklikheid op 1 Julie 1960 was Jubaland deel van die Italiaanse Trustgebied van Somalië. === Burgeroorlog === ====Jubaland==== [[Lêer:Flag of Jubaland.svg|duimnael|regs|Voormalige vlag van Jubaland (1998)]] In die Somaliese [[burgeroorlog]] sedert 1991 is daar tussen verskeie strydende faksies oor Jubaland geveg. In Desember 1993 het krygsheer Siad Hersi Morgan Kismaayo ingeneem. Met sy SPM-Harti het hy op 3 September 1998 die onafhanklike staat Jubaland geproklameer, maar dit is deur geen anser staat erken nie. Siad Hersi en die SPM-Harti is in 1999 deur die opponerende Juba Valley Alliance (JVA) omvergewerp. Die JVA het op 18 Junie 2001 by die tussentydse regering van Somalië aangesluit, met Jubaland nou nominaal onder hul beheer. Gevegte het voortgegaan met Siad Hersi. In 2006 het die Unie van Islamitiese Howe die mag in Jubaland en baie ander dele van die land oorgeneem en die JVA verdryf. Ná die Unie se nederlaag deur internasionale troepe het radikale Islamitiese milisies onder Al-Sjabaab in die suide gevorm. ==== Azanië-staat van Somalië ==== [[Lêer:Flag of Azania.png|duimnael|Vlag van Azanië  (2011)]] Vanaf 2010 het inwoners in die suide 'n nuwe sekulêre administrasie en stabiliteit in die streek begin soek. Uiteindelik, op 3 April 2011, het Somaliese politici die Republiek Azanië in die Keniaanse hoofstad [[Nairobi]] gestig.<ref>http://www.news.com.au/breaking-news/somalia-creates-new-state-azania/story-e6frfku0-1226033210285 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310090603/http://www.news.com.au/breaking-news/somalia-creates-new-state-azania/story-e6frfku0-1226033210285 |date=10 Maart 2016 }}, ''Somalia creates new state, Azania'', news.com.au , 2011-04-04 , besoek 2012-04-11</ref> Toe dit gestig is, is die outonome republieke in die noorde van die land, soos Puntland of Galmudug, as model geneem. Die eerste president van die nuwe republiek was Mohamed Abdi Gandhi, die voormalige minister van verdediging van Somalië.<ref>http://blog.foreignpolicy.com/posts/2011/04/06/welcome_to_azania_somalias_newest_pseudostate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907053045/http://blog.foreignpolicy.com/posts/2011/04/06/welcome_to_azania_somalias_newest_pseudostate |date= 7 September 2014 }} ,''Welcome to Azania/Jubaland: The world’s newest pseudostate'',Foreign Policy,2011-04-06 , besoek 2012-04-11</ref> Die naam Azanië, volgens Gandhi, is gekies vir sy historiese betekenis – oorspronklik is die Somaliese kus so deur Egiptiese matrose genoem weens die oorvloedige voorraad kos. In sy woordoorsprong beteken dit "land van oorvloed".<ref>http://www.somaliareport.com/index.php/post/455 ,''Azania President Vows To Defeat Al-Shabaab'', Abdifitah Ibrahim, 2011-06-04, Somaliareport.com , besoek 2014-01-05 , argief https://web.archive.org/web/20120613222106/http://www.somaliareport.com/index.php/post/455 , argiefdatum=2012-06-13</ref> Toe Jubaland in Oktober 2011 van Al-Sjabaab bevry is, het die streek voordeel getrek uit die Keniaanse operasie Linda Nchi ([[Afrikaans]]: verdedig die nasie), waarmee Kenia militêr in die burgeroorlog ingegryp het. Waarnemers het vermoed dat Kenia 'n buffersone via die Republiek Azanië wou oprig en invloed wou verkry oor die oliereserwes wat vermoedelik in die streek is.<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-15499534 ,''Are Kenyans seeking a buffer zone in Somalia?'' , [[BBC News]], 2011-10-20 , besoek 2012-04-11</ref> ==== Jubaland Staat van Somalië ==== [[Lêer:Flag of Jubaland (Somalia).svg|duimnael|Vlag van Jubaland Staat van Somalië]] Afgevaardigdes by 'n "staatskonferensie" in Kismayo op 2 April 2013 het 'n voorlopige grondwet vir Jubaland aanvaar. <ref>''Somalia: Jubaland conference continues with provisional constitution'', http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Jubaland_conference_continues_with_provisional_constitution.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405020550/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Jubaland_conference_continues_with_provisional_constitution.shtml |date= 5 April 2013 }} wayback=20130405020550. Garowe Online (2 April 2013). Besoek op 22 April 2013.</ref> Op 15 Mei 2013 het 'n grondwetgewende vergadering Ahmed Mohamed Islam, bekend as "Madobe", as die nuwe president verkies. Hoewel Madobe, leier van die Ras Kamboni-milisie, suksesvol opgetree het teen militante wat na bewering met Al-Kaïda verbind is, is die voormalige krygsheer deur die regering in Mogadisjoe as ongewild beskou. Ure later het die voormalige oorlogdheer, Barre Hiirale, homself as die regmatige president van die streek verklaar,<ref>{{cite web|title=Former Islamist warlord elected president of Somali region|url=http://uk.reuters.com/article/2013/05/15/uk-somalia-security-jubaland-idUKBRE94E1AS20130515|publisher=Reuters|accessdate=2014-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608084442/http://uk.reuters.com/article/2013/05/15/uk-somalia-security-jubaland-idUKBRE94E1AS20130515|archivedate=2013-06-08 }}</ref> maar het min ondersteuning gevind behalwe die welwillendheid van die sentrale regering. Op 28 Augustus 2013 het die outonome regering 'n nasionale versoeningsooreenkoms met die Somaliese federale regering onderteken. Die ooreenkoms is deur Ethiopië bemiddel en het bepaal dat Jubaland vir die volgende twee jaar deur 'n tussentydse regering onder Ahmed Mohamed Islam regeer sal word. Beheer van die Kismayo-hawe en -lughawe sal vroeg in 2014 in ruil aan die federale regering oorhandig word, met opbrengs wat vir openbare dienste en instellingsbou in Jubaland geoormerk is. Die ooreenkoms maak ook voorsiening vir die integrasie van die streek se militêre magte in die Somaliese weermag, terwyl die tussentydse regering beheer oor die streekpolisiemag behou.<ref>{{cite news|title=Somalia: Jubaland gains recognition after intense bilateral talks in Ethiopia|url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Jubaland_gains_recognition_after_intense_bilateral_talks_in_Ethiopia_printer.shtml|accessdate=2013-09-11|newspaper=Garowe Online|date=2013-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012043444/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Jubaland_gains_recognition_after_intense_bilateral_talks_in_Ethiopia_printer.shtml|archivedate=2013-10-12 }}</ref> Verteenwoordigers van die AU, VN, EU en IGAD was ook teenwoordig by die ondertekening.<ref>{{cite news|last=Wendoson|first=Abera|title=Somalia gives recognition to Jubaland interim administration|url=http://www.ethpress.gov.et/herald/index.php/herald/news/3845-somalia-gives-recognition-to-jubaland-interim-administration?tmpl=component&print=1&page=|accessdate=2013-09-11|newspaper=Ethiopian Herald|archiveurl=https://archive.is/20130911170044/http://www.ethpress.gov.et/herald/index.php/herald/news/3845-somalia-gives-recognition-to-jubaland-interim-administration?tmpl=component&print=1&page=|archivedate=2013-09-11 }}</ref> Die VN se spesiale gesant vir Somalië, Nicholas Kay, het die ooreenkoms 'n "deurbraak wat die deur oopmaak na 'n beter toekoms vir Somalië" genoem.<ref>{{cite news|last=Sisay|first=Andualem|title=Somali government and Jubaland strike a peace deal|url=http://www.africareview.com/News/Somali+government+and+Jubaland+strike+a+deal/-/979180/1972618/-/3a6xv7z/-/index.html|accessdate=11 September 2013|newspaper=Africa Review|date=2013-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170910220859/http://www.africareview.com/News/Somali+government+and+Jubaland+strike+a+deal/-/979180/1972618/-/3a6xv7z/-/index.html|archivedate=2017-09-10 }}</ref> == Demografie == Jubaland het 'n totale bevolking van ongeveer 2,5 miljoen inwoners met die meerderheid wat uit die Darood-stam kom, ook is daar Rahanweyn-, Hawiye- en Dir-stamme teenwoordig. Vanaf 2005 het die samestellende administratiewe streke van Gedo, Laer-Juba en Middel-Juba onderskeidelik 'n geskatte 328 378, 385 790 en 238 877 inwoners gehad <ref name="Rdatp" /> Hoofsaaklik van Rahanweyn-, Hawiye-, Dir- en Darood-stamme <ref name="csis">{{cite web|url=https://www.csis.org/analysis/kenya%E2%80%99s-intervention-somalia|title=Kenya's Intervention in Somalia &#124; Center for Strategic and International Studies|website=csis.org|access-date=28 November 2017}}</ref> == Vervoer == Lugvervoer in Jubaland word deur 'n aantal lughawens bedien. Dit sluit die Bardera-lughawe, Garbahare-lughawe en Kismayo-lughawe in. == Administratiewe afdelings == Jubaland se drie samestellende administratiewe streke is: *Gedo *Laer Juba (Jubbada Hoose) *Middel-Juba (Jubbada Dhexe) – bly onder beheer van Al-Sjabaab == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Somalië]] [[Kategorie:Omstrede gebiede]] jhvk998tdmpzwr5qzwgqg183sy51rnm 0 53519 2900826 2869602 2026-05-03T01:34:21Z ~2026-26645-70 207108 /* Huwelike, verhoudings en kinders */ 2900826 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Elizabeth Taylor | Beeld = Taylor, Elizabeth posed.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Elizabeth Taylor omstreeks 1955. | Geboortenaam = Elizabeth Rosemond Taylor | Alias = Liz Taylor | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1932|2|27}} | Geboorteplek = [[Hampstead]], [[Londen]], [[Engeland]] | Nasionaliteit = Brits-Amerikaans | Sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1932|2|27|2011|3|23}} | Sterfteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | Ouers = Francis Lenn Taylor<br />Sara Sothern | Lewensmaat = Conrad Hilton Jr. (1950–1951)<br />Michael Wilding (1952–1957)<br />Mike Todd (1957–1958)<br />Eddie Fisher (1959–1964)<br />[[Richard Burton]] (1964–1974; 1975–1976)<br />John Warner (1976–1982)<br />Larry Fortensky (1991–1996) | Kinders = 4 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1942–2003 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://elizabethtaylor.com/ ''elizabethtaylor.com''] | imdb = 0000072 | Toekennings = Damekommandeur van die [[Orde van die Britse Ryk]] }} Dame '''Elizabeth Rosemond Taylor''' ([[27 Februarie]] [[1932]] – [[23 Maart]] [[2011]]),<ref>{{cite web |title=Screen icon Elizabeth Taylor dies |url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12833100 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=23 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410170446/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12833100 |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/03/abc-actress-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/1 |title=ABC: Actress Elizabeth Taylor dies at age 79 |publisher=USA Today |date=23 Maart 2011 |access-date=23 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220035631/http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/03/abc-actress-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/1 |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ook bekend as '''Liz Taylor''', was ’n Engels-Amerikaanse aktrise, sakevrou en filantroop. Sy het haar loopbaan as aktrise in die vroeë 1940's begin en was een van die gewildste sterre van die klassieke [[Hollywood]] van die 1950's. Sy het tot in die 1960's ’n suksesvolle loopbaan gehad en vir die res van haar lewe ’n bekende openbare figuur gebly. In 1999 het die Amerikaanse Rolprentinstituut haar as die sewende grootste vroulike silwerdoeklegende van die klassieke Hollywood aangewys. Taylor is in [[Londen]] gebore as die dogter van ryk, vooraanstaande [[Amerika]]anse ouers. Die gesin het in 1939 teruggetrek na [[Los Angeles]] en sy het gou ’n kontrak by Universal Pictures gekry. Haar eerste fliekrol in 1942 was klein en haar kontrak is nie hernu nie. Sy het daarna by Metro-Goldwyn-Mayer aangesluit en haar deurbraak in ''National Velvet'' (1944) gemaak. Sy was een van die ateljee se gewildste tienersterre en het in die vroeë 1950's volwasse rolle begin vertolk. Die eerste was in die komedie ''Father of the Bride'' (1950), en sy het goeie resensies gekry vir haar spel in die drama ''A Place in the Sun'' (1951). Sy het in dié tyd nie gehou van die rolle wat sy gekry het en van die ateljee se beheer oor haar lewe nie en het oorweeg om haar loopbaan te beëindig. Van die middel 1950's af het sy egter rolle begin kry wat sy meer geniet het, soos in die epiese drama ''Giant'' (1956). In die volgende jare was sy in verskeie prente te sien wat kommersieel suksesvol was en goeie resensies gekry het. Dit sluit in twee verwerkings van toneelstukke deur [[Tennessee Williams]]: ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958) en ''Suddenly, Last Summer'' (1959); vir laasgenoemde het sy ’n [[Golden Globe]] gewen. Hoewel sy nie gehou het van haar rol as ’n [[Prostitusie|hoëklasprostituut]] in ''BUtterfield 8'' (1960), haar laaste rol vir MGM, nie het sy ’n [[Oscar]] vir haar spel gewen. Taylor is toe ’n rekordbedrag van $1&nbsp;miljoen betaal vir haar rol in die epiese geskiedenisfliek ''Cleopatra'' (1963), in daardie stadium die duurste prent wat nog gemaak is. Tydens die verfilming het Taylor en haar medester [[Richard Burton]] ’n buite-egtelike verhouding aangeknoop wat ’n skandaal veroorsaak het. Ondanks openbare afkeur, het hulle hul verhouding voortgesit en is in 1964 getroud. Die media het hulle "Liz en Dick" gedoop, en hulle het in 11 prente saam verskyn, insluitende ''The V.I.P.s'' (1963), ''The Sandpiper'' (1965), ''The Taming of the Shrew'' (1967) en ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' (1966). Taylor het die beste resensies van haar loopbaan vir ''Woolf'' gekry, asook haar tweede Oscar en verskeie ander pryse. Sy en Burton is in 1974 geskei, maar het kort daarna versoen geraak en is in 1975 weer getroud. Die tweede huwelik is in 1976 beëindig. Taylor se loopbaan het in die laat 1960's begin agteruitgaan, hoewel sy tot in die middel 1970's nog in rolprente te sien was. Daarna het sy gefokus op die loopbaan van haar sesde man, senator John Warner. In die 1980's het sy haar eerste beduidende verhoogrol vertolk en in verskeie TV-prente en {{nowrap|-reekse}} verskyn en was sy die eerste beroemde wat haar eie parfuum bekend gestel het. Nadat sy erg-emosioneel geraak is deur die afsterwe van haar vriend [[Rock Hudson]], wat in 1985 aan vigs oorlede is,<ref>[http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/elizabeth-taylor/ ''fembio.org – Frauen.Biographieforschung: Elizabeth Taylor. Besoek op 8 Maart 2019'']</ref> was sy een van die eerste sterre wat aan [[MIV]]/[[vigs]]-aktivisme deelgeneem het. Sy was in 1985 ’n medestigter van die American Foundation for AIDS Research en het in 1991 die Elizabeth Taylor-vigsstigting op die been gebring. Van die vroeë 1990's tot met haar dood het sy haar tyd aan filantropiese werk bestee. Sy het verskeie pryse daarvoor ontvang, onder meer die Presidensiële Burgersmedalje van Amerika. Deur Taylor se loopbaan was haar persoonlike lewe die onderwerp van konstante media-aandag. Sy het agt keer met sewe mans getrou, ernstige siektes oorleef en ’n stralerjakkerlewe gelei; sy het onder meer een van die duurste juweliersversamelings in die wêreld gehad. Ná baie jare van swak gesondheid is sy in 2011 op 79-jarige ouderdom aan [[Hartversaking|kongestiewe hartversaking]] dood. == Vroeë lewe == [[Lêer:Elizabeth Taylor with parents at Stork Club 1947.jpg|duimnael|292px|Die 15-jarige Taylor saam met haar ouers in in Manhattan, 1947.]] Taylor is op 27 Februarie 1932 in [[Londen]] gebore.<ref name=Walker>{{cite book |last=Walker |first=Alexander |title=Elizabeth: The Life of Elizabeth Taylor |year=1990 |publisher=Grove Press |isbn=0-8021-3769-5}}</ref>{{rp|3–10}} Haar ouers, Francis Lenn Taylor, ’n kunshandelaar, en die afgetrede verhoogaktrise Sara Sothern (gebore Sara Viola Warmbrodt), was [[VSA|Amerikaanse]] burgers van [[Kansas]],{{sfn|Walker|1990|pp=3–10}} maar het in 1929 na Londen getrek en ’n kunsgalery geopen. In die lente van 1939 het die Taylors besluit om na Amerika terug te keer weens die toenemende politieke spanning in [[Europa]].{{sfn|Walker|1990|pp=22–26}} Vroeg in 1940 het Francis ’n nuwe galery in [[Los Angeles]] geopen en die familie het hulle eindelik in [[Beverly Hills]] gevestig.{{sfn|Walker|1990|pp=27–34}} == Loopbaan == === Vroeë rolle (1941–1949) === Nadat verskeie mense opgemerk het Taylor moet oudisies vir rolprente aflê, het sy in April 1941 ’n klein rol in [[Universal Pictures]] se ''There's One Born Every Minute'' (1942) gekry, asook ’n jaarkontrak by hulle.{{sfn|Walker|1990|pp=27–37}} Sy het geen ander rolle gekry nie en haar kontrak is ná ’n jaar beëindig.{{sfn|Walker|1990|pp=27–37}} [[Lêer:National-Velvet-1.jpg|duimnael|200px|links|[[Mickey Rooney]] en Taylor in ''National Velvet''.]] Laat in 1942 het sy ’n tweede kans gekry toe ’n aktrise met ’n Engelse aksent gesoek is vir ''Lassie Come Home'' (1943).{{sfn|Walker|1990|pp=22–23, 27–37}} Sy het aan die begin van die volgende jaar ’n standaardkontrak vir sewe jaar geteken.{{sfn|Walker|1990|pp=38–41}} Taylor was 12 toe sy haar eerste groot rol kry in ''National Velvet''.{{sfn|Walker|1990|pp=40–47}} MGM was op soek na ’n aktrise met ’n Engelse aksent wat kon perdry en Taylor het aan albei kriteria voldoen. ''National Velvet'' was ’n groot sukses toe dit op Kersdag 1944 uitgereik word{{sfn|Walker|1990|pp=40–47}} en resensente het Taylor se lof besing.<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title='National Velvet,' Color Film, With Rooney and Elizabeth Taylor, at Music Hall -- 'Tall in Saddle' Comes to the Palace |url=https://www.nytimes.com/1944/12/15/archives/national-velvet-color-film-with-rooney-and-elizabeth-taylor-at.html |work=The New York Times |date=15 Desember 1944 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070622/https://www.nytimes.com/1944/12/15/archives/national-velvet-color-film-with-rooney-and-elizabeth-taylor-at.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=James |last=Agee |title=Elizabeth Taylor in 'National Velvet' |url=https://www.thenation.com/article/elizabeth-taylor-national-velvet/ |work=The Nation |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413010239/https://www.thenation.com/article/elizabeth-taylor-national-velvet/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor het later gesê haar kinderjare het geëindig toe sy ’n ster word, want MGM het elke aspek van haar lewe beheer.<ref name="lostinter">{{cite web |first=Jonathan |last=Cott |title=Elizabeth Taylor: The Lost Interview |url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-news/elizabeth-taylor-the-lost-interview-74065/?print=true |work=Rolling Stone |date=29 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525110555/https://www.rollingstone.com/movies/movie-news/elizabeth-taylor-the-lost-interview-74065/?print=true |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="lifemag">{{cite magazine |first=Richard |last=Meryman |title='I refuse to cure my public image' |url=https://books.google.com/books?id=kFEEAAAAMBAJ&lpg=PP1&pg=PA74#v=onepage |magazine=Life |date=18 Desember 1964 |access-date=1 Desember 2018}}</ref>{{sfn|Walker|1990|pp=48–51}} Sy het daarna ’n klein rol in die derde Lassie-rolprent, ''Courage of Lassie'' (1946), gekry.{{sfn|Walker|1990|pp=51–58}} Toe Taylor in 1947 15 word, het MGM ’n meer volwasse beeld van haar begin skep en fotosessies gereël waarin sy as ’n "normale" tiener uitgebeeld is.{{sfn|Walker|1990|pp=56–57; 65–74}} Sy is in die pers met ouer aktrises soos [[Ava Gardner]] en [[Lana Turner]] vergelyk.{{sfn|Walker|1990|p=71}}{{sfn|Walker|1990|p= 69}} Ná nog twee rolle, in ''Cynthia'' (1947) en ''Life with Father'' (1947), het sy byrolle gekry as ’n "mansteler" in ''A Date with Judy'' (1948) en ’n bruid in die romantiese komedie ''Julia Misbehaves'' (1948). Laasgenoemde was ’n groot sukses.{{sfn|1a1=Troyan|1y=1999|1p=211|2a1=Walker|2y=1990|2p=82}} In 1949 het die tydskrif ''[[Time]]'' haar op sy voorblad geplaas en haar die leier onder Hollywood se volgende geslag sterre genoem, ’n "juweel met goeie waarde, ’n ware saffier".<ref name="time19490822">{{cite news |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,800624,00.html |title=Elizabeth Taylor: Star Rising |access-date=1 Desember 2018 |date=22 Augustus 1949 |work=Time |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216001653/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,800624,00.html |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Volwasse rolle (1950–1955) === Toe sy in 1950 18 word, het Taylor meer volwasse rolle begin speel, soos in ''Conspirator'' (1949) en ''The Big Hangover'' (1950). Laasgenoemde is in Mei uitgereik en in dieselfde jaar is Taylor met die hotelerfgenaam [[Conrad Hilton jr.]] getroud in ’n seremonie wat baie publisiteit ontvang het.{{sfn|Walker|1990|pp=99–105}} [[Lêer:The Last Time I Saw Paris 1.jpg|duimnael|280px|[[Van Johnson]] en Taylor in die romantiese drama ''The Last Time I Saw Paris'' (1954).]] In 1951 was sy saam met [[Montgomery Clift]] en [[Shelley Winters]] te sien in ''A Place in the Sun''. Volgens haar was dit die eerste keer dat sy gevra is om toneel te speel en nie net haarself te wees nie.<ref name="lifemag" /> Sy is geloof vir haar spel, vir die eerste keer sedert ''National Velvet''.{{sfn|Walker|1990|pp=96–97}}<ref>{{cite web |first=Herb |last=Golden |title=A Place in the Sun |url=https://variety.com/1951/film/reviews/a-place-in-the-sun-1200417074/ |work=Variety |date=29 Augustus 1951 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414023430/https://variety.com/1951/film/reviews/a-place-in-the-sun-1200417074/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=A.H. |last=Weiler |title=A Place in the Sun |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=EE05E7DF173CE473BC4151DFBE66838A649EDE |work=The New York Times |date=29 Augustus 1951 |access-date=1 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124132433/https://www.nytimes.com/movie/review?res=EE05E7DF173CE473BC4151DFBE66838A649EDE |archive-date=24 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die prent was ook ’n groot sukses.{{sfn|1a1=Capua|1y=2002|1p=72|2a1=Moss|2y=2004|2p=166}} In Januarie 1951 is sy van Hilton geskei, wat ’n openbare skande veroorsaak het. Sy het haar eerste kontrak by MGM afgesluit met ’n rol in ''The Girl Who Had Everything'' (1953).{{sfn|Walker|1990|p=145}} Sy het daarna nog ’n kontrak vir sewe jaar met hulle aangegaan.{{sfn|Walker|1990|pp=139–143}} Hoewel sy interessanter rolle wou hê, het sy die geld nodig gehad, want sy is kort tevore met die Britse akteur [[Michael Wilding]] getroud en was swanger.{{sfn|Walker|1990|pp=139–143}} Weens haar finansiële afhanklikheid het die ateljee nou nog meer beheer oor haar gehad.{{sfn|Walker|1990|pp=141–143}} Een van haar volgende rolle was in ''The Last Time I Saw Paris'', wat geskoei was op ’n kortverhaal deur [[F. Scott Fitzgerald]]. Hoewel eers teensinnig, het sy die rol geniet.{{sfn|1a1=Walker|1y=1990|1pp=153–157|2a1=Daniel|2y=2011|2pp=80–81}} Hoewel dit nie so ’n groot sukses was nie, het dit positiewe resensies gekry.{{sfn|1a1=Walker|1y=1990|1pp=153–157|2a1=Daniel|2y=2011|2pp=80–81}} Taylor het tydens die vervaardiging daarvan weer swanger geraak en moes instem om haar dienstydperk met ’n jaar te verleng om te vergoed vir die tyd op swangerskapsverlof.{{sfn|Walker|1990|pp=153–157}} === Groot lof vir Taylor (1956–1960) === [[Lêer:Taylor - Hudson - Giant.jpg|duimnael|200px|Taylor en [[Rock Hudson]] in ''Giant'' (1956).]] Teen die middel 1950's het die Amerikaanse rolprentbedryf ernstige kompetisie van die televisiebedryf gehad, met die gevolg dat minder rolprente gemaak is en eerder op gehalte gefokus is.<ref name=Kashner>{{cite book |last1=Kashner |first1=Sam |last2=Schoenberger |first2=Nancy |title=Furious Love: Elizabeth Taylor, Richard Burton, and the Marriage of the Century |year=2010 |publisher=JR Books| isbn=978-1-907532-22-1}}</ref>{{rp|158–165}} Die verandering was tot voordeel van Taylor, wat eindelik weer in interessante rolle begin speel het het ná ’n paar jaar van teleurstellings.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Nadat sy die regisseur George Stevens genader het, het sy die vroulike hoofrol in ''Giant'' (1956) gekry; dit was ’n epiese drama oor ’n boeredinastie met ook [[Rock Hudson]] en [[James Dean]].<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Taylor het nie goed met Stevens klaargekom nie en was dikwels siek, wat tot oponthoude gelei het.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}}{{sfn|2a1=Moss|2y=2004|2pp=215–219}} Boonop is Dean in ’n motorongeluk dood dae nadat sy werk aan die rolprent voltooi is; ’n hartseer Taylor moes egter nog reaksieskote doen vir hul gesamentlike tonele.<ref name=Kashner />{{rp|158–166}} Toe ''Giant'' ’n jaar later uitgereik word, was dit ’n groot sukses, wat lof van resensente gekry het.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Hoewel Taylor nie soos haar medesterre vir ’n [[Oscar]] benoem is nie, het sy ook lof gekry vir haar spel, wat deur ''Variety'' "verbasend slim" genoem is<ref>{{cite web |title=Giant |url=https://variety.com/1956/film/reviews/giant-2-1200418151/ |work=Variety |date=10 Oktober 1956 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082910/https://variety.com/1956/film/reviews/giant-2-1200418151/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en deur ''The Manchester Guardian'' "’n verstommende openbaring van onverwagte gawes". Dié koerant het haar een van die prent se sterkste punte genoem.<ref>{{cite web |title=Elizabeth Taylor: How Guardian critics rated her films |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-original-guardian-reviews |work=The Guardian |date=10 Oktober 1956 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082955/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-original-guardian-reviews |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> MGM het Taylor weer saam met Montgomery Clift geplaas in ''Raintree County'' (1957), ’n burgeroorlogsdrama wat die ateljee gehoop het so gewild soos ''Gone with the Wind'' (1939) sou wees.<ref name=Walker />{{rp|166–177}} Hoewel dit nie heeltemal so suksesvol was nie, is Taylor vir die eerste keer vir ’n Oscar benoem.<ref name="oscars">{{cite web |title=Elizabeth Taylor |url=http://awardsdatabase.oscars.org/Search/Nominations?nominationId=3235&view=1-Nominee-Alpha |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Cat roof.jpg|links|duimnael|200px|’n Plakkaat vir ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958).]] Taylor het haar volgende rol, as Maggie die kat in die rolprentweergawe van [[Tennessee Williams]] se toneelstuk ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958), as ’n hoogtepunt in haar loopbaan beskou, hoewel dit saamgeval het met een van die moeilikste tydperke in haar persoonlike lewe.<ref name="lifemag" /> Ná die voltooiing van ''Raintree Country'' is sy van Wilding geskei en met die vervaardiger [[Mike Todd]] getroud. Sy het net twee weke aan die prent gewerk toe Todd in Maart 1958 in ’n vliegongeluk sterf.<ref name=Walker />{{rp|186–194}} Hoewel sy verpletter was, het druk van die ateljee en die wete dat Todd groot skuld gehad het, haar genoop om net drie weke later terug te keer werk toe.<ref name=Walker />{{rp|195–203}} Sy het later gesê sy het "op ’n manier Maggie geword", en dat wanneer sy gewerk het die enigste tye was wat sy in die weke ná Todd se dood kon funksioneer.<ref name="lifemag" /> [[Lêer:Butterfield8 movieposter.jpg|duimnael|200px|’n Reklameplakkaat vir ''BUtterfield 8'', waarvoor Taylor haar eerste Oscar gewen het.]] Tydens die verfilming het Taylor se persoonlike lewe nog meer aandag gekry toe sy ’n verhouding met die sanger [[Eddie Fisher]] aangeknoop het, wie se huwelik met die aktrise [[Debbie Reynolds]] in die media opgehemel is as ’n verbintenis van "Amerika se lieflinge".<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Die verhouding – en Fisher se daaropvolgende egskeiding – het Taylor se beeld verander van ’n rouende weduwee in ’n vrou wat huwelike opbreek. MGM het die skandaal tot hul voordeel ingespan deur ’n foto van Taylor wat in ’n négligé op ’n bed poseer, op die prent se reklameplakkate te gebruik.<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Sy het lof vir haar toneelspel gekry<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title=The Fur Flies in 'Cat on a Hot Tin Roof'; Talent Galore Found in Music Hall Film Acting Does Justice to Williams Play |url=https://www.nytimes.com/1958/09/19/archives/the-fur-flies-in-cat-on-a-hot-tin-roof-talent-galore-found-in-music.html |work=The New York Times |date=19 September 1958 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427062204/https://www.nytimes.com/1958/09/19/archives/the-fur-flies-in-cat-on-a-hot-tin-roof-talent-galore-found-in-music.html |archive-date=27 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Review: Cat on a Hot Tin Roof |url=https://variety.com/1957/film/reviews/cat-on-a-hot-tin-roof-2-1200419154/ |work=Variety |date=31 Desember 1958 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625213801/https://variety.com/1957/film/reviews/cat-on-a-hot-tin-roof-2-1200419154/ |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is vir ’n Oscar en [[Bafta]] benoem.<ref name="oscars" /><ref>{{cite web |title=Film: Foreign Actress in 1959 |url=https://awards.bafta.org/award/1959/film/foreign-actress |publisher=British Academy of Film and Television Arts |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145153/http://awards.bafta.org/award/1959/film/foreign-actress |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor se volgende prent, Joseph L. Mankiewicz se ''Suddenly, Last Summer'' (1959), was ook op ’n boek van Tennessee Williams geskoei. Haar mede-akteurs was Montgomery Clift en [[Katharine Hepburn]]. Hoewel dit oor [[geestesteuring]]s, kindertydtraumas en [[homoseksualiteit]] handel, is dit weer met Taylor se seksuele aantrekkingskrag bemark; die lokprent en plakkaat toon haar albei in ’n wit baaikostuum. Die strategie het gewerk en die prent was ’n finansiële sukses.{{sfn|1a1=Lower|1a2=Palmer|1y=2001|1p=158}} Taylor is vir die derde keer vir ’n Oscar<ref name="oscars" /> en vir haar eerste [[Golden Globe]] benoem.<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Teen 1959 moes Taylor in nog ’n prent vir MGM verskyn, hulle het besluit dit sou ''BUtterfield 8'' (1960) wees, ’n drama oor ’n [[Prostitusie|hoëklasprostituut]].<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Die ateljee het reg voorspel: Taylor se openbare beeld sou maak dat gehore haar maklik met dié rol kon vereenselwig.<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Om dieselfde rede het sy die prent gehaat, maar sy het geen sê in die saak gehad nie. Die ateljee het egter ingestem tot haar versoek dat die prent in [[New York Stad|New York]] geskiet word en Eddie Fisher ook ’n rol kry.<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Soos voorspel, was ''BUtterfield 8'' ’n groot kommersiële sukses.<ref name=Walker />{{rp|224–236}} Bosley Crowther het geskryf Taylor "lyk soos ’n miljoen dollar, óf in pels óf in ’n negligée".<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title=The Screen: Elizabeth Taylor at 'Butterfield 8':Film Based on O'Hara Novel in Premiere |url=https://www.nytimes.com/1960/11/17/archives/the-screen-elizabeth-taylor-at-butterfield-8film-based-on-ohara.html |work=The New York Times |date=17 November 1960 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328231024/https://www.nytimes.com/1960/11/17/archives/the-screen-elizabeth-taylor-at-butterfield-8film-based-on-ohara.html |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het haar eerste Oscar vir haar toneelspel in dié prent gewen.<ref name=Walker />{{rp|224–236}} === Prente saam met Richard Burton (1961–1967) === [[Lêer:Taylor and Burton Cleopatra.jpg|duimnael|links|Richard Burton as [[Marcus Antonius|Mark Antony]] en Taylor as [[Cleopatra]] in ''Cleopatra'' (1963).]] Nadat haar kontrak met MGM verstryk het, het Taylor in [[20th Century-Fox]] se ''Cleopatra'' (1963) gespeel – dit was ’n epiese geskiedenisprent wat haar volgens die rolprenthistorikus Alexander Doty beroemder as ooit gemaak het.{{sfn|Doty|2012|p=47}} Sy was die eerste aktrise wat meer as $1&nbsp;miljoen vir ’n rol betaal is; Fox het haar ook 10% van die prent se wins gegee en die fliek geskiet in Todd-AO, ’n wyeskermformaat waarvan sy die regte van Mike Todd geërf het.<ref name=Kashner />{{rp|10–11}}<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Die verfilming – wat gekenmerk is deur duur stelle en kostuums, voortdurende vertragings en ’n skandaal wat veroorsaak is deur Taylor se buite-egtelike affair met haar medespeler [[Richard Burton]] – is fyn deur die media dopgehou. Volgens ''Life'' was dit die rolprent waaroor die meeste nog gepraat is.<ref name=Kashner />{{rp|11–12,39,45–46, 56}} Die verfilming het in 1960 die eerste keer in England begin, maar moes verskeie kere weens gure weer en Taylor se swak gesondheid gestaak word.<ref name=Kashner />{{rp|12–13}} In Maart 1961 het sy lewensgevaarlike [[longontsteking]] opgedoen en ’n [[lugpypinsnyding]] moes gedoen word; een nuusagentskap het selfs verkeerdelik berig dat sy gesterf het.<ref name=Kashner />{{rp|12–13}} Ná haar herstel het Fox die filmmateriaal wat reeds geskiet is, weggegooi en die verfilming na [[Rome]] geskuif. Joseph Mankiewicz is as die nuwe regisseur aangestel en Burton in die rol van Mark Antony.<ref name=Kashner />{{rp|12–18}} Die prent is eindelik in Julie 1962 voltooi.<ref name=Kashner />{{rp|39}} Teen ’n koste van $62&nbsp;miljoen was dit in dié tyd die duurste prent wat nog gemaak is.<ref name=Kashner />{{rp|46}} ''Cleopatra'' was in Amerika die grootste treffer van 1963 by die loket; dit het $15,7&nbsp;miljoen geïn,<ref name=Kashner />{{rp|56–57}} maar dit het jare geduur voordat die vervaardigingskoste gedek is en die prent het Fox byna bankrot gemaak. Die ateljee het Taylor in die openbaar die skuld vir die probleme gegee, en het Burton en Taylor onsuksesvol gedagvaar omdat hul gedrag na bewering die prent skade berokken het.<ref name=Kashner />{{rp|46}} Die resensies van die fliek was gemeng tot negatief; Taylor was daarvolgens oorgewig en haar stem te skraal, en sy is ongunstig met haar klassiek-opgeleide Britse medesterre vergelyk.<ref name=Kashner />{{rp|56–58}}<ref name=Walker />{{rp|265–267}}{{sfn|Doty|2012|3pp=48–49}} Taylor het ''Cleopatra'' later ’n laagtepunt in haar loopbaan genoem en beweer die ateljee het die tonele uitgesny wat die "kern van die karakterisering" weergegee het.<ref name="lifemag" /> [[Lêer:Taylor-Burton-Sandpiper.jpg|duimnael|220px|Taylor en Burton in ''The Sandpiper'' (1965).]] Vervaardigers was gretig om munt te slaan uit die skandaal om Taylor en Burton. Hul volgende fliek saam was Anthony Asquith se ''The V.I.P.s'' (1963), wat die opskrifte oor hulle weerspieël het.<ref name=Kashner />{{rp|42–45}}<ref name=Walker />{{rp|252–255,260–266}} Taylor het die rol gespeel van ’n beroemde model wat haar man probeer verlaat vir ’n minnaar en Burton het die rol van haar vervreemde miljoenêrman gespeel. Dit is kort ná ''Cleopatra'' uitgereik en was ’n lokettreffer.<ref name=Walker />{{rp|264}} Ná ''The V.I.P.s'' het Taylor ’n blaaskans van twee jaar van rolprente geneem. In dié tyd is sy en Burton van hul onderskeie gades geskei en het hulle met mekaar getrou.<ref name=Kashner />{{rp|112}} Die superpaartjie het in die middel 1960's in verskeie rolprente saam verskyn en oor die volgende dekade ’n gesamentlike $88&nbsp;miljoen verdien. Hul eerste gesamentlike projek ná haar blaaskans was [[Vincente Minnelli]] se romantiese drama ''The Sandpiper'' (1965), oor ’n ongeoorloofde affair tussen ’n boheemse kunstenaar en ’n getroude kerklike. Die resensies was grootliks negatief, maar dit was ’n treffer by die loket.<ref name=Kashner />{{rp|116–118}} Vir hul volgende prent, ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' (1966), het Taylor die grootste lof in haar loopbaan ontvang.<ref name=Kashner />{{rp|142,151–152}}<ref name=Walker />{{rp|286}} Sy en Burton het die rolle vertolk van Martha en George, ’n middeljarige paartjie wat ’n huwelikskrisis beleef. Om die rol van die 50-jarige Martha oortuigend te vertolk het Taylor gewig aangesit, ’n pruik gedra en haar grimeer sodat sy oud en moeg lyk – in teenstelling met haar openbare beeld as ’n glansryke rolprentster.<ref name=Kashner />{{rp|136–137}}<ref name=Walker />{{rp|281–282}} Op Taylor se voorstel is die teaterregisseur [[Mike Nichols]] aangestel om die prent te regisseer, ondanks sy gebrek aan rolprentondervinding.<ref name=Kashner />{{rp|139–140}} Die produksie het verskil van enigiets wat sy al gedoen het, want Nichols wou hê al die tonele moes eers gerepeteer word voordat verfilming begin het.<ref name=Kashner />{{rp|141}} ''Woolf'' is beskou as grondverskuiwend vanweë sy volwasse tema en ongesensorde taal, en dit het uitstekende resensies gekry.<ref name=Kashner />{{rp|140,151}} ''Variety'' het geskryf Taylor se "karakterisering is tegelyk sensueel, leedvermakerig, sinies, jammerenswaardig, afstootlik, lustig en sag",<ref>{{cite news |title=Review: Who's Afraid of Virginia Woolf? |url=https://variety.com/1965/film/reviews/who-s-afraid-of-virginia-woolf-3-1200420919/ |work=Variety |date=31 Desember 1965 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324164132/https://variety.com/1965/film/reviews/who-s-afraid-of-virginia-woolf-3-1200420919/ |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Stanley Kauffmann van ''The New York Times'' het gemeen dis die "beste werk van haar loopbaan".<ref>{{cite news |title=Screen: Funless Games at George and Martha's:Albee's 'Virginia Woolf' Becomes a Film |first=Stanley |last=Kauffman |url=https://www.nytimes.com/1966/06/24/archives/screen-funless-games-at-george-and-marthasalbees-virginia-woolf.html |work=The New York Times |date=24 Junie 1966 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112702/https://www.nytimes.com/1966/06/24/archives/screen-funless-games-at-george-and-marthasalbees-virginia-woolf.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die prent was ook een van die grootste kommersiële suksesse van die jaar.<ref name=Kashner />{{rp|151–152}}<ref name=Walker />{{rp|286}} Taylor het vir haar spel haar tweede Oscar gewen, asook ’n Bafta, ’n National Board of Review- en ’n New York City Film Critics Circle-prys. Taylor en Burton se ''The Taming of the Shrew'' (1967) van [[Franco Zeffirelli]] was ’n uitdaging vir Taylor: Sy was die enigste aktrise in die rolverdeling wat geen ondervinding van Shakespeare-toneelstukke gehad het nie. Zeffirelli het later gesê dit het haar toneelspel interessant gemaak, want sy "het die rol van voor af geskep".<ref name=Kashner />{{rp|168}} Resensente het gemeen die toneelstuk se materiaal pas by die paartjie en die prent was ’n lokettreffer wat $12&nbsp;miljoen geïn het.<ref name=Kashner />{{rp|181, 186}} Taylor se derde prent van 1967, [[John Huston]] se ''Reflections in a Golden Eye'', was haar eerste een sonder Burton sedert ''Cleopatra''. Dit was ’n drama oor ’n homoseksueel wat sy seksuele oriëntasie onderdruk en sy ontroue vrou. Taylor se ou vriend Montgomery Clift sou eers die manlike hoofrol vertolk, maar sy loopbaan was al ’n paar jaar lank aan die agteruitgaan weens middelmisbruik. Taylor was egter vasbeslote om hom in die prent te hê en het selfs aangebied om sy versekering te betaal.<ref name=Kashner />{{rp|157–161}} Clift is egter aan ’n hartaanval dood voordat die verfilming begin het en hy is deur [[Marlon Brando]] vervang.<ref name=Kashner />{{rp|175,189}} ''Reflections'' was ’n kommersiële mislukking en het swak resensies gekry.<ref name=Kashner />{{rp|233–234}} Taylor en Burton se laaste prent van die jaar was [[Graham Greene]] se weergawe van ''The Comedians'', wat gemengde resensies gekry het en teleurstellend by die loket gevaar het.<ref name=Kashner />{{rp|228–232}} === Agteruitgang van loopbaan (1968–1979) === [[Lêer:Elizabeth Taylor 1971.jpg|duimnael|200px|Taylor in 1971.]] Taylor se loopbaan was teen die laat 1960's aan die agteruitgaan. Sy het gewig aangesit, was op pad na haar middeljare en het nie ingepas by Nuwe Hollywood-sterre soos [[Jane Fonda]] en [[Julie Christie]] nie.<ref name=Kashner />{{rp|135–136}}<ref name=Walker />{{rp|294–296,307–308}} Ná verskeie jare van byna konstante media-aandag was die publiek ook moeg vir haar en Burton, en die twee se stralerjakkerleefstyl is gekritiseer.<ref name=Kashner />{{rp|142, 151–152}}<ref name=Walker />{{rp|294–296,305–306}} In 1968 het Taylor in twee prente van die regisseur Joseph Losey gespeel – ''Boom!'' en ''Secret Ceremony''. Albei was mislukkings.<ref name=Kashner />{{rp|238–246}} Haar derde prent met George Stevens as regisseur, ''The Only Game in Town'' (1970), waarin sy die rol van ’n Las Vegas-verhoogmeisie speel wat ’n verhouding met ’n kompulsiewe dobbelaar ([[Warren Beatty]]) het, was onsuksesvol.<ref name=Kashner />{{rp|287}}<ref name="BFIliz">{{cite web |first=Simon |last=McCallum |title=Late Liz: 10 forgotten Elizabeth Taylor films |url=https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/lists/late-liz-10-forgotten-elizabeth-taylor-films |publisher=British Film Institute |date=27 Februarie 2017 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515144926/http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/lists/late-liz-10-forgotten-elizabeth-taylor-films |archive-date=15 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Burton Taylor Divorce His Hers 1973.jpg|duimnael|links|240px|In ''Divorce His, Divorce Hers'' (1973), Taylor se laaste prent saam met Burton.]] Die drie prente waarin sy in 1972 gespeel het, was effens meer geslaagd: ''Zee and Co.'', met [[Michael Caine]], ''Under Milk Wood'', waarin sy net ’n klein rol gespeel het, en [[Peter Ustinov]] se ''Faust''-parodie ''Hammersmith Is Out'', haar 10de prent saam met Burton. Taylor en Burton se laaste prent saam was ''Divorce His, Divorce Hers'' (1973), nogal ’n gepaste naam omdat hulle die volgende jaar geskei is.<ref name=Kashner />{{rp|357}} Haar ander prente wat in 1973 uitgereik is, was die Britse riller ''Night Watch'' en die Amerikaanse drama ''Ash Wednesday''.<ref name=Kashner />{{rp|341–349,357–358}} Vir laasgenoemde, waarin sy die rol speel van ’n vrou wat verskeie plastiesechirurgie-operasies ondergaan in ’n poging om haar huwelik te red, het sy ’n Golden Globe-benoeming gekry.<ref name="goldenglobes">{{cite web |title=Elizabeth Taylor |url=https://www.goldenglobes.com/person/elizabeth-taylor |publisher=Hollywood Foreign Press Association |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323073320/https://www.goldenglobes.com/person/elizabeth-taylor |archive-date=23 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar enigste prent van 1974, die Italiaanse ''The Driver's Seat'', was ’n mislukking.<ref name=Kashner />{{rp|371–375}} Taylor het in die middel 1970's minder rolle vetolk en daarop gefokus om haar sesde man, die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] politikus [[John Warner]], te steun. In 1976 het sy gespeel in die [[Sowjetunie|Sowjet]]-Amerikaanse fantasieprent ''The Blue Bird'', nog ’n mislukking, en ’n klein rol gehad in die televisieprent ''Victory at Entebbe'' (1976). In 1977 het sy gesing in die gekritiseerde rolprentweergawe van Stephen Sondheim se ''A Little Night Music''.<ref name=Kashner />{{rp|388–389,403}} === Verhoog- en TV-rolle; aftrede (1980–2007) === Ná ’n tydperk waarin sy half afgetree as aktrise was, het Taylor gespeel in ''The Mirror Crack'd'' (1980), wat ’n verwerking is van ’n misterieroman deur [[Agatha Christie]]; haar medespelers was ’n groep akteurs uit die ateljee-era, soos [[Angela Lansbury]], [[Kim Novak]], [[Rock Hudson]] en [[Tony Curtis]].<ref name=Kashner />{{rp|435}} [[Lêer:Elizabeth Taylor 2.jpg|duimnael|160px|Taylor in 1981 op ’n funksie waar haar loopbaan gevier is.]] In ’n poging om haarself uit te daag, het sy daarna verskyn in haar eerste beduidende verhoogrol, as Regina Giddens in ’n Broadway-produksie van Lillian Hellman se ''The Little Foxes''.<ref name=Kashner />{{rp|411}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} In plaas daarvan om Giddens in ’n negatiewe lig uit te beeld soos dikwels in vorige produksies, was Taylor se weergawe van Giddens ’n slagoffer van haar omstandighede.<ref name=Walker />{{rp|349}} Die première was in Mei 1981 en dit is gevolg deur uitverkoopte sitplekke vir die volgende ses maande, ondanks gemengde resensies.<ref name=Kashner />{{rp|411}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Dan Sullivan van die ''Los Angeles Times'' het gemeen: "Taylor verteenwoordig ’n moontlike Regina Giddens, soos gesien deur die persona van Elizabeth Taylor. Daar is ’n mate van toneelspel in, sowel as ’n mate van persoonlike vertoon."<ref>{{cite web |first=David |last=Ng |title=Elizabeth Taylor remembered: Always a star, even on the stage |url=https://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/03/elizabeth-taylor-.html |work=Los Angeles Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070805/https://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/03/elizabeth-taylor-.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In November 1981 het Taylor die rol van die sosiale vlinder Helena Cassadine in die [[sepie]] ''General Hospital'' vertolk.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Daarna het sy weer in Londen se [[West End, Londen|Weseinde]] in ''The Little Foxes'' gespeel, maar het grootliks negatiewe resensies van die Britse pers gekry.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Aangespoor deur die aanvanklike sukses van ''The Little Foxes'' het Taylor en die vervaardiger Zev Buffman die Elizabeth Taylor Repertory Company gestig.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Die eerste en enigste produksie daarvan was ’n nuwe weergawe van [[Noël Coward]] se komedie ''Private Lives'', met Taylor en Burton.<ref name=Kashner />{{rp|413–425}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}}<ref>{{cite news |last=Brenner |first=Marie |title=The Liz and Dick Show |url=https://nymag.com/arts/theater/features/50176/ |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=New York |date=9 Mei 1983 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319222855/http://nymag.com/arts/theater/features/50176/ |archive-date=19 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Boston]]se première was in die Amerikaanse lente van 1983 en hoewel dit kommersieel suksesvol was, het dit oor die algemeen negatiewe resensies gekry. Resensente het opgelet albei sterre se gesondheid is taamlik swak. Taylor het haar ná die speelvak van die toneelstuk in ’n rehabilitasiesentrum laat opneem en Burton is die volgende jaar oorlede.<ref name=Kashner />{{rp|413–425}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Ná die mislukking van ''Private Lives'' het Taylor haar teatergeselskap ontbind.<ref>{{cite news |last=Hanauer |first=Joan |title=Liz-Zev Split |url=https://www.upi.com/Archives/1983/11/08/LIZ-ZEV-SPLIT/3735437115600/ |access-date=1 Desember 2018 |agency=United Press International |date=8 November 1983 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054741/https://www.upi.com/Archives/1983/11/08/LIZ-ZEV-SPLIT/3735437115600/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar enigste ander projek daardie jaar was die televisieprent ''Between Friends''.<ref>{{cite web |title=Between Friends |url=https://www.nytimes.com/movies/movie/5194/Between-Friends/overview |work=The New York Times |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325115752/https://www.nytimes.com/movies/movie/5194/Between-Friends/overview |archive-date=25 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van die middel 1980's af was Taylor hoofsaaklik in TV-produksies te sien. Sy het in 1984 [[kamee]]s in die sepies ''Hotel'' en ''All My Children'' vertolk en was in 1985 ’n bordeeleienares in die historiese minireeks ''North and South''.<ref name=Kashner />{{rp|363–373}} Sy het ook in verskeie TV-prente gespeel, soos ''Malice in Wonderland'' (1985), ''There Must Be a Pony'' (1986)<ref>{{cite web |first=John J. |last=O'Connor |title='There Must Be a Pony', with Elizabeth Taylor |url=https://www.nytimes.com/1986/10/03/arts/there-must-be-a-pony-with-elizabeth-taylor.html |work=The New York Times |date=3 Oktober 1986 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626110854/https://www.nytimes.com/1986/10/03/arts/there-must-be-a-pony-with-elizabeth-taylor.html |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ''Poker Alice'' (1987).<ref name=Walker />{{rp|363–373}} Sy was te sien in Franco Zeffirelli se Frans-Italiaanse prent ''Young Toscanini'' (1988) en haar laaste toneelspelrol was in ’n TV-weergawe van ''Sweet Bird of Youth'' (1989), haar vierde Tennessee Williams-toneelstuk.<ref name=Walker />{{rp|363–373}} In dié tyd het sy erepryse begin ontvang vir haar loopbaan: die [[Cecil B. DeMille-prys]] in 1985<ref name="goldenglobes" /> en die Film Society of Lincoln Center se Chaplin-prys in 1986.<ref>{{cite web |title=Chaplin Award Gala |url=https://www.filmlinc.org/about-us/chaplin-award-gala/ |publisher=Film Society of Lincoln Center |access-date=1 Desember 2018}}</ref> In die 1990's het Taylor op [[MIV]]/[[vigs]]-aktivisme gefokus. Haar paar rolle sluit in karakters in die animasiereekse ''Captain Planet and the Planeteers'' (1992) en ''The Simpsons'' (1992, 1993),<ref>{{cite news |last=Snierson |first=Dan |title=Elizabeth Taylor: 'Simpsons' exec producer Al Jean remembers the film legend's one-word turn as baby Maggie |url=https://ew.com/article/2011/03/24/elizabeth-taylor-simpsons-al-jean/ |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=Entertainment Weekly |date=24 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121111552/https://ew.com/article/2011/03/24/elizabeth-taylor-simpsons-al-jean/ |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en kamees in die CBS-reekse ''The Nanny'', ''Can't Hurry Love'', ''Murphy Brown'' en ''High Society''.<ref>{{cite news |last=Shales |first=Tom |title=CBS Follows the Scent of Missing Pearls |url=http://articles.latimes.com/1996-02-28/entertainment/ca-40800_1_black-pearls |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=Los Angeles Times |date=28 Februarie 1996}}</ref> Haar laaste prent wat in teaters uitgereik is, was ''The Flintstones'' (1994), waarin sy Pearl Slaghoople in ’n kort byrol vertolk. Dit het swak resensies gekry, maar was gewild by die loket.<ref name=Kashner />{{rp|436}} Taylor het Amerikaanse en Britse erepryse vir haar loopbaan gekry: die AFI Life Achievement Award in 1993,<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/laa/laa93.aspx |title=1993 Elizabeth Taylor Tribute |publisher=American Film Institute |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626143642/http://afi.com/laa/laa93.aspx |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> die Screen Actors Guild Life Achievement Award in 1997<ref>{{cite web |url=https://www.sagawards.org/nominees/life-achievement-award-recipient/34th |title=34th Lifetime Achievement Award Recipient, 1997: Elizabeth Taylor |publisher=Screen Actors Guild |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002204405/https://www.sagawards.org/nominees/life-achievement-award-recipient/34th |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ’n BAFTA Fellowship in 1999.<ref>{{cite web |url=http://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-24-days-to-go |title=100 BAFTA Moments – Dame Elizabeth Taylor Receives the BAFTA Fellowship |work=British Academy of Film and Television Arts |date=15 Januarie 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145221/http://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-24-days-to-go |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2000 het koningin [[Elizabeth II]] haar ’n [[Orde van die Britse Ryk|dame]] gemaak.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/750290.stm |title=Queen honours movie Dames |publisher=[[BBC]] |date=16 Mei 2000 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427053307/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/750290.stm |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná byrolle in die TV-prent ''These Old Broads'' (2001) en in die animasiesitkom ''God, the Devil and Bob'' (2001) het Taylor haar aftrede as aktrise aangekondig om haar tyd aan [[filantropie]] te wy.<ref name=Kashner />{{rp|436}}<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2880173.stm |title=Liz Taylor retires from acting |publisher=BBC News |date=24 Maart 2003 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329154100/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2880173.stm |archive-date=29 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar laaste openbare optrede was in 2007, toe sy en [[James Earl Jones]] die toneelstuk ''Love Letters'' opgevoer het by ’n Paramount Studios-funksie ten bate van vigs.<ref name=Kashner />{{rp|436}} == Ander ondernemings == === MIV/vigs-aktivisme === Taylor was een van die eerste bekendes wat aan MIV/vigs-aktivisme deelgeneem het; sy het gehelp om meer as $270&nbsp;miljoen vir die saak in te samel.<ref name="woo20110324">{{cite news |url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-elizabeth-taylorlong-20110324-story.html |title=From the Archives: Elizabeth Taylor dies at 79; legendary actress |access-date=1 Desember 2018 |last=Woo |first=Elaine |date=23 Maart 2011 |work=Los Angeles Times}}</ref> Sy het haar filantropiese werk in 1984 begin nadat sy gefrustreerd geraak het omdat daar so min aan die siekte gedoen word, hoewel dit wyd bespreek word.<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/03/lkl.00.html |title=CNN Larry King Live: Interview with Dame Elizabeth Taylor |date=3 Februarie 2003 |publisher=[[CNN]] |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092932/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/03/lkl.00.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het later aan ''Vanity Fair'' verduidelik sy "het besluit ek kan met my naam sekere deure oopsluit, dat ek op sigself ’n verbruiksartikel is – en ek praat nie as ’n aktrise nie. Ek kan die roem vat waaroor ek gegrief was en waarvan ek vir so baie jare probeer wegkom het – maar jy kan nooit daarvan wegkom nie – en dit gebruik om iets goeds te doen. Ek wou aftree, maar die poniekoerante wou my nie toelaat nie. Toe dink ek: As julle my wil gebruik, gaan ek julle gebruik."<ref name="vanityfair">{{cite news |first=Nancy |last=Collins |title=Liz's AIDS Odyssey |url=https://www.vanityfair.com/news/1992/11/elizabeth-taylor-activism-aids |work=Vanity Fair |date=November 1992 |access-date=1 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213040206/https://www.vanityfair.com/news/1992/11/elizabeth-taylor-activism-aids |archive-date=13 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Nancy Pelosi and Elizabeth Taylor Testifying Before the House Budget Committee on HIV-AIDS Funding (5978837887) (cropped).jpg|duimnael|250px|Die kongreslid Nancy Pelosi en Taylor, wat in 1990 voor die Amerikaanse Begrotingskomitee getuig het oor geld vir MIV/vigs.]] Taylor het haar filantropiese werk begin deur die eerste geldinsameling vir vigs in [[Los Angeles]] te help reël en die gasvrou daarvan te wees.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate">{{cite news |url=https://books.google.com/books?id=OWMEAAAAMBAJ&pg=PT9&lpg=PT9#v=onepage&q=the%20advocate%20elizabeth%20taylor | title=Elizabeth Taylor: ''The Advocate'' Interview |access-date=1 Desember 2018 |last=Yarbrough |first=Jeff | date= 15 Oktober 1996 |work=The Advocate}}</ref> In Augustus 1985 het sy saam met dr. Michael Gottlieb die Nasionale Vigsnavorsingstigting gestig nadat haar vriend en voormalige medester [[Rock Hudson]] aangekondig het dat hy aan die siekte sterf.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /> Die volgende maand het die stigting met dr. Mathilde Krim se vigsstigting saamgesmelt om die Amerikaanse Stigting vir Vigsnavorsing (amfAR) te vorm.<ref name="amfar">{{cite web |url=https://www.amfar.org/amfar-introduction-and-history/ |title=History |access-date=1 Desember 2018 |publisher=amfAR |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528013527/https://www.amfar.org/amfAR-Introduction-and-History/ |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="timeline">{{cite web |url=https://elizabethtayloraidsfoundation.org/timeline/ |title=Timeline |publisher=The Elizabeth Taylor AIDS Foundation |access-date=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223084944/https://elizabethtayloraidsfoundation.org/timeline/ |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terwyl amfAR op geld vir navorsing gefokus het, het Taylor in 1991 die Elizabeth Taylor-vigsstigting (ETAF) gestig om bewustheid te kweek en steundienste aan mense met MIV/vigs te verskaf; sy het self vir die oorhoofse koste betaal.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /><ref name="unaids">{{cite web |url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2015/january/20150126_ETAF |title=A look inside The Elizabeth Taylor AIDS Foundation |date=26 Januarie 2015 |publisher=UN AIDS |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223084958/https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2015/january/20150126_ETAF |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar trust gaan steeds voort met sy werk.<ref name="unaids" /> Taylor het ook gehelp om amfAR se operasies na ander lande te versprei; ETAF werk ook internasionaal.<ref name="vanityfair" /> Taylor het in 1986, 1990 en 1992 voor die Amerikaanse Senaat en Kongres getuig vir die Ryan White Care Act, die grootste nasionaal befondsde program in Amerika vir MIV/vigs.<ref name="timeline" /><ref>{{cite web |url=https://hab.hrsa.gov/livinghistory/timeline/legislation_hist.htm |title=Ryan White CARE Act: a Legislative History |publisher=Health Resources and Services Administration |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201140942/https://hab.hrsa.gov/livinghistory/timeline/legislation_hist.htm |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het president [[Ronald Reagan]] oortuig om vir die eerste keer in 1987 in ’n toespraak erkenning aan die siekte te gee, en sy het presidente [[George H.W. Bush]] en [[Bill Clinton]] gekritiseer oor ’n gebrek aan belangstelling om die siekte te beveg.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /> Taylor het ook ’n sentrum gestig wat gratis toetsing doen, asook die Elizabeth Taylor Endowment Fund vir navorsing en opvoeding aan [[UCLA]].<ref name="timeline" /> In 2015 het Taylor se sakevennoot, [[Kathy Ireland]], beweer Taylor was in die 1980's aan die hoof van ’n onwettige netwerk wat [[medisyne]] onder Amerikaners met MIV/vigs versprei het voordat die medisyne goedgekeur was.<ref>{{cite news |title=Elizabeth Taylor 'ran Dallas Buyers Club-style HIV drugs ring from her home' |url=https://www.theguardian.com/film/2015/dec/03/elizabeth-taylor-dallas-buyers-club-hiv-aids-drugs-ring |work=The Guardian |first=Peter |last=Walker |date=3 Desember 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204092549/https://www.theguardian.com/film/2015/dec/03/elizabeth-taylor-dallas-buyers-club-hiv-aids-drugs-ring |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die bewering is deur verskeie mense ontken.<ref>{{cite news |first=Walter |last=Armstrong |title=Did Liz Taylor Really Run a Bel Air Buyers Club for AIDS Meds, As Kathy Ireland Claimed? |url=https://nymag.com/intelligencer/2015/12/truth-about-liz-taylors-aids-safe-house.html |work=New York |date=10 Desember 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119190155/http://nymag.com/intelligencer/2015/12/truth-about-liz-taylors-aids-safe-house.html |archive-date=19 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Elizabeth Taylor at Neiman Marcus store, Dallas.jpg|duimnael|Taylor doen in 1987 reklame vir haar eerste geurmiddel, Passion.]] Taylor is met verskeie pryse vereer vir haar filantropiese werk. Sy is in 1987 ’n ridder van die Franse [[Erelegioen]] gemaak en het die Jean Hersholt- Humanitêre Prys in 1993 ontvang, asook die Screen Actors' Guild Lifetime Achievement Award vir humanitêre diens in 1997, die GLAAD Vanguard Award in 2000 en die Presidensiële Burgersmedalje in 2001.<ref name="timeline" /> === Geurmiddels en juweliersware === Taylor was die eerste bekende wat haar eie versameling geurmiddels geskep het.<ref name="guardianperfume">{{cite news |first=Sali |last=Hughes |title=Elizabeth Taylor: the original celebrity perfumer |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/29/elizabeth-taylor-original-celebrity-perfumer |work=The Guardian |date=29 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070539/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/29/elizabeth-taylor-original-celebrity-perfumer |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=Lisa Respers |last=France |title=Obsessions: Elizabeth Taylor, queen of cologne |url=http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/25/taylor.celebrity.scents/ |publisher=CNN |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030724/http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/25/taylor.celebrity.scents/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In samewerking met Elizabeth Arden het sy twee trefferparfuums bekend gestel: Passion in 1987 en White Diamonds in 1991.<ref name="guardianperfume" /> Sy was persoonlik aan die hoof van die skepping en vervaardiging van elk van die 11 geure wat in haar naam bemark is.<ref name="guardianperfume" /> Volgens die biografieskrywers Sam Kashner en Nancy Schoenberger het sy meer met haar parfuums verdien as deur haar hele loopbaan as aktrise.<ref name=Kashner />{{rp|436}} Met haar dood het die Britse koerant ''The Guardian'' berig die grootste deel van haar boedel van ’n geraamde $600&nbsp;miljoen tot $1&nbsp;miljard bestaan uit inkomste uit haar parfuums.<ref name="guardianperfume" /> In 2005 het Taylor ook ’n juweliersmaatskappy, House of Taylor, saam met Kathy Ireland en Jack en Monty Abramov begin.<ref>{{cite web |title=House of Taylor Jewelry, Inc. Established Through Merger With Nurescell Inc. |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/house-of-taylor-jewelry-inc-established-through-merger-with-nurescell-inc-54488327.html |agency=PR Newswire |date=23 Mei 2005 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117034108/http://www.prnewswire.com/news-releases/house-of-taylor-jewelry-inc-established-through-merger-with-nurescell-inc-54488327.html |archive-date=17 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Persoonlike lewe == === Huwelike, verhoudings en kinders === [[Lêer:Confidential November 1955.jpg|duimnael|links|220px|Taylor se verhoudings was deur haar hele lewe die onderwerp van groot mediabelangstelling, soos uitgebeeld deur ’n uitgawe van 1955 van die skindertydskrif ''Confidential''.]] Deur haar hele volwasse lewe het Taylor se persoonlike lewe, en veral haar agt huwelike, groot belangstelling van die media en afkeer van die publiek ontlok. Volgens die biografieskrywer Alexander Walker was "die huwelik die kern van die mite wat Elizabeth Taylor omring het [vandat sy 16 jaar oud was], of sy daarvan gehou het of nie".<ref name=Walker />{{rp|126}} MGM het in 1948 gereël dat sy met die voetbalkampioen Glenn Davis uitgaan, en die volgende jaar het sy vir ’n kort rukkie verloof geraak aan William Pawley jr., seun van die Amerikaanse ambassadeur William D. Pawley.<ref name=Walker />{{rp|75–88}} Die rolprentmagnaat [[Howard Hughes]] wou ook met haar trou en het haar ouers ’n sessyferbedrag aangebied as sy sy vrou sou word.<ref name=Walker />{{rp|81–82}} Taylor het die aanbod van die hand gewys, maar was andersins gretig om jonk te trou omdat haar "taamlik puriteinse opvoeding en geloofstelsel" haar laat glo het "liefde is sinoniem aan die huwelik".<ref name="lifemag" /> Taylor het later gesê sy was in dié tyd "emosioneel onvolwasse" vanweë haar beskutte kinderjare en dat sy geglo het sy kan onafhanklikheid van haar ouers en MGM kry deur middel van ’n huwelik.<ref name="lifemag" /> Taylor was 18 toe sy op 6 Mei 1950 in [[Beverly Hills]] trou met [[Conrad Hilton jr.|Conrad "Nicky" Hilton jr.]], erfgenaam van die Hilton-hotelketting.<ref name=Walker />{{rp|106–112}} MGM het die groot, duur bruilof gereël en dit het ’n groot mediamakietie geword.<ref name=Walker />{{rp|106–112}} In die weke ná die troue het Taylor besef sy het ’n fout gemaak; sy en Hilton het nie net net min belangstellings gedeel nie, maar hy was ook krenkend en ’n groot drinker.<ref name=Walker />{{rp|113–119}} Sy het in Januarie 1951, agt maande ná die troue, ’n egskeiding gekry.<ref name=Walker />{{rp|120–125}} Taylor is op 21 Februarie 1952 in Londen met haar tweede man, die Britse akteur Michael Wilding, getroud; hy was 20 jaar ouer as sy.<ref name=Walker /> Sy het hom in 1948 die eerste keer ontmoet tydens die verfilming van ''The Conspirator'' in Engeland. Hul verhouding het begin toe sy in 1951 terugkeer om ''Ivanhoe'' te skiet.<ref name=Walker />{{rp|131–133}} Taylor het gehou van die ouderdomsgaping, want sy wou die "rustigheid en sekuriteit van vriendskap" uit hul verhouding hê;<ref name="lifemag" /> hy het gehoop die huwelik sou sy loopbaan in Hollywood bevorder.<ref name=Walker />{{rp|136}} Hulle het twee seuns gehad: Michael Howard (1953) en Christopher Edward (1955).<ref name=Walker />{{rp|148,160}} Namate Taylor meer selfvertroue gekry het, het sy en Wilding uitmekaargedryf; sy mislukkende loopbaan was ook ’n bron van onmin.<ref name=Walker />{{rp|160–165}} Terwyl sy in 1955 van die huis af weg was tydens die verfilming van ''Giant'', het die skindertydskrif ''Confidential'' ’n skande veroorsaak deur te beweer hy onthaal ontkleedanseresse tuis.<ref name=Walker />{{rp|164–165}} Taylor en Wilding het in 1956 aangekondig hulle gaan skei<ref>{{cite news |url=https://www.sundaypost.com/fp/the-elizabeth-taylor-story-two-divorces-tragedy-huge-film-hits-and-the-richard-burton-affair/ |title=The story of Elizabeth Taylor, part two: Two divorces, tragedy, huge film hits... and the Richard Burton affair |work=Sunday Post |date=11 Oktober 2018 |first=Craig |last=Campbell |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128034909/https://www.sundaypost.com/fp/the-elizabeth-taylor-story-two-divorces-tragedy-huge-film-hits-and-the-richard-burton-affair/ |archive-date=28 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en hulle is die volgende jaar uitmekaar.<ref>{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/business/2018/07/30/inside-elizabeth-taylors-s-beverly-hills-home/ |title=Inside Elizabeth Taylor's 1950s Beverly Hills home |website=Washington Post |date=30 Julie 2018 |first=Amy |last=Dobson |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Liz Taylor, Liza Todd and family by Toni Frissell, 1957.jpg|duimnael|240px|Taylor en haar derde man, Mike Todd, in 1957 saam met haar drie kinders.]] Taylor is op 2 Februarie 1957 met haar derde man, die teater- en rolprentvervaardiger Mike Todd, getroud.<ref name=Walker />{{rp|178–180}} Hulle het ’n dogter, Elizabeth "Liza" Frances (1957), gehad.<ref name=Walker />{{rp|186}} Todd, wat bekend was vir sy reklametruuks, het die media se aandag in hul huwelik aangewakker; hy het byvoorbeeld in Junie 1957 ’n verjaardagpartytjie in Madison Square Garden gehou wat deur 18&nbsp;000 gaste bygewoon en op CBS uitgesaai is.<ref name=Kashner />{{rp|5–6}}<ref name=Walker />{{rp|188}} Sy dood in ’n vliegongeluk op 22 Maart 1958 het Taylor verpletter.<ref name=Kashner />{{rp|5–6}}<ref name=Walker />{{rp|193–202}} Sy is getroos deur hul vriend die sanger Eddie Fisher, met wie sy gou ’n verhouding aangeknoop het.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}} Aangesien Fisher steeds met die aktrise Debbie Reynolds getroud was, het die affair ’n skandaal veroorsaak.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}} Taylor en Fisher is op 12 Mei 1959 getroud; sy het later beweer sy het slegs weens haar hartseer met hom getrou.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}}<ref name="lifemag" /> Terwyl sy in 1962 in [[Italië]] aan ''Cleopatra'' geskiet het, het Taylor ’n verhouding met haar medester die Walliese akteur Richard Burton begin, hoewel hy ook getroud was. Gerugte oor die verhouding het in die pers begin verskyn en is bevestig deur ’n [[paparazzo|paparazzi]]-foto van hulle op ’n jag.<ref name=Kashner />{{rp|27–34|2a1=Sternheimer|2y=2015|2p=174}} Volgens die sosioloog Ellis Cashmore was die foto ’n keerpunt – dit het ’n nuwe era ingelui waarin dit moeilik vir sterre was om hul persoonlike en beroepslewe van mekaar te skei.{{sfn|Sternheimer|2015|p=174}} Die skandaal het veroorsaak dat Taylor en Burton deur die [[Vatikaan]] veroordeel is en tot ’n beroep in die Amerikaanse Kongres om hulle te verbied om die land weer binne te gaan.<ref name=Kashner />{{rp|36}} Taylor en Fisher is op 6 Maart 1964 in [[Mexiko]] geskei, sy is nege dae later met Burton getroud.<ref name=Kashner />{{rp|99–100}} Burton het Liza Todd daarna aangeneem, asook Maria Burton (gebore op 1 Augustus 1961), ’n Duitse weeskind wie se aanneming Taylor begin het terwyl sy nog met Fisher getroud was.<ref>{{cite news |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/elizabeth-taylors-unseen-role-mother/story?id=13223481 |title=Elizabeth Taylor's Unseen Role: Mother |access-date=1 Desember 2018 |first=Sheila |last=Marikar |date=28 Maart 2011 |publisher=ABC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107142431/https://abcnews.go.com/Entertainment/elizabeth-taylors-unseen-role-mother/story?id=13223481 |archive-date=7 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.tampabay.com/news/humaninterest/qampa-an-update-on-elizabeth-taylors-four-children/1064792 |title=Q&A: An update on Elizabeth Taylor's four children |access-date=1 Desember 2018 |date=12 Januarie 2010 |publisher=St. Petersburg Times |language=en |archive-url=https://archive.is/20170108110630/http://www.tampabay.com/news/humaninterest/qampa-an-update-on-elizabeth-taylors-four-children/1064792 |archive-date=8 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Lucille Ball Elizabeth Taylor Richard Burton Heres Lucy 1974.JPG|duimnael|links|Richard Burton, [[Lucille Ball]] en Taylor in die sitkom ''Here's Lucy'', 1970.]] Taylor en Burton, wat deur die media "Liz en Dick" gedoop is, het in 11 rolprente saam verskyn en ’n stralerjakkerleefstyl gelei. Hulle het miljoene op "pelse, diamante, skilderye, ontwerpersklere, reis, kos, drank, ’n jag en ’n straler" uitgegee.<ref name=Kashner />{{rp|193}} Die twee is in Junie 1974 die eerste keer geskei, maar het versoen geraak en op 10 Oktober 1975 weer in [[Botswana]] getrou.<ref name=Kashner />{{rp|376,391–394}} Die tweede huwelik het minder as ’n jaar gehou en hulle is in Julie 1976 weer geskei.<ref name=Kashner />{{rp|384–385,406}} Die media het hul verhouding dikwels "die huwelik van die eeu" genoem. Sy het later gesê: "Ná Richard was die mans in my lewe net daar om my jas vas te hou, om die deur oop te maak. Al die mans ná Richard was eintlik net geselskap."<ref name=Kashner />{{rp|vii,437}} Kort ná haar tweede egskeiding van Burton het Taylor haar sesde man, die Republikeinse politikus John Warner, ontmoet.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Hulle is op 4 Desember 1976 getroud en hierna het Taylor daarop gekonsentreer om vir sy verkiesingsveldtog te werk.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Nadat Warner tot die Senaat verkies is, het haar lewe as ’n politikus se vrou in [[Washington, D.C.]] vir haar vervelig en eensaam geword, en sy het gewig aangesit, depressief geraak en al hoe meer op [[voorskrifmedisyne]] en alkohol gesteun.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Taylor en Warner is in Desember 1981 uiteen en in November 1982 geskei.<ref name=Kashner />{{rp|410–411}} Ná haar egskeiding van Warner het Taylor met die akteur Anthony Geary uitgegaan, en was sy in 1983 tot 1984 verloof aan die Mexikaanse prokureur Victor Luna<ref name=Kashner />{{rp|422–434}} en in 1985 aan die New Yorkse sakeman Dennis Stein.<ref>{{cite magazine |author=Staff |date=12 Augustus 1991 |url=https://people.com/archive/eight-is-enough-vol-36-no-5/ |title=Eight Is Enough |magazine=People |access-date=1 Desember 2018}}</ref> Sy het haar sewende – en laaste – man, die konstruksiewerker [[Larry Fortensky]], in 1988 in die Betty Ford-sentrum ontmoet.<ref name=Kashner />{{rp|437}}<ref name=Walker />{{rp|465–466}} Hulle is op 6 Oktober 1991 op die ranch Neverland van haar vriend van ’n lang tyd [[Michael Jackson]] getroud. Die troue was weer aan groot mediabelangstelling onderworpe; een fotograaf het met ’n valskerm op die ranch neergedaal. Taylor het die troufoto's vir $1&nbsp;miljoen aan die tydskrif ''People'' verkoop; sy het die geld gebruik om haar vigsstigting te begin. Taylor en Fortensky is in Oktober 1996 geskei. Tussen 2009 en 2011 het Elizabeth 'n romanse met Colin Farrell gehad. <ref name=Kashner />{{rp|437}} === Steun vir Joodse sake === Taylor het as ’n [[Christian Scientist]] grootgeword, maar in 1959 die [[Judaïsme|Joodse geloof]] aangeneem.<ref name=Kashner />{{rp|173–174}}<ref name=Walker />{{rp|206–210}} Hoewel twee van haar mans, Mike Todd en Eddie Fisher, Joods was, het sy gesê dit is nie die rede hoekom sy van geloof verander het nie; sy wou dit "al lank" doen<ref>{{cite news |url=https://www.jta.org/2011/03/23/arts-entertainment/actress-elizabeth-taylor-dies |title=Actress Elizabeth Taylor dies |access-date=1 Desember 2018 |last=Oyster |first=Marcy |date=23 Maart 2011 |work=Jewish Telegraphic Agency |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825013131/https://www.jta.org/2011/03/23/arts-entertainment/actress-elizabeth-taylor-dies |archive-date=25 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat daar "gerusstelling en waardigheid en hoop vir my in hierdie antieke godsdiens is wat 4&nbsp;000 jaar lank behoue gebly het … Ek voel of ek my hele lewe lank al ’n Jood is."{{sfn|Heymann|1995|p=195}} Walker het gemeen Taylor is beïnvloed deur haar peetpa, die Britse politikus Victor Cazalet, en haar ma wat in haar kinderjare aktiewe ondersteuners van [[Sionisme]] was.<ref name=Walker />{{rp|14}} Taylor was daarna ’n aktiewe ondersteuner van Joodse en Sionistiese sake.<ref name="jta">{{cite news |url=https://www.jta.org/2011/03/23/news-opinion/the-telegraph/in-the-jta-archive-liz-taylor-says-trade-me-for-entebbe-hostages |title=In the JTA Archive: Liz Taylor says trade me for Entebbe hostages |last=Eden |first=Ami |date=23 Maart 2011 |work=Jewish Telegraphic Agency |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030131/https://www.jta.org/2011/03/23/news-opinion/the-telegraph/in-the-jta-archive-liz-taylor-says-trade-me-for-entebbe-hostages |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="wapoburstein">{{cite news |last=Burstein |first=Nathan |title=Elizabeth Taylor and Israel, a lasting love |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/elizabeth-taylor-and-israel-a-lasting-love/2011/03/24/AFbnZZYB_story.html |access-date=1 Desember 2018 |work=The Washington Post |date=25 Maart 2011}}</ref> Sy het in 1959 Israelse obligasies ter waarde van $100&nbsp;000 gekoop, wat daartoe gelei het dat [[Moslem]]-lande in die [[Midde-Ooste]] en [[Afrika]] haar rolprente verbied het.{{sfn|Kelley|1981|p=134}}<ref name="wapoburstein" /> Sy is ook in 1962 toegang tot [[Egipte]] geweier om ''Cleoptara'' daar te skiet, maar die verbod is twee jaar later opgehef nadat Egiptiese amptenare besef het die prent het positiewe publisiteit vir die land gebring.<ref name="jta" /> Taylor het ook geld help insamel vir organisasies soos die Joodse Nasionale Fonds<ref name="jta" /> en sy was in die trusteeraad van die Simon Wiesenthal-sentrum.<ref name="swc">{{cite web |url=http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=6478433&ct=9227781 |title=Wiesenthal Center Mourns the Passing of Elizabeth Taylor, Longtime Friend and Supporter |date=23 Maart 2011 |publisher=Simon Wiesenthal Center |access-date=1 Desember 2018 |archive-date=26 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926122741/http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=6478433&ct=9227781 |url-status=dead }}</ref> Sy het ook help pleit vir die reg van Jode van die [[Sowjetunie]] om na [[Israel]] te emigreer, ’n besoek aan die USSR gekanselleer weens sy veroordeling van Israel oor die [[Sesdaagse Oorlog]] en ’n brief onderteken wat protes aanteken teen ’n 1975-resolusie van die Algemene Vergadering van die [[Verenigde Nasies]] waarvolgens Sionisme veroordeel is as ’n vorm van rassisme.<ref name="jta" /> Sy was die verteller in ''Genocide'' (1981), ’n dokumentêr oor die [[Holocaust]] wat ’n Oscar gewen het.<ref name="swc" /> === Styl en juweliersversameling === [[Lêer:Elizabeth Taylor 1.JPG|duimnael|200px|’n Ateljeepublisiteitsfoto van Taylor in 1953.]] Taylor is as ’n mode-ikoon beskou vir beide haar rolprentkostuums en persoonlike styl.<ref name="NYThoryn">{{cite web |last=Horyn |first=Cathy |url=https://www.nytimes.com/2011/03/24/fashion/24LIZSTYLE.html |title=An Alluring Beauty Exempt From Fashion's Rules |work=The New York Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112711/https://www.nytimes.com/2011/03/24/fashion/24LIZSTYLE.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="vesilindLAT">{{cite web |last=Vesilind |first=Emili |url=https://www.latimes.com/fashion/alltherage/la-ig-elizabeth-taylor-20110324-story.html |title=As a fashion icon, Elizabeth Taylor could turn simple into sexy, elegance into excess |work=Los Angeles Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref><ref name="guardianfox">{{cite web |last=Fox |first=Imogen |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-style-icon-hollywood |title=Elizabeth Taylor: style icon |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626110848/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-style-icon-hollywood |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> By MGM is die meeste van haar kostuums ontwerp deur Helen Rose en Edith Head,<ref name="vogue">{{cite web |last=Cosgrave |first=Bronwyn |url=https://www.vogue.co.uk/article/elizabeth-taylors-style-and-fashion-bronwyn-cosgrave |title=End Of An Era |work=Vogue |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112702/https://www.vogue.co.uk/article/elizabeth-taylors-style-and-fashion-bronwyn-cosgrave |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in die 1960's deur Irene Sharaff.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite web |url=https://www.christies.com/about-us/press-archive/details?PressReleaseID=5012 |title=Release: The Icon And Her Haute Couture -The Collection Of Elizabeth Taylor |publisher=Christie's |date=20 September 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070700/https://www.christies.com/about-us/press-archive/details?PressReleaseID=5012 |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar bekendste kostuums sluit in ’n wit aandrok in ''A Place in the Sun'' (1951), ’n Griekse rok in ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958), en ’n onderrok en ’n pelsjas in ''BUtterfield 8'' (1960).<ref name="NYThoryn" /><ref name="vesilindLAT" /><ref name="guardianfox" /> Haar grimering in ''Cleopatra'' (1963) het ’n modeneiging vir "katooggrimering" met swart oogomlyner van stapel gestuur.<ref name=Kashner />{{rp|135–136}} Taylor het deur haar hele lewe juweliersware versamel en het die Krupp-diamant van 33,19&nbsp;[[karaat]], die Taylor-Burton-diamant van 69,42&nbsp;ka en die La Peregrina-pêrel van 50&nbsp;ka besit; laasgenoemde het eens aan koningin [[Maria I van Engeland]] behoort. Al drie juwele was geskenke van Richard Burton.<ref name=Kashner />{{rp|237–238,258–259,275–276}} Sy het in 2002 ’n boek oor haar versameling gepubliseer met die naam ''My Love Affair with Jewelry''.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite news |title=Elizabeth Taylor: A Life in Jewels |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2011/11/elizabeth-taylor-jewels-slideshow-201111 |access-date=1 Desember 2018 |first=Ruth |last=Peltason |work=Vanity Fair |date=23 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714100916/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2011/11/elizabeth-taylor-jewels-slideshow-201111 |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het gehelp om die werk van die mode-ontwerpers [[Valentino Garavani]]<ref name="vogue" /><ref>{{cite web |url=http://www.valentinogaravanimuseum.com/features/1297/elizabeth-taylor |title=Elizabeth Taylor |publisher=Valentino Garavani Museum |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204073829/http://www.valentinogaravanimuseum.com/features/1297/elizabeth-taylor |archive-date= 4 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en Halston gewild te maak.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite web |last=Wohlfert |first=Lee |url=https://people.com/archive/cover-story-dressing-the-stars-vol-7-no-24/ |title=Cover Story: Dressing the Stars |work=People |date=20 Junie 1977 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921150751/https://people.com/archive/cover-story-dressing-the-stars-vol-7-no-24/ |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1997 het sy ’n ereprys van die Amerikaanse Mode-ontwerpersraad ontvang vir haar lewenslange bydrae tot glans.<ref>{{cite web |last=Cowles |first=Charlotte |url=https://www.thecut.com/2011/03/elizabeth_taylor.html |title=A Tribute to Elizabeth Taylor: Fashion Icon |work=New York |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113152019/https://www.thecut.com/2011/03/elizabeth_taylor.html |archive-date=13 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar juweliers- en modeversameling is ná haar dood deur Christie's opgeveil ten bate van haar vigsstigting, ETAF. Haar juwele is vir die rekordbedrag van $156,8&nbsp;miljoen verkoop<ref>{{cite web |url=https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom.aspx |title=The Collection of Elizabeth Taylor |publisher=Christies |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115200014/https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom.aspx |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en haar klere en bykomstighede vir nog $5,5&nbsp;miljoen.<ref name="christieshc">{{cite web |url=https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom_haute.aspx |title=The Collection of Elizabeth Taylor: The Icon and her Haute Couture, Evening Sale (III) |publisher=Christie's |date=14 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112200922/https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom_haute.aspx |archive-date=12 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Gesondheidsprobleme en dood === [[Lêer:Elizabeth Taylor Walk of Fame.jpg|duimnael|links|270px|Taylor se ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] in die dae ná haar dood in 2011.]] Taylor het vir die grootste deel van haar lewe gesondheidsprobleme gehad. Sy is met [[skoliose]] (sywaartse ruggraatverkromming) gebore<ref name="teldeath">{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/culturenews/8401217/Elizabeth-Taylor-history-of-health-problems.html |title=Elizabeth Taylor: history of health problems |work=The Daily Telegraph |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030238/https://www.telegraph.co.uk/culture/culturenews/8401217/Elizabeth-Taylor-history-of-health-problems.html |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het in 1944 haar rug gebreek tydens die verfilming van ''National Velvet''.<ref name=Walker />{{rp|40–47}} Die breuk het haar chroniese rugpyn besorg, maar is eers jare later opgespoor.<ref name=Walker />{{rp|40–47}} In 1956 het sy ’n rugoperasie ondergaan waartydens van haar rugskywe met geskenkte been vervang is.<ref name=Walker />{{rp|175}} Taylor het ook ander siektes en beserings gehad wat dikwels tot operasies gelei het. In 1961 het sy byna-noodlottige longontsteking gehad en ’n lugpypinsnyding benodig.<ref name=Kashner />{{rp|12–14,129,142,160,244–245,253–254,295–296}} Sy was ook verslaaf aan alkohol en voorskrifmedisyne. Sy is van Desember 1983 tot Januarie 1984 in die Betty Ford-sentrum behandel en was die eerste bekende wat haarself in die kliniek laat opneem het.<ref name=Kashner />{{rp|424–425}} Sy het later in die dekade ’n terugslag beleef en is weer in 1988 opgeneem.<ref name=Walker />{{rp|366–368}} Taylor het ook ’n stryd met haar gewig gehad – sy het oorgewig geraak tydens haar huwelik met senator John Warner en het ’n dieetboek oor haar ondervinding, ''Elizabeth Takes Off'' (1988), geskryf.<ref name="tanabe20110324">{{cite news |url=https://www.politico.com/click/stories/1103/elizabeth_taylors_washington_life.html |title=Elizabeth Taylor's Washington life |access-date=1 Desember 2018 |last=Tanabe |first=Karin |date=24 Maart 2011 |work=Politico |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630190850/http://www.politico.com/click/stories/1103/elizabeth_taylors_washington_life.html |archive-date=30 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |first=Aljean |last=Harmetz |url=https://www.nytimes.com/1988/01/20/garden/liz-taylor-at-55-thin-again-and-wiser.html |title=Liz Taylor at 55: Thin Again, and Wiser |work=The New York Times |date=20 Januarie 1988 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124073503/https://www.nytimes.com/1988/01/20/garden/liz-taylor-at-55-thin-again-and-wiser.html |archive-date=24 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het baie gerook totdat sy in 1990 weer ernstige longontsteking gekry het.<ref>{{cite book |last=Taraborrelli |first=J. Randy |title=Elizabeth: The Biography of Elizabeth Taylor |year=2007 |page=432}}</ref> Taylor se gesondheid het gedurende die laaste twee dekades van haar lewe al hoe meer agteruitgegaan en sy het in die 2000's selde openbare geleenthede bygewoon.<ref name="teldeath" /> Sy het in 1990 en 2000 ernstige longontsteking gehad,<ref name="advocate" /> in die middel 1990's ’n heupvervanging ondergaan, ’n goedaardige breingewas in 1997 laat verwyder en is in 2002 suksesvol vir velkanker behandel.<ref name="teldeath" /> Sy het ’n rolstoel gebruik weens haar rugprobleme en is in 2004 met [[Hartversaking|kongestiewe hartversaking]] gediagnoseer.<ref name="BBCdeath">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12833100 |title=Dame Elizabeth Taylor dies at the age of 79 |publisher=BBC News |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716161536/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12833100 |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="abc-death2">{{cite web |title=Elizabeth Taylor dies aged 79 |url=https://www.abc.net.au/news/2011-03-24/elizabeth-taylor-dies-aged-79/2644128 |publisher=ABC News |access-date=1 Desember 2018 |date=24 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905070002/https://www.abc.net.au/news/2011-03-24/elizabeth-taylor-dies-aged-79/2644128 |archive-date=5 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ses weke nadat sy vir dié siekte in die hospitaal opgeneem is, is sy op 23 Maart 2011 op 79-jarige ouderdom in Los Angeles oorlede.<ref name="reutersdeath">{{cite news |last=Tourtellotte |first=Bob |url=https://www.reuters.com/article/us-taylor/hollywood-legend-elizabeth-taylor-dies-at-79-idUSTRE72M3L120110324 |title=Hollywood legend Elizabeth Taylor dies at 79 |agency=Reuters |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118140416/https://www.reuters.com/article/us-taylor/hollywood-legend-elizabeth-taylor-dies-at-79-idUSTRE72M3L120110324 |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is die volgende dag tydens ’n private Joodse seremonie begrawe. Op versoek van Taylor het die seremonie 15 minute laat begin, want volgens ’n verteenwoordiger "wou sy selfs vir haar eie begrafnis laat wees".<ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/24/taylor.funeral/ |title=Private burial service held for Elizabeth Taylor |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129051906/http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/24/taylor.funeral/ |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Nalatenskap == {{Aanhalingskas | width = 20% | quote = More than anyone else I can think of, Elizabeth Taylor represents the complete movie phenomenon – what movies are as an art and an industry, and what they have meant to those of us who have grown up watching them in the dark... Like movies themselves, she's grown up with us, as we have with her. She's someone whose entire life has been played in a series of settings forever denied the fourth wall. Elizabeth Taylor is the most important character she's ever played.<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Film View; Elizabeth Taylor – Her Life Is The Stuff Of Movies |work=The New York Times |page=1 |date=4 Mei 1986 |url=https://www.nytimes.com/1986/05/04/movies/film-view-elizabeth-taylor-her-life-is-the-stuff-of-movies.html |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710174556/https://www.nytimes.com/1986/05/04/movies/film-view-elizabeth-taylor-her-life-is-the-stuff-of-movies.html |archive-date=10 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | source = – '''Vincent Canby''' van <br />''The New York Times'' in 1986 |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} Taylor was een van die laaste sterre van die klassieke Hollywood,<ref>{{cite news |last=Ebert |first=Roger |url=https://www.rogerebert.com/interviews/elizabeth-taylor-a-star-in-a-category-of-her-own-dies-at-79 |title=Elizabeth Taylor, a star in a category of her own, dies at 79 |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031035112/https://www.rogerebert.com/interviews/elizabeth-taylor-a-star-in-a-category-of-her-own-dies-at-79 |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Seymour |first=Gene |url=http://edition.cnn.com/2011/OPINION/03/23/seymour.elizabeth.liz.taylor/index.html |title=Elizabeth Taylor: The 'Last Star' |work=CNN |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106193607/http://edition.cnn.com/2011/OPINION/03/23/seymour.elizabeth.liz.taylor/index.html |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar ook een van die eerste moderne sterre.<ref name="LATceleb">{{cite news |last=Gabler |first=Neal |url=http://articles.latimes.com/2011/mar/25/entertainment/la-et-liz-celebrity-20110325 |title=Taylor's celebrity: her lasting legacy |work=CNN |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Kuntz |first=Jonathan |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/03/23/is-it-harder-to-be-a-celebrity-now/elizabeth-taylor-was-the-original-modern-celebrity |title=Elizabeth Taylor Was the Original Modern Celebrity |work=The New York Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202072257/https://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/03/23/is-it-harder-to-be-a-celebrity-now/elizabeth-taylor-was-the-original-modern-celebrity |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Frankel |first=Susannah |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/elizabeth-taylor-a-life-less-ordinary-2252366.html |title=Elizabeth Taylor: A life less ordinary |work=The Independent |date=26 Oktober 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202073603/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/elizabeth-taylor-a-life-less-ordinary-2252366.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=JohnJoseph |first=La |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-icon-talent |title=Elizabeth Taylor: the icon's icon |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070600/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-icon-talent |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Vaidyanathan |first=Rajini |url=https://www.bbc.com/news/magazine-12829861 |title=How Elizabeth Taylor redefined celebrity |publisher=BBC News |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810235351/https://www.bbc.com/news/magazine-12829861 |archive-date=10 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die tyd toe ’n paar groot ateljees die toneel in Hollywood oorheers het, was sy die verpersoonliking van die klassieke filmster. Sy is uitgebeeld as anders as "gewone" mense en MGM het haar openbare beeld versigtig uitgewerk en beheer.{{sfn|Rojek|2012|p=177}} Toe die klassieke tydperk in die 1960's eindig en paparazzi-fotografie ’n normale deel van die mediakultuur word, was Taylor die definisie van ’n nuwe soort ster wie se werklike lewe die fokus van openbare belang was.{{sfn|Cashmore|2006|p=75}}<ref name="LATceleb" /><ref name="cashmoreint">{{cite news |last=Sweeney |first=Tanya |url=https://www.independent.ie/life/cult-of-celebrity-spreads-the-velvet-rope-revolution-30329843.html |title=Cult of celebrity spreads: The velvet rope revolution |work=Irish Independent |date=8 Junie 2014 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811065723/https://www.independent.ie/life/cult-of-celebrity-spreads-the-velvet-rope-revolution-30329843.html |archive-date=11 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Adam Bernstein van ''The Washington Post'' het sy, "meer as vir enige fliekrol, beroemd geword ter wille van roem en het sy ’n voorbeeld gestel vir latere geslagte vermaakkunstenaars, modelle en enigiemand wat halfberoemd is".<ref name="postob">{{cite news |last=Bernstein |first=Adam |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/screen-legend-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/2010/09/21/ABPFCYIB_story.html |title=Screen legend Elizabeth Taylor dies at 79 |work=The Washington Post |date=27 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Elizabeth Taylor Argentinean Magazine AD.jpg|duimnael|links|200px|'n Reklamefoto van Taylor omstreeks 1947.]] Ondanks die pryse wat Taylor gedurende haar loopbaan ingepalm het, is haar toneelspel dikwels deur resensente van haar tyd misgekyk,<ref name="Gussow2">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/03/24/movies/elizabeth-taylor-obituary.html |title=Elizabeth Taylor, 1932–2011: A Lustrous Pinnacle of Hollywood Glamour |access-date=1 Desember 2018 |last=Gussow |first=Mel |date=23 Maart 2011 |work=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609142856/https://www.nytimes.com/2011/03/24/movies/elizabeth-taylor-obituary.html |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="frenchobit">{{cite news |last=French |first=Philip |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/27/elizabeth-taylor-tribute-philip-french |title=Elizabeth Taylor: an enduring icon of Hollywood's golden age |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123034709/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/27/elizabeth-taylor-tribute-philip-french |archive-date=23 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> volgens die rolprenthistorikus Jeanine Basinger. "Geen aktrise het nog ooit ’n moeiliker taak gehad om resensente sover te kry om haar op die silwerdoek te aanvaar as iemand anders as Elizabeth Taylor {{nowrap|nie …}} Haar persona het haar lewend opgeëet."<ref name="postob" /> Haar fliekrolle het dikwels haar persoonlike lewe weerspieël en baie resensente het geglo sy speel maar net haarself, eerder as om toneel te speel.<ref name="LATceleb" /><ref name="postob" /><ref>{{cite news |last=Mathews |first=Tom Dewe |url=https://www.theguardian.com/film/2000/may/02/artsfeatures |title=She wasn't much of an actress, but... |work=The Guardian |date=2 Mei 2000 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082825/https://www.theguardian.com/film/2000/may/02/artsfeatures |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee reken Mel Gussow van ''The New York Times'' "die omvang van [Taylor se] toneelspel was verbasend groot", al het sy nooit professionele opleiding ontvang nie.<ref name="Gussow2" /> Volgens die resensent Peter Bradshaw was die sexy Taylor "terselfdertyd swoel en vorstelik" en "in haar later jare ’n uitgeslape, intelligente, intuïtiewe teenwoordigheid" op die doek.<ref>{{cite news |last=Bradshaw |first=Peter |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-cleopatra |title=Elizabeth Taylor: born to be Cleopatra |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082918/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-cleopatra |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die resensent David Thomson meen "sy het die omvang, moed en instink gehad wat net [[Bette Davis]] voor haar gehad het – en nes Davis was Taylor monster en vorstin, liefling en feeks, idioot en wyse vrou".<ref>{{cite news |last=Thomson |first=David |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/24/elizabeth-taylor-david-thomson |title=Elizabeth Taylor: let the story melt away and just gaze |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626083011/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/24/elizabeth-taylor-david-thomson |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Drie rolprente waarin sy te sien was – ''National Velvet'', ''Giant'' en ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' – is opgeneem in die National Film Registry, en die Amerikaanse Rolprentinstituut het haar aangewys as die sewende grootste vroulike silwerdoeklegende van die klassieke Hollywood. Taylor is ook al bespreek deur joernaliste en geleerdes wat belangstel in die rol van vroue in die Westerse beskawing. Die akademikus en sosiale kritikus Camille Paglia skryf Taylor was ’n "pre-feministiese vrou" wat "die seksuele mag uitgeoefen het wat feminisme nie kan verklaar nie en probeer vernietig het. Deur sterre soos Taylor voel ons die wêreldversteurende impak aan van legendariese vroue soos Delila, Salome en Helena van Troje."<ref>{{cite web |url=https://www.salon.com/2011/03/24/camille_paglia_on_elizabeth_taylor/ |title=Paglia on Taylor: "A luscious, opulent, ripe fruit!" |work=Salon |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511074645/https://www.salon.com/2011/03/24/camille_paglia_on_elizabeth_taylor/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee noem die kulturele kritikus M.G. Lord haar ’n "toevallige feminis". Hy sê hoewel sy nie as ’n feminis geïdentifiseer het nie, het baie van haar prente feministiese temas gehad en "het dit die groot publiek aan feministiese idees bekend gestel".<ref name="lord">{{cite web |last=Lord |first=M.G. |url=https://mglord.com/the-accidental-feminist-how-elizabeth-taylor-raised-our-consciousness-and-we-were-too-distracted-by-her-beauty-to-notice/ |title=The Accidental Feminist: How Elizabeth Taylor Raised Our Consciousness and We Were Too Distracted by Her Beauty to Notice |publisher=mglord.com |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330021225/https://mglord.com/the-accidental-feminist-how-elizabeth-taylor-raised-our-consciousness-and-we-were-too-distracted-by-her-beauty-to-notice/ |archive-date=30 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ook Ben W. Heineman jr. en Cristine Russell skryf in ''The Atlantic'' dat haar rol in ''Giant'' "stereotipes oor vroue en minderheidsgroepe afgebreek het".<ref>{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2013/11/elizabeth-taylors-feisty-feminist-turn-in-em-giant-em/281024/ |title=Elizabeth Taylor's Feisty, Feminist Turn in Giant |work=The Atlantic |date=5 November 2013 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102123616/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2013/11/elizabeth-taylors-feisty-feminist-turn-in-em-giant-em/281024/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor word as ’n gay-ikoon beskou en het groot erkenning gekry vir haar MIV/vigs-aktivisme.<ref name="postob" /><ref name="glaadobit">{{cite news |last=Kane |first=Matt |url=https://www.glaad.org/2011/03/24/dame-elizabeth-taylor-remembering-a-trailblazing-hivaids-advocate |title=Dame Elizabeth Taylor: Remembering a Trailblazing HIV/AIDS Advocate |publisher=[[GLAAD]] |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202075716/https://www.glaad.org/2011/03/24/dame-elizabeth-taylor-remembering-a-trailblazing-hivaids-advocate |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Green |first=Jessica |url=https://www.pinknews.co.uk/2011/03/23/elizabeth-taylor-remembered-as-extraordinary-gay-rights-ally/ |title=Elizabeth Taylor remembered as 'extraordinary' gay rights ally |work=PinkNews |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213214501/https://www.pinknews.co.uk/2011/03/23/elizabeth-taylor-remembered-as-extraordinary-gay-rights-ally/ |archive-date=13 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Stein |first=Joel |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2062458,00.html |title=Is It Possible To Become A Gay Icon? |work=Time |date=9 April 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103131518/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2062458,00.html |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Ná haar dood het die organisasie [[GLAAD]] ’n verklaring uitgereik wat lui "sy was nie net in Hollywood ’n ikoon nie, maar ook in die [[LGBT]]-gemeenskap, waar sy gewerk het om te verseker almal word met die respek en waardigheid behandel wat ons almal verdien".<ref name="glaadobit" /> Sir Nick Partridge van die Terrence Higgins-trust het haar genoem "die eerste groot ster wat vrees en vooroordeel jeens vigs openlik beveg het".<ref>{{cite news |url=https://in.reuters.com/article/idINIndia-55823920110323 |title=FACTBOX – Reactions to death of Elizabeth Taylor |agency=Reuters |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626083043/https://in.reuters.com/article/idINIndia-55823920110323 |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Paul Flynn van ''The Guardian'' was sy ’n "nuwe soort gay-ikoon, een wie se posisie nie op tragedie geskoei was nie, maar op haar werk vir die LGBTQ-gemeenskap".<ref>{{cite news |last=Flynn |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/mar/23/elizabeth-taylor-aids-gay-icon |title=Elizabeth Taylor: gay icon |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726234249/https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/mar/23/elizabeth-taylor-aids-gay-icon |archive-date=26 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toe oudpresident Bill Clinton met haar dood oor haar liefdadigheidswerk praat, het hy gesê "Elizabeth se nalatenskap sal bly voortleef in baie mense dwarsoor die wêreld wie se lewens langer en beter sal wees danksy haar werk en die voortgesette pogings van dié wat sy geïnspireer het."<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12846499 |title='Great legend' Elizabeth Taylor remembered |work=BBC News |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816194533/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12846499 |archive-date=16 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin|3}} * {{cite book |last=Capua |first=Michelangelo |title=Montgomery Clift: A Biography |year=2002 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1432-1 |ref=harv}} * {{cite book |last=Cashmore |first=Ellis |title=Celebrity/Culture |year=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37310-4 |ref=harv}} * {{cite book |last=Clark |first=Beverly Lyon |title =The Afterlife of "Little Women"| year=2014 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-1-4214-1558-1 |ref=harv}} * {{Cite book|last=Curtis|first=James|title=Spencer Tracy: A Biography|publisher=Hutchinson|location=|year=2011|isbn=0-09-178524-3|ref=harv}} * {{cite book |last=Doty |first=Alexander |editor1-last=Wojcik| editor1-first=Pamela Robertson |chapter=Elizabeth Taylor: The Biggest Star in the World |title=New Constellations: Movie Stars of the 1960s |year=2012 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-5171-5 |ref=harv}} * {{cite book|first=Douglass K. |last=Daniel |title=Tough as Nails: The Life and Films of Richard Brooks|publisher= University of Wisconsin Press|year= 2011|isbn=978-0-299-25123-9 |ref=harv}} * Dye, David (1988). ''Child and Youth Actors: Filmography of Their Entire Careers, 1914–1985''. Jefferson, NC: McFarland & Co., pp.&nbsp;226–227. * {{cite book |last=Gehring |first=Wes D. |title =Irene Dunne: First Lady of Hollywood |year=2006 |origyear=2003 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-5864-0 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Hernán |first1=Vera |last2=Gordon |first2=Andrew M. |title=Screen Saviors: Hollywood Fictions of Whiteness |year=2003 |publisher=Rowman and Littlefield |isbn=0-8476-9947-1 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Heymann |first1=David C. |title=Liz: An Intimate Biography of Elizabeth Taylor |year=1995 |publisher=Birch Lane Press| isbn=1-55972-267-3| ref=harv}} * {{cite book |last1=Kashner |first1=Sam |last2=Schoenberger |first2=Nancy |title=Furious Love: Elizabeth Taylor, Richard Burton, and the Marriage of the Century |year=2010 |publisher=JR Books| isbn=978-1-907532-22-1 |ref=harv}} * {{cite book |last=Kelley |first=Kitty |title=Elizabeth Taylor: The Last Star |year=1981 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4516-5676-3 |ref=harv}} * {{cite book|last1=Lower|first1=Cheryl Bray|last2=Palmer|first2=R. Barton|title=Joseph L. Mankiewicz: Critical Essays with an Annotated Bibliography and a Filmography|url=https://books.google.com/books?id=dfrXBQAHXSoC|year=2001|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-0987-7 |ref=harv}} * {{cite book |last=Moss |first=Marilyn Ann |title=Giant: George Stevens, a Life on Film |year=2004 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=0-299-20430-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Rojek |first=Chris |title=Fame Attack: The Inflation of Celebrity and its Consequences |year=2012 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84966-071-6 |ref=harv}} * {{cite book |last=Sternheimer |first=Karen |title =Celebrity Culture and the American Dream (Second Edition) |year=2015 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-1-138-02395-6| ref=harv}} * {{cite book |last=Stubbs |first=Jonathan |title=Historical Film: A Critical Introduction |year=2013 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84788-498-5| ref=harv}} * {{cite book |last=Troyan |first=Michael |title=A Rose for Mrs. Miniver: The Life of Greer Garson |year=1999 |publisher=The University Press of Kentucky |isbn=978-0-8131-9150-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Walker |first=Alexander |title=Elizabeth: The Life of Elizabeth Taylor |year=1990 |publisher=Grove Press |isbn=0-8021-3769-5 |ref=harv}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [https://elizabethtaylor.com/ Amptelike webtuiste] * [https://elizabethtayloraidsfoundation.org/ Elizabeth Taylor se viggstigting, ETAF] * {{IMDb naam|0000072}} * [https://vault.fbi.gov/elizabeth-taylor FBI Records: The Vault – Elizabeth Taylor] by vault.fbi.gov * {{Commons-kategorie inlyn|Elizabeth Taylor}} {{Wikiquote-inlyn}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Elizabeth Taylor|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Taylor, Elizabeth}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse filantrope]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]] byxh5ihym4nf41egnt603ngurokmojv 2900862 2900826 2026-05-03T10:00:24Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-26645-70|~2026-26645-70]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Sobaka|Sobaka]] 2869602 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Elizabeth Taylor | Beeld = Taylor, Elizabeth posed.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Elizabeth Taylor omstreeks 1955. | Geboortenaam = Elizabeth Rosemond Taylor | Alias = Liz Taylor | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1932|2|27}} | Geboorteplek = [[Hampstead]], [[Londen]], [[Engeland]] | Nasionaliteit = Brits-Amerikaans | Sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1932|2|27|2011|3|23}} | Sterfteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | Ouers = Francis Lenn Taylor<br />Sara Sothern | Lewensmaat = Conrad Hilton Jr. (1950–1951)<br />Michael Wilding (1952–1957)<br />Mike Todd (1957–1958)<br />Eddie Fisher (1959–1964)<br />[[Richard Burton]] (1964–1974; 1975–1976)<br />John Warner (1976–1982)<br />Larry Fortensky (1991–1996) | Kinders = 4 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1942–2003 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://elizabethtaylor.com/ ''elizabethtaylor.com''] | imdb = 0000072 | Toekennings = Damekommandeur van die [[Orde van die Britse Ryk]] }} Dame '''Elizabeth Rosemond Taylor''' ([[27 Februarie]] [[1932]] – [[23 Maart]] [[2011]]),<ref>{{cite web |title=Screen icon Elizabeth Taylor dies |url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12833100 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=23 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410170446/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12833100 |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/03/abc-actress-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/1 |title=ABC: Actress Elizabeth Taylor dies at age 79 |publisher=USA Today |date=23 Maart 2011 |access-date=23 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220035631/http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/03/abc-actress-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/1 |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ook bekend as '''Liz Taylor''', was ’n Engels-Amerikaanse aktrise, sakevrou en filantroop. Sy het haar loopbaan as aktrise in die vroeë 1940's begin en was een van die gewildste sterre van die klassieke [[Hollywood]] van die 1950's. Sy het tot in die 1960's ’n suksesvolle loopbaan gehad en vir die res van haar lewe ’n bekende openbare figuur gebly. In 1999 het die Amerikaanse Rolprentinstituut haar as die sewende grootste vroulike silwerdoeklegende van die klassieke Hollywood aangewys. Taylor is in [[Londen]] gebore as die dogter van ryk, vooraanstaande [[Amerika]]anse ouers. Die gesin het in 1939 teruggetrek na [[Los Angeles]] en sy het gou ’n kontrak by Universal Pictures gekry. Haar eerste fliekrol in 1942 was klein en haar kontrak is nie hernu nie. Sy het daarna by Metro-Goldwyn-Mayer aangesluit en haar deurbraak in ''National Velvet'' (1944) gemaak. Sy was een van die ateljee se gewildste tienersterre en het in die vroeë 1950's volwasse rolle begin vertolk. Die eerste was in die komedie ''Father of the Bride'' (1950), en sy het goeie resensies gekry vir haar spel in die drama ''A Place in the Sun'' (1951). Sy het in dié tyd nie gehou van die rolle wat sy gekry het en van die ateljee se beheer oor haar lewe nie en het oorweeg om haar loopbaan te beëindig. Van die middel 1950's af het sy egter rolle begin kry wat sy meer geniet het, soos in die epiese drama ''Giant'' (1956). In die volgende jare was sy in verskeie prente te sien wat kommersieel suksesvol was en goeie resensies gekry het. Dit sluit in twee verwerkings van toneelstukke deur [[Tennessee Williams]]: ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958) en ''Suddenly, Last Summer'' (1959); vir laasgenoemde het sy ’n [[Golden Globe]] gewen. Hoewel sy nie gehou het van haar rol as ’n [[Prostitusie|hoëklasprostituut]] in ''BUtterfield 8'' (1960), haar laaste rol vir MGM, nie het sy ’n [[Oscar]] vir haar spel gewen. Taylor is toe ’n rekordbedrag van $1&nbsp;miljoen betaal vir haar rol in die epiese geskiedenisfliek ''Cleopatra'' (1963), in daardie stadium die duurste prent wat nog gemaak is. Tydens die verfilming het Taylor en haar medester [[Richard Burton]] ’n buite-egtelike verhouding aangeknoop wat ’n skandaal veroorsaak het. Ondanks openbare afkeur, het hulle hul verhouding voortgesit en is in 1964 getroud. Die media het hulle "Liz en Dick" gedoop, en hulle het in 11 prente saam verskyn, insluitende ''The V.I.P.s'' (1963), ''The Sandpiper'' (1965), ''The Taming of the Shrew'' (1967) en ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' (1966). Taylor het die beste resensies van haar loopbaan vir ''Woolf'' gekry, asook haar tweede Oscar en verskeie ander pryse. Sy en Burton is in 1974 geskei, maar het kort daarna versoen geraak en is in 1975 weer getroud. Die tweede huwelik is in 1976 beëindig. Taylor se loopbaan het in die laat 1960's begin agteruitgaan, hoewel sy tot in die middel 1970's nog in rolprente te sien was. Daarna het sy gefokus op die loopbaan van haar sesde man, senator John Warner. In die 1980's het sy haar eerste beduidende verhoogrol vertolk en in verskeie TV-prente en {{nowrap|-reekse}} verskyn en was sy die eerste beroemde wat haar eie parfuum bekend gestel het. Nadat sy erg-emosioneel geraak is deur die afsterwe van haar vriend [[Rock Hudson]], wat in 1985 aan vigs oorlede is,<ref>[http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/elizabeth-taylor/ ''fembio.org – Frauen.Biographieforschung: Elizabeth Taylor. Besoek op 8 Maart 2019'']</ref> was sy een van die eerste sterre wat aan [[MIV]]/[[vigs]]-aktivisme deelgeneem het. Sy was in 1985 ’n medestigter van die American Foundation for AIDS Research en het in 1991 die Elizabeth Taylor-vigsstigting op die been gebring. Van die vroeë 1990's tot met haar dood het sy haar tyd aan filantropiese werk bestee. Sy het verskeie pryse daarvoor ontvang, onder meer die Presidensiële Burgersmedalje van Amerika. Deur Taylor se loopbaan was haar persoonlike lewe die onderwerp van konstante media-aandag. Sy het agt keer met sewe mans getrou, ernstige siektes oorleef en ’n stralerjakkerlewe gelei; sy het onder meer een van die duurste juweliersversamelings in die wêreld gehad. Ná baie jare van swak gesondheid is sy in 2011 op 79-jarige ouderdom aan [[Hartversaking|kongestiewe hartversaking]] dood. == Vroeë lewe == [[Lêer:Elizabeth Taylor with parents at Stork Club 1947.jpg|duimnael|292px|Die 15-jarige Taylor saam met haar ouers in in Manhattan, 1947.]] Taylor is op 27 Februarie 1932 in [[Londen]] gebore.<ref name=Walker>{{cite book |last=Walker |first=Alexander |title=Elizabeth: The Life of Elizabeth Taylor |year=1990 |publisher=Grove Press |isbn=0-8021-3769-5}}</ref>{{rp|3–10}} Haar ouers, Francis Lenn Taylor, ’n kunshandelaar, en die afgetrede verhoogaktrise Sara Sothern (gebore Sara Viola Warmbrodt), was [[VSA|Amerikaanse]] burgers van [[Kansas]],{{sfn|Walker|1990|pp=3–10}} maar het in 1929 na Londen getrek en ’n kunsgalery geopen. In die lente van 1939 het die Taylors besluit om na Amerika terug te keer weens die toenemende politieke spanning in [[Europa]].{{sfn|Walker|1990|pp=22–26}} Vroeg in 1940 het Francis ’n nuwe galery in [[Los Angeles]] geopen en die familie het hulle eindelik in [[Beverly Hills]] gevestig.{{sfn|Walker|1990|pp=27–34}} == Loopbaan == === Vroeë rolle (1941–1949) === Nadat verskeie mense opgemerk het Taylor moet oudisies vir rolprente aflê, het sy in April 1941 ’n klein rol in [[Universal Pictures]] se ''There's One Born Every Minute'' (1942) gekry, asook ’n jaarkontrak by hulle.{{sfn|Walker|1990|pp=27–37}} Sy het geen ander rolle gekry nie en haar kontrak is ná ’n jaar beëindig.{{sfn|Walker|1990|pp=27–37}} [[Lêer:National-Velvet-1.jpg|duimnael|200px|links|[[Mickey Rooney]] en Taylor in ''National Velvet''.]] Laat in 1942 het sy ’n tweede kans gekry toe ’n aktrise met ’n Engelse aksent gesoek is vir ''Lassie Come Home'' (1943).{{sfn|Walker|1990|pp=22–23, 27–37}} Sy het aan die begin van die volgende jaar ’n standaardkontrak vir sewe jaar geteken.{{sfn|Walker|1990|pp=38–41}} Taylor was 12 toe sy haar eerste groot rol kry in ''National Velvet''.{{sfn|Walker|1990|pp=40–47}} MGM was op soek na ’n aktrise met ’n Engelse aksent wat kon perdry en Taylor het aan albei kriteria voldoen. ''National Velvet'' was ’n groot sukses toe dit op Kersdag 1944 uitgereik word{{sfn|Walker|1990|pp=40–47}} en resensente het Taylor se lof besing.<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title='National Velvet,' Color Film, With Rooney and Elizabeth Taylor, at Music Hall -- 'Tall in Saddle' Comes to the Palace |url=https://www.nytimes.com/1944/12/15/archives/national-velvet-color-film-with-rooney-and-elizabeth-taylor-at.html |work=The New York Times |date=15 Desember 1944 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070622/https://www.nytimes.com/1944/12/15/archives/national-velvet-color-film-with-rooney-and-elizabeth-taylor-at.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=James |last=Agee |title=Elizabeth Taylor in 'National Velvet' |url=https://www.thenation.com/article/elizabeth-taylor-national-velvet/ |work=The Nation |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413010239/https://www.thenation.com/article/elizabeth-taylor-national-velvet/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor het later gesê haar kinderjare het geëindig toe sy ’n ster word, want MGM het elke aspek van haar lewe beheer.<ref name="lostinter">{{cite web |first=Jonathan |last=Cott |title=Elizabeth Taylor: The Lost Interview |url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-news/elizabeth-taylor-the-lost-interview-74065/?print=true |work=Rolling Stone |date=29 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525110555/https://www.rollingstone.com/movies/movie-news/elizabeth-taylor-the-lost-interview-74065/?print=true |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="lifemag">{{cite magazine |first=Richard |last=Meryman |title='I refuse to cure my public image' |url=https://books.google.com/books?id=kFEEAAAAMBAJ&lpg=PP1&pg=PA74#v=onepage |magazine=Life |date=18 Desember 1964 |access-date=1 Desember 2018}}</ref>{{sfn|Walker|1990|pp=48–51}} Sy het daarna ’n klein rol in die derde Lassie-rolprent, ''Courage of Lassie'' (1946), gekry.{{sfn|Walker|1990|pp=51–58}} Toe Taylor in 1947 15 word, het MGM ’n meer volwasse beeld van haar begin skep en fotosessies gereël waarin sy as ’n "normale" tiener uitgebeeld is.{{sfn|Walker|1990|pp=56–57; 65–74}} Sy is in die pers met ouer aktrises soos [[Ava Gardner]] en [[Lana Turner]] vergelyk.{{sfn|Walker|1990|p=71}}{{sfn|Walker|1990|p= 69}} Ná nog twee rolle, in ''Cynthia'' (1947) en ''Life with Father'' (1947), het sy byrolle gekry as ’n "mansteler" in ''A Date with Judy'' (1948) en ’n bruid in die romantiese komedie ''Julia Misbehaves'' (1948). Laasgenoemde was ’n groot sukses.{{sfn|1a1=Troyan|1y=1999|1p=211|2a1=Walker|2y=1990|2p=82}} In 1949 het die tydskrif ''[[Time]]'' haar op sy voorblad geplaas en haar die leier onder Hollywood se volgende geslag sterre genoem, ’n "juweel met goeie waarde, ’n ware saffier".<ref name="time19490822">{{cite news |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,800624,00.html |title=Elizabeth Taylor: Star Rising |access-date=1 Desember 2018 |date=22 Augustus 1949 |work=Time |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216001653/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,800624,00.html |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Volwasse rolle (1950–1955) === Toe sy in 1950 18 word, het Taylor meer volwasse rolle begin speel, soos in ''Conspirator'' (1949) en ''The Big Hangover'' (1950). Laasgenoemde is in Mei uitgereik en in dieselfde jaar is Taylor met die hotelerfgenaam [[Conrad Hilton jr.]] getroud in ’n seremonie wat baie publisiteit ontvang het.{{sfn|Walker|1990|pp=99–105}} [[Lêer:The Last Time I Saw Paris 1.jpg|duimnael|280px|[[Van Johnson]] en Taylor in die romantiese drama ''The Last Time I Saw Paris'' (1954).]] In 1951 was sy saam met [[Montgomery Clift]] en [[Shelley Winters]] te sien in ''A Place in the Sun''. Volgens haar was dit die eerste keer dat sy gevra is om toneel te speel en nie net haarself te wees nie.<ref name="lifemag" /> Sy is geloof vir haar spel, vir die eerste keer sedert ''National Velvet''.{{sfn|Walker|1990|pp=96–97}}<ref>{{cite web |first=Herb |last=Golden |title=A Place in the Sun |url=https://variety.com/1951/film/reviews/a-place-in-the-sun-1200417074/ |work=Variety |date=29 Augustus 1951 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414023430/https://variety.com/1951/film/reviews/a-place-in-the-sun-1200417074/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=A.H. |last=Weiler |title=A Place in the Sun |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=EE05E7DF173CE473BC4151DFBE66838A649EDE |work=The New York Times |date=29 Augustus 1951 |access-date=1 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124132433/https://www.nytimes.com/movie/review?res=EE05E7DF173CE473BC4151DFBE66838A649EDE |archive-date=24 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die prent was ook ’n groot sukses.{{sfn|1a1=Capua|1y=2002|1p=72|2a1=Moss|2y=2004|2p=166}} In Januarie 1951 is sy van Hilton geskei, wat ’n openbare skande veroorsaak het. Sy het haar eerste kontrak by MGM afgesluit met ’n rol in ''The Girl Who Had Everything'' (1953).{{sfn|Walker|1990|p=145}} Sy het daarna nog ’n kontrak vir sewe jaar met hulle aangegaan.{{sfn|Walker|1990|pp=139–143}} Hoewel sy interessanter rolle wou hê, het sy die geld nodig gehad, want sy is kort tevore met die Britse akteur [[Michael Wilding]] getroud en was swanger.{{sfn|Walker|1990|pp=139–143}} Weens haar finansiële afhanklikheid het die ateljee nou nog meer beheer oor haar gehad.{{sfn|Walker|1990|pp=141–143}} Een van haar volgende rolle was in ''The Last Time I Saw Paris'', wat geskoei was op ’n kortverhaal deur [[F. Scott Fitzgerald]]. Hoewel eers teensinnig, het sy die rol geniet.{{sfn|1a1=Walker|1y=1990|1pp=153–157|2a1=Daniel|2y=2011|2pp=80–81}} Hoewel dit nie so ’n groot sukses was nie, het dit positiewe resensies gekry.{{sfn|1a1=Walker|1y=1990|1pp=153–157|2a1=Daniel|2y=2011|2pp=80–81}} Taylor het tydens die vervaardiging daarvan weer swanger geraak en moes instem om haar dienstydperk met ’n jaar te verleng om te vergoed vir die tyd op swangerskapsverlof.{{sfn|Walker|1990|pp=153–157}} === Groot lof vir Taylor (1956–1960) === [[Lêer:Taylor - Hudson - Giant.jpg|duimnael|200px|Taylor en [[Rock Hudson]] in ''Giant'' (1956).]] Teen die middel 1950's het die Amerikaanse rolprentbedryf ernstige kompetisie van die televisiebedryf gehad, met die gevolg dat minder rolprente gemaak is en eerder op gehalte gefokus is.<ref name=Kashner>{{cite book |last1=Kashner |first1=Sam |last2=Schoenberger |first2=Nancy |title=Furious Love: Elizabeth Taylor, Richard Burton, and the Marriage of the Century |year=2010 |publisher=JR Books| isbn=978-1-907532-22-1}}</ref>{{rp|158–165}} Die verandering was tot voordeel van Taylor, wat eindelik weer in interessante rolle begin speel het het ná ’n paar jaar van teleurstellings.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Nadat sy die regisseur George Stevens genader het, het sy die vroulike hoofrol in ''Giant'' (1956) gekry; dit was ’n epiese drama oor ’n boeredinastie met ook [[Rock Hudson]] en [[James Dean]].<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Taylor het nie goed met Stevens klaargekom nie en was dikwels siek, wat tot oponthoude gelei het.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}}{{sfn|2a1=Moss|2y=2004|2pp=215–219}} Boonop is Dean in ’n motorongeluk dood dae nadat sy werk aan die rolprent voltooi is; ’n hartseer Taylor moes egter nog reaksieskote doen vir hul gesamentlike tonele.<ref name=Kashner />{{rp|158–166}} Toe ''Giant'' ’n jaar later uitgereik word, was dit ’n groot sukses, wat lof van resensente gekry het.<ref name=Kashner />{{rp|158–165}} Hoewel Taylor nie soos haar medesterre vir ’n [[Oscar]] benoem is nie, het sy ook lof gekry vir haar spel, wat deur ''Variety'' "verbasend slim" genoem is<ref>{{cite web |title=Giant |url=https://variety.com/1956/film/reviews/giant-2-1200418151/ |work=Variety |date=10 Oktober 1956 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082910/https://variety.com/1956/film/reviews/giant-2-1200418151/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en deur ''The Manchester Guardian'' "’n verstommende openbaring van onverwagte gawes". Dié koerant het haar een van die prent se sterkste punte genoem.<ref>{{cite web |title=Elizabeth Taylor: How Guardian critics rated her films |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-original-guardian-reviews |work=The Guardian |date=10 Oktober 1956 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082955/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-original-guardian-reviews |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> MGM het Taylor weer saam met Montgomery Clift geplaas in ''Raintree County'' (1957), ’n burgeroorlogsdrama wat die ateljee gehoop het so gewild soos ''Gone with the Wind'' (1939) sou wees.<ref name=Walker />{{rp|166–177}} Hoewel dit nie heeltemal so suksesvol was nie, is Taylor vir die eerste keer vir ’n Oscar benoem.<ref name="oscars">{{cite web |title=Elizabeth Taylor |url=http://awardsdatabase.oscars.org/Search/Nominations?nominationId=3235&view=1-Nominee-Alpha |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Cat roof.jpg|links|duimnael|200px|’n Plakkaat vir ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958).]] Taylor het haar volgende rol, as Maggie die kat in die rolprentweergawe van [[Tennessee Williams]] se toneelstuk ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958), as ’n hoogtepunt in haar loopbaan beskou, hoewel dit saamgeval het met een van die moeilikste tydperke in haar persoonlike lewe.<ref name="lifemag" /> Ná die voltooiing van ''Raintree Country'' is sy van Wilding geskei en met die vervaardiger [[Mike Todd]] getroud. Sy het net twee weke aan die prent gewerk toe Todd in Maart 1958 in ’n vliegongeluk sterf.<ref name=Walker />{{rp|186–194}} Hoewel sy verpletter was, het druk van die ateljee en die wete dat Todd groot skuld gehad het, haar genoop om net drie weke later terug te keer werk toe.<ref name=Walker />{{rp|195–203}} Sy het later gesê sy het "op ’n manier Maggie geword", en dat wanneer sy gewerk het die enigste tye was wat sy in die weke ná Todd se dood kon funksioneer.<ref name="lifemag" /> [[Lêer:Butterfield8 movieposter.jpg|duimnael|200px|’n Reklameplakkaat vir ''BUtterfield 8'', waarvoor Taylor haar eerste Oscar gewen het.]] Tydens die verfilming het Taylor se persoonlike lewe nog meer aandag gekry toe sy ’n verhouding met die sanger [[Eddie Fisher]] aangeknoop het, wie se huwelik met die aktrise [[Debbie Reynolds]] in die media opgehemel is as ’n verbintenis van "Amerika se lieflinge".<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Die verhouding – en Fisher se daaropvolgende egskeiding – het Taylor se beeld verander van ’n rouende weduwee in ’n vrou wat huwelike opbreek. MGM het die skandaal tot hul voordeel ingespan deur ’n foto van Taylor wat in ’n négligé op ’n bed poseer, op die prent se reklameplakkate te gebruik.<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Sy het lof vir haar toneelspel gekry<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title=The Fur Flies in 'Cat on a Hot Tin Roof'; Talent Galore Found in Music Hall Film Acting Does Justice to Williams Play |url=https://www.nytimes.com/1958/09/19/archives/the-fur-flies-in-cat-on-a-hot-tin-roof-talent-galore-found-in-music.html |work=The New York Times |date=19 September 1958 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427062204/https://www.nytimes.com/1958/09/19/archives/the-fur-flies-in-cat-on-a-hot-tin-roof-talent-galore-found-in-music.html |archive-date=27 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Review: Cat on a Hot Tin Roof |url=https://variety.com/1957/film/reviews/cat-on-a-hot-tin-roof-2-1200419154/ |work=Variety |date=31 Desember 1958 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625213801/https://variety.com/1957/film/reviews/cat-on-a-hot-tin-roof-2-1200419154/ |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is vir ’n Oscar en [[Bafta]] benoem.<ref name="oscars" /><ref>{{cite web |title=Film: Foreign Actress in 1959 |url=https://awards.bafta.org/award/1959/film/foreign-actress |publisher=British Academy of Film and Television Arts |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145153/http://awards.bafta.org/award/1959/film/foreign-actress |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor se volgende prent, Joseph L. Mankiewicz se ''Suddenly, Last Summer'' (1959), was ook op ’n boek van Tennessee Williams geskoei. Haar mede-akteurs was Montgomery Clift en [[Katharine Hepburn]]. Hoewel dit oor [[geestesteuring]]s, kindertydtraumas en [[homoseksualiteit]] handel, is dit weer met Taylor se seksuele aantrekkingskrag bemark; die lokprent en plakkaat toon haar albei in ’n wit baaikostuum. Die strategie het gewerk en die prent was ’n finansiële sukses.{{sfn|1a1=Lower|1a2=Palmer|1y=2001|1p=158}} Taylor is vir die derde keer vir ’n Oscar<ref name="oscars" /> en vir haar eerste [[Golden Globe]] benoem.<ref name=Walker />{{rp|203–210}} Teen 1959 moes Taylor in nog ’n prent vir MGM verskyn, hulle het besluit dit sou ''BUtterfield 8'' (1960) wees, ’n drama oor ’n [[Prostitusie|hoëklasprostituut]].<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Die ateljee het reg voorspel: Taylor se openbare beeld sou maak dat gehore haar maklik met dié rol kon vereenselwig.<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Om dieselfde rede het sy die prent gehaat, maar sy het geen sê in die saak gehad nie. Die ateljee het egter ingestem tot haar versoek dat die prent in [[New York Stad|New York]] geskiet word en Eddie Fisher ook ’n rol kry.<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Soos voorspel, was ''BUtterfield 8'' ’n groot kommersiële sukses.<ref name=Walker />{{rp|224–236}} Bosley Crowther het geskryf Taylor "lyk soos ’n miljoen dollar, óf in pels óf in ’n negligée".<ref>{{cite web |first=Bosley |last=Crowther |title=The Screen: Elizabeth Taylor at 'Butterfield 8':Film Based on O'Hara Novel in Premiere |url=https://www.nytimes.com/1960/11/17/archives/the-screen-elizabeth-taylor-at-butterfield-8film-based-on-ohara.html |work=The New York Times |date=17 November 1960 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328231024/https://www.nytimes.com/1960/11/17/archives/the-screen-elizabeth-taylor-at-butterfield-8film-based-on-ohara.html |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het haar eerste Oscar vir haar toneelspel in dié prent gewen.<ref name=Walker />{{rp|224–236}} === Prente saam met Richard Burton (1961–1967) === [[Lêer:Taylor and Burton Cleopatra.jpg|duimnael|links|Richard Burton as [[Marcus Antonius|Mark Antony]] en Taylor as [[Cleopatra]] in ''Cleopatra'' (1963).]] Nadat haar kontrak met MGM verstryk het, het Taylor in [[20th Century-Fox]] se ''Cleopatra'' (1963) gespeel – dit was ’n epiese geskiedenisprent wat haar volgens die rolprenthistorikus Alexander Doty beroemder as ooit gemaak het.{{sfn|Doty|2012|p=47}} Sy was die eerste aktrise wat meer as $1&nbsp;miljoen vir ’n rol betaal is; Fox het haar ook 10% van die prent se wins gegee en die fliek geskiet in Todd-AO, ’n wyeskermformaat waarvan sy die regte van Mike Todd geërf het.<ref name=Kashner />{{rp|10–11}}<ref name=Walker />{{rp|211–223}} Die verfilming – wat gekenmerk is deur duur stelle en kostuums, voortdurende vertragings en ’n skandaal wat veroorsaak is deur Taylor se buite-egtelike affair met haar medespeler [[Richard Burton]] – is fyn deur die media dopgehou. Volgens ''Life'' was dit die rolprent waaroor die meeste nog gepraat is.<ref name=Kashner />{{rp|11–12,39,45–46, 56}} Die verfilming het in 1960 die eerste keer in England begin, maar moes verskeie kere weens gure weer en Taylor se swak gesondheid gestaak word.<ref name=Kashner />{{rp|12–13}} In Maart 1961 het sy lewensgevaarlike [[longontsteking]] opgedoen en ’n [[lugpypinsnyding]] moes gedoen word; een nuusagentskap het selfs verkeerdelik berig dat sy gesterf het.<ref name=Kashner />{{rp|12–13}} Ná haar herstel het Fox die filmmateriaal wat reeds geskiet is, weggegooi en die verfilming na [[Rome]] geskuif. Joseph Mankiewicz is as die nuwe regisseur aangestel en Burton in die rol van Mark Antony.<ref name=Kashner />{{rp|12–18}} Die prent is eindelik in Julie 1962 voltooi.<ref name=Kashner />{{rp|39}} Teen ’n koste van $62&nbsp;miljoen was dit in dié tyd die duurste prent wat nog gemaak is.<ref name=Kashner />{{rp|46}} ''Cleopatra'' was in Amerika die grootste treffer van 1963 by die loket; dit het $15,7&nbsp;miljoen geïn,<ref name=Kashner />{{rp|56–57}} maar dit het jare geduur voordat die vervaardigingskoste gedek is en die prent het Fox byna bankrot gemaak. Die ateljee het Taylor in die openbaar die skuld vir die probleme gegee, en het Burton en Taylor onsuksesvol gedagvaar omdat hul gedrag na bewering die prent skade berokken het.<ref name=Kashner />{{rp|46}} Die resensies van die fliek was gemeng tot negatief; Taylor was daarvolgens oorgewig en haar stem te skraal, en sy is ongunstig met haar klassiek-opgeleide Britse medesterre vergelyk.<ref name=Kashner />{{rp|56–58}}<ref name=Walker />{{rp|265–267}}{{sfn|Doty|2012|3pp=48–49}} Taylor het ''Cleopatra'' later ’n laagtepunt in haar loopbaan genoem en beweer die ateljee het die tonele uitgesny wat die "kern van die karakterisering" weergegee het.<ref name="lifemag" /> [[Lêer:Taylor-Burton-Sandpiper.jpg|duimnael|220px|Taylor en Burton in ''The Sandpiper'' (1965).]] Vervaardigers was gretig om munt te slaan uit die skandaal om Taylor en Burton. Hul volgende fliek saam was Anthony Asquith se ''The V.I.P.s'' (1963), wat die opskrifte oor hulle weerspieël het.<ref name=Kashner />{{rp|42–45}}<ref name=Walker />{{rp|252–255,260–266}} Taylor het die rol gespeel van ’n beroemde model wat haar man probeer verlaat vir ’n minnaar en Burton het die rol van haar vervreemde miljoenêrman gespeel. Dit is kort ná ''Cleopatra'' uitgereik en was ’n lokettreffer.<ref name=Walker />{{rp|264}} Ná ''The V.I.P.s'' het Taylor ’n blaaskans van twee jaar van rolprente geneem. In dié tyd is sy en Burton van hul onderskeie gades geskei en het hulle met mekaar getrou.<ref name=Kashner />{{rp|112}} Die superpaartjie het in die middel 1960's in verskeie rolprente saam verskyn en oor die volgende dekade ’n gesamentlike $88&nbsp;miljoen verdien. Hul eerste gesamentlike projek ná haar blaaskans was [[Vincente Minnelli]] se romantiese drama ''The Sandpiper'' (1965), oor ’n ongeoorloofde affair tussen ’n boheemse kunstenaar en ’n getroude kerklike. Die resensies was grootliks negatief, maar dit was ’n treffer by die loket.<ref name=Kashner />{{rp|116–118}} Vir hul volgende prent, ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' (1966), het Taylor die grootste lof in haar loopbaan ontvang.<ref name=Kashner />{{rp|142,151–152}}<ref name=Walker />{{rp|286}} Sy en Burton het die rolle vertolk van Martha en George, ’n middeljarige paartjie wat ’n huwelikskrisis beleef. Om die rol van die 50-jarige Martha oortuigend te vertolk het Taylor gewig aangesit, ’n pruik gedra en haar grimeer sodat sy oud en moeg lyk – in teenstelling met haar openbare beeld as ’n glansryke rolprentster.<ref name=Kashner />{{rp|136–137}}<ref name=Walker />{{rp|281–282}} Op Taylor se voorstel is die teaterregisseur [[Mike Nichols]] aangestel om die prent te regisseer, ondanks sy gebrek aan rolprentondervinding.<ref name=Kashner />{{rp|139–140}} Die produksie het verskil van enigiets wat sy al gedoen het, want Nichols wou hê al die tonele moes eers gerepeteer word voordat verfilming begin het.<ref name=Kashner />{{rp|141}} ''Woolf'' is beskou as grondverskuiwend vanweë sy volwasse tema en ongesensorde taal, en dit het uitstekende resensies gekry.<ref name=Kashner />{{rp|140,151}} ''Variety'' het geskryf Taylor se "karakterisering is tegelyk sensueel, leedvermakerig, sinies, jammerenswaardig, afstootlik, lustig en sag",<ref>{{cite news |title=Review: Who's Afraid of Virginia Woolf? |url=https://variety.com/1965/film/reviews/who-s-afraid-of-virginia-woolf-3-1200420919/ |work=Variety |date=31 Desember 1965 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324164132/https://variety.com/1965/film/reviews/who-s-afraid-of-virginia-woolf-3-1200420919/ |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Stanley Kauffmann van ''The New York Times'' het gemeen dis die "beste werk van haar loopbaan".<ref>{{cite news |title=Screen: Funless Games at George and Martha's:Albee's 'Virginia Woolf' Becomes a Film |first=Stanley |last=Kauffman |url=https://www.nytimes.com/1966/06/24/archives/screen-funless-games-at-george-and-marthasalbees-virginia-woolf.html |work=The New York Times |date=24 Junie 1966 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112702/https://www.nytimes.com/1966/06/24/archives/screen-funless-games-at-george-and-marthasalbees-virginia-woolf.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die prent was ook een van die grootste kommersiële suksesse van die jaar.<ref name=Kashner />{{rp|151–152}}<ref name=Walker />{{rp|286}} Taylor het vir haar spel haar tweede Oscar gewen, asook ’n Bafta, ’n National Board of Review- en ’n New York City Film Critics Circle-prys. Taylor en Burton se ''The Taming of the Shrew'' (1967) van [[Franco Zeffirelli]] was ’n uitdaging vir Taylor: Sy was die enigste aktrise in die rolverdeling wat geen ondervinding van Shakespeare-toneelstukke gehad het nie. Zeffirelli het later gesê dit het haar toneelspel interessant gemaak, want sy "het die rol van voor af geskep".<ref name=Kashner />{{rp|168}} Resensente het gemeen die toneelstuk se materiaal pas by die paartjie en die prent was ’n lokettreffer wat $12&nbsp;miljoen geïn het.<ref name=Kashner />{{rp|181, 186}} Taylor se derde prent van 1967, [[John Huston]] se ''Reflections in a Golden Eye'', was haar eerste een sonder Burton sedert ''Cleopatra''. Dit was ’n drama oor ’n homoseksueel wat sy seksuele oriëntasie onderdruk en sy ontroue vrou. Taylor se ou vriend Montgomery Clift sou eers die manlike hoofrol vertolk, maar sy loopbaan was al ’n paar jaar lank aan die agteruitgaan weens middelmisbruik. Taylor was egter vasbeslote om hom in die prent te hê en het selfs aangebied om sy versekering te betaal.<ref name=Kashner />{{rp|157–161}} Clift is egter aan ’n hartaanval dood voordat die verfilming begin het en hy is deur [[Marlon Brando]] vervang.<ref name=Kashner />{{rp|175,189}} ''Reflections'' was ’n kommersiële mislukking en het swak resensies gekry.<ref name=Kashner />{{rp|233–234}} Taylor en Burton se laaste prent van die jaar was [[Graham Greene]] se weergawe van ''The Comedians'', wat gemengde resensies gekry het en teleurstellend by die loket gevaar het.<ref name=Kashner />{{rp|228–232}} === Agteruitgang van loopbaan (1968–1979) === [[Lêer:Elizabeth Taylor 1971.jpg|duimnael|200px|Taylor in 1971.]] Taylor se loopbaan was teen die laat 1960's aan die agteruitgaan. Sy het gewig aangesit, was op pad na haar middeljare en het nie ingepas by Nuwe Hollywood-sterre soos [[Jane Fonda]] en [[Julie Christie]] nie.<ref name=Kashner />{{rp|135–136}}<ref name=Walker />{{rp|294–296,307–308}} Ná verskeie jare van byna konstante media-aandag was die publiek ook moeg vir haar en Burton, en die twee se stralerjakkerleefstyl is gekritiseer.<ref name=Kashner />{{rp|142, 151–152}}<ref name=Walker />{{rp|294–296,305–306}} In 1968 het Taylor in twee prente van die regisseur Joseph Losey gespeel – ''Boom!'' en ''Secret Ceremony''. Albei was mislukkings.<ref name=Kashner />{{rp|238–246}} Haar derde prent met George Stevens as regisseur, ''The Only Game in Town'' (1970), waarin sy die rol van ’n Las Vegas-verhoogmeisie speel wat ’n verhouding met ’n kompulsiewe dobbelaar ([[Warren Beatty]]) het, was onsuksesvol.<ref name=Kashner />{{rp|287}}<ref name="BFIliz">{{cite web |first=Simon |last=McCallum |title=Late Liz: 10 forgotten Elizabeth Taylor films |url=https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/lists/late-liz-10-forgotten-elizabeth-taylor-films |publisher=British Film Institute |date=27 Februarie 2017 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515144926/http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/lists/late-liz-10-forgotten-elizabeth-taylor-films |archive-date=15 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Burton Taylor Divorce His Hers 1973.jpg|duimnael|links|240px|In ''Divorce His, Divorce Hers'' (1973), Taylor se laaste prent saam met Burton.]] Die drie prente waarin sy in 1972 gespeel het, was effens meer geslaagd: ''Zee and Co.'', met [[Michael Caine]], ''Under Milk Wood'', waarin sy net ’n klein rol gespeel het, en [[Peter Ustinov]] se ''Faust''-parodie ''Hammersmith Is Out'', haar 10de prent saam met Burton. Taylor en Burton se laaste prent saam was ''Divorce His, Divorce Hers'' (1973), nogal ’n gepaste naam omdat hulle die volgende jaar geskei is.<ref name=Kashner />{{rp|357}} Haar ander prente wat in 1973 uitgereik is, was die Britse riller ''Night Watch'' en die Amerikaanse drama ''Ash Wednesday''.<ref name=Kashner />{{rp|341–349,357–358}} Vir laasgenoemde, waarin sy die rol speel van ’n vrou wat verskeie plastiesechirurgie-operasies ondergaan in ’n poging om haar huwelik te red, het sy ’n Golden Globe-benoeming gekry.<ref name="goldenglobes">{{cite web |title=Elizabeth Taylor |url=https://www.goldenglobes.com/person/elizabeth-taylor |publisher=Hollywood Foreign Press Association |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323073320/https://www.goldenglobes.com/person/elizabeth-taylor |archive-date=23 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar enigste prent van 1974, die Italiaanse ''The Driver's Seat'', was ’n mislukking.<ref name=Kashner />{{rp|371–375}} Taylor het in die middel 1970's minder rolle vetolk en daarop gefokus om haar sesde man, die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] politikus [[John Warner]], te steun. In 1976 het sy gespeel in die [[Sowjetunie|Sowjet]]-Amerikaanse fantasieprent ''The Blue Bird'', nog ’n mislukking, en ’n klein rol gehad in die televisieprent ''Victory at Entebbe'' (1976). In 1977 het sy gesing in die gekritiseerde rolprentweergawe van Stephen Sondheim se ''A Little Night Music''.<ref name=Kashner />{{rp|388–389,403}} === Verhoog- en TV-rolle; aftrede (1980–2007) === Ná ’n tydperk waarin sy half afgetree as aktrise was, het Taylor gespeel in ''The Mirror Crack'd'' (1980), wat ’n verwerking is van ’n misterieroman deur [[Agatha Christie]]; haar medespelers was ’n groep akteurs uit die ateljee-era, soos [[Angela Lansbury]], [[Kim Novak]], [[Rock Hudson]] en [[Tony Curtis]].<ref name=Kashner />{{rp|435}} [[Lêer:Elizabeth Taylor 2.jpg|duimnael|160px|Taylor in 1981 op ’n funksie waar haar loopbaan gevier is.]] In ’n poging om haarself uit te daag, het sy daarna verskyn in haar eerste beduidende verhoogrol, as Regina Giddens in ’n Broadway-produksie van Lillian Hellman se ''The Little Foxes''.<ref name=Kashner />{{rp|411}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} In plaas daarvan om Giddens in ’n negatiewe lig uit te beeld soos dikwels in vorige produksies, was Taylor se weergawe van Giddens ’n slagoffer van haar omstandighede.<ref name=Walker />{{rp|349}} Die première was in Mei 1981 en dit is gevolg deur uitverkoopte sitplekke vir die volgende ses maande, ondanks gemengde resensies.<ref name=Kashner />{{rp|411}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Dan Sullivan van die ''Los Angeles Times'' het gemeen: "Taylor verteenwoordig ’n moontlike Regina Giddens, soos gesien deur die persona van Elizabeth Taylor. Daar is ’n mate van toneelspel in, sowel as ’n mate van persoonlike vertoon."<ref>{{cite web |first=David |last=Ng |title=Elizabeth Taylor remembered: Always a star, even on the stage |url=https://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/03/elizabeth-taylor-.html |work=Los Angeles Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070805/https://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/03/elizabeth-taylor-.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In November 1981 het Taylor die rol van die sosiale vlinder Helena Cassadine in die [[sepie]] ''General Hospital'' vertolk.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Daarna het sy weer in Londen se [[West End, Londen|Weseinde]] in ''The Little Foxes'' gespeel, maar het grootliks negatiewe resensies van die Britse pers gekry.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Aangespoor deur die aanvanklike sukses van ''The Little Foxes'' het Taylor en die vervaardiger Zev Buffman die Elizabeth Taylor Repertory Company gestig.<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Die eerste en enigste produksie daarvan was ’n nuwe weergawe van [[Noël Coward]] se komedie ''Private Lives'', met Taylor en Burton.<ref name=Kashner />{{rp|413–425}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}}<ref>{{cite news |last=Brenner |first=Marie |title=The Liz and Dick Show |url=https://nymag.com/arts/theater/features/50176/ |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=New York |date=9 Mei 1983 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319222855/http://nymag.com/arts/theater/features/50176/ |archive-date=19 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Boston]]se première was in die Amerikaanse lente van 1983 en hoewel dit kommersieel suksesvol was, het dit oor die algemeen negatiewe resensies gekry. Resensente het opgelet albei sterre se gesondheid is taamlik swak. Taylor het haar ná die speelvak van die toneelstuk in ’n rehabilitasiesentrum laat opneem en Burton is die volgende jaar oorlede.<ref name=Kashner />{{rp|413–425}}<ref name=Walker />{{rp|347–362}} Ná die mislukking van ''Private Lives'' het Taylor haar teatergeselskap ontbind.<ref>{{cite news |last=Hanauer |first=Joan |title=Liz-Zev Split |url=https://www.upi.com/Archives/1983/11/08/LIZ-ZEV-SPLIT/3735437115600/ |access-date=1 Desember 2018 |agency=United Press International |date=8 November 1983 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054741/https://www.upi.com/Archives/1983/11/08/LIZ-ZEV-SPLIT/3735437115600/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar enigste ander projek daardie jaar was die televisieprent ''Between Friends''.<ref>{{cite web |title=Between Friends |url=https://www.nytimes.com/movies/movie/5194/Between-Friends/overview |work=The New York Times |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325115752/https://www.nytimes.com/movies/movie/5194/Between-Friends/overview |archive-date=25 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van die middel 1980's af was Taylor hoofsaaklik in TV-produksies te sien. Sy het in 1984 [[kamee]]s in die sepies ''Hotel'' en ''All My Children'' vertolk en was in 1985 ’n bordeeleienares in die historiese minireeks ''North and South''.<ref name=Kashner />{{rp|363–373}} Sy het ook in verskeie TV-prente gespeel, soos ''Malice in Wonderland'' (1985), ''There Must Be a Pony'' (1986)<ref>{{cite web |first=John J. |last=O'Connor |title='There Must Be a Pony', with Elizabeth Taylor |url=https://www.nytimes.com/1986/10/03/arts/there-must-be-a-pony-with-elizabeth-taylor.html |work=The New York Times |date=3 Oktober 1986 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626110854/https://www.nytimes.com/1986/10/03/arts/there-must-be-a-pony-with-elizabeth-taylor.html |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ''Poker Alice'' (1987).<ref name=Walker />{{rp|363–373}} Sy was te sien in Franco Zeffirelli se Frans-Italiaanse prent ''Young Toscanini'' (1988) en haar laaste toneelspelrol was in ’n TV-weergawe van ''Sweet Bird of Youth'' (1989), haar vierde Tennessee Williams-toneelstuk.<ref name=Walker />{{rp|363–373}} In dié tyd het sy erepryse begin ontvang vir haar loopbaan: die [[Cecil B. DeMille-prys]] in 1985<ref name="goldenglobes" /> en die Film Society of Lincoln Center se Chaplin-prys in 1986.<ref>{{cite web |title=Chaplin Award Gala |url=https://www.filmlinc.org/about-us/chaplin-award-gala/ |publisher=Film Society of Lincoln Center |access-date=1 Desember 2018}}</ref> In die 1990's het Taylor op [[MIV]]/[[vigs]]-aktivisme gefokus. Haar paar rolle sluit in karakters in die animasiereekse ''Captain Planet and the Planeteers'' (1992) en ''The Simpsons'' (1992, 1993),<ref>{{cite news |last=Snierson |first=Dan |title=Elizabeth Taylor: 'Simpsons' exec producer Al Jean remembers the film legend's one-word turn as baby Maggie |url=https://ew.com/article/2011/03/24/elizabeth-taylor-simpsons-al-jean/ |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=Entertainment Weekly |date=24 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121111552/https://ew.com/article/2011/03/24/elizabeth-taylor-simpsons-al-jean/ |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en kamees in die CBS-reekse ''The Nanny'', ''Can't Hurry Love'', ''Murphy Brown'' en ''High Society''.<ref>{{cite news |last=Shales |first=Tom |title=CBS Follows the Scent of Missing Pearls |url=http://articles.latimes.com/1996-02-28/entertainment/ca-40800_1_black-pearls |access-date=1 Desember 2018 |newspaper=Los Angeles Times |date=28 Februarie 1996}}</ref> Haar laaste prent wat in teaters uitgereik is, was ''The Flintstones'' (1994), waarin sy Pearl Slaghoople in ’n kort byrol vertolk. Dit het swak resensies gekry, maar was gewild by die loket.<ref name=Kashner />{{rp|436}} Taylor het Amerikaanse en Britse erepryse vir haar loopbaan gekry: die AFI Life Achievement Award in 1993,<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/laa/laa93.aspx |title=1993 Elizabeth Taylor Tribute |publisher=American Film Institute |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626143642/http://afi.com/laa/laa93.aspx |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> die Screen Actors Guild Life Achievement Award in 1997<ref>{{cite web |url=https://www.sagawards.org/nominees/life-achievement-award-recipient/34th |title=34th Lifetime Achievement Award Recipient, 1997: Elizabeth Taylor |publisher=Screen Actors Guild |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002204405/https://www.sagawards.org/nominees/life-achievement-award-recipient/34th |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ’n BAFTA Fellowship in 1999.<ref>{{cite web |url=http://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-24-days-to-go |title=100 BAFTA Moments – Dame Elizabeth Taylor Receives the BAFTA Fellowship |work=British Academy of Film and Television Arts |date=15 Januarie 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145221/http://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-24-days-to-go |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2000 het koningin [[Elizabeth II]] haar ’n [[Orde van die Britse Ryk|dame]] gemaak.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/750290.stm |title=Queen honours movie Dames |publisher=[[BBC]] |date=16 Mei 2000 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427053307/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/750290.stm |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná byrolle in die TV-prent ''These Old Broads'' (2001) en in die animasiesitkom ''God, the Devil and Bob'' (2001) het Taylor haar aftrede as aktrise aangekondig om haar tyd aan [[filantropie]] te wy.<ref name=Kashner />{{rp|436}}<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2880173.stm |title=Liz Taylor retires from acting |publisher=BBC News |date=24 Maart 2003 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329154100/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2880173.stm |archive-date=29 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar laaste openbare optrede was in 2007, toe sy en [[James Earl Jones]] die toneelstuk ''Love Letters'' opgevoer het by ’n Paramount Studios-funksie ten bate van vigs.<ref name=Kashner />{{rp|436}} == Ander ondernemings == === MIV/vigs-aktivisme === Taylor was een van die eerste bekendes wat aan MIV/vigs-aktivisme deelgeneem het; sy het gehelp om meer as $270&nbsp;miljoen vir die saak in te samel.<ref name="woo20110324">{{cite news |url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-elizabeth-taylorlong-20110324-story.html |title=From the Archives: Elizabeth Taylor dies at 79; legendary actress |access-date=1 Desember 2018 |last=Woo |first=Elaine |date=23 Maart 2011 |work=Los Angeles Times}}</ref> Sy het haar filantropiese werk in 1984 begin nadat sy gefrustreerd geraak het omdat daar so min aan die siekte gedoen word, hoewel dit wyd bespreek word.<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/03/lkl.00.html |title=CNN Larry King Live: Interview with Dame Elizabeth Taylor |date=3 Februarie 2003 |publisher=[[CNN]] |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092932/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/03/lkl.00.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het later aan ''Vanity Fair'' verduidelik sy "het besluit ek kan met my naam sekere deure oopsluit, dat ek op sigself ’n verbruiksartikel is – en ek praat nie as ’n aktrise nie. Ek kan die roem vat waaroor ek gegrief was en waarvan ek vir so baie jare probeer wegkom het – maar jy kan nooit daarvan wegkom nie – en dit gebruik om iets goeds te doen. Ek wou aftree, maar die poniekoerante wou my nie toelaat nie. Toe dink ek: As julle my wil gebruik, gaan ek julle gebruik."<ref name="vanityfair">{{cite news |first=Nancy |last=Collins |title=Liz's AIDS Odyssey |url=https://www.vanityfair.com/news/1992/11/elizabeth-taylor-activism-aids |work=Vanity Fair |date=November 1992 |access-date=1 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213040206/https://www.vanityfair.com/news/1992/11/elizabeth-taylor-activism-aids |archive-date=13 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Nancy Pelosi and Elizabeth Taylor Testifying Before the House Budget Committee on HIV-AIDS Funding (5978837887) (cropped).jpg|duimnael|250px|Die kongreslid Nancy Pelosi en Taylor, wat in 1990 voor die Amerikaanse Begrotingskomitee getuig het oor geld vir MIV/vigs.]] Taylor het haar filantropiese werk begin deur die eerste geldinsameling vir vigs in [[Los Angeles]] te help reël en die gasvrou daarvan te wees.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate">{{cite news |url=https://books.google.com/books?id=OWMEAAAAMBAJ&pg=PT9&lpg=PT9#v=onepage&q=the%20advocate%20elizabeth%20taylor | title=Elizabeth Taylor: ''The Advocate'' Interview |access-date=1 Desember 2018 |last=Yarbrough |first=Jeff | date= 15 Oktober 1996 |work=The Advocate}}</ref> In Augustus 1985 het sy saam met dr. Michael Gottlieb die Nasionale Vigsnavorsingstigting gestig nadat haar vriend en voormalige medester [[Rock Hudson]] aangekondig het dat hy aan die siekte sterf.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /> Die volgende maand het die stigting met dr. Mathilde Krim se vigsstigting saamgesmelt om die Amerikaanse Stigting vir Vigsnavorsing (amfAR) te vorm.<ref name="amfar">{{cite web |url=https://www.amfar.org/amfar-introduction-and-history/ |title=History |access-date=1 Desember 2018 |publisher=amfAR |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528013527/https://www.amfar.org/amfAR-Introduction-and-History/ |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="timeline">{{cite web |url=https://elizabethtayloraidsfoundation.org/timeline/ |title=Timeline |publisher=The Elizabeth Taylor AIDS Foundation |access-date=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223084944/https://elizabethtayloraidsfoundation.org/timeline/ |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terwyl amfAR op geld vir navorsing gefokus het, het Taylor in 1991 die Elizabeth Taylor-vigsstigting (ETAF) gestig om bewustheid te kweek en steundienste aan mense met MIV/vigs te verskaf; sy het self vir die oorhoofse koste betaal.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /><ref name="unaids">{{cite web |url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2015/january/20150126_ETAF |title=A look inside The Elizabeth Taylor AIDS Foundation |date=26 Januarie 2015 |publisher=UN AIDS |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223084958/https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2015/january/20150126_ETAF |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar trust gaan steeds voort met sy werk.<ref name="unaids" /> Taylor het ook gehelp om amfAR se operasies na ander lande te versprei; ETAF werk ook internasionaal.<ref name="vanityfair" /> Taylor het in 1986, 1990 en 1992 voor die Amerikaanse Senaat en Kongres getuig vir die Ryan White Care Act, die grootste nasionaal befondsde program in Amerika vir MIV/vigs.<ref name="timeline" /><ref>{{cite web |url=https://hab.hrsa.gov/livinghistory/timeline/legislation_hist.htm |title=Ryan White CARE Act: a Legislative History |publisher=Health Resources and Services Administration |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201140942/https://hab.hrsa.gov/livinghistory/timeline/legislation_hist.htm |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het president [[Ronald Reagan]] oortuig om vir die eerste keer in 1987 in ’n toespraak erkenning aan die siekte te gee, en sy het presidente [[George H.W. Bush]] en [[Bill Clinton]] gekritiseer oor ’n gebrek aan belangstelling om die siekte te beveg.<ref name="vanityfair" /><ref name="advocate" /> Taylor het ook ’n sentrum gestig wat gratis toetsing doen, asook die Elizabeth Taylor Endowment Fund vir navorsing en opvoeding aan [[UCLA]].<ref name="timeline" /> In 2015 het Taylor se sakevennoot, [[Kathy Ireland]], beweer Taylor was in die 1980's aan die hoof van ’n onwettige netwerk wat [[medisyne]] onder Amerikaners met MIV/vigs versprei het voordat die medisyne goedgekeur was.<ref>{{cite news |title=Elizabeth Taylor 'ran Dallas Buyers Club-style HIV drugs ring from her home' |url=https://www.theguardian.com/film/2015/dec/03/elizabeth-taylor-dallas-buyers-club-hiv-aids-drugs-ring |work=The Guardian |first=Peter |last=Walker |date=3 Desember 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204092549/https://www.theguardian.com/film/2015/dec/03/elizabeth-taylor-dallas-buyers-club-hiv-aids-drugs-ring |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die bewering is deur verskeie mense ontken.<ref>{{cite news |first=Walter |last=Armstrong |title=Did Liz Taylor Really Run a Bel Air Buyers Club for AIDS Meds, As Kathy Ireland Claimed? |url=https://nymag.com/intelligencer/2015/12/truth-about-liz-taylors-aids-safe-house.html |work=New York |date=10 Desember 2015 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119190155/http://nymag.com/intelligencer/2015/12/truth-about-liz-taylors-aids-safe-house.html |archive-date=19 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Elizabeth Taylor at Neiman Marcus store, Dallas.jpg|duimnael|Taylor doen in 1987 reklame vir haar eerste geurmiddel, Passion.]] Taylor is met verskeie pryse vereer vir haar filantropiese werk. Sy is in 1987 ’n ridder van die Franse [[Erelegioen]] gemaak en het die Jean Hersholt- Humanitêre Prys in 1993 ontvang, asook die Screen Actors' Guild Lifetime Achievement Award vir humanitêre diens in 1997, die GLAAD Vanguard Award in 2000 en die Presidensiële Burgersmedalje in 2001.<ref name="timeline" /> === Geurmiddels en juweliersware === Taylor was die eerste bekende wat haar eie versameling geurmiddels geskep het.<ref name="guardianperfume">{{cite news |first=Sali |last=Hughes |title=Elizabeth Taylor: the original celebrity perfumer |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/29/elizabeth-taylor-original-celebrity-perfumer |work=The Guardian |date=29 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070539/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/29/elizabeth-taylor-original-celebrity-perfumer |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |first=Lisa Respers |last=France |title=Obsessions: Elizabeth Taylor, queen of cologne |url=http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/25/taylor.celebrity.scents/ |publisher=CNN |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030724/http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/25/taylor.celebrity.scents/ |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In samewerking met Elizabeth Arden het sy twee trefferparfuums bekend gestel: Passion in 1987 en White Diamonds in 1991.<ref name="guardianperfume" /> Sy was persoonlik aan die hoof van die skepping en vervaardiging van elk van die 11 geure wat in haar naam bemark is.<ref name="guardianperfume" /> Volgens die biografieskrywers Sam Kashner en Nancy Schoenberger het sy meer met haar parfuums verdien as deur haar hele loopbaan as aktrise.<ref name=Kashner />{{rp|436}} Met haar dood het die Britse koerant ''The Guardian'' berig die grootste deel van haar boedel van ’n geraamde $600&nbsp;miljoen tot $1&nbsp;miljard bestaan uit inkomste uit haar parfuums.<ref name="guardianperfume" /> In 2005 het Taylor ook ’n juweliersmaatskappy, House of Taylor, saam met Kathy Ireland en Jack en Monty Abramov begin.<ref>{{cite web |title=House of Taylor Jewelry, Inc. Established Through Merger With Nurescell Inc. |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/house-of-taylor-jewelry-inc-established-through-merger-with-nurescell-inc-54488327.html |agency=PR Newswire |date=23 Mei 2005 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117034108/http://www.prnewswire.com/news-releases/house-of-taylor-jewelry-inc-established-through-merger-with-nurescell-inc-54488327.html |archive-date=17 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Persoonlike lewe == === Huwelike, verhoudings en kinders === [[Lêer:Confidential November 1955.jpg|duimnael|links|220px|Taylor se verhoudings was deur haar hele lewe die onderwerp van groot mediabelangstelling, soos uitgebeeld deur ’n uitgawe van 1955 van die skindertydskrif ''Confidential''.]] Deur haar hele volwasse lewe het Taylor se persoonlike lewe, en veral haar agt huwelike, groot belangstelling van die media en afkeer van die publiek ontlok. Volgens die biografieskrywer Alexander Walker was "die huwelik die kern van die mite wat Elizabeth Taylor omring het [vandat sy 16 jaar oud was], of sy daarvan gehou het of nie".<ref name=Walker />{{rp|126}} MGM het in 1948 gereël dat sy met die voetbalkampioen Glenn Davis uitgaan, en die volgende jaar het sy vir ’n kort rukkie verloof geraak aan William Pawley jr., seun van die Amerikaanse ambassadeur William D. Pawley.<ref name=Walker />{{rp|75–88}} Die rolprentmagnaat [[Howard Hughes]] wou ook met haar trou en het haar ouers ’n sessyferbedrag aangebied as sy sy vrou sou word.<ref name=Walker />{{rp|81–82}} Taylor het die aanbod van die hand gewys, maar was andersins gretig om jonk te trou omdat haar "taamlik puriteinse opvoeding en geloofstelsel" haar laat glo het "liefde is sinoniem aan die huwelik".<ref name="lifemag" /> Taylor het later gesê sy was in dié tyd "emosioneel onvolwasse" vanweë haar beskutte kinderjare en dat sy geglo het sy kan onafhanklikheid van haar ouers en MGM kry deur middel van ’n huwelik.<ref name="lifemag" /> Taylor was 18 toe sy op 6 Mei 1950 in [[Beverly Hills]] trou met [[Conrad Hilton jr.|Conrad "Nicky" Hilton jr.]], erfgenaam van die Hilton-hotelketting.<ref name=Walker />{{rp|106–112}} MGM het die groot, duur bruilof gereël en dit het ’n groot mediamakietie geword.<ref name=Walker />{{rp|106–112}} In die weke ná die troue het Taylor besef sy het ’n fout gemaak; sy en Hilton het nie net net min belangstellings gedeel nie, maar hy was ook krenkend en ’n groot drinker.<ref name=Walker />{{rp|113–119}} Sy het in Januarie 1951, agt maande ná die troue, ’n egskeiding gekry.<ref name=Walker />{{rp|120–125}} Taylor is op 21 Februarie 1952 in Londen met haar tweede man, die Britse akteur Michael Wilding, getroud; hy was 20 jaar ouer as sy.<ref name=Walker /> Sy het hom in 1948 die eerste keer ontmoet tydens die verfilming van ''The Conspirator'' in Engeland. Hul verhouding het begin toe sy in 1951 terugkeer om ''Ivanhoe'' te skiet.<ref name=Walker />{{rp|131–133}} Taylor het gehou van die ouderdomsgaping, want sy wou die "rustigheid en sekuriteit van vriendskap" uit hul verhouding hê;<ref name="lifemag" /> hy het gehoop die huwelik sou sy loopbaan in Hollywood bevorder.<ref name=Walker />{{rp|136}} Hulle het twee seuns gehad: Michael Howard (1953) en Christopher Edward (1955).<ref name=Walker />{{rp|148,160}} Namate Taylor meer selfvertroue gekry het, het sy en Wilding uitmekaargedryf; sy mislukkende loopbaan was ook ’n bron van onmin.<ref name=Walker />{{rp|160–165}} Terwyl sy in 1955 van die huis af weg was tydens die verfilming van ''Giant'', het die skindertydskrif ''Confidential'' ’n skande veroorsaak deur te beweer hy onthaal ontkleedanseresse tuis.<ref name=Walker />{{rp|164–165}} Taylor en Wilding het in 1956 aangekondig hulle gaan skei<ref>{{cite news |url=https://www.sundaypost.com/fp/the-elizabeth-taylor-story-two-divorces-tragedy-huge-film-hits-and-the-richard-burton-affair/ |title=The story of Elizabeth Taylor, part two: Two divorces, tragedy, huge film hits... and the Richard Burton affair |work=Sunday Post |date=11 Oktober 2018 |first=Craig |last=Campbell |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128034909/https://www.sundaypost.com/fp/the-elizabeth-taylor-story-two-divorces-tragedy-huge-film-hits-and-the-richard-burton-affair/ |archive-date=28 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en hulle is die volgende jaar uitmekaar.<ref>{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/business/2018/07/30/inside-elizabeth-taylors-s-beverly-hills-home/ |title=Inside Elizabeth Taylor's 1950s Beverly Hills home |website=Washington Post |date=30 Julie 2018 |first=Amy |last=Dobson |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Liz Taylor, Liza Todd and family by Toni Frissell, 1957.jpg|duimnael|240px|Taylor en haar derde man, Mike Todd, in 1957 saam met haar drie kinders.]] Taylor is op 2 Februarie 1957 met haar derde man, die teater- en rolprentvervaardiger Mike Todd, getroud.<ref name=Walker />{{rp|178–180}} Hulle het ’n dogter, Elizabeth "Liza" Frances (1957), gehad.<ref name=Walker />{{rp|186}} Todd, wat bekend was vir sy reklametruuks, het die media se aandag in hul huwelik aangewakker; hy het byvoorbeeld in Junie 1957 ’n verjaardagpartytjie in Madison Square Garden gehou wat deur 18&nbsp;000 gaste bygewoon en op CBS uitgesaai is.<ref name=Kashner />{{rp|5–6}}<ref name=Walker />{{rp|188}} Sy dood in ’n vliegongeluk op 22 Maart 1958 het Taylor verpletter.<ref name=Kashner />{{rp|5–6}}<ref name=Walker />{{rp|193–202}} Sy is getroos deur hul vriend die sanger Eddie Fisher, met wie sy gou ’n verhouding aangeknoop het.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}} Aangesien Fisher steeds met die aktrise Debbie Reynolds getroud was, het die affair ’n skandaal veroorsaak.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}} Taylor en Fisher is op 12 Mei 1959 getroud; sy het later beweer sy het slegs weens haar hartseer met hom getrou.<ref name=Kashner />{{rp|7–9}}<ref name=Walker />{{rp|201–210}}<ref name="lifemag" /> Terwyl sy in 1962 in [[Italië]] aan ''Cleopatra'' geskiet het, het Taylor ’n verhouding met haar medester die Walliese akteur Richard Burton begin, hoewel hy ook getroud was. Gerugte oor die verhouding het in die pers begin verskyn en is bevestig deur ’n [[paparazzo|paparazzi]]-foto van hulle op ’n jag.<ref name=Kashner />{{rp|27–34|2a1=Sternheimer|2y=2015|2p=174}} Volgens die sosioloog Ellis Cashmore was die foto ’n keerpunt – dit het ’n nuwe era ingelui waarin dit moeilik vir sterre was om hul persoonlike en beroepslewe van mekaar te skei.{{sfn|Sternheimer|2015|p=174}} Die skandaal het veroorsaak dat Taylor en Burton deur die [[Vatikaan]] veroordeel is en tot ’n beroep in die Amerikaanse Kongres om hulle te verbied om die land weer binne te gaan.<ref name=Kashner />{{rp|36}} Taylor en Fisher is op 6 Maart 1964 in [[Mexiko]] geskei, sy is nege dae later met Burton getroud.<ref name=Kashner />{{rp|99–100}} Burton het Liza Todd daarna aangeneem, asook Maria Burton (gebore op 1 Augustus 1961), ’n Duitse weeskind wie se aanneming Taylor begin het terwyl sy nog met Fisher getroud was.<ref>{{cite news |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/elizabeth-taylors-unseen-role-mother/story?id=13223481 |title=Elizabeth Taylor's Unseen Role: Mother |access-date=1 Desember 2018 |first=Sheila |last=Marikar |date=28 Maart 2011 |publisher=ABC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107142431/https://abcnews.go.com/Entertainment/elizabeth-taylors-unseen-role-mother/story?id=13223481 |archive-date=7 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.tampabay.com/news/humaninterest/qampa-an-update-on-elizabeth-taylors-four-children/1064792 |title=Q&A: An update on Elizabeth Taylor's four children |access-date=1 Desember 2018 |date=12 Januarie 2010 |publisher=St. Petersburg Times |language=en |archive-url=https://archive.is/20170108110630/http://www.tampabay.com/news/humaninterest/qampa-an-update-on-elizabeth-taylors-four-children/1064792 |archive-date=8 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Lucille Ball Elizabeth Taylor Richard Burton Heres Lucy 1974.JPG|duimnael|links|Richard Burton, [[Lucille Ball]] en Taylor in die sitkom ''Here's Lucy'', 1970.]] Taylor en Burton, wat deur die media "Liz en Dick" gedoop is, het in 11 rolprente saam verskyn en ’n stralerjakkerleefstyl gelei. Hulle het miljoene op "pelse, diamante, skilderye, ontwerpersklere, reis, kos, drank, ’n jag en ’n straler" uitgegee.<ref name=Kashner />{{rp|193}} Die twee is in Junie 1974 die eerste keer geskei, maar het versoen geraak en op 10 Oktober 1975 weer in [[Botswana]] getrou.<ref name=Kashner />{{rp|376,391–394}} Die tweede huwelik het minder as ’n jaar gehou en hulle is in Julie 1976 weer geskei.<ref name=Kashner />{{rp|384–385,406}} Die media het hul verhouding dikwels "die huwelik van die eeu" genoem. Sy het later gesê: "Ná Richard was die mans in my lewe net daar om my jas vas te hou, om die deur oop te maak. Al die mans ná Richard was eintlik net geselskap."<ref name=Kashner />{{rp|vii,437}} Kort ná haar tweede egskeiding van Burton het Taylor haar sesde man, die Republikeinse politikus John Warner, ontmoet.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Hulle is op 4 Desember 1976 getroud en hierna het Taylor daarop gekonsentreer om vir sy verkiesingsveldtog te werk.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Nadat Warner tot die Senaat verkies is, het haar lewe as ’n politikus se vrou in [[Washington, D.C.]] vir haar vervelig en eensaam geword, en sy het gewig aangesit, depressief geraak en al hoe meer op [[voorskrifmedisyne]] en alkohol gesteun.<ref name=Kashner />{{rp|402–405}} Taylor en Warner is in Desember 1981 uiteen en in November 1982 geskei.<ref name=Kashner />{{rp|410–411}} Ná haar egskeiding van Warner het Taylor met die akteur Anthony Geary uitgegaan, en was sy in 1983 tot 1984 verloof aan die Mexikaanse prokureur Victor Luna<ref name=Kashner />{{rp|422–434}} en in 1985 aan die New Yorkse sakeman Dennis Stein.<ref>{{cite magazine |author=Staff |date=12 Augustus 1991 |url=https://people.com/archive/eight-is-enough-vol-36-no-5/ |title=Eight Is Enough |magazine=People |access-date=1 Desember 2018}}</ref> Sy het haar sewende – en laaste – man, die konstruksiewerker [[Larry Fortensky]], in 1988 in die Betty Ford-sentrum ontmoet.<ref name=Kashner />{{rp|437}}<ref name=Walker />{{rp|465–466}} Hulle is op 6 Oktober 1991 op die ranch Neverland van haar vriend van ’n lang tyd [[Michael Jackson]] getroud. Die troue was weer aan groot mediabelangstelling onderworpe; een fotograaf het met ’n valskerm op die ranch neergedaal. Taylor het die troufoto's vir $1&nbsp;miljoen aan die tydskrif ''People'' verkoop; sy het die geld gebruik om haar vigsstigting te begin. Taylor en Fortensky is in Oktober 1996 geskei.<ref name=Kashner />{{rp|437}} === Steun vir Joodse sake === Taylor het as ’n [[Christian Scientist]] grootgeword, maar in 1959 die [[Judaïsme|Joodse geloof]] aangeneem.<ref name=Kashner />{{rp|173–174}}<ref name=Walker />{{rp|206–210}} Hoewel twee van haar mans, Mike Todd en Eddie Fisher, Joods was, het sy gesê dit is nie die rede hoekom sy van geloof verander het nie; sy wou dit "al lank" doen<ref>{{cite news |url=https://www.jta.org/2011/03/23/arts-entertainment/actress-elizabeth-taylor-dies |title=Actress Elizabeth Taylor dies |access-date=1 Desember 2018 |last=Oyster |first=Marcy |date=23 Maart 2011 |work=Jewish Telegraphic Agency |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825013131/https://www.jta.org/2011/03/23/arts-entertainment/actress-elizabeth-taylor-dies |archive-date=25 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat daar "gerusstelling en waardigheid en hoop vir my in hierdie antieke godsdiens is wat 4&nbsp;000 jaar lank behoue gebly het … Ek voel of ek my hele lewe lank al ’n Jood is."{{sfn|Heymann|1995|p=195}} Walker het gemeen Taylor is beïnvloed deur haar peetpa, die Britse politikus Victor Cazalet, en haar ma wat in haar kinderjare aktiewe ondersteuners van [[Sionisme]] was.<ref name=Walker />{{rp|14}} Taylor was daarna ’n aktiewe ondersteuner van Joodse en Sionistiese sake.<ref name="jta">{{cite news |url=https://www.jta.org/2011/03/23/news-opinion/the-telegraph/in-the-jta-archive-liz-taylor-says-trade-me-for-entebbe-hostages |title=In the JTA Archive: Liz Taylor says trade me for Entebbe hostages |last=Eden |first=Ami |date=23 Maart 2011 |work=Jewish Telegraphic Agency |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030131/https://www.jta.org/2011/03/23/news-opinion/the-telegraph/in-the-jta-archive-liz-taylor-says-trade-me-for-entebbe-hostages |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="wapoburstein">{{cite news |last=Burstein |first=Nathan |title=Elizabeth Taylor and Israel, a lasting love |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/elizabeth-taylor-and-israel-a-lasting-love/2011/03/24/AFbnZZYB_story.html |access-date=1 Desember 2018 |work=The Washington Post |date=25 Maart 2011}}</ref> Sy het in 1959 Israelse obligasies ter waarde van $100&nbsp;000 gekoop, wat daartoe gelei het dat [[Moslem]]-lande in die [[Midde-Ooste]] en [[Afrika]] haar rolprente verbied het.{{sfn|Kelley|1981|p=134}}<ref name="wapoburstein" /> Sy is ook in 1962 toegang tot [[Egipte]] geweier om ''Cleoptara'' daar te skiet, maar die verbod is twee jaar later opgehef nadat Egiptiese amptenare besef het die prent het positiewe publisiteit vir die land gebring.<ref name="jta" /> Taylor het ook geld help insamel vir organisasies soos die Joodse Nasionale Fonds<ref name="jta" /> en sy was in die trusteeraad van die Simon Wiesenthal-sentrum.<ref name="swc">{{cite web |url=http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=6478433&ct=9227781 |title=Wiesenthal Center Mourns the Passing of Elizabeth Taylor, Longtime Friend and Supporter |date=23 Maart 2011 |publisher=Simon Wiesenthal Center |access-date=1 Desember 2018 |archive-date=26 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926122741/http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&b=6478433&ct=9227781 |url-status=dead }}</ref> Sy het ook help pleit vir die reg van Jode van die [[Sowjetunie]] om na [[Israel]] te emigreer, ’n besoek aan die USSR gekanselleer weens sy veroordeling van Israel oor die [[Sesdaagse Oorlog]] en ’n brief onderteken wat protes aanteken teen ’n 1975-resolusie van die Algemene Vergadering van die [[Verenigde Nasies]] waarvolgens Sionisme veroordeel is as ’n vorm van rassisme.<ref name="jta" /> Sy was die verteller in ''Genocide'' (1981), ’n dokumentêr oor die [[Holocaust]] wat ’n Oscar gewen het.<ref name="swc" /> === Styl en juweliersversameling === [[Lêer:Elizabeth Taylor 1.JPG|duimnael|200px|’n Ateljeepublisiteitsfoto van Taylor in 1953.]] Taylor is as ’n mode-ikoon beskou vir beide haar rolprentkostuums en persoonlike styl.<ref name="NYThoryn">{{cite web |last=Horyn |first=Cathy |url=https://www.nytimes.com/2011/03/24/fashion/24LIZSTYLE.html |title=An Alluring Beauty Exempt From Fashion's Rules |work=The New York Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112711/https://www.nytimes.com/2011/03/24/fashion/24LIZSTYLE.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="vesilindLAT">{{cite web |last=Vesilind |first=Emili |url=https://www.latimes.com/fashion/alltherage/la-ig-elizabeth-taylor-20110324-story.html |title=As a fashion icon, Elizabeth Taylor could turn simple into sexy, elegance into excess |work=Los Angeles Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref><ref name="guardianfox">{{cite web |last=Fox |first=Imogen |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-style-icon-hollywood |title=Elizabeth Taylor: style icon |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626110848/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-style-icon-hollywood |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> By MGM is die meeste van haar kostuums ontwerp deur Helen Rose en Edith Head,<ref name="vogue">{{cite web |last=Cosgrave |first=Bronwyn |url=https://www.vogue.co.uk/article/elizabeth-taylors-style-and-fashion-bronwyn-cosgrave |title=End Of An Era |work=Vogue |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112702/https://www.vogue.co.uk/article/elizabeth-taylors-style-and-fashion-bronwyn-cosgrave |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in die 1960's deur Irene Sharaff.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite web |url=https://www.christies.com/about-us/press-archive/details?PressReleaseID=5012 |title=Release: The Icon And Her Haute Couture -The Collection Of Elizabeth Taylor |publisher=Christie's |date=20 September 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070700/https://www.christies.com/about-us/press-archive/details?PressReleaseID=5012 |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar bekendste kostuums sluit in ’n wit aandrok in ''A Place in the Sun'' (1951), ’n Griekse rok in ''Cat on a Hot Tin Roof'' (1958), en ’n onderrok en ’n pelsjas in ''BUtterfield 8'' (1960).<ref name="NYThoryn" /><ref name="vesilindLAT" /><ref name="guardianfox" /> Haar grimering in ''Cleopatra'' (1963) het ’n modeneiging vir "katooggrimering" met swart oogomlyner van stapel gestuur.<ref name=Kashner />{{rp|135–136}} Taylor het deur haar hele lewe juweliersware versamel en het die Krupp-diamant van 33,19&nbsp;[[karaat]], die Taylor-Burton-diamant van 69,42&nbsp;ka en die La Peregrina-pêrel van 50&nbsp;ka besit; laasgenoemde het eens aan koningin [[Maria I van Engeland]] behoort. Al drie juwele was geskenke van Richard Burton.<ref name=Kashner />{{rp|237–238,258–259,275–276}} Sy het in 2002 ’n boek oor haar versameling gepubliseer met die naam ''My Love Affair with Jewelry''.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite news |title=Elizabeth Taylor: A Life in Jewels |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2011/11/elizabeth-taylor-jewels-slideshow-201111 |access-date=1 Desember 2018 |first=Ruth |last=Peltason |work=Vanity Fair |date=23 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714100916/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2011/11/elizabeth-taylor-jewels-slideshow-201111 |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het gehelp om die werk van die mode-ontwerpers [[Valentino Garavani]]<ref name="vogue" /><ref>{{cite web |url=http://www.valentinogaravanimuseum.com/features/1297/elizabeth-taylor |title=Elizabeth Taylor |publisher=Valentino Garavani Museum |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204073829/http://www.valentinogaravanimuseum.com/features/1297/elizabeth-taylor |archive-date= 4 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en Halston gewild te maak.<ref name="vesilindLAT" /><ref>{{cite web |last=Wohlfert |first=Lee |url=https://people.com/archive/cover-story-dressing-the-stars-vol-7-no-24/ |title=Cover Story: Dressing the Stars |work=People |date=20 Junie 1977 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921150751/https://people.com/archive/cover-story-dressing-the-stars-vol-7-no-24/ |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1997 het sy ’n ereprys van die Amerikaanse Mode-ontwerpersraad ontvang vir haar lewenslange bydrae tot glans.<ref>{{cite web |last=Cowles |first=Charlotte |url=https://www.thecut.com/2011/03/elizabeth_taylor.html |title=A Tribute to Elizabeth Taylor: Fashion Icon |work=New York |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113152019/https://www.thecut.com/2011/03/elizabeth_taylor.html |archive-date=13 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar juweliers- en modeversameling is ná haar dood deur Christie's opgeveil ten bate van haar vigsstigting, ETAF. Haar juwele is vir die rekordbedrag van $156,8&nbsp;miljoen verkoop<ref>{{cite web |url=https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom.aspx |title=The Collection of Elizabeth Taylor |publisher=Christies |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115200014/https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom.aspx |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en haar klere en bykomstighede vir nog $5,5&nbsp;miljoen.<ref name="christieshc">{{cite web |url=https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom_haute.aspx |title=The Collection of Elizabeth Taylor: The Icon and her Haute Couture, Evening Sale (III) |publisher=Christie's |date=14 Desember 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112200922/https://www.christies.com/elizabethtaylor/saleroom_haute.aspx |archive-date=12 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Gesondheidsprobleme en dood === [[Lêer:Elizabeth Taylor Walk of Fame.jpg|duimnael|links|270px|Taylor se ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] in die dae ná haar dood in 2011.]] Taylor het vir die grootste deel van haar lewe gesondheidsprobleme gehad. Sy is met [[skoliose]] (sywaartse ruggraatverkromming) gebore<ref name="teldeath">{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/culturenews/8401217/Elizabeth-Taylor-history-of-health-problems.html |title=Elizabeth Taylor: history of health problems |work=The Daily Telegraph |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030238/https://www.telegraph.co.uk/culture/culturenews/8401217/Elizabeth-Taylor-history-of-health-problems.html |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het in 1944 haar rug gebreek tydens die verfilming van ''National Velvet''.<ref name=Walker />{{rp|40–47}} Die breuk het haar chroniese rugpyn besorg, maar is eers jare later opgespoor.<ref name=Walker />{{rp|40–47}} In 1956 het sy ’n rugoperasie ondergaan waartydens van haar rugskywe met geskenkte been vervang is.<ref name=Walker />{{rp|175}} Taylor het ook ander siektes en beserings gehad wat dikwels tot operasies gelei het. In 1961 het sy byna-noodlottige longontsteking gehad en ’n lugpypinsnyding benodig.<ref name=Kashner />{{rp|12–14,129,142,160,244–245,253–254,295–296}} Sy was ook verslaaf aan alkohol en voorskrifmedisyne. Sy is van Desember 1983 tot Januarie 1984 in die Betty Ford-sentrum behandel en was die eerste bekende wat haarself in die kliniek laat opneem het.<ref name=Kashner />{{rp|424–425}} Sy het later in die dekade ’n terugslag beleef en is weer in 1988 opgeneem.<ref name=Walker />{{rp|366–368}} Taylor het ook ’n stryd met haar gewig gehad – sy het oorgewig geraak tydens haar huwelik met senator John Warner en het ’n dieetboek oor haar ondervinding, ''Elizabeth Takes Off'' (1988), geskryf.<ref name="tanabe20110324">{{cite news |url=https://www.politico.com/click/stories/1103/elizabeth_taylors_washington_life.html |title=Elizabeth Taylor's Washington life |access-date=1 Desember 2018 |last=Tanabe |first=Karin |date=24 Maart 2011 |work=Politico |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630190850/http://www.politico.com/click/stories/1103/elizabeth_taylors_washington_life.html |archive-date=30 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |first=Aljean |last=Harmetz |url=https://www.nytimes.com/1988/01/20/garden/liz-taylor-at-55-thin-again-and-wiser.html |title=Liz Taylor at 55: Thin Again, and Wiser |work=The New York Times |date=20 Januarie 1988 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124073503/https://www.nytimes.com/1988/01/20/garden/liz-taylor-at-55-thin-again-and-wiser.html |archive-date=24 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het baie gerook totdat sy in 1990 weer ernstige longontsteking gekry het.<ref>{{cite book |last=Taraborrelli |first=J. Randy |title=Elizabeth: The Biography of Elizabeth Taylor |year=2007 |page=432}}</ref> Taylor se gesondheid het gedurende die laaste twee dekades van haar lewe al hoe meer agteruitgegaan en sy het in die 2000's selde openbare geleenthede bygewoon.<ref name="teldeath" /> Sy het in 1990 en 2000 ernstige longontsteking gehad,<ref name="advocate" /> in die middel 1990's ’n heupvervanging ondergaan, ’n goedaardige breingewas in 1997 laat verwyder en is in 2002 suksesvol vir velkanker behandel.<ref name="teldeath" /> Sy het ’n rolstoel gebruik weens haar rugprobleme en is in 2004 met [[Hartversaking|kongestiewe hartversaking]] gediagnoseer.<ref name="BBCdeath">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12833100 |title=Dame Elizabeth Taylor dies at the age of 79 |publisher=BBC News |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716161536/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12833100 |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="abc-death2">{{cite web |title=Elizabeth Taylor dies aged 79 |url=https://www.abc.net.au/news/2011-03-24/elizabeth-taylor-dies-aged-79/2644128 |publisher=ABC News |access-date=1 Desember 2018 |date=24 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905070002/https://www.abc.net.au/news/2011-03-24/elizabeth-taylor-dies-aged-79/2644128 |archive-date=5 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ses weke nadat sy vir dié siekte in die hospitaal opgeneem is, is sy op 23 Maart 2011 op 79-jarige ouderdom in Los Angeles oorlede.<ref name="reutersdeath">{{cite news |last=Tourtellotte |first=Bob |url=https://www.reuters.com/article/us-taylor/hollywood-legend-elizabeth-taylor-dies-at-79-idUSTRE72M3L120110324 |title=Hollywood legend Elizabeth Taylor dies at 79 |agency=Reuters |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118140416/https://www.reuters.com/article/us-taylor/hollywood-legend-elizabeth-taylor-dies-at-79-idUSTRE72M3L120110324 |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is die volgende dag tydens ’n private Joodse seremonie begrawe. Op versoek van Taylor het die seremonie 15 minute laat begin, want volgens ’n verteenwoordiger "wou sy selfs vir haar eie begrafnis laat wees".<ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/24/taylor.funeral/ |title=Private burial service held for Elizabeth Taylor |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129051906/http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/celebrity.news.gossip/03/24/taylor.funeral/ |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Nalatenskap == {{Aanhalingskas | width = 20% | quote = More than anyone else I can think of, Elizabeth Taylor represents the complete movie phenomenon – what movies are as an art and an industry, and what they have meant to those of us who have grown up watching them in the dark... Like movies themselves, she's grown up with us, as we have with her. She's someone whose entire life has been played in a series of settings forever denied the fourth wall. Elizabeth Taylor is the most important character she's ever played.<ref>{{cite news |last=Canby |first=Vincent |title=Film View; Elizabeth Taylor – Her Life Is The Stuff Of Movies |work=The New York Times |page=1 |date=4 Mei 1986 |url=https://www.nytimes.com/1986/05/04/movies/film-view-elizabeth-taylor-her-life-is-the-stuff-of-movies.html |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710174556/https://www.nytimes.com/1986/05/04/movies/film-view-elizabeth-taylor-her-life-is-the-stuff-of-movies.html |archive-date=10 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | source = – '''Vincent Canby''' van <br />''The New York Times'' in 1986 |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} Taylor was een van die laaste sterre van die klassieke Hollywood,<ref>{{cite news |last=Ebert |first=Roger |url=https://www.rogerebert.com/interviews/elizabeth-taylor-a-star-in-a-category-of-her-own-dies-at-79 |title=Elizabeth Taylor, a star in a category of her own, dies at 79 |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031035112/https://www.rogerebert.com/interviews/elizabeth-taylor-a-star-in-a-category-of-her-own-dies-at-79 |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Seymour |first=Gene |url=http://edition.cnn.com/2011/OPINION/03/23/seymour.elizabeth.liz.taylor/index.html |title=Elizabeth Taylor: The 'Last Star' |work=CNN |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106193607/http://edition.cnn.com/2011/OPINION/03/23/seymour.elizabeth.liz.taylor/index.html |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar ook een van die eerste moderne sterre.<ref name="LATceleb">{{cite news |last=Gabler |first=Neal |url=http://articles.latimes.com/2011/mar/25/entertainment/la-et-liz-celebrity-20110325 |title=Taylor's celebrity: her lasting legacy |work=CNN |date=25 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Kuntz |first=Jonathan |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/03/23/is-it-harder-to-be-a-celebrity-now/elizabeth-taylor-was-the-original-modern-celebrity |title=Elizabeth Taylor Was the Original Modern Celebrity |work=The New York Times |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202072257/https://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/03/23/is-it-harder-to-be-a-celebrity-now/elizabeth-taylor-was-the-original-modern-celebrity |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Frankel |first=Susannah |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/elizabeth-taylor-a-life-less-ordinary-2252366.html |title=Elizabeth Taylor: A life less ordinary |work=The Independent |date=26 Oktober 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202073603/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/elizabeth-taylor-a-life-less-ordinary-2252366.html |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=JohnJoseph |first=La |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-icon-talent |title=Elizabeth Taylor: the icon's icon |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070600/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2011/mar/24/elizabeth-taylor-icon-talent |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Vaidyanathan |first=Rajini |url=https://www.bbc.com/news/magazine-12829861 |title=How Elizabeth Taylor redefined celebrity |publisher=BBC News |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810235351/https://www.bbc.com/news/magazine-12829861 |archive-date=10 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die tyd toe ’n paar groot ateljees die toneel in Hollywood oorheers het, was sy die verpersoonliking van die klassieke filmster. Sy is uitgebeeld as anders as "gewone" mense en MGM het haar openbare beeld versigtig uitgewerk en beheer.{{sfn|Rojek|2012|p=177}} Toe die klassieke tydperk in die 1960's eindig en paparazzi-fotografie ’n normale deel van die mediakultuur word, was Taylor die definisie van ’n nuwe soort ster wie se werklike lewe die fokus van openbare belang was.{{sfn|Cashmore|2006|p=75}}<ref name="LATceleb" /><ref name="cashmoreint">{{cite news |last=Sweeney |first=Tanya |url=https://www.independent.ie/life/cult-of-celebrity-spreads-the-velvet-rope-revolution-30329843.html |title=Cult of celebrity spreads: The velvet rope revolution |work=Irish Independent |date=8 Junie 2014 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811065723/https://www.independent.ie/life/cult-of-celebrity-spreads-the-velvet-rope-revolution-30329843.html |archive-date=11 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Adam Bernstein van ''The Washington Post'' het sy, "meer as vir enige fliekrol, beroemd geword ter wille van roem en het sy ’n voorbeeld gestel vir latere geslagte vermaakkunstenaars, modelle en enigiemand wat halfberoemd is".<ref name="postob">{{cite news |last=Bernstein |first=Adam |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/screen-legend-elizabeth-taylor-dies-at-age-79/2010/09/21/ABPFCYIB_story.html |title=Screen legend Elizabeth Taylor dies at 79 |work=The Washington Post |date=27 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018}}</ref> [[Lêer:Elizabeth Taylor Argentinean Magazine AD.jpg|duimnael|links|200px|'n Reklamefoto van Taylor omstreeks 1947.]] Ondanks die pryse wat Taylor gedurende haar loopbaan ingepalm het, is haar toneelspel dikwels deur resensente van haar tyd misgekyk,<ref name="Gussow2">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/03/24/movies/elizabeth-taylor-obituary.html |title=Elizabeth Taylor, 1932–2011: A Lustrous Pinnacle of Hollywood Glamour |access-date=1 Desember 2018 |last=Gussow |first=Mel |date=23 Maart 2011 |work=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609142856/https://www.nytimes.com/2011/03/24/movies/elizabeth-taylor-obituary.html |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="frenchobit">{{cite news |last=French |first=Philip |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/27/elizabeth-taylor-tribute-philip-french |title=Elizabeth Taylor: an enduring icon of Hollywood's golden age |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123034709/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/27/elizabeth-taylor-tribute-philip-french |archive-date=23 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> volgens die rolprenthistorikus Jeanine Basinger. "Geen aktrise het nog ooit ’n moeiliker taak gehad om resensente sover te kry om haar op die silwerdoek te aanvaar as iemand anders as Elizabeth Taylor {{nowrap|nie …}} Haar persona het haar lewend opgeëet."<ref name="postob" /> Haar fliekrolle het dikwels haar persoonlike lewe weerspieël en baie resensente het geglo sy speel maar net haarself, eerder as om toneel te speel.<ref name="LATceleb" /><ref name="postob" /><ref>{{cite news |last=Mathews |first=Tom Dewe |url=https://www.theguardian.com/film/2000/may/02/artsfeatures |title=She wasn't much of an actress, but... |work=The Guardian |date=2 Mei 2000 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082825/https://www.theguardian.com/film/2000/may/02/artsfeatures |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee reken Mel Gussow van ''The New York Times'' "die omvang van [Taylor se] toneelspel was verbasend groot", al het sy nooit professionele opleiding ontvang nie.<ref name="Gussow2" /> Volgens die resensent Peter Bradshaw was die sexy Taylor "terselfdertyd swoel en vorstelik" en "in haar later jare ’n uitgeslape, intelligente, intuïtiewe teenwoordigheid" op die doek.<ref>{{cite news |last=Bradshaw |first=Peter |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-cleopatra |title=Elizabeth Taylor: born to be Cleopatra |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082918/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/23/elizabeth-taylor-cleopatra |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die resensent David Thomson meen "sy het die omvang, moed en instink gehad wat net [[Bette Davis]] voor haar gehad het – en nes Davis was Taylor monster en vorstin, liefling en feeks, idioot en wyse vrou".<ref>{{cite news |last=Thomson |first=David |url=https://www.theguardian.com/film/2011/mar/24/elizabeth-taylor-david-thomson |title=Elizabeth Taylor: let the story melt away and just gaze |work=The Guardian |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626083011/https://www.theguardian.com/film/2011/mar/24/elizabeth-taylor-david-thomson |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Drie rolprente waarin sy te sien was – ''National Velvet'', ''Giant'' en ''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' – is opgeneem in die National Film Registry, en die Amerikaanse Rolprentinstituut het haar aangewys as die sewende grootste vroulike silwerdoeklegende van die klassieke Hollywood. Taylor is ook al bespreek deur joernaliste en geleerdes wat belangstel in die rol van vroue in die Westerse beskawing. Die akademikus en sosiale kritikus Camille Paglia skryf Taylor was ’n "pre-feministiese vrou" wat "die seksuele mag uitgeoefen het wat feminisme nie kan verklaar nie en probeer vernietig het. Deur sterre soos Taylor voel ons die wêreldversteurende impak aan van legendariese vroue soos Delila, Salome en Helena van Troje."<ref>{{cite web |url=https://www.salon.com/2011/03/24/camille_paglia_on_elizabeth_taylor/ |title=Paglia on Taylor: "A luscious, opulent, ripe fruit!" |work=Salon |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511074645/https://www.salon.com/2011/03/24/camille_paglia_on_elizabeth_taylor/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee noem die kulturele kritikus M.G. Lord haar ’n "toevallige feminis". Hy sê hoewel sy nie as ’n feminis geïdentifiseer het nie, het baie van haar prente feministiese temas gehad en "het dit die groot publiek aan feministiese idees bekend gestel".<ref name="lord">{{cite web |last=Lord |first=M.G. |url=https://mglord.com/the-accidental-feminist-how-elizabeth-taylor-raised-our-consciousness-and-we-were-too-distracted-by-her-beauty-to-notice/ |title=The Accidental Feminist: How Elizabeth Taylor Raised Our Consciousness and We Were Too Distracted by Her Beauty to Notice |publisher=mglord.com |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330021225/https://mglord.com/the-accidental-feminist-how-elizabeth-taylor-raised-our-consciousness-and-we-were-too-distracted-by-her-beauty-to-notice/ |archive-date=30 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ook Ben W. Heineman jr. en Cristine Russell skryf in ''The Atlantic'' dat haar rol in ''Giant'' "stereotipes oor vroue en minderheidsgroepe afgebreek het".<ref>{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2013/11/elizabeth-taylors-feisty-feminist-turn-in-em-giant-em/281024/ |title=Elizabeth Taylor's Feisty, Feminist Turn in Giant |work=The Atlantic |date=5 November 2013 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102123616/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2013/11/elizabeth-taylors-feisty-feminist-turn-in-em-giant-em/281024/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Taylor word as ’n gay-ikoon beskou en het groot erkenning gekry vir haar MIV/vigs-aktivisme.<ref name="postob" /><ref name="glaadobit">{{cite news |last=Kane |first=Matt |url=https://www.glaad.org/2011/03/24/dame-elizabeth-taylor-remembering-a-trailblazing-hivaids-advocate |title=Dame Elizabeth Taylor: Remembering a Trailblazing HIV/AIDS Advocate |publisher=[[GLAAD]] |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202075716/https://www.glaad.org/2011/03/24/dame-elizabeth-taylor-remembering-a-trailblazing-hivaids-advocate |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Green |first=Jessica |url=https://www.pinknews.co.uk/2011/03/23/elizabeth-taylor-remembered-as-extraordinary-gay-rights-ally/ |title=Elizabeth Taylor remembered as 'extraordinary' gay rights ally |work=PinkNews |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213214501/https://www.pinknews.co.uk/2011/03/23/elizabeth-taylor-remembered-as-extraordinary-gay-rights-ally/ |archive-date=13 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Stein |first=Joel |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2062458,00.html |title=Is It Possible To Become A Gay Icon? |work=Time |date=9 April 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103131518/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2062458,00.html |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Ná haar dood het die organisasie [[GLAAD]] ’n verklaring uitgereik wat lui "sy was nie net in Hollywood ’n ikoon nie, maar ook in die [[LGBT]]-gemeenskap, waar sy gewerk het om te verseker almal word met die respek en waardigheid behandel wat ons almal verdien".<ref name="glaadobit" /> Sir Nick Partridge van die Terrence Higgins-trust het haar genoem "die eerste groot ster wat vrees en vooroordeel jeens vigs openlik beveg het".<ref>{{cite news |url=https://in.reuters.com/article/idINIndia-55823920110323 |title=FACTBOX – Reactions to death of Elizabeth Taylor |agency=Reuters |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626083043/https://in.reuters.com/article/idINIndia-55823920110323 |archive-date=26 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Paul Flynn van ''The Guardian'' was sy ’n "nuwe soort gay-ikoon, een wie se posisie nie op tragedie geskoei was nie, maar op haar werk vir die LGBTQ-gemeenskap".<ref>{{cite news |last=Flynn |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/mar/23/elizabeth-taylor-aids-gay-icon |title=Elizabeth Taylor: gay icon |work=The Guardian |date=23 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726234249/https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/mar/23/elizabeth-taylor-aids-gay-icon |archive-date=26 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toe oudpresident Bill Clinton met haar dood oor haar liefdadigheidswerk praat, het hy gesê "Elizabeth se nalatenskap sal bly voortleef in baie mense dwarsoor die wêreld wie se lewens langer en beter sal wees danksy haar werk en die voortgesette pogings van dié wat sy geïnspireer het."<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12846499 |title='Great legend' Elizabeth Taylor remembered |work=BBC News |date=24 Maart 2011 |access-date=1 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816194533/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-12846499 |archive-date=16 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin|3}} * {{cite book |last=Capua |first=Michelangelo |title=Montgomery Clift: A Biography |year=2002 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1432-1 |ref=harv}} * {{cite book |last=Cashmore |first=Ellis |title=Celebrity/Culture |year=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37310-4 |ref=harv}} * {{cite book |last=Clark |first=Beverly Lyon |title =The Afterlife of "Little Women"| year=2014 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-1-4214-1558-1 |ref=harv}} * {{Cite book|last=Curtis|first=James|title=Spencer Tracy: A Biography|publisher=Hutchinson|location=|year=2011|isbn=0-09-178524-3|ref=harv}} * {{cite book |last=Doty |first=Alexander |editor1-last=Wojcik| editor1-first=Pamela Robertson |chapter=Elizabeth Taylor: The Biggest Star in the World |title=New Constellations: Movie Stars of the 1960s |year=2012 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-5171-5 |ref=harv}} * {{cite book|first=Douglass K. |last=Daniel |title=Tough as Nails: The Life and Films of Richard Brooks|publisher= University of Wisconsin Press|year= 2011|isbn=978-0-299-25123-9 |ref=harv}} * Dye, David (1988). ''Child and Youth Actors: Filmography of Their Entire Careers, 1914–1985''. Jefferson, NC: McFarland & Co., pp.&nbsp;226–227. * {{cite book |last=Gehring |first=Wes D. |title =Irene Dunne: First Lady of Hollywood |year=2006 |origyear=2003 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-5864-0 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Hernán |first1=Vera |last2=Gordon |first2=Andrew M. |title=Screen Saviors: Hollywood Fictions of Whiteness |year=2003 |publisher=Rowman and Littlefield |isbn=0-8476-9947-1 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Heymann |first1=David C. |title=Liz: An Intimate Biography of Elizabeth Taylor |year=1995 |publisher=Birch Lane Press| isbn=1-55972-267-3| ref=harv}} * {{cite book |last1=Kashner |first1=Sam |last2=Schoenberger |first2=Nancy |title=Furious Love: Elizabeth Taylor, Richard Burton, and the Marriage of the Century |year=2010 |publisher=JR Books| isbn=978-1-907532-22-1 |ref=harv}} * {{cite book |last=Kelley |first=Kitty |title=Elizabeth Taylor: The Last Star |year=1981 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4516-5676-3 |ref=harv}} * {{cite book|last1=Lower|first1=Cheryl Bray|last2=Palmer|first2=R. Barton|title=Joseph L. Mankiewicz: Critical Essays with an Annotated Bibliography and a Filmography|url=https://books.google.com/books?id=dfrXBQAHXSoC|year=2001|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-0987-7 |ref=harv}} * {{cite book |last=Moss |first=Marilyn Ann |title=Giant: George Stevens, a Life on Film |year=2004 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=0-299-20430-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Rojek |first=Chris |title=Fame Attack: The Inflation of Celebrity and its Consequences |year=2012 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84966-071-6 |ref=harv}} * {{cite book |last=Sternheimer |first=Karen |title =Celebrity Culture and the American Dream (Second Edition) |year=2015 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-1-138-02395-6| ref=harv}} * {{cite book |last=Stubbs |first=Jonathan |title=Historical Film: A Critical Introduction |year=2013 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84788-498-5| ref=harv}} * {{cite book |last=Troyan |first=Michael |title=A Rose for Mrs. Miniver: The Life of Greer Garson |year=1999 |publisher=The University Press of Kentucky |isbn=978-0-8131-9150-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Walker |first=Alexander |title=Elizabeth: The Life of Elizabeth Taylor |year=1990 |publisher=Grove Press |isbn=0-8021-3769-5 |ref=harv}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [https://elizabethtaylor.com/ Amptelike webtuiste] * [https://elizabethtayloraidsfoundation.org/ Elizabeth Taylor se viggstigting, ETAF] * {{IMDb naam|0000072}} * [https://vault.fbi.gov/elizabeth-taylor FBI Records: The Vault – Elizabeth Taylor] by vault.fbi.gov * {{Commons-kategorie inlyn|Elizabeth Taylor}} {{Wikiquote-inlyn}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Elizabeth Taylor|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Taylor, Elizabeth}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse filantrope]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]] 6ytr3p7641usg6qr37kl67p93bro2kj 0 58275 2900876 2729182 2026-05-03T10:24:56Z Stefanusvanzyl 100793 Wenners van 2024 en 2025 bygevoeg. 2900876 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ingrid Jonker 1956.jpg|duimnael|240px|Ingrid Jonker in 1956.]] Die '''Ingrid Jonkerprys''' is 'n literêre toekenning vir die beste debuutbundel in [[Afrikaans]] of [[Engels]]e poësie. Dit prys is ingestel ter ere van [[Ingrid Jonker]] na haar dood in 1965. Die prysgeld is R1 000 en 'n medalje. Dit word alternatiewelik aan 'n Afrikaanse of Engelse digter toegeken wat sy eerste digbundel gedurende die laaste twee jaar gepubliseer het. == Lys van wenners == {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Wenner !! Werk |- |2025 |[[Jaco Barnard-Naudé]] |''om my kastele in Spanje te sloop''<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/persverklaring-ingrid-jonker-pryswenner-2025/|title=Persverklaring: Ingrid Jonker-pryswenner 2025 - LitNet|last=LitNet|date=2025-08-27|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> |- |2024 |Sarah Lubala |''A'' ''history of disappearance''<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/winner-of-the-ingrid-jonker-prize-for-2024/|title=Winner of the Ingrid Jonker Prize for 2024 - LitNet|last=LitNet|date=2024-08-28|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> |- |2023 |[[Dominique Botha]] |''Donkerberg''<ref>https://www.litnet.co.za/persverklaring-wenner-van-ingrid-jonker-prys-aangekondig/?fbclid=IwAR3bz7Giut24qZht3FUczpEH6G2wL47IhAokh9Hs2iZn0wdK2Wob63QvG78</ref> |- |2022 |Jacques Coetzee |''An Illuminated Darkness''<ref>{{Cite web |date=2022-07-24 |title=Ingrid Jonker Prize winner Jacques Coetzee on political awakening, blindness, poetry and music|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-07-24-ingrid-jonker-prize-winner-jacques-coetzee-on-how-he-wrote-himself-into-blindness-with-poetry-and-music/ |access-date=2022-07-25 |website=Daily Maverick}}</ref> |- |2021 |[[Ryan Pedro]] |''Pienk ceramic-hondjies''<ref>{{Cite web |date=2021-10-27 |title=Die tiende Tuin van Digters, ’n visuele oorsig |url=https://www.litnet.co.za/die-tiende-tuin-van-digters-n-visuele-oorsig/ |access-date=2022-03-20 |website=LitNet}}</ref> |- |2020 |Saaleha Idrees Bamjee |''Zikr''<ref>{{Cite web|url=https://johannesburgreviewofbooks.com/2020/07/13/the-jrb-daily-saaleha-idrees-bamjee-wins-2020-ingrid-jonker-prize-for-debut-poetry-for-zikr-a-poignant-collection-of-longing-and-loss/|title='[The JRB Daily] Saaleha Idrees Bamjee wins 2020 Ingrid Jonker Prize for debut poetry for Zikr, a poignant collection of longing and loss|last=Malec|first=Jennifer|date=2020-07-13|website=The Johannesburg Review of Books|language=en|access-date=2020-07-14}}</ref> |- |2019 |[[Pieter Odendaal]] |''Asof geen berge ooit hier gewoon het nie''<ref>https://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/literere-pryse-is-vreemde-goed-wenner-van-ingrid-jonker-debuutprys-20190702</ref> |- |2018 |Sindiswa Busuku-Mathese |''Loud and yellow laughter''<ref>http://pensouthafrica.co.za/sindiswa-busuku-mathese-wins-2018-ingrid-jonker-prize/</ref> |- |2017 |[[Hilda Smits]] |''Die bome reusagtig soos ons was''<ref>https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/poesie-van-die-diaspora-wen-ingrid-jonkerprys-20170831</ref> |- | 2016 || Thabo Jijana || ''Failing Maths and my other crimes'' |- | 2015 || [[Nathan Trantraal]] || ''Chokers en survivors'' |- | 2014 || [[Karin Schimke]] || ''Bare & Breaking''<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2014/09/26/persvrystelling-karin-schimke-wen-die-2014-ingrid-jonkerprys-vir-engelse-poesie/ |title=argiefkopie |access-date=21 Desember 2014 |archive-date=13 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213045431/https://versindaba.co.za/2014/09/26/persvrystelling-karin-schimke-wen-die-2014-ingrid-jonkerprys-vir-engelse-poesie/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.litnet.co.za/Article/die-ingrid-jonker-prys-aan-karin-schimke-oorhandig</ref> |- | 2013 || [[Hennie Nortjé]] || ''In die skadu van soveel bome''<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2013/10/15/hennie-nortje-wen-die-ingrid-jonker-prys-2013/ |title=argiefkopie |access-date= 8 Januarie 2014 |archive-date= 2 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102132806/http://versindaba.co.za/2013/10/15/hennie-nortje-wen-die-ingrid-jonker-prys-2013/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2012 || [[Beverly Rycroft]] || ''Missing''<ref>{{Cite web |url=http://www.beverlyrycroft.com/awards.php |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=10 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810184341/http://beverlyrycroft.com/awards.php |url-status=dead }}</ref> |- | 2011 || [[Melt Myburgh]] || ''Oewerbestaan''<ref>http://slipnet.co.za/view/event/melt-myburgh-wen-die-ingrid-jonker-prys-2011/</ref> |- | 2010 || [[Tania van Schalkwyk]] || ''Hyphen''<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2010/12/06/tania-van-schalkwyk-wen-2010-ingrid-jonker-prys/ |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date= 9 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209065115/http://versindaba.co.za/2010/12/06/tania-van-schalkwyk-wen-2010-ingrid-jonker-prys/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2009 || [[Loftus Marais]] || ''Staan in die algemeen nader aan vensters''<ref>http://southafrica.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=16656</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/16656/10/Loftus-Marais |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=30 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151230172002/http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/16656/10/Loftus-Marais |url-status=dead }}</ref> |- | 2008 || [[Megan Hall (digter)|Megan Hall]] || ''Fourth child''<ref>{{Cite web |url=http://book.co.za/bookchat/topic/3255 |title=argiefkopie |access-date=27 September 2011 |archive-date=10 Julie 2012 |archive-url=https://archive.is/20120710141925/http://book.co.za/bookchat/topic/3255 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.africanbookscollective.com/books/fourth-child</ref> |- | 2007 || [[Danie Marais]] || ''In die buitenste ruimte''<ref name="southafrica.poetryinternationalweb.org">http://southafrica.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=11461</ref><ref>{{Cite web |url=http://freddevries.co.za/archive/2007/07/16/danie-marais-or-how-melancholy-finally-paid-off.aspx |title=argiefkopie |access-date=27 September 2011 |archive-date= 4 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081104024325/http://freddevries.co.za/archive/2007/07/16/danie-marais-or-how-melancholy-finally-paid-off.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tafelberg.com/authors/2293 |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date= 3 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140803055655/http://www.tafelberg.com/Authors/2293 |url-status=dead }}</ref> |- | 2006 || [[Rustum Kozain]] || ''This carting life''<ref>http://www.moneyweb.co.za/mw/view/mw/en/page215463?oid=223837&sn=Detail</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiana.edu/~libsalc/africa/scripts/awards1.php?award=36 |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=12 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912172602/https://www.indiana.edu/~libsalc/africa/scripts/awards1.php?award=36 |url-status=dead }}</ref> |- | 2005 || [[Ilse van Staden]] || ''Watervlerk''<ref>{{Cite web |url=http://www.westerncape.gov.za/text/2006/5/ma_06_literary.pdf |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=30 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151230172021/https://www.westerncape.gov.za/text/2006/5/ma_06_literary.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="IJ2013">[http://versindaba.co.za/2009/10/21/spesiale-nuuswekker-nog-n-prys-vir-loftus-marais/ Spesiale Nuuswekker. Nog 'n prys vir Loftus Marais] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310094911/http://versindaba.co.za/2009/10/21/spesiale-nuuswekker-nog-n-prys-vir-loftus-marais/ |date=10 Maart 2013 }}, besoek op 16 Februarie 2014</ref> |- | 2004 || [[Finuala Dowling]] || ''I, flying''<ref>{{Cite web |url=http://kaganof.com/kagablog/category/contributors/michelle-mcgrane/ |title=argiefkopie |access-date=27 September 2011 |archive-date=10 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310090507/http://kaganof.com/kagablog/category/contributors/michelle-mcgrane/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kwela.com/authors/5613 |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date= 3 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503170621/http://www.kwela.com/Authors/5613 |url-status=dead }}</ref> |- | 2003 || [[Martjie Bosman]] || ''Landelik'' <ref name="IJ2013" /><ref>http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=6472&language=0</ref> |- | 2002 || [[Kobus Moolman]] || ''Time like stone''<ref>{{Cite web |url=http://www.kobusmoolman.com/?page_id=110 |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=30 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630020708/http://www.kobusmoolman.com/?page_id=110 |url-status=dead }}</ref> |- | 2001 || [[Zandra Bezuidenhout]]<ref name="IJ2013" /> || ''Dansmusieke''<ref>{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/mond/05zandra.asp |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305022441/http://www.oulitnet.co.za/mond/05zandra.asp |url-status=dead }}</ref> |- | 2000 || [[Brian Walters]] || ''Tracks''<ref>{{Cite web |url=http://www.ectalent.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=64:brian-walter&catid=53:poets&Itemid=55 |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311025521/http://www.ectalent.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=64:brian-walter&catid=53:poets&Itemid=55 |url-status=dead }}</ref> |- | 1999 || [[Trienke Laurie]] || ''Skietspoel''<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/22/13/1.html | title=Beeld Johannesburg Finaal Maandag 22 Maart 1999 Bl. 13: Laurie se `Skietspoel' wen Jonker-prys | archive-url=https://archive.is/20140225115818/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/22/13/1.html | archive-date=25 Februarie 2014 | access-date=25 Februarie 2014 | url-status=live }}</ref> |- | 1998 || [[Dan Wylie]] || ''The road out''<ref>http://mg.co.za/article/1998-03-27-wylie-wins-jonker-prize</ref> |- | 1997 || [[Charl-Pierre Naudé]] || ''Die nomadiese oomblik''<ref name="southafrica.poetryinternationalweb.org" /><ref>http://slipnet.co.za/view/author/charl-pierre-naude/</ref> |- | 1996 || [[Steve Shapiro (digter)|Steve Shapiro]] || ''In a borrowed tent''<ref>{{Cite web |url=http://www.iziko.org.za/ac/resources/pub/1999/2_nlm.htm |title=argiefkopie |access-date=27 September 2011 |archive-date=20 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120004009/http://www.iziko.org.za/ac/resources/pub/1999/2_nlm.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://carapace.bookslive.co.za/blog/2007/07/05/new-haiku-from-steve-shapiro |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=30 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151230171927/http://carapace.bookslive.co.za/blog/2007/07/05/new-haiku-from-steve-shapiro/ |url-status=dead }}</ref> |- | 1995 || [[Gert Vlok Nel]] || ''Om te lewe is onnatuurlik''<ref>http://www.facebook.com/pages/Gert-Vlok-Nel/34419884889?v=info</ref><ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/tag/om-te-lewe-is-onnatuurlik/ |title=argiefkopie |access-date=25 Februarie 2014 |archive-date=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113193010/http://versindaba.co.za/tag/om-te-lewe-is-onnatuurlik/ |url-status=dead }}</ref> |- | 1995 || [[Ken Barris]] || ''An advertisement for air''<ref name="152.111.1.88">{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/07/20/3/15.html | title=Beeld KALENDER Donderdag 20 Julie 1995 Bl. 3: Gert Vlok Nel, Ken Barris kry Jonker-prys | archive-url=https://archive.is/20140225123512/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/07/20/3/15.html | archive-date=25 Februarie 2014 | access-date=25 Februarie 2014 | url-status=dead }}</ref> |- | 1994 || Geen toekenning <ref name="152.111.1.88" /> || |- | 1993 || [[P.J. Bosman]]<ref name="IJ2013" /> || ''Ryp geel kring'' <ref>http://www.litnet.co.za/Article/pj-bosman-1933{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 1992 || Heather Robertson || ''Under the sun'' |- | 1991 || [[Henning Pieterse]]<ref name="IJ2013" /> || ''Alruin'' |- | 1990 || [[John Eppel]] || ''Spoils of war''<ref>http://conversationswithwriters.blogspot.com/2007/02/interview-with-poet-novelist-and.html</ref> |- | 1989 || [[Rosa Smit]]<ref name="IJ2013" /> || ''Krone van die narsing'' |- | 1988 || Graham Walker || ''The complete Libby Destrudo songbook'' |- | 1987 || [[Donald Riekert]]<ref name="IJ2013" /> || ''Heuning uit die swarthaak'' |- | 1986 || Geen toekenning || |- | 1985 || Geen toekenning || |- | 1984 || [[Johann Lodewyk Marais]]<ref name="IJ2013" /> || ''Die somer is 'n dag oud'' |- | 1983 || [[Jeremy Cronin]] || ''Inside and out'' |- | 1982 || [[Johann de Lange]] || ''Akwarelle van die dors'' |- | 1981 || [[T.T. Cloete]] || ''Angelliera''<ref name="IJ2013" /> |- | 1980 || Geen toekenning || |- | 1979 || [[Mike Nicol]] || ''Among the souvenirs'' |- | 1978 || [[Marlene van Niekerk]] || ''Sprokkelster''<ref>http://www.stellenboschwriters.com/vniekerkm.html</ref> |- | 1977 || [[Colin Style]] || ''Baobab Street'' |- | 1976 || [[Jaap Steyn]] || ''Die grammatika van liefhê''<ref name="IJ2013" /> |- | 1975 || [[Mark Swift]] || ''Treading water'' |- | 1974 || [[Leon Strydom]] || ''Geleentheidsverse'' |- | 1973 || [[Mongane Wally Serote]] || ''Yakhal I 'nkomo''<ref>{{Cite web |url=http://www.tallstoriesbookshop.com/poetry.php |title=argiefkopie |access-date=27 September 2011 |archive-date= 2 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802153234/http://tallstoriesbookshop.com/poetry.php |url-status=dead }}</ref> |- | 1972 || [[Lina Spies]]<ref name="IJ2013" /> || ''Digby Vergenoeg'' |- | 1971 || Geen toekenning || |- | 1970 || [[Sheila Cussons]] || ''Plektrum'' |- | 1969 || [[Sinclair Simon Maurice Beiles]] || ''Ashes of experience'' |- | 1968 || [[M.M. Walters]] || ''Apocrypha/Cabala'' |- | 1967 || [[Sydney Clouts]] || ''One life'' |- | 1966 || [[D.P.M. Botes]] || ''Wat is 'n gewone man?''<ref name="IJ2013" /> |- | 1965 || [[Ruth Miller (digter)|Ruth Miller]] || ''Floating island'' |- |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkundige toekennings]] hc0rz5ftuyd5n61fygo986lkolhx23n 0 63639 2900818 2861033 2026-05-02T22:28:20Z Jcb 223 2900818 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Carl Otto Hager | bynaam = | beeld = Carl Otto Hager.jpg | beeldbeskrywing = Carl Otto Hager, Suid-Afrika se grootste argitek van Neo-Gotiese kerke | onderskrif = Carl Otto Hager | geboortenaam = Carl Otto Hager | geboortedatum = [[16 Oktober]] [[1813]] | geboorteplek = [[Dresden]], Koninkryk Sakse | dood_datum = [[7 Oktober]] [[1898]] | sterfteplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapkolonie]] | ouers = Johann Gotthelf Hager en Johanna Rosina Galwitz | titel = | nasionaliteit = Duitsland, Suid-Afrika | beroep = Argitek, portretskilder en baanbrekerfotograaf | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = Evangelies-Luthers | huweliksmaat = Cornelia Janssen | kinders = 11 (of sewe) | webblad = | handtekening = }} '''Carl Otto Hager''' ([[Dresden]], [[16 Oktober]] [[1813]] – [[Stellenbosch]], [[7 Oktober]] [[1898]]) was 'n [[Duitsers|Duitse]] [[argitek]], [[Skilderkuns|portretskilder]] en baanbreker[[fotograaf]] wat veral bekend geraak het in [[Suid-Afrika]] vir die ontwerp van talle kerkgeboue van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]. Hy was een van die grootste eksponente van die [[Neogotiese boustyl]] in Suid-Afrika, maar talle van die kerke wat hy ontwerp het, is intussen gesloop, onder meer dié op [[Carnarvon]], [[Fraserburg]], [[Willowmore]] (dit is onseker of hy dit wel ontwerp het), [[Caledon]], [[Ceres]] en [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]]. Van die mooistes wat behoue gebly het, is dié op [[Stellenbosch]], [[Piketberg]], [[Ladismith]], [[Somerset-Oos]] en [[Pearston]]. Hy het ook kerke in die Vrystaat ontwerp, maar die name daarvan het vergete geraak. Ander noemenswaardige geboue waarvoor hy verantwoordelik was, is die [[Kweekskool]] (intussen ingrypend verander) en die neoklassieke Ou Hoofgebou van die [[Universiteit Stellenbosch|universiteit op Stellenbosch]]. == Kinderjare en opleiding == [[Lêer:St Mary-katedraal, Kaapstad.jpg|duimnael|300px|Die ontwerp van die Rooms-Katolieke katedraal die Heilige Maria op Staplein<!-- onduidelike plek? --> in [[Kaapstad]] is in 1840 aan Hager en Carel Sparrmann toevertrou. Dié litograaf is geskep deur Thomas Bowler. Dit was Suid-Afrika se eerste groter Rooms-Katolieke kerk.<ref>{{af}} [http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/10113053/676.pdf Die Kaapse 'preekkerk' en sy oorsprong, Hans Fransen]. URL besoek op 18 November 2014.</ref>]] [[Lêer:Ou Kweekskool Stellenbosch.jpg|duimnael|links|270px|Die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] is in 1859 in die voormalige Drosdy gestig wat 'n barokgewel van 1767 gehad het totdat dit in 1868 'n verdiepinggebou geword het volgens planne opgestel deur Hager. Die platdak van daardie jaar het later plek gemaak vir 'n staandak, soos op dié foto gesien kan word. Die Kweekskool het sy huidige vorm in 1905 gekry, hoewel die fyn Victoriaanse gietysterwerk aan die gebou intussen verwyder en gedeeltelik deur [[beton]] vervang is.]] Hager was die seun van Johann Carl Gotthelf Hager ([[Dresden]], 1764 – 15 Julie 1816), regskonsultant en belastingamptenaar van die [[Sakse|Saksiese]] regering, en sy tweede vrou, Johanna Rosina Galwitz ([[Rusland]], 1792 – Stellenbosch, 7 Februarie 1854), 'n Russiese dame uit die adelstand.<ref>{{en}} [http://genforum.genealogy.com/southafrica/messages/7001.html 'n Besprekingsforum oor genealogie]{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 18 November 2014.</ref> Hager het sy vader verloor toe hy drie jaar oud was. Wilhelm Krüger (1775–1820), 'n destyds bekende kunstenaar,<ref>{{de}} [http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00008409/images/index.html?seite=410 ''Allgemeine deutsche Biographie'', Bd.: 51, Nachträge bis 1899: Kálnoky – Lindner, Leipzig, 1906.]</ref> het by die gesin kom inwoon en die portrette wat hy geskilder het, is so goed deur Hager nageteken dat Kruger hom lesse gegee het. Hy het skool toe gegaan op sesjarige leeftyd, maar sy tekenlesse het intussen voortgeduur tot hy nege jaar oud was. Vanweë opmerklike kunstalent is Hager in 1828 ingeskryf aan die koninklike akademie van die kunste in Dresden, waar hy tot 1834 studeer en hom as portretskilder bekwaam het. Volgens nog 'n bron het Hager in die argitektuur aan die Koninklike Kunsakademie in Dresden studeer, nie die skilderkuns nie. Ná sy praktiese opleiding emigreer hy in Desember 1838 saam met sy studentevriend Carel Sparmann na die [[Kaapkolonie]] ná 'n toevallige ontmoeting met 'n voormalige Duitse konsul aan die Kaap. Hulle rig saam in die Kaap 'n boufirma op en intussen maak Hager ook opgang as portretskilder en tekenonderwyser, hoewel dit vir hom moeilik was om 'n bestaan te maak weens 'n tydelike handelslapte in Kaapstad. In 1840 word hulle hier met die beplanning van die [[St. Mary-katedraal]] op [[Stalplein]] toevertrou. Vandag nog toon die sierlike interieur die onmiskenbare spore van Hager se ontwerpe. Ná die voltooiing van die kerkgebou skei die twee se weë. Hager verhuis in 1841 na Stellenbosch,<ref>{{af}} [http://www.safrika.org/Articles/Duitsers%20op%20Stellenbosch.html Duitsers op Stellenbosch]. URL besoek op 18 November 2014.</ref> waar hy werk kry as portretskilder. Volgens sy memoires, in 'n mengsel van Nederlands en Duits, het dié dorp hom herinner aan sy "... vaterland en een gevoel van voorspelling zegde my dat dit een plaats van rust op de aarde voor my wezen zou (zijn)". Van April 1842 werk hy in die [[Paarl]] en omgewing en van Januarie 1843 op [[Worcester]], [[Swellendam]] en [[Port Beaufort]] aan die Breërivier. Op [[9 Augustus]] [[1842]] trou hy op Stellenbosch met Cornelia Margaretha Janssen (oorlede 22 April 1886), die dogter van die plaaslike Duitsonderwyser en self 'n musiekonderwyseres. Minstens 20 jaar van hul getroude lewe moes hulle 'n sukkelbestaan voer waarin Hager soms portretskilder, dan weer snuifmaker, dan kersemaker en uiteindelik fotograaf was. Hy was ook lief daarvoor om te skets en heelwat van sy sketse het gelukkig behoue gebly. == Tweede verblyf in Suid-Afrika == [[Lêer:SM 20120930 5809 Old Evangelical Lutheran Church.jpg|duimnael|links|230px|Hager het die Evangelies-Lutherse kerkie op Stellenbosch ontwerp wat ingewy is op [[28 November]] [[1854]]. Ook dié gebou is 'n nasionale gedenkwaardigheid.]] [[Lêer:Carl Otto Hager Stellenbosch.jpg|duimnael|320px|Dié foto is einde 1862 of begin 1863 geneem tydens bouwerk aan die [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosse moederkerk]]. Hager sit in die middel met die planne in die hand. Regs van hom staan die bouaannemer, James Jardine van Worcester, met sy duimstok in die hand. Die voorman, wie se naam vergete geraak het, dui kamtig iets aan op die planne.]] [[Lêer:Evangelies-Lutherse kerk plaak.jpg|duimnael|links|230px|Die plaak wat die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede in 1970 aan Hager se Evangelies-Lutherse kerk aangebring het.]] In April 1845 keer hy met sy gesin na Duitsland terug, maar kom in Desember 1846 met sy moeder, 'n weduwee, terug na Suid-Afrika en open 'n tabakwinkel in [[Kaapstad]] nadat hy 'n moeilike bestaan gevoer het as rondreisende portretskilder wat in die distrik [[Malmesbury]] te perd gereis het en later ook op [[Rondebosch]] en [[Wynberg]] gewerk het. In 1861 verhuis hy opnuut na die Eikestad waar hy lidmaat word van die Lutherse gemeente en sonder betaling die Lutherse kerkie in Dorpstraat ontwerp. Dis 'n uiters sierlike stukkie Neogotiek wat vandag nog bestaan as kunsmuseum (sedert 1969) van die Universiteit Stellenbosch. Sy moeder laat by haar dood in 1854 'n ruim erf en huis aan hom na (De Eiken, Markstraat, Stellenbosch), wat tot vandag behoue gebly het en waarin Hager en sy gesin tot aan sy dood bly woon het. Op Stellenbosch is van 1862 tot 1865 sy bekendste ontwerp, die [[NG gemeente Stellenbosch|moederkerk]] se veranderings en vergroting, opgerig. Met sy gebruik van Gotiese elemente het hy 'n reuse-invloed uitgeoefen op die Suid-Afrikaanse kerkboukuns in die daaropvolgende dekades tot argitekte soos [[Wynand Louw]] en [[Gerard Moerdijk]] in die eerste helfte van die 20ste eeu 'n inheemse kerkboustyl begin ontwikkel het. Ook op Stellenbosch het hy die dorp se opgaardam en filtreerbeddings ontwerp. == Fotograaf == Hager het reeds kort nadat Sparmann sy eerste daguerreotipe-atlejee aan die Kaap oopgemaak het, die afneemtegniek geleer. As beroepsfotograaf het hy self eers heelwat portrette afgeneem en van Mei 1858 af 'n kort tydjie sy eie ateljee by Pleinstraat 16, Kaapstad, gehad. In 1864 het hy 'n fotografiese ateljee op Stellenbosch geopen wat dadelik groot aftrek gekry het. Enkele van die portrette wat hy destyds geneem het, het behoue gebly. == Kerkargitek == [[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|links|230px|[[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch se NG moederkerk]] het Hager alombekend as kerkargitek gemaak en die werk laat instroom.]] [[Lêer:Stellenbosch Ou Hoofgebou.jpg|duimnael|270px|Hager het die Hoofgebou van die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] omstreeks 1879 ontwerp.]] Hager se ontwerp van die [[NG gemeente Stellenbosch|NG moederkerk op Stellenbosch]] het hom feitlik onmiddellik alombekend gemaak en bestellings vir soortgelyke kerkgeboue het van oraloor begin instroom. So word hy die vader van die Neogotiese boustyl in Suid-Afrika. Soms het hy persoonlik toesig gehou oor die bouwerk, byvoorbeeld tydens sy verblyf op [[Somerset-Oos]] vir die bouwerk aan die [[NG gemeente Somerset-Oos|plaaslike NG kerk]] toe hy in die [[pastorie]] tuisgegaan het by ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] en sy gesin. In sy ''Memoires'' vertel Hager hoe hy sy intrek in ds. Hofmeyr se pastorie geneem het en hoe hulle hom aanvaar het soos 'n eie familielid en hy vrylik kon deel in die huislike en godsdienstige lewe.<ref>Hofmeyr, W. Louw, Nico J., S.M.. George S. en Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers.</ref> Hy het altesaam 18 maande in die pastorie gewoon en het geskryf: "Dit was 'n liewe familie. Ek is dadelik opgeneem en het gedeel in die huislike en godsdienstige samesyn … Deur die voorbeeld van ds. Hofmeyr het ek dierbare vriende gemaak. Ek is geëer en bemin deur elkeen. As ek enige jare lank in Kaapstad op die toppunt van ellende was, dan was ek (op Somerset) op die toppunt van voorspoed, eer en seëninge."<ref>Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos-gedenkboek. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feeskomitee.</ref> Hager het die toesighouding soms ook aan sy oudste seun, Johann Carl Maxmillian Hager (1844–1917) opgedra, maar het altyd die planne self geteken. Onder die kerkgeboue wat hy ontwerp het, was dié van [[Clanwilliam]] (1864), [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] (1866, intussen gesloop), [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] (1870), [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]] (1872, intussen gesloop), [[Ladismith]] (1874), [[Tulbagh]] (1876), [[NG gemeente Caledon|Caledon]] (1877, intussen gesloop), [[Oudtshoorn]] (1877–1880), [[Piketberg]] (1881). Kerke wat hy nie in sy herinneringe roep nie, maar wat bes moontlik sy werk is, is dié van [[Ceres]] (1881, intussen gesloop), [[Porterville]] (1894, intussen gesloop), [[NG gemeente Hopefield|Hopefield]] (1877, later vergroot) en [[NG gemeente Willowmore]] (intussen gesloop). In sy herinneringe het hy ook melding gemaak van verskeie kerke in [[Oranje-Vrystaat]]se gemeente tussen 1874 en 1880, maar die name van die gemeentes is nie bekend nie. Ongelukkig noem hager nie dié kerke by name nie. Omdat kerklike dokumente tydens die Tweede Vryheidsoorlog ook grotendeels vernietig is, bestaan daar geen getuienis oor watter geboue hier ter sprake is nie. Dit is wel ook bekend dat hy die planne vir die pastorie op [[Willowmore]] opgestel het en vir veranderings aan die dak van die gerestoureerde pastorie op [[Fraserburg]] verantwoordelik was. Die enigste ander bouwerke wat ongetwyfeld aan hom toegeskryf kan word, is die ou Kweekskool op Stellenbosch, met die aangrensende wonings vir professore (1868, grondig herbou in 1905) en die hoofgebou van die Victoria-kollege waarvan die hoeksteen in Desember 1880 gelê is. Die gebou is eers vyf jaar en 11 maande later in gebruik geneem. Dis die oudste akademiese gebou op die [[Universiteit Stellenbosch]] se kampus en was die gevolg van 'n opvatting wat in 1879 met die Eikestad se 200-jarige bestaansviering ontstaan het om 'n gedenkteken te bou wat die dorp se stigting sou gedenk en daarom is besluit om 'n grootse, nuwe kollegegebou op te rig.<ref>{{en}} [http://www.sapropertynews.com/stellenbosch-universitys-oldest-academic-building-restored/ Berig oor restourasie van die Hoofgebou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011164040/http://www.sapropertynews.com/stellenbosch-universitys-oldest-academic-building-restored/ |date=11 Oktober 2015 }}. URL besoek op 18 November 2014.</ref> [[Richard Wocke]] (1831–1890), wat naas talle regerings- en ander geboue ook die bekende [[NG gemeente Bloemfontein|Tweetoringkerk]] in [[Bloemfontein]] en die NG kerke op [[NG gemeente Boshof|Boshof]], [[NG gemeente Brandfort|Brandfort]], [[NG gemeente Edenburg|Edenburg]], [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]] en [[NG gemeente Rouxville|Rouxville]] ontwerp het, het etlike jare lank opleiding in [[Kaapstad]] as pleisteraar en messelaar by Hager gekry. Hy het dan ook Hager se direkte, kragtige styl van kerke as ontwerper aangeneem.<ref>{{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=1923 Lewensbeskrywing van Wocke op Artefacts.co.za]. URL besoek op 19 November 2014.</ref> Die Neogotiese kerkboustyl, waarvan Hager die grootste eksponent in Suid-Afrika was, was die oorheersende styl vir Afrikaanse kerkgeboue tot vroeg in die 20ste eeu. Hierna het die argitekte [[Gerard Moerdijk]] en [[Wynand Louw]] moeite gedoen om dit in onguns te laat verval by die breë Afrikaanse publiek en veral by die kerkrade wat mos besluit in watter vorm hul kerkgebou opgerig sou word. Schalk W. le Roux skryf in sy verhandeling ''Die soeke van drie argitekte na 'n planvorm vir Afrikaanse Gereformeerde kerkbou'': "Aan die begin van die twintigste eeu, met die oplewing van ’n eiesoortige bewussyn na die Anglo-Boereoorlog (1899–1902) en pogings tot kerkvereniging voor en na die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika (1910), is ywerig na ’n 'eie' Suid-Afrikaanse of Afrikaanse kerkboustyl gesoek. Die soektog is deur Wynand Louw en Gerard Moerdijk gelei en gerig. Dit het gepaard gegaan met die snelle verstedeliking wat tot in die jare veertig voortgeduur het. Baie nuwe gemeentes is veral in stede gestig op ’n tydstip dat die tydgenootlike funksionalistiese strewe in argitektuur op die voorgrond was. Die eerste argitekte wat ook lidmate van die kerke was, het op die toneel verskyn en besin oor die aard en vorm wat 'hulle' kerke in die Suid-Afrikaanse dorp of stad moes aanneem."<ref>{{af}} [http://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/9034/Leroux_Soeke%282008%29.pdf?sequence=1 ''Die soeke van drie argitekte na 'n planvorm vir Afrikaanse Gereformeerde kerkbou'' deur Schalk W. le Roux]. URL besoek op 22 November 2014.</ref> Hierdie soeke het die weg gebaan vir die Neo-Bisantynse kerkboustyl, waaroor J.M.J. Koorts in ''Beginsels van Gerformeerde Kerkbou'' te velde trek. Hy gee toe dit was die heel eerste pogings tot iets nuuts en tipies Suid-Afrikaans, maar meen die kerke is "na-aapsels" van die Bisantynse styl wat dit geïnspireer het. Dit is wel ietwat verander met behulp van moderner materiale, boumetodes en sin vir skaal. Koorts sê om dié kerke verder te moderniseer, "is hulle opgesmuk met al die modernismes van die dertigerjare: teatrale lyne, vertikale strepe, krulle en ander tierlantyntjies. Die torings het veral uitgestaan met aanplaksels van modernistiese lyne wat sterk herinner aan ''juke-boxes'' wat in kafees aangetref word." Hy beskryf die bouwerk as bestaande uit hoofsaaklik "lompe samestellinge van siersteenmassas; die sierstene meestal blink, glad en geelrooi".<ref name="koorts">{{af}} Koorts, J.M.J. 1974. ''Beginsels van Gereformeerde Kerkbou''. Bloemfontein: Sacum Beperk.</ref> Koorts beskryf die Neo-Gotiese kerke as die enigste tipe kerkbou tot dusver (1974) wat "plegtig en stigtelik in sy voorkoms is en wat binne 'n gewyde atmosfeer besit". Hy beskryf die styl as "outyds" en 'n "vereenvoudigde" Gotiek met hier en daar Romaanse en Barok-elemente. Koorts meen: "Suiwer argitektonies gesien, kan ons met trots na hierdie kerke terugkyk; hulle behoort tot 'n eerbare tydperk wat ongemerk verbygegaan het. Dit is net tragies dat sommige van die sierlikstes reeds voor die stootskraper te lande gekom het om plek te maak vir 'n nuwe struktuur wat die landskap geen eer aandoen nie."<ref name="koorts" /> === Krige-familiegraf === Dié grafkelder se Neogotiese boustyl is die voorloper van talle kerkgeboue wat Hager later in Suid-Afrika sou ontwerp, ook die Stellenbosse moederkerk. In 1842 het Willem Adolph Krige van die plaas Uiterwyk buite Stellenbosch die perseel waarop die graf staan 165 riksdaalders van die kerkraad gekoop. Hy versoek Hager om 'n grafkelder te ontwerp. Net Willem en sy vrou, Elizabeth, is ná hulle dood hier begrawe. Weens hul herbegrafnis elders is die leë grafkelder in 1967 gesloop. In 2000 is 'n foto van dié struktuur in die [[Elliott-versameling]] in Kaapstad ontdek. Ná verkryging van die nodige goedkeuring word 'n presiese replika van die oorspronklike geboutjie in 2007 weer hier opgerig.<ref>{{af}} [http://www.krigefamily.co.za/grafkelder.html 'n Beskrywing van die grafkelder op die Krige-familie se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722140214/http://krigefamily.co.za/grafkelder.html |date=22 Julie 2014 }}. URL besoek op 18 November 2014</ref> === NG kerk Clanwilliam (1864, nog bestaande) === [[Lêer:Ou NG kerk Clanwilliam.jpg|duimnael|regs|280px|Die ou NG Kerk op [[Clanwilliam]], ontwerp deur Hager.]] Dié kerk is in 1864 voltooi en was in gebruik deur die plaaslike NG gemeente tot 1964. Die Neogotiese styl is soortgelyk aan Hager se ander kerke, byvoorbeeld die Stellenbosse moederkerk en die Lutherse kerk, ook op Stellenbosch. Dit is van sandsteenblokke gebou. Hager het self die preekstoel ontwerp. Die deure is van sederhout en die preekstoel, van Amerikaanse greinhout, is vas aan die buitemuur en kom met 'n trap uit in die konsistoriekamer. Soos in die geval van die Engelse kerkie is daar ook hier 'n begraafplaas rondom die gebou. Die grootste dubbelgraf, versier met 'n swart engel, is dié van [[C. Louis Leipoldt]] se ouers. Op sy moeder se gedeelte staan die woorde: "Ter gedachtenis aan mev. A.M.C. Leipoldt."<ref>{{af}} [http://www.dbnl.org/tekst/kann003leip01_01/kann003leip01_01_0003.php ''Leipoldt, 'n lewensverhaal'' deur J.C. Kannemeyr]. URL besoek op 18 November 2014.</ref> Die kerk dra vandag nog die bynaam “Korrespondensie-kerk” omdat Hager nie geld gehad het om die kerk te besoek nie en die gemeente nog minder om hom te besoek. Die bouprojek is per briefwisseling afgehandel.<ref>{{af}} [http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-11-08-clanwilliam-geskiedkundige-trots Clanwilliam: geskiedkundige trots] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011164027/http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-11-08-clanwilliam-geskiedkundige-trots |date=2015-10-11 }}, Netwerk24.com, [[8 November]] [[2014]]. URL besoek op 18 November 2014.</ref> Op 'n raadsvergadering op 24 Julie 1965 is daar besluit om die kerk aan die Clanwilliamse Natuurbewaringsvereniging te skenk vir bewaring en instandhouding. Dis in 1978 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar en behoort nou aan die Clanwilliam-erfenistrust. Clanwilliam se veldblomvereniging het die gebou in 1972 betrek nadat dit teen R5 000 opgeknap is.<ref>{{en}} [http://www.clanwilliamflowerfestival.co.za/index.php/about-the-festival/a-bit-of-history Inligting op die webtuiste van Clanwilliam se blommefees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902095049/http://www.clanwilliamflowerfestival.co.za/index.php/about-the-festival/a-bit-of-history |date= 2 September 2014 }}. URL besoek op 18 November 2014</ref> === NG kerk Fraserburg (1868, gesloop) === [[Lêer:Ou NG kerk Fraserburg Hager.jpg|duimnael|230px|Die vorige kerkgebou van die [[NG gemeente Fraserburg]]. Dit is ingewy op 8 September 1868 en op Maandagoggend 15 Augustus 1955 vir sloping oorhandig.]] [[Lêer:NG kerk Fraserburg 1.jpg|duimnael|links|210px|Die [[NG gemeente Fraserburg]] het dié kerkgebou in die plek van die Hager-kerk opgerig. Die hoeksteen is gelê op 26 November 1955 nadat die ou kerk daardie jaar gesloop is.]] In 1861 was die skuld op die kerkgebou van die [[NG gemeente Fraserburg]] nog nie alles vereffen nie. Met die eerste Nagmaalsviering in genoemde jaar, so besluit die kerkraad, sou aan die gemeente bekendgemaak word hoeveel skuld daar nog was en die Raad "sou dan er op aandringe voor de afbetaling". Nieteenstaande hierdie toedrag van sake was die predikant en kerkraad nie tevrede met die gebou nie omdat dit geensins vir die behoeftes van die gemeente toereikend was nie. Buitendien is die kerkie gebou as 'n tydelike noodhulp, die raad het dit self bestempel en beskou as "provisioneel". Daarom is daar nou reeds sprake van 'n nuwe kerk. In die ringsverslag van 1860 verklaar die Kerkraad dat die kerkgebou, veral by geleentheid van die avondmaal, die gemeente nie kan bevat nie "en er behoefte aan een ruimen Kerkgebouw gevoeld wordt." Die Raad het dan onder aanvoerderskap van die leraar van nou af nie gras onder hulle voete laat groei nie. Daar is tenders uitgeskryf vir die bou van 'n nuwe kerk. Reeds op 2 Julie 1865 behandel die kerkraad die tenders. Daar was die tenders van A. Cormack, Lamb en Broers, Hand en Fischer en die van Burnett voor die raad. Aangesien hulle almal na die smaak van die raad te hoog was, besluit die raad om opnuut tenders te vra. Hierdie keer het hulle besluit om af te sien van die oorspronklik beoogde plankvloer. Dit kom neer op aansienlike besparing. Van verskeie planne het die raad ook finaal die sogenaamde "toornplan" gekies. Hierdie keer moes die tenders op 16 September in wees. Maar weer was almal bo die gemeente se vuurmaakplek, te wete oor £6&nbsp;000, waarop die raad besluit om die Hager raad te pleeg in verband met 'n plan vir 'n kerk met duisend sitplekke en sinkdak wat nie meer as £5&nbsp;000 sou kos nie. Van Hager ontvang hulle twee sketse waaruit die raad een kon kies. Ná lang bespreking word besluit om Hager te vra wat 'n kerk volgens elk van die planne sou kos. Hierop antwoord hy op 12 Maart 1866, en die kerkraad se keuse val op Plan A. Die gemeente was ook al teen hierdie tyd baie geesdriftig vir die kerkbouery en die ringsverslag van 1866 getuig as volg hieromtrent: "Met innige blydschap mogen wij melden dat by onze laaste Avondsmaals-gelegenheid de Gemeente blyken heeft gegeven van een hartelyk verlangen naar een beter en ruimer Godsgebot. Niet minder dan £2&nbsp;000 werd dadelyk door een klein gedeelte der Gemeente ingeschreven en de overstelpende bereidvaardigheid in het geven overtrof alle begrip, zy geven in het geloof want de schaarsheid van geld en de donkere vooruitzigten van haare tydelike omstandigheden bewyzen, dat zy niet op een vleeschlyk arm heeft gesteund. Moge de Heer het goed werk bevorderen met zyn besten zegen." Ná persoonlike onderhoude met verskeie tenderaars besluit die kerkraad op 26 November 1866 "om voorwaardelyk die tender van Findly, verteenwoordiger van Lamb-broers aan te nemen." Die kerk sou gebou word op die "nuwe plek". Dit moes front maak met Cilliersstraat. Die kommissie wat die kontrak met Findly moes optrek, was ds. Bamberger, C.F. Marais, O.G. van Schalkwyk, D.C. Cilliers, P. Gouws en M.J. le Roes. Die kerkraad beklee hulle met mag om in alle opsigte na goeddunke te handel. Hierdie kontrak was teen die einde van die jaar reeds voltooi. Op 26 Desember keur die kerkraad dit algemeen goed op voorstel van broers C.J. Meyburgh en P. Joosten. Op dieselfde datum word die boukommissielede vir die "Nieuw Kerk" gekies. Hulle was die leraar, 0.G. van Schalkwyk, C.F. Marais, M.J. le Roes, P. Poggenpoel en P. du Toit (A. seun). Teen die middel van die volgende jaar het Findly al so ver gevorder dat hy die eerste paaiement kon ontvang, nadat die kerkraad hulself vergewis het dat die bouwerk dusver bevredigend gedaan is. Op 3 Augustus inspekteer die boukommissie die baksteenwerk en ontvang die bouaannemer sy tweede paaiement klokslag volgens die oorspronklike kontrak tussen die twee partye. Vroeg in 1868 word met die installasie van kerkmeubels 'n aanvang gemaak. Die raad het onder meer "besluit dat banken voor de predikstoel van de Nieuwe Kerk worde gemaakt op die wysen zoo als te Stellenbosch". Daar is ook 'n som van sowat £2&nbsp;000 opgeneem by die ou heer A. du Toit. Die stelsel van banke uitgee is ook vooraf behoorlik bepaal. Dit het die grondslag gevorm van die stelsel wat op 31 Januarie 1951 doodgeloop het. Die nuwe kerkgebou is op 8 September 1868 "plegtig ingewy tot die diens van die God van Hemel en Aarde." Met behulp van enige broers uit ander gemeentes (nie tot die Ring van Beaufort behorende nie), het die gemeente 'n heerlike fees gevier. === NG kerk Somerset-Oos (1871, nog bestaande) === [[Lêer:NG kerk Somerset-Oos CO Hager.jpg|duimnael|295px|Hager het 18 maande op [[Somerset-Oos]] by die leraar, ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]], en sy gesin ingewoon sodat hy toesig kon hou oor die bouwerk aan die [[NG gemeente Somerset-Oos|plaaslike NG kerkgebou]].]] Een van die eerste sake waaraan ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] sy aandag gegee het ná sy ontvangs in die gemeente in 1867, was kerkbou. Die ou kerk met sy rietdak was bouvallig en boonop te klein. In 1869 is besluit om 'n baie groter kerk op dieselfde terrein aan die suidelike punt van Beaufortstraat op te rig. Dit was destyds op baie dorpe die gebruik om die kerk aan die punt van 'n straat te bou sodat daar 'n onbelemmerde uitsig op die gebou was. 'n Paar stukke muur van die ou gebou is gebou, maar die res was heeltemal nuut na die plan opgetrek deur Carl Otto Hager. Die inwyding het plaasgevind op 17 November 1871. Die feesvieringe het die Donderdag al begin toe lidmate van die distrik op die dorp begin aankom het. Die hotelle was gou vol sodat privaat gesinne verblyf aan die lidmate moes verskaf. Dieselfde middag is 'n kerkbasaar ter stywing van die boufonds in die pakhuis van ene mnr. Webb gehou. Die opbrengs was £73. Die volgende môre kon die plegtighede in verband met die inwyding van die kerkgebou begin. Die toring was nog nie heeltemal voltooi nie, die muur rondom die perseel nog nie klaar opgetrek nie en ook was die verfwerk nog hier en daar nie klaar nie, maar omdat die inwydingsdag lank vooraf reeds bepaal is, moes die gemeente daarmee voortgaan. Tienuur die oggend het lidmate en ander belangstellendes by die saal van die [[Gill-kollege]] byeengekom waar ds. [[Georg Stegmann]] van [[Glen Lynden]] 'n kort gebed doen. Die hele "stoet" (soos die beskrywing in ''[[Het Volksblad]]'' die optog noem) begewe hulle toe in prosessie na die kerk wat deur ds. Hofmeyr in die Naam van die Drie-enige God geopen is. Die koor het 'n "Inwydingsanthem" gesing wat 'n plaaslike amateur gekomponeer het en daarna preek ds. [[Charles Murray]], 'n swaer van die predikant, na aanleiding van 2 Kronieke 7:12: "En de HEERE verscheen Salomo des nachts, en Hij zeide tot hem: Ik heb uw gebed verhoord, en heb Mij deze plaats verkoren tot een offerhuis." Die koor sing tydens die oggenddiens nog enkele liedere. In die namiddag preek ds. [[Abraham Isaac Steytler|Steyler]] van [[NG gemeente Uitenhage|Uitenhage]] in Engels voor 'n talryke skare. Die Saterdagoggend hou dr. [[Adrian Roux]] van [[NG gemeente Albanie|Riebeek-Oos]] 'n ernstige voorbereidingspreek en die namiddag preek ds. Stegmann vir die kinders. Die Sondag bereik die inwydingsnaweek sy hoogtepunt met die Heilige Nagmaal, waar dr. Roux en di. Murray, Du Plessis, Muller, Steytler, Stegmann en Hofmeyr. Met inbegrip van die basaar bedra die naweek se opbrengs amper £600, £40 meer as wat die lyste in 1828 in twee jaar kon inbring. Mnr. Hagar, die boumeester, is geprys vir die bekwame wyse waarop hy sy kontrak vervul het en kry £100 as geskenk uit erkentlikheid. Die Maandag word vir die Sondagskoolkinders 'n piekniek gehou, waartoe ook die kinders van die ander kerkgenootskappe uitgenooi is. ''Het Volksblad'' sluit sy berig af: "Des Dinsdags was het weder even stil als gewoonlijk op het dorp." === NG kerk Ladismith (1873, nog bestaande) === [[Lêer:Ou NG kerk Ladismith.jpg|duimnael|links|280px|[[Ladismith]] se ou NG kerk staan vandag nog, hoewel dit sedert 1948 nie meer die gemeente se kerkgebou is nie. Hans Fransen beskryf dit in ''Old Towns and Villages of the Cape'' as "Kaapse Gotiek op sy feestigste".]] Die NG gemeente [[Ladismith]] het tydens die eerste 20 jaar van sy bestaan aanbid in 'n klein rietdakkerkie, maar dit het gou ontoereikende vir die groeiende gemeente geword. Dit is toe vervang deur die tweede kerk, ontwerp deur Hager. Die manier waarop die kerk opgerig is, is waarskynlik uniek omdat die nuwe bo-oor die toe nog bestaande ou kerkie gebou is. Terwyl die bouwerk aan die veel groter Hager-kerk aan die gang was, het die gemeente nog Sondae in die ou kerkie byeengekom vir die erediens. Eers toe die nuwe kerk sy dak gekry het, is die ou kerk afgebreek en as 't ware uit die nuwe verwyder sodat die Hager-kerk se binneruimte voltooi kon word. Hager het die kerk so ontwerp dat die gespits frontgewel 'n toring voorstel, sonder dat die gemeente met die koste van 'n ware toring belas is. Die eerste en die tweede kerk is geleë aan die bopunt van Kerkstraat vanwaar dit soos 'n middeleeuse katedraal oor die dorp waghou. Dié kerk het 70 jaar diens gedoen vandat dit in 1874 ingewy is waarna die nuwe en teenswoordige kerk op 10 Oktober 1942 in gebruik geneem is. Die ou orrel is oorgeplaas en aan die begin van 1948 is dit gemoderniseer, geëlektrifiseer en van 'n nuwe speeltafel voorsien. Intussen het die Hager-kerk selfs as lusernskuur gedien, maar is intussen opgeknap en word sedertdien mooi in stand gehou. Die kerk is in 1979 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar en huisves nou die toerismeburo en 'n museumpie<ref>{{en}} [http://www.ladismith.org.za/todo/38-architectural-heritage/85-architectural-heritage.html Inligting op Ladismith-toerisme se webtuiste]. URL besoek op 18 November 2014</ref> === NG kerk Heidelberg, Kaap (1873, gesloop) === [[Lêer:Ou NG kerk Heidelberg, Kaap.jpg|duimnael|270px|Hager het die tweede NG kerk op [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], ontwerp, wat in 1873 ingewy is. Tydens die hoeksteenlegging op [[13 Maart]] [[1872]] was hy nog op [[Somerset-Oos]] waar hy toesig gehou het oor die bouwerk aan die NG kerk daar. In 1907 het [[Wynand Louw]] die kerkraad aangeraai om die voorgewel en kantspitse te verwyder om die bo-bou ligter te maak ná die gewel "vrees gewek" het.]] [[Lêer:Heidelberg, Kaap 1908.jpg|duimnael|270px|Heidelberg, Kaap, in 1908, nadat die Hager-kerk verander is deurdat die frontgewel en spitse verwyder is.]] Die kerk wat Hager vir [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], ontwerp het, was in gebruik van 1873 tot 1912, toe dit gesloop is om plek maak vir die teenswoordige kerk, ontwerp deur nog 'n buitelander, die gebore Australiër [[William Henry Ford]]. In die 1860's het 'n nuwe kerk op Heidelberg 'n dringende behoefte geword omdat die ou gebou, met sy lae plafon, soms so warm geword het, dat die kerkgangers dit skaars kon uithou. Besoekers aan die dorp was ook verbaas om te sien dat 'n gemeente met so 'n groot sieletal 'n kerkgebou gehad het wat skaars bo die ander geboue op die dorp uitgesteek het. In 1864 het die gemeente besluit om 'n langwerpige gebou op te rig met sitplek vir 800 mense teen 'n beraamde koste van £4&nbsp;000, maar die droogte van 1865 het die mooi voornemens laat verdwyn, veral omdat die koste ontmoedigend was. In 1871 het boumateriaal goedkoper geword en ds. [[Alexander Daneel|A.B. Daneel]], van 1862 af 37 jaar lank die plaaslike leraar, vader van ds. [[Marthinus Daneel]] en grootvader van ds. [[George Daneel]], het tot die gevolgtrekking gekom dat dit onnodig was om so 'n duur kerk op te rig. Onderhandelings met Hager, wie se roem as argitek en kerkbouer destyds reeds in die Kolonie gevestig was, was baie bemoedigend en nadat die gemeen in Februarie 'n basaar vir die boufonds gehou het, is die wenslikheid, moontlikheid en moeilikheid van 'n nuwe kerk op 'n gemeentevergadering op 22 Maart 1871 bespreek. Net meer as die helfte van die aanwesiges het ten gunste van die bouwerk gestem. Agt dae ná die benoeming van die boukommissie het hulle geelhoutbalke van Stephanus Barnardo op [[Knysna]] bestel. Op dié kommissie se tweede vergadering het hulle Hager se plan vir 'n kerk van sowat 35&nbsp;x&nbsp;15&nbsp;m aanvaar, in "de gotische styl, met opene timmeratie en een yzeren dak". Hager was indertyd nog op [[Somerset-Oos]] waar hy 18 maande lank toesig gehou het oor die bouwerk aan die nuwe kerk van die [[NG gemeente Somerset-Oos|plaaslike NG gemeente]]. In sy afwesigheid is die fondament op 19 Februarie 1872 afgesteek en op 13 Maart kon die hoeksteen in die teenwoordigheid van 'n groot skare deur die magistraat van [[Swellendam]], W.B. Chalmers, gelê word. Die werk is met buitengewone voorspoed voortgesit en in November 1872 was die bou- en pleisterwerk so ver voltooi dat die hoofmesselaar, Michiel Weis, na die [[Paarl]] kon terugkeer. Hager sy gesin het Heidelberg op 16 Januarie 1873 verlaat om na [[Ladismith]] te gaan, waar hy op versoek van ds. Van Velden 'n kerk moes bou wat presies soos die een op Heidelberg moes lyk. Ook op [[Ceres]] is so 'n kerk gebou, maar daar was die frontgewel van klip, nie soos die ander twee van pleisterwerk nie. In 'n vererende adres wat Hager by sy vertrek aangebied is, is beaam wat ander reeds van hom verklaar het, naamlik "dat gy als Architect thans in eene groote behoefte van der Nederd. Geref. Kerk in ons vaderland voorziet". In die herinneringe wat Hager op 'n hoë leeftyd geskryf het, meld hy die besonderse gasvryheid wat hy en sy gesin op Heidelberg geniet het, asook die aangename samewerking met ds. Daneel en die boukommissie. Hager se oudste seun, Johann, het blykbaar vir eers op Heidelberg agtergebly, want hy het die daktimmerasie en die galery in Februarie voltooi. Die kerk is op 19 Julie 1873 ingewy. Die kansel van mahoniehout wat ooreenkomste toon met dié van [[NG gemeente Caledon|Caledon]] en [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]], was die werk van die timmerman A.W. Erxleben van [[Kaapstad]]. In dié kerk het die gemeente net mooi vier dekades aanbid tot ds. A.J. van Wijk op [[1 Desember]] [[1912]] op versoek van die kerkraad 'n afskeidswoord daarin gespreek het. Hierna is dit gesloop om plek te maak vir die derde kerk van die gemeente. Die Hager-kerk het enkele jare vantevore vir die gemeente hoofbrekens begin besorg. Die moeilikheid het begin met die groot venster in die frontgewel. Boumeester Joubert van [[Kuilsrivier]] het dit teen 250 herstel, van 'n nuwe venster en deur voorsien en die gewelmuur met ankers verseker. Nie lank daarna nie het die frontgewel weer "vrees gewek" en op 17 Augustus 1907 het die kerkraad op 'n buitengewone vergadering besluit om die argitek [[Wynand Louw]] van die [[Paarl]] te laat kom om veral die frontgewel te kom ondersoek wat "uitgeweken" (waarskynlik bedoelende "uitgesak") het. Tydens die herstel werk wat dié keer £200 gekos het, het die ou kerk sy frontgewel en kantspitse, soos eie aan die gotiese boustyl, verloor en is die hele bo-bou ligter gemaak. === NG kerk Caledon (1875-'77, gesloop) === [[Lêer:NG kerk Caledon 1940.jpg|regs|250px|duimnael|[[Caledon]] se moederkerk, afgeneem in 1940. Dit is die beste bestaande rekord van Hager se kruiskerk van 1876 wat, net soos sy voorganger, gesloop is.]] [[Lêer:Caledon omstreeks 1890.png|duimnael|links|320px|Caledon omstreeks 1890 met die ou kerk wat bo die dorp uittroon.]] Van Oudtshoorn het Hager dringende versoeke ontvang om die kerk wat sewentien jaar vantevore begin is ('n kosbare stuk werk, "alles van gehouwen steen") te kom klaarmaak, maar intussen het ds. De Vos van [[NG gemeente Caledon|Caledon]] (dit was die latere prof. [[P.J.G. de Vos]]) so dringend gesmeek dat hy tog hul nuwe kerk moes kom bou dat hy ten slotte aan laasgenoemde roepstem die voorkeur moes gee. Hager het al sy werklui op sy eie koste van Ladismith na Caledon laat oorkom. "Wij zelven vertrokken met twee Ezelwagens en hadden veel te lijden op weg door koude, regen en ziekte." Op [[Caledon]] het allerlei teleurstellings hulle gewag: die lewensduurte was drie maal so hoog as op die [[Karoo]]dorpe, daar was geen huisvesting vir sy werksmense nie, ens. Dit het langdurige oponthoud meegebring, sodat hulle eers in Junie 1877 weer as huisgesin met kar en vier perde van Stellenbosch na Caledon vertrek het om daar met die werk te gaan begin. Dit was een treurmare van begin tot end; sy ganse kapitaal het Hager daar verloor; hulle is sleg ontvang en sleg behandel, en ná die voltooiing van hierdie kerk, sy agste kerkgebou, is hy "als een oude en arme man" van Caledon weg. Dit was 'n trotse kerkgebou, baie duur uitgevoer, en het nog meer Gotiese spitse vertoon as enige van sy ander kerke. "Ik buigde mij onder de kastijdende hand van mijn Heer, en gevoelde dat de tijd van beproeving over was. Intussen het J.C.M. Hager die nuwe kerk van die gemeente Tulbagh gebou, volgens die planne van sy vader. Dit is vrywel identies met die kerk van Clanwilliam. Die jonger seun Carl Louis was so geskok oor die ondervindinge wat sy vader op Caledon opgedoen het, dat hy die bouvak laat vaar het en onderwyser geword het in die Vrystaat. === NG kerk Willowmore (1878, gesloop) === [[Lêer:Ou NG kerk Willowmore 1950.jpg|duimnael|270px|links|Dit is onseker of Hager wel die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]] ontwerp het, want die kerkraadsnotule maak nie melding van 'n argitek nie. Die gebou is in 1878 ingewy en einde 1963 gesloop.]] Daar bestaan meningsverskil oor of Hager wel die vorige kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]], wat in 1878 ingewy, in 1904 van 'n toring voorsien en omstreeks 1963 gesloop is, ontwerp het. In die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' (Deel II) skryf dr. A.M. Hugo dat Hager in sy herinneringe nie die kerk op Willowmore as een van sy ontwerpe noem nie, maar kom tot die gevolgtrekking dat dit "ongetwyfeld sy werk is", soos ook die geval met Ceres en Porterville se ou kerk en die teenswoordige kerk op [[Hopefield]]. In sy ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore, 1864–1964'' skryf Norrie Steyn egter: "Geen argitek is belas met die opstel van planne vir die nuwe kerk nie en die vorm en patroon is grotendeels gelaat in die hande van die kontrakteurs wat albei van Engelse afkoms was. Gevolglik het die nuwe kerkgebou die vorm en styl van die Anglikaanse kerke aangeneem." Dié kerk is einde 1963 gesloop nadat die kerkraad in 1962 besluit het om 'n nuwe kerk op dieselfde perseel op te rig. ; Oprigting en inwyding Onder ds. [[George Murray]] (1869 tot 1897) se toegewyde bediening het die NG gemeente Willowmore tot so 'n mate gegroei dat die ou kerkgebou te klein en ondoelmatig geword het. Die notules van daardie tyd getuig van 'n groot tekort aan banke en 'n steeds toenemende aanvraag daarvoor. Nieteenstaande die groot armoede veroorsaak deur bitter droogtes het die gemeente, daartoe besiel deur hul leraar, tog 'n kerkboufonds in die lewe geroep en langsaam versterk. Uiteindelik besluit die Kerkraad in September 1873 om tenders aan te vra vir die bou van die nuwe kerk. Sewe lede van die kerkraad is aangestel in die boukommissie. Die tender van Rintoul en Dunlop wat die bedrag van R19&nbsp;304 beloop het, is aanvaar en op 26 September 1874 is die hoeksteen gelê deur landdros Van Breda. Di. Kuys, Rossouw en Murray lewer boodskappe by die hoeksteenlegging. As in ag geneem word dat alle materiaal per osse of muilwa gekarwei moes word, is daar baie vinnig gevorder met die oprigting van die kerk, want die gebou is voltooi vier jaar nadat die hoeksteen gelê is. Die nuwe kerk is op 12 Oktober 1878 ingewy, gelyktydig met die sitting van die Ring van George op Willowmore. === NG kerk Oudtshoorn (1879, nog bestaande) === [[Lêer:Bouwerk aan NG kerk Oudtshoorn 1875.jpg|links|270px|duimnael|Die gebou aan Oudtshoorn se moederkerk is in 1861 begin, maar ná geldtekort en ander probleme is dit eers sowat 18 jaar later voltooi en is die inwydingsdiens gehou op [[7 Junie]] [[1879]] (of 1880, volgens 'n ander bron).]] [[Lêer:NG kerk Oudtshoorn moedergemeente.jpg|275px|regs|duimnael|Die kerkgebou van die NG moedergemeente Oudtshoorn se hoeksteen is op 15 Januarie 1861 gelê, maar weens probleme is dit eers in 1879 of '80 voltooi nadat Hager gekontrakteer is om probleme met die bouplan reg te stel.]] Bouwerk aan die huidige [[NG gemeente Oudtshoorn|NG moederkerk]] op [[Oudtshoorn]] is in 1863 gestaak weens 'n knellende droogte en gevolglike geldtekort, maar ook omdat daar 'n verskil van vier voet tussen die kerk se mure en dak was omdat die bouplanne verkeerd gelees is. Hager is in 1876 of '77 aangestel om die probleem reg te stel, en werk is weer begin aan die kerk. In Oktober 1877 is Hager per skip na [[Mosselbaai]], en van daar met 'n kar en vier perde na Oudtshoorn nadat hy reeds voor hy die versoek van Caledon aanvaar het, gevra is om die bouwerk te kom help voltooi. Toe hy daar kom en die aangevange mure sien wat hy verder moes voltooi, het hy gevoel dat hy a1 sy kennis en vaardigheid nodig sou hê om sukses daarvan te maak. Die hele kerk, ook die ornamentwerk, is van gekapte klip gebou, en vir byna elke steen moes 'n afsonderlike tekening gemaak word. Daar was sommige stene waarvan die bewerking nie minder as £10 gekos het nie. Maar Hager was hier gelukkig. "Hatte men mij te Caledon vernedert, hier wordde ik opgericht en waardeert! Dit alles spoorde mij nog meer aan om indien mogelijk wondere te verrichten." Danksy die goeie kwaliteit van die Oudtshoornse klip is besluit om ook die preekstoel van klip te laat beitel, met beeldhouwerk rondom. Hager het dit gesien as die kroon op sy lewenswerk, en daarom wou hy iets besonders daarvan maak. "Mijn tekening bestemde dat er vijf Engele rondom de Preekstoel staan uit klip gekapt … Ik verzocht dus een van de jonge schoone dames van Oudtshoorn om mij als modell te staan, en nam haar gelijkenis van drie zijden in levensgrootte. Deze tekeningen zijn naar Engeland gezonden, en de Beelden zijn volgens opgaaf uitgekomen. Toen alles voltooid was, maakte de Kerk van binnen met zijn preekstoel eene prachtige vertooning." Hierdie kerk is ingewy op 7 Junie 1880 nadat die hoeksteen reeds op 15 Januarie 1861 gelê is. Die totale koste was uiteindelik £22&nbsp;425. === NG kerk Ceres (1881, gesloop) === Die NG gemeente op [[Ceres]], gestig in 1855, se kerkraad het reeds op 5 Januarie 1861 as volg besluit: "Daar het blijkt het verlangen der Gemeente te zijn dat de kerk zal worden vergroot besluit de kerkeraad dadelijk aan het fondament te zullen beginnen zoodra er £400 tot dat einde in hande is." Die saak vorder, toe op 6 April van dieselfde jaar besluit word dat 'n gemeentevergadering op Hemelvaartdag, 9 Mei, gehou sal word om verdere besprekings te hou en planne te beraam. Op hierdie vergadering word aan die aanwesiges die geleentheid gegee om hul gevoelens oor die saak te lug en eindelik word die volgende vraag tot stemming gebring, naamlik of die kerk vergroot moet word en of 'n nuwe gebou moes word. Die meerderheid stem vir die bou van 'n nuwe kerk. Hierop verklaar ouderling J.C. Goosen homself bereid om 'n erf te skenk vir hierdie doel op 'n plek wat die boukommissie geskik sou ag. Om die saak verder aan te help word ouderling C.P. van der Merwe en die leraar as 'n kommissie benoem om 'n kollektereis deur die gemeente vir hierdie doel te onderneem. ; Kerkbou weer ter sprake [[Lêer:Ou NG kerk Ceres.jpg|duimnael|regs|290px|Ceres se vorige NG kerkgebou, opgerig 1881, gesloop 1952. Hager het nie self in sy herinneringe genoem dat hy dit ontwerp het nie, maar die kerkraadsnotule meld sy betrokkenheid by die ontwerp. Dit is presies dieselfde ontwerp as die kerk op [[Ladismith]], maar met 'n frontgewel van klip.]] Eers in Julie 1874 kom die kerkbou weer ter sprake toe besluit word om by die Oktober-Nagmaal 'n gemeentevergadering te hou. Daardie Oktober-naweek was besige, want behalwe die gewone dienste moes die gemeentevergadering gehou word. Die enigste kans hiervoor was op die Maandagmöre voordat die gemeentelede sou vertrek. Om seweuur die môre kom 'n groep bymekaar om die belangrike vraag, wat hul meer as tien jaar besig gehou het, weer in oorweging te neem. Met 40 stemme teen ses word besluit om die hele aangeleentheid te laat oorstaan tot die Oktober-Nagmaal in 1875 sodat daar nog kans vir nadink kan wees. Terselfdertyd word 'n wyse besluit geneem, naamlik dat 'n kommissie aangestel word om die koste te bereken van 'n nuwe kerk se bou asook wat dit sou kos om die ou kerk te vergroot. Hierdie kommissie was verteenwoordigend van die hele gemeente aangesien drie oudkerkraadslede, drie kerkraadslede en drie gemeentelede daarin sitting gehad het. Op die Oktober-vergadering van 1875 is daar besluit word om die saak vir 'n verdere vier maande uit te stel nie. Terselfdertyd word 'n nuwe kommissie, bestaande uit die volgende persone, aangestel: N.G. Vos, C.J. van der Merwe, P. van Wyk en J.E. van der Merwe. Hul kon ander koöpteer as dit nodig sou blyk. Eindelik word die gemeentevergadering op 5 Februarie 1876 gehou waar, behalwe die kerkraadslede, ook 28 manslidmate teenwoordig is. Teen hierdie tyd het die kommissie al 'n rapport oor die hele aangeleentheid gereed gehad. Die vergadering laat hom lei deur die kommissie se mening en besluit dat "indien er wat gedaan zal worden een nieuwe kerk te bouwen". 'n Verdere voorstel word aangeneem, naamlik dat daar dadelik met die bou van die kerk voortgegaan sal word wanneer £1&nbsp;500 beskikbaar is. 'n Boukommissie, bestaande uit die volgende persone, word aangestel: P.J. van der Merwe, P.J. van Wyk, J.E. van der Merwe, C.J. Molle, N.G. Vos, P.J. Conradie en C.J. van der Merwe. Om vir die geldinsameling te sorg, stel die vergadering 'n verteenwoordigende groep kollektante aan. Die gekose boukomitee hou op 20 Mei 1876 die eerste vergadering en by hierdie geleentheid doen die kollektante verslag van wat ingevorder en belowe is, 'n totaal van £2&nbsp;047. Op grond van die besluit van die vorige vergadering het die kommissie nou die volste vrymoedigheid om met sy opdrag voort te gaan. Enige lede word gekoöpteer en die keuse van 'n geskikte stuk grond word aan J.E. van der Merwe en P.J. van Wyk opgedra. ; Hager se plan vir Ladismith aanvaar Hulle kon in Augustus 1876 berig dat hul die erf van mnr. John Fuller vir £300 gekoop het. Die kommissie gee aan hul opdrag om die kaart en transport in orde te laat bring en ook om by die regering aansoek te doen om vrystelling van die transportkoste en hereregte te verkry. Dit blyk ook nou dat, as die kerk volgens die plan wat die kommissie toe in gedagte gehad het, gebou word, dit enige voete van die markplein in beslag sou neem. Aan die here Van Wyk en Van der Merwe word dus verder opgedra om aansoek te doen om die klein gedeelte van die markplein. By die kommissievergadering op 3 Junie verskyn die argitek Hagar, met 'n paar planne wat hy aan die kommissie voorlê. Ná rype beraad neem die kommissie die plan van die kerk op [[Ladysmith]] aan en die argitek word versoek om die plan en spesifikasies so spoedig moontlik voor te lê. Toe hy dit by die volgende vergadering doen, word die plan en spesifikasies aangeneem, alhoewel die kommissie in hierdie stadium besorg was daaroor dat daar nog nie £1&nbsp;500 beskikbaar was nie. Die kollektante word gevolglik aangespoor en ook gevra om so spoedig moontlik verslag te doen. Volgens die verslag deur hul voorgelê aan die gemeentevergadering op 3 November 1877, blyk dit dat hul £223 ingesamel het. Ondanks hierdie ontmoedigende finansiële toestand besluit die gemeentevergadering om met die kerkbou voort te gaan. Op 'n gemeentevergadering in Januarie 1879 is dit nodig cm nuwe kommissie saam te stel omdat van die lede van die ou kommissie oorlede is, bedank of vertrek het. Die kommissie word verder die mag verleen cm lede tot 'n maksimum van 28 te koöpteer. Die bouplanne begin algaande vorm aanneem. Op bogenoemde vergadering is 'n waarborglys geopen wat op 25 Januarie 1879 die som van £2&nbsp;700 bedra. Dit blyk nou ook volgens die verslae van die kollektante dat daar £700 aan kontant is en omtrent £300 uitstaande op die kollektelyste. Daar is toe besluit om tenders te vra volgens die plan van Hagar, asook om 'n argitek aan te stel. Op 1 Maart 1879 is vier tenders behandel van tussen £4&nbsp;900 en £7&nbsp;300. Hager s'n was £6&nbsp;500. Vir die amp as argitek tender G. Godfrey teen £1 per dag en Davis teen £1 1s. per dag. B. Godfrey se tender vir £4,900 word aangeneem en op 4 April 1879 word die kontrak geteken. 'n Verdere bedrag van 10s. is bygevoeg vir elke sitplek en, as dit nodig sou blyk, £250 vir 'n beton-fondament. Die eerste sooie sou op 5 April net na die middagdiens omgekeer word en daarvoor word die magistraat van Tulbagh uitgenooi. By die volgende vergadering van die kommissie word besluit om mnr. A. Winder as argitek aan te stel teen 'n vergoeding van £100. Hoewel Hager dus die ontwerp gemaak het, is die plan aan Winder oorgelaat. Daar word ook voorgestel om die kerk van klip met 'n leidak te bou. Hiervoor word 'n verdere £800 gestem. Teen hierdie tyd was sake dus mooi op dreef en die ideaal van soveel jare sou nou verwesenlik word. Op Saterdag 5 Julie 1879 vergader 'n groot skare om te sien hoe die hoeksteen van die nuwe kerk gelê word. Ds. Stegmann was ongelukkig genoeg om nie aan die dienswerk te kon deelneem nie aangesien hy die Woensdag tevore 'n koue opgedoen het en toe sy stem verloor het. Prof. Marais van Stellenbosch tree op as spreker. Na 'n kort diens in die kerk gaan die optog van belangstellendes na die steen waar toe reeds 'n verdere groep mense vergader het. ; Geldelike teëspoed Die bouery was reeds ver gevorder toe die boukommissie voor 'n oënskynlik onoorkomelike probleem te staan kom toe bevind is dat die intekening- en kollektelyste nie die beloofde bedrae opgelewer het nie. Die Standard Bank eis 'n skriftelike waarborg voordat daar verder geld aan die kommissie voorgeskiet word en die hele skema het gevaar geloop om tot stilstand gedwing te word. Die kollektante kon nie betyds die bedrae invorder nie en al uitweg was nou om 'n private persoon te nader. Die kommissie vra mnr. C.P. van der Merwe, een van die bekendste lidmate om 'n lening van £5&nbsp;000, 'n bedrag wat in daardie dae baie moeilik te verkry was. Gelukkig het hy die lening aan die kerk gegee en dus kon daar met vertroue voortgewerk word omdat een van die vernaamste struikelblokke uit die weg geruim is. Ander minder belangrike moeilikhede sou weldra oorkom moes word. Die oorspronklike plan van die boukommissie was om die kerkbanke van geelhout te laat maak, iets wat werklik blywend kon wees. Toe die bankemaker, mnr. C. Prout, die blokke begin saag, moes hy vind dat die hout verrot was en, hoewel daar links en regs geadverteer is, kon geen geelhout gevind word nie. Uiteindelik het die kommissie op dennehout besluit. Alhoewel dit 'n groter koste sou meebring, was dit die enigste uitweg. Die banke het £461 gekos. Die preekstoel, wat ook deur die bouaannemer, Godfrey, gebou is, het 'n bedrag van £275 beloop terwyl die Alpha-gasstelsel omtrent £500 beloop het. J. Lutz en Kie. het die orrel verskaf. ; Nuwe boumeester aangestel Nadat die kerk se leidak gelê is, is in die nawinter van 1880 bevind dat die kwaai reëns veel skade aangerig het. Volgens die argitek het die bouaannemer Godfrey nie die teëls reg gelê nie en daar is ook nie lood gebruik by die gewels soos gespesifiseer was nie. Die boukommissie was baie ontevrede oor die werk en het gevoel dat alles nie pluis was nie. Volgens kontrak moes die werk op 17 November 1880 afgelewer word en dit verbaas 'n mens nie dat Godfrey uitstel vra nie. Dit was baie duidelik dat hy nie die werk kon klaarmaak binne sy tender nie en eindelik het die kommissie alle betrekkinge met hom verbreek en besluit om self die werk verder klaar te maak. T. Harns word aangestel om die werk te voltooi teen 15 s. per dag. 'n Sekere Wallendorf moes die teëls weer lê, maar hierdie man kon as gevolg van sy kwaai humeur en die invloed van sterk drank, nie met Harris klaarkom nie sodat die handlangers die teëls moes klaar lê. Toe die glas vir die vensters uitgepak word, is bevind dat meer as die helfte stukkend was. Daar word besluit om ruite wat in lood ingeset is, uit Engeland te laat kom. Dit het 'n verdere uitgaaf van £160 meegebring. Eindelik kon die dag van die inwyding vir die 14de Oktober 1881 bepaal word. Dit sou die einde beteken van 'n lang en moeisame pad; daarom is daar geen moeite ontsien om hiervan 'n gedenkwaardige gebeurtenis te maak nie. === NG kerk Carnarvon (1883, gesloop) === ; Oprigting en inwyding [[Lêer:Ou NG kerk Carnarvon.jpg|duimnael|250px|Carnarvon se vorige NG kerkgebou.]] Met die stigting van die [[NG gemeente Carnarvon]] in 1874 was daar reeds die kerkgeboutjie wat in 1873 ingewy is. 'n Pastorie was daar egter nie. By die eerste kerkraadsvergadering het oud-ouderling F.A. Visser sy huis gratis beskikbaar gestel vir die doel. Tog is daar nie van sy aanbod gebruik gemaak nie. Die kerkraad wou liewers koop en in April 1875 gee 'n gemeentevergadering die magtiging om erf 115 van mnre. Hammerschlag te koop. Die gebou daarop was voorheen as 'n winkel gebruik, maar dit is gou-gou tot 'n woonhuis omskep sodat ds. en mev. [[Willem Petrus de Villiers|De Villiers]] en klein Etienne hul intrek daarin kon neem. Binne net meer as ses maande se tyd is die pastorie wat ongeveer £1&nbsp;300 gekos het, afbetaal sodat ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' nie kon nalaat om Carnarvon dié pluimpie te gee nie: "Gelukkig de gemeente waar eendracht ten goede lieerscht". Pas nadat die pastorie klaar betaal is, is aandag aan die kerkgebou gegee. Dit het trouens al duidelik geblyk dat die gebou die skare wat opkom na die erediens, nie meer kon bevat nie. Ook is die behoefte gevoel aan 'n gebou wat in sy styl meer beantwoord aan die denkbeeld van 'n godshuis. Die kerkraad wat die gebruik gehad het om belangrike sake aan die gemeente voor te het ook die saak op 25 Desember 1875 voor 'n gemeentevergadering gebring. Die besluit was dat begin sou word aan 'n nuwe kerkgebou sodra £2&nbsp;000 vir die doel ingesamel is. By die volgende gemeentevergadering op 23 September 1876 kon kennis geneem word dat meer as die verlangde bedrag reeds ingesamel is. 'n Boukommissie is saamgestel en daar is besluit dat dit 'n kruiskerk moes wees. Hierna het die probleme begin sodat gedurende die daaropvolgende drie jaar die bouprogram op verskeie maniere vertraag is. Waterprobleme het die maak van die stene aan bande gelê, geskikte klippe kon nie gevind word nie en oor die plek waar die kerk gebou moes word, was aanvanklik onsekerheid. Dit was egter veral die voorgenome vorm van die kerk wat gemoedere in beweging gebring het en van die kommissielede laat bedank het. Uit pure moedeloosheid het ds. De Villiers gevra om losgemaak te word van die boukommissie. Dit is nie toegestaan nie; wel is 'n byna geheel nuwe boukommissie deur 'n gemeentevergadering gekies. Die kommissie was nou soos volg saamgestel: Ds. W.P. de Villiers (voorsitter), S.J. Latsky, P.J. Vermeulen, J.P. Lubbe, M.J. Nortier, J.A. van den Berg, J.P. Barnard, D.H. de Villiers, F.A. Visser sr., P.A. le Roes en A.G. Visser jr. Uiteindelik is uitsluitsel verkry: dit sou 'n kruiskerk wees wat op die kerkgrond langs Danielstraat gebou sou word. Die argitek sou wees C.O. Hager, Thos. R. Darke die boumeester met H. Gibbon as die klerk van werke. Op 9 Augustus 1880 is die bouwerk aan die nuwe kerk begin met die spit van die eerste sooi deur mev. Harris Puch, die eggenote van die resident-magistraat en siviele kommissaris van [[Carnarvon]]. Ses weke daarna kon ds. De Villiers die hoeksteen 1ê. Sy naam kom nie op die steen voor nie, alleen maar: Deze steen word gelegd in de naam van de Vader, Zoon en Heilige Geest den 25sten September 1880. Hierna is werk met krag en sonder enige teenspoed voortgesit. 'n Heuglike dag was 10 Februarie 1883 toe die kerk, presies twee en 'n half jaar nadat die werk 'n aanvang geneem het, feestelik ingewy is. 'n Skare van 1&nbsp;180 mense was daar byeen om te luister na die feesrede van ds. G. van Niekerk van Britstown. Hierdie sierlike kerkgebou in Gotiese boustyl met 720 sitplekke is deur die kerklike blad, ''De Christen'', soos volg beskrywe: "Die kerk is 'n baie sterk, maar netjiese gebou van klip. Die vleuels is net so groot soos die skip van die kerk, sodat 'n groot vierkant gevorm word waarin die hoorders rondom die kansel as middelpunt geplaas word. Almal kan baie maklik hoor, ook wanneer die spreker gewoonweg praat. Die fraai toring met spits van 104 voet hoog, die twee groot vensters in die sygewels en die pragtige preek-stoel van klip, is waarlik sierade soos selde aangetref word. Van buite maak die gebou 'n besondere indruk met sy pilare wat in spits punte uitloop en die toeskouer na bo wys. Behalwe die aan die toring, staan daar ook pilare drie-drie aan al die hoeke van die kerk. Die gebou is in menig opsig 'n model van stewigheid, netheid en doelmatigheid. Mag," so besluit ''De Christen'', "die vernaamste nie gemis word nie: dat die naam van die Here altyd daar mag woon en die lof, eer en heerlikheid ontvang. Die preekstoel was afkomstig van F.A. Visser van Blaauwkrans, die grootvader van die digter [[A.G. Visser]]. Dit was, soos die doopvont, van grys sandsteen en is in 1882 aan die gemeente geskenk. Die gebou het die gemeente uiteindelik £10&nbsp;800 gekos. Hiervan was 'n jaar na die inwyding nog £4&nbsp;000 uitstaande, maar dit is kort daarna afgewerk. Ds. De Villiers, en seker baie toegewyde gelowiges, kon nie nalaat om by die inwydingsgeleentheid die verlange te slaak nie: „Geve God dat hier velen vinden mogen een Bethel en een ladder die ten hemel reikt; dat vermoeiden en belasten hier een liefelijke rustplaats moge aantreffen, dat hongerige en dorstige zielen hier verzadigd mogen worden met hemelsch manna en lewend water!" As meerdere kom, moet mindere wyk. Die ou kerkgeboutjie se toekoms was nou in die weegskaal. Daar is besluit om hom vir eers nog te laat staan en te gebruik as skool en vir bidure en basaars. Toneelspel in die gebou was egter taboe! Ook die weduwee König se versoek om dit as "een fijne winkel" in te rig, is deur die kerkraad geweier. Aangesien die gemeentekas nie die nodige reparasies sou kon dra nie, is op 16 Julie 1900 besluit om die eerste gebou van aanbidding van die gemeente Carnarvon maar af te breek. Die kwade dag is egter steeds uitgestel, maar in 1907 is 'n nuwe saal gebou en met weemoed is toegesien hoe die hulpkerk ná 34 jaar van diens met die grond gelykgemaak is. ; "Roomse" kerk gesloop [[Lêer:NG kerk Carnarvon.jpg|duimnael|190px|regs|Carnarvon se huidige NG kerk, gebou op dieselfde plek as die Hager-kerk.]] [[Lêer:Ou NG kerk Carnarvon hoeksteen.jpg|duimnael|links|190px|Die hoeksteen van die gesloopte NG kerk op Carnarvon is in die nuwe werk ingemessel.]] Ná byna vyftig jaar het die kerkgebou na deeglike herstel begin vra, gevolglik is omvattende vernuwings en veranderinge gedurende 1929 aangebring. Tog kon die tand van die tyd nie gekeer word nie. Die klippe het dit uitgeroep en die balke uit die timmerasie het antwoord gegee – alles het gesmeek om herstel. In 1946 vestig ds. D.J. Malan wat tydelik waargeneem het na die vertrek van ds. Hugo, die kerkraad se aandag op die dringendheid en omvattendheid van herstelwerk aan die gebou. Die kerkraad het die nood-saak van omvattende restourasie ingesien. die goedkeuring van die gemeente verkry, [[Wollie Bronkhorst|Wouter De W. Bronkhorst]] van die firma Louw en Louw (van [[Wynand Louw]]) as argitek aangestel en met 'n geldinsameling begin. Met die koms van ds. Struwig in 1948 is bevind dat daar twyfel was oor wat te doen staan. Die hulp van argitek [[Gerard Moerdijk]] is ingeroep. Sy advies was: breek die ou kerk af en bou 'n nuwe met gebruikmaking van materiaal van die oue. "Buitendien", so het hy betoog, "u kerk verteenwoordig die Gotiese boustyl; dus die Rooms-Katolieke gedagte van die kruiskerk. As Protestante het ons van die Roomse weggebreek, maar aan hulle boustyl hou ons vas – dit is 'n anachronisme!" Volgens M.C. Kitshoff, skrywer van Carnarvon se eeufees-gedenkboek, kan so 'n argument dalk "'n sterk indruk maak op iemand wat afwysend staan teenoor alles wat verband hou met die Rooms-Katolisisme; histories en prinsipieel gesien, staan dit egter swak. By die Hervormers het dit tog nie gegaan oor die plek van aanbidding nie, maar oor die aanbidding in Gees en waarheid; nie oor die kerk en sy boustyl nie, maar oor die feit dat die Woord nie in kerk en kerkgebou tot sy reg gekom het nie. Natuurlik was daar die beeldestormers wat met oorywerigheid ook Roomse kerkgeboue beskadig het; hulle handelwyse is egter nie goed te keur nie en weerspieël ook nie die ware gees van die Protestantisme nie. Dit is so: die Gotiese boustyl is hoofsaaklik 'n godsdienstige boustyl wat in noue verband met die (Roomse) Kerk gestaan het. Tog het hierdie styl gesorg vir die mooiste en indrukwekkendste kerkgeboue in die wêreld – en bewondering daarvoor is tog nie bewondering vir die Rooms-Katolisisme nie!" Nietemin het die kerkraad Moerdijk se advies aanvaar, 'n sketsplan goedgekeur vir die herbou van die kerk en die verantwoordelikheid vir die geldinsameling opgedra aan ds. Struwig. Nog was die onsekerheid nie besweer nie en die daaropvolgende drie jaar was die toekoms van die kerkgebou in die skommelende weegskaal: herbou of sloop. Wanneer ds. W.A. Alheit in die lente van 1951 sy bediening op Carnarvon begin, tref hy die posisie op kerklike erf so daar aan: 'n kerkgebou wat daar betreurenswaardig uitsien en 'n kerkraadsbesluit om dit behoorlik te laat herstel, maar aan die werk self is nog niks begin nie. In die gemeente vind hy heelwat onenigheid wat neig tot 'n tweestryd deurdat sommige lidmate liewer 'n nuwe kerkgebou opgerig wou hê in die plek van die oue, terwyl ander weer wel 'n nuwe wou hê, maar verlang om die oue te behou om vir ander doeleindes gebruik te word. Sommige wou dit selfs aan die Munisipaliteit verkoop om as stadsaal te dien. Die grootste gedeelte van die lidmate wou dat die kerkgebou liewers behou word, maar dan deeglik herstel word, wat feitlik op 'n gedeeltelike herbou van die kerk sou neerkom. Dan weer het die hoë koste hieraan verbonde, volgens die argitek waarskynlik £30&nbsp;000, baie mense ontstel omdat hulle gemeen het dat dit geslagte sou neem om die bedrag af te betaal. By die meerderheid lidmate was daar tog die tevredenheid dat hul pragtige ou kerkgebou nie gesloop nie, maar herstel sou word. Twee hewige skokke het egter gevolg. Die eerste het gekom toe die herstel- en boukoste op £50&nbsp;000 pleks van die vroeëre £30&nbsp;000 geraam is. Tog moes die werk gedoen word en op 27 Oktober 1952 het die bouaannemers, Boland Bouers (Edms.) Bpk. van [[Wellington]], die werk begin volgens die uitgebreide herstel- en herbouingsplanne van mnr. Bronkhorst. Kort hierna het die tweede skok gekom: Die ingenieur het bevind dat die ou gebou wat op die oog af so sterk en stewig voorgekom het, in werklikheid in baie opsigte bouvallig en broos was en onder andere nie in staat sou wees om die swaar betongalerye te dra nie. Die voorgenome herstelplan sou hoegenaamd nie kon uitgevoer word nie. Op Saterdag [[15 November]] [[1952]] het die kerkraad geen ander weg oopgesien as om te besluit dat die kerkgebou gesloop word en 'n nuwe in sy plek opgerig word nie. Die kruisstruktuur, die Gotiese styl, sou behou word en van die klippe van die ou gebou soveel as moontlik gebruik word. Die besluit van die kerkraad is op 'n gemeentevergadering bekend gemaak. Stilswyend het die gemeente dit aanvaar, stilswyend omdat iets moois en karaktervols se einde met onafwendbare finaliteit aangebreek het. M.C. Kitshoff skryf: "Daar was seker weinig kerkgeboue in ons land waar die lot, soos die een s'n, meer as vyf jaar lank op onsekerheid gedobber het. In 1947 is besluit tot herstel, die volgende jaar tot sloping. Die beslissing van 1950 was: bou 'n nuwe, maar behou die oue; 'n jaar later lui die uitspraak weer: herstel. Dan eindelik volg die finale oordeel: die oue moet gaan sodat die nuwe op sy puinhoop kon verrys. Die gebou waar lof en aanbidding vanaf [[10 Februarie]] [[1883]] sewentig jaar lank gehoor is, sou 'n plek word waar die geluid van die slopende graaf en pik sou opklink; die gebou waar mense opgebou is in hul allerheiligste geloof, sou afgebreek en met die grond gelykgemaak word. Daarom die stilswye." Op [[26 Oktober]] [[1952]] is afskeid geneem van die kerkgebou waar reeds ses voltydse leraars die Woord bedien het, 6&nbsp;058 kinders gedoop het, 3&nbsp;392 jong mense belydenis laat aflê het en 1&nbsp;368 pare in die huwelik verbind het. Maar die eintlike waarde van die gebou, soos ds. Alheit dit by die afskeidsgeleentheid gestel het, was hierin geleë: "Menige hongerige en dorstige siele is hier gevoed met hemelse manna en lewende water. Vir meer as een was dit 'n dal van beslissing. Baie het hier onder die diepe indruk gekom van die losprys wat vir hulle betaal is. Vir menigeen het hierdie gebou ewigheidswaarde omdat hulle hier die ware God persoonlik leer ken het". Die dag daarna het die slopingswerk begin en ses maande later is dit voltooi. Met die uithaal van die hoeksteen van die gebou is 'n verseëlde glasfles gevind waarin 'n paar tydskrifte en 'n handskrif weggelê was. Laasgenoemde was 'n "gedenkschrift" geskrywe deur ds. [[Willem Petrus de Villiers|W.P. de Villiers]] waarin hy 'n mededeling doen oor die ontstaan van die gemeente en die bou van die kerk. Dit was gedateer [[25 September]] [[1880]], die dag waarop die hoeksteen gelê is. ; Nuwe kerk gebou en ingewy Op Vrydag [[13 Maart]] [[1953]] is die eerste sooi omgekeer en die bouwerk aan die nuwe kerk begin. Drie maande later, op 6 Junie, is die hoeksteen deur die leraar, ds. Alheit, gelê. By die geleentheid is 'n verseëlde metaalkissie agter die hoeksteen weggelê met onder meer die volgende daarin: 'n Afrikaanse Bybel, 'n Gesangboek, 'n aantal tydskrifte. brosjures, planne en foto's van die kerk. muntstukke, 'n afskrif van ds. De Villiers se "gedenkschrift" en 'n boodskap aan die komende geslagte. Die feesrede by die hoeksteenlegging is gelewer deur ds. D.P. van Huyssteen, oudleraar van die gemeente. Die oprigting van die nuwe kerkgebou het een jaar en nege maande geduur. Van die ou kerkgebou is gebruik die perseel, die klip, die ou hoeksteentjie wat weer ingebou is en twee kliptablette van die ou preekstoel wat in die konsistoriemuur ingemessel is. Dié kerk is feestelik ingewy op [[12 Februarie]] [[1955]]. Die totale boukoste was £64&nbsp;555, dus twee keer meer as die oorspronklike beraamde herstelkoste aan die ou kerk. === NG kerk Uniondale (1884, nog bestaande, met nuwe toring) === ; Oprigting en inwyding [[Lêer:NG kerk Uniondale ou toring.jpg|duimnael|295px|Uniondale se NG kerk soos dit in 1884 ingewy is met die ou toring volgens Hager se ontwerp. Dié toring het later onveilig geraak omdat dit van bakstene pleks van sandsteen gebou is, en is in 1896 afgebreek. Die kerk was toe toringloos tot 1908. [[Folkert Wilko Hesse]] het die nuwe toring ontwerp.]] [[Lêer:Uniondale 1880.jpg|270px|links|duimnael|Uniondale in die tweede helfte van die 19de eeu. Die NG kerk met sy oorspronklike toring staan links op foto.]] [[Lêer:NG kerk Uniondale 1917.jpg|duimnael|230px|Die kerk uit dieselfde oogpunt maar met die nuwe toring, hier afgeneem in 1917.]] Die NG gemeente op [[Uniondale]], gestig in 1866, se "noodkerk" wat in 1862 gebou is, was uit die staanspoor te klein vir die gemeente. In 1875 het die kerkraad al begin praat van 'n nuwe kerk, maar die Pace-saak het die eerste planne in duie laat stort. Op die vergadering van 17 Januarie het ouderling P.H. Zondagh voorgestel dat die gevoelens oor 'n nuwe kerk by wyse van gemeentevergaderings op Uniondale en Krakeel getoets word. 'n Komitee is benoem om op die twee plekke sulke gemeentevergaderings te reël en die gemeentelede die geleentheid te gee om hul mening oor so 'n groot onderneming te gee. Hoewel mnr. G.W.B. Wehmeyer toe nie lid van die kerkraad was nie, is hy ook benoem as een van die komiteelede. Hy het die vergadering op Krakeel gelei en kon by die volgende kerkraadsvergadering rapporteer dat die deel van dié gemeente feitlik eenparig ten gunste van 'n nuwe kerkgebou was. Die reaksie op Uniondale self was ook so gunstig dat die kerkraad aan ds. [[W.A. Joubert]] opdrag gegee het om voorlopig planne en spesifikasies vir die nuwe gebou te bekom. Hy het in korrespondensie getree met Hager. Hoewel Hager nie self die kerk op Uniondale gebou het nie, dra dit ongetwyfeld sy stempel, want met enkele wysigings is Hager se plan aanvaar. Die kerkraad het besluit om nie weer in die ou Lyon te bou nie omdat die brandpunt van die dorp in die loop van die jare na die deel wat vroeër as Hopedale bekend was, verskuif het. Die kerkraad het hierdie terrein waarop die nuwe kerk gebou is, enige jare tevore tesame met die pastorie van mnr. J. Stewart aangekoop. J.A. Heese skryf in die gemeente se eeufees-gedenkboek: "Vir ds. Joubert was dit sekerlik 'n riem onder die hart dat daar so 'n groot eenstemmigheid oor die ligging van die nuwe kerk was. Ook die nageslag moet aan hul voorgangers lof toeswaai dat die kerk so 'n pragtige ligging het." Die boukommissie van die kerkraad is as volg saamgestel: Voorsitter, ds. W.A. Joubert; sekretaris, dr. J.A. Avis; ander lede, G.F. Zondagh, P. Zondagh, C.J. Fourie, S.S. Terblanche, A.N. Smuts, G.L. van Heerde en N. van Rensburg jr. Oorspronklik was die plan om die kerk van baksteen te bou; daarom is reeds op die eerste vergadering besluit om 300&nbsp;000 bakstene te laat vorm. Dr. Avis, die sekretaris van die boukommissie, het 'n spesiale notuleboek aangelê waarin al die notules van die kommissievergaderings getrou weergegee is sodat 'n mens die verloop van die bouery goed kan volg. Op 7 Oktober het die kommissie reeds R1&nbsp;150 in kontant ontvang, maar baie mense het nog nie hul beloofde bydraes gestort nie. Van die kerkraadslede het onderneem om ook in die omliggende gemeentes te kollekteer. Nadat met verskeie tenderaars onderhandel is, is die tender van die firma Courtney en Delbridge, van R10&nbsp;000 aanvaar. Ds. Joubert het egter sterk daarvoor gepleit dat die mure van sandsteen pleks van baksteen en die dak van lei pleks van sink sou wees. Van die kommissielede het dit weens die verhoogde koste bestry, maar toe die tenderaar net R1&nbsp;,650 ekstra vra, het almal ingestem. Die tender het egter nie voorsiening gemaak vir die vensters, galery, preekstoel en banke nie. Die jaar 1882 was 'n baie droë jaar en sommige van die kommissielede wou hê daar moes gewag word met die hoeksteenlegging tot September 1883. Nadat van die ander lede gepleit het dat met die werk voortgegaan moes word, het dr. Avis sy mening in die volgende woorde gegee: "De broeder secretaris zegt dat wanneer wij hier bijeen zaten om te beraadslagen over het optrekken van een wereldsgebou, hij ook voor uitstel zou zijn, maar denkt dat nu wij een huis voor den Heer willen bouwen, en aan Wien het werk der Commissie op iedere vergadering in het gebed word opgedragen om het te zegenen — Hij denkt daarom dat wij met wat meer geloof moeten werken en dat de Heer ons dan zeker zal zegenen." Daarop is besluit om in die geloof met die aanvoorwerk voort te gaan. Die hoeksteen is dan ook op 6 April 1883 gelê. Die plegtige hoeksteenlegging is deur ds. J.H. Neethling van Stellenbosch waargeneem. Die volgende leraars was ook teenwoordig: Ds. G.F.J. Muller van die [[NG gemeente George]], ds. G.W. Stegmann van Oudtshoorn, ds. M.C. Botha van Knysna, ds. [[Adriaan Hofmeyr]] van die NG gemeente Willowmore en ds. R. van R. Barry van [[Calitzdorp]]. Ná 'n afskeidsdiens in die ou kerkie is die lidmate in prosessie na die terrein waar die nuwe kerk in aanbou was. Die koster het vooraan met die kanselbybel gestap, gevolg deur die boukommissielede met 'n banier waarop die woorde : „Al ter eere Gods" gepryk het. Daarna kom in volgorde, die bouheer, die diensdoende kerkraadslede, die predikante en die lidmate. By die aankoms op die terrein is Psalm 84 vers 5 gesing. Ná skriflesing en gebed het die "Uniondalesche Zangvereniging" 'n lied wat dr. Avis uit Duits vertaal het, gesing, naamlik "Met den Heer vangt alles aan!" Terwyl die hoeksteen stadig neergelaat is, het die gemeente vervolgens 'n lied gesing wat deur dr. Avis self gedig is. Ná die hoeksteenlegging deur ds. Neethling het die heilwense van die besoekende leraars gevolg. Die lidmate het toe geleentheid gekry om hul offergawes op die hoeksteen te kom lê en R186 is so ingesamel. Oor dieselfde naweek is nuwe lidmate voorgestel, Nagmaal gevier en geseënde konferensies gehou. Volgensdr. [[J.A. Heese]] was "dit was bepaald 'n hoogtepunt in ds. Joubert se bediening. Hy het daarin geslaag om sy hele gemeente tot een groot ideaal te inspireer." Moeilikhede was daar nog genoeg. Die geld was somtyds gedaan, en ds. Joubert moes uitspring om geld te leen. Mnr. Jan Scheltema het R2&nbsp;000 geleen, mnr. H.S. Schoeman van die Cango R400. Somtyds het van die geldskieters hul geld self nodig gekry en moes die dominee weer planne prakseer om gelde uit te betaal. Maar die werk het nooit stilgestaan nie. Hierdie probleem is ietwat verlig toe ds. Joubert met behulp van sy swaer, [[Jan Hendrik Hofmeyr|Onze Jan]], 'n lening van R6&nbsp;000 by die Zuid-Afrikaanse Assosiasie kon aangaan. Toe die kommissie weer in die verknorsing was, het mnr. Dawid B. van Rensburg R800 beskikbaar gestel. So het die kommissie met basaars, spesiale kollektes en lenings die voltooiing van die gebou sien naderkom. Ongelukkig het mnr. J. Cavers wat sonder enige vergoeding die opsig oor die bouery gehad het, ernstig siek geword en dit juis toe die toringbou aangepak is. Die fout is ook toe gemaak om die res van die toring met bakstene te bou. Die klokke en die uurwerk is deur dr. Avis uit [[Nederland|Holland]] bestel. Uiteindelik kon die inwyding van die nuwe kerk op 12 September 1884 waargeneem word. Weer het die gemeente in die ou kerkie vergader. Daar het dr. Avis 'n oorsig gegee van die boukommissie se werk, waarop ouderling G.J.H. Scheepers die boukommissie se groot taak geprys het. Daarna is die gemeente weer in prosessie na die nuwe kerk, waar die deur onder die sing van Psalm 100 deur ds. Joubert ontsluit is. Die leraars van omliggende gemeentes het weer opgedaag om saam met die gemeente in hul vreugde te deel. In sy keurige Nederlands het dr. Avis die seëninge van die naweek mooi saamgevat: „Rijke zegeningen stroomden van Boven neder. Prachtige wekstemmen om in den naam van Jesus Christus te gelooven klinken voor het eerst door de gewelven der nieuwe kerk. Ja, waarlijk, de Heilige geest was in ruime mate in ons midden." ; Die kerktoring herbou [[Lêer:NG kerk Uniondale nuwe toring.jpg|duimnael|280px|links|Die NG kerk Uniondale met sy nuwe toring, ingewy in 1908. Weens die groot palmbome wat intussen bygekom het, is dit vandag onmoontlik om die kerk uit dieselfde oogpunt af te neem as in bostaande foto's van omstreeks 1884 en 1917.]] Net vier jaar ná die voltooiing van die kerk in 1884 het ds. Joubert reeds vermeld dat die toring lek. Die firma Courtenay en Dellbridge het intussen in [[likwidasie]] gegaan en die kerkraad wou nie in 'n hofgeding betrokke raak nie. Die kerkraad het ook self 'n fout begaan deur die toring met baksteen te laat bou. Weer in 1896 het mnr. G.L. van Heerde op die ernstige toestand van die toring gewys. Weens tekort aan geld is besluit om die toring af te breek en net toe te maak totdat fondse vir die heropbou beskikbaar sou wees. Toe ds. Louw dus in 1900 ontvang is, was die kerk sonder toring. Die heropbou moes egter wag tot die pastorie klaar was. In Oktober 1905 het die NG gemeente George se kerkraad om 'n bydrae gevra om hulle kerktoring wat ingeval het, te herstel. Uniondale besluit egter dat hulle niks kan bydra nie, "daar wij zelf met een afgebroken toren zitten". Moontlik was dit 'n aansporing vir Uniondale om self hul afgebreekte toring op te bou. Ds. Louw het die gemeente deurgegaan op 'n kollekteerveldtog en spoedig was daar R400 in die spesiale "Toringbouw-fonds". Die boukommissie bestaan uit ds. Louw, ouderlinge M.P. Zondagh, M. van der Spuy, G. Barnardt, J. Honiball en diakens G.F. Zondagh en D.E. Frylinck, die nuwe skoolhoof. Die planne en spesifikasies is deur die argitek F. W. Hesse opgestel. Frylinck het as sekretaris van die boukommissie opgetree, maar ná sy vertrek het mnr. Gerdener die werk behartig. As addisionele lede is in die kommissie benoem die kerkraadslede J.J. van der Spuy, Izak van der Westhuizen, G. Cellarius en die koster P.C. Schoonees. Die werk het so fluks gevorder dat die inwyding van die herboude kerktoring oor die naweek van 18 tot 20 Desember 1908 kon plaasvind. By die geleentheid is ook 'n spesiale insameling ter bestryding van die boukoste gedoen. Die totale koste was R4&nbsp;065 en daarvan het die gemeente in Oktober 1908 reeds R2&nbsp;000 ingesamel. Ná die voltooiing van hierdie goeie en deeglike werk het die kerkgebou, volgens dr. [[J.A. Heese|Heese]], "sy verlore statigheid en waardigheid herwin". == Dood en nasate == [[Lêer:De Eiken (front).JPG|duimnael|links|230px|De Eiken op Stellenbosch waarin Hager van 1854 tot 1898 gewoon het.]] [[Lêer:Grafsteen Carl Otto Hager.JPG|duimnael|240px|Hager se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas, Stellenbosch.]] Hager is in die kerkhof teen [[Papegaaiberg]] begrawe. Van sy elf kinders is vyf jonk oorlede, hoewel 'n ander bron die getal op sewe vasstel:<ref>{{en}}[http://records.ancestry.com/carl_otto_hager_records.ashx?pid=53369144 Inskrywing oor Hager op records.ancestry.com]. URL besoek op 18 November 2014</ref> Johan Carl Hager (1844–1917), Cornelia Susana Hager (1856–1924), Nicolaas Hager (1848-1848), Johanna Rosina Hager (1851-onbekend), Carl Louis Hager (1852–1916), Emelia Charlotta Hager (1859–1860) en Carolina Ottoria Hager (1864–1936). Die oudste seun het later argitek-boumeester in die ZAR geword, waar hy talle kerke en openbare geboue ontwerp het, byvoorbeeld die toringkerk op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] (1890). Die jongste seun, Carl Louis, het 'n onderwyser in die [[Oranje-Vrystaat]] geword en was ook 'n beroepsfotograaf. Van die talryke olieverfportrette wat Hager in die jare veertig geskilder het, is daar enkeles in die Stellenbosch-museum. Sy lewensherinneringe is in Engels vertaal deur 'n nakomeling, Elizabeth J. Hager, met die titel ''Autobiography of Carl Otto Hager, architect and artist …'' (Johannesburg, 1960). Die Stellenbosse Museum het in 1993 S.M. Hofmeyr se werk ''Carl Otto Hager van Stellenbosch'' uitgegee.<ref>[http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/books.php?bookid=260 Artefacts.co.za]</ref> In 2015 het uit die pen van [[Ode Krige]] ''Carl Otto Hager – argitek tot eer van god, 1813–1898'' by Hemel & See Boeke verskyn.<ref>{{af}} [http://www.stellenboschwriters.com/krigeo.html Ode Krige op Stellenbosch Writers]. URL besoek op 7 Oktober 2016.</ref> == Ontwerpe == * Tweede Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Porterville]], ingewy in 1894 * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Carnarvon]], in die jare 50 gesloop * Tweede Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Ceres]], in 1952 gesloop * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Clanwilliam]] * [[NG gemeente Fraserburg|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou en pastorie, Fraserburg]], op Maandagoggend 15 Augustus 1955 vir sloping oorhandig * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Mosselbaai]] * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], vroeg in die 20ste eeu gesloop * [[NG gemeente Pearston|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Pearston]] * [[NG gemeente Somerset-Oos|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Somerset-Oos]] * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Ladismith]]<ref>[http://goo.gl/maps/A2uRc Die kerk gesien op Google Maps]. URL besoek op 29 Junie 2013.</ref> * [[NG gemeente Caledon|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Caledon]], intussen gesloop * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Piketberg]] * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Tulbagh]], intussen gesloop * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Kroonstad]], intussen gesloop * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, [[Oudtshoorn]] * [[NG gemeente Willowmore|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Willowmore]], intussen gesloop * Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Hopedale, die een helfte van die latere [[Uniondale]] * [[NG gemeente Jansenville|Nederduitse Gereformeerde kerkgebou, Jansenville]], ingewy in Junie 1885 * Nederduitse Gereformeerde moederkerk, [[Stellenbosch]] * Lutherse kerk, [[Stellenbosch]] * [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]], Stellenbosch * Wesleyaanse kerkgebou, [[Robertson]]<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/11/09/1/13.html ''Robertson se 'pienk kerk' gerestoureer en wit''], ''[[Die Burger]]'', [[9 November]] [[1996]]. URL besoek op 23 November 2014.</ref> * [[YMCA]]-gebou, [[Stellenbosch]] * Zionsendingkerk, [[Paarl]] == Fotogalery == === Gesloopte geboue === <gallery mode=packed heights=170px> Lêer:Ou NG kerk Fraserburg.jpg|Die Nederduitse Gereformeerde kerk op [[Fraserburg]] in 1899. Dit is omstreeks 1955 gesloop. Lêer:Ou NG kerk Caledon 1899.jpg|Die vorige kerkgebou van die [[NG gemeente Caledon]]. Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|Die [[NG gemeente Willowmore]] se vorige kerkgebou, hier afgeneem in 1917. Dit is onseker of Hager wel dié kerk ontwerp het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (hoofred.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Lêer:Ou NG kerk Porterville.jpg|[[Porterville]] se tweede kerkgebou is in 1894 opgerig, maar moes later plek maak vir die teenswoordige kerkgebou, ontwerp deur [[Wynand Louw]]. Lêer:Ou NG kerk Calitzdorp.jpg|Hager was verantwoordelik vir die vergroting van die vorige [[NG gemeente Calitzdorp|NG kerk op Calitzdorp]] in 1880. Die oorspronklike kerkie is op 7 Junie 1857 ingewy. Hager het die plan vir die vergroting voorsien en is bygestaan deur sy skrynwerker-seun, J.C.M. Hager. Die vergrote kerk is op 11 September 1880 ingewy. Dis omstreeks 1910 gesloop. Lêer:NG kerk Tulbagh 1878.jpg|[[Tulbagh]] se ou NG kerkgebou, afgeneem omstreeks 1942. Dié kerk is gebou toe die kerk van 1743 te klein geword het. Lêer:Hager-kerk Tulbagh.jpg|Die Hager-kerk op Tulbagh het in onbruik veral nadat die [[NG gemeente Kruisvallei|gemeente Kruisvallei]] (gestig in 1843) en Tulbagh se gemeente in Oktober 1935 saamgesmelt het. Dit is later gesloop en die Shell-motorhawe in sy plek opgerig. Lêer:NG kerk Kroonstad 1877.png|Die [[NG gemeente Kroonstad]] se vorige kerkgebou is opgerig volgens die plan van Hager en in 1877 ingewy, maar gesloop om plek te maak vir die kerk van 1914. 'n Besoeker, ene Nixon, het dit beskryf as "the handsomest Dutch church I have remembered seeing in South Africa". </gallery></center> === Bestaande geboue === <gallery mode=packed heights=170px> Lêer:Ou NG kerk Clanwilliam.jpg|Die ou NG kerk op [[Clanwilliam]], opgerig in 1864. Lêer:Zionskerk Paarl.jpg|Die Zionskerk, Paarl, in 1841 opgerig, op [[4 Augustus]] [[1842]] ingewy en sedert 1984 die eiendom van die plaaslike [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde gemeente]]. Lêer:Uniondale NG kerk 2012 1.jpg|Die [[NG gemeente Uniondale|NG kerkgebou]] op [[Uniondale]], afgeneem in 2012. Lêer:NG kerk Pearston 1917.jpg|Die kerk van die [[NG gemeente Pearston]], waaraan bouwerk in 1865 begin het, maar gestaak moes word weens twis in die gemeente en dit toe eers in 1887 ingewy is. Lêer:NG kerktoring Pearston.jpg|Die [[NG gemeente Pearston]] se kerktoring van nader gesien. Lêer:NG kerk Pearston voor.jpg|Die NG kerk Pearston van voor gesien. Lêer:Hager kerkie Stellenbosch.jpg|Die Evangeliese Lutherse kerkie op [[Stellenbosch]], ingewy op 28 November 1854, sedert 1969 'n kunsmuseum van die [[Universiteit Stellenbosch|US]]. Lêer:NG kerk Piketberg.jpg|[[Piketberg]] se NG kerk in kenmerkend Neo-Gotiese boustyl. Dis in April 1882 ingewy en staan op dieselfde plek waar die ou kruiskerk was. Lêer:NG kerkgebou Somerset-Oos.jpg|Die tweede kerkgebou van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] is op 17 November 1871 ingewy tydens die meer as 40 jaar lange dienstyd van ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]]. Lêer:Somerset-Oos NG kerk 2.jpg|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Lêer:NG kerk Stellenbosch 1930.jpg|[[Stellenbosch]] se moederkerk, afgeneem in 1930. Lêer:NG kerk Jansenville 1917.jpg|Die tweede kerkgebou van die [[NG gemeente Jansenville]] is in Junie 1885 ingewy en vandag nog in gebruik. Lêer:NG kerk Jansenville regop.jpg|Die voorkant van Jansenville se NG kerk. </gallery></center> == Bronne == * {{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1935.''Gedenkboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerk Somerset Oos''. Kaapstad: Cape Times Beperk. * {{en}} Fransen, Hans. 2006. ''Old Towns and Villages of the Cape''. Johannesburg and Cape Town: Jonathan Ball Publishers. * {{af}} [[J.A. Heese|Heese, dr. J.A. 1966]]. ''Die kerk in die wolke. Eeufees-Gedenkboek Uniondale 1866–1966''. Uniondale: NG Kerkraad. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, ds. H.C.]] 1955. ''Eeufees-Gedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Heidelberg (Kaapland)''. Heidelberg, Kaap: NG Kerkraad. * {{af}} Hugo, dr. A.M. en Van der Bijl, J. 1963. ''Die kerk van Stellenbosch 1686–1963''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} De Kock, W.J. (hoofred.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. * {{af}} Kitshoff, M.C. 1974. ''Kudde van Carnarvon. Nederduitse Gereformeerde Kerk Carnarvon 1874–1974''. Carnarvon: N.G. Kerk. * {{af}} Kotzé, D.A. 1951. ''Die gemeente Fraserburg 1851 tot 1951. 'n Eeufees-Gedenkboek.'' Fraserburg: Die NG kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Schoeman, Karel. 1982. ''Vrystaatse Erfenis. Bouwerk en geboue in die 19de eeu''. Kaapstad, Pretoria, Johannesburg: Human & Rousseau. * {{af}} {{en}} Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos / Somerset East 150. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feesreëlingskomitee. * {{af}} Steyn, Norrie. 1964. ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore, 1864–1964''. Willowmore: N.G. Kerkraad. * {{af}} Underhay, J.P.G. (Kerklik) en [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, ds. H.C.]] (Burgerlik). 1955. ''Eeufees-Gedenkboek van Ceres. 1855–1955.'' Ceres: Kerkraad. * {{af}} [http://www.moeder.co.za/geskiedenis-van-gemeente.html Die geskiedenis van die moedergemeente Oudtshoorn op hul webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141109120436/http://www.moeder.co.za/geskiedenis-van-gemeente.html |date= 9 November 2014 }}. URL besoek op 10 Desember 2014. * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Nog boeke waarin Hager vermeld word == * Bakker, Karel A, Clarke, Nicholas J & Fisher, Roger C. 2014. Eclectic ZA Wilhelmiens : A shared Dutch built heritage in South Africa. Pretoria: Visual Books. * Fransen, Hans. 1982. Three centuries of South African art : fine art, architecture, applied arts. Johannesburg: AD Donker. * Fransen, Hans. 2004. The old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town – Calvinia – Colesberg – Uitenhage. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers. * Heese, JA. 1966. Die kerk in die wolke : Eeufees-gedenkboek Uniondale 1866–1966. Elsiesrivier: NG Gemeente Uniondale. * Hoevers, Jan. 2005. Van Kerke en Dorpe. Historiese vertellinge oor die oudste kerke en dorpe in Suid-Afrika. Centurion: Publiself Uitgewers. * Hofmeyr, SM. 1993. Carl Otto Hager van Stellenbosch. Stellenbosch: Stellenbosch Museum * Kesting, DP. 1978. Afrikaans Protestantse kerkbou : erfenis en uitdaging. Port Elizabeth: Ongepubliseerde Ph.D.-verhandeling * Krige, Ode: Carl Otto Hager – argitek tot eer van God – 1813–1898. Hermanus: Hemel & See, 2015. {{ISBN|978-0-9922219-7-3}} * Menache, Philippe & David, Darryl Earl. 2012. A Platteland Pilgrimage : 102 country churches of South Africa. South Africa: Booktown Richmond Press. * Oxley, John. 1992. Places of Worship in South Africa. Halfway House: Southern Book Publishers. * Picton-Seymour, Désirée. 1977. Victorian Buildings in South Africa. Cape Town: AA Balkema. * Picton-Seymour, Désirée. 1989. Historical Buildings in South Africa. Cape Town: Struikhof Publishers. * Pretorius, Johanna Celestina. 1969. Die aandeel van die Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika aan die kerkbou : 'n kultuur-historiese benadering. Pretoria: University of Pretoria (ongepubliseerde M.A.-verhandeling). * Radford, D. 1979. The architecture of the Western Cape, 1838 1901. A study of the impact of Victorian aesthetics and technology on South African architecture. Johannesburg: Ongepubliseerde Ph.D-verhandeling. * Richardson, Deidré. 2001. Historic Sites of South Africa. Cape Town: Struik Publishers. * [[Karel Schoeman|Schoeman, Karel.]] 1982. Vrystaatse erfenis : Bouwerk en geboue in die 19de eeu. Kaapstad: Human & Rousseau. * Smuts, F, Johnman, CK & Malherbe WD. 1974. Stellenbosch ons oudste dorp : our oldest village. Stellenbosch: Stellenbosch 300 Aksie * Smuts, Francois. 1979. Stellenbosch drie eeue : amptelike gedenkboek. Stellenbosch: Stadsraad van Stellenbosch. * Walker, Michael. 2012. The early architects of Cape Town and their buildings (1820–1926) with postcard illustrations. St James: Michael Walker. == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.worldcat.org/title/carl-otto-hager-van-stellenbosch/oclc/87609202 Besonderhede van die boek ''Carl Otto Hager van Stellenbosch'' op Worldcat.org]. URL besoek op 15 Oktober 2013. * {{af}} [http://www.witkerk.co.za/Hager.html Lewensbeskrywing van C.O. Hager op die webtuiste van die moedergemeente Middelburg, Mpumalanga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011164122/http://www.witkerk.co.za/Hager.html |date=11 Oktober 2015 }}. * {{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/07/10/2/76.html ''Kerk-argitek Carl Otto Hager, verryker van ons kultuur''], [[Die Burger]], [[10 Julie]] [[1993]]. * {{af}} [http://bruid.sarie.com/troues/regte-troues/bernhard-en-elsa-vogts/ 'n Agterkleindogter trou in die kerk op Stellenbosch wat Hager ontwerp het] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011162952/http://bruid.sarie.com/troues/regte-troues/bernhard-en-elsa-vogts/ |date=11 Oktober 2015 }}, ''[[Sarie]]'' BRUID, [[14 Februarie]] [[2014]]. URL besoek op 18 November 2014. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hager, Carl Otto}} [[Kategorie:Duitse argitekte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]] [[Kategorie:Geboortes in 1813]] [[Kategorie:Sterftes in 1898]] lpne81q56a442uzau730h3g8fgeqbbo 0 64506 2900767 2899087 2026-05-02T19:12:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900767 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Anders Behring Breivik | beeld = Sketch of Breivik.png | breedte = | onderskrif = Skets van Breivik | gebore = {{Birth date and age|1979|2|13|df=y}} | oorlede = | doodsrede = | verdwyn = | land = Noorweë | beroep = | andername ={{ubl|Fjotolf Hansen|Far Skaldigrimmr Rauskjoldr av Northriki|Jan Johansen}} | plek = Oslo, Noorweë | datums = 22 Julie 2011 | misdaad = Terrorisme; massamoord | slagoffers = 77 dood, 300+ gewond | metode = ANFO-motorbom; vuurwapenaanval | motief = * Anti-immigrasie * Islamofobie * Geloof in die "wit volksmoord"-samesweringsteorie | beweging = | voorganger = | opvolger = | aangekeer = 22 Julie 2011 | vonnisdatum = 24 Augustus 2012 | vonnis = 21 jaar preventiewe aanhouding (Noorweë), met moontlikheid van onbepaalde verlenging | vrygelaat = | status = Gevangene in Ringerike-gevangenis }} '''Anders Behring Breivik''' (huidige naam: '''Jan Johansen''';<ref name=":0">{{Cite web|url=https://news.inbox.lv/1506kxc-terrorist-anders-breivik-has-changed-his-name-again-now-he-is-jan-johansen|title=Terrorist Anders Breivik Has Changed His Name Again: Now He Is Jan Johansen|date=2026-04-28|website=News feed at Inbox.lv|access-date=2026-04-28}}</ref> gebore [[13 Februarie]] [[1979]]) is ’n [[Noorweë|Noorweegse]] [[Massamoord|massamoordenaar]] en binnelandse [[Terrorisme|terroris]]. Hy word geassosieer met verregse en [[Antisemitisme|antisemitiese]] samesweringsteorieë soos "Kulturele Marxisme" en die "Groot Vervanging", wat gebaseer is op die idee dat [[Wit mense|wit]] en [[Christendom|Christelike]] mense in sy lande van oorsprong vervang word deur nie-wit mense en [[Islam|Moslems]].<ref>{{Cite journal |last=Anne-Catherine Simon |author2=Christoph Saiger |author3=Helmar Dumbs |date=29 July 2011 |title=Die Welt, wie Anders B. Breivik sie sieht |url=http://diepresse.com/home/politik/aussenpolitik/682112/Die-Welt-wie-Anders-B-Breivik-sie-sieht?direct=680247&_vl_backlink=/home/politik/index.do&selChannel=100 |journal=Die Presse |language=de}}</ref> Hy het probeer om teen immigrasie en Islam te veg deur ’n motorbom in sentrale [[Oslo]] te ontplof en ’n massaskietery op die eiland Utøya uit te voer, wat op 22 Julie [[2011]] gebeur het. Hy het die terroriste-aanvalle begin deur die motorbom te laat ontplof, wat agt mense doodgemaak het. Kort daarna het hy per motor en boot na die eiland Utøya, buite Oslo, gereis, geklee as 'n polisiebeampte, waar hy 69 mense, hoofsaaklik jongmense, vermoor het. Die slagoffers het bymekaargekom vir 'n somerkamp wat deur die jeugvleuel van die Sosiaal-Demokratiese Noorse Arbeidersparty georganiseer is. In totaal is meer as 300 mense in die twee aanvalle beseer. [[Lêer:Oslo view of city after July 2011 bombing.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Oslo na die bombardering van staatsgeboue]] Op die dag van die aanvalle het Breivik 'n kompendium van tekste getiteld "2083: 'n Europese Onafhanklikheidsverklaring" per e-pos gestuur, wat sy militante ideologie beskryf.<ref name="link">{{cite news|last=Taylor|first=Matthew|date=26 July 2011|title=Breivik sent 'manifesto' to 250 UK contacts hours before Norway killings|url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/26/breivik-manifesto-email-uk-contacts|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728023247/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/26/breivik-manifesto-email-uk-contacts|archive-date=28 July 2011|access-date=27 July 2011|work=The Guardian|location=UK}}</ref> Dit bestaan uit 1 518 bladsye en word toegeskryf aan "Andrew Berwick" (’n verengelsing van Breivik se naam).<ref>{{cite web|url=https://fas.org/programs/tap/_docs/2083_-_A_European_Declaration_of_Independence.pdf|title=2083: A European Declaration of Independence|publisher=Federation of American Scientists|archive-url=https://web.archive.org/web/20120522200040/http://www.fas.org/programs/tap/_docs/2083_-_A_European_Declaration_of_Independence.pdf|archive-date=22 May 2012|access-date=24 April 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/2083AEuropeanDeclarationOfIndependence|title=2083: A European Declaration of Independence|publisher=[[Internet Archive]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414023311/https://archive.org/details/2083AEuropeanDeclarationOfIndependence|archive-date=14 April 2012|access-date=24 April 2012}}</ref> Ná ’n verhoor in 2012 is Breivik skuldig bevind aan al die aanklagte. Hy is gevonnis tot 21 jaar preventiewe aanhouding in Noorweë, met die moontlikheid dat die tydperk herhaaldelik verleng kan word as hy steeds as gevaarlik beskou word.<ref>{{cite web|url=http://rapsinews.com/judicial_news/20120824/264386101.html|title=Mass killer Anders Breivik sentencing - live text coverage, RAPSInews.com, 24 Augustus 2012|work=RAPSI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026165608/http://rapsinews.com/judicial_news/20120824/264386101.html|archive-date=26 Oktober 2019|access-date=13 September 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Breivik het vroeër in sy lewe klein misdade, soos [[graffiti]], gepleeg en was vir ’n tyd betrokke by politiek en ’n skietklub.<ref name="Dagbladet_2012-04-03">{{Cite news|author1=Meldalen, Sindre Granly |author2= Brustad, Line |author3= Kristiansen, Arnhild Aass |author4= Sandli, Hansen |author5=Espen Frode |author6=Krokfjord, Torgeir P. | display-authors= 3| title=Breivik planla tagging som militær operasjon|trans-title= Breivik het graffiti (tagging) as ’n militêre operasie beplan.|url=https://www.dagbladet.no/2012/04/02/nyheter/terror_i_oslo/innenriks/terrorangrepet/anders_behring_breivik/20946724/|newspaper=Dagbladet|language=no|date=2 April 2012|access-date=3 April 2012}}</ref> In 2006 het hy die regse party ''Fremskrittspartiet'' verlaat.<ref name="AP-brv">{{cite news|first=Kristine Grue |last=Langset |title=Frp: Breivik har vært medlem og har hatt verv i ungdomspartiet |work=Aftenposten |location=Norway |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181267.ece |language=no |date=23 July 2011 |access-date=24 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105000656/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4181267.ece |archive-date=5 January 2012 }}</ref><ref name="PBeaumont">{{cite news|first=Peter|last=Beaumont|author-link=|title=Anders Behring Breivik: profile of a mass murderer|work=The Guardian|location=UK|url=https://www.theguardian.com/world/2011/jul/23/anders-behring-breivik-norway-attacks|date=23 July 2011|access-date=25 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724221409/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/23/anders-behring-breivik-norway-attacks|archive-date=24 July 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tv2.no/nyheter/innenriks/terrorsiktede-var-tidligere-medlem-av-fremskrittspartiet-3544743.html|title=Terrorsiktede var tidligere medlem av Fremskrittspartiet|last1=Fondenes|first1=Eivind|last2=Buer|first2=Kathleen|date=23 July 2011|publisher=TV 2|location =NO|work=Nyhetene|language=no|access-date=23 July 2011}}</ref> Verskeie psigiatriese evaluasies is oor hom gedoen, met verskillende gevolgtrekkings oor sy geestestoestand tydens die aanvalle.<ref name="BBC100412">{{cite news|title=Norway's mass killer Breivik 'declared sane'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17663958|work=BBC News|date=10 April 2012|access-date=10 April 2012}}</ref> Hy bly tans in gevangenis en het herhaaldelik sonder sukses probeer om sy tronktoestande te verander. Hy word van ander gevangenes geïsoleer en het slegs kontak met gesondheidswerkers en wagte.<ref name="NewsComAu">{{cite web|url=http://www.news.com.au/world/europe/mass-murderer-anders-behring-breivik-to-sue-norway-over-jail-conditions/story-fnh81p7g-1227572463645|title=Mass murderer Anders Behring Breivik to sue Norway over jail conditions|date=17 October 2015|website=News.com.au}}</ref> Gedurende sy tyd in die tronk het hy openlik begin om [[Nasionaal-Sosialisme]] te bepleit, iets waarmee hy oorspronklik nie geassosieer wou word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-35807961|title=Breivik gives Nazi salute in court return to challenge jail isolation|date=2016-03-15|website=BBC News|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Hy het ook sy naam verskeie kere verander; na Fjotolf Hansen, Far Skaldigrimmr Rauskjoldr av Northriki en Jan Johansen.<ref name=":0" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Breivik, Anders Behring}} [[Kategorie:Noorweërs]] [[Kategorie:Terroriste]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] gct0x1rs1cp2x2v28urcprlb3erijr3 0 74445 2900783 2900544 2026-05-02T19:30:08Z SpesBona 2720 + Inligtingskas & meer 2900783 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Comunidad Andina de Naciones <small>([[Spaans]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = Andesgemeenskap |beeld_vlag = Flag of the Andean Community of Nations.svg |beeld_wapen = Parlamento Andino Logo.svg |simbool_tipe = Vlag |beeld_kaart = Andean Community (orthographic projection).svg |leuse = <br />''Ésta es mi tierra, ésta es mi casa'' <small>(Spaans vir: "Dit is my land, dit is my tuiste")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Aymara]], [[Quechua]] en [[Spaans]] |hoofstad = {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]] {{Koördinate|12|02|S|77|17|W}} |latd = 12 |latm = 02 |latNS = S |longd = 77 |longm = 17 |longEW = W |grootste_stad = {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • Sekretaris-generaal |leiername = Gonzalo Gutiérrez |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = 3&nbsp;781&nbsp;914 |oppervlakmi² = 1&nbsp;460&nbsp;205 |persent_water = |bevolking_skatting = 101&nbsp;119&nbsp;783 |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = 2010 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 26,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 69,3 |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = $902,86&nbsp;miljard |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2017 |BBP_PPP_per_kapita = $8&nbsp;928,62 |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Andespakt<br />• Andesgemeenskap |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1969]]<br />[[1996]] |MOI = {{wins}} 0,781<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2017 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Vier geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BOT tot GALT |utc_afwyking = [[UTC-04:00|-4]] tot [[UTC-06:00|-6]] |tydsone_somer = BOT tot GALT |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] tot [[UTC-06:00|-6]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Andesgemeenskap''' ([[Spaans]]: ''Comunidad Andina'', CAN) is 'n vryhandelsone tussen [[Bolivië]], [[Colombia]], [[Ecuador]] en [[Peru]]. Die handelsblok is in 1969 met die ondertekening van die Cartagena-ooreenkoms onder die naam Andespakt gestig. Saam met [[Mercosur]] is die Andesgemeenskap een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap is in [[Lima]], [[Peru]], gesetel en die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Spaans, [[Aymara]] en [[Quechua]]. [[Lêer:Andean Community (orthographic projection).svg|duimnael|links|Lidlande van die Andesgemeenskap]] [[Lêer:CAN.png|duimnael|links|Lidmaatskap van die Andesgemeenskap: {{sleutel|#000080|Lede}} {{sleutel|#6666A6|Geassosieerde lede}} {{sleutel|#0000FF|Waarnemers}}]] [[Lêer:HQ of Comunidad Andina, Lima.jpg|duimnael|links|Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap in Lima, Peru]] [[Lêer:Aguas territoriales Comunidad andina.svg|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Andesgemeenskap]] Die Andesgemeenskap en Mercosur (doeane-unie tussen [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Bolivië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]]) het in 1999 begin onderhandel oor die samesmelting van die twee organisasies. Op 8 Desember 2004 is die nuwe organisasie gestig as die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies|Suid-Amerikaanse Stategemeenskap]], 'n vryhandelsone soortgelyk aan die [[Europese Unie]]. == Lidmaatskap == ; Lidlande * {{vlagland|Bolivië}} (1969) * {{vlagland|Colombia}} (1969) * {{vlagland|Ecuador}} (1969) * {{vlagland|Peru}} (1969) ; Geassosieerde lede * {{vlagland|Argentinië}} (2005) * {{vlagland|Brasilië}} (2005) * {{vlagland|Chili}} (2005) * {{vlagland|Paraguay}} (2005) * {{vlagland|Uruguay}} (2005) ; Waarnemende lede * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Panama}} * {{vlagland|Spanje}} * {{vlagland|Wes-Sahara}} ; Voormalige lede * {{vlagland|Venezuela}} (1973–2006) * {{vlagland|Chili}} (1969–1976) == Sekretaris-generaals == Sekretaris-generaals van die Andesgemeenskap sedert 1997:<ref>{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs1.html#ac rulers.org: ''Andean Community'']</ref> * 1997–2002: Sebastián Alegrett (Venezuela) * 2002–2004: Guillermo Fernández de Soto (Colombia) * 2004–2006: Edward Allan Wagner Tizón (Peru) * 2006–2007: Alfredo Fuentes Hernández (Colombia) * 2007–2010: Freddy Ehlers Zurita (Ecuador) * 2010–2013: A. Contreras Baspineiro (Bolivië) * 2013: Ana María Tenenbaum de Reátegui (Peru) * 2013: Santiago Cembrano Cabrejas (Colombia) * 2013–2016: Pablo Guzmán Laugier (Bolivië) * 2016–2018: Walker San Miguel (Bolivië) * 2018: Luz Marina Monroy Acevedo (Colombia) * 2018–2019: Héctor Quintero Arredondo (Colombia) * 2019–2023: Jorge Hernando Pedraza (Colombia) * 2023: Diego Caicedo Pinoargote (Ecuador) * 2023–hede: Gonzalo Gutiérrez (Peru) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Andean-Community|title=Andean Community|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 Mei 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Andean Community|Andesgemeenskap}} * {{es}} [http://www.comunidadandina.org/ Die Andesgemeenskap se amptelike webtuiste] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Andes]] [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Colombia]] [[Kategorie:Ecuador]] [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Amerika]] [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Peru]] 10diszxw8bodgc0s1xbn81st6qfsewz 2900805 2900783 2026-05-02T21:00:06Z SpesBona 2720 Jammer! 2900805 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = ''Comunidad Andina'' <small>([[Spaans]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = die Andesgemeenskap |beeld_vlag = Flag of the Andean Community of Nations.svg |beeld_wapen = Parlamento Andino Logo.svg |simbool_tipe = Vlag |beeld_kaart = Andean Community (orthographic projection).svg |leuse = <br />''Ésta es mi tierra, ésta es mi casa'' <small>(Spaans vir: "Dit is my land, dit is my tuiste")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Aymara]], [[Quechua]] en [[Spaans]] |hoofstad = {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]] {{Koördinate|12|02|S|77|17|W}} |latd = 12 |latm = 02 |latNS = S |longd = 77 |longm = 17 |longEW = W |grootste_stad = {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • Sekretaris-generaal |leiername = Gonzalo Gutiérrez |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = 3&nbsp;781&nbsp;914 |oppervlakmi² = 1&nbsp;460&nbsp;205 |persent_water = |bevolking_skatting = 101&nbsp;119&nbsp;783 |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = 2010 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 26,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 69,3 |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = $902,86&nbsp;miljard |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2017 |BBP_PPP_per_kapita = $8&nbsp;928,62 |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Andespakt<br />• Andesgemeenskap |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1969]]<br />[[1996]] |MOI = {{wins}} 0,781<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2017 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Vier geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BOT tot GALT |utc_afwyking = [[UTC-04:00|-4]] tot [[UTC-06:00|-6]] |tydsone_somer = BOT tot GALT |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] tot [[UTC-06:00|-6]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Andesgemeenskap''' ([[Spaans]]: ''Comunidad Andina'', CAN) is 'n vryhandelsone tussen [[Bolivië]], [[Colombia]], [[Ecuador]] en [[Peru]]. Die handelsblok is in 1969 met die ondertekening van die Cartagena-ooreenkoms onder die naam Andespakt gestig. Saam met [[Mercosur]] is die Andesgemeenskap een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap is in [[Lima]], [[Peru]], gesetel en die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Spaans, [[Aymara]] en [[Quechua]]. [[Lêer:Andean Community (orthographic projection).svg|duimnael|links|Lidlande van die Andesgemeenskap]] [[Lêer:CAN.png|duimnael|links|Lidmaatskap van die Andesgemeenskap: {{sleutel|#000080|Lede}} {{sleutel|#6666A6|Geassosieerde lede}} {{sleutel|#0000FF|Waarnemers}}]] [[Lêer:HQ of Comunidad Andina, Lima.jpg|duimnael|links|Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap in Lima, Peru]] [[Lêer:Aguas territoriales Comunidad andina.svg|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Andesgemeenskap]] Die Andesgemeenskap en Mercosur (doeane-unie tussen [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Bolivië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]]) het in 1999 begin onderhandel oor die samesmelting van die twee organisasies. Op 8 Desember 2004 is die nuwe organisasie gestig as die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies|Suid-Amerikaanse Stategemeenskap]], 'n vryhandelsone soortgelyk aan die [[Europese Unie]]. == Lidmaatskap == ; Lidlande * {{vlagland|Bolivië}} (1969) * {{vlagland|Colombia}} (1969) * {{vlagland|Ecuador}} (1969) * {{vlagland|Peru}} (1969) ; Geassosieerde lede * {{vlagland|Argentinië}} (2005) * {{vlagland|Brasilië}} (2005) * {{vlagland|Chili}} (2005) * {{vlagland|Paraguay}} (2005) * {{vlagland|Uruguay}} (2005) ; Waarnemende lede * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Panama}} * {{vlagland|Spanje}} * {{vlagland|Wes-Sahara}} ; Voormalige lede * {{vlagland|Venezuela}} (1973–2006) * {{vlagland|Chili}} (1969–1976) == Sekretaris-generaals == Sekretaris-generaals van die Andesgemeenskap sedert 1997:<ref>{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs1.html#ac rulers.org: ''Andean Community'']</ref> * 1997–2002: Sebastián Alegrett (Venezuela) * 2002–2004: Guillermo Fernández de Soto (Colombia) * 2004–2006: Edward Allan Wagner Tizón (Peru) * 2006–2007: Alfredo Fuentes Hernández (Colombia) * 2007–2010: Freddy Ehlers Zurita (Ecuador) * 2010–2013: A. Contreras Baspineiro (Bolivië) * 2013: Ana María Tenenbaum de Reátegui (Peru) * 2013: Santiago Cembrano Cabrejas (Colombia) * 2013–2016: Pablo Guzmán Laugier (Bolivië) * 2016–2018: Walker San Miguel (Bolivië) * 2018: Luz Marina Monroy Acevedo (Colombia) * 2018–2019: Héctor Quintero Arredondo (Colombia) * 2019–2023: Jorge Hernando Pedraza (Colombia) * 2023: Diego Caicedo Pinoargote (Ecuador) * 2023–hede: Gonzalo Gutiérrez (Peru) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Andean-Community|title=Andean Community|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 Mei 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Andean Community|Andesgemeenskap}} * {{es}} [http://www.comunidadandina.org/ Die Andesgemeenskap se amptelike webtuiste] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Andes]] [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Colombia]] [[Kategorie:Ecuador]] [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Amerika]] [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Peru]] fmrjl7bw2xq2ww0f40ghsnjujg25kbp 0 76800 2900828 2869650 2026-05-03T01:58:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900828 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Duane Vermeulen | beeld = [[Lêer:Duane Vermeulen 2012 Springboks.jpg|220px]] | byskrif = | vollenaam = Daniel Johannes Vermeulen | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1986|7|3}} | geboorteplek = [[Nelspruit]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,93 m | gewig = 117 kg | ru_posisies = Losvoorspeler | springbokid = 840 | sarugbyno = 35661 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2015–2018<br />2019 | ru_proklubs = Toulon <br />Kubota Spears | ru_klubwedstryde = 68<br />13 | ru_klubpunte = (10)<br />(15) | ru_klubopdatering = 3 Maart 2021 | super14 = {{Rut Cheetahs}}<br />{{Rut Stormers}}<br />{{Rut Bulls}} | super14jare = 2007–2008 <br /> 2009–2015<br />2019– | super14wedstryde = 20 <br />89<br />19 | super14punte = (15) <br />(25)<br />(10) | ru_currentclub = | super14opdatering = 3 Maart 2021 | ru_provinsie = [[Pumas]] <br />[[Vrystaat Cheetahs]]<br />{{nowrap|[[Westelike Provinsie]]}} | ru_provinsiejare = 2005–2007 <br /> 2007–2008 <br /> 2009–2015 | ru_provinsiewedstryde = 26 <br /> 28 <br /> 38 | ru_provinsiepunte = (20) <br /> (10) <br /> (35) | ru_provinsieopdatering = 3 Maart 2021 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{RSAru}} | ru_nasionalejare = 2012- | ru_nasionalewedstryde = 76 | ru_nasionalepunte = (25) | ru_nsopdatering = 1 November 2023 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = [[Hoërskool Nelspruit]] | universiteit = | url = }} '''Daniel Johannes „Duane“ Vermeulen''' (gebore op [[3 Julie]] [[1986]] in [[Nelspruit]]) is 'n voormalige [[rugby]]speler wat voorheen vir die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse nasionale span]] gespeel het. Hy het ook voorheen vir [[Ulster Rugby]] in die United Rugby Championship, Vodacom Blue Bulls, Pumas, Vrystaat Cheetahs en Westelike Provinsie in Suid-Afrikaanse plaaslike rugby gespeel. Hy het ook vir die Cheetahs, Stormers en Bulls in Super Rugby en Toulon in die Top 14 gespeel.  Hy was 'n instrumentele deel van Suid-Afrika se wen van die 2019 Rugby Wêreldbeker en het die Man van die Wedstryd-toekenning in die finaal ontvang. Sy gewone posisie was op [[agsteman]], maar hy was ewe bedrewe op beide die blinde- en oopkantflank posisies. Met die bynaam "Thor" of "The Bone Collector", is hy bekend vir sy fisiese krag, afwagting onder die hoë bal en leierskapvermoëns. Hy was ook deel van Suid-Afrika se wenspan tydens die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. Hy maak sy toetsdebuut vir die [[Springbokke]] op 8 September 2012 teen [[Wallabies|Australië]] in [[Perth]], op die ouderdom van 26. In die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] is hy die [[Springbokkaptein]] terwyl [[Siya Kolisi]] beseer is. Hy word wyd beskou as een van die beste Nommer Agts in Suid-Afrikaanse Rugbygeskiedenis.<ref>[http://www.espnscrum.com/southafrica/rugby/player/91492.html Duane Vermeulen player profile] ESPN Scrum.com</ref><ref>{{cite news | url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/springboks/confirmed-springbok-legend-duane-vermeulen-retires-after-world-cup-win-breaking-08-november-2023/ | title=CONFIRMED: Springbok legend retires after World Cup win | newspaper=The South African | date=8 November 2023 | last1=Lewis | first1=Craig }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.itsrugby.co.uk/players/duane-vermeulen-2902.html |title=Playing stats at ItsRugby.co.uk |access-date=29 Desember 2025 |archive-date= 3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203233030/https://www.itsrugby.co.uk/players/duane-vermeulen-2902.html |url-status=dead }}</ref> == Internasionale loopbaan == Voor sy eerste volle internasionale wedstryd het Vermeulen Suid-Afrika op die tweede vlak van internasionale rugby verteenwoordig, waar hy vir die Opkomende Springbokke gespeel het. Een hoogtepunt van sy verskynings vir die Opkomende Bokke was om in die groep te wees wat teen die Britse en Ierse Leeus gespeel het, en hulle tot 'n 13-13 gelykopuitslag beperk het, tydens hul toer na Suid-Afrika in 2009. Vermeulen het gelyk of hy 'n seker keuse vir die Springbokke sou wees, maar is nie in die Springbok-groep opgeroep wat teen Wallis, Italië en Frankryk te staan ​​gekom het nie. Hy is ook uit die Springbok-groep van 2010 se Drienasies-reeks weggelaat. Na 'n uitstekende Curriebeker-rugbyseisoen is Vermeulen as deel van die 39-man-voorlopige oefengroep aangewys voor die einde van die jaar se Grand Slam-toer na die Noordelike Halfrond in 2010. Hy is weereens oor die hoof gesien vir keuse in die finale groep. Vermeulen het sy internasionale debuut vir Suid-Afrika op 8 September 2012 gemaak, waar hy deel was van die beginspan teen Australië. Hy is weer gekies om die volgende week teen Nieu-Seeland in Dunedin te speel, waar Suid-Afrika met 10 punte verloor het. Op 29 September 2012 het Suid-Afrika Australië met 31–8 geklop, 'n oorwinning wat Vermeulen se eerste Springbok-oorwinning was. Hy is gekies vir die Springbokke se 2012 Noordelike Halfrond-toer. Vermeulen het 'n man van die wedstryd- toekenning ontvang vir sy vertoning teen Engeland op Twickenham tydens hierdie toer, gebaseer op 'n aantal belangrike balomdraaie op die grond, 15 harde duikslae en sy rol as primêre baldraer op die dag. In 2014 was hy een van vyf genomineerdes vir die IRB Speler van die Jaar-toekenning.<ref name="World Rugby Player of the Year nominees named">{{cite press release | url=http://www.irb.com/history/awards/newsid=2073428.html#world+rugby+player+year+nominees+named | title=World Rugby Player of the Year nominees named | publisher=IRB | date=12 November 2014 | access-date=12 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141112173447/http://www.irb.com/history/awards/newsid=2073428.html#world+rugby+player+year+nominees+named | archive-date=12 November 2014 | url-status=dead | archivedate=12 November 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112173447/http://www.irb.com/history/awards/newsid=2073428.html#world+rugby+player+year+nominees+named }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/50273291 |title=England 12-32 South Africa: Springboks win World Cup for record-equalling third time |date=2 November 2019 |publisher=BBC |access-date=3 November 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Powerful Springboks go for 7-1 bench split v Wales |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/articles/c1dz36ndqw5o |publisher=BBC Sport |access-date=27 November 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Griffiths |first1=Gareth |title=Pointless Wales humiliated by 11-try South Africa |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/articles/c30jd4vlr22o |publisher=BBC Sport |access-date=8 December 2025}}</ref> Vermeulen het in die 2019 Rugbywêreldbeker-finaal teen Engeland gespeel. Hy was deel van die Suid-Afrikaanse span wat hul derde Wêreldbeker by die Yokohama-stadion in Japan gewen het. Hy is bekroon met die man van die wedstryd-toekenning vir sy vertoning waar hy 'n aantal belangrike bydraes gelewer het, insluitend 10 lopies met die bal en aflê van 49 meter met die bal (albei die meeste in die wedstryd) en twee balomdraaie.  Vermeulen is deur die Springbokke vir die 2023 Rugbywêreldbeker opgeroep en die span het die Wêreldbeker weereens gewen, na die 2019-toernooi. Vermeulen het sy uittrede uit rugby op 8 November 2023 aangekondig. In November 2025, voor die laaste wedstryd in die 2025 Herfs Nasiesreeks teen Wallis, het Suid-Afrika se hoofafrigter [[Rassie Erasmus]] die moontlikheid genoem dat Vermeulen, wat 'n rol as hulpafrigter by die span aanvaar het, uit aftrede sou kom in die geval van 'n laat beseringskrisis voor die wedstryd. Geen beserings is egter aangemeld nie en hy het nie die wedstryd gespeel nie.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * [http://www.thestormers.co.za/profiles.asp?id=189 Stormers profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725001900/http://www.thestormers.co.za/profiles.asp?id=189 |date=25 Julie 2011 }} * [http://www.wprugby.com/playerprofiles.asp?Id=174 WP rugby profiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113020514/http://www.wprugby.com/playerprofiles.asp?Id=174 |date=13 Januarie 2010 }} * [https://www.sarugby.co.za/match-centre/?playerId=2fc3ac37-38f3-4b12-ab6a-612ff9117128&returnUrl=/sa-teams-players/springboks/ Duane Vermeulen op SA Rugby] * {{Genslin-bokke|id=910|naam=Duane Vermeulen}} * [http://www.itsrugby.co.uk/player_2902.html Duane Vermeulen] by itsrugby.co.uk == Verwysings == {{Verwysings}} {{Navbox |name = Duane Vermeulen |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vermeulen, Duane}} [[Kategorie:Cheetahs rugbyspelers]] [[Kategorie:Stormers rugbyspelers]] [[Kategorie:Bulls rugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] ka4lvz3ts3k4ywx1ls62o07n0vs11tu 0 77602 2900887 2383895 2026-05-03T11:51:44Z Aliwal2012 39067 2900887 wikitext text/x-wiki [[Lêer:South Africa-Pelindaba01.jpg|duimnael|300px|Pelindaba soos van die noordekant gesien.]] [[Lêer:Pelindaba-geboue.jpg|duimnael|300px|Pelindaba se geboue.]] '''Pelindaba''' is [[Suid-Afrika]] se hoofnavorsingsentrum oor [[kernkrag]]. Dit word deur die Suid-Afrikaanse Kernenergie-korporasie bedryf. Suid-Afrika se [[atoombom]]me van die jare 1970's is hier ontwikkel, gebou en gestoor. Dit is naby [[Hartbeespoortdam]] geleë, ongeveer 33&nbsp;km (22&nbsp;myl) wes van [[Pretoria]] op 'n plaas wat aan [[Gustav Preller]] behoort het. == Geskiedenis == Die reaktor, [[SAFARI-1]] word sedert 1965 vir navorsingsdoeleindes bedryf. Die reaktor kan tot 20 MW elektrisiteit lewer. 'n 4 MV ''Van de Graaff''-partikelversneller word ook bedryf om navorsing in kernwetenskappe te bevorder. Die Suid-Afrikaanse Kernenergiekorporasie is in 1999 deur die Republiek van Suid-Afrika as 'n openbare maatskappy gestig. == Ongelukke == === Die 1996-ongeluk === In 1996 word werkers by die fasiliteit aan bestraling blootgestel. Harold Daniels en verskeie ander sterf aan kanker en brandwonde wat met die blootstelling verband hou.<ref>http://www.pmg.org.za/mp3/2007/070620pcenviro1.mp3</ref> === Die 2009-lekkasie === Op 16 Maart 2009 is berig dat 'n lekkasie plaasgevind het en dat radioaktiewe gasse uit die fasiliteit ontsnap het. Abnormale vlakke van [[gammastraal|gamma-straling]] wat verband hou met [[xenon]]- en [[kripton]]-gasse is opgespoor. 'n Noodtoestand is verklaar en personeel is van die perseel ontruim.<ref>http://www.digitaljournal.com/article/269315</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Valindaba]] {{Koördinate|25|48|2|S|27|56|2|O|type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Gauteng]] [[Kategorie:Kernkragsentrales]] [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] kg7pxaoqxk5845hs7pmrmg5sgf8ix5p 0 84994 2900742 2875969 2026-05-02T18:25:48Z Oesjaar 7467 Tikfout. 2900742 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Deurmekaarbos | image = | taxon = Ehretia rigida | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[George Claridge Druce|Druce]], (1916 gepubl. 1917) | synonyms =* ''Capraria rigida'' <small>Thunb.</small> * ''Freylinia rigida'' <small>(Thunb.) G.Don</small> }} Die '''deurmekaarbos''' (''Ehretia rigida'') is 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]] wat deel van die Boraginaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[Noord-Kaap]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die boom het klein blommetjies en die [[blaar|blare]] het skuurpapieragtige rande. == Fotogalery == <gallery widths="220px"> Ehretia rigida17.jpg|Blomme Ehretia rigida00.jpg|Vrugte Ehretia rigida25b.jpg|Groeiwyse </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1489-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:116109-1 Plants of the World Online] {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ehretia rigida}} * {{Wikispecies-inlyn|Ehretia rigida}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Ehretia|rigida]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] j5fq8r0qvesz5wn71pk78b4q95yohp5 0 85022 2900738 2876283 2026-05-02T17:59:10Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Maak my eie gemors reg... 2900738 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ehretia acuminata Blanco1.70-cropped.jpg |image_caption = ''[[Ehretia acuminata]]'' |taxon = Ehretia |authority = [[Patrick Browne (physician)|P.Browne]] |type_species = ''[[Ehretia tinifolia]]'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms = *''Bruxanelia'' {{small|Dennst., not validly publ.}} *''Carmona'' {{small|Cav.}} *''Cortesia'' {{small|Cav.}} *''Desmophyla'' {{small|Raf.}} *''Gaza'' {{small|[[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]}} *''Lithothamnus'' {{small|Zipp. ex Span.}} *''Traxilum'' {{small|Raf.}} |synonyms_ref = <ref name = powo /><ref name="GRIN" /> }} '''Ehretia''' is 'n [[genus]] van kruidagtige plante, wat [[struik]]e of bome kan wees, wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]], ''[[Boraginaceae]]''. Kenmerkend van die genus is die [[blare]] sonder hare en voel effens soos skuurpapier. Hulle gee ook 'n skerp reuk af wanneer hulle gekneus word. Die [[vrug]]te is klein en vlesig. ==Spesies== Aanvaarde spesies in die genus is:<ref name = powo/> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Ehretia acuminata]]'' {{small|[[Robert Brown (botanist, born 1773)|R.Br.]]}} &ndash; Koda ([[East Asia]], [[New Guinea]], eastern [[Australia]]) *''[[Ehretia alba]]'' {{small|Retief & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]}} *''[[Ehretia amoena]]'' {{small|[[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]}} ([[Skurweblaarbos]]) *''[[Ehretia anacua]]'' {{small|([[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]) [[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} &ndash; Anacua ([[Texas]] in the [[United States]], [[Mexico]]) *''[[Ehretia angolensis]]'' {{small|[[John Gilbert Baker|Baker]]}} *''[[Ehretia aspera]]'' {{small|[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]}} (synonym ''Ehretia laevis'' <small>Roxb.</small>) *''[[Ehretia asperula]]'' {{small|[[Heinrich Zollinger|Zoll.]] & [[Alexander Moritzi|Moritzi]]}} *''[[Ehretia australis]]'' {{small|[[James Spencer Miller|J.S.Mill.]]}} *''[[Ehretia bakeri]]'' {{small|Baker}} *''[[Ehretia changjiangensis]]'' {{small|[[Fu Wu Xing|F.W.Xing]] & Ze X.Li}} *''[[Ehretia coerulea]]'' {{small|[[Robert Louis August Maximilian Gürke|Gürke]]}} *''[[Ehretia confinis]]'' {{small|[[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} *''[[Ehretia cortesia]]'' {{small|Gottschling}} *''[[Ehretia corylifolia]]'' {{small|[[Charles Henry Wright|C.H.Wright]]}} *''[[Ehretia crebrifolia]]'' {{small|(Miers) ined.}} *''[[Ehretia cymosa]]'' {{small|[[Peter Thonning|Thonn.]]}} *''[[Ehretia decaryi]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia densiflora]]'' {{small|F.N.Wei & H.Q.Wen}} *''[[Ehretia dichotoma]]'' {{small|[[Carl Ludwig Blume|Blume]]}} *''[[Ehretia dicksonii]]'' {{small|[[Henry Fletcher Hance|Hance]]}} *''[[Ehretia dolichandra]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia dunniana]]'' {{small|[[Augustin Abel Hector Léveillé|H.Lév.]]}} *†''[[Ehretia europaea]]'' <small>E.M. Reid</small> *''[[Ehretia glandulosissima]]'' {{small|[[Bernard Verdcourt|Verdc.]]}} *''[[Ehretia grahamii]]'' {{small|[[Barbara Rae Randell|Randell]]}} *''[[Ehretia hainanensis]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia janjalle]]'' {{small|Verdc.}} *''[[Ehretia javanica]]'' {{small|Blume}} *''[[Ehretia kaessneri]]'' {{small|[[Friedrich Karl Johann Vaupel|Vaupel]]}} *''[[Ehretia keyensis]]'' {{small|[[Otto Warburg (botanist)|Warb.]]}} *''[[Ehretia latifolia]]'' {{small|[[Jean-Louis-Auguste Loiseleur-Deslongchamps|Loisel.]]}} *''[[Ehretia lengshuikengensis]]'' {{small|[[Shao Shun Ying|S.S.Ying]]}} *''[[Ehretia longiflora]]'' {{small|[[John George Champion|Champ.]] ex [[George Bentham|Benth.]]}} *''[[Ehretia macrophylla]]'' {{small|Wall.}} *''[[Ehretia matthewii]]'' {{small|Kottaim.}} *''[[Ehretia meyersii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia microcalyx]]'' {{small|Vaupel}} *''[[Ehretia microphylla]]'' {{small|[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]}} *''[[Ehretia mollis]]'' {{small|([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]}} *''[[Ehretia moluccana]]'' {{small|[[Ludwig Riedel|Riedl]]}} *''[[Ehretia namibiensis]]'' {{small|Retief & A.E.van Wyk}} *''[[Ehretia obtusifolia]]'' {{small|[[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]] ex [[Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle|A.DC.]]}} *''[[Ehretia papuana]]'' {{small|[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]}} *''[[Ehretia parallela]]'' {{small|[[Charles Baron Clarke|C.B.Clarke]]}} *''[[Ehretia philippinensis]]'' {{small|A.DC.}} *''[[Ehretia phillipsonii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia pingbianensis]]'' {{small|Y.L.Liu}} *''[[Ehretia pranomiana]]'' {{small|Rueangs. & Suddee}} *''[[Ehretia psilosiphon]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia resinosa]]'' {{small|Hance}} *''[[Ehretia retusa]]'' {{small|(G.Don) [[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex A.DC.}} *''[[Ehretia rigida]]'' {{small|([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Druce}} &ndash; [[Deurmekaarbos]] (Suidoos Afrika) *''[[Ehretia rosea]]'' {{small|Gürke}} *''[[Ehretia saligna]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Ehretia seyrigii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia siamensis]]'' {{small|[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]] ex [[François Gagnepain|Gagnep.]] & Courchet}} *''[[Ehretia silvana]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia takaminei]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Ehretia timorensis]]'' {{small|[[Joseph Decaisne|Decne.]]}} *''[[Ehretia tinifolia]]'' {{small|[[Carl Linnaeus|L.]]}} *''[[Ehretia trachyphylla]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Ehretia tsangii]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia urceolata]]'' {{small|[[William Vincent Fitzgerald|W.Fitzg.]]}} *''[[Ehretia wallichiana]]'' {{small|[[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]] & [[Thomas Thomson (botanist)|Thomson]] ex C.B.Clarke}} *''[[Ehretia wightiana]]'' {{small|Wall. ex [[George Don|G.Don]]}} *''[[Ehretia winitii]]'' {{small|[[William Grant Craib|Craib]]}} {{div col end}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = powo>{{cite web |title=''Ehretia'' P.Browne |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012300-2 |website=Plants of the World Online (POWO) |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=20 July 2024}}</ref> <ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |title=Genus: ''Ehretia'' P. Browne |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2006-04-02 |accessdate=2010-08-21 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605232014/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ehretia}} * {{Wikispecies-inlyn|Ehretia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Ehretia| ]] ri61thgyqran1fejh66dhac0ft6ur5i 2900781 2900738 2026-05-02T19:27:53Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2900781 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ehretia acuminata Blanco1.70-cropped.jpg |image_caption = ''[[Ehretia acuminata]]'' |taxon = Ehretia |authority = [[Patrick Browne (physician)|P.Browne]] |type_species = ''[[Ehretia tinifolia]]'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms = *''Bruxanelia'' {{small|Dennst., not validly publ.}} *''Carmona'' {{small|Cav.}} *''Cortesia'' {{small|Cav.}} *''Desmophyla'' {{small|Raf.}} *''Gaza'' {{small|[[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]}} *''Lithothamnus'' {{small|Zipp. ex Span.}} *''Traxilum'' {{small|Raf.}} |synonyms_ref = <ref name = powo /><ref name="GRIN" /> }} '''Ehretia''' is 'n [[genus]] van kruidagtige plante, wat [[struik]]e of bome kan wees, wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]], ''[[Boraginaceae]]''. Kenmerkend van die genus is die [[blare]] sonder hare en voel effens soos skuurpapier. Hulle gee ook 'n skerp reuk af wanneer hulle gekneus word. Die [[vrug]]te is klein en vlesig. ==Spesies== Aanvaarde spesies in die genus is:<ref name = powo/> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Ehretia acuminata]]'' {{small|[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]}} &ndash; Koda ([[Oos Asië]], [[Nieu-Guinee]], oostelik [[Australië]]) *''[[Ehretia alba]]'' {{small|Retief & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]}} *''[[Ehretia amoena]]'' {{small|[[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]}} ([[Skurweblaarbos]]) *''[[Ehretia anacua]]'' {{small|([[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]) [[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} &ndash; Anacua ([[Texas]] in the [[United States]], [[Mexico]]) *''[[Ehretia angolensis]]'' {{small|[[John Gilbert Baker|Baker]]}} *''[[Ehretia aspera]]'' {{small|[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]}} (synonym ''Ehretia laevis'' <small>Roxb.</small>) *''[[Ehretia asperula]]'' {{small|[[Heinrich Zollinger|Zoll.]] & [[Alexander Moritzi|Moritzi]]}} *''[[Ehretia australis]]'' {{small|[[James Spencer Miller|J.S.Mill.]]}} *''[[Ehretia bakeri]]'' {{small|Baker}} *''[[Ehretia changjiangensis]]'' {{small|[[Fu Wu Xing|F.W.Xing]] & Ze X.Li}} *''[[Ehretia coerulea]]'' {{small|[[Robert Louis August Maximilian Gürke|Gürke]]}} *''[[Ehretia confinis]]'' {{small|[[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} *''[[Ehretia cortesia]]'' {{small|Gottschling}} *''[[Ehretia corylifolia]]'' {{small|[[Charles Henry Wright|C.H.Wright]]}} *''[[Ehretia crebrifolia]]'' {{small|(Miers) ined.}} *''[[Ehretia cymosa]]'' {{small|[[Peter Thonning|Thonn.]]}} *''[[Ehretia decaryi]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia densiflora]]'' {{small|F.N.Wei & H.Q.Wen}} *''[[Ehretia dichotoma]]'' {{small|[[Carl Ludwig Blume|Blume]]}} *''[[Ehretia dicksonii]]'' {{small|[[Henry Fletcher Hance|Hance]]}} *''[[Ehretia dolichandra]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia dunniana]]'' {{small|[[Augustin Abel Hector Léveillé|H.Lév.]]}} *†''[[Ehretia europaea]]'' <small>E.M. Reid</small> *''[[Ehretia glandulosissima]]'' {{small|[[Bernard Verdcourt|Verdc.]]}} *''[[Ehretia grahamii]]'' {{small|[[Barbara Rae Randell|Randell]]}} *''[[Ehretia hainanensis]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia janjalle]]'' {{small|Verdc.}} *''[[Ehretia javanica]]'' {{small|Blume}} *''[[Ehretia kaessneri]]'' {{small|[[Friedrich Karl Johann Vaupel|Vaupel]]}} *''[[Ehretia keyensis]]'' {{small|[[Otto Warburg (botanist)|Warb.]]}} *''[[Ehretia latifolia]]'' {{small|[[Jean-Louis-Auguste Loiseleur-Deslongchamps|Loisel.]]}} *''[[Ehretia lengshuikengensis]]'' {{small|[[Shao Shun Ying|S.S.Ying]]}} *''[[Ehretia longiflora]]'' {{small|[[John George Champion|Champ.]] ex [[George Bentham|Benth.]]}} *''[[Ehretia macrophylla]]'' {{small|Wall.}} *''[[Ehretia matthewii]]'' {{small|Kottaim.}} *''[[Ehretia meyersii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia microcalyx]]'' {{small|Vaupel}} *''[[Ehretia microphylla]]'' {{small|[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]}} *''[[Ehretia mollis]]'' {{small|([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]}} *''[[Ehretia moluccana]]'' {{small|[[Ludwig Riedel|Riedl]]}} *''[[Ehretia namibiensis]]'' {{small|Retief & A.E.van Wyk}} *''[[Ehretia obtusifolia]]'' {{small|[[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]] ex [[Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle|A.DC.]]}} *''[[Ehretia papuana]]'' {{small|[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]}} *''[[Ehretia parallela]]'' {{small|[[Charles Baron Clarke|C.B.Clarke]]}} *''[[Ehretia philippinensis]]'' {{small|A.DC.}} *''[[Ehretia phillipsonii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia pingbianensis]]'' {{small|Y.L.Liu}} *''[[Ehretia pranomiana]]'' {{small|Rueangs. & Suddee}} *''[[Ehretia psilosiphon]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia resinosa]]'' {{small|Hance}} *''[[Ehretia retusa]]'' {{small|(G.Don) [[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex A.DC.}} *''[[Ehretia rigida]]'' {{small|([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Druce}} &ndash; [[Deurmekaarbos]] (Suidoos Afrika) *''[[Ehretia rosea]]'' {{small|Gürke}} *''[[Ehretia saligna]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Ehretia seyrigii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia siamensis]]'' {{small|[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]] ex [[François Gagnepain|Gagnep.]] & Courchet}} *''[[Ehretia silvana]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia takaminei]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Ehretia timorensis]]'' {{small|[[Joseph Decaisne|Decne.]]}} *''[[Ehretia tinifolia]]'' {{small|[[Carl Linnaeus|L.]]}} *''[[Ehretia trachyphylla]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Ehretia tsangii]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia urceolata]]'' {{small|[[William Vincent Fitzgerald|W.Fitzg.]]}} *''[[Ehretia wallichiana]]'' {{small|[[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]] & [[Thomas Thomson (botanist)|Thomson]] ex C.B.Clarke}} *''[[Ehretia wightiana]]'' {{small|Wall. ex [[George Don|G.Don]]}} *''[[Ehretia winitii]]'' {{small|[[William Grant Craib|Craib]]}} {{div col end}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = powo>{{cite web |title=''Ehretia'' P.Browne |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012300-2 |website=Plants of the World Online (POWO) |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=20 July 2024}}</ref> <ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |title=Genus: ''Ehretia'' P. Browne |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2006-04-02 |accessdate=2010-08-21 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605232014/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ehretia}} * {{Wikispecies-inlyn|Ehretia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Ehretia| ]] 0m2e0rhytp7bvhih2x1nefb6cp51vjv 2900782 2900781 2026-05-02T19:28:32Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2900782 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ehretia acuminata Blanco1.70-cropped.jpg |image_caption = ''[[Ehretia acuminata]]'' |taxon = Ehretia |authority = [[Patrick Browne (physician)|P.Browne]] |type_species = ''[[Ehretia tinifolia]]'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms = *''Bruxanelia'' {{small|Dennst., not validly publ.}} *''Carmona'' {{small|Cav.}} *''Cortesia'' {{small|Cav.}} *''Desmophyla'' {{small|Raf.}} *''Gaza'' {{small|[[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]}} *''Lithothamnus'' {{small|Zipp. ex Span.}} *''Traxilum'' {{small|Raf.}} |synonyms_ref = <ref name = powo /><ref name="GRIN" /> }} '''Ehretia''' is 'n [[genus]] van kruidagtige plante, wat [[struik]]e of bome kan wees, wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]], ''[[Boraginaceae]]''. Kenmerkend van die genus is die [[blare]] sonder hare en voel effens soos skuurpapier. Hulle gee ook 'n skerp reuk af wanneer hulle gekneus word. Die [[vrug]]te is klein en vlesig. ==Spesies== Aanvaarde spesies in die genus is:<ref name = powo/> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Ehretia acuminata]]'' {{small|[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]}} *''[[Ehretia alba]]'' {{small|Retief & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]}} *''[[Ehretia amoena]]'' {{small|[[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]}} ([[Skurweblaarbos]]) *''[[Ehretia anacua]]'' {{small|([[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]) [[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} &ndash; Anacua ([[Texas]] in the [[United States]], [[Mexico]]) *''[[Ehretia angolensis]]'' {{small|[[John Gilbert Baker|Baker]]}} *''[[Ehretia aspera]]'' {{small|[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]}} (synonym ''Ehretia laevis'' <small>Roxb.</small>) *''[[Ehretia asperula]]'' {{small|[[Heinrich Zollinger|Zoll.]] & [[Alexander Moritzi|Moritzi]]}} *''[[Ehretia australis]]'' {{small|[[James Spencer Miller|J.S.Mill.]]}} *''[[Ehretia bakeri]]'' {{small|Baker}} *''[[Ehretia changjiangensis]]'' {{small|[[Fu Wu Xing|F.W.Xing]] & Ze X.Li}} *''[[Ehretia coerulea]]'' {{small|[[Robert Louis August Maximilian Gürke|Gürke]]}} *''[[Ehretia confinis]]'' {{small|[[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} *''[[Ehretia cortesia]]'' {{small|Gottschling}} *''[[Ehretia corylifolia]]'' {{small|[[Charles Henry Wright|C.H.Wright]]}} *''[[Ehretia crebrifolia]]'' {{small|(Miers) ined.}} *''[[Ehretia cymosa]]'' {{small|[[Peter Thonning|Thonn.]]}} *''[[Ehretia decaryi]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia densiflora]]'' {{small|F.N.Wei & H.Q.Wen}} *''[[Ehretia dichotoma]]'' {{small|[[Carl Ludwig Blume|Blume]]}} *''[[Ehretia dicksonii]]'' {{small|[[Henry Fletcher Hance|Hance]]}} *''[[Ehretia dolichandra]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia dunniana]]'' {{small|[[Augustin Abel Hector Léveillé|H.Lév.]]}} *†''[[Ehretia europaea]]'' <small>E.M. Reid</small> *''[[Ehretia glandulosissima]]'' {{small|[[Bernard Verdcourt|Verdc.]]}} *''[[Ehretia grahamii]]'' {{small|[[Barbara Rae Randell|Randell]]}} *''[[Ehretia hainanensis]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia janjalle]]'' {{small|Verdc.}} *''[[Ehretia javanica]]'' {{small|Blume}} *''[[Ehretia kaessneri]]'' {{small|[[Friedrich Karl Johann Vaupel|Vaupel]]}} *''[[Ehretia keyensis]]'' {{small|[[Otto Warburg (botanist)|Warb.]]}} *''[[Ehretia latifolia]]'' {{small|[[Jean-Louis-Auguste Loiseleur-Deslongchamps|Loisel.]]}} *''[[Ehretia lengshuikengensis]]'' {{small|[[Shao Shun Ying|S.S.Ying]]}} *''[[Ehretia longiflora]]'' {{small|[[John George Champion|Champ.]] ex [[George Bentham|Benth.]]}} *''[[Ehretia macrophylla]]'' {{small|Wall.}} *''[[Ehretia matthewii]]'' {{small|Kottaim.}} *''[[Ehretia meyersii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia microcalyx]]'' {{small|Vaupel}} *''[[Ehretia microphylla]]'' {{small|[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]}} *''[[Ehretia mollis]]'' {{small|([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]}} *''[[Ehretia moluccana]]'' {{small|[[Ludwig Riedel|Riedl]]}} *''[[Ehretia namibiensis]]'' {{small|Retief & A.E.van Wyk}} *''[[Ehretia obtusifolia]]'' {{small|[[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]] ex [[Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle|A.DC.]]}} *''[[Ehretia papuana]]'' {{small|[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]}} *''[[Ehretia parallela]]'' {{small|[[Charles Baron Clarke|C.B.Clarke]]}} *''[[Ehretia philippinensis]]'' {{small|A.DC.}} *''[[Ehretia phillipsonii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia pingbianensis]]'' {{small|Y.L.Liu}} *''[[Ehretia pranomiana]]'' {{small|Rueangs. & Suddee}} *''[[Ehretia psilosiphon]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia resinosa]]'' {{small|Hance}} *''[[Ehretia retusa]]'' {{small|(G.Don) [[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex A.DC.}} *''[[Ehretia rigida]]'' {{small|([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Druce}} &ndash; [[Deurmekaarbos]] (Suidoos Afrika) *''[[Ehretia rosea]]'' {{small|Gürke}} *''[[Ehretia saligna]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Ehretia seyrigii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia siamensis]]'' {{small|[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]] ex [[François Gagnepain|Gagnep.]] & Courchet}} *''[[Ehretia silvana]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia takaminei]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Ehretia timorensis]]'' {{small|[[Joseph Decaisne|Decne.]]}} *''[[Ehretia tinifolia]]'' {{small|[[Carl Linnaeus|L.]]}} *''[[Ehretia trachyphylla]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Ehretia tsangii]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia urceolata]]'' {{small|[[William Vincent Fitzgerald|W.Fitzg.]]}} *''[[Ehretia wallichiana]]'' {{small|[[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]] & [[Thomas Thomson (botanist)|Thomson]] ex C.B.Clarke}} *''[[Ehretia wightiana]]'' {{small|Wall. ex [[George Don|G.Don]]}} *''[[Ehretia winitii]]'' {{small|[[William Grant Craib|Craib]]}} {{div col end}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = powo>{{cite web |title=''Ehretia'' P.Browne |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012300-2 |website=Plants of the World Online (POWO) |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=20 July 2024}}</ref> <ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |title=Genus: ''Ehretia'' P. Browne |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2006-04-02 |accessdate=2010-08-21 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605232014/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ehretia}} * {{Wikispecies-inlyn|Ehretia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Ehretia| ]] 3l1e2wk676s1sxk4ixg44kr2l67ez0b 2900790 2900782 2026-05-02T19:54:18Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2900790 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ehretia acuminata Blanco1.70-cropped.jpg |image_caption = ''[[Ehretia acuminata]]'' |taxon = Ehretia |authority = [[Patrick Browne (physician)|P.Browne]] |type_species = ''[[Ehretia tinifolia]]'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms = *''Bruxanelia'' {{small|Dennst., not validly publ.}} *''Carmona'' {{small|Cav.}} *''Cortesia'' {{small|Cav.}} *''Desmophyla'' {{small|Raf.}} *''Gaza'' {{small|[[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]}} *''Lithothamnus'' {{small|Zipp. ex Span.}} *''Traxilum'' {{small|Raf.}} |synonyms_ref = <ref name = powo /><ref name="GRIN" /> }} '''Ehretia''' is 'n [[genus]] van kruidagtige plante, wat [[struik]]e of bome kan wees, wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]], ''[[Boraginaceae]]''. Kenmerkend van die genus is die [[blare]] sonder hare en voel effens soos skuurpapier. Hulle gee ook 'n skerp reuk af wanneer hulle gekneus word. Die [[vrug]]te is klein en vlesig. ==Spesies== Aanvaarde spesies in die genus is:<ref name = powo/> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Ehretia acuminata]]'' {{small|[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]}} *''[[Ehretia alba]]'' {{small|Retief & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]}} *''[[Ehretia amoena]]'' {{small|[[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]}} ([[Skurweblaarbos]]) *''[[Ehretia anacua]]'' {{small|([[Manuel de Mier y Terán|Terán]] & [[Jean-Louis Berlandier|Berland.]]) [[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} &ndash; Anacua ([[Texas]] in the [[United States]], [[Mexico]]) *''[[Ehretia angolensis]]'' {{small|[[John Gilbert Baker|Baker]]}} *''[[Ehretia aspera]]'' {{small|[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]}} *''[[Ehretia asperula]]'' {{small|[[Heinrich Zollinger|Zoll.]] & [[Alexander Moritzi|Moritzi]]}} *''[[Ehretia australis]]'' {{small|[[James Spencer Miller|J.S.Mill.]]}} *''[[Ehretia bakeri]]'' {{small|Baker}} *''[[Ehretia changjiangensis]]'' {{small|[[Fu Wu Xing|F.W.Xing]] & Ze X.Li}} *''[[Ehretia coerulea]]'' {{small|[[Robert Louis August Maximilian Gürke|Gürke]]}} *''[[Ehretia confinis]]'' {{small|[[Ivan Murray Johnston|I.M.Johnst.]]}} *''[[Ehretia cortesia]]'' {{small|Gottschling}} *''[[Ehretia corylifolia]]'' {{small|[[Charles Henry Wright|C.H.Wright]]}} *''[[Ehretia crebrifolia]]'' {{small|(Miers) ined.}} *''[[Ehretia cymosa]]'' {{small|[[Peter Thonning|Thonn.]]}} *''[[Ehretia decaryi]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia densiflora]]'' {{small|F.N.Wei & H.Q.Wen}} *''[[Ehretia dichotoma]]'' {{small|[[Carl Ludwig Blume|Blume]]}} *''[[Ehretia dicksonii]]'' {{small|[[Henry Fletcher Hance|Hance]]}} *''[[Ehretia dolichandra]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia dunniana]]'' {{small|[[Augustin Abel Hector Léveillé|H.Lév.]]}} *†''[[Ehretia europaea]]'' <small>E.M. Reid</small> *''[[Ehretia glandulosissima]]'' {{small|[[Bernard Verdcourt|Verdc.]]}} *''[[Ehretia grahamii]]'' {{small|[[Barbara Rae Randell|Randell]]}} *''[[Ehretia hainanensis]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia janjalle]]'' {{small|Verdc.}} *''[[Ehretia javanica]]'' {{small|Blume}} *''[[Ehretia kaessneri]]'' {{small|[[Friedrich Karl Johann Vaupel|Vaupel]]}} *''[[Ehretia keyensis]]'' {{small|[[Otto Warburg (botanist)|Warb.]]}} *''[[Ehretia latifolia]]'' {{small|[[Jean-Louis-Auguste Loiseleur-Deslongchamps|Loisel.]]}} *''[[Ehretia lengshuikengensis]]'' {{small|[[Shao Shun Ying|S.S.Ying]]}} *''[[Ehretia longiflora]]'' {{small|[[John George Champion|Champ.]] ex [[George Bentham|Benth.]]}} *''[[Ehretia macrophylla]]'' {{small|Wall.}} *''[[Ehretia matthewii]]'' {{small|Kottaim.}} *''[[Ehretia meyersii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia microcalyx]]'' {{small|Vaupel}} *''[[Ehretia microphylla]]'' {{small|[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]}} *''[[Ehretia mollis]]'' {{small|([[Francisco Manuel Blanco|Blanco]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]]}} *''[[Ehretia moluccana]]'' {{small|[[Ludwig Riedel|Riedl]]}} *''[[Ehretia namibiensis]]'' {{small|Retief & A.E.van Wyk}} *''[[Ehretia obtusifolia]]'' {{small|[[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]] ex [[Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle|A.DC.]]}} *''[[Ehretia papuana]]'' {{small|[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]}} *''[[Ehretia parallela]]'' {{small|[[Charles Baron Clarke|C.B.Clarke]]}} *''[[Ehretia philippinensis]]'' {{small|A.DC.}} *''[[Ehretia phillipsonii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia pingbianensis]]'' {{small|Y.L.Liu}} *''[[Ehretia pranomiana]]'' {{small|Rueangs. & Suddee}} *''[[Ehretia psilosiphon]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia resinosa]]'' {{small|Hance}} *''[[Ehretia retusa]]'' {{small|(G.Don) [[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex A.DC.}} *''[[Ehretia rigida]]'' {{small|([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Druce}} &ndash; [[Deurmekaarbos]] (Suidoos Afrika) *''[[Ehretia rosea]]'' {{small|Gürke}} *''[[Ehretia saligna]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Ehretia seyrigii]]'' {{small|J.S.Mill.}} *''[[Ehretia siamensis]]'' {{small|[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]] ex [[François Gagnepain|Gagnep.]] & Courchet}} *''[[Ehretia silvana]]'' {{small|R.R.Mill}} *''[[Ehretia takaminei]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Ehretia timorensis]]'' {{small|[[Joseph Decaisne|Decne.]]}} *''[[Ehretia tinifolia]]'' {{small|[[Carl Linnaeus|L.]]}} *''[[Ehretia trachyphylla]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Ehretia tsangii]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Ehretia urceolata]]'' {{small|[[William Vincent Fitzgerald|W.Fitzg.]]}} *''[[Ehretia wallichiana]]'' {{small|[[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]] & [[Thomas Thomson (botanist)|Thomson]] ex C.B.Clarke}} *''[[Ehretia wightiana]]'' {{small|Wall. ex [[George Don|G.Don]]}} *''[[Ehretia winitii]]'' {{small|[[William Grant Craib|Craib]]}} {{div col end}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = powo>{{cite web |title=''Ehretia'' P.Browne |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012300-2 |website=Plants of the World Online (POWO) |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=20 July 2024}}</ref> <ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |title=Genus: ''Ehretia'' P. Browne |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2006-04-02 |accessdate=2010-08-21 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605232014/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4130 |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ehretia}} * {{Wikispecies-inlyn|Ehretia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Ehretia| ]] 8u45i4nt6oasgzq3asemiyuvgpmbdci 0 85700 2900814 2722926 2026-05-02T21:34:03Z Servien 309 /* Beskrywing */ 2900814 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Komkommer | image = ARS_cucumber.jpg | image_caption = Komkommers aan stingels gedra | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = [[Cucurbitales]] | familia = [[Cucurbitaceae]] | genus = ''[[Cucumis]]'' | species = '''''C. sativus''''' | binomial = ''Cucumis sativus'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} Die '''komkommer''' (''Cucumis sativus'') is 'n wyd verboude [[plant]] in die wonderboom [[familie (biologie)|familie]] ''Cucurbitaceae''. Dit is 'n rankplant wat silindriese vrugte dra wat gebruik word as kulinêre [[groente]]. Daar is drie hoofvariëteite van komkommer: gesny, gepiekel en burpless. Binne hierdie rasse het verskillende kultivars te voorskyn gekom. Die komkommer is oorspronklik van Suid-Asië, maar dit groei nou op die meeste vastelande. Baie verskillende variëteite word op die wêreldmarkte verhandel. == Beskrywing == Die komkommer is 'n kruipende wingerdstok wat sy wortels in die grond anker en teen traliewerk of ander ondersteunende rame opklim, dit krul sy rankers rondom sktrukture as ondersteuning met dun, stygende lote. Die plant het groot [[blare]] wat 'n dak oor die [[vrugte]] vorm. Die vrugte van die komkommer is rofweg silindries, verleng met 'n tapse eindpunt, en bereik tot 60 cm (24 duim) in [[lengte]] en 10 cm (4 duim) in deursnee bereik. Met 'n ingeslote saad en die ontwikkeling van 'n blom, word die komkommer plantkundig as pseudovrugte geklassifiseer. Soos [[tamatie]]s en [[murgpampoen]] word hulle meestal voorberei in slaaie en ook as vars groente geëet. Komkommers bevat gewoonlik meer as 90% water. == Voortplanting == 'n Paar komkommerkultivars is geslagloos en die bloeisels vorm pitlose vrugte sonder [[bestuiwing]]. Bestuiwing van hierdie kultivars doen afbreuk aan hul gehalte. In die [[VSA|Verenigde State]] word dit gewoonlik in kweekhuise geplant, waar bye uitgesluit word. In [[Europa]], word hulle buite gekweek in sommige streke, en bye is ook uitgesluit in hierdie gebiede. Die meeste komkommerkultivars besit egter saadjies wat bestuiwing vereis. Vir hierdie doel word duisende korwe met heuningbye jaarliks ​​na komkommerplase aangery net voor die bloeityd. Komkommers kan ook bestuif word deur hommelbye en verskeie ander inseksoorte. By die meeste komkommersoorte is selfbestuiwing nutteloos, want stuifmeel van 'n ander plant word benodig om sade en vrugte te vorm. <ref name=Nonnecke>{{cite book |author=Nonnecke, I.L. |year=1989 |title=Vegetable Production |publisher=Springer |isbn=9780442267216 |url=http://books.google.ca/books?id=H7i8QJw8BJsC }}</ref> Onvoldoende bestuiwing se resultaat is gewoonlik aborsie en misvormde vrugte. Gedeeltelik-bestuifde blomme kan groen vrugte laat ontwikkel, gewoonlik naby aan die stameinde, maar dit word 'n ligte geel en verdor by die blomeindpunt. == Voedingswaarde == {{voedingswaarde | name=Komkommer, met skil, rou | water=95.23 | kJ=65 | protein=0.65 g | fat=0.11 g | carbs=3.63 g | fiber=0.5 g | sugars=1.67 | calcium_mg=16 | iron_mg=0.28 | magnesium_mg=13 | phosphorus_mg=24 | potassium_mg=147 | sodium_mg=2 | zinc_mg=0.2 | manganese_mg=0.079 | opt1n=Fluoried | opt1v=1.3 µg | vitC_mg=2.8 | thiamin_mg=0.027 | riboflavin_mg=0.033 | niacin_mg=0.098 | pantothenic_mg=0.259 | vitB6_mg=0.04 | folate_ug=7 | vitK_ug=16.4 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=11205&format=Full <small>Skakel na USDA-databasis inskrywing</small>] }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{en-vertaal|pl=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cucumber&oldid=597658337}} {{Normdata}} [[Kategorie:Groente]] n8m4zhml1m3ofbuqrkt2gu150k1evvo 0 86031 2900766 2893463 2026-05-02T19:11:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900766 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule={{chem|N|H|3}} |naam=Ammoniak |MolereMassa=17,031&nbsp;g/mol |CASNo=7664-41-7 |Kookpunt=-33&nbsp;°C |Smeltpunt=-77,7&nbsp;°C |KritiekeT=+132,85&nbsp;°C |Reuk=Stekend |Oplosbaarheid= 540g/L water |Selfontbrandingspunt=651&nbsp;°C |LC50=7338 dpm (rot; 1 uur) |Voorkoms=kleurlose, stinkende gas<ref>{{cite web |url=https://www.airgas.com/msds/001003.pdf |title=AirGas msds |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328232107/http://www.airgas.com/msds/001003.pdf |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=25 Julie 2017 }}</ref> |pKa= (basiese oplossings in water) |struktuur=Ammonia-dimensions-from-Greenwood&Earnshaw-2D.svg |struktuur2=Ammonia-3D-balls-A.png |beeld1=Ammonia-3D-vdW.png |beeld2=GHS-pictogram-acid.svg |teks1=Resonansie-ruimtegevulde model |teks2=BYTEND - GEVAARLIK - GIFTIG }} '''Ammoniak''' (NH<sub>3</sub>) is 'n verbinding van [[waterstof]] en [[stikstof]]. Die verbinding het 'n skerp, irriterende reuk en word in die natuur gevorm wanneer stikstofhoudende plantreste saam met ander verrottende materiaal in grond voorkom of in die grond ingewerk word. ==Etimologie== [[Lêer:Amun (God).png|links|50px]] Die naam is afgelei van ''sal ammoniacum'' wat verwys na die soute wat in die Siwa-oase van die weste van [[Egipte]] gevind is en waar 'n orakel van Zeus-Ammon gevestig was. Dit verwys dus eintlik na die god [[Amoen]].<ref>{{cite web|url=https://etymologiebank.nl/trefwoord/ammoniak|publisher=Etymologiebank|title=Ammoniak}}</ref> == Vervaardiging == Ammoniak was tot voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] verkry deur die droë [[distillasie]] van die stikstofhoudende reste en uitskeidings van [[plante]] en [[diere]].<ref name="Rapport">''Ammoniak word só vervaardig''. Artikel in [[Rapport|Rapport (koerant)]]. 30 Maart 2014</ref> Eers na dié oorlog is ammoniak sinteties vervaardig. Dit geskied deur eers waterstof te berei deur byvoorbeeld [[metaan]] of [[aardgas]] teen 'n hoë [[temperatuur]] met stoom te meng. Die mengsel word dan deur 'n [[nikkel]]-katalisator in [[koolstofmonoksied]] en waterstof geskei. In 'n verdere proses reageer die koolstofmonoksied met water om [[koolstofdioksied]] en nog waterstof te vorm. Die koolstofdioksied kan deur absorpsie in oplossings uit die gasmengsels onttrek word en waterstof bly dan oor.<ref name=Rapport /> Die waterstof word met stikstof, afkomstig van lug, gemeng. Die gasmengsel word deur die [[Haber-proses|Haber-Bosch-proses]] onder hoë druk en hoë temperatuur oor 'n katalisator van ysteroksied gestuur sodat ammoniak vorm.<ref name=Rapport /> Hierdie reaksie is 'n ewewig: :<math>N_2(g) + 3H_2(g) \leftrightarrows 2NH_3(g)</math> Hernubare ammoniak kan geproduseer word as die waterstof geproduseer word deur die elektrolise van water met behulp van hernubare elektrisiteit (son- en windenergie). Afrika het 'n goeie potensiaal om hernubare ammoniak te produseer en die afhanklikheid van kunsmisinvoere te verminder.<ref>Conversion of CO<sub>2</sub> from South African coal-fired power plants using green ammonia and hydrogen https://www.igb.fraunhofer.de/en/reference-projects/coalco2x.html; https://bmbf-client.de/en/news/coalco2-x-pioneering-renewable-ammonia-synthesis-south-africas-fertilizer-future{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }};</ref><ref>Skills development workshop for hydrogen and ammonia https://www.igb.fraunhofer.de/en/reference-projects/ptx-skills-development-in-tunisia.html; </ref><ref>Green Ammonia – Production of green ammonia in Morocco https://www.igb.fraunhofer.de/en/reference-projects/green-ammonia.html; </ref> == Vloeibare ammoniak == Die kookpunt van ammoniak is nie so laag nie en die stof kan maklik as vloeistof en oplosmiddel gebruik word, hetsy by laer temperatuur hetsy onder druk. In hierdie vloeistof bestaan 'n ewewig wat analoog aan die [[water#Die waterewewig|waterewewig]] is: :<math>NH_3 + NH_3 \leftrightarrows NH_2^- + NH_4^+</math> Die [[ammonium]]-ioon is hier die suur en die [[amied]]-ioon die basis. Merk op dat 'n stof soos {{chem|N|H|4|Cl}} in hierdie situasie 'n sterk suur sou wees. == 'Ammoniumhidroksied' == Ammoniak is baie in water oplosbaar. By 20 °C kan water tot 900 gram in een liter oplos. Gekonsentreerde oplossings is 'n huishoudelike produk wat tipies ongeveer 30% {{ch2|NH3}} bevat. <ref>{{cite book|author=Christian Vargel|title= Chapter E.4 - Inorganic Bases, in: Corrosion of Aluminium|publisher=Elsevier|year=2004|pages= 385-393|ISBN= 9780080444956 |doi=10.1016/B978-008044495-6/50029-X}}</ref> By hoër temperature neem die oplosbaarheid af en word gasvormige ammoniak vrygestel. Hierdie oplossings word soms ''ammonia'' of ''ammoniumhidroksied'' genoem omdat 'n ewewigsreaksie plaasvind wat [[ammonium]]- en [[hidroksied]]ione vrystel. 'Ammoniumhidroksied' ({{ch2|NH4OH}}) kan egter nie uit die oplossing geïsoleer word nie. :<math>NH_3(aq) +H_2O(l) \rightleftarrows NH_4^{+}(aq) + OH^{-}(aq)</math> Die oplossing is daardeur 'n [[basis]], soos ander hidroksiede. Maar dit is nie so sterk as [[natriumhidroksied|natrium-]] of [[kaliumhidroksied]] nie. Die pH van ammoniakoplossings is ongeveer 11 of 12. Vir NaOH is hierdie waarde 14. Gekonsentreerde ammoniakoplossings sal met baie organiese en anorganiese sure reageer om ammoniumsoute te vorm. Met sekere metale in oplossing vorm dit komplekse soute. Met halogene kan dit haloamiene vorm, bv. sy reaksie met [[hipochloriet]] (bleikmiddel) stel giftige chloramiene vry. Onder uiterste omstandighede vorm dit met silwer en [[kwik]] plofbare asiede. Ammonia korrodeer [[koper]] (en koperbevattende legerings), [[sink]], [[kadmium]] en [[silwer]].<ref>{{cite web|url=https://airgasspecialtyproducts.com/wp-content/uploads/2016/02/Physical_Properties-1.pdf|publisher=Airgas|title=AQUA AMMONIA}}</ref> == Gebruike == Die verbranding van ammoniak kan gebruik word om [[stikstofmonoksied]] te vervaardig: :<math>4NH_3 + 5O_2 \to 4NO + 6H_2O</math> Dit vereis egter ook 'n [[katalisator]] (Pt) omdat anders stikstof gevorm word. Dit is die eerste stap in die Ostwald-proses wat [[salpetersuur]] {{chem|H|N|O|3}} vervaardig. Uit salpetersuur en ammoniak kan [[ammoniumnitraat]] {{chem|N|H|4|N|O|3}} verky word wat beide 'n [[plofstof]] en 'n belangrike deel van [[kunsmis]] is. Ammoniak dra so aansienlik by tot die voedingsbehoeftes van landorganismes deur te dien as 'n voorloper vir kos en kunsmis. Ammoniak, hetsy direk of indirek, is ook 'n bousteen vir die sintese van heelwat farmaseutiese produkte ([[geneesmiddel]]s) en word gebruik in baie kommersiële skoonmaakprodukte. Ammoniak is 'n belangrike bestanddeel in die vervaardiging van kunsmis. Hoewel dit alledaags gebruik word, is ammoniak beide bytend en gevaarlik. Dit is giftig, veral vir visse. Die wêreldwye industriële produksie van ammoniak vir 2012 was na raming 198 miljoen ton,<ref name="ceresana">{{cite web |author=Ceresana |url=http://www.ceresana.com/en/market-studies/chemicals/ammonia/ceresana-market-study-ammonia.html |title=Market Study Ammonia |publisher=Ceresana |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121132/https://www.ceresana.com/en/market-studies/chemicals/ammonia/ceresana-market-study-ammonia.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n verhoging van 35% oor die wêreldwye produksie van 146,5 miljoen ton in 2006.<ref name="Ullmann">{{en}} {{cite book|author=Max Appl |title=Ammonia, in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry|year= 2006|publisher= Wiley-VCH|location= Weinheim|doi=10.1002/14356007.a02_143.pub2}}</ref> Ammoniak word beskou as 'n belangrike energiedraer in toekomstige energiestelsels.<ref>Round Table discussion - ammonia as energy vector https://bmbf-client.de/en/news/coalco2-x-round-table-discussion-ammonia-energy-vector {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251222231225/https://bmbf-client.de/en/news/coalco2-x-round-table-discussion-ammonia-energy-vector |date=22 Desember 2025 }}</ref><ref>Green Ammonia as a Decentralized, Cross-Sector Energy Vector for the German Energy Transition; https://doi.org/10.1002/cite.202500020</ref> == Verbindings == [[Alkalimetaal|Alkalimetale]] soos Na kan met ammoniak reageer en 'n natrium[[amied]] {{Chem|Na|N|H|2}} vorm. Hierdie verbindings is uiters sterk basies. Watervrye lewis-sure soos {{chem|Zn|Cl|2}} kan addukte vorm, wat vergelyk kan word met [[hidraat|hidrate]] soos hierdie met water gevorm word. :<math>ZnCl_2(s) + 2NH_3(g) \to ZnCl_2(NH_3)_2(s)</math> Hierdie verbindings word a'''mm'''iene genoem. (Moenie met [[amien]]e verwar nie.) In waterige oplossing kan ammoniak ook as 'n (lewis-basiese) kompleksvormer optree, soos: :<math> Cu^{2+}(aq) + 4NH_3(aq) \to Cu^{2+}(NH_3)_4(H_2O)_2(aq)</math> Wanneer ammonia (wat 'n oplossing van ammoniak in water is) aan 'n kopersulfaatoplossing bygevoeg word, sal daardeur die kleur van blou na donkerblou verander. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|pl=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ammonia&oldid=601911587}} {{Nitriede}} {{Hidroksiede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Gasse]] esyb6gfxqt9urm4krlr61uxi2w29eaz 0 86679 2900676 2854963 2026-05-02T14:57:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900676 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Christo Coetzee | beeld = Christo Coetzee portrait by Dotman Pretorius.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Portret van Christo Coetzee deur Dotman Pretorius | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1929|3|24}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]] ([[Suid-Afrika]]) | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1929|3|24|2000|11|12}} | sterfteplek = [[Tulbagh]], [[Wes-Kaap]] | laaste rusplek = Kerkstraat 26, Tulbagh, Wes-Kaap | nasionaliteit = Suid-Afriker | gade = Marjorie Long (1952–1963)<ref>{{webaanhaling |url= http://ffiago.co.za/?page_id=252|titel= Coetzee, Christo|toegangsdatum=2014-05-04 |formaat= Webblad|werk= Ffiago}}</ref><br />Ferrie Binge (1968-) | veld = [[Skilderkuns]] | opleiding = [[Universiteit van die Witwatersrand]] | beweging = Tachisme (art informel)<br />Assemblage<br />[[Abstrakte ekspressionisme]] | werke = ''Crespian'' (1957)<br />''Celestial Bicycle'' (1958)<br />''Waterlily Ball'' (1958) | beskermhere = | beïnvloed_deur = Michel Tapié de Céleyran<br />Rodolphe Stadler<br />Anthony Denney<br />Gutai-groep | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = #BCD4E6 }} '''Christo Coetzee''' (1929–2000) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] skilder, 'n assemblage- en neobarokkunstenaar en 'n belangrike verteenwoordiger van die avantgarde-bewegings van [[Europa]] en [[Japan]] gedurende die 1950's en 1960's.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy ontwikkel sy oeuvre onder die invloed van kunsteoretikus Michel Tapié, kunshandelaar Rodolphe Stadler, kunsversamelaar en fotograaf Anthony Denney, en die Gutai-groep van Japan. Ander kunstenaars wat veral sterk deur Tapié se ''Un Art Autre'' (1952) beïnvloed is, sluit in Georges Mathieu, Wols, [[Jean Dubuffet]], Jean Fautrier, Hans Hartung, Pierre Soulages, Antoni Tàpies, en Lucio Fontana.<ref name=Fernwood>{{cite book|last=Stevenson, Michael and Viljoen, Deon|title=Christo Coetzee: paintings from London and Paris 1954–1964|year=2001|publisher=Fernwood Press|location=Kaapstad|isbn=1-874950-62-8|url=http://openlibrary.org/books/OL25225208M/Christo_Coetzee}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Christo Coetzee word op [[24 Maart]] [[1929]] te Biccardstraat, Turffontein in [[Johannesburg]] aan Josef Adriaan Coetzee en Francina Sofia Kruger (1888–1964) gebore.<ref>Christo Coetzee se moeder het beweer dat sy aan Staatspresident van die ZAR, [[Paul Kruger]], verwant was.</ref> Die familie het in die omgewing van [[Colesberg]] geboer, maar trek voor Christo se geboorte as gevolg van droogte en die verdunning van inkomste (weens 'n groot aantal seuns op die Coetzees se familieplaas, Strydpoort) na die ryk mynboustreek [[Witwatersrand]] op soek na inkomste. Christo se vader ontwikkel [[tuberkulose]], toe omganklik as myntering bekend, en verwissel sy werk met 'n loopbaan in die boubedryf, waar 'n talent vir teken gou na voorskyn kom. Christo sou later sy kunstalent aan sy vader toeskryf, en sy besigheidsvernuf aan sy moeder. Sy vader sterf in 1939, waarna hy deur sy moeder en sy twee susters, Gertruida en Johanna, onderskeidelik twintig en sestien jaar ouer as hy, opgevoed is.<ref name=Ballot>{{cite book|last=Ballot|first=Muller|title=Christo Coetzee|year=1999|publisher=Human & Rousseau|location=Kaapstad|isbn=0-7981-3914-5|url=http://openlibrary.org/works/OL840371W/Christo_Coetzee}}</ref> Coetzee woon Parkview Primêre Skool by en daarna Parktown Hoër Seunskool, waar hy 'n entoesiastiese kunsstudent word. Van 1946 tot 1950 studeer hy aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]], waar ook Larry Scully, Cecil Skotness, [[Esmé Berman]], Nel Erasmus, Ruth Allen (née Furness), Gordon Vorster, Anna Vorster, en Gerda Meyer (née Eloff) toe aan die studeer is. Tesame met Scully, Skotness, Vorster en Erasmus word hy deel van die sogenaamde Wits-groep, 'n ongehegte groep wat bekend is nie soseer vir enige estetiese filosofie nie, maar eerder vir die groepslede se onderskeie uiteindelik suksesvolle loopbane.<ref name=Wits>{{cite book|last=Berman|first=Esmé|title=Art and Artists of South Africa|year=1983|publisher=A A Balkema|location=Kaapstad|isbn=0-86961-144-5|pages=508}}</ref> Coetzee ontwerp ook dekor en kostuums vir die universiteit se dramaproduksies, en val onder die invloed van onderwysers Charles Argent, Maria Stein-Lessing, Heather Martienssen, en Marjorie Long. Laasgenoemde sou later Coetzee se eerste eggenote word.<ref name=Ballot /> Christo Coetzee studeer in 1951 af met 'n graad in die skone kunste<!-- fine art -->, waarna hy sy eerste solo-uitstalling in Januarie van daardie jaar hou. Hierdie uitstalling word deur die direkteur van die Suid-Afrikaanse Nasionale Galery, John Paris,<ref name=Miles>Miles, Elza. ''Christo Coetzee: skilder van die veranderlike konstante.'' Lantern 33(2), April 1984: 36-48.</ref> geopen en toon portrette in die styl van Victoriaanse daguerreotipie.<ref name=Gray>Gray, Stephen. ''Christo Coetzee and the avant-garde.'' Lantern 20(4), Junie 1971: 26-35.</ref> == Loopbaan en reise == === Londen, 1951–1955 === Gefinansier deur 'n beurs van die Universiteit van die Witwatersrand, reis Coetzee in 1951 na [[Londen]] waar hy onder professor William Coldstream aan die Slade School of Art studeer. Die jaar daarop trou hy met Marjorie Long in Hammersmith, Londen. Hul wittebrood duur agt maande<ref>{{webaanhaling|url=http://www.getjealous.com/gilramirez91/journal/2548756/christo-coetzee.html|titel=Christo Coetzee|formaat=Webblad|toegangsdatum|2014-05-04|werk=GetJEALOUS.com}}</ref> en word in die [[Spanje|Spaanse]] kusdorp Benodirm in Alicante deurgebring. Nadat sy vrou na Suid-Afrika terugkeer, bring hy 'n verdere ses maande in Londen deur voordat hy aan die begin van 1953 na Johannesburg terugkeer.<ref name=Ballot /> Terug in sy tuisland werk Coetzee eers by Suid-Afrikaanse Spoorweë en daarna by die Universiteit van die Witwatersrand. Die kantoorwerk verveel hom, en sy lewe word tydelik opgevrolik deur 'n uitstalling van sy klein olieskilderye by die Lawrence Adler-galery in Johannesburg. Die uitstalling wek belangstelling in sy werk by die Kaapstadse kunshandelaar Louis Schachat, wat dit gevolglik sy prioriteit maak om Coetzee se werk van hierdie uitstalling en die uitstalling in 1951 in die hande te kry. Coetzee word deur wanderlust oorval en vertrek op 6 November 1953 terug na Londen. Sy huwelik met Long sou later in 1963 as gevolg van hierdie gedrag ontbind, en sy vergesel hom nooit weer op 'n internasionale reis nie.<ref name=Fernwood /><ref name=Ballot /> Hierdie reis moes Coetzee self finansier; hy aanvaar dus noodgedwonge 'n onvervullende administratiewe pos by 'n tabakmaatskappy. Hy doen navraag by Gimpel Fils, waar Peter en Ernest Gimpel (neefs van Joseph Duveen) hom aanraai om aansoek te doen om 'n pos by die beramingsbesigheid van Robert Savage, waar Coetzee inderdaad 'n meer vervullende posisie opneem. Gedurende hierdie tyd neem Coetzee een van sy skilderye na Gillian Ayres by die Artists' International Association. Ayres wys die skildery aan fotograaf en stilis Anthony Denney, wat dit onmiddellik vir £12 opraap.<ref name=Fernwood /> Denney nooi Coetzee vir aandete by sy huis te 30 St. Peter's Square, Hammersmith, Londen, waar Coetzee sy skildery bo 'n werk van Antoni Clavé sien hang. Dit was die begin van 'n lewenslange vriendskap. In 1954 trek Coetzee in een van Denney se spaarkamers in, waar hy sy huur deur middel van skilderye betaal.<ref name=Ballot /> Denney neem sodoende omtrent tien van Coetzee se skilderye gedurende hierdie tydperk in besit.<ref name=Fernwood /> In Maart 1955 reël Denney 'n uitstalling vir Coetzee by die Hanover-galery. Die galery had 'n reputasie vir die vertoon van uitdagende moderne kunstenaars: alumni sluit in Francis Bacon, Graham Sutherland, Alberto Giacometti, Lucian Freud, William Scott, en Henry Moore.<ref name=Fernwood /> Dít was Coetzee se eerste buitelandse uitstalling, en val toevallig saam met Richard Hamilton se solodebuut by daardie galery, wat toe deur Erica Brausen bestuur is en finansieel deur Sir Max Aitken, 2de Baronet, seun van Max Aitken, Heer van Beaverbrook, ondersteun is. Die verrigtinge is deur Loelia, Hertogin van Westminster, waargeneem. [[Lêer:Christo Coetzee, Pompeian Lobster, 1954.jpg|duimnael|regs|''Pompeian Lobster'', ca. 1954, olie op veselbord, 120 x 120cm]] Coetzee se uitstalling bestaan uit 51 portrette en stillewes. Volgens Coetzee betaal Denney £100 vir ''Pompeian lobster''; kleiner skilderye is teen £50 elk verkoop. Op 26 Oktober 2011 verkoop afslaers Bonham's een van hierdie skilderye – ''Fabergé egg'' – uit die versameling van Max Aitken, wat namens hom deur Le Roux Smith Le Roux gekoop is,<ref name=Miles /> vir £13&nbsp;750, wat die koperspremie insluit.<ref>{{cite web|last=Bonham's|title=Sale 18966 – The South African Sale: Part II, 26 Oct 2011|url=http://www.bonhams.com/cgi-bin/public.sh/WService=wslive_pub/pubweb/publicSite.r?screen=LotDetailsNoFlash&iSaleNo=18966&iSaleItemNo=5061898|accessdate=6 Maart 2012}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ander kopers was Sandy en Bunny Roger – wie se twee aanskaffings in 1998 deur Sotheby's verkoop is – en Elizabeth David.<ref name=Fernwood /> === Italië, Januarie 1956 – April 1956 === In 1956 ontvang Coetzee en Australiër Sydney Nolan<ref name=Miles /> 'n beurs van die Italiaanse regering, deur bemiddeling van die British Council, vir 'n vertoef van vier maande in [[Italië]]. Met 'n inleidingsbrief van Erica Brausen aan Pawel Tsjelitsjef, vertrek hy in Januarie van daardie jaar na Frascati. Hy ontmoet Alberto Burri in [[Rome]], besoek die Quadrenniale di Roma, en reël die aanskaf van Burri se ''Tutto Nero'' vir Anthony Denney se versameling. Later lê hy 'n pelgrimstog na Peggy Guggenheim in haar huis in [[Venesië]] af; hy sou die glas- en metaalhek daar van die Amerikaanse kunstenaar Claire Falkenstein duidelik onthou.<ref name=Ballot /> === Parys, 1956–1959 === [[Lêer:Painting Yellow 1957.JPG|duimnael|links|''Painting Yellow'', 1957, olie op assemblage, 182 x 91 x 11&nbsp;cm, Jan du Toit-versameling]] Op 'n besoek aan Anthony Denney in Londen merk die Franse tachis Georges Mathieu een van Coetzee se skilderye op. Hy rig gevolglik 'n uitnodiging aan Coetzee om na Parys te kom en die Galerie Rive Droite te besoek en die eienaar, Jean la Carde, te ontmoet. Met Coetzee se aankoms in Parys word hy deur Michel Tapié de Céleyran aan Mathieu voorgestel. Tapié sou Coetzee se werke met die styl van art informel (tachisme) beïnvloed.<ref name=Miles /> [[Lêer:Christo Coetzee, 1957, Paris.JPG|duimnael|regs|''Untitled'', 1957, olie op doek, Jan du Toit-versameling]] Jean la Carde besluit kort daarna om te trou en die galery te sluit. Met die aanmoediging van Denney en Tapié, trek Coetzee na die nuwe Galerie Stadler, wat 'n jaar vantevore deur Rodolphe Stadler te 51 Rue de Seine gestig is. Die galery bied 'n toelaag aan sy kunstenaars en vereis dat hulle gereeld uitstallings van skilderye voorsien. Coetzee vestig sy ateljee in 'n kelder te 4 Rue de l'Hotel Colbert, en woon in die solder van 5 Rue de Lille – beide adresse in die sewende [[arrondissement]] op die Linkeroewer.<ref name=Ballot /><ref name=Barnard>Barnard, Chris. ''Skilders in die son.'' Die Huisgenoot, 9 April 1971: 36-38.</ref> In 1958 word Coetzee se assemblageskildery ''Crespian'' (1957) in die Pittsburgh Internasionale Uitstalling van Kontemporêre Skilder- en Beeldhoukuns, tesame met kunstenaars soos Joan Mitchell, Conrad Marca-Relli, Édgar Negret, Maurice Wyckaert, Nassos Daphnis, Ellsworth Kelly, Alexander Calder, en Richard Diebenkorn, uitgestal.<ref name=Gray /><ref>''Die 1958 Pittsburgh Tweehonderjarige Internasionale Uitstalling van Kontemporêre Skilder- en Beeldhoukuns'' : Departement van die Skone Kunste, Carnegie-instituut, 5 Desember 1958 – 8 Februarie 1959. [Pittsburgh]: Carnegie-instituut, Departement van die Skone Kunste, 1958. (katalogus, met 'n inleiding deur Gordon Bailey Washburn)</ref> Coetzee word 'n bywoner van die Donderdag-salon van Marie-Louise Bousquet, eggenote van dramaturg Jacques Bousquet en redaktrise van Harper's Bazaar in Parys vir vyftig jaar.<ref>{{cite news|title=Mrs. Bousquet, 88, of Harper's Bazaar|url=http://query.nytimes.com/mem/archive/pdf?res=F10B13FC355D137B93C4A8178BD95F418785F9|accessdate=6 Maart 2012|work=[[New York Times]]|date=16 Oktober 1975}}</ref> Hier ontmoet Coetzee die Nederlandse skilder Karel Appel, Annabel Buffett (eggenote en muse van Bernard Buffet), en galeryis Charles Vessey. Coetzee vorm 'n belangrike vriendskap met Aileen Hennessy, die [[konjak]]erfgenaam, wat in 'n woonstel te 1 Rue Git-le-Cœur in die sesde arrondissement, slegs sewe minute se stapafstand van Coetzee se ateljee, woon. Aileen was 'n skilder wat Coetzee na galerye vergesel en hom na die samekomste wat sy in haar woonstel aan die Seine aanbied, nooi. Die tipe bywoners van hierdie byeenkomste sluit byvoorbeeld Aileen se suster Scheilagh en Alice DeLamar, erfgenaam van die fortuin van Joseph Raphael de Lamar, wat ook 'n woonstel in dieselfde gebou had, in. In latere jare sou Aileen se broer, Francis Hennessy, Coetzee in [[Tulbagh]] (Suid-Afrika) besoek.<ref name=Ballot /> Op 17 Maart 1959 sluit Coetzee by Lucio Fontana aan deur sy werk by die Galerie Stadler uit te stal. Tydens hierdie aangeleentheid bied Solange de Noailles, Duchesse d'Ayen, moderedaktrise van die Franse Vogue, 'n middagete aan met talle toekomstige versamelaars van Coetzee se werke. Die groep sluit argitek en binnenshuise versierder Victor Grandpierre, Marie-Hélène de Rothschild, en Tom Kernan, redakteur van Maison & Jardin, in.<ref name=Ballot /> === Japan, Februarie 1959 – Maart 1960 === [[Lêer:Christo Coetzee and Michio Yoshihara, Osaka, 1959.jpg|duimnael|regs|Christo Coetzee (regs) en Michio Yoshihara, Osaka (1959)]] Coetzee ontvang in 1959 deur bemiddeling van die Bitish Council 'n Japannese regeringsbeurs vir twee jaar se studie in [[Osaka]] en [[Tokyo]]. Francis King, wat later 'n gerespekteerde skrywer sou word, werk by die Bitish Council en is Coetzee se skakel daar. Kort ná sy aankoms in Februarie 1959<ref name=Miles /> word hy deur professor J. Ijimi van die Universiteit van Kyoto na die kunstenaarsgroep Gutai verwys. Coetzee het basiese kennis van die groep danksy Michel Tapié, en hy ontmoet binnekort die groep se stigter Jiro Yoshihara en sy seun Michio Yoshihara. Coetzee sou elf maande op samewerking met hierdie belangrike Japannese kunstenaars bestee. Coetzee lê gereeld besoek af aan Tokyo, waar hy selfs 'n ateljee opneem. Hierdie werk loop in Oktober 1959 uit op 'n uitstalling van werke in die styl van art informel by die Minami-galery in Tokyo.<ref name=Fernwood /> In Tokyo ontmoet Coetzee ook die kunstenaar Takako Idemitsy en haar eggenoot Tono, 'n kunsresensent.<ref name=Ballot /> Die Gutai-groep nooi Coetzee uit om by die Takashimaya-galery in Osaka in 1960 uit te stal. Hy stal dus tussen 20 en 24 Januarie 1960 uit, met 'n inleiding deur Francis King.<ref name=Fernwood /> In 1976 skenk Coetzee elf Gutai-skilderye, tesame met 'n Gutai Pinacotheca-publikasie,<ref name=Gutai>{{cite book|last=Ming|first=Tiampo|title=Gutai: Decentering Modernism|year=2011|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|isbn= 978-0-226-80166-7 |url=http://books.google.co.za/books?id=AF5mconJ66cC&dq=Christo+Coetzee&source=gbs_navlinks_s}}</ref> aan die [[Rand Afrikaanse Universiteit]] (nou die [[Universiteit van Johannesburg]]).<ref name=Ballot /> Een van Coetzee se skilderye van hierdie tydperk, ''Butterfly lighting in a diamond'' (1960), word deur [[Philip Johnson]] vir $1&nbsp;000 van die Stadler-galery gekoop en reguit na die Museum of Modern Art gestuur vir die 1961 ''The art of assemblage''-skou<ref name=Fernwood /> wat uit 140 kunstenaars behels, insluitende Braque, Dubuffet, Marcel Duchamp, [[Picasso]], en Kurt Schwitters, asook die Amerikaners Man Ray, Joseph Cornell, en Robert Rauschenberg.<ref name=Seitz /> Coetzee sou Johnson in sy glashuis in New Canaan, [[Connecticut]] in 1962 besoek.<ref name=Ballot /> Coetzee verlaat Japan in Maart 1960 vir 'n solo-uitstalling by die Swertzhoff-galery in [[Boston]], wat ook die assemblagekunstenaar Bruce Conner verteenwoordig het, gevolg deur 'n groepuitstalling by die Martha Jackson-galery te 32 East 69th Street, New York.<ref name=Ballot /> Die tweeledige skou ''New Media, New Forms'' en ''New Media-New Forms: Version II'' loop onderskeidelik van 6 tot 24 Junie 1960<ref>Canaday, John. Art: A Wild, but Curious, End-of-Season Treat. ''New York Times'', 7 Junie 1960.</ref> en van 28 September tot 22 Oktober 1960.<ref>Canaday, John. The Blind Artist: In a Crucial Time He Plays at Games. ''New York Times'', 2 Oktober 1960.</ref> Coetzee is betrokke by die eerste weergawe van die skou, tesame met Antoni Tàpies, Jean Arp, Alberto Burri, Alexander Calder, John Chamberlain, Joseph Cornell, Jim Dine, [[Jean Dubuffet]], Dan Flavin, Jasper Johns, Allan Kaprow, Yves Klein, Louise Nevelson, Claes Oldenburg, en Robert Rauschenberg. === Parys, 1961–1965 === [[Lêer:Christo Coetzee, Et in Arcadia Ego, 1964.jpg|duimnael|''Et in Arcadia Ego'', 1964, 195 x 130&nbsp;cm, olie op doek]] Christo Coetzee se eerste soloskou by Galerie Stadler open einde Januarie 1961 en in April 1961 word soloskoue by die Lawrence Adler-galery in Johannesburg en die Galerie d'Arte del Naviglio in [[Milaan]] gehou. Rondom hierdie tyd wen Anthony Denney en sy vennoot Alex Collins 'n opdrag van die verskepingsmagnaat Basil Mavroleon om die interieur van sy seiljag ''Radiant II'' te ontwerp.<ref>L'ŒIL, Paris, June 1962</ref> Gedurende dieselfde jaar, op pad na 'n onthaal wat deur die kunshistorikus en medestigtende redakteur van die tydskrif ''L'ŒIL'', Rosamond Bernier, aangebied is, sit Coetzee in 'n hysbak vas saam met Elsa Schiaparelli. Hulle begin gesels en word bevriend, en Schiaparelli bestel 'n skildery vir die bemarking van haar parfuum ''S''. Die skildery word later op die ereplek bo die trappestel by haar huis te 22 Rue de Berri in die agtste arrondissement van Parys gehang.<ref name=Ballot /> In 1962 word Coetzee se ''Celestial Doors'' (1961), 'n diptiek uitgevoer op twee aluminiumdeurrame, uitgestal by die uitstalling ''Antagonismes 2 : L'Objet'', Musée des Arts Décoratifs, Palais du Louvre, Parys, 7 Maart – April 1962, wat deur François Mathey saamgestel is en werke ingesluit het van kunstenaars soos Yves Klein en Dorothea Tanning.<ref>''Antagonismes 2 : L'Objet,'' Musée des Arts Décoratifs, Palais du Louvre, Paris, 7 Maart – April 1962. Katalogus.</ref> Ook in 1962 word Coetzee in die ateljee deur Danie van Niekerk van die Rembrandt-groep besoek vit die bestelling van 'n werk vir die Turmac-tabakmaatskappy in [[Zevenaar]], [[Nederland]]. Hierdie versameling is in 1960 deur Alexander Orlow begin en het gesrespekteerde adviseurs in diens gehad om verkrygings te oorsien. Ten tyde van die Coetzee-verkryging was die Stedelijk Museum-direkteur Willem Sandberg die verkrygingsadviseur. Die versameling sou die Peter Stuyvesant-versameling genoem word en sou in 1994 na die BAT Artventure-versameling hernoem word.<ref>{{cite web|last=Sothebys|title=The BAT Artventure Collection Formerly Known as the Peter Stuyvesant Collection, Part Two, 19 Apr 2011|url=http://www.sothebys.com/en/auctions/2011/bat-am1097/overview.html|accessdate=12 Maart 2012}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 'n Tweede solo-uitstalling van neobarokwerke word van 22 Oktober tot 18 November 1963 by die Galerie Stadler gehou. Die inleiding tot die uitstalling is weer eens deur Michel Tapié de Céleyran aangebied en foto's wys dat Anthony Denney, Duchesse d'Ayen en Aileen Hennessy aanwesig was.<ref name=Ballot /> === Finestrat en Tulbagh, 1965–1983 === In 1965 word Coetzee genoop om sy ateljee in Rue de l'Hotel Colbert te verlaat weens planne om die gebou te restoureer. Coetzee se vriend Anthony Denney, met wie hy so vroeg as 1956 al gereeld by [[Salvador Dalí]] en sy broer Gala besoek aflê in Port Lligat op die Spaanse Cap de Creus-skiereiland, was in besit van 'n finca (hoewe) naby die bergdorp Finestrat in Valencia. In die lig van die verlies van sy ateljee, skaf Coetzee 'n huis in Finestrat aan, waar hy hom vestig. Terwyl hy in Spanje woon, bevriend hy Imme Reich en Frederico van Ankum en stal hy by hul Galeria Arrabal in Callosa d'En Sarrià uit.<ref name=Ballot /> Hy begin ook aansienlik meer tyd in sy tuisland bestee en stal meer gereeld daar uit.<ref name=Ballot /> Tydens 'n kort besoek aan [[Suid-Afrika]] word daar besluit om 'n terugskouende uitstalling van sy werk by die Pretoria-kunsmuseum van Desember 1965 tot Januarie 1966 te hou. Die uitstalling is deur Albert Werth saamgestel en daar is 77 van sy werkstukke, wat oor 'n tydperk van sewentien jaar strek, uitgestal.<ref name=Gray /> In Mei 1966 sterf Coetzee se vriend Ludwig Binge weens hartprobleme in Pretoria. Coetzee nooi Binge se weduwee, Ferrie, om hom in Spanje in die daaropvolgende jaar te besoek. Anthony Denney reik 'n eenderse uitnodiging aan haar uit. Sy arriveer in Junie 1967, en sy en Coetzee trou in [[Gibraltar]] op 5 Maart 1968. Sedertdien sou Coetzee sy tyd tussen Spanje en Suid-Afrika verdeel. In Oktober van daardie jaar word Coetzee se werk vir die eerste keer in sewentien jaar in die [[Kaap]] uitgestal. Die uitstalling was in [[Stellenbosch]]. [[Lêer:Christo Coetzee, Homage to Balla, 1975.jpg|links|duimnael|''Homage to Balla'', 1975, 67 x 79&nbsp;cm, gouache op papier]] In 1975 betree Christo Coetzee 'n nuwe tydperk in sy loopbaan. Hierdie tydperk sou later deur sommige resensente na verwys word as 'n protesfase of 'n kluisenaarsfase.<ref name=Ballot /><ref name=Miles /> In Januarie 1975 open 'n solo-uitstalling van sy werk by die galery van die voormalige Suid-Afrikaanse Kunsvereniging ([[Kaap]]). Die volgende middag keer Coetzee terug na die galery en sny 23 skilderye in flenters op. Die daad is ontketen deur 'n swak beoordeling van sy uitstalling en 'n nuusberig oor die kunstenaar Christo Claude, met wie se werk Coetzee vertroud was tydens sy vertoewe in [[Europa]]. Op 7 Februarie 1975 lewer Coetzee 'n lesing oor die daad by die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging in Kaapstad, waar hy hierdie vernietigende aksie in die konteks van van sy werke van die 1950's plaas en waartydens hy na die daad as 'n ''Gutai-daad'' verwys. In Mei 1975 word talle van die vernielde skilderye by die [[Rand Afrikaanse Universiteit]] se Gencor-galery uitgestal. Coetzee bied weer 'n openbare lesing aan oor die prosesse betrokke by sy werk.<ref name=Ballot /> Die dag na die openingsaand van die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging (Noord-Transvaal) in [[Pretoria]] in 1978 verf Coetzee van sy werke met swart verf toe; hy is egter oorreed om sommige van die oorblywendes eerder met swart doeke te bedek en om die oorspronklike werke onbeskadig te hou. By die openingsaand van 'n uistalling van Ferrie Binge-Coetzee se werk in [[Potchefstroom]] in 1983 koop Coetzee 'n skildery, sny dit in stukke en versprei die flardes onder die gehoor, waarna hy hulle oorreed om die vernielde werkstuk op te eet. Dit was 'n indirekte verwysing na Daniel Spoerri se ''Eat Art'' as 'n vorm van artistieke protes.<ref name=Ballot /> == Latere jare en nalatenskap == [[Lêer:Christo Coetzee, The Perfect One, 1994.jpg|duimnael|''The Perfect One'', 1994, 122 x 122&nbsp;cm, olie op paneel]] Christo Coetzee ontvang in 1983 die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se Eremedalje vir daardie jaar.<ref name=Miles /><ref name=Berman /> In dieselfde jaar word 'n herdenkingsuitstalling by die [[Potchefstroomse Universiteit]] gehou, tesame met 'n retrospektief by die Pretoria-kunsmuseum. 'n Uitstalling van sy werk word in 1985 by die Taipei-skonekunstemuseum in [[Taiwan]] gehou.<ref name=Fernwood /> In 1999 word 'n belangrike retrospektief in [[Stellenbosch]] gehou.<ref name=SASOL /> Coetzee beswyk op [[12 November]] [[2000]] in [[Tulbagh]] aan kolorektale kanker. Sy huis, 'n nasionale monument wat uit 1796 dateer,<ref name=Fransen>{{cite book|last=Fransen|first=Hans|title=The Old Buildings of the Cape|year=2004|publisher=Jonathan Ball Publishers|location=Kaapstad|isbn=1-86842-191-0|pages=372}}</ref> is saam met die skuur wat hy as 'n ateljee gebruik het, gerestoureer en in Augustus 2011 as die Christo Coetzee Huismuseum en Galery geopen.<ref name=Litnet>{{cite web|last=Litnet|title=Tulbagh Spring Arts Festival 2011|url=http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=108401&cause_id=1270|publisher=Litnet|accessdate=18 Maart 2012|archive-date=24 Desember 2012|archive-url=https://archive.is/20121224183704/http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=108401&cause_id=1270|url-status=dead}}</ref> Coetzee se versameling van by die 2&nbsp;600 objets d'art is aan die Universiteit van Pretoria-kunsversameling, wat reeds van 193 van die kunstenaar se kunswerke in besit was, geskenk.<ref>Universiteit van Pretoria. Christo Coetzee (1929–2000). Universiteit van Pretoria-kunsmuseum: Pretoria, 2011.</ref> == Loopbaanuitstallings == * [[Sasol-kunsmuseum]], Stellenbosch, ''Christo Coetzee 70'', 17 April 1999 – 27 Junie 1999<ref name=SASOL>{{cite book|last=SASOL-kunsmuseum|title=Christo Coetzee 70|year=1999|publisher=[[Universiteit Stellenbosch]]|location=[[Stellenbosch]]|isbn=0-7972-0726-0|url=http://openlibrary.org/books/OL25240645M/Christo_Coetzee_70}}</ref> * Taipei-skonekunstemuseum, [[Taiwan]], ''Exhibition of Post-modern paintings by Christo Coetzee'', 5 Oktober 1985 – 20 Oktober 1985 * Pretoria-kunsmuseum, Pretoria, ''Retrospective Exhibition (1965–1983)'', 1983 * [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroomse Universiteit vir CHO]], Potchefstroom, ''Commemorative Exhibition'', 1983 * Suid-Afrikaanse Kunsvereniging (Noord-Transvaal), Pretoria, 1978 * Suid-Afrikaanse Kunsvereniging (Kaap), [[Kaapstad]], Januarie 1975 * Galerie Connoisseur, Northcliff, Johannesburg, 1 Februarie 1973 – 15 Februarie 1973<ref name=Artlook1973>''Christo Coetzee'' ARTLOOK, 6(1), Januarie 1973: 10-11.</ref> * Goodman-galery, Johannesburg, April 1971<ref name=Artlook53>Denney, Anthony. ''Christo Coetzee'' ARTLOOK 53, April 1971: 41-42.</ref> * Goodman-galery, Johannesburg, Februarie 1969<ref name=Goodman>Goodman, Linda. ''Onderhoud tussen Christo Coetzee en Linda Goodman.'' ARTLOOK 27, Februarie 1969: 11.</ref> * Pretoria-kunsmuseum, ''Christo Coetzee'', 1 Desember 1965 tot 2 Januarie 1966 * Galerie Stadler, [[Parys]], ''Peintures de Coetzee'', 22 Oktober 1963 – 18 November 1963 * Museum of Modern Art, [[New York Stad|New York]], ''The Art of Assemblage'', 1961<ref name=Seitz>Seitz, William Chapin. ''The Art of Assemblage.'' New York: Museum of Modern Art, 1961.</ref> * Galerie Stadler, Parys, ''Coetzee'', 24 Januarie tot 20 Februarie 1961<ref>Cimaise: present day art and architecture, Maart – April 1961, 8(52): 90.</ref> * Takashimaya-galery, Osaka, ''Coetzee: Exhibition presented by the Gutai Art Association'', Januarie 1960 * Minami-galery, Tokyo, Oktober 1959 * Galerie Stadler, Parys, ''Christo Coetzee'', 17 Maart 1959<ref>Mock, Jean Yves. ''Fontana and Coetzee at the Galerie Stadler'' Apollo: the magazine of the arts for connoisseurs and collectors, Mei 1959: 48.</ref> * ''Pittsburgh International Exhibition of Contemporary Painting and Sculpture'', [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], 5 Desember 1958 tot 8 Februarie 1959 * Hanover-galery, Londen, ''Christo Coetzee'', 17 Maart tot 15 April 1955 * ID Booksellers, Kaapstad, ''Christo Coetzee'', Januarie 1951<ref name=Miles>Miles, Elza. ''Christo Coetzee: skilder van die veranderlike konstante.'' Lantern 33(2), April 1984: 36-48.</ref> == Belangrike versamelings == Christo Coetzee se werke word by 'n aantal noemenswaardige versamelings ingesluit:<ref name=Berman>{{cite book|last=Berman|first=Esmé|title=Art and Artists of South Africa|year=1983|publisher=A A Balkema|location=Kaapstad|isbn=0-86961-144-5|pages=98–101}}</ref> === Internasionaal === * Beaverbrook-kunsgalery, [[Nieu-Brunswyk]], [[Kanada]] * Versameling van Anthony Denney, Musée d'Art Moderne, [[Toulouse]], [[Frankryk]] * Internasionale Sentrum vir Estetiese Navorsing, [[Turyn]], [[Italië]] * Taipei-skonekunstemuseum, Taiwan * Idemitsu-versameling, Tokyo, Japan * Peter Stuyvesant-versameling, [[Amsterdam]] * Turmac-versameling, Zeevenaar, [[Nederland]] * Schlesinger-kunsversameling, Italië === Suid-Afrikaanse musea === * Suid-Afrikaanse Nasionale Galery, Kaapstad * Johannesburg-kunsgalery, Johannesburg * Pretoria-kunsmuseum, Pretoria * [[William Humphreys-kunsgalery]], [[Kimberley]] * Hester Rupert-kunsmuseum, [[Graaff-Reinet]] * Potchefstroom-museum, Potchefstroom * Roodepoort-museum, [[Roodepoort]] * [[Oliewenhuis]]-kunsmuseum, [[Bloemfontein]] === Suid-Afrikaanse universiteitversamelings === * [[Noordwes-Universiteit]], Potchefstroom * [[Universiteit Stellenbosch]], Stellenbosch * [[Universiteit van Pretoria]], Pretoria * [[Universiteit van Suid-Afrika]], Pretoria * [[Universiteit van Johannesburg]], Johannesburg * [[Universiteit van die Witwatersrand]], Johannesburg * [[Universiteit van Kaapstad]], Kaapstad === Korporatiewe en ander versamelings === * Staatsteater, Pretoria * [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]], Johannesburg * [[Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad]], Pretoria * ABSA-kunsversameling, Pretoria (voorheen Volkskas-kunsversameling) * [[SASOL]] Korporatiewe Kunsversameling, Johannesburg * [[Sanlam-kunsversameling]], Kaapstad * Rembrandt van Rijn-kunsstigting * Polokwane-kunsgalery, [[Polokwane]] * [[Sandton]] Munisipale Versameling, Johannesburg * Schlesinger-kunsversameling, Johannesburg == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * Miles, Elza: Christo Coetzee - skilder van die veranderlike konstante. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 2, April 1984 {{Commons-kategorie inlyn|Christo Coetzee}} {{Commons-kategorie inlyn|Paintings by Christo Coetzee|Skilderye deur Christo Coetzee}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Special:PermanentLink/604173750 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, Christo}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1929]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] qrkj1qigqkcf33k2dm1968jenezkdj8 0 89208 2900778 2893821 2026-05-02T19:20:22Z Oesjaar 7467 /* Louis Trichardt/Makhado */ Verbeter 2900778 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|alt=Die Cheetahs van die SALM kon in die lug herbunker word. ’n Boeing 707-bunkervliegtuig en drie Cheetahs is besig om brandstof-herbunkering na te boots.|geen|duimnael|250x250px|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na]] === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|alt=Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 847 word op 19 September 1992 by Lugmagbasis Pietersburg gesien. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 847 is op 3 Mei 1985 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 7 Oktober 1986 aan die SALM afgelewer.|geen|duimnael|250x250px|SALM Atlas Cheetah D2]] === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 862 word in Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof gesien.]] === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah E met die reeksnommer 828 word op 28 September 1991 by Lanseria- Internasionale Lughawe gesien.]] Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah R met die reeksnommer 855 word op 19 September 1992 by Lugmagbasis Pietersburg gesien.]] === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 word op 17 Maart 1997 by Waterkloof gesien. Die Klimov SMR-95-enjin was in die vliegtuig gemonteer.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref> [[Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die SALM-lugmagbasis Pietersburg word op 19 September 1992 gesien. Vier loodse is aan die linkerkant van die foto (bo die middel).]] [[Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool word op 19 September 1992 op een van die vluglyne by Lugmagbasis Pietersburg gesien.]] === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref> [[Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die goue Cheetah E van 5 Eskader word op 21 September 1991 op ’n rybaan by Louis Trichardt gesien. Daar is walle rondom die rybaan.]] [[Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien.]] == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref> [[Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Atlas Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 staties vertoon by Lugmagbasis Pietersburg.]] [[Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die 89 Gevegvliegskool-wapen word op 24 Maart 1990 op die Atlas Cheetah D met die reeksnommer 840 gesien.]] === Nommer 5 Eskader === Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die 5 Eskader-wapen word op 28 September 1991 op die Cheetah E met die reeksnommer 828 gesien.]] === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == === Die Cheetah E === [[Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit (dateer uit Tweede Wêreldoorlog) en die Springbokkasteel het ’n blou agtergrond gehad. Die Cheetah E met die reeksnommer 828 word op 28 September 1991 in so ’n skema gesien.]] [[Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.]] === Die tweesitplek-Cheetahs === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|In die 1990’s het die tweesitplek-Cheetahs ’n laesigskema van een skakering grys gehad. Oorspronklik is die 89 Gevegvliegskool-wapen op die stertvin aangebring en het die nasionale merk uit die Springbokkasteel bestaan. Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 847 word op 19 September 1992 by Lugmagbasis Pietersburg gesien. ]] [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|In die 2000’s het die tweesitplek-Cheetahs ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad, het die 2 Eskader-wapen op die stertvin verskyn en het die nasionale merk uit die negepuntster-kenteken bestaan. Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 858 word op 21 Mei 2005 in so ’n kleurskema gesien.]] === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die skakerings van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. [[Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Hier kan die verskil tussen die donker en die ligter skakerings op 22 September 1995 gesien word. Die Cheetah C met die reeksnommer 368/369 kan links in die foto gesien word. Die een met die reeksnommer 354 is in die middel en 351 is regs. Die vegters met die reeksnommers 351 en 354 het die Springbokkasteel op.]] [[Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 370 van 2 Eskader word op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool op Langebaanweg gesien. Die sentrale gedeelte van die tweeskakeringgrysskema is donker en die radarkoepel is lig grys. Die vliegtuig het ’n Arendkasteel en die model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer is onder die stuurkajuit.]] [[Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die onderkant van die Cheetah C met die reeksnommer 352 word op 17 September 2005 gesien. Daar is ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar is geen negepuntsterre onder die vlerke nie.]] [[Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken word op 21 Mei 2005 by die Polokwane- Internasionale Lughawe op die Cheetah C met die reeksnommer 352 gesien. Die sentrale deel van die kleurskema is in die ligter grys skakering.]] === Spesiale kleurskemas === [[Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.]] [[Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Hier kan die details van die model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 gesien word]] [[Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaansjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou.]] [[Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Dit is die logo en bewoording wat op die stertvin van die masjien was.]] [[Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerke. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.]] Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die volgende drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer. [[Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 370 word op 8 Oktober 2005 by Makhado gesien.]] [[Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 370 word op 8 Oktober 2005 by Makhado gesien.]] [[Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 370 word op 8 Oktober 2005 by Makhado gesien.]] Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf. [[Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 word op 8 Oktober 2005 by Makhado gesien.]] [[Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 word op 8 Oktober 2005 by Makhado gesien.]] == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> [[Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah het dieselfde deltavlerkuitleg as die Mirage III, maar die Mirage III het nie die ekstra stertvlakke of 'n lugherbunkeringskapasiteit nie.]] [[Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word.]] [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah E is onder die stuurkajuit as ’n Cheetah E geïdentifiseer en het daar ook ’n hardlopende cheetah gehad.]] [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word.]] Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. [[Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|'n Tweesitplek-Cheetah en twee Cheetah C's styg op 8 Oktober 2005 by Makhado op.]] Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) [[Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 342 ("Spotty") word op 13 Mei 1995 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien.]] Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die neus van Cheetah E reeksnommer 828 word op 28 September 1991 by Lanseria-lughawe gesien.]] Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. [[Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die neus van Cheetah C reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by Lugmagbasis Overberg gesien.]] Die Cheetah R (wat hieronder geïllustreer word) het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus. Sy pitotvoelpen is egter bo-op die neus gemonteer en daar is kameras in die neus van die Cheetah R. [[Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die voorste deel van die romp van Cheetah R reeksnommer 855 word in April 1992 by Jan Smuts-lughawe gesien.]] Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). [[Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah B met die reeksnommer 860 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien.]] Die lugherbunkeringstoestelle van die Cheetah C en die tweesitplek-Cheetahs is op verskillende plekke op die romp van die verskillende variante gemonteer. Sien die foto's hieronder. [[Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg.]] [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is.]] == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 8qyirs2mzma30jjjet7q54le141o2fz 0 90763 2900745 2890837 2026-05-02T18:32:35Z Jcb 223 2900745 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Dallas/Fort Worth<br />Internasionale Lughawe | image = | image-width = | image2 = Dallas - Fort Worth International Airport.jpg | image2-width = 250 | IATA = DFW | ICAO = KDFW | FAA = DFW | type = Openbaar | owner = Stad [[Dallas]] en Stad Fort Worth | operator = DFW Airport Board | city-served = Dallas–Fort Worth | location = Coppell, Euless, Grapevine, en Irving | hub = <div> * [[American Airlines]] * [[UPS Airlines]] </div> |focus_city = <div> * Spirit Airlines * Sun Country Airlines </div> | elevation-f = 607 | elevation-m = 185 | coordinates = {{Koördinate|32|53|49|N|97|02|17|W|type:airport_region:Texas|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_region = US-TX | website = [http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com] | image_map = | image_mapsize = | image_map_caption = | pushpin_map = VSA Texas | pushpin_label = DFW | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Texas</center> | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 13L/31R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Beton | r2-number = 13R/31L | r2-length-f = 9 300 | r2-length-m = 2 835 | r2-surface = Beton | r3-number = 17L/35R | r3-length-f = 8 500 | r3-length-m = 2 591 | r3-surface = Beton | r4-number = 17C/35C | r4-length-f = 13 400 | r4-length-m = 4 084 | r4-surface = Teer | r5-number = 17R/35L | r5-length-f = 13 400 | r5-length-m = 4 084 | r5-surface = Beton | r6-number = 18L/36R | r6-length-f = 13 401 | r6-length-m = 4 085 | r6-surface = Beton | r7-number = 18R/36L | r7-length-f = 13 400 | r7-length-m = 4 085 | r7-surface = Teer | h1-number = H1 | h1-length-f = 158 | h1-length-m = 48 | h1-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 87,817,864 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 743&nbsp;203 | stat3-header = Vrag (metrieke ton) | stat3-data = 818&nbsp;484 | stat4-header = Ekonomiese impak (2016) | stat4-data = VS$ 37 miljard<ref name="DFW_ESI">{{cite news |url=http://www.fortworthbusiness.com/news/briefs/in-flight-the-economic-impact-of-dfw-airport/article_2c7549b6-fdd8-11e5-8f3f-cb90db2b2afe.html |title=In flight: The economic impact of DFW Airport |last=Perryman |first=M. Ray |date=9 April 2016 |work=Fort Worth Business Journal |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121845/http://www.fortworthbusiness.com/news/briefs/in-flight-the-economic-impact-of-dfw-airport/article_2c7549b6-fdd8-11e5-8f3f-cb90db2b2afe.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | footnotes = Bron: Internasionale Lughaweraad<ref name="aci.aero">http://www.aci.aero/News/Releases/Most-Recent/2014/03/31/Preliminary-World-Airport-Traffic-and-Rankings-2013--High-Growth-Dubai-Moves-Up-to-7th-Busiest-Airport-</ref> }} '''Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''DFW''', [[ICAO]]: '''KDFW''', [[FAA]]: '''DFW''') is ’n groot [[Amerikaanse]] [[lughawe]] wat die stede [[Dallas]] en [[Fort Worth]] bedien. Dit is die primêre [[internasionale lughawe]] in diens van die Dallas-Fort Worth Metropleks in die [[VSA-deelstaat|Amerikaanse deelstaat]] [[Texas]]. Dit is ook die grootste sentrum vir die redery [[American Airlines]], met sy hoofkwartier naby dié lughawe.<ref name="HAT">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Dallas/Fort Worth het 'n totale oppervlakte van 69,63&nbsp;km<sup>2</sup> (17,2 hektaar),<ref>{{cite web |title=DFW Airport Fast Facts |url=http://www.dfwairport.com/visitor/P1_009559.php |work=Dallas/Fort Worth International Airport |access-date=6 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712183001/https://www.dfwairport.com/visitor/P1_009559.php |archive-date=12 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat dit die grootste lughawe in Texas en die tweede grootste in die [[Verenigde State van Amerika]] (na [[Denver Internasionale Lughawe]]) maak. Dit is die derde besigste lughawe in die wêreld<ref name="aci.aero" /> volgens lugbewegings, en die negende besigste lughawe in die wêreld volgens passasiersverkeer. Dit is die tiende besigste internasionale poort in die VSA en die tweede besigste in Texas (na [[George Bush Interkontinentale Lughawe|Houston-George Bush Interkontinentaal]]).<ref>{{cite web |title=T-100 International Segment Data, Special Calculation, September 2010 |url=http://www.bts.gov/publications/pocket_guide_to_transportation/2011/html/table_03_08.html |work=Bureau of Transportation Statistics |access-date=6 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129144624/https://www.bts.gov/publications/pocket_guide_to_transportation/2011/html/table_03_08.html |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Dallas/Fort Worth is naby die stede van Irving, Euless, Wingerd en Coppell geleë, tussen die groot stede van Dallas en Fort Worth. Dit het sy eie ZIP-[[poskode]] ("DFW Lughawe, TX"), sowel as sy eie [[polisie]], brandweer en mediese nooddienste.<ref>{{cite web |title=Contact Us |url=http://www.dfwairport.com/contact/ |work=Dallas/Fort Worth International Airport |access-date=6 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121851/https://www.dfwairport.com/contact/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die lede van die lughawe se raad van direkteure word aangestel deur die eienaarstede van Dallas en Fort Worth, met 'n nie-stemgeregtigde lid verkies uit die lughawe se vier naburige stede op 'n roterende basis. == Geskiedenis == Reeds voordat die gebied 'n lughawe gehad het, in 1927, het Dallas 'n gesamentlike lughawe met Fort Worth voorgestel. Fort Worth het die aanbod van die hand gewys en dus het elke stad sy eie lughawe, Love Field en Meacham Field, geopen, wat elkeen geskeduleerde lugdiens gebied het. In 1940 het die Civil Aeronautics Administration VS$ 1&nbsp;900&nbsp;000 geoormerk vir die bou van 'n Dallas/Fort Worth-streeklughawe. [[American Airlines]] en Braniff Airways het 'n ooreenkoms met die stad Arlington aangegaan om 'n lughawe daar te bou, maar die regerings van Dallas en Fort Worth het nie saamgestem oor die konstruksie daarvan nie en die projek is in 1942 laat vaar. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Fort Worth die terrein geannekseer en dit ontwikkel tot Amon Carter Field met die hulp van [[American Airlines]].<ref>{{cite web|title=Texas – Northeast Fort Worth Area|first=Paul|last=Freeman|url=http://www.airfields-freeman.com/TX/Airfields_TX_FtWorth_NE.htm|work=Abandoned & Little-Known Airfields|date=January 27, 2012|access-date=July 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716181909/http://www.airfields-freeman.com/TX/Airfields_TX_FtWorth_NE.htm|archive-date=July 16, 2012|url-status=live}}</ref> In 1953 het Fort Worth sy kommersiële vlugte van Meacham Field na die nuwe lughawe oorgeplaas. In 1960 het Fort Worth Amon Carter Field gekoop en dit herdoop tot Greater Southwest International Airport (GSW) in 'n poging om met Dallas se lughawe mee te ding, maar GSW se verkeer het bly afneem relatief tot Dallas Love Field. Teen die middel van die 1960's het Fort Worth 1% van Texas-lugverkeer gekry, terwyl Dallas 49% gekry het, wat gelei het tot die feitlike verlaat van GSW. Die gesamentlike lughawevoorstel is in 1961 hersien nadat die Federal Aviation Administration (FAA) geweier het om meer geld in aparte Dallas- en Fort Worth-lughawens te belê. Terwyl lugdiensdiens by beide GSW en Meacham skerp afgeneem het, was Dallas Love Field oorlaai en het nie meer ruimte gehad om uit te brei nie. Na 'n bevel van die federale regering in 1964 dat dit eensydig 'n terrein sou kies as die stede nie tot 'n ooreenkoms kon kom nie, het amptenare van die twee stede uiteindelik ooreengekom op 'n ligging vir 'n nuwe streeklughawe wat noord van die amper verlate GSW was en amper ewe ver van die twee middestad af. Die grond is in 1966 deur die stede gekoop en bouwerk het in 1969 begin. Kiesers het na die stembus in stede regoor die Dallas–Fort Worth-metroplek gegaan om die nuwe Noord-Texas-streeklughawe goed te keur, wat vernoem is na die Noord-Texas-kommissie wat instrumenteel was in die totstandkoming van die streeklughawe. Die Noord-Texas-kommissie het die Noord-Texas-lughawekommissie gevorm om toesig te hou oor die beplanning en konstruksie van die reuse-lughawe. Gebiedskiesers het die lughawe-referendum goedgekeur en die nuwe Noord-Texas-streeklughawe sou 'n werklikheid word. Baie Dallas-inwoners was egter tevrede met Love Field, en 'n poging om 'n onafhanklike Dallas Fort Worth Regional Airport Authority te stig - ondanks sterk steun van die Dallas Chamber of Commerce en Dallas se burgemeester J. Erik Jonsson - het misluk toe Dallas-kiesers die voorstel met 'n smal marge verwerp het. Na verdere onderhandeling het die stede eerder 'n aangestelde lughaweraad gestig wat uit sewe lede van Dallas en vier van Fort Worth bestaan het en kon alle bestaande lugrederye by Love, GSW en Meacham oorreed om na die nuwe streeklughawe te verskuif. Onder die oorspronklike 1967-lughawe-ontwerp sou DFW piervormige terminale loodreg op 'n sentrale snelweg hê. In 1968 is die ontwerp hersien om voorsiening te maak vir halfsirkelvormige terminale,<ref name="slotboom">{{cite book |last=Slotboom |first=Oscar |title=Dallas–Fort Worth Freeways: Texas-Sized Ambition |url=http://oscarmail.net/dfwfreeways-book/pdf/Dallas-Fort-Worth-Freeways-book-10-extract-parkway-concorde-20130712.pdf |date=2013 |isbn=978-0-9741605-0-4 |access-date=December 6, 2013 |df=mdy-all |archive-date=11 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211071013/http://oscarmail.net/dfwfreeways-book/pdf/Dallas-Fort-Worth-Freeways-book-10-extract-parkway-concorde-20130712.pdf |url-status=dead }}</ref> wat gedien het om laai- en aflaaigebiede van die sentrale snelweg te isoleer, en om bykomende parkeerplek in die middel van elke halfsirkel te voorsien. Die plan het dertien sulke terminale voorgestel, maar slegs vier is aanvanklik gebou.<ref>{{cite web|title=NEVER BUILT: A visionary plan to rebuild DFW - Part 1|url=https://www.airporthistory.org/dfw-rebuild-1.html|access-date=2021-11-30|website=A VISUAL HISTORY OF THE WORLD'S GREAT AIRPORTS|language=en}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Lêer:Dallas-Fort Worth Terminal A.jpg|Terminaal A. Lêer:Dallas 7.JPG|Binne-in Terminaal D. Lêer:Skylinkaerial.jpg|Lugfoto van Terminaal E. Lêer:McDonnell Douglas DC-8-71, Delta Air Lines AN0147042.jpg|'n Vliegtuig van [[Delta Air Lines]] by die lughawe in [[1988]]. </gallery> == Statistiek == === Topbestemmings === {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf DFW (Januarie 2024 – Desember 2024)''' <ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=QSj&Nv42146_anzr=Qnyyn5/S146%20j146u,%20gk:%20Qnyyn5/S146%20j146u%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=RITA – BTS – Transtats|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=March 17, 2025}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 |[[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles, Kalifornië]] | 1 137 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 2 |[[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | 993 000 | American, Frontier, Spirit, Sun Country |- | 3 |[[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 966 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 4 |[[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago–O'Hare, Illinois]] | 933 000 | American, Frontier, Spirit, United |- | 5 |[[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 916 000 | American, Frontier, United |- | 6 |[[LaGuardia-lughawe|New York–LaGuardia, New York]] | 851 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 7 |[[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix–Sky Harbor, Arizona]] | 847 000 | American, Frontier, Spirit |- | 8 |[[Orlando Internasionale Lughawe|Orlando, Florida]] | 812 000 | American, Frontier, Spirit |- | 9 |[[Miami Internasionale Lughawe|Miami, Florida]] | 800 000 | American, Frontier, Spirit |- | 10 |[[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle/Tacoma, Washington]] | 779000 | Alaska, American, Frontier |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+'''Besigste internasionale reutes vanaf DFW (Oktober 2022 – September 2023)'''<ref>{{Cite web|url=https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|title=International_Report_Passengers|date=2019|website=[[United States Department of Transportation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719031853/https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|archive-date=July 19, 2019|access-date=April 14, 2024}}</ref> !Rang !Lughawe !Passasiers !Rederye |- |1 |[[Cancún Internasionale Lughawe|Cancún, Meksiko]] |1 140 840 |American, Frontier, Spirit, Sun Country |- |2 |[[Lughawe Londen-Heathrow|London–Heathrow, Verenigde Koninkryk]] |820 315 |American, British Airways |- |3 |[[Meksikostad Internasionale Lughawe|Meksikostad, Meksiko]] |542 978 |Aeroméxico, American, VivaAerobus, Volaris |- |4 |[[Los Cabos Internasionale Lughawe|San José del Cabo, Meksiko]] |467 080 |American, Spirit, Sun Country |- |5 |[[Miguel Hidalgo y Costilla Guadalajara Internasionale Lughawe|Guadalajara, Meksiko]] |398 701 |American, Volaris |- |6 |[[Monterrey Internasionale Lughawe|Monterrey, Meksiko]] |352 359 |American, VivaAerobus |- |7 |[[Licenciado Gustavo Díaz Ordaz Internasionale Lughawe|Puerto Vallarta, Meksiko]] |342 246 |American, Sun Country |- |8 |[[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto–Pearson, Kanada]] |341 884 |Air Canada, American |- |9 |[[Lughawe Parys-Charles de Gaulle|Parys–Charles de Gaulle, Frankryk]] |317 401 |Air France, American |- |10 |[[Incheon Internasionale Lughawe|Seoul–Incheon, Suid-Korea]] |281 009 |American, Korean Air |- |11 |[[Adolfo Suárez Madrid–Barajas Lughawe|Madrid, Spanje]] |275 376 |American, Iberia |- |12 |[[Lughawe Frankfurt|Frankfurt, Duitsland]] |260 355 |American, Lufthansa |- |13 |[[Vancouver Internasionale Lughawe|Vancouver, Kanada]] |230 783 |American |- |14 |[[Hamad Internasionale Lughawe|Doha, Katar]] |213 189 |Qatar Airways |- |15 |[[Tokio-Haneda Internasionale Lughawe|Tokio–Haneda, Japan]] |212 848 |American, Japan Airlines |- |16 |[[Bajío International Airport|León/Del Bajío, Meksiko]] |212 008 |American, VivaAerobus |- |17 |[[Querétaro Intercontinental Airport|Querétaro, Meksiko]] |207 516 |American |- |18 |[[Doebai Internasionale Lughawe|Doebai, Verenigde Arabiese Emirate]] |191 566 |Emirates |- |19 |[[São Paulo Guarulhos Internasionale Lughawe|São Paulo–Guarulhos, Brasilië]] |180 406 |American |- |20 |[[Calgary Internasionale Lughawe|Calgary, Kanada]] |177 825 |American |} === Lugdiensmarkaandeel === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Grootste lugdienste by DFW<br /> (April 2023 - Maart 2024)''' <ref name="transtats.bts.gov">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E|title=Dallas/Fort Worth, TX: Dallas/Fort Worth International (DFW)|website=Bureau of Transportation Statistics|publisher=U.S. Department of Transportation|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525054818/https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1|archive-date=May 25, 2017|access-date=March 2, 2024}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | [[American Airlines|Amerikaanse Lugdiens]] | 47 684 000 | 68.73% |- | 2 | Envoy Air | 7 163 000 | 10.32% |- | 3 | [[Spirit Airlines]] | 3 048 000 | 4.39% |- | 4 | [[Delta Air Lines]] | 2 722 000 | 3.92% |- | 5 | [[SkyWest Airlines]] | 2 429 000 | 3.50% |- | | Ander | 6 335 000 | 9.13% |- |} {| class="wikitable" |+'''Jaarlikse passasiersverkeer (op+af) by DFW, 1994–tans'''<ref name="statistics">{{Cite web|url=https://www.dfwairport.com/business/about/stats/|title=dfwairport.com – Traffic Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308000232/https://www.dfwairport.com/stats/|archive-date=March 8, 2016|access-date=February 20, 2025}}</ref> !Year !Passengers !Year !Passengers !Year !Passengers !Jaar !Passasiers |- |1994 |52,642,225 |2004 |59,446,078 |2014 |63,522,823 |2024 |'''87,817,864''' |- |1995 |56,490,845 |2005 |59,176,265 |2015 |65,512,163 |2025 | |- |1996 |58,034,503 |2006 |60,226,829 |2016 |65,670,697 |2026 | |- |1997 |60,488,713 |2007 |59,786,476 |2017 |67,092,194 |2027 | |- |1998 |60,313,000 |2008 |57,093,187 |2018 |69,112,607 |2028 | |- |1999 |60,112,998 |2009 |56,030,457 |2019 |75,066,956 |2029 | |- |2000 |60,687,181 |2010 |56,905,600 |2020 |39,364,990 |2030 | |- |2001 |55,141,763 |2011 |57,806,918 |2021 |62,465,756 |2031 | |- |2002 |52,829,750 |2012 |58,590,633 |2022 |73,362,946 |2032 | |- |2003 |53,252,205 |2013 |60,436,739 |2023 |81,764,044 |2033 | |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Dallas/Fort Worth International Airport}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dallas]] [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] ap4b0u27nbh5ou1h5wvst0lwc3x2w7j 0 95014 2900836 2435858 2026-05-03T05:55:40Z ~2026-26798-76 207115 Voeg titel by en korregeer moeder se naam 2900836 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hendrik Johannes van Eck | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[27 April]] [[1902]] | geboorteplek = [[Kimberley]] | sterfdatum = [[18 Februarie]] [[1970]] | sterfteplek = [[Johannesburg]] | ouers = Casparus Petrus van Eck<br />Dinah Lily Rademan | titel =Dr | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Chemiese ingenieur | ander = | bekend = Hoof van NOK<br />Voorsitter van Yskor | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Helene Rau | kinders = 3<ref>[http://records.ancestry.co.uk/hendrik_johannes_van_eck_records.ashx?pid=105925215 Rekord op ancestry.co.uk], besoek op 21 Desember 2014</ref> | webblad = | handtekening = }} Dr. '''Hendrik Johannes van Eck''' ([[27 April]] [[1902]] – [[19 Februarie]], [[1970]]<ref>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/dr-hendrik-j-van-eck-67-father-sa-industry-and-chairman-industrial-development-corporati Profiel op sahistory.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630231148/http://www.sahistory.org.za/dated-event/dr-hendrik-j-van-eck-67-father-sa-industry-and-chairman-industrial-development-corporati |date=30 Junie 2018 }}, besoek op 21 Desember 2014</ref>) was 'n Suid-Afrikaanse ingenieur en nyweraar. Hy is naby [[Kimberley]] gebore en studeer aan die [[Universiteit van Stellenbosch]], in [[Leipzig]], [[Duitsland]] asook in [[Berlyn]]. By laasgenoemde spesialiseer hy in chemiese ingenieurswese. Hy sluit aan by [[Yskor]] as werkbestuurder. In 1940 word hy aangestel as een van die uitvoerende hoofde by die [[Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie]] (NOK) toe dié gestig word. Hy het later vir dr. [[Hendrik van der Bijl|H.J. van der Bijl]] as voorsitter opgevolg. Onder sy leiding het die NOK groot sukses en voorspoed behaal. In 1965 is hy tot voorsitter van Yskor benoem. == Bronne == * ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967 * Wallis, F. (2000). Nuusdagboek: feite en fratse oor 1000 jaar, Kaapstad: [[Human & Rousseau]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Van Eck, Hendrik Johannes}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1970]] pa1fx91t4e055cflts736ng4nn2jdr9 0 101458 2900846 1806840 2026-05-03T09:35:16Z ~2026-26781-56 207120 Ek het die leeraars opgedateer 2900846 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Ds JM Benadé.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.M. Benadé, leraar van 1943 tot 1945.]] [[Beeld:Ds JJ Struwig.jpg|regs|160px|duimnael|Ds. J.J. Struwig, leraar van 1946 tot 1948.]] [[Beeld:NG kerk Springs-Noord 1952.jpg|duimnael|links|240px|Die NG kerk Springs-Noord in 1952.]] [[Beeld:Ds RJN van Tonder.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. R.J.N. van Tonder, Springs-Noord se leraar van 1948 tot 1959.]] [[Beeld:Ds TL Botha.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. T.L. Botha, leraar van 1962 tot 1966.]] Die '''NG gemeente Springs-Noord''' is die naas oudste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] op die [[Oos-Rand]]se dorp [[Springs]]. Van die steeds bestaande gemeentes is net [[NG gemeente Springs-Oos|Springs-Oos]] (gestig in 1940) ouer, nadat die [[NG gemeente Springs|moedergemeente]] in 2013 by die Noord-gemeente [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]] is. == Gemeentestigting == Op Maandagaand [[9 November]] [[1942]] is hierdie gemeente deur die Ringskommissie van die Ring van Boksburg afgestig van die [[NG gemeente Springs|moedergemeente Springs]] met 'n ledetal van ongeveer 625. Die naam Geduld-uitbreiding is toe aan die nuwe gemeente gegee en ds. M.J. van Niekerk van Delmas is tot konsulent benoem. Die eerste kerkraad het uit agt ouderlinge en tien diakens bestaan. Die naam '''Geduld-uitbreiding''' is deur die Sinode van 1948 na Springs-Noord verander. Nadat die gemeente aanvanklik onder die Ring van Brakpan geressorteer het, het dit later deel geword van die Ring van Delmas. Reeds sowat 10 jaar ná sy stigting het die gemeente 1&nbsp;125 lidmate getel, met 'n kerkraad van 54. Die eerste kerkraadsvergadering is in die huis van ouderling J.C.B. Duvenhage op Woensdagaand [[18 November]] [[1942]] gehou. Die kerkraad moes dadelik planne beraam om geld vir die kas te kry, aangesien by die afstigting nie 'n duim grond en nie 'n pennie geld die gemeente toegekom het nie. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' skryf in 1952: "Die offervaardigheid was in daardie dae baie groot, en die kerkraad kon met vrymoedigheid besluit dat al die lede een dag se salaris vir 'n paar agtereenvolgende maande sou afstaan. In die begin kon die gemeente net aanddienste hou en dit in die klubsaal van die Oos-Geduldmyn. Later eers, toe die kerkraad die vergunning verkry het om die Hugenote-Hoërskoolsaal vir dienste te gebruik, kon daar ook gereelde kerkdienste in die oggend gehou word." In September 1943 word ds. J.M. Benadé tot eerste herder en leraar van die gemeente bevestig. Die kerkraad het toe alreeds 'n woning aangekoop wat as pastorie sou dien. Met die koms van ds. Benadé is die bou van 'n kerk aangepak. Dié gebou, wat sitplek aan nagenoeg 750 mense bied, is in Maart 1945 ingewy, maar sonder 'n orrel. Toe ds. Benadé in September 1945 na Rustenburg vertrek, het daar ook nog 'n groot skuld op die gebou gerus. Ds. J.J. Struwig volg ds. Benadé in Februarie 1946 op, en tydens sy tweejarige bediening is die skuldelas aanmerklik verminder. Hy vertrek weer in Februarie 1948. In Mei 1948 word ds. R.J.N. van Tonder hier bevestig. Die skuld is drie jaar later, ná 'n paar groot pogings, geheel en al uitgedelg, en einde 1951 is 'n nuwe orrel geïnstalleer, terwyl 'n doeltreffende kerksaal ook toe in aanbou was en veral voorsiening sou maak vir doeltreffende en behoorlike jeugbearbeiding. == Enkele leraars == * Johannes Mattheüs Benadé, 1943 - 1945 * Jeremia Jacobus Struwig, 1946 - 1948 * Renier Johannes Nicolaas van Tonder, 1948 - 1959 * Theunis Louis Botha, 1962 – 1966 * Liesl Nickols, 2008 – 2025 * Johan Bezuidenhout, 2025 - Hede == Bronne == * {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.google.com/maps/@-26.230975,28.430533,3a,75y,15.35h,91.32t/data=!3m6!1e1!3m4!1sqROT488jZB6c4rGjfeXFUA!2e0!7i13312!8i6656!6m1!1e1?hl=af Die kerkgebou by Bothastraat 41, Geduld-uitbreiding, soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 26 Julie 2015. {{DEFAULTSORT:Springs-Noord, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gauteng]] bx6agqpqn0oiz8e2w5b4refgbnqlva2 0 109591 2900880 2829342 2026-05-03T10:29:11Z ~2026-26959-45 207122 Nuwe inligting oor die Eugène Maraisprys bygevoeg 2900880 wikitext text/x-wiki '''Jaco Barnard-Naudé''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse navorser en [[skrywer]] wat in die laat 1970's in [[Pretoria]] gebore is.<ref name="uct" /> Tans is hy Professor in Regsfilosofie en Mede-Direkteur van die Sentrum vir Retoriekstudie (CRhS) in die Departement Privaatreg aan die Regsfakulteit van die [[Universiteit van Kaapstad]]. Sedert 2022, dien hy ook as die Regsfakulteit se Direkteur van Navorsing.<ref name="uct" /> == Lewe en werk == Hy gaan skool in [[Brits]] in die [[Noordwes]]-provinsie en studeer dan verder aan die [[Universiteit van Pretoria]] vir 'n B.Com.-graad in die Regte (wat hy in 2000 met lof behaal) en 'n LL.B.-graad (wat hy in 2002 ''summa cum laude'' behaal). Een van sy deurlopende byvakke is uitvoerende [[musiek]] en hy speel die [[tjello]]. Na voltooiing van sy voorgraadse studies is hy kortstondig betrokke in 'n prokureurspraktyk in [[Johannesburg]], maar wend hom dan eerder tot die akademie. In 2003 skryf hy in vir 'n doktorsgraad in kritiese regsfilosofie wat hy in 2005 aan die Universiteit van Pretoria verwerf met 'n proefskrif oor die beregtiging in die Suid-Afrikaanse kontraktereg in transformasie.<ref name="uct2" /> Tydens sy regstudies verwerf hy vele bekronings vir sy prestasies, onder andere die Grotius-medalje, die Sanlam-prys vir Ekonomie en die Gauteng Regsraad-prys. Sedert 2004 is hy verbonde aan die Departement Privaatreg aan die regsfakulteit van die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy tans professor is. 'n Gedeelte van elke jaar spandeer hy in [[Londen]] om as ere-navorsingsgenoot by die Birkbeck Instituut vir die Geesteswetenskappe aan die [[Universiteit van Londen]] te werk. Hy spandeer ook tyd aan navorsing aan die Max Planck-instituut vir Internasionale Privaatreg in [[Hamburg]] in [[Duitsland]] en die Regskool aan Birkbeck-Kollege aan die Universiteit van Londen, waar hy sedert 1 Junie 2025 die verkose Besoekende Professor is.<ref name="LinkedIn" /> Hy skryf verskeie vakkundige artikels wat in tydskrifte soos ''The South African Journal on Human Rights'', ''Law and Critique'', ''Stellenbosch Law Review'', ''South African Law Journal'' en die ''South African Journal on Criminal Justice'' verskyn. Hy is lid van die uitvoerende raad van die Instituut vir Geregtigheid en Versoening saam met Pumla Gobodo-Madikizela en medestigter van die Living Reconciliation Forum aan die Universiteit van Kaapstad en die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Aan die Universiteit van Kaapstad behaal hy in 2009 'n M.A.-graad in Kreatiewe Skryfkuns. == Skryfwerk == Hy begin skryf in standerd agt. Na 'n mislukte poging tot 'n liefdesverhouding met 'n [[Heteroseksualiteit|heteroseksuele]] man skryf hy aan die einde van standerd nege 'n aantal gedigte op 'n ou tikmasjien in sy koshuiskamer op Brits en stuur hierdie “bundel” na [[Tafelberg Uitgewers]].<ref>Lourens, Amanda “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref> Die antwoord (in die vorm van 'n brief onderteken deur Nèlleke de Jager) is dat die manuskrip nie publiseerbaar is nie, maar [[Charles Fryer]], op daardie stadium Tafelberg se Hoof van Fiksie, bring uitvoerige kommentaar in potlood op die manuskrip aan, wat as besondere motivering dien. In die vroeë 2000's publiseer hy van sy gedigte op ''[[LitNet]]''<ref name="litnet" /> en vyf daarvan word in 2013 opgeneem in ''Nuwe stemme 5,'' onder redaksie van [[Heilna du Plooy]] en [[Loftus Marais]].<ref name="everand" /> In Mei 2024, verskyn sy debuutdigbundel, ''om my kastele in Spanje te sloop'' by [[Human & Rousseau]] (nou met Nèlleke de Jager as sy redakteur), na die verloop van 'n periode van vyftien jaar sedert sy registrasie vir die MA-graad in Kreatiewe Skryfwerk by die Universiteit van Kaapstad onder leiding van professor [[Joan Hambidge]].<ref name="nb" /> In 2026 verskyn ''om my kastele in Spanje te sloop'' op die kortlys vir die [[Eugène Maraisprys]] vir Poësie, maar hy versoek die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] om die bundel van die kortlys af te haal sonder om konkrete redes vir heirdie besluit te verskaf.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/nuus/aktueel/digter-onttrek-van-kortlys-vir-eugene-marais-prys-20260411-0909|title=Digter onttrek hom aan kortlys vir Eugène Marais-prys|last=Herselman|first=Marita|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref> == Bronnelys == * Versindaba: http://versindaba.co.za/2013/06/03/onderhoude-nuwe-stemme-5-digters-1/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140205142134/http://versindaba.co.za/2013/06/03/onderhoude-nuwe-stemme-5-digters-1/ |date= 5 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="uct">{{Cite web|url=https://law.uct.ac.za/department-private-law/contacts/jaco-barnard-naude|title=Professor Jaco Barnard-Naudé &#124; University of Cape Town|website=Faculty of Law}}</ref> <ref name="uct2">http://www.privatelaw.uct.ac.za/pvl/staff/jbarnard</ref> <ref name="LinkedIn">https://za.linkedin.com/pub/jaco-barnard-naud%C3%A9/6a/a2b/142{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="litnet">http://www.litnet.co.za/author/jaco-barnard-naude/</ref> <ref name="everand">{{Cite web|url=https://www.everand.com/book/262687447/Nuwe-stemme-5|title=Nuwe stemme 5 by Heilna du Plooy, Loftus Marais (Ebook) - Read free for 30 days|website=Everand}}</ref> <ref name="nb">{{Cite web|url=https://www.nb.co.za/af/view-book/?id=9780798184540|title=NB Publishers &#124; om my kastele in Spanje te sloop|website=www.nb.co.za}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barnard-Naude, Jaco}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in die 20ste eeu]] iwa26tv28xl0qfjfnux8citnogu8ui7 2900881 2900880 2026-05-03T10:29:45Z ~2026-26959-45 207122 spelfout gekorrigeer 2900881 wikitext text/x-wiki '''Jaco Barnard-Naudé''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse navorser en [[skrywer]] wat in die laat 1970's in [[Pretoria]] gebore is.<ref name="uct" /> Tans is hy Professor in Regsfilosofie en Mede-Direkteur van die Sentrum vir Retoriekstudie (CRhS) in die Departement Privaatreg aan die Regsfakulteit van die [[Universiteit van Kaapstad]]. Sedert 2022, dien hy ook as die Regsfakulteit se Direkteur van Navorsing.<ref name="uct" /> == Lewe en werk == Hy gaan skool in [[Brits]] in die [[Noordwes]]-provinsie en studeer dan verder aan die [[Universiteit van Pretoria]] vir 'n B.Com.-graad in die Regte (wat hy in 2000 met lof behaal) en 'n LL.B.-graad (wat hy in 2002 ''summa cum laude'' behaal). Een van sy deurlopende byvakke is uitvoerende [[musiek]] en hy speel die [[tjello]]. Na voltooiing van sy voorgraadse studies is hy kortstondig betrokke in 'n prokureurspraktyk in [[Johannesburg]], maar wend hom dan eerder tot die akademie. In 2003 skryf hy in vir 'n doktorsgraad in kritiese regsfilosofie wat hy in 2005 aan die Universiteit van Pretoria verwerf met 'n proefskrif oor die beregtiging in die Suid-Afrikaanse kontraktereg in transformasie.<ref name="uct2" /> Tydens sy regstudies verwerf hy vele bekronings vir sy prestasies, onder andere die Grotius-medalje, die Sanlam-prys vir Ekonomie en die Gauteng Regsraad-prys. Sedert 2004 is hy verbonde aan die Departement Privaatreg aan die regsfakulteit van die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy tans professor is. 'n Gedeelte van elke jaar spandeer hy in [[Londen]] om as ere-navorsingsgenoot by die Birkbeck Instituut vir die Geesteswetenskappe aan die [[Universiteit van Londen]] te werk. Hy spandeer ook tyd aan navorsing aan die Max Planck-instituut vir Internasionale Privaatreg in [[Hamburg]] in [[Duitsland]] en die Regskool aan Birkbeck-Kollege aan die Universiteit van Londen, waar hy sedert 1 Junie 2025 die verkose Besoekende Professor is.<ref name="LinkedIn" /> Hy skryf verskeie vakkundige artikels wat in tydskrifte soos ''The South African Journal on Human Rights'', ''Law and Critique'', ''Stellenbosch Law Review'', ''South African Law Journal'' en die ''South African Journal on Criminal Justice'' verskyn. Hy is lid van die uitvoerende raad van die Instituut vir Geregtigheid en Versoening saam met Pumla Gobodo-Madikizela en medestigter van die Living Reconciliation Forum aan die Universiteit van Kaapstad en die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Aan die Universiteit van Kaapstad behaal hy in 2009 'n M.A.-graad in Kreatiewe Skryfkuns. == Skryfwerk == Hy begin skryf in standerd agt. Na 'n mislukte poging tot 'n liefdesverhouding met 'n [[Heteroseksualiteit|heteroseksuele]] man skryf hy aan die einde van standerd nege 'n aantal gedigte op 'n ou tikmasjien in sy koshuiskamer op Brits en stuur hierdie “bundel” na [[Tafelberg Uitgewers]].<ref>Lourens, Amanda “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref> Die antwoord (in die vorm van 'n brief onderteken deur Nèlleke de Jager) is dat die manuskrip nie publiseerbaar is nie, maar [[Charles Fryer]], op daardie stadium Tafelberg se Hoof van Fiksie, bring uitvoerige kommentaar in potlood op die manuskrip aan, wat as besondere motivering dien. In die vroeë 2000's publiseer hy van sy gedigte op ''[[LitNet]]''<ref name="litnet" /> en vyf daarvan word in 2013 opgeneem in ''Nuwe stemme 5,'' onder redaksie van [[Heilna du Plooy]] en [[Loftus Marais]].<ref name="everand" /> In Mei 2024, verskyn sy debuutdigbundel, ''om my kastele in Spanje te sloop'' by [[Human & Rousseau]] (nou met Nèlleke de Jager as sy redakteur), na die verloop van 'n periode van vyftien jaar sedert sy registrasie vir die MA-graad in Kreatiewe Skryfwerk by die Universiteit van Kaapstad onder leiding van professor [[Joan Hambidge]].<ref name="nb" /> In 2026 verskyn ''om my kastele in Spanje te sloop'' op die kortlys vir die [[Eugène Maraisprys]] vir Poësie, maar hy versoek die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] om die bundel van die kortlys af te haal sonder om konkrete redes vir hierdie besluit te verskaf.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/nuus/aktueel/digter-onttrek-van-kortlys-vir-eugene-marais-prys-20260411-0909|title=Digter onttrek hom aan kortlys vir Eugène Marais-prys|last=Herselman|first=Marita|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref> == Bronnelys == * Versindaba: http://versindaba.co.za/2013/06/03/onderhoude-nuwe-stemme-5-digters-1/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140205142134/http://versindaba.co.za/2013/06/03/onderhoude-nuwe-stemme-5-digters-1/ |date= 5 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="uct">{{Cite web|url=https://law.uct.ac.za/department-private-law/contacts/jaco-barnard-naude|title=Professor Jaco Barnard-Naudé &#124; University of Cape Town|website=Faculty of Law}}</ref> <ref name="uct2">http://www.privatelaw.uct.ac.za/pvl/staff/jbarnard</ref> <ref name="LinkedIn">https://za.linkedin.com/pub/jaco-barnard-naud%C3%A9/6a/a2b/142{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="litnet">http://www.litnet.co.za/author/jaco-barnard-naude/</ref> <ref name="everand">{{Cite web|url=https://www.everand.com/book/262687447/Nuwe-stemme-5|title=Nuwe stemme 5 by Heilna du Plooy, Loftus Marais (Ebook) - Read free for 30 days|website=Everand}}</ref> <ref name="nb">{{Cite web|url=https://www.nb.co.za/af/view-book/?id=9780798184540|title=NB Publishers &#124; om my kastele in Spanje te sloop|website=www.nb.co.za}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barnard-Naude, Jaco}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in die 20ste eeu]] 1q3wxufvod5aa854a283q1s3nqph7bk 0 109626 2900726 2855432 2026-05-02T16:55:45Z Stefanusvanzyl 100793 Op versoek van die digter is die Wikipedia-blad bygewerk en uitgebrei met die mees akkurate inligting. Die blad is steeds in wording met beskrywings van die drie digbundels wat ek sal byvoeg. [Dr. Stefan van Zyl, letterkundige] 2900726 wikitext text/x-wiki '''Eunice Lenore Basson''' was 'n dosent in [[Kunsgeskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]], en is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[digter]] en [[skrywer]]. == Lewe en werk == Eunice Lenore Basson is op 24 Maart 1950 in [[Pretoria]] gebore. Haar vader was Pierre Johannes Hendrik Basson en haar moeder Gwendoline Eunice Basson (geb. Bondesio). Haar vader het in die 1930’s/40’s gedigte en artikels in ''Ons Eie Boek, [[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Brandwag]]'' onder verskeie skuilname gepubliseer. Sy matrikuleer in 1967 aan die [[Afrikaanse Hoër Meisieskool]] in Pretoria en studeer vanaf 1969 aan die [[Universiteit van Pretoria]] en behaal in 1971 die BA-graad (met [[Duits]] en [[Kunsgeskiedenis]] as hoofvakke). In 1973 behaal sy die BA Honneursgraad in Duits (met lof) en in 1975 die BA Honneursgraad in Kunsgeskiedenis. In 1984 behaal sy 'n MA-graad in Kunsgeskiedenis met 'n verhandeling oor ''Die lewe en'' ''werk van Bettie Cilliers-Barnard met besondere verwysing na haar steendrukke.'' In 2003 voltooi sy 'n doktorale proefskrif in [[Geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] oor ''Die bydrae van [[Erich Mayer]] tot die vestiging van'' ''<nowiki/>'n estetiese bewussyn en die bevordering van 'n kunsidentiteit in Suid-Afrika tot aan die einde van die 1930’s.'' Vanaf 2008 tot 2011 was sy ingeskryf vir die MA-graad in Kreatiewe Skryfkuns aan die [[Universiteit van Pretoria]] waar sy in 2009 [[LAPA Uitgewers|LAPA]] [[LAPA Uitgewers|Uitgewers]] se beurs vir kreatiewe skryfkuns ontvang. In 2011 behaal sy dié graad (met lof) met 'n verhandeling oor ''Die uitbeelding van die vrou in geselekteerde kortverhale van [[Rachelle Greeff]], met spesifieke verwysing na'' Die Rugkant van die Bruid ''(1990) en'' Merke van die Nag ''(2001)'' plus die voorlegging van haar digbundel ''Leiboom.'' Vanaf 1973 tot 1979 was sy werksaam in die Staatsdepartemente Buitelandse Sake en Inligting, onder meer as navorser rakende politieke aangeleenthede en vanaf 1980 as navorser in die Sentrum vir Kunshistoriese Navorsing by die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Raad vir]] [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Geestewetenskaplike Navorsing]] (RGN) waar sy bevorder is tot hoof van die afdeling Beeldende en Toegepaste Kuns. In 1983 is sy as dosent aangestel in die Departement Beeldende Kunste aan die Universiteit van Pretoria waar sy verantwoordelik was vir die ontwikkeling van die vak Visuele Kommunikasie. In Januarie 1987 is sy as dosent aangestel in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika waar sy werksaam was tot en met haar uittrede in 2011. In haar doseerjare was sy vanaf 1992 tot en met 2022 nou betrokke by nagraadse studieleiding en het ook as eksterne eksaminator opgetree by die Universiteit van Suid-Afrika, Universiteit van Pretoria, [[Noordwes-Universiteit]] en [[Tshwane-Universiteit vir Tegnologie|Tshwane Universiteit vir Tegnologie]]. Sy was lid van die Suid-Afrikaanse Vereniging van Kunshistorici en in 1987 word sy verkies as lid van die redaksionele komitee van die tydskrif ''SA Kunskalender'' die amptelike mondstuk van die nasionale liggaam van die SA Kunsvereniging en vanaf 1989 tot 1991 dien sy as redakteur. Vanweë haar betrokkenheid by die nasionale liggaam word sy in 1989 aangestel as visepresident van hierdie liggaam. As dosent in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika, het sy ook op die redaksie gedien van die geakkrediteerde departementele tydskrif ''de arte'' en was kortliks redakteur van hierdie geakkrediteerde vaktydskrif. In haar vakgebied het sy oor jare op verskeie kuns- en keur- en advieskomitees gedien en was vir etlike jare kunsadviseur van [[Volkskas]] tot en met die samesmelting om [[Absa Groep Beperk|ABSA]] te vorm. Sy het verskeie artikels oor aspekte van die Suid-Afrikaanse kuns gepubliseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/eunice-basson-debuteer-na-jare-20150107|title=Eunice Basson debuteer ná jare|last=Stehle|first=Rudolf|date=6 Januarie 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/eunice-basson-oor-haar-eerste-digbundel-20170914|title=Eunice Basson oor haar eerste digbundel|last=Green|first=Phyllis|date=27 Maart 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> == Skryfwerk == In 1996 publiseer sy 'n aantal gedigte in ''[[Tydskrif vir Letterkunde]]'' maar haar debuutdigbundel, ''Leiboom,'' verskyn eers in 2014 by Queillerie. Hierdie bundel was in 2015 op die kortlys vir die [[Ingrid Jonkerprys]]. == Publikasies == * ''Leiboom'' (2014) * ''By die dag'' (2020) * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'' (2024) == Resensies en onderhoude == * * ''By die dag'', resensent: Joan Hambidge (Woorde Wat Weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2020/07/resensie-eunice-basson-by-die-dag.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson - By die dag {{!}} Protea Boekehuis, 2020|last=Hambidge|first=Joan|date=2020-07-21|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Janien Linde (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2020/08/04/resensie-by-die-dag-eunice-basson/|title=Resensie: By die dag (Eunice Basson)|last=Linde|first=Janien|date=4 Augustus 2020|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Amanda Lourens (''Literator'')<ref>{{Cite journal |last=Lourens |first=Amanda |date=2022-01-24 |title=By die dag: Eunice Basson se bedrewe omgang met die brose daaglikse werklikheid |url=https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1789 |journal=Literator |language=af |volume=43 |issue=1 |pages=3 |issn=2219-8237}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/die-gearseerde-vistas-van-n-geleefde-lewe-20241124|title=Die ‘gearseerde vistas’ van ’n geleefde lewe|last=Hambidge|first=Joan|date=25 November 2024|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Woorde wat weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2024/11/resensie-eunice-basson-n-ander-wereld.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson – ’n Ander wêreld {{!}} Protea Boekhuis, 2024|last=Hambidge|first=Joan|date=2024-11-25|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Marlies Taljard (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2024/12/05/resensie-n-ander-wereld-eunice-basson/|title=Resensie: “’n Ander wêreld” (Eunice Basson)|last=Taljard|first=Marlies|date=2024-12-05|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', onderhoud met AJ Opperman (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/eunice-basson-waarnemings-en-dit-wat-ontstem-bied-stof-vir-digwerk-20250107|title=Eunice Basson: Waarnemings en dit wat ontstem, bied stof vir digwerk|last=Opperman|first=AJ|date=7 Januarie 2025|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * Stehle, Rudolf “Visuele lei tot woordontginning” ''Beeld'' 10 Desember 2014 * De Vries, Willem “Dié bundels op kortlys” ''Beeld'' 17 Oktober 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Basson, Eunice Lenore}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] g0zingolipu1qp9z6q3h4ozng9x50k4 2900863 2900726 2026-05-03T10:07:24Z Stefanusvanzyl 100793 Ekstra inligting bygevoeg as deel van die deurentydse bywerking. 2900863 wikitext text/x-wiki '''Eunice Lenore Basson''' was 'n dosent in [[Kunsgeskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]], en is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[digter]] en [[skrywer]]. == Lewe en werk == Eunice Lenore Basson is op 24 Maart 1950 in [[Pretoria]] gebore. Haar vader was Pierre Johannes Hendrik Basson en haar moeder Gwendoline Eunice Basson (geb. Bondesio). Haar vader het in die 1930’s/40’s gedigte en artikels in ''Ons Eie Boek, [[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Brandwag]]'' onder verskeie skuilname gepubliseer. Sy matrikuleer in 1967 aan die [[Afrikaanse Hoër Meisieskool]] in Pretoria en studeer vanaf 1969 aan die [[Universiteit van Pretoria]] en behaal in 1971 die BA-graad (met [[Duits]] en [[Kunsgeskiedenis]] as hoofvakke). In 1973 behaal sy die BA Honneursgraad in Duits (met lof) en in 1975 die BA Honneursgraad in Kunsgeskiedenis. In 1984 behaal sy 'n MA-graad in Kunsgeskiedenis met 'n verhandeling oor ''Die lewe en'' ''werk van Bettie Cilliers-Barnard met besondere verwysing na haar steendrukke.'' In 2003 voltooi sy 'n doktorale proefskrif in [[Geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] oor ''Die bydrae van [[Erich Mayer]] tot die vestiging van'' ''<nowiki/>'n estetiese bewussyn en die bevordering van 'n kunsidentiteit in Suid-Afrika tot aan die einde van die 1930’s.'' Vanaf 2008 tot 2011 was sy ingeskryf vir die MA-graad in Kreatiewe Skryfkuns aan die [[Universiteit van Pretoria]] waar sy in 2009 [[LAPA Uitgewers|LAPA]] [[LAPA Uitgewers|Uitgewers]] se beurs vir kreatiewe skryfkuns ontvang. In 2011 behaal sy dié graad (met lof) met 'n verhandeling oor ''Die uitbeelding van die vrou in geselekteerde kortverhale van [[Rachelle Greeff]], met spesifieke verwysing na'' Die Rugkant van die Bruid ''(1990) en'' Merke van die Nag ''(2001)'' plus die voorlegging van haar digbundel ''Leiboom.'' Vanaf 1973 tot 1979 was sy werksaam in die Staatsdepartemente Buitelandse Sake en Inligting, onder meer as navorser rakende politieke aangeleenthede en vanaf 1980 as navorser in die Sentrum vir Kunshistoriese Navorsing by die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Raad vir]] [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Geestewetenskaplike Navorsing]] (RGN) waar sy bevorder is tot hoof van die afdeling Beeldende en Toegepaste Kuns. In 1983 is sy as dosent aangestel in die Departement Beeldende Kunste aan die Universiteit van Pretoria waar sy verantwoordelik was vir die ontwikkeling van die vak Visuele Kommunikasie. In Januarie 1987 is sy as dosent aangestel in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika waar sy werksaam was tot en met haar uittrede in 2011. In haar doseerjare was sy vanaf 1992 tot en met 2022 nou betrokke by nagraadse studieleiding en het ook as eksterne eksaminator opgetree by die Universiteit van Suid-Afrika, Universiteit van Pretoria, [[Noordwes-Universiteit]] en [[Tshwane-Universiteit vir Tegnologie|Tshwane Universiteit vir Tegnologie]]. Sy was lid van die Suid-Afrikaanse Vereniging van Kunshistorici en in 1987 word sy verkies as lid van die redaksionele komitee van die tydskrif ''SA Kunskalender'' die amptelike mondstuk van die nasionale liggaam van die SA Kunsvereniging en vanaf 1989 tot 1991 dien sy as redakteur. Vanweë haar betrokkenheid by die nasionale liggaam word sy in 1989 aangestel as visepresident van hierdie liggaam. As dosent in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika, het sy ook op die redaksie gedien van die geakkrediteerde departementele tydskrif ''de arte'' en was kortliks redakteur van hierdie geakkrediteerde vaktydskrif. In haar vakgebied het sy oor jare op verskeie kuns- en keur- en advieskomitees gedien en was vir etlike jare kunsadviseur van [[Volkskas]] tot en met die samesmelting om [[Absa Groep Beperk|ABSA]] te vorm. Sy het verskeie artikels oor aspekte van die Suid-Afrikaanse kuns gepubliseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/eunice-basson-debuteer-na-jare-20150107|title=Eunice Basson debuteer ná jare|last=Stehle|first=Rudolf|date=6 Januarie 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> == Skryfwerk == In 1996 publiseer sy 'n aantal gedigte in ''[[Tydskrif vir Letterkunde]]'' maar haar debuutdigbundel, ''Leiboom,'' verskyn eers in 2014 by Queillerie. Hierdie bundel was in 2015 op die kortlys vir die [[Ingrid Jonkerprys]]. Van haar verse word ook opgeneem in die volgende bloemlesings: ''Oorsprong'' (2008) ("pandemie", "salon", ""tuinfragment"); ''Oorsprong'' ''II'' (2009) ("biografie", "vrou", "teraardebestelling"); ''Vers & vrou'' (2020); ''Maskers en mure'' (2021); ''I wish I’d said Vol. 4'' (2021); ''Die lewe is 'n asem lank'' (2023);<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/opsegoed-vir-die-verdriet-bundel-met-die-einde-van-lewe-as-tema-20230907|title=Opsêgoed vir die verdriet: Bundel met die einde van lewe as tema|last=Pople|first=Laetitia|date=9 September 2023|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref> ''Merang'' (2025); en ''Nogmaals vir die bysiende leser'' (2025).<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/wat-gebeur-as-25-digters-tegelyk-met-wilma-stockenstrom-gesels-20251025-0289|title=Wat gebeur as 25 digters tegelyk met Wilma Stockenström gesels|last=Steinmair|first=Deborah|date=26 Oktober 2025|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2025/11/21/resensie-nogmaals-vir-die-bysiende-leser-joan-hambidge-marlies-taljard-reds/|title=Resensie: "Nogmaals vir die bysiende leser" (Joan Hambidge & Marlies Taljard, Reds.)|last=Du Plooy|first=Heilna|date=21 November 2025|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/napraat-systap-of-emuleer-boeiende-hulde-aan-wilma-stockenstrom-n-resensie-van-nogmaals-vir-die-bysiende-leser/|title=Napraat, systap of emuleer? Boeiende hulde aan Wilma Stockenström: ’n resensie van Nogmaals vir die bysiende leser - LitNet|last=Viljoen|first=Hein|date=2025-11-28|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> == Digbundels == * ''Leiboom'' (2014) * ''By die dag'' (2020) * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'' (2024) == Bloemlesings == * ''Oorsprong (2008)'' saamgestel deur Henning Pieterse * ''Oorsprong II (2009)'' saamgestel deur Henning Pieterse * ''Vers & vrou (2020)'' saamgestel deur Karen de Wet * ''Maskers en mure'' (2021) saamgestel deur Daniel Hugo en Francois de Jongh * ''I wish I’d said Vol. 4'' ''(2021)'' saamgestel deur Johann de Lange * ''Die lewe is 'n asem lank (2023)'' saamgestel deur Frieda van den Heever * ''Merang'' (2025) saamgestel deur Neil Cochrane en Alwyn Roux * ''Nogmaals vir die bysiende leser (2025)'' saamgestel deur Joan Hambidge en Marlies Taljard == Resensies en onderhoude == *''Leiboom'', resensent: Heilna du Plooy<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2014/11/24/resensie-leiboom-eunice-basson/|title=Resensie: Leiboom (Eunice Basson)|last=Du Plooy|first=Heilna|date=24 November 2014|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref> *''Leiboom'', onderhoud met Naomi Meyer (LitNet)<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/tien-vrae-eunice-basson-oor-leiboom/|title=Tien vrae: Eunice Basson oor Leiboom - LitNet|last=Meyer|first=Naomi|date=26 November 2014|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> *''Leiboom'', onderhoud met Phyllis Green (''Sarie'')<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/eunice-basson-oor-haar-eerste-digbundel-20170914|title=Eunice Basson oor haar eerste digbundel|last=Green|first=Phyllis|date=27 Maart 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Joan Hambidge (Woorde Wat Weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2020/07/resensie-eunice-basson-by-die-dag.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson - By die dag {{!}} Protea Boekehuis, 2020|last=Hambidge|first=Joan|date=2020-07-21|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Janien Linde (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2020/08/04/resensie-by-die-dag-eunice-basson/|title=Resensie: By die dag (Eunice Basson)|last=Linde|first=Janien|date=4 Augustus 2020|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Amanda Lourens (''Literator'')<ref>{{Cite journal |last=Lourens |first=Amanda |date=2022-01-24 |title=By die dag: Eunice Basson se bedrewe omgang met die brose daaglikse werklikheid |url=https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1789 |journal=Literator |language=af |volume=43 |issue=1 |pages=3 |issn=2219-8237}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/die-gearseerde-vistas-van-n-geleefde-lewe-20241124|title=Die ‘gearseerde vistas’ van ’n geleefde lewe|last=Hambidge|first=Joan|date=25 November 2024|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Woorde wat weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2024/11/resensie-eunice-basson-n-ander-wereld.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson – ’n Ander wêreld {{!}} Protea Boekhuis, 2024|last=Hambidge|first=Joan|date=2024-11-25|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Marlies Taljard (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2024/12/05/resensie-n-ander-wereld-eunice-basson/|title=Resensie: “’n Ander wêreld” (Eunice Basson)|last=Taljard|first=Marlies|date=2024-12-05|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', onderhoud met AJ Opperman (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/eunice-basson-waarnemings-en-dit-wat-ontstem-bied-stof-vir-digwerk-20250107|title=Eunice Basson: Waarnemings en dit wat ontstem, bied stof vir digwerk|last=Opperman|first=AJ|date=7 Januarie 2025|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * Stehle, Rudolf “Visuele lei tot woordontginning” ''Beeld'' 10 Desember 2014 * De Vries, Willem “Dié bundels op kortlys” ''Beeld'' 17 Oktober 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Basson, Eunice Lenore}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] i2lberxru98kn5s945lkt4dndfbi0hr 2900882 2900863 2026-05-03T10:31:53Z Stefanusvanzyl 100793 2900882 wikitext text/x-wiki '''Eunice Lenore Basson''' was 'n dosent in [[Kunsgeskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]], en is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[digter]] en [[skrywer]]. == Lewe en werk == Eunice Lenore Basson is op 24 Maart 1950 in [[Pretoria]] gebore. Haar vader was Pierre Johannes Hendrik Basson en haar moeder Gwendoline Eunice Basson (geb. Bondesio). Haar vader het in die 1930’s/40’s gedigte en artikels in ''Ons Eie Boek, [[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Brandwag]]'' onder verskeie skuilname gepubliseer. Sy matrikuleer in 1967 aan die [[Afrikaanse Hoër Meisieskool]] in Pretoria en studeer vanaf 1969 aan die [[Universiteit van Pretoria]] en behaal in 1971 die BA-graad (met [[Duits]] en [[Kunsgeskiedenis]] as hoofvakke). In 1973 behaal sy die BA Honneursgraad in Duits (met lof) en in 1975 die BA Honneursgraad in Kunsgeskiedenis. In 1984 behaal sy 'n MA-graad in Kunsgeskiedenis met 'n verhandeling oor ''Die lewe en'' ''werk van Bettie Cilliers-Barnard met besondere verwysing na haar steendrukke.'' In 2003 voltooi sy 'n doktorale proefskrif in [[Geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] oor ''Die bydrae van [[Erich Mayer]] tot die vestiging van'' ''<nowiki/>'n estetiese bewussyn en die bevordering van 'n kunsidentiteit in Suid-Afrika tot aan die einde van die 1930’s.'' Vanaf 2008 tot 2011 was sy ingeskryf vir die MA-graad in Kreatiewe Skryfkuns aan die [[Universiteit van Pretoria]] waar sy in 2009 [[LAPA Uitgewers|LAPA]] [[LAPA Uitgewers|Uitgewers]] se beurs vir kreatiewe skryfkuns ontvang. In 2011 behaal sy dié graad (met lof) met 'n verhandeling oor ''Die uitbeelding van die vrou in geselekteerde kortverhale van [[Rachelle Greeff]], met spesifieke verwysing na'' Die Rugkant van die Bruid ''(1990) en'' Merke van die Nag ''(2001)'' plus die voorlegging van haar digbundel ''Leiboom.'' Vanaf 1973 tot 1979 was sy werksaam in die Staatsdepartemente Buitelandse Sake en Inligting, onder meer as navorser rakende politieke aangeleenthede en vanaf 1980 as navorser in die Sentrum vir Kunshistoriese Navorsing by die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Raad vir]] [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|Geestewetenskaplike Navorsing]] (RGN) waar sy bevorder is tot hoof van die afdeling Beeldende en Toegepaste Kuns. In 1983 is sy as dosent aangestel in die Departement Beeldende Kunste aan die Universiteit van Pretoria waar sy verantwoordelik was vir die ontwikkeling van die vak Visuele Kommunikasie. In Januarie 1987 is sy as dosent aangestel in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika waar sy werksaam was tot en met haar uittrede in 2011. In haar doseerjare was sy vanaf 1992 tot en met 2022 nou betrokke by nagraadse studieleiding en het ook as eksterne eksaminator opgetree by die Universiteit van Suid-Afrika, Universiteit van Pretoria, [[Noordwes-Universiteit]] en [[Tshwane-Universiteit vir Tegnologie|Tshwane Universiteit vir Tegnologie]]. Sy was lid van die Suid-Afrikaanse Vereniging van Kunshistorici en in 1987 word sy verkies as lid van die redaksionele komitee van die tydskrif ''SA Kunskalender'' die amptelike mondstuk van die nasionale liggaam van die SA Kunsvereniging en vanaf 1989 tot 1991 dien sy as redakteur. Vanweë haar betrokkenheid by die nasionale liggaam word sy in 1989 aangestel as visepresident van hierdie liggaam. As dosent in die Departement Kunsgeskiedenis en Beeldende Kunste aan die Universiteit van Suid-Afrika, het sy ook op die redaksie gedien van die geakkrediteerde departementele tydskrif ''de arte'' en was kortliks redakteur van hierdie geakkrediteerde vaktydskrif. In haar vakgebied het sy oor jare op verskeie kuns- en keur- en advieskomitees gedien en was vir etlike jare kunsadviseur van [[Volkskas]] tot en met die samesmelting om [[Absa Groep Beperk|ABSA]] te vorm. Sy het verskeie artikels oor aspekte van die Suid-Afrikaanse kuns gepubliseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/eunice-basson-debuteer-na-jare-20150107|title=Eunice Basson debuteer ná jare|last=Stehle|first=Rudolf|date=6 Januarie 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> == Skryfwerk == In 1996 publiseer sy 'n aantal gedigte in ''[[Tydskrif vir Letterkunde]]'' maar haar debuutdigbundel, ''Leiboom,'' verskyn eers in 2014 by Queillerie. Hierdie bundel was in 2015 op die kortlys vir die [[Ingrid Jonkerprys]].<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2015/10/31/wenner-van-die-ingrid-jonker-prys-2015-vir-afrikaanse-poesie/|title=Wenner van die Ingrid Jonker-prys 2015 vir Afrikaanse poësie|last=Joubert|first=Marlise|date=2015-10-31|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref> Van haar verse word ook opgeneem in die volgende bloemlesings: ''Oorsprong'' (2008) ("pandemie", "salon", ""tuinfragment"); ''Oorsprong'' ''II'' (2009) ("biografie", "vrou", "teraardebestelling"); ''Vers & vrou'' (2020) ("Bidsnoer"); ''Maskers en mure'' (2021); ''I wish I’d said Vol. 4'' (2021);<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2021/10/28/resensie-i-wish-id-said-vol-4-johann-de-lange-rethabile-possa-mogoera-reds/|title=Resensie: I wish I'd said Vol. 4 (Johann de Lange & Rethabile Possa-Mogoera, Reds.)|last=Taljard|first=Marlies|date=28 Oktober 2021|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref> ''Die lewe is 'n asem lank'' (2023) ("Leiboom: Pa", "Ter aarde", "Amper sand", "By die see");<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/opsegoed-vir-die-verdriet-bundel-met-die-einde-van-lewe-as-tema-20230907|title=Opsêgoed vir die verdriet: Bundel met die einde van lewe as tema|last=Pople|first=Laetitia|date=9 September 2023|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref> ''Merang'' (2025); en ''Nogmaals vir die bysiende leser'' (2025).<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/wat-gebeur-as-25-digters-tegelyk-met-wilma-stockenstrom-gesels-20251025-0289|title=Wat gebeur as 25 digters tegelyk met Wilma Stockenström gesels|last=Steinmair|first=Deborah|date=26 Oktober 2025|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2025/11/21/resensie-nogmaals-vir-die-bysiende-leser-joan-hambidge-marlies-taljard-reds/|title=Resensie: "Nogmaals vir die bysiende leser" (Joan Hambidge & Marlies Taljard, Reds.)|last=Du Plooy|first=Heilna|date=21 November 2025|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/napraat-systap-of-emuleer-boeiende-hulde-aan-wilma-stockenstrom-n-resensie-van-nogmaals-vir-die-bysiende-leser/|title=Napraat, systap of emuleer? Boeiende hulde aan Wilma Stockenström: ’n resensie van Nogmaals vir die bysiende leser - LitNet|last=Viljoen|first=Hein|date=2025-11-28|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> == Digbundels == * ''Leiboom'' (2014) * ''By die dag'' (2020) * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'' (2024) == Bloemlesings == * ''Oorsprong (2008)'' saamgestel deur Henning Pieterse * ''Oorsprong II (2009)'' saamgestel deur Henning Pieterse * ''Vers & vrou (2020)'' saamgestel deur Karen de Wet * ''Maskers en mure'' (2021) saamgestel deur Daniel Hugo en Francois de Jongh * ''I wish I’d said Vol. 4'' ''(2021)'' saamgestel deur Johann de Lange * ''Die lewe is 'n asem lank (2023)'' saamgestel deur Frieda van den Heever * ''Merang'' (2025) saamgestel deur Neil Cochrane en Alwyn Roux * ''Nogmaals vir die bysiende leser (2025)'' saamgestel deur Joan Hambidge en Marlies Taljard == Resensies en onderhoude == *''Leiboom'', resensent: Heilna du Plooy<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2014/11/24/resensie-leiboom-eunice-basson/|title=Resensie: Leiboom (Eunice Basson)|last=Du Plooy|first=Heilna|date=24 November 2014|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref> *''Leiboom'', onderhoud met Naomi Meyer (LitNet)<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/tien-vrae-eunice-basson-oor-leiboom/|title=Tien vrae: Eunice Basson oor Leiboom - LitNet|last=Meyer|first=Naomi|date=26 November 2014|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-05-03}}</ref> *''Leiboom'', onderhoud met Phyllis Green (''Sarie'')<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/eunice-basson-oor-haar-eerste-digbundel-20170914|title=Eunice Basson oor haar eerste digbundel|last=Green|first=Phyllis|date=27 Maart 2015|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Joan Hambidge (Woorde Wat Weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2020/07/resensie-eunice-basson-by-die-dag.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson - By die dag {{!}} Protea Boekehuis, 2020|last=Hambidge|first=Joan|date=2020-07-21|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Janien Linde (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2020/08/04/resensie-by-die-dag-eunice-basson/|title=Resensie: By die dag (Eunice Basson)|last=Linde|first=Janien|date=4 Augustus 2020|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''By die dag'', resensent: Amanda Lourens (''Literator'')<ref>{{Cite journal |last=Lourens |first=Amanda |date=2022-01-24 |title=By die dag: Eunice Basson se bedrewe omgang met die brose daaglikse werklikheid |url=https://literator.org.za/index.php/literator/article/view/1789 |journal=Literator |language=af |volume=43 |issue=1 |pages=3 |issn=2219-8237}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/die-gearseerde-vistas-van-n-geleefde-lewe-20241124|title=Die ‘gearseerde vistas’ van ’n geleefde lewe|last=Hambidge|first=Joan|date=25 November 2024|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Joan Hambidge (Woorde wat weeg)<ref>{{Cite web|url=https://joanhambidge.blogspot.com/2024/11/resensie-eunice-basson-n-ander-wereld.html|title=WOORDE WAT WEEG: Resensie {{!}} Eunice Basson – ’n Ander wêreld {{!}} Protea Boekhuis, 2024|last=Hambidge|first=Joan|date=2024-11-25|website=WOORDE WAT WEEG|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', resensent: Marlies Taljard (Versindaba)<ref>{{Cite web|url=https://versindaba.co.za/2024/12/05/resensie-n-ander-wereld-eunice-basson/|title=Resensie: “’n Ander wêreld” (Eunice Basson)|last=Taljard|first=Marlies|date=2024-12-05|website=Versindaba|language=en-US|access-date=2026-05-02}}</ref> * ''<nowiki/>'n Ander wêreld'', onderhoud met AJ Opperman (Netwerk24)<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/kunste/boeke/eunice-basson-waarnemings-en-dit-wat-ontstem-bied-stof-vir-digwerk-20250107|title=Eunice Basson: Waarnemings en dit wat ontstem, bied stof vir digwerk|last=Opperman|first=AJ|date=7 Januarie 2025|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-05-02}}</ref> * Stehle, Rudolf “Visuele lei tot woordontginning” ''Beeld'' 10 Desember 2014 * De Vries, Willem “Dié bundels op kortlys” ''Beeld'' 17 Oktober 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Basson, Eunice Lenore}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 166af97zgivv7ri8y6emtvwmvf3l8ox 0 116363 2900844 2505984 2026-05-03T08:29:57Z AFM 21229 /* Oorsese reise */ 2900844 wikitext text/x-wiki '''Barend J. Toerien''' (1921–2009) was ’n [[Afrikaans]]e [[digter]] en [[skrywer]], wat as bibliotekaris vir die [[Verenigde Volke]] Organisasie (voorganger van die [[Verenigde Nasies]]) in [[New York]] en ook in [[Suid-Afrika]] vir verskeie [[biblioteek|biblioteke]] werk.<ref>NB Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/627 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161020055624/http://www.nb.co.za/Authors/627 |date=20 Oktober 2016 }}</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Barend Jacobus Toerien was op 29 Maart 1921 op die plaas Steenwerp in die distrik [[Porterville]] in die Swartland gebore. Hy het ’n broer en ’n suster. Sy geboorteplaas is vandag Voorberg-gevangenis. In sy jeugjare het hy ’n problematiese verhouding met sy uiters streng, konserwatiewe pa, van wie hy nie liefde of erkenning ontvang nie. In 1938 matrikuleer hy aan die Hoërskool Porterville en studeer daarna vanaf 1939 aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy in 1941 die B.A.-graad verwerf en saam met [[Etienne Leroux]] in Dagbreek-koshuis bly. Sy kleinneef, die bekende komponis [[Hubert du Plessis]], matrikuleer ’n jaar ná hom op Porterville en bly ook in Dagbreek, waar hulle goeie vriende word<ref>Van der Mescht, Heinrich. ''Die agtergrond en ontstaansgeskiedenis van Hubert du Plessis se Duitse en  Franse liedere.'' Literator. Jaargang 24 no. 2 Augustus 2003.</ref> In 1942 sit hy sy studies voort aan die [[Universiteit van Kaapstad]] met die doel om hom as onderwyser te bekwaam en ’n onderwysdiploma te verwerf, maar verander van studierigting en behaal dan in 1943 ’n Diploma in Biblioteekkunde. Op Stellenbosch is Etienne Leroux, H.W. Truter en [[Jan Rabie]] van sy tydgenote en in Kaapstad is [[N.P. van Wyk Louw]] een van sy dosente. Vanaf 1944 tot 1947 werk hy as bibliotekaris by die Carnegie-biblioteek op Stellenbosch, die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Staatsbiblioteek]] in Pretoria en die Transvaalse Provinsiale Biblioteek in die noordwesstreek. === Oorsese reise === Met die geld wat hy uit twee Afrikaanse pulpromans verdien wat hy onder ’n skuilnaam geskryf het, verlaat hy Suid-Afrika in 1947. Hy gaan aanvanklik na [[Londen]] waar hy onder andere radiodramas vir die British Broadcasting Corporation ([[BBC]]) se Afrikaanse diens skryf, teen twintig ghienies per drama. Hy het egter nooit na enigeen van die dramas geluister nie, aangesien die BBC hom nooit in kennis gestel het van wanneer hulle dit gaan uitsaai nie. Hy werk tussen 1947 en 1949 in Londen as redakteur van die ''Bibliography of Industrial Diamonds Applications'' en gee ses maande lank aandklasse in Afrikaans by Marylebone College. In hierdie tyd werk en reis hy saam met ander Afrikaanse skrywers soos [[Uys Krige]], [[Sheila Cussons]], [[C.J.M. Nienaber]] en H.W. Truter, wat in daardie tyd in die buiteland is. Toerien maak ook van hierdie geleentheid gebruik om tydens vakansies die hele [[Europa]] te verken en doen hier enige los werkie wat hom voordoen, onder andere paaie bou in [[Noorweë]] en bossies uittrek in die Switserse [[Alpe]]. Sedert Julie 1949 is hy woonagtig in [[Amerika]] waar hy tot 1962 bibliotekaris is in diens van die Verenigde Volke Organisasie ([[VVO]]) in [[New York (dubbelsinnig)|New York]]. Vanaf 1963 tot 1967 is hy inligtingsbeampte by die United Nations Industrial Development Organisation (UNIDO). Hy is ook dosent aan die Departement van Gevangenisse in Woodburn. Tydens sy dienstydperk by die Verenigde Volke kry hy elke twee jaar tuisverlof, wat hy gebruik om kontak met Suid-Afrika te behou. So bly hy byvoorbeeld in 1964 tydelik in [[Groenpunt]] waar hy noue kontak het met Jan Rabie, Uys Krige, [[Jack Cope]] en [[Ingrid Jonker]]. In hierdie verloftye bring hy ook besoek aan lande in Wes-Europa, [[Turkye]], [[Egipte]], [[Kenia]] en [[Roemenië]]. In 1950 is hy getroud met die Tsjeggiese Maria Krikavova wat ook by die VVO werk en by wie hy ’n dogter (Janna) het. Hulle skei in 1963. Sy dogter, Janna Dyer, bedryf die perdeplaas Dark Horse Dressage in [[Maryland]] in Amerika, waar sy afrigting doen in perdespring en [[gimkana]]. Vanaf 1968 sit hy sy loopbaan as bibliotekaris voort, eers tot 1970 by die State University in [[Albany, New York|Albany]], en daarna by die Bard College in New York vanaf 1970 tot 1971. In 1971 keer hy terug na Suid-Afrika en is tot 1973 werksaam in die Jagger-biblioteek aan die Universiteit van Kaapstad. Hierna keer hy terug na Amerika en vanaf 1974 tot 1977 werk hy onder andere as car hop by ’n hotel, as sekuriteitswag by ’n fabriek, tuinier vir ’n ryk prokureur, saagmeule-assistent en oppasser van ’n beroerte-slagoffer, waarna hy weer bibliotekaris word, hierdie keer vanaf 1978 tot 1983 by ’n tronk. Vir baie dekades is hy die hoofresensent van Afrikaanse letterkunde in die toonaangewende Amerikaanse tydskrif ''World Literature Today'', terwyl hy ook gereeld resensies vir Afrikaanse publikasies skryf. Sedert 1978 is hy ’n Amerikaanse burger. Reeds in 1966 koop hy vir hom ’n plaas in Kerkhonson aan die voetheuwels van die Catskills in die staat New York. Hier hou hy ryperde aan, maak slagbeeste groot, boer met pluimvee en bye en plant spardenne om te verkoop as Kersbome. === Latere jare en sterfte === ’n Tweede huwelik, hierdie keer met Johanna Meyer (weduwee van sy neef, professor [[M.J. Toerien|Jan Toerien]] van die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]), duur vanaf 1979 tot 1982. Saam koop hulle die plasie Eldorado buite [[Onrus]]. Na sy aftrede in 1984 vestig hy hom weer in ’n woonstel in Kaapstad, maar bring steeds die somers deur in Amerika, waar hy meestal tyd saam met sy dogter deurbring. Sy besondere liefde vir bergklim neem hom regdeur die wêreld na feitlik alle bekende bergspitse. Onder sy talle reise tel ’n besoek in Augustus 1991 aan die [[Sowjetunie]] en die [[Oekraïne]], waar hy die Russiese revolusie beleef wat ’n einde bring aan die Sowjetunie en die [[kommunisme|kommunistiese]] bewind. Tydens hierdie reis besoek hy ook [[Leningrad]] (tans weer St. Petersburg), Wladikafkaz in die Kaukasus en [[Riga]] in [[Letland]]. Hieroor skryf hy die boek ''Augustus in Moskou''. In 1993 bly hy vir ’n paar maande in [[Bretagne]] in [[Frankryk]] in Julian de Wette se ou plaashuis, waarna hy in [[Berlyn]] ’n huis in [[Darmstadt]] oppas en die Switserse berge klim. In 1998 verhuis hy weer na Amerika, maar bring steeds gereelde besoeke aan Suid-Afrika. Later bly hy in ’n eenvertrek-woonstel in die [[Strand, Wes-Kaap|Strand]]. Hy is op Vrydag 4 September 2009 in die Vergelegen Medi-Clinic in [[Somerset-Wes]] aan ’n hartaanval oorlede. == Skryfwerk == === Poësie<ref>Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/barend-toerien/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715214724/http://versindaba.co.za/gedigte/barend-toerien/ |date=15 Julie 2017 }}</ref> === Reeds op skool begin hy gedigte skryf. Sy eerste gedigte verskyn as student in ''Die Stellenbosse Student'' en ''Groote Schuur'', waarna D.J. Opperman en F.J. le Roux van sy gedigte opneem in ''Stiebeuel'', wat in 1946 saamgestel word. Daarna verskyn sy gedigte gereeld in letterkundige tydskrifte soos ''[[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']], ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Weekblad'', ''Tirade'', ''Wurm'' en ''Contrast''. In 1960 debuteer hy met ’n eie bundel <ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 32, Desember 1960.</ref>''Gedigte'', waarin die verse volgens tyd en plek gerangskik word.<ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.</ref>Die twee afdelings is ''1939–1947 (Stellenbosch-Kaapstad-Pretoria)'' en ''1948–1958 (Londen-New York)''.<ref>Van Heerden, Ernst. ''Rekenskap''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tweede druk, 1971.</ref>Hierdie bemoeienis met tyd en plek vind tematies ook weerklank deur sy hele oeuvre. Die verskillende begrippe van ruimte, soos natuur, land en grond, asook die besit daarvan, word in hierdie bundel ingelei. Die natuur figureer in gedigte soos ''Die wit reier'', ''Herfs in die Bosveld'', ''Herfs-Lullaby'' en ''September-weer'', terwyl ''Jeug I'', ''Jeug II'' en ''En Onder-Steenwerp heet my plaas'' nostalgiese herinneringe oor ’n plaasjeug beskryf. Speels is die bekoorlike ''Puck'' met die mooi teenstelling van die formele kerkdrag en die wind wat die kerkrok hoog opwaai. Verder dig hy oor die dwaasheid van die mensdom, skynheiligheid en die heiligheid van die natuur teenoor die doodmaaklus van die mens, waardeur hy skerp kritiek oor die mens se heerskappy in die wêreld uitspreek. Satire word gevind in verse soos ''Op die plaas'', ''Kultuuraand'' en bereik ’n hoogtepunt met ''Die tante'', ’n praatvers met mooi geestige sienings, waarin die digter agtereenvolgens die gewigtige vrou se voorkoms, slag met plante en houding teenoor bruin mense skets, met die slotvers wat ironiese kommentaar lewer op haar status as verteenwoordigend van die (heroïese) vrou van Suid-Afrika. Die gedig ''Eendvoël-jag'' beskryf die inherente wreedheid van die mens, terwyl die vergelyking tussen mens en dier in ''Slotsom'' ook ongunstig uitval vir die mens. ''Matrose op straat'' is ’n mooi uitbeelding van die romantiese verlange na die swerwerslewe waar in verre lande geluk, wyn en vrouens op die matrose wag. “''In ’n strik''” gee in die handeling van die man en vrou ’n indringende blik op hulle disfunksionele verhouding. ''Orlando-landskap'' is ’n protesvers oor die toestande waarin die swart inwoners moet woon en werk, waarin die volgehoue vraagvorm die intensiteit van die uitgesproke gevoelens verhoog. Hoewel in terme wat vandag nie meer polities korrek is nie, vra ''Waarom as ons ’n naturel sien lees?'' ook reeds vrae oor waarom geletterde swart mense die wit mense onrustig maak, terwyl ''Die kindermeid sing'' uiting gee aan die minagting van ’n swart kinderoppasser vir haar blanke werkgewers. Die reekse ''Mense'' en ''Diere'' bevat geestige sienings wat veral ’n ooreenkoms toon met die puntdigte van [[A.G. Visser]]. In hierdie bundel is die digter duidelik nog besig om sy eie stem te vind. Ten spyte van mooi fragmente is meeste van die gedigte nog onafgerond, met lomp woordorde en rymdwang wat gereeld die effek van die gedig benadeel. Die opvolgbundel ''39 Gedigte''<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.</ref> hervat hoofsaaklik dieselfde temas en voer die maatskaplik-politiese verse van die eerste bundel ook bietjie verder. Die plaas en die stad word mooi teen mekaar afgespeel in ''Albumblaaie I en II'', met die eerste wat die atmosfeer van vrede uitbeeld teenoor die stad se geweld. In ’n aantal verse word jag en die geweld wat daarmee gepaardgaan ontluister. In ''Die .22'' beskryf die spreker die verskil tussen die mans wat hom aanmoedig om avontuurlustig te wees en te gaan skiet, terwyl die vrouens hom wil inperk maar tog ook weerhou van sinlose geweld. ''’n Jag'' beskryf die sinloosheid van die doodmaak van die jakkals, maar tog is dit ’n spel wat homself gereeld herhaal, terwyl ''Herfsvers'' aandui dat die jagter met die wond gelaat word, selfs al is die bok dood. ''Johannes die digter'' gee eers ’n uitbeelding van die konserwatiewe ouers van Johannes en hulle menings oor die rassekwessie, waarna Johannes se gekose loopbaan as sensitiewe digter wat oor die wreedhede van die geskiedenis skryf, ’n groot teleurstelling is. Johannes is egter onbetrokke by die wreedhede wat in die vaderland teenoor ander rasse gepleeg word, met die spreker wat dieselfde onbetrokkenheid bely. ''Dorp-Saterdag'' en ''Die wederkoms'' gee ietwat lomp uiting aan die maatskaplike ongeregtigheid in Suid-Afrika. ''Grot naby Winterhoek'' is ’n mooi beskrywing van die Santekeninge in die grot, wat eintlik ’n optekening is van hierdie miskende volk se geskiedenis. ''Campri Flegrei'' is ’n mooi natuurvers, waarin twee landskappe deur die woordklank gekontrasteer word. Die afstandelike kyk na die self word ontgin om tot groter selfinsig te kom in verse soos ''Gesprekke met my hand'' en ''Die hiëna in my hart'' waar die spreker hom van liggaamsdele distansieer. ''Museum vir natuurwetenskappe'' neem ’n geestige terugreis na die mens se oorsprong in die oertyd. Dieselfde gebreke van die eerste bundel (onafgerondheid, nie-presiese taalgebruik, vreemde woordorde) ontsier egter ook hierdie bundel.<ref>Brink, André P. Rapport, 18 Desember 1983.</ref> ''Aanvange''<ref>Brink, André P. Rapport, 18 Desember 1983.</ref> is ’n keur uit sy eerste twee bundels en sluit ook vier voorheen ongepubliseerde gedigte uit dieselfde tydperk (vanaf 1938 tot 1962) in. Hierdie gedigte is ''Staan en met ’n skerp oog'', ''Brief huis toe, Gander-lughawe, 1949'', ''Grödnertal, Suid-Tirool'' en ''’n Pratende boom''. ''Verliese en aanklagte''<ref>Brink, André P. Rapport, 17 Februarie 1974.</ref> toon ’n groot vooruitgang wat verstegniek betref en tematies sluit die gedigte by die titel aan. Hy is in hierdie bundel een van die eerste Afrikaanse digters wat hom baie sterk teenoor die vergrype van apartheid uitlaat. Die ''Verliese''-afdeling is meestal veroorsaak deur maatskaplike omstandighede, sterfte, egskeiding en afskeid van jeug. Ingrid Jonker word gehuldig (''Om Ingrid te huldig'' – waarin veral die digteres se kompromislose lewe uitgelig word, wat eindelik aanleiding gee tot die aanvaarding wat haar nie in haar lewe beskore was nie) en sy ma (''In memoriam matris'' – waar die moeder geskets word in haar posisie in die vrye natuur, die tuin of die plaaswerf wat dan as gestorwene transformeer en as populier steeds deel is van die aarde). Jeugherinneringe word beskryf in ''Ou opstal: Perdekraal'' waarin ’n gesin se vertrek uit hul huisie en die daaropvolgende verval nugter uitgebeeld word. Die siklus ''Verliese'' en ''Afwesige meisietjie'' en die gedig ''Stil, stil die huis is vol'' gee op direkte, nie-sentimentele wyse uiting aan die geskeide man se pyn, die verlies van ’n kind en eensaamheid. ''Nagstuk'' bring die afskeid van ’n eie kind in verband met die herinnering van die snikke van ’n meisie wat weens apartheid haar huis moes verlaat, sodat persoonlike trauma verbind word aan die soortgelyke pyn wat politiek-geïnduseerde trauma meebring en hierdie gebeure laat uitstyg tot ’n skrynende aanroep van God. ''Terras. Lente'' beskryf die omwenteling en nuwe krag wat die koms van die lente meebring. Van die beste verse in hierdie afdeling het dit dan ook oor vernuwing, soos ''Upstate'' (met selfs in die middel van die winter tekens van die naderende lente) en ''Aanvange'' (waarin vernuwing in sy normale vloei gesien word as geboorte van die dood). ''Popsie'' gee uiting aan die kortstondige genot van ’n nuwe erotiese ondervinding, terwyl ''Winste'' die skoonheid van ’n nuwe verhouding beskryf. Deur die opnoem en onthou van plaasname en natuurdinge (''Terugkoms'', ''Om te onthou is om te lewe'') word die mooie uit die vergetelheid geruk en die lelike tot die ashoop van vergeet verdoem. Die afdeling word afgesluit met ''Reisvaardig'', waarin die spreker aandui dat hy nou lig reis en impliseer dat hierdie lewenstyl ook verlies besweer. Die gedigte in die ''Aanklagte''-afdeling gee uiting aan protes teen politieke onreg, veral die bevoorregte posisie van die blanke in Suid-Afrika, die onderdanigheid van die bruin mense, die wit mense se rassistiese hoogmoed in hulle optrede teenoor die swart mense en die menslike verhoudings wat binne so ’n situasie onmoontlik is. Daar word ook besin oor die haalbaarheid van politieke poësie. ''Die koue'' dateer reeds uit 1955 en gee op simboliese wyse uiting aan die toenemende koue wat die land sal ondervind terwyl dit deur apartheid geïsoleer word, terwyl ''’n Soort gelykenis'' ook simbolies is wat uitbeeld dat die gedweë onderdanigheid van die voël (simbool van die anderskleuriges in die land) nie ’n ware weergawe van sy gees is nie. ''Kabaretliedjie'' gee op ritmiese en direkte wyse uiting aan die rassistiese selfverheerliking wat apartheid meebring. ''Die getuienis'' beskryf hoe ’n boer een van sy werkers doodgeslaan het en het sy oorsprong van ’n koerantberig, wat woordeliks weergegee word. In ''Om uit woede te skryf'' word apartheid reeds bespreek as iets wat later slegs in nuusfilms en geskiedenisboeke onthou sal word, en nie deur poësie nie, omdat goeie poësie nie deur ’n walg geïnspireer word nie. ''Die wit hemel'' beskryf die huigelagtige apartheid-saamlopers wat hulle hemel slegs in Antarktika sal ontdek, waar alles wit is. ''Die armes'' is ’n uitroep van ’n geveinsde wat hom kamtig oor die swart en bruin armes bekommer, maar niks daaraan doen nie. Hierdie afdeling sluit af met ''Slotsom'', waarin die spreker se ambivalente haat-liefde verhouding met sy land uitgebeeld word. In ''Illusies, elegieë, oorveë, transfusies'' <ref>Brink, André P. Rapport, 8 Februarie 1976.</ref>hou die digter hom nie rigied by die vier kategorieë nie, maar beweeg heen en weer en tussenin en koppel die temas aanmekaar. Daar is dan ook nie ’n indeling in verskillende afdelings nie.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> Sommige van die swakhede in sy vroeër bundels (knallende rymwoorde en onnatuurlike taal) word hier plek-plek herhaal, maar oor die algemeen is daar groot vooruitgang te bespeur en is hy veel meer subtiel in sy uitbeelding,<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 2, Junie 1976.</ref> terwyl sy tegniese vernuf soos veral waarneembaar in sy afwerking van die verse en sy uitbuiting van die klank- en betekeniswaarde van die woord hier ’n nuwe hoogtepunt bereik.<ref>Johl, Johann. Standpunte. Nuwe reeks 125 Oktober 1976.</ref> Die illusies van die titel vind uiting in verse waar die kortstondigheid en verganklikheid verbeeld word, wat ook die erotiek insluit. ''Herfsdag by die see'' en ''Swewend, opvlammend'' is voorbeeld van hierdie erotiese ervarings wat speels en lig uitgebeeld word. Die reeks ''Die soet sintuie'' verken die lewe en die wêreld in knap uitbeelding van alledaagse belewenisse soos spit in die blomtuin, stap in die herfs en aanskoue van ’n mooi meisie, waarin die sintuie van klank, reuk en aanraking ontgin word. Veral ''Van swem in die rivier'' is ’n mooi loflied aan die lewe. Daarenteen beeld ''Die suur sintuie'' op groteske wyse die  aftakeling van ouderdom uit. Elegieë word gelewer in huldeblyke aan gestorwenes en herinneringe aan die verlede. ''Milena Jesenská''”is ’n vers oor hierdie Tsjeggiese joernalis wat in Mei 1944 weens nierversaking in Ravensbrück in ’n Duitse konsentrasiekampdood is. Sy het ’n kortstondige verhouding met Franz Kafka gehad, maar was in daardie stadium reeds getroud en Kafka verbreek dus die verhouding. Die sneeuverse is eerder elegies van toon as aard, met die koue wat telkens simbolies is van vereensaming. ''Sneeu'' beskryf die verganklikheid van die mens, ''Sneeustil'' die verlies van ’n moedertaal wat nie meer gehoor word nie en ''Bed van sneeu'' die gebrek aan geborgenheid meegebring deur die onsekerheid oor God en sin in die lewe. ''Met Phyllis ingekooi'' beskryf  hoe die kat Phyllis die spreker se enigste metgesel en warmte is tydens die sneeuval. Hierdie gedig gee treffende teenstelling tussen die koue en die warmte en is met sy speelsheid ’n besondere toevoeging tot katgedigte in Afrikaans. ''Titel: blanko. Opdrag: ditto. Datum: nou'' verbind die afloop van ’n jeugliefde met die volgehoue beeld van ’n dooie by, terwyl die herhalings en subtiele woordveranderings in ''Bloekoms'' ’n atmosfeer van verlange skep. Oorveë word verdig in kritiek teen die politieke bestel en sluit in die oorveë wat die digter van kritici ontvang. ''Patatí Patatá'' lewer kommentaar op die kritiek wat hy van letterkundiges ontvang. ''Shakespeariaanse sonnette'' is ’n reeks van 31 sonnette waarin die verhaal van Suid-Afrika en deurlopende politieke kommentaar die bindingsfaktor is. Hierdie reeks word ingedeel in ’n begin (1-3), middel (4-26) en end (27-31). ’n Aantal karakters figureer in opeenvolgende gedigte. Daar is die boere Jan Viljee en Pete de Villiers en hulle vrouens wat op Mooimaak boer, waar hulle voog staan vir die bruin plaaswerkers maar hulle verafsku. Dit stop Jan nie om besigheid te doen met die bruin prostituut Klêrie nie, waar hy deur haar en haar kêrel Josef uitoorlê word. Dominee Heuningmond se geloofsbelydenis word knap uiteengesit in gedig 6, terwyl gedig 15 sy skynheiligheid en rassisme verder ontbloot. Die harde werklikheid van townshiplewe word uitgebeeld in die figuur van John Poto (gedigte 10 en 20), terwyl gedig 17 die boer Herklaas Prins se “lastige ongeluk” as tema het – hy het ’n swart werker aangerand en wreedaardig vermoor. In ''Steenwerp se bruinmense'' word wrang kommentaar gelewer op die verontregting van hierdie groep mense. ’n Mooi beskrywing van ’n eertydse leefwyse is ''Die Oukaap'', kompleet met die gebruik van ou idiome en segswyses. Mooi natuurverse sluit in ''Herfsdag by die see'' (wat met sy swewende gang van die vers iets van die meisie se beweging en die liefdespel suggereer), ''Indiaanse somer'' (opgedra aan D.J. Opperman, waar die seisoenswisseling effektief uitgebeeld word met die ongewone touspringbeeld) en ''’n Wit berk het in die bos gestaan'' (wat met variasies op die tema verskillende stylsoorte en benaderings uitbeeld). Die bundel word afgesluit met ’n aantal “transfusies”, vertalings uit die werk van Merrill Moore, Kazimierz Wierzynski, Theodore Roethke, Richard Wilbur en ’n anonieme Angel-Saksiese digter wat ''Die seevaarder'' gedig het. Hierdie verse sluit mooi aan by die sentrale tema en toonaard van sy oorspronklike gedigte. ''’n Plek op die land''<ref>Brink, André P. Rapport, 28 April 1985.</ref> besin weer oor die bekende tema van ruimte, waar die waarneming, beskrywing en vertelling ten nouste verbind word met persoonlike identiteit.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985.</ref> Die subtitel van die bundel is ''Catskillverse'',<ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 9 Mei 1985.</ref> wat aanduidend is van die oorsprong van die gedigte, wat afspeel in ’n jaar se vier seisoene van winter tot weer winter op sy plaas in die Catskillberge in die staat New York. Hier vanuit die vreemde lewer hy sy bydrae tot die Afrikaanse digkuns, terwyl hy sy identiteit as reisiger, eerder as burger, bevestig. Die bundeltitel is dan ook aanduidend van die deurlopende tema van ’n spreker wat sy plek wil vind en bevestig en bevat benewens die Amerikaanse ruimte ook vele herinneringe oor Suid-Afrika. Die verse ondersoek ook die rol van seisoene tot selfontdekking en ontwikkeling. Daar is nie bundelafdelings nie, maar sentraal in die bundel is die reekse ''Momente''-gedigte vir elke seisoen wat progressief in die bundel geplaas word om die begin van ’n nuwe seisoen en ’n veranderde toonaard te suggereer. Die bundel open met ''Momente (winter)''. ''Witgestilde landskap met bokkies'' is aanduidend van ’n fyn waarnemingsvermoë, terwyl ''Naamtekening'' wat in die sneeu plaasvind op onortodokse wyse hierdie sneeulandskap plaas teenoor die landskap van Afrika. Die wintergedigte met sy sneeu en ys simboliseer ook die dood, soos uitgebeeld in ''Sestina vir ’n gestorwe prinses'', ''Wintersiekbed'' en ''Die wag''. Die skryfproses is die tema van ''Dagboek'', waarin die spreker op soek na betekenis die alledaagse gebeure neerskryf, terwyl ''Soiree (How pleasant to know Mr T)'' aanduidend is van die onbekendheid en afsydigheid waarmee ’n digter in ’n vreemde taal bejeën word. ''Raccoon in ’n slagyster'' lei tot besinning oor die saamwoon van diere en mense op die planeet. ''Momente (lente)'' is aanduidend van die ontwaking van die nuwe lente. ''Steggies'' beskryf op treffende wyse die onstuitbare voortgang van lewe, selfs in die teenwoordigheid van die ouderdom en dood,  met die ou vrou wat die rododendron-takkie gaan plant al sal sy dood wees teen die tyd dat dit blom. ''Strokiesprent, met ballonne'' het as tema die afkap van bome in die lente en die opsaag daarvan in stompe, net om dit in die winter, wanneer dit uitgedroog is, in die kaggel te verbrand. ''Benighted'' (subtitel ''Noordwand, Grand Teton'') met sy ironiese titel is die beskrywing van ’n groep bergklimmers wat noodgedwonge op ’n smal lys teen die berghang die nag se bitter koue moet deurstaan en bid vir die dag se uitkoms. ''Momente (somer)'' is die aankondiging van die volle bloei van die somer. ''Ricky R, paroliet, naweeksgas'' vertel van Ricky wat, pas uit die tronk, ’n naweek by die spreker deurbring. Ricky ken net geweld en dwelms en skryf gedigte vol wrok en woede, maar hierdie uiterlike verberg sy innerlike weerloosheid wat uiting vind in lomp pogings om die hoenders te voer. Die drie gedigte in die ''Dennis''-reeks beskryf Dennis se dood en sy boodskap van die verwagting van die dood, maar eindelik die boodskap dat daar nie ’n dood is nie en dat die lewe jou vir ewig beet het. ''Momente (herfs)'' kondig die einde van die somer en die vallende blare van herfs aan. ''Swart skoenlappers van die herfs'' is een van Toerien se beste natuurgedigte, waarin nuwe lewe hierdie neerdrukkende seisoen opkikker. ''Herfs herfs'' stel die kontras van die Amerikaanse herfs se dood teenoor die groen van Steenwerp in Afrika se herfs. Die bundel word afgesluit met twee reekse gedigte, naamlik die ''Abba''-reeks en ''Rynlandse sonnette''. Twee van die ''Abba''-reeks gedigte, ''Prostatitis in die winter'' en ''Die literatuurgeskiedenis'', het literêre aktualiteite tot onderwerp. Die ''Rynlandse sonnette'' is vier sonnette van Guillaume Apollinaire wat hy besonder knap vertaal. In ''Parte speel''<ref>Anoniem. Rapport, 8 Desember 1991.</ref> word die speelsheid, geestigheid, selfironie en vermoë om die droewige met die humoristiese te kombineer reeds in die titel saamgevat.<ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 32 no. 3, September 1992.</ref> Die titel verwys ook na die betekenis van bedrog of verbeelding, soos in die uitdrukking “my verbeelding speel my parte”. Die bundel bevat hoofsaaklik ’n tipe praatvers wat vir sy effek op ritme en klank staatmaak. Temas sluit in jeugherinneringe, ’n landelike verlede, die liefde en ontheemdes naas eietydse gebeure, terwyl daar ook ’n aantal reisgedigte is met indrukke, waarnemings en ontmoetings. Daar is vier ongetitelde afdelings. Die eerste afdeling bevat gedigte oor die natuur, erotiese verhoudings en die stad, terwyl die spreker in ’n gedig soos ''Ek kan my ’n vrou voorstel'' ook in verbeelding die ervaring en plek kan verander. In die reeks ''Parte speel''-verse beskou die spreker sy liggaamsdele van neus tot voete en evalueer die aard van hierdie parte. ''Dinge gebeur'' beskryf ’n swerm duiwe wat bestaan binne ’n onverklaarbare groter geheel, terwyl ''Die gaan'' (’n prosastuk) die ruspe se dood en wegvoer deur miere as tema het. Erotiese verse sluit in ''Boomskap'' (waarin die vrou en ’n boom op knap wyse met mekaar vergelyk word), ''In die East Village'' (met tema ’n toevallige seksuele ervaring tussen die spreker en ’n Russiese vrou met ’n traumatiese verlede) en ''Jones Beach boardwalk'' (waarin die sensasie van die aanraking in die geheue voortleef nadat die fisiese aard daarvan verby is). Van die natuurgedigte is ''Moederstad: aand'' en ''’n Waterverf'' noemenswaardig, met laasgenoemde gedig wat besef dat ten spyte van verganklikheid dit tog moontlik is om ’n spesifieke moment te bestendig. ''Die geur van boegoe'' sprankel in sy opnoem van wonders uit die alledaagse. Die tweede afdeling bevat gedigte oor mense (veral uitgeworpenes in Oos-Europa en Kaapstad) en reis. In ''Otopeni-lughawe, Boekarest'' dwing die lot van die armoedige twee ou sneeuveërs die spreker tot meegevoel met hulle en hulle land, maar ook met sy eie land en mense. ''Langnaweekuitstap, Sederberge'' beeld treffend die kontras uit tussen die voorregte van die witmense en die sosiale onreg wat die bruin mense aangedoen word. ''Ou vrou in ’n rystoel'' is die weergawe van ’n herontmoeting met ’n vrou met wie die spreker voorheen ’n onaangename voorval gehad het, maar nou is sy oud en afgeleef. In ''Die thar'' lei die terloopse ontmoeting met ’n bok teen die hange van Tafelberg die spreker tot die besef dat hy die indringer in hierdie gebied is en nie die bok nie. Die derde afdeling bevat meer aktuele verse. ''Die Lorelei'' beskryf die spreker se afhanklikheid en verknogtheid aan sy taal, met die titel wat die gevaar van hierdie taal suggereer. Die Lorelei is ’n rotsgebied met vele watervalle aan die Rynrivier in Duitsland, met die aanloklikheid van die natuurgeluide wat aanleiding gegee het tot vele ongelukke. ''Die digter en die struggle'' beskryf die ongeloof van die digter dat die digkuns voorrang geniet bo die menselyding en opstand. ''Placcaten, requesten ende Caepmans klaechten'' gebruik teenstellende aanhalings uit historiese dokumente waaruit die feit dat die land aan die inheemse inwoners behoort, geaksentueer word. Ook ingesluit is ’n aantal vertalings van Bertolt Brecht se gedigte as ’n vierde afdeling. Hierdie bundel word in 1991 genomineer vir die Rapport-prys. ''Die huisapteek''<ref>Cloete, T.T. Rapport, 25 November 2001.</ref> is ’n verwysing na ’n verbygegane wêreld waar die huisapteek genesing bied en verganklikheid is dus ’n belangrike tema. Die gedigte word in vier afdelings ingedeel. Die eerste afdeling is ''die ek'' met hoofsaaklik jeugervarings waarin veral die stram verhouding met ’n streng vader onder die loep kom. Die ou mense se gepraat wat deur die kind afgeluister word, is weerspieël in ''Die egodokument'' (waarin die Nasionale Partyleiers verheerlik, die bruin aktivis Cissie Gool verkleineer en die grootmense se onbegrip oor die ekonomie en die Goudstandaard blootgelê word) en ''Tafereel, met kersieboord'', een van vele gedigte waarin die onaangename herinnering aan die vader figureer.  Die deurblaai van die foto-albums met kiekies uit die ou dae is die onderwerp van ''Foto-album 1 & 2'', met die vader se teenwoordigheid in ’n foto wat in ''Foto-album 2'' ’n andersins aangename herinnering versuur. Die teerheid in die beskrywing van die dood van ’n moeder in ''Die oomblik dat tyd stol'' en ’n suster in ''Uitwissing in April'' kontrasteer sterk met die toon van herinneringe aan die vader. Die vader is die onderwerp van ''Verskrikte kind'' waarin die kind hom verbeel dat hy gestraf gaan word omdat hy wens hy kon sy pa vermoor, terwyl ''Die uintjie-eters'' die enigste aktiwiteit beskryf wat hy saam met sy pa gedeel het, met die slotsin wat die gaping tussen hulle aksentueer. Verganklikheid word aangespreek in ''Ook bome gaan dood'', waar die eerste deel ’n jeugherinnering onder die nou afgekapte boom herroep, terwyl die tweede deel die besef het dat die boom wat nou die natuur so sterk trotseer ook eendag sal doodgaan, al is dit lank na die spreker se sterfte. Die tweede afdeling d''ie plek'' bevat gedigte oor die plekke wat deel uitmaak van die spreker se ontwikkeling en aansluit by hierdie bekende tema in ander bundels, met verwysing na hoe ruimte inkrimp met ouderdom. ''Verstrooiing van die parte'' tree in gesprek met die gedig ''Parte speel'' in die gelyknamige bundel, met die spreker wat beskryf hoe dele van hom die wêreld vol lê, maar sy hart is steeds op sy jeugplaas Steenwerp, wat in ''Steenwerpse herfs'' beskryf word. Die tweeluik ''Naauwkeurige en uitvoerige beschrijving van de Kaap de Goede Hoop'' lewer kommentaar oor die kontak wat die Europese nedersetters met die inheemse [[Khoisan]]-bevolking gehad het. ''Uit ’n brief'' beskryf na aanleiding van ’n brief van [[Emily Hobhouse]] die haglike toestande in die [[konsentrasiekamp]]e tydens die [[Anglo-Boereoorlog]]. Die ''Triptiek''-verse gee distopiese kommentaar oor die toestande in die Kaap in die nuwe Suid-Afrika, terwyl ''Letterkundeklas'' en ''Geskiedenisles'' satiries die onkritiese wyse hekel waarop letterkunde en geskiedenis aan  leerlinge oorgedra is. Die afdeling ''Oorsetsels'' bevat vertalings en verwerkings uit ander digters se werk in Afrikaans, waaronder Stefan George, Sandor Weores en Ahmad Shamlu. Die laaste afdeling, ''die humor in die tumor'', bevat humoristiese verse, waaronder die ''Clerihews''-kwatryne oor literêre persoonlikhede en kwessies. So word die gedigte dan in aansluiting by die titel medisyne teen die pyne van die lewe. ==== Versamelbundels ==== By geleentheid van sy 85e verjaarsdag stel Louise Viljoen ’n keur uit sy gedigte saam, wat as<ref>Aucamp, Hennie, Rapport, 7 Oktober 2007.</ref> ''Om te onthou'' gepubliseer word. Benewens die vele vertalings van ander digters wat in sy eie <ref>Crous, Marius. Rapport, 14 Mei 2006.</ref>bundels verskyn, vertaal hy ook die<ref>Olivier, Fanie. Beeld, 3 Julie 2006.</ref> Duitser Christian Morgenstern se <ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998.</ref>''Houtjies van die galg'' (’n keur uit ''Galgenlieder'') in ’n aparte bundel.<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 28 Desember 1997.</ref> Hierin slaag hy daarin om by tye die Duitser se vernuftige taalspel in Afrikaans<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref> te ewenaar en om deur nuwe kombinasies van woorde ’n verdere of nuwe betekenislaag by die oorspronklike te voeg. In Engels verskyn ''Versions of Prévert’s ‘The song of snails who went to a funeral‘'' waarin sy eie Engelse vertaling saam met een van Gus Ferguson en Uys Krige se Afrikaanse vertaling opgeneem word. Sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Poskaarte'', ''Faune'', ''Goudaar'', ''Woordpaljas'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Liggaamlose taal'', ''Kraaines'', ''Verse vir Opperman'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Nuwe verset''. === Prosa === Ook op prosagebied lewer hy ’n bydrae. In die veertigerjare skryf hy onder ’n skuilnaam twee liefdesverhale wat uitgegee word deur Afrikaanse Pers Boekhandel. In 1991 onderneem hy, op uitnodiging van ’n groep Russiese studente wat Afrikaans in Moskou bestudeer, ’n reis na hierdie land en beleef die Russiese revolusie van Augustus 1991 wat ’n einde bring aan die Kommunistiese bewind en die Sowjet-regime. Tydens hierdie besoek hou hy ’n daaglikse joernaal, wat hy later verwerk tot die reisverhaal ''Augustus in Moskou''. Benewens die geestige kommentaar op gebeure en fyn natuurwaarnemings, gee hy ook ’n verslag van die gemiddelde Rus se worsteling met situasies en kwessies wat vir die Westerling totaal vreemd is. Agterin is daar ook ’n paar gedigte oor hierdie reis, insluitende ''Die kere dat ek wakker word'' oor die gruwels wat in Rusland (en elders) plaasgevind het. Hierdie boek word in 1993 genomineer vir die Rapportprys vir nie-fiksie. Met <ref>Anoniem. Beeld, 2 Augustus 2004.</ref>''Die wegraak van Frans Joosten'' lewer hy ’n historiese werkie uit die agtiende eeu wat die gevallestudie van ’n slaaf en sy eienaar verhaal. Daar ontstaan ’n verhouding tussen Frans Joosten se vrou Maria en die slaaf Bernard, waarna Frans verdwyn en daar later vasgestel word dat hy vermoor is. Vir die moord word Frans se vrou en twee slawe tot die dood gevonnis deur verwurging, blakering, empalering en geledebraking, wat met ’n barbaarse bloedspoor in die [[Buitengracht]] eindig, waar die liggame deur die voëls van die hemel verteer word. Hierdie episode vra die vraag waar geregtigheid eindig en wreedaardigheid en barbaarsheid oorneem. Hy hou hom ook besig met ’n omvattende bibliografie van vertaalde Afrikaanse letterkundige werk, wat in 1998 in boekvorm verskyn onder die titel <ref>Olivier, Fanie. Beeld, 31 Augustus 1998.</ref>''Afrikaans literature in translation – a bibliography'' en publiseer in 2002 ’n stamboom van die Toeriens getitel ''Toerien – Torien familie/family''. In 1992 lewer hy twee bydraes tot die eeuherdenkingsboek van die Suid-Afrikaanse Bergklub. Sy kortverhaal ''Die miernes'' word opgeneem in die versamelbundel ''Drif'' onder redaksie van Lindeque de Beer, terwyl die skets ''New York'' opgeneem word in ''Stad en stedelig'', ’n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede. == Eerbewyse == Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vereer hom in 2009 met ’n eeufeesmedalje vir sy baanbrekerswerk in die kunste. [[Laurinda Hofmeyr]] toonset van sy gedigte en voer dit in 2009 op haar program ''Asof vir die eerste keer'' by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] op. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n88651698/</ref><ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=toer004</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1960 |''Gedigte'' |- |1963 |''39 Gedigte'' |- |1973 |''Verliese en aanklagte'' |- |1975 |''Illusies elegieë oorveë transfusies'' |- |1983 |''Aanvange'' |- |1985 |''’n Plek op die land'' |- |1991 |''Parte speel'' |- |1992 |''Augustus in Moskou'' |- |1993 |''Afrikaans literature in translation – a bibliography'' |- |2001 |''Die huisapteek'' |- |2002 |''Toerien – Torien familie/family'' |- |2004 |''Die wegraak van Frans Joosten'' |- |2006 |''Om te onthou'' |- | !Vertaling |- |1993 |''Versions of Prévert’s ‘The song of snails who went to a funeral’'' – JacquesPrévert (saam met Uys Krige en Gus Ferguson) |- |1997 |''Houtjies van die galg'' – Christian Morgenstern |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Elsiesrivier. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964. * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963. * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966. * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994. * Botha, Danie. ''Die helder dae.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 2014. * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980. * Cloete, T.T. ''Faune.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Derde druk, 1971. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk,  1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983. * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde  druk, 1993. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  1999. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  2006. * Viljoen, Louise. ''Barend J. Toerien (1921-)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006. === Tydskrifte en koerante === * Botha, Johann. ''Barend Toerien se rugsak bly gepak vir die lewe''. Die Burger, 6 November 1992. * De Villiers, Johannes. ’''n Groot gees groet, maar sy werk sal lank onthou word''. Beeld, 7 September 2009. * Grundling, Erns. ''Die Bul van Porterville is nog lank nie uitgebrul''. Rapport, 17 Februarie 2002. * Lategan, Herman. ''Drie digters onthou ek nou tesame''. By, 9 April 2011. * Naudé, Charl-Pierre. ''Die windpomp hoes 2 digters''. Rapport, 12 April 2009. * Van Vuuren, Helize. ‘''Mr T’ altyd hier met aardse verse.'' Plus, 10 September 2009. === Internet === * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/11/06/6/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Chessalee in London: https://chessaleeinlondon.files.wordpress.com/2013/01/toeriens.pdf * Dark Horse Stables: http://www.darkhorsestables.com/photos.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160710005739/http://www.darkhorsestables.com/photos.htm |date=10 Julie 2016 }} * De Villiers, Johan Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/09/09/RH/11/jdvbarend.html * De Vries, Willem Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/06/B2/2/wdvtoerien.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091228201712/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/06/B2/2/wdvtoerien.html |date=28 Desember 2009 }} * De Vries, Willem Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2009/09/05/SK/14/willem%20BAREND%20TOERIEN.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Grundling, Erns Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2002/02/17/15/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * La Vita, Murray Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/10/19/SK/11/barendt.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 7 Mei 2015: http://www.litnet.co.za/barend-j-toerien-1921-2009/ * Naudé, Charl-Pierre Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/01/10/4/15.html * Naudé, Charl-Pierre Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/04/15/RH/V/RHBusiness005-StoryA.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Piterski, Albert Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/06/11/2/5.html * Van Vuuren, Helize Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/10/KA/6/HELIZE%20VAN%20VUUREN%20BAREND%20TOERIEN_1131.html * Van Vuuren, Helize Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/03/29/DB/14/Barend.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Vuuren, Helize Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/09/12/RH/IV/barend.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Toerien, Barend J.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1921]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] sg3h2w7ol3aicuiuzgy8fs7p08cryoq 0 116371 2900761 2894353 2026-05-02T19:06:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900761 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Carel van der Merwe | bynaam = | beeld = Carel_van_der_Merwe2.jpeg | beeldbeskrywing = | geboortenaam = Willem Carel van der Merwe | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|9|7|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]] | ouers = | titel = | beroep = Skrywer, historikus, sakeman | alma_mater = Universiteit Stellenbosch, Universiteit van Kaapstad, Middlesex Universiteit | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | toekennings = {{plainlist | * 2010: [[Eugène Maraisprys]] * 2016: KykNET-Rapport boekprys (Nie-fiksie) * 2016: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (Protea Boekhuisprys) * 2017: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (LW Hiemstra-prys) * 2020: KykNET-Rapport boekprys (Nie-fiksie) * 2020: ATKV Woordveertjie (Nie-fiksie) * 2022: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (Protea Boekhuisprys) }} | handtekening = }} '''Carel van der Merwe''' is ’n [[skrywer]], historikus en sakeman wat in [[Afrikaans]] en [[Engels]] skryf. Hy het al talle literêre pryse vir sy fiksie- en nie-fiksieboeke verwerf. == Lewe en werk == Willem Carel van der Merwe is op 7 September 1963 in [[Johannesburg]] gebore. Sy pa, Carel van der Merwe, was die besturende direkteur van die Nywerheidsontwikkelingskorporasie van Suid-Afrika Beperk. Van der Merwe gaan skool in Johannesburg, [[Witbank]] en [[Keulen]] in Duitsland, en matrikuleer in 1981 aan [[Hoërskool Linden]]. Na sy twee jaar militêre diensplig studeer hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]], waar hy in 1986 die B.Rek.-graad behaal. Aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf hy in 1987 ’n nagraadse kwalifikasie. Op Stellenbosch speel hy slot vir die Akker XV, die eerste blanke rugbyspan van die universiteit wat aan die liga van die swart ''South African Rugby Association'' (SARA) deelneem. Hy bekwaam hom in 1988 as ’n [[geoktrooieerde rekenmeester]] en werk in Johannesburg en [[Londen]] vir die internasionale ouditfirma Arthur Andersen & Co.<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref> In 1991 sluit hy aan by Rand Aksepbank se korporatiewe finansieringsafdeling. In hierdie kapasiteit help hy om ''New Africa Investments Limited'' (NAIL) te stig, een van die eerste maatskappye op Johannesburgse Effektebeurs ([[JSE]]) wat deur swart sakelui beheer is. In 1995 word hy deur dr. Nthatho Motlana, die voorsitter van NAIL, versoek om ’n mede-stigterslid te word van ’n nuwe aksepbank, ''African Merchant Bank Ltd'' (AMB). Van der Merwe dien as uitvoerende direkteur en hoof van korporatiewe finansiering van AMB. In 1997 noteer AMB op die Johannesburgse Effektebeurs. [[Cyril Ramaphosa]], die huidige president van Suid-Afrika, sowel as Dikgang Moseneke, voormalige adjunk-hoofregter van Suid-Afrika, dien ook op direksie van AMB.<ref>[http://amb.co.za “AMB Capital: What we have achieved – Historical highlights”]</ref> In 2000 word Van der Merwe aangestel as ’n uitvoerende direkteur van Comparex Ltd, ’n internasionale IT maatskappy gebaseer in Brittanje<ref>Scott, Iain (15 Jun 2001). [https://itweb.co.za/content/o1Jr5MxEQN6qKdWL “Comparex director resigns”]. ''Itweb''</ref>. Hy woon vir ses jaar in Londen, en verwerf in hierdie tydperk deeltyds ’n meestersgraad (met lof) in kreatiewe skryfkuns aan die Universiteit van Middlesex. Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 2006 vestig hy hom op [[Stellenbosch]], waar hy ’n sakeman is en sy eie beleggingsmaatskappy, Grapetown Capital, besit<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref>. In 2018 verwerf hy ’n PhD in Geskiedenis aan Universiteit Stellenbosch<ref>[https://matiemedia.org/stellenbosch-author-awarded-book-prize-again “Stellenbosch author awarded book prize…again”]. ''Matiemedia''</ref>. Hy is tans die voorsitter van die Stellenbosch Erfenistrust<ref>[http://stellenboscherfenistrust.co.za/die_trustees.html “Stellenbosch Heritage Trust – Die trustees”]</ref>, asook ’n direkteur van AMB Capital, die opvolger van AMB<ref>[https://amb.co.za “AMB Capital: Who we are”]</ref>. Hy het twee dogters, Mieke en Emma. == Skryfwerk == Van der Merwe het eers in sy vroeë veertigs begin skryf. Sy eerste kortverhaal, ''The water mountains'', word in 2004 in ’n versamelbundel in die Verenigde Koninkryk gepubliseer<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref>. In 2006 word sy debuutromans, ''Nasleep'' en ''No man’s land'' uitgegee, die verhaal van die voormalige verkenningsoldaat Paul du Toit wat gedurende sy studentejare spioeneer vir Militêre Intelligensie op die [[End Conscription Campaign]] en is betrokke by ’n bomaanval op een van hul vergaderplekke. Hy doen daarvoor aansoek om amnestie by die Waarheid-en-Versoeningskommitee (WVK), waardeur hy die gebeure herleef. In die proses moet hy die sielkundige skade verwerk wat hy opgedoen het, asook die verbrokkeling van sy huwelik as gevolg daarvan en die besef dat hy in ’n land woon waarin hy nou nie meer welkom is nie. Die skrywer slaag daarin om die impak van die oorlog op persoonlike vlak maar ook soos dit in verhoudings met familie en vriende kristalliseer, uit te beeld. Andries Visagie se resensie in Rapport maak die kommentaar dat: “''Nasleep is ’n besonder sterk debuutroman wat goeie dinge voorspel vir Carel van der Merwe se toekoms as skrywer. Die oorwoënheid en sorgvuldigheid waarmee hy sy materiaal hanteer, getuig van ’n vlymskerp intelligensie. Van der Merwe is verder onverskrokke in sy ondersoek na gevoelige kwessies in die samelewing. Hy is reeds ’n skrywer met durf en dit skep die verwagting dat hy kan ontwikkel tot ’n woordkunstenaar wat nuwe rigtings in die Suid-Afrikaanse literatuur sal kan oopskryf.''“<ref>Visagie, Andries (26 Augustus 2007), “Dapper debuutskrywer kan nuwe rigtings oopskryf.” ''Rapport''</ref> ''Nasleep'' is in 2008 op die kortlys vir die Universiteit van Johannesburg-prys vir debuutwerk en ''No man’s land'' is op die kortlyste van die Statebondprys en die M- Net-prys.<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref> Die roman word oorspronklik deur Van der Merwe in Engels geskryf, en gelyktydig met sy eie Afrikaanse vertaling gepubliseer. Die roman word ook in Nederlands as ''Nasleep'' uitgegee. In 2010 verower ''Geldwolf'' (wat gelyktydig in Engels as ''Shark'' verskyn) die [[Eugène Marais-prys]] en is hierdie roman ook op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys in die fliekkategorie.<ref>Du Toit, Liesl (28 June 2010). [https://netwerk24.com/sarie/argief/kortlys-vir-vanjaar-se-m-net-literere-toekennings-20170914 “Kortlys vir vanjaar se M-Net Literêre Toekennings”]. ''Sarie''</ref> Die hoofkarakter en geniale syferman Stephen Winter se dryfkrag is om sy reeds magtige SiriusCorp uit te bou deur ’n R30 miljard-tender te wen vir ’n ICard, ’n elektroniese identiteitskaart wat toegang tot verskeie dienste van die staat bied. In die tenderproses word hy ingesleep in die nepotisme en korrupsie van swart ekonomiese bemagtiging en die bewese skurk Godfrey Mtambo word sy gedwonge vennoot. Godfrey is verwant aan die minister wat die tender moet toeken. Die roman beweeg teen ’n vinnige pas soos die seks, verraad, gierigheid en selfs moord wat hierdie omgewing vergesel, blootgestel word. In die proses verwaarloos Stephen sy verhoudings met sy gesin en kollegas, sy gesondheid en liefdeslewe en alles lei eindelik tot ’n skokkende einde. Abraham de Vries skryf in sy resensie vir Die Burger ”''Laat my dus aan die begin erken: ek kon Geldwolf nie neersit nie…die leser word gelei deur ’n slim verteller.''”<ref>De Vries, Abraham (7 Junie 2009),”Belê leestyd in pakkende verhaal oor gierigheid.” ''Die Burger''</ref> Soos met ''No man’s land'' en ''Shark'', skryf Van der Merwe aanvanklik dié roman in Engels, en vertaal dit self in Afrikaans. ''Skaduwee'' en ''Shadow'', wat in 2012 uitgee word, is die opvolgers van ''Nasleep'' en ''No man’s land''. Tien jaar later pas Paul du Toit die dogter van ’n Britse geldskieter in haar reis deur Suid- Afrika op, maar sy word ontvoer. Paul bevind hom dan midde-in ’n geld- en politieke web waarbinne korrupsie hoogty vier. Sy lewensmaat, Monica, kondig aan dat sy swanger is en vir vaderskap sien Paul ook nie kans nie. Die titel verwys na Paul se taak om die dogter van ’n afstand te bewaak, maar verwys ook na die skaduwee wat oor sy lewe hang. [[Malene Breytenbach]] skryf in haar resensie vir Rapport dat “''Carel van der Merwe se jongste roman, Skaduwee, is meesleurend, verbeeldingryk en keurige taal.''“<ref>Breytenbach Malene (4 November 2012). “Kragdadige vernuf”. ''Rapport''</ref> Van Der Merwe skryf ook dié roman aanvanklik in Engels, en vertaal dit self in Afrikaans. ''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog'', wat in 2015 uitgegee word, is ’n indringende studie deur Van der Merwe oor die beroemde Afrikaanse digter, skrywer en diere-en insekkenner [[Eugène Marais]] (1871-1936) se gesindhede en aksies voor, tydens en direk na die Anglo-Boereoorlog, veral die ses jaar wat hy in Londen deurbring. Marais het van 1897 tot 1902 in Brittanje en Europa gewoon en voor en gedurende hierdie tyd ’n groot rol gespeel aan die politieke en joernalistieke front. Tydens Marais se loopbaan as joernalis in Zuid-Afrikaansche Republiek was hy voortdurend haaks met die regering van president Paul Kruger, veral oor die korrupte konsessiebeleid wat dit toegepas het. In hierdie tyd was hy goed bevriend met die politikus en later skrywer Percy Fitzpatrick, wat saam met Cecil John Rhodes en lord Alfred Milner een van die grootste aanstigters van die Anglo-Boereoorlog was. In Londen ontmoet hy vir Joseph Chamberlain, die Britse minister van kolonies, waarna hy in ’n lang memorandum voorstelle maak oor hoe die Engelse die Boerekrygsgevangenes op Ceylon en St. Helena behoort te behandel, asook hoe om Transvaal na die oorlog te regeer. Ná sy terugkeer na Suid-Afrika raak Marais bevriend met lord Alfred Milner en skryf ’n aantal artikels in Land en Volk waarin hy Milner se verengelsingsbeleid vir die skole ondersteun. Hierdie boek werp lig op ’n tyd in Marais se lewe waaroor daar voorheen min bekend was. Jean Oosthuizen skryf in sy resensie van die boek vir Rapport dat Van der Merwe ''“bykans die onmoontlike reggekry het: hy lewer ’n bydrae tot die Marais-oeuvre wat self Leon Rousseau nie kon regkry in die “Die groot verlange” nie.”''<ref>Oosthuizen, Jean (25 Oktober 2015). “Die siel van Eugène”. ''Rapport''</ref> In ’n resensie vir [[LitNet]] skryf [https://www.litnet.co.za/author/frederik-de-jager/ Frederik de Jager] dat ''“die orde wat die skrywer uit ’n chaos van feite, leidrade, geheime, misleidings en gewoon leuens geskep het, is om die minste te sê indrukwekkend.”''<ref>De Jager, Frederik (3 Desember 2015) [https://litnet.co.za/donker-stroom-veelsydig-dubbelsinnig “Donker stroom: Eugène Marais veelsydig, dubbelsinnig.”] ''Litnet''</ref> Op sy beurt beskryf [[Daniel Hugo]] die boek as ''“asemrowend”'', en dat ''“Carel van der Merwe het hom met hierdie boek bewys as ’n meesterlike spoorsnyer”.''<ref>Hugo, Daniel (10 Oktober 2015), “Op die spoor van die mitiese Marais.” ''Die Burger''</ref> In 2016 word die kykNet-Rapport prys vir nie-fiksie aan ''Donker stroom'' toegeken.<ref>[https://litnet.co.za/wenners-van-die-kyknet-rapport-boekpryse-vir-2016-bekend “Wenners van die KykNET-Rapport-boekpryse vir 2016 bekend”] ''Litnet''</ref> Dit word ook in 2016 en 2017 deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met onderskeidelik die [[Protea Boekhuisprys]] en die LW Hiemstra-prys bekroon.<ref>[https://litnet.co.za/akademiepryse-2017-lw-hiemastraprys-vir-niefiksie-aan-carel-van-der-merwe. “Akademiepryse 2017: LW Hiemstraprys vir niefiksie aan Carel van der Merwe.”] (23 Junie 2017). ''Litnet''</ref> Die Protea Boekhuisprys word toegeken vir die beste gepubliseerde Afrikaanse werk in geskiedenis of kultuurgeskiedenis in die voorafgaande drie jaar. ''Donker stroom'' word ook in 2016 gekortlys vir die South African Literature Awards se kreatiewe nie-fiksieprys.<ref>[https://sala.org.za/news/the-2016-south-african-literary-awards-nominees “The 2016 South African Literary Awards Nominees”] (7 Oktober 2016)</ref> In 2019 verskyn ''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen'', ’n biografie van genl. [[Ben Viljoen]], ’n enigmatiese Boereoorloggeneraal. Ben Viljoen (1868-1917) was 'n prominente jonger generaal in die Anglo-Boereoorlog, maar ná die oorlog is hy nie opgeneem in die nuwe politieke elite van die Afrikaners nie. Nadat hy die eed van getrouheid op St. Helena onderteken het, het hy nooit weer permanent na Suid-Afrika teruggekeer nie.Van der Merwe het Viljoen se spore gevolg na Brittanje, Nederland, Mexiko en Amerika om te gaan vasstel hoe dit gebeur het dat dié Boereoorloggeneraal burgerskap van vier verskillende lande gehad het, die ster was van 'n Boereoorlogskouspel, aan 'n Mexikaanse revolusie deelgeneem het, as vredeskommissaris tussen die Yaqui-Indiane opgetree het en voor sy dood op die punt was om 'n film in Hollywood te vervaardig. 'n Prentjie van 'n komplekse persoonlikheid kom na vore wat herinner aan 'n deel van die huidige generasie Afrikaners - minder godvresend, gemaklik in verskillende kulture, en bereid om te emigreer wanneer hulle dink dit tot hul voordeel is. ''Kansvatter'' word in 2020 bekroon met die KykNET-Rapport boekprys vir nie-fiksie.<ref>[https://litnet.co.za/kyknet-rapport-boekpryse-2020-wenners-aangekondig “kykNET-Rapport-boekpryse 2020: wenners aangekondig.”] (19 September 2019). ''Litnet''</ref> Die beoordelaars vir hierdie prys se huldingswoord lui: “''Kansvatter is ’n biografie wat geskiedskrywing benader op ’n wyse wat nie dikwels voorkom nie…[Van der Merwe] se vermoë om telkens die verskuiwende sosiaal-politieke ruimte vas te vang vereis selfvertroue, fyn voetwerk en ’n besonder breë agtergrondkennis.''“<ref>“Verdieping in net mooi elke liewe leidraad” (20 September 2020). ''Rapport Weekliks''</ref> ''Kansvatter'' word ook in 2020 bekroon met die ATKV se Woordveertjie (nie-fiksie),<ref>[https://www.litnet.co.za/atkv-woordveertjies-vir-prosa-niefiksie-en-spanningslektuur/ “ATKV-Woordveertjie vir prosa, niefiksie en spanningslektuur“.] (23 Oktober 2020). ''Litnet''</ref> asook in 2022 met die Protea Boekhuisprys deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/boeke/hulle-wen-akademiepryse-vir-uitnemendheid-20220422 “Hulle wen Akademiepryse vir uitnemendheid”.] (22 April 2022). ''netwerk24.com''</ref> ''Kansvatter'' word ook in 2020 gekortlys vir die South African Literary Awards (SALA) se kreatiewe nie-fiksieprys.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/boeke/hier-is-die-sala-benoemings-20201007 “Hier is die SALA benoemings”]. (7 Oktober 2020). ''netwerk24.com''</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2007 |Nasleep No Man's Land |- |2009 |Geldwolf Shark |- |2012 |Skaduwee Shadow |- |2015 |Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog |- |2019 |Kansvatter – Die rustelose lewe van Ben Viljoen |} == Bronnelys == === Tydskrifte en koerante === * Malan, Mariana “Waarheid is moeilik om vas te pen” “Beeld” 29 Augustus 2007 * Smith, Francois “Ek wou skryf oor die ‘slegte ou’” “Boeke-Insig” no.2 Somer 2008 * Booyens, Hannelie “Sakeman storieman” “Huisgenoot” 11 Junie 2009 * Coetzee, Corné “Die skrywer in die sakeman” “Beeld” 18 Junie 2009 * Rautenbach, Elmari “Was dié volksheld dalk ’n Britse handlanger?” “Die Burger” 29 September 2015 * La Vita, Murray “In Marais se Donker stroom” “Beeld” 20 November 2015 * Smith, Charles “Lojale verset, nié verraad” “Beeld” 27 Februarie 2016 * Van der Spuy, Michelle “Donker stroom werp nog lig op Marais” “Eikestadnuus” 1 Oktober 2015 * Anoniem “Verrassende nuwe insigte oor Marais” “Rapport” 25 September 2016 * Van der Merwe, Carel “Kopskote” “Beeld” 5 Oktober 2015 * Anoniem “Stellenbosser wen groot prys” “Eikestadnuus” 6 Oktober 2016 * Kuitenbrouwer, Vincent “Onthullingen over Eugène Marais’ oorlogsjaren” “Maandblad Zuid-Afrika” Oktober 2016 * La Vita, Murray “Boeregeneraal Ben ‘was soos Trump’” “Burger” 6 Desember 2019 === Internet === * Aanlynboekeblad: https://aanlynboekeblad.wordpress.com/2016/03/12/donker-stroom-carel-van-der-merwe/ * Jansen, Esté Meyer. Maroela Media: http://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/luister-boek-werp-lig-op-eugene-marais-se-verlore-jare/ * La Vita, Murray Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/murray-la-vita-gesels-met-carel-van-der-merwe-in-marais-se-donker-stroom-20151113{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * LitNet: http://www.litnet.co.za/author/carel-van-der-merwe/ * Randomstruik: http://randomstruik.co.za/about-the-author.php?authorID=4836 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508110227/http://randomstruik.co.za/about-the-author.php?authorID=4836 |date= 8 Mei 2016 }} * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/vdmcarel.html * Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/8587 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414010823/http://tafelberg.com/Authors/8587 |date=14 April 2016 }} == Resensies == '''Nasleep''' * Nel, Ronel “Beeld” 28 Mei 2007 * Esterhuizen, Louis ‘Boeke” Lente 2007 * Booysens, Hannelie “Die Huisgenoot” 19 Julie 2007 * Visagie, Andries “Rapport” 26 Augustus 2007 * Fouchè, Jaco “Die Volksblad” 17 September 2007 * Coetzee, Cari “Die Burger” 24 September 2007 * Burger, Willie “Beeld” 8 Februarie 2008 '''No Man's Land''' * Schlebusch, Helen “The Citizen” 19 July 2007 * Calder, Ryan “The Witness” 15 August 2007 * Heyns, Michiel “Sunday Independent” 26 Augustus 2007 * Crocker, Jen “Fair Lady” Aug 2007 * Barfield, Gavin “Cape Times” 7 September 2007 * De Boer, Heinz “Daily News” 12 September 2007 * Abrahams, Cecil “African Book Publishing Record“ (ABPR XXXIV, no 3, 2008) '''Geldwolf''' * De Vries, Abraham “Die Burger” 7 Junie 2009 * Retief Meiring, Martie “Rapport” 14 Junie 2009 * Cilliers, Stoffel “Volksblad” 22 Junie 2009 * Postma, Mariette “Sarie” 1 Oktober 2009 '''Shark''' * Oettle, Mike “Herald” 30 April 2009 * Hogg, Alec “Moneyweb” 25 Mei 2009 * Bayne, Annette “Citizen” 28 Mei 2009 * De Beer, Lauren “The Weekender” 27 Junie 2009 * Mitchell, James “Cape Times” 9 Julie 2009 * Rosenthal, Jane “Mail & Guardian” 12 Julie 2009 * Zerbst, Fiona “Cape Times” 7 Augustus 2009 * Stidolph, Anthony “Witness” 2 September 2009 * Heyns, Michiel “Sunday Independent” 27 September 2009 '''Skaduwee''' * Breytenbach, Malene “Rapport” 4 November 2012 * Burger, Willie “Vrouekeur” 18 Januarie 2013 * Hambidge, Joan “Woorde wat weeg” 21 Januarie 2013 '''Shadow''' * Rosenthal, Jane “Mail & Guardian” 16 November 2012 * Phillips, John “You” 18 Januarie 2013 '''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog''' * Hugo, Daniel “Die Burger” 10 Oktober 2015 * Oosthuizen, Jean “Rapport” 25 Oktober 2015 * Anoniem “Sarie” 13 November 2015 * Burger, Willie “Vrouekeur” 23 November 2015 * De Jager, Frederik “Litnet” 3 Desember 2015 * Boje, John “Pretoria News” 10 Mei 2016 * De Wet, Wouter “Historia” November 2016 '''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen''' * Oosthuizen, Jean “Litnet” 2 Julie 2020 * Wasserman, Johan “Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis” Desember 2020 * Coetzee, Emile “South African Journal of Military Studies” Vol 49, No 2021 * Zollner, Linda “Sonder seëls” Januarie 2022 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van der Merwe, Carel}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3pxtb9gowbt0y1570d7iz2uv2gmi3jw 2900762 2900761 2026-05-02T19:08:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900762 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Carel van der Merwe | bynaam = | beeld = Carel_van_der_Merwe2.jpeg | beeldbeskrywing = | geboortenaam = Willem Carel van der Merwe | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|9|7|df=y}} | geboorteplek = [[Johannesburg]] | ouers = | titel = | beroep = Skrywer, historikus, sakeman | alma_mater = Universiteit Stellenbosch, Universiteit van Kaapstad, Middlesex Universiteit | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | toekennings = {{plainlist | * 2010: [[Eugène Maraisprys]] * 2016: KykNET-Rapport boekprys (Nie-fiksie) * 2016: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (Protea Boekhuisprys) * 2017: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (LW Hiemstra-prys) * 2020: KykNET-Rapport boekprys (Nie-fiksie) * 2020: ATKV Woordveertjie (Nie-fiksie) * 2022: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns (Protea Boekhuisprys) }} | handtekening = }} '''Carel van der Merwe''' is ’n [[skrywer]], historikus en sakeman wat in [[Afrikaans]] en [[Engels]] skryf. Hy het al talle literêre pryse vir sy fiksie- en nie-fiksieboeke verwerf. == Lewe en werk == Willem Carel van der Merwe is op 7 September 1963 in [[Johannesburg]] gebore. Sy pa, Carel van der Merwe, was die besturende direkteur van die Nywerheidsontwikkelingskorporasie van Suid-Afrika Beperk. Van der Merwe gaan skool in Johannesburg, [[Witbank]] en [[Keulen]] in Duitsland, en matrikuleer in 1981 aan [[Hoërskool Linden]]. Na sy twee jaar militêre diensplig studeer hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]], waar hy in 1986 die B.Rek.-graad behaal. Aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf hy in 1987 ’n nagraadse kwalifikasie. Op Stellenbosch speel hy slot vir die Akker XV, die eerste blanke rugbyspan van die universiteit wat aan die liga van die swart ''South African Rugby Association'' (SARA) deelneem. Hy bekwaam hom in 1988 as ’n [[geoktrooieerde rekenmeester]] en werk in Johannesburg en [[Londen]] vir die internasionale ouditfirma Arthur Andersen & Co.<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref> In 1991 sluit hy aan by Rand Aksepbank se korporatiewe finansieringsafdeling. In hierdie kapasiteit help hy om ''New Africa Investments Limited'' (NAIL) te stig, een van die eerste maatskappye op Johannesburgse Effektebeurs ([[JSE]]) wat deur swart sakelui beheer is. In 1995 word hy deur dr. Nthatho Motlana, die voorsitter van NAIL, versoek om ’n mede-stigterslid te word van ’n nuwe aksepbank, ''African Merchant Bank Ltd'' (AMB). Van der Merwe dien as uitvoerende direkteur en hoof van korporatiewe finansiering van AMB. In 1997 noteer AMB op die Johannesburgse Effektebeurs. [[Cyril Ramaphosa]], die huidige president van Suid-Afrika, sowel as Dikgang Moseneke, voormalige adjunk-hoofregter van Suid-Afrika, dien ook op direksie van AMB.<ref>[http://amb.co.za “AMB Capital: What we have achieved – Historical highlights”]</ref> In 2000 word Van der Merwe aangestel as ’n uitvoerende direkteur van Comparex Ltd, ’n internasionale IT maatskappy gebaseer in Brittanje<ref>Scott, Iain (15 Jun 2001). [https://itweb.co.za/content/o1Jr5MxEQN6qKdWL “Comparex director resigns”]. ''Itweb''</ref>. Hy woon vir ses jaar in Londen, en verwerf in hierdie tydperk deeltyds ’n meestersgraad (met lof) in kreatiewe skryfkuns aan die Universiteit van Middlesex. Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 2006 vestig hy hom op [[Stellenbosch]], waar hy ’n sakeman is en sy eie beleggingsmaatskappy, Grapetown Capital, besit.<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref> In 2018 verwerf hy ’n PhD in Geskiedenis aan Universiteit Stellenbosch.<ref>[https://matiemedia.org/stellenbosch-author-awarded-book-prize-again “Stellenbosch author awarded book prize…again”]. ''Matiemedia''</ref> Hy is tans die voorsitter van die Stellenbosch Erfenistrust,<ref>[http://stellenboscherfenistrust.co.za/die_trustees.html “Stellenbosch Heritage Trust – Die trustees”]</ref> asook ’n direkteur van AMB Capital, die opvolger van AMB.<ref>[https://amb.co.za “AMB Capital: Who we are”]</ref> Hy het twee dogters, Mieke en Emma. == Skryfwerk == Van der Merwe het eers in sy vroeë veertigs begin skryf. Sy eerste kortverhaal, ''The water mountains'', word in 2004 in ’n versamelbundel in die Verenigde Koninkryk gepubliseer<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref>. In 2006 word sy debuutromans, ''Nasleep'' en ''No man’s land'' uitgegee, die verhaal van die voormalige verkenningsoldaat Paul du Toit wat gedurende sy studentejare spioeneer vir Militêre Intelligensie op die [[End Conscription Campaign]] en is betrokke by ’n bomaanval op een van hul vergaderplekke. Hy doen daarvoor aansoek om amnestie by die Waarheid-en-Versoeningskommitee (WVK), waardeur hy die gebeure herleef. In die proses moet hy die sielkundige skade verwerk wat hy opgedoen het, asook die verbrokkeling van sy huwelik as gevolg daarvan en die besef dat hy in ’n land woon waarin hy nou nie meer welkom is nie. Die skrywer slaag daarin om die impak van die oorlog op persoonlike vlak maar ook soos dit in verhoudings met familie en vriende kristalliseer, uit te beeld. Andries Visagie se resensie in Rapport maak die kommentaar dat: “''Nasleep is ’n besonder sterk debuutroman wat goeie dinge voorspel vir Carel van der Merwe se toekoms as skrywer. Die oorwoënheid en sorgvuldigheid waarmee hy sy materiaal hanteer, getuig van ’n vlymskerp intelligensie. Van der Merwe is verder onverskrokke in sy ondersoek na gevoelige kwessies in die samelewing. Hy is reeds ’n skrywer met durf en dit skep die verwagting dat hy kan ontwikkel tot ’n woordkunstenaar wat nuwe rigtings in die Suid-Afrikaanse literatuur sal kan oopskryf.''“<ref>Visagie, Andries (26 Augustus 2007), “Dapper debuutskrywer kan nuwe rigtings oopskryf.” ''Rapport''</ref> ''Nasleep'' is in 2008 op die kortlys vir die Universiteit van Johannesburg-prys vir debuutwerk en ''No man’s land'' is op die kortlyste van die Statebondprys en die M- Net-prys.<ref>[http://stellenboschwriters.com/vdmcarel “Carel van der Merwe”]. ''Stellenbosch Writers database''</ref> Die roman word oorspronklik deur Van der Merwe in Engels geskryf, en gelyktydig met sy eie Afrikaanse vertaling gepubliseer. Die roman word ook in Nederlands as ''Nasleep'' uitgegee. In 2010 verower ''Geldwolf'' (wat gelyktydig in Engels as ''Shark'' verskyn) die [[Eugène Marais-prys]] en is hierdie roman ook op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys in die fliekkategorie.<ref>Du Toit, Liesl (28 June 2010). [https://netwerk24.com/sarie/argief/kortlys-vir-vanjaar-se-m-net-literere-toekennings-20170914 “Kortlys vir vanjaar se M-Net Literêre Toekennings”]. ''Sarie''</ref> Die hoofkarakter en geniale syferman Stephen Winter se dryfkrag is om sy reeds magtige SiriusCorp uit te bou deur ’n R30 miljard-tender te wen vir ’n ICard, ’n elektroniese identiteitskaart wat toegang tot verskeie dienste van die staat bied. In die tenderproses word hy ingesleep in die nepotisme en korrupsie van swart ekonomiese bemagtiging en die bewese skurk Godfrey Mtambo word sy gedwonge vennoot. Godfrey is verwant aan die minister wat die tender moet toeken. Die roman beweeg teen ’n vinnige pas soos die seks, verraad, gierigheid en selfs moord wat hierdie omgewing vergesel, blootgestel word. In die proses verwaarloos Stephen sy verhoudings met sy gesin en kollegas, sy gesondheid en liefdeslewe en alles lei eindelik tot ’n skokkende einde. Abraham de Vries skryf in sy resensie vir Die Burger ”''Laat my dus aan die begin erken: ek kon Geldwolf nie neersit nie…die leser word gelei deur ’n slim verteller.''”<ref>De Vries, Abraham (7 Junie 2009),”Belê leestyd in pakkende verhaal oor gierigheid.” ''Die Burger''</ref> Soos met ''No man’s land'' en ''Shark'', skryf Van der Merwe aanvanklik dié roman in Engels, en vertaal dit self in Afrikaans. ''Skaduwee'' en ''Shadow'', wat in 2012 uitgee word, is die opvolgers van ''Nasleep'' en ''No man’s land''. Tien jaar later pas Paul du Toit die dogter van ’n Britse geldskieter in haar reis deur Suid- Afrika op, maar sy word ontvoer. Paul bevind hom dan midde-in ’n geld- en politieke web waarbinne korrupsie hoogty vier. Sy lewensmaat, Monica, kondig aan dat sy swanger is en vir vaderskap sien Paul ook nie kans nie. Die titel verwys na Paul se taak om die dogter van ’n afstand te bewaak, maar verwys ook na die skaduwee wat oor sy lewe hang. [[Malene Breytenbach]] skryf in haar resensie vir Rapport dat “''Carel van der Merwe se jongste roman, Skaduwee, is meesleurend, verbeeldingryk en keurige taal.''“<ref>Breytenbach Malene (4 November 2012). “Kragdadige vernuf”. ''Rapport''</ref> Van Der Merwe skryf ook dié roman aanvanklik in Engels, en vertaal dit self in Afrikaans. ''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog'', wat in 2015 uitgegee word, is ’n indringende studie deur Van der Merwe oor die beroemde Afrikaanse digter, skrywer en diere-en insekkenner [[Eugène Marais]] (1871-1936) se gesindhede en aksies voor, tydens en direk na die Anglo-Boereoorlog, veral die ses jaar wat hy in Londen deurbring. Marais het van 1897 tot 1902 in Brittanje en Europa gewoon en voor en gedurende hierdie tyd ’n groot rol gespeel aan die politieke en joernalistieke front. Tydens Marais se loopbaan as joernalis in Zuid-Afrikaansche Republiek was hy voortdurend haaks met die regering van president Paul Kruger, veral oor die korrupte konsessiebeleid wat dit toegepas het. In hierdie tyd was hy goed bevriend met die politikus en later skrywer Percy Fitzpatrick, wat saam met Cecil John Rhodes en lord Alfred Milner een van die grootste aanstigters van die Anglo-Boereoorlog was. In Londen ontmoet hy vir Joseph Chamberlain, die Britse minister van kolonies, waarna hy in ’n lang memorandum voorstelle maak oor hoe die Engelse die Boerekrygsgevangenes op Ceylon en St. Helena behoort te behandel, asook hoe om Transvaal na die oorlog te regeer. Ná sy terugkeer na Suid-Afrika raak Marais bevriend met lord Alfred Milner en skryf ’n aantal artikels in Land en Volk waarin hy Milner se verengelsingsbeleid vir die skole ondersteun. Hierdie boek werp lig op ’n tyd in Marais se lewe waaroor daar voorheen min bekend was. Jean Oosthuizen skryf in sy resensie van die boek vir Rapport dat Van der Merwe ''“bykans die onmoontlike reggekry het: hy lewer ’n bydrae tot die Marais-oeuvre wat self Leon Rousseau nie kon regkry in die “Die groot verlange” nie.”''<ref>Oosthuizen, Jean (25 Oktober 2015). “Die siel van Eugène”. ''Rapport''</ref> In ’n resensie vir [[LitNet]] skryf [https://www.litnet.co.za/author/frederik-de-jager/ Frederik de Jager] dat ''“die orde wat die skrywer uit ’n chaos van feite, leidrade, geheime, misleidings en gewoon leuens geskep het, is om die minste te sê indrukwekkend.”''<ref>De Jager, Frederik (3 Desember 2015) [https://litnet.co.za/donker-stroom-veelsydig-dubbelsinnig “Donker stroom: Eugène Marais veelsydig, dubbelsinnig.”] ''Litnet''</ref> Op sy beurt beskryf [[Daniel Hugo]] die boek as ''“asemrowend”'', en dat ''“Carel van der Merwe het hom met hierdie boek bewys as ’n meesterlike spoorsnyer”.''<ref>Hugo, Daniel (10 Oktober 2015), “Op die spoor van die mitiese Marais.” ''Die Burger''</ref> In 2016 word die kykNet-Rapport prys vir nie-fiksie aan ''Donker stroom'' toegeken.<ref>[https://litnet.co.za/wenners-van-die-kyknet-rapport-boekpryse-vir-2016-bekend “Wenners van die KykNET-Rapport-boekpryse vir 2016 bekend”] ''Litnet''</ref> Dit word ook in 2016 en 2017 deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met onderskeidelik die [[Protea Boekhuisprys]] en die LW Hiemstra-prys bekroon.<ref>[https://litnet.co.za/akademiepryse-2017-lw-hiemastraprys-vir-niefiksie-aan-carel-van-der-merwe. “Akademiepryse 2017: LW Hiemstraprys vir niefiksie aan Carel van der Merwe.”] (23 Junie 2017). ''Litnet''</ref> Die Protea Boekhuisprys word toegeken vir die beste gepubliseerde Afrikaanse werk in geskiedenis of kultuurgeskiedenis in die voorafgaande drie jaar. ''Donker stroom'' word ook in 2016 gekortlys vir die South African Literature Awards se kreatiewe nie-fiksieprys.<ref>[https://sala.org.za/news/the-2016-south-african-literary-awards-nominees “The 2016 South African Literary Awards Nominees”] (7 Oktober 2016)</ref> In 2019 verskyn ''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen'', ’n biografie van genl. [[Ben Viljoen]], ’n enigmatiese Boereoorloggeneraal. Ben Viljoen (1868-1917) was 'n prominente jonger generaal in die Anglo-Boereoorlog, maar ná die oorlog is hy nie opgeneem in die nuwe politieke elite van die Afrikaners nie. Nadat hy die eed van getrouheid op St. Helena onderteken het, het hy nooit weer permanent na Suid-Afrika teruggekeer nie.Van der Merwe het Viljoen se spore gevolg na Brittanje, Nederland, Mexiko en Amerika om te gaan vasstel hoe dit gebeur het dat dié Boereoorloggeneraal burgerskap van vier verskillende lande gehad het, die ster was van 'n Boereoorlogskouspel, aan 'n Mexikaanse revolusie deelgeneem het, as vredeskommissaris tussen die Yaqui-Indiane opgetree het en voor sy dood op die punt was om 'n film in Hollywood te vervaardig. 'n Prentjie van 'n komplekse persoonlikheid kom na vore wat herinner aan 'n deel van die huidige generasie Afrikaners - minder godvresend, gemaklik in verskillende kulture, en bereid om te emigreer wanneer hulle dink dit tot hul voordeel is. ''Kansvatter'' word in 2020 bekroon met die KykNET-Rapport boekprys vir nie-fiksie.<ref>[https://litnet.co.za/kyknet-rapport-boekpryse-2020-wenners-aangekondig “kykNET-Rapport-boekpryse 2020: wenners aangekondig.”] (19 September 2019). ''Litnet''</ref> Die beoordelaars vir hierdie prys se huldingswoord lui: “''Kansvatter is ’n biografie wat geskiedskrywing benader op ’n wyse wat nie dikwels voorkom nie…[Van der Merwe] se vermoë om telkens die verskuiwende sosiaal-politieke ruimte vas te vang vereis selfvertroue, fyn voetwerk en ’n besonder breë agtergrondkennis.''“<ref>“Verdieping in net mooi elke liewe leidraad” (20 September 2020). ''Rapport Weekliks''</ref> ''Kansvatter'' word ook in 2020 bekroon met die ATKV se Woordveertjie (nie-fiksie),<ref>[https://www.litnet.co.za/atkv-woordveertjies-vir-prosa-niefiksie-en-spanningslektuur/ “ATKV-Woordveertjie vir prosa, niefiksie en spanningslektuur“.] (23 Oktober 2020). ''Litnet''</ref> asook in 2022 met die Protea Boekhuisprys deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/boeke/hulle-wen-akademiepryse-vir-uitnemendheid-20220422 “Hulle wen Akademiepryse vir uitnemendheid”.] (22 April 2022). ''netwerk24.com''</ref> ''Kansvatter'' word ook in 2020 gekortlys vir die South African Literary Awards (SALA) se kreatiewe nie-fiksieprys.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/boeke/hier-is-die-sala-benoemings-20201007 “Hier is die SALA benoemings”]. (7 Oktober 2020). ''netwerk24.com''</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2007 |Nasleep No Man's Land |- |2009 |Geldwolf Shark |- |2012 |Skaduwee Shadow |- |2015 |Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog |- |2019 |Kansvatter – Die rustelose lewe van Ben Viljoen |} == Bronnelys == === Tydskrifte en koerante === * Malan, Mariana “Waarheid is moeilik om vas te pen” “Beeld” 29 Augustus 2007 * Smith, Francois “Ek wou skryf oor die ‘slegte ou’” “Boeke-Insig” no.2 Somer 2008 * Booyens, Hannelie “Sakeman storieman” “Huisgenoot” 11 Junie 2009 * Coetzee, Corné “Die skrywer in die sakeman” “Beeld” 18 Junie 2009 * Rautenbach, Elmari “Was dié volksheld dalk ’n Britse handlanger?” “Die Burger” 29 September 2015 * La Vita, Murray “In Marais se Donker stroom” “Beeld” 20 November 2015 * Smith, Charles “Lojale verset, nié verraad” “Beeld” 27 Februarie 2016 * Van der Spuy, Michelle “Donker stroom werp nog lig op Marais” “Eikestadnuus” 1 Oktober 2015 * Anoniem “Verrassende nuwe insigte oor Marais” “Rapport” 25 September 2016 * Van der Merwe, Carel “Kopskote” “Beeld” 5 Oktober 2015 * Anoniem “Stellenbosser wen groot prys” “Eikestadnuus” 6 Oktober 2016 * Kuitenbrouwer, Vincent “Onthullingen over Eugène Marais’ oorlogsjaren” “Maandblad Zuid-Afrika” Oktober 2016 * La Vita, Murray “Boeregeneraal Ben ‘was soos Trump’” “Burger” 6 Desember 2019 === Internet === * Aanlynboekeblad: https://aanlynboekeblad.wordpress.com/2016/03/12/donker-stroom-carel-van-der-merwe/ * Jansen, Esté Meyer. Maroela Media: http://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/luister-boek-werp-lig-op-eugene-marais-se-verlore-jare/ * La Vita, Murray Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/murray-la-vita-gesels-met-carel-van-der-merwe-in-marais-se-donker-stroom-20151113{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * LitNet: http://www.litnet.co.za/author/carel-van-der-merwe/ * Randomstruik: http://randomstruik.co.za/about-the-author.php?authorID=4836 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508110227/http://randomstruik.co.za/about-the-author.php?authorID=4836 |date= 8 Mei 2016 }} * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/vdmcarel.html * Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/8587 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414010823/http://tafelberg.com/Authors/8587 |date=14 April 2016 }} == Resensies == '''Nasleep''' * Nel, Ronel “Beeld” 28 Mei 2007 * Esterhuizen, Louis ‘Boeke” Lente 2007 * Booysens, Hannelie “Die Huisgenoot” 19 Julie 2007 * Visagie, Andries “Rapport” 26 Augustus 2007 * Fouchè, Jaco “Die Volksblad” 17 September 2007 * Coetzee, Cari “Die Burger” 24 September 2007 * Burger, Willie “Beeld” 8 Februarie 2008 '''No Man's Land''' * Schlebusch, Helen “The Citizen” 19 July 2007 * Calder, Ryan “The Witness” 15 August 2007 * Heyns, Michiel “Sunday Independent” 26 Augustus 2007 * Crocker, Jen “Fair Lady” Aug 2007 * Barfield, Gavin “Cape Times” 7 September 2007 * De Boer, Heinz “Daily News” 12 September 2007 * Abrahams, Cecil “African Book Publishing Record“ (ABPR XXXIV, no 3, 2008) '''Geldwolf''' * De Vries, Abraham “Die Burger” 7 Junie 2009 * Retief Meiring, Martie “Rapport” 14 Junie 2009 * Cilliers, Stoffel “Volksblad” 22 Junie 2009 * Postma, Mariette “Sarie” 1 Oktober 2009 '''Shark''' * Oettle, Mike “Herald” 30 April 2009 * Hogg, Alec “Moneyweb” 25 Mei 2009 * Bayne, Annette “Citizen” 28 Mei 2009 * De Beer, Lauren “The Weekender” 27 Junie 2009 * Mitchell, James “Cape Times” 9 Julie 2009 * Rosenthal, Jane “Mail & Guardian” 12 Julie 2009 * Zerbst, Fiona “Cape Times” 7 Augustus 2009 * Stidolph, Anthony “Witness” 2 September 2009 * Heyns, Michiel “Sunday Independent” 27 September 2009 '''Skaduwee''' * Breytenbach, Malene “Rapport” 4 November 2012 * Burger, Willie “Vrouekeur” 18 Januarie 2013 * Hambidge, Joan “Woorde wat weeg” 21 Januarie 2013 '''Shadow''' * Rosenthal, Jane “Mail & Guardian” 16 November 2012 * Phillips, John “You” 18 Januarie 2013 '''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog''' * Hugo, Daniel “Die Burger” 10 Oktober 2015 * Oosthuizen, Jean “Rapport” 25 Oktober 2015 * Anoniem “Sarie” 13 November 2015 * Burger, Willie “Vrouekeur” 23 November 2015 * De Jager, Frederik “Litnet” 3 Desember 2015 * Boje, John “Pretoria News” 10 Mei 2016 * De Wet, Wouter “Historia” November 2016 '''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen''' * Oosthuizen, Jean “Litnet” 2 Julie 2020 * Wasserman, Johan “Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis” Desember 2020 * Coetzee, Emile “South African Journal of Military Studies” Vol 49, No 2021 * Zollner, Linda “Sonder seëls” Januarie 2022 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van der Merwe, Carel}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] kz715q9gefbwczprgoyoawx1j29ik1o 0 116672 2900796 2893076 2026-05-02T20:11:00Z ~2026-26595-45 207075 /* Eksterne skakels */ 2900796 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Dawid |titel = Koning van Israel |beeld = [[Lêer:Gottlieb Welté - King David.jpg|250px]] |byskrif = Koning Dawid, skildery deur Gottlieb Welté |dinastie = [[Huis van Dawid]] |bewind = ca. 1010–970 v.C. |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = |geboortedatum = ca. 1040 v.C. |geboorteplek = |doop = |sterftedatum = ca. 970 v.C. |sterfteplek = [[Jerusalem]] |begraweplek = |begrafnisdatum = |voorganger = [[Saul Isboset]] |erfgenaam = |opvolgertipe = |opvolger = [[Salomo]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |koningin = Michal, Ahinoam, Abigail, Maachah, Haggith, Abital, Eglah, Bathsheba |gade = |gadebewind = |gadevan = |eggenoot = |eggenoot 1 = |eggenoot 2 = |eggenoot 3 = |eggenoot 4 = |eggenoot 5 = |nakomelinge = |kinders = Amnon, Chileab, [[Absalom]], Adonijah, Shephatiah, Ithream, Shammua, Shobab, Nathan, [[Salomo]], Ibhar, Elishua, Nepheg, Japhia, Elishama, Eliada, Eliphalet, Tamar |vader = [[Jesse]] |moeder = [[Nitzewet]] ([[Talmoed]]) }} '''Dawid''' ([[Hebreeus]]: דָּוִד, ''Davīd''; moontlike betekenis: "geliefde een"<ref>{{en}}{{cite book|author1=G. Johannes Botterweck|author2=Helmer Ringgren|title=Theological Dictionary of the Old Testament|url=https://books.google.com/books?id=lBUH0Znxbb8C&pg=PA158|year=1977|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-2327-4|page=158}}</ref>) was die derde koning van [[Israel]] en het 40 jaar lank regeer. Hy was die uitstekendste koning van Israel, en was volgens die [[Bybel]] 'n regeerder na God se hart. Hy word uitgebeeld as heldhaftig en oordeelkundig in oorlog, 'n versiende en omsigtige regeerder in vredestyd en die grootste digter van sy tyd.<ref name=nsrw>{{Sitasie NSRW|title=David|author= |url=https://en.wikisource.org/wiki/Page:LA2-NSRW-2-0014.jpg|accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Hy het die grondslag vir die [[Huis van Dawid]] gevestig wat tot in die [[Nuwe Testament]] van die Bybel deurslaggewend gebly het. Dawid onderskei hom reeds as jong seun toe hy Goliat, die trotse Filistynse teenstander, neervel. Ook sy siterspel bring hom onder koning [[Saul]] se aandag, wat hom in sy hofhouding opneem en as militêre aanvoerder aanstel. Dawid se roem maak die koning afgunstig, sodat hy uit die hof moet vlug. By die Grot van Adoelam smee Dawid 400 uitgewekenes in 'n bende saam, wat later tot 600 sou aangroei. Dié bende voer bloedige strooptogte op die volk se vyande uit, terwyl hulle Saul en sy landgenote waar moontlik vermy. Eindelik moet hy Juda tog verlaat, en maak dan 'n bestaan as onderhorige van die [[Filistyne|Filistynse]] koning van Gat.<ref name="nsrw" /> Ná die veldslag by Gilboa waar Jonatan sneuwel en Saul selfmoord pleeg, word Dawid koning oor Juda by [[Hebron]], waar hy sewe en 'n half jaar regeer. Met die dood van Saul se oorlewende seun [[Isboset]] word Dawid koning oor die hele Israel. Hy val die outonome vesting Jebus ([[Jerusalem]]) binne en vestig sy vorstehuis op die heuweltop Sion, van waar hy 32 jaar regeer. Hy laat ook die [[verbondsark]] na die hoofstad bring waar dit op Moriaberg, die ligging van die latere [[Salomo se Tempel|Tempel]], onder 'n tent staan. Die Filistyne, [[Moab]]iete, [[Arameërs]], Edomiete en Ammoniete word in kort opeenvolging onderwerp, sodat die landstreek van die [[Egipte|Egiptiese]] grens tot aan die [[Eufraat]] aan hom onderhorig word. Wanneer [[Absalom]] en Adonija opmerk hul vader se kragte kwyn, lei hulle onsuksesvolle opstande in sy laaste regeringsjaar.<ref name="nsrw" /> Dawid is in die koningstad begrawe en opgevolg deur sy seun [[Salomo]]. == Dawid en Saul<ref>1 Sam. 16-31</ref> == === Dawid word deur Samuel gesalf tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13</ref> === Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word. === Dawid vind 'n plek aan die hof<ref>1 Sam. 16:14-23</ref> === Wanneer die Gees van God Saul verlaat, neem bose magte van hom besit. Saul is oorgelewer aan sy eie onbeheersde temperament. Hy word oorval deur aanvalle van diepe neerslagtigheid en gewelddadigheid. Maar Dawid se musiek met die harp verdryf die donker skaduwees, en Saul se behoefte word Dawid se geleentheid. === Dawid en Goliat<ref>1 Sam. 17</ref> === Die Filistynse kampioen was sowat 3 meter lank, ten volle bewapen en gepantser. Maar gedurende sy tyd in die heuwels saam met die skape het Dawid geloof geleer en dodelike akkuraatheid met die slingervel. Dawid dood Goliat met die slingervel en kap sy kop af. === Dawid se vriendskap met Jonatan; Saul word jaloers<ref>1 Sam. 18</ref> === Dawid sou later aan sy vriendskap met Jonatan terugdink as een van die kosbaarste dinge van sy lewe.<ref>2 Sam. 1:26</ref> Niks kon die wonderlike band verbreek die seun van die koning en die man wat hom, menslik gesproke, van die troon sou beroof nie. Met Dawid se prestige groei ook Saul se agterdog en hy beplan Dawid se dood. Dawid se armoede gee Saul die geleentheid om van hom 'n bruidskat te eis wat hom waarskynlik sy lewe sal kos. So 'n prys kon net geëis word van die Filistyne, die Israeliete se aartsvyande; terwyl die ander volke besnydenis toegepas het. Dawid maak dubbel soveel mense dood as wat Saul vereis het, en keer ongedeerd terug om sy koninklike bruid op te eis. === Aanslae op sy lewe dwing Dawid om die hof van Saul te verlaat<ref>1 Sam. 19-20</ref> === Jonatan se eerste versoeningspoging slaag,<ref>1 Sam. 19:1-7</ref> maar Saul verval weer in 'n slegte bui en net Mikal se bedrog kan vir Dawid red.<ref>1 Sam. 19:8-17</ref> Dawid sluit 'n tyd lank by Samuel se profeteskool in Rama aan.<ref>1 Kon. 19:18-24</ref> Toe Jonatan 'n veilige terugkeer vir Dawid probeer bewerkstellig, draai sy vader teen hom.<ref>1 Sam. 20:30-33</ref> Die twee vriende word gedwing om afskeid te neem.<ref>1 Sam. 20:35-42</ref> === Agimelek help Dawid om te ontsnap<ref>1 Sam. 21</ref> === Die priester sou duur betaal vir Dawid se bedrog.<ref>1 Sam. 22:11-19</ref> Maar Dawid word gevoed en bewapen en ontsnap na die Filistynse stad Gat. Uit vrees dat hy herken sal word gee hy voor dat hy kranksinnig is en speel hy sy rol so goed dat Akis heeltemal oortuig word.<ref>Kyk ook 1 Sam. 27:5-12.</ref> Nob<ref>1 Sam. 21:1.</ref> was destyds die sentrale heiligdom van Israel. Gewyde brood:<ref>1 Sam. 21:4</ref> elke sabbat is 12 vars brode op die altaar geplaas en die 12 ou brode is verwyder. Net die priesters is toegelaat om hulle te eet. === Dawid die uitgewekende<ref>1 Sam. 22:1-5</ref> === Dawid het daarvandaan weggegaan en ontsnap na die Grot van Adoelam toe. Sy broers en hele familie het daarvan gehoor en na die grot gegaan. Verder het elkeen wat in die moeilikheid was en elkeen wat 'n skuldeiser gehad het en elkeen wat verbitterd was, by hom aangesluit en hy het hulle leier geword. Daar was ongeveer 400 man by hom. Daarvandaan het Dawid na Mispa in Moab gegaan en vir die koning van Moab gevra: <blockquote>"Laat my ouers tog uitkom na u toe totdat ek weet wat God aan my sal doen".</blockquote> Dawid het hulle in die sorg van die koning van Moab gelaat. Hulle het by hom aangebly solank as wat Dawid in die bergskuiling was. Maar die profeet Gad het vir Dawid gesê: <blockquote>"Jy mag nie in die skuiling bly nie. Trek weg en gaan na Juda toe".</blockquote> Dawid het toe na die Geredbos gegaan. === Saul laat die priesters van Nob doodmaak<ref>1 Sam. 22:6-18</ref> === Saul het 85 priesters laat doodmaak, omdat Agimelek vir Dawid gehelp het. === Abjatar vlug na Dawid<ref>1 Sam. 22:19-23</ref> === Abjatar, 'n seun van Agimelek het ontkom en na Dawid gevlug en hy was veilig by Dawid. === Dawid bevry Keïla<ref>1 Sam. 23:1-5</ref> === Dawid vorm sy groep vlugtelinge tot 'n doeltreffende militêre mag. Maar Saul se voortgesette agtervolging dwing hulle om voortdurend op die vlug te bly. Dawid en sy manne bevry Keïla. === Abjatar raadpleeg die Here vir Dawid<ref>1 Sam. 23: 6-15</ref> === Dawid het daarvan te wete gekom dat Saul hom wil aanval en hy het vir die priester Abjatar gesê: <blockquote>"Bring die skouerkleed hier".</blockquote> Dawid sê toe: <blockquote>"Here God van Israel, ek is u dienaar. Ek het verneem dat Saul na Keïla toe wil kom om die stad te verwoes omdat ek hier is. Sal die regeerder van Keïla my aan hom uitlewer? Sal Saul optrek soos ek verneem het? Here God van Israel, lig my tog in".</blockquote> En die Here antwoord: <blockquote>"Ja hy sal optrek".</blockquote> Toe vra Dawid: <blockquote>"Sal die regeerder van Keïla my en my manne aan Saul uitlewer?"</blockquote> Die Here antwoord hom toe: <blockquote>"Ja". </blockquote>Dawid en sy ongeveer 600 manne, het klaar gemaak, uit Keïla gegaan en heen en weer rondgetrek. Daar is ook aan Saul vertel dat Dawid uit Keïla onttrek het en Saul het sy agtervolging gestaak. Daarna het Dawid in die woestyn in 'n bergskuiling gaan woon. Hy het in die berge van die Sifwoestyn gewoon. Saul het hom die hele tyd gesoek, maar God het hom nie in Saul se mag oorgegee nie. Toe Dawid besef dat Saul steeds daarop uit is om hom dood te maak, is hy na Goressa in die Sifwoestyn. === Dawid en Jonatan vernuwe hul verbond<ref>1 Sam. 23:16-18</ref> === Jonatan, seun van Saul, het toe klaargemaak en na Dawid toe by Goresa gegaan en hom bemoedig in sy vertroue op God. Hy het vir hom gesê: <blockquote>"Moenie bang wees nie, want my pa sal jou nie in die hande kry nie. Jy sal koning word oor Israel, en ek sal onder jou staan. Selfs my pa weet dat dit so is."</blockquote> Hulle twee het toe 'n verbond voor die Here gesluit. Dawid het in Goresa aangebly en Jonatan het huistoe gegaan. === Siffiete verklap Dawid<ref>1 Sam. 23:19-28</ref> === Die Siffiete het vir Saul vertel dat Dawid in Goressa skuil. Dit is aan Dawid vertel en hy het na die kliprand in die Maonwoestyn gegaan. Saul het aan die een kant van die berg langs gegaan en Dawid en sy manne aan die ander kant. Net toe Saul en sy manskappe Dawid-hulle omsingel, kry Saul 'n boodskap dat die Filistyne Israel aanval. Saul het opgehou om Dawid te agtervolg en het die Filistyne tegemoet gegaan. Hulle noem hierdie plek skeidingsrand. === Dawid spaar Saul se lewe in die spelonk by En-Gedi<ref>1 Sam. 24</ref> === Saul is aan Dawid uitgelewer. Dawid se weiering om kortpad te kies na die troon bring Saul tot sy sinne. Maar 'n mens kan nie op Saul se woord staat maak nie. === Dawid en Abigajil<ref>1 Sam. 25:1b</ref> === Dawid se versoek aan Nabal is nie onredelik nie. Hy eis nie beskermingsgeld nie, maar vra iets in ruil vir die verlede. Die man was ryk en dit was skeertyd, 'n tyd van feesviering. Abigajil se vinnige optrede red die lewens van haar man en huishouding. Sy het klaarblyklik 'n goeie indruk op Dawid gemaak. God sien toe dat Nabal gestraf word. Hy sterf aan 'n dubbele beroerte. Dawid is reeds met Ahinoam getroud, maar neem nou ook Abigajil as vrou. Sy eerse vrou was Michal, dogter van Saul, maar sy is deur Saul aan 'n ander man, [[Palti]], gegee. === Dawid spaar weer Saul se lewe<ref>1 Sam. 26</ref> === Die Siffiete wat aan Saul se kant was, verskaf inligting oor waar Dawid hom bevind. Weereens bevind Saul homself oorgelewer aan die genade van Dawid. Maar Dawid weet dat God hom sonder enige hulp van sy kant op die troon sal plaas. Abisai...seun van Seruja:<ref>1 Sam.26:6</ref> Abisai, Joab en Asael, Dawid se militêre leiers, was almal die seuns van Dawid se stiefsuster. Hoewel hulle dapper was, het hulle baie probleme veroorsaak toe hy koning was.<ref>2 Sam. 3:39; 18:14; 20:10</ref> === Dawid skaar hom by Akis<ref>1 Sam. 27: 1-77</ref> === Akis word weereens om die bos gelei. Terwyl hy voorgee om 'n strooptog op Israel en sy bondgenote uit te voer, is Dawid in werklikheid besig om die vyandelike stede uit te wis, en hy laat geen oorlewendes na om die verhaal te vertel nie. === Wantroue teenoor Dawid<ref>1 Sam. 29</ref> === Die ander Filistynse opperhere is nie so liggelowig soos Akis nie. Dawid ontkom uit 'n moeilike situasie waarin hy sy landgenote sou moes aanval. Hierdie hoofstuk verwys na gebeure vroeër as die in hoofstuk 28. === Die Amalakiete se aanval op Siklag; Dawid se suksesvolle teenaanval<ref>1 Sam. 30</ref> === Dawid keer op die regte tyd terug, en die slaaf se inligting is meer as net 'n gelukskoot. Alles word teruggevind. Juda en die Kalebiete wat ook slagoffers van die inval was, deel ook in die buit. == Dawid se eerste bewindjare<ref>2 Sam. 1-4</ref> == === Die nuus van Saul se dood; Dawid se klaaglied<ref>2 Sam. 1</ref> === Die Amalekiet se verhaal verskil van die verslag van Saul se dood in 1 Sam. 31. As hy die feite verdraai het in die hoop om 'n beloning te ontvang, het hy hom met Dawid misreken. Na die inval in Siklag<ref>1 Sam. 30</ref> het Dawid geen rede gehad om die Amalekiete lief te hê nie, maar hy was daarvan oortuig dat die lewe van 'n koning heilig is. Die Amalekiet het self sy doodsvonnis uitgespreek. Die klaaglied vir Saul en Jonatan is een van die ontroerendste van al Dawid se gedigte. Sy rou vir die koning lyk heeltemal opreg. Sy leed oor sy vriend Jonatan is diep en innig. === Burgeroorlog. Abner dood Asael.<ref>2 Sam. 2</ref> === Net Juda (wat teen hierdie tyd waarskynlik Simeon ingesluit het), erken Dawid as koning. Die ander 10 stamme volg die leiding van Abner, Saul se leëraanvoerder, en hang [[Isboset|Is-Boset]], Saul se seun, aan. Die volk is vir twee jaar verdeeld. 'n Poging by Gibeon om die geskil deur verteenwoordigende tweegevegte te skik,<ref>2 Sam. 2:14.</ref> misluk en 'n volskaalse burgeroorlog breek uit. Na agter toe:<ref>2 Sam. 2:23</ref> Abner het nie bedoel om Asael dood te maak nie. Maar die agterpunt was skerp sodat dit in die grond sou steek, en die stamp was noodlottig. === Dawid se koningskap word al hoe sterker<ref>2 Sam. 3:1</ref> === Daar was 'n langdurige oorlog tussen die nageslag van Saul en Dawid, maar Dawid word gaandeweg sterker en die nageslag van Saul al hoe swakker. === Dawid se seuns wat in Hebron gebore is<ref>2 Sam. 3:2-5; vgl. 1 Kron. 3:1-4</ref> === Daar is vir Dawid 6 seuns in Hebron gebore, onder andere Salomo. === Abner breek met Is-Boset<ref>2 Sam. 3:6-11</ref> === Abner het probeer om sy posisie in Saul se huis te verstewig deur 'n byvrou van Saul, naamlik Rispa dogter van Aja, te trou. Toe Is-Boset vir Abner daaroor aanspreek besluit Abner om sy kragte by Dawid in te gooi. === Abner onderhandel met Dawid<ref>2 Sam. 12-21</ref> === Abner sluit 'n verdrag met Dawid dat Abner, in ruil vir sy lewe, sal sorg dat die hele Israel vir Dawid sal volg. Abner vertrek onverhinderd. === Joab vermoor Abner<ref>2 Sam. 3:22-4:1</ref> === Joab en sy broer Abisai het Abner doodgemaak omdat hy sy broer Asael tydens die oorlog in Gibeon doodgemaak het. Dawid gaan die volk voor in rou oor Abner. Ten spyte van 'n openbare verklaring van onskuld het die klad van die moord Dawid lewenslank bygebly.<ref>Sien 1 Kon. 2:5</ref> === Die sluipmoord op Is-Boset<ref>2 Sam. 4:2-12</ref> === 'n Tweede voorval vind plaas wat toon hoe Dawid se ondersteuners glad nie sy houding teenoor Saul en die koninklike gesin verstaan het nie. Is-Boset word eervol begrawe en die 2 moordenaars word in die openbaar tereggestel. == Dawid se koninkryk word bevestig<ref>2 Sam. 5-12</ref> == === Dawid koning van die hele Jerusalem; Jerusalem word die nuwe hoofstad<ref>2 Sam. 5:1-8</ref> === Die skrywer stel dit duidelik dat Dawid nie 'n indringer was nie. Sy aanspraak op die troon was van God. 'n Feit wat erken is deur Saul,<ref>1 Sam. 24:18-23</ref> Abner<ref>1 Sam 3:9-10</ref> en ook deur die hele volk.<ref>2 Sam. 5:2</ref> Hoewel Jerusalem gedeeltelik tydens die inname van Kanaän deur Juda verower is,<ref>Rig. 1:8</ref> is die vesting self nooit verower nie.<ref>Jos. 15:15-63; Rigt. 1:21</ref> Die Jebusiete het rede gehad om te spog dat 'n garnisoen van blindes en kreupeles Jerusalem kon verdedig, maar hulle het Dawid onderskat. Juda het Jerusalem beheer totdat Nebukadnesar dit 400 jaar later verwoes het. Koning Hiram van Tirus, 'n tydgenoot van Dawid en Salomo, het vanaf ongeveer 979 vC regeer. Die hawestad Tirus was die hoofstad van die Fenisiese koninkryk. Hiram se regeringstyd was 'n goue era van politieke uitbreiding en handelswelvaart. Die ambagte en die kunste het floreer. Hiram se vakmanne het gehelp met die bou van die tempel. Die ark word na Jerusalem gebring<ref>2 Sam. 6. Sien ook 1 Kron. 13, 15-16</ref> nadat die Filistyne dit teruggegee het.<ref>1 Sam. 4-6</ref> Dawid maak Jerusalem sy nuwe hoofstad. Die geleentheid word gekenmerk deur al die uitbundigheid van die Joodse godsdiensfeeste. Selfs die koning dans van vreugde. Net Mikal staan eenkant, koud en onaangeraak. Ussa gaan na die ark,<ref>2 Sam. 8:6</ref> selfs die Leviete mag nie die ark aanraak nie. Dawid betig homself dat hy nie die voorgeskrifte uitgevoer het wat Moses neergelê het nie. Met die volgende poging het die Leviete die ark op drastokke gedra. Die huis van God en die troon van Dawid.<ref>2 Sam. 7</ref> Dawid is nie die man om die tempel van God te bou nie – dit is die werk van sy seun, 'n man van vrede, nie 'n krygsman nie.<ref>1 Kron. 22:7</ref> Maar God vergoed vir die teleurstelling deur aan Dawid 'n huis te belowe, 'n dinastie wat altyd sal bly voortbestaan. Op hierdie belofte berus die hoop wat deur die hele Ou Testament loop, die hoop op die Messias. Met Sy koms word die belofte vervul. Christus is gebore in Dawid se geboorteplek Bethlehem en uit die huis en geslag van Dawid. Die engel het aan Maria gesê: "Die Here God sal hom die troon van sy voorvader Dawid gee en Hy sal as koning oor die nageslag van Jakob heers tot in ewigheid."<ref>Luk. 1:32-33</ref> "Jou eie seun sal 'n huis bou,<ref>1 Kon. 5-7</ref> en Salomo het gebou.<ref>1 Kon. 5-7</ref> Dawid het wel andersins baie bygedra deur die planne op te trek en materiaal te voorsien.<ref>1 Kron. 28:11ev; 22:2ev</ref> ===== Dawid se oorwinnings ===== <ref>2 Sam. 8</ref> *Moab:<ref>2 Sam. 8:2</ref> Dawid het voorheen op goeie voet met hulle verkeer.<ref>1 Sam.22:3-4</ref> Soutvlakte:<ref>2 Sam. 8:13</ref> waarskynlik in die onvrugbare deel in die groot skiereiland suid van die Dooie See. Dawid se seuns was priesters hoewel nie uit 'n priesterlike familie nie. Dawid was in 'n sekere sin 'n priesterkoning soos Melgisedek, 'n vroeëre koning van Jerusalem.<ref>Kyk Gen. 4:18</ref> ===== Dawid en Mefiboset, die seun van Jonatan<ref>2 Sam. 9.</ref> ===== Die feit dat die koning Dawid hom ontbied het moes Mefiboset ongetwyfeld met vrees vervul het, maar Dawid het net goeie motiewe ter wille van Jonatan gehad. Hy herstel die familiegrond en behandel die jongman soos sy eie seun. Lo-Dabar<ref>2 Sam. 9:4</ref> is in die noorde van Gilead, nie ver van Jabes nie. ===== Die Ammoniete en die Arameërs word verslaan<ref>2 Sam. 10</ref> ===== Ganin het die oorlog ontketen deur sy beledigende behandeling van die gesante, maar die buurvolke en die magtige koning van Israel is ongetwyfeld met agterdog en vrees bejeën. ==== Dawid se owerspel met Batseba<ref>2 Sam. 11</ref> ==== Dawid se leërs veg teen die Amalekiete, maar in die lente bly die koning tuis. Na sy middagrus loop hy in die aandkoelte op die dak van die paleis rond vanwaar hy kan neerkyk in die oop binnehof van 'n naburige huis waar Batseba besig is om te bad. Wat daarop volg, owerspel en moord, word 'n waterskeiding in Dawid se lewe. Hy sou die wrang vrugte van sy sonde pluk. Rabba<ref>2 Sam. 11:1</ref> die huidige Amman, hoofstad van Jordanië. Urija die Hetiet:<ref>2 Sam. 10:3</ref> om sake te vererger, was Urija een van Dawid se spesiale magte wat weg was om die koning se oorlog te veg. Vers 11: die leer is op 'n veldtog en die reël is dat die manne nie geslagsomgang met vroue mag hê nie. As 'n Urija nie so beginselvas was nie, sou hy huis toe gegaan het na sy vrou. Die kind kon dan as syne deurgegaan het en hy sou nie gesneuwel het nie. Maar miskien het hy reeds die waarheid vermoed. Jerbeser:<ref>2 Sam. 11:21</ref> m.a.w. Jerubaäl/Gideon<ref>Rigt. 9</ref> aangesien Baäl 'n heidense naam is, het die skrywers dit later vervang deur die woorde "biset/beset, "skande". Egbaäl het Is-Boset geword. ===== Natan se besoek; die dood van die kind<ref>2 Sam 12</ref> ===== Urija dood, die bruilof is verby en die kind is gebore. Alles het skynbaar baie mooi oorgewaai – totdat Natan daar aankom, want dan kom die hele skandelike episode aan die lig. Dawid leer om homself te sien soos God hom sien – 'n vernederende ondervinding vir 'n koning.<ref>Psalm 51</ref> God vergewe hom maar hy word gestraf, die kind sterf. Vers 10-11: Die voorspelling is vervul. Drie van Dawid se seuns is vermoor, twee van hulle deur hulle eie broers. En Absalom het in sy rebellie sy vader se harem oorgeneem.<ref>2 Sam. 16:22</ref> == Sien ook == * [[Lys van konings van Israel]] * [[Lys van persone in die Bybel]] * Geskiedenis van Israel in die Bybelse Tyd * Geslagsregister van Adam tot Jesus * Bybelse Gids – Genesis * Bybelse Gids – Eksodus tot Deuteronomium * Bybelse Gids – Josua * Bybelse Gids – Rigters * Bybelse Gids – Boas en Rut * Bybelse Gids – Samuel * Bybelse Gids – Koning Saul == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Literatuur == * Die Bybel (1953-Vertaling) * Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. {{ISBN|3-417-24528-1}} * Bybel (1983 vertaling) Bybelgenootskap van SA * Handboek by die Bybel David en Pat Alexander Lux Verbi == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|David}} * {{en}} {{cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/4922-david|title=David|publisher=Jewish Encyclopedia|accessdate=23 Augustus 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/David|title=David|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Augustus 2026}} {{Profete van Islam}} {{Heersers van antieke Israel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bybelse mense in Islam]] [[Kategorie:Konings van Israel (verenigde koninkryk)]] [[Kategorie:Konings van Juda]] [[Kategorie:Profete van Islam]] [[Kategorie:Geboortes in 1040 v.C.]] [[Kategorie:Sterftes in 970 v.C.]] dmd1uamf7zjjc8o3c5nr36q6wrpysz3 2900810 2900796 2026-05-02T21:00:25Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-26595-45|~2026-26595-45]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2893076 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Dawid |titel = Koning van Israel |beeld = [[Lêer:Gottlieb Welté - King David.jpg|250px]] |byskrif = Koning Dawid, skildery deur Gottlieb Welté |dinastie = [[Huis van Dawid]] |bewind = ca. 1010–970 v.C. |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = |geboortedatum = ca. 1040 v.C. |geboorteplek = |doop = |sterftedatum = ca. 970 v.C. |sterfteplek = [[Jerusalem]] |begraweplek = |begrafnisdatum = |voorganger = [[Saul Isboset]] |erfgenaam = |opvolgertipe = |opvolger = [[Salomo]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |koningin = Michal, Ahinoam, Abigail, Maachah, Haggith, Abital, Eglah, Bathsheba |gade = |gadebewind = |gadevan = |eggenoot = |eggenoot 1 = |eggenoot 2 = |eggenoot 3 = |eggenoot 4 = |eggenoot 5 = |nakomelinge = |kinders = Amnon, Chileab, [[Absalom]], Adonijah, Shephatiah, Ithream, Shammua, Shobab, Nathan, [[Salomo]], Ibhar, Elishua, Nepheg, Japhia, Elishama, Eliada, Eliphalet, Tamar |vader = [[Jesse]] |moeder = [[Nitzewet]] ([[Talmoed]]) }} '''Dawid''' ([[Hebreeus]]: דָּוִד, ''Davīd''; moontlike betekenis: "geliefde een"<ref>{{en}}{{cite book|author1=G. Johannes Botterweck|author2=Helmer Ringgren|title=Theological Dictionary of the Old Testament|url=https://books.google.com/books?id=lBUH0Znxbb8C&pg=PA158|year=1977|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-2327-4|page=158}}</ref>) was die derde koning van [[Israel]] en het 40 jaar lank regeer. Hy was die uitstekendste koning van Israel, en was volgens die [[Bybel]] 'n regeerder na God se hart. Hy word uitgebeeld as heldhaftig en oordeelkundig in oorlog, 'n versiende en omsigtige regeerder in vredestyd en die grootste digter van sy tyd.<ref name=nsrw>{{Sitasie NSRW|title=David|author= |url=https://en.wikisource.org/wiki/Page:LA2-NSRW-2-0014.jpg|accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Hy het die grondslag vir die [[Huis van Dawid]] gevestig wat tot in die [[Nuwe Testament]] van die Bybel deurslaggewend gebly het. Dawid onderskei hom reeds as jong seun toe hy Goliat, die trotse Filistynse teenstander, neervel. Ook sy siterspel bring hom onder koning [[Saul]] se aandag, wat hom in sy hofhouding opneem en as militêre aanvoerder aanstel. Dawid se roem maak die koning afgunstig, sodat hy uit die hof moet vlug. By die Grot van Adoelam smee Dawid 400 uitgewekenes in 'n bende saam, wat later tot 600 sou aangroei. Dié bende voer bloedige strooptogte op die volk se vyande uit, terwyl hulle Saul en sy landgenote waar moontlik vermy. Eindelik moet hy Juda tog verlaat, en maak dan 'n bestaan as onderhorige van die [[Filistyne|Filistynse]] koning van Gat.<ref name="nsrw" /> Ná die veldslag by Gilboa waar Jonatan sneuwel en Saul selfmoord pleeg, word Dawid koning oor Juda by [[Hebron]], waar hy sewe en 'n half jaar regeer. Met die dood van Saul se oorlewende seun [[Isboset]] word Dawid koning oor die hele Israel. Hy val die outonome vesting Jebus ([[Jerusalem]]) binne en vestig sy vorstehuis op die heuweltop Sion, van waar hy 32 jaar regeer. Hy laat ook die [[verbondsark]] na die hoofstad bring waar dit op Moriaberg, die ligging van die latere [[Salomo se Tempel|Tempel]], onder 'n tent staan. Die Filistyne, [[Moab]]iete, [[Arameërs]], Edomiete en Ammoniete word in kort opeenvolging onderwerp, sodat die landstreek van die [[Egipte|Egiptiese]] grens tot aan die [[Eufraat]] aan hom onderhorig word. Wanneer [[Absalom]] en Adonija opmerk hul vader se kragte kwyn, lei hulle onsuksesvolle opstande in sy laaste regeringsjaar.<ref name="nsrw" /> Dawid is in die koningstad begrawe en opgevolg deur sy seun [[Salomo]]. == Dawid en Saul<ref>1 Sam. 16-31</ref> == === Dawid word deur Samuel gesalf tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13</ref> === Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word. === Dawid vind 'n plek aan die hof<ref>1 Sam. 16:14-23</ref> === Wanneer die Gees van God Saul verlaat, neem bose magte van hom besit. Saul is oorgelewer aan sy eie onbeheersde temperament. Hy word oorval deur aanvalle van diepe neerslagtigheid en gewelddadigheid. Maar Dawid se musiek met die harp verdryf die donker skaduwees, en Saul se behoefte word Dawid se geleentheid. === Dawid en Goliat<ref>1 Sam. 17</ref> === Die Filistynse kampioen was sowat 3 meter lank, ten volle bewapen en gepantser. Maar gedurende sy tyd in die heuwels saam met die skape het Dawid geloof geleer en dodelike akkuraatheid met die slingervel. Dawid dood Goliat met die slingervel en kap sy kop af. === Dawid se vriendskap met Jonatan; Saul word jaloers<ref>1 Sam. 18</ref> === Dawid sou later aan sy vriendskap met Jonatan terugdink as een van die kosbaarste dinge van sy lewe.<ref>2 Sam. 1:26</ref> Niks kon die wonderlike band verbreek die seun van die koning en die man wat hom, menslik gesproke, van die troon sou beroof nie. Met Dawid se prestige groei ook Saul se agterdog en hy beplan Dawid se dood. Dawid se armoede gee Saul die geleentheid om van hom 'n bruidskat te eis wat hom waarskynlik sy lewe sal kos. So 'n prys kon net geëis word van die Filistyne, die Israeliete se aartsvyande; terwyl die ander volke besnydenis toegepas het. Dawid maak dubbel soveel mense dood as wat Saul vereis het, en keer ongedeerd terug om sy koninklike bruid op te eis. === Aanslae op sy lewe dwing Dawid om die hof van Saul te verlaat<ref>1 Sam. 19-20</ref> === Jonatan se eerste versoeningspoging slaag,<ref>1 Sam. 19:1-7</ref> maar Saul verval weer in 'n slegte bui en net Mikal se bedrog kan vir Dawid red.<ref>1 Sam. 19:8-17</ref> Dawid sluit 'n tyd lank by Samuel se profeteskool in Rama aan.<ref>1 Kon. 19:18-24</ref> Toe Jonatan 'n veilige terugkeer vir Dawid probeer bewerkstellig, draai sy vader teen hom.<ref>1 Sam. 20:30-33</ref> Die twee vriende word gedwing om afskeid te neem.<ref>1 Sam. 20:35-42</ref> === Agimelek help Dawid om te ontsnap<ref>1 Sam. 21</ref> === Die priester sou duur betaal vir Dawid se bedrog.<ref>1 Sam. 22:11-19</ref> Maar Dawid word gevoed en bewapen en ontsnap na die Filistynse stad Gat. Uit vrees dat hy herken sal word gee hy voor dat hy kranksinnig is en speel hy sy rol so goed dat Akis heeltemal oortuig word.<ref>Kyk ook 1 Sam. 27:5-12.</ref> Nob<ref>1 Sam. 21:1.</ref> was destyds die sentrale heiligdom van Israel. Gewyde brood:<ref>1 Sam. 21:4</ref> elke sabbat is 12 vars brode op die altaar geplaas en die 12 ou brode is verwyder. Net die priesters is toegelaat om hulle te eet. === Dawid die uitgewekende<ref>1 Sam. 22:1-5</ref> === Dawid het daarvandaan weggegaan en ontsnap na die Grot van Adoelam toe. Sy broers en hele familie het daarvan gehoor en na die grot gegaan. Verder het elkeen wat in die moeilikheid was en elkeen wat 'n skuldeiser gehad het en elkeen wat verbitterd was, by hom aangesluit en hy het hulle leier geword. Daar was ongeveer 400 man by hom. Daarvandaan het Dawid na Mispa in Moab gegaan en vir die koning van Moab gevra: <blockquote>"Laat my ouers tog uitkom na u toe totdat ek weet wat God aan my sal doen".</blockquote> Dawid het hulle in die sorg van die koning van Moab gelaat. Hulle het by hom aangebly solank as wat Dawid in die bergskuiling was. Maar die profeet Gad het vir Dawid gesê: <blockquote>"Jy mag nie in die skuiling bly nie. Trek weg en gaan na Juda toe".</blockquote> Dawid het toe na die Geredbos gegaan. === Saul laat die priesters van Nob doodmaak<ref>1 Sam. 22:6-18</ref> === Saul het 85 priesters laat doodmaak, omdat Agimelek vir Dawid gehelp het. === Abjatar vlug na Dawid<ref>1 Sam. 22:19-23</ref> === Abjatar, 'n seun van Agimelek het ontkom en na Dawid gevlug en hy was veilig by Dawid. === Dawid bevry Keïla<ref>1 Sam. 23:1-5</ref> === Dawid vorm sy groep vlugtelinge tot 'n doeltreffende militêre mag. Maar Saul se voortgesette agtervolging dwing hulle om voortdurend op die vlug te bly. Dawid en sy manne bevry Keïla. === Abjatar raadpleeg die Here vir Dawid<ref>1 Sam. 23: 6-15</ref> === Dawid het daarvan te wete gekom dat Saul hom wil aanval en hy het vir die priester Abjatar gesê: <blockquote>"Bring die skouerkleed hier".</blockquote> Dawid sê toe: <blockquote>"Here God van Israel, ek is u dienaar. Ek het verneem dat Saul na Keïla toe wil kom om die stad te verwoes omdat ek hier is. Sal die regeerder van Keïla my aan hom uitlewer? Sal Saul optrek soos ek verneem het? Here God van Israel, lig my tog in".</blockquote> En die Here antwoord: <blockquote>"Ja hy sal optrek".</blockquote> Toe vra Dawid: <blockquote>"Sal die regeerder van Keïla my en my manne aan Saul uitlewer?"</blockquote> Die Here antwoord hom toe: <blockquote>"Ja". </blockquote>Dawid en sy ongeveer 600 manne, het klaar gemaak, uit Keïla gegaan en heen en weer rondgetrek. Daar is ook aan Saul vertel dat Dawid uit Keïla onttrek het en Saul het sy agtervolging gestaak. Daarna het Dawid in die woestyn in 'n bergskuiling gaan woon. Hy het in die berge van die Sifwoestyn gewoon. Saul het hom die hele tyd gesoek, maar God het hom nie in Saul se mag oorgegee nie. Toe Dawid besef dat Saul steeds daarop uit is om hom dood te maak, is hy na Goressa in die Sifwoestyn. === Dawid en Jonatan vernuwe hul verbond<ref>1 Sam. 23:16-18</ref> === Jonatan, seun van Saul, het toe klaargemaak en na Dawid toe by Goresa gegaan en hom bemoedig in sy vertroue op God. Hy het vir hom gesê: <blockquote>"Moenie bang wees nie, want my pa sal jou nie in die hande kry nie. Jy sal koning word oor Israel, en ek sal onder jou staan. Selfs my pa weet dat dit so is."</blockquote> Hulle twee het toe 'n verbond voor die Here gesluit. Dawid het in Goresa aangebly en Jonatan het huistoe gegaan. === Siffiete verklap Dawid<ref>1 Sam. 23:19-28</ref> === Die Siffiete het vir Saul vertel dat Dawid in Goressa skuil. Dit is aan Dawid vertel en hy het na die kliprand in die Maonwoestyn gegaan. Saul het aan die een kant van die berg langs gegaan en Dawid en sy manne aan die ander kant. Net toe Saul en sy manskappe Dawid-hulle omsingel, kry Saul 'n boodskap dat die Filistyne Israel aanval. Saul het opgehou om Dawid te agtervolg en het die Filistyne tegemoet gegaan. Hulle noem hierdie plek skeidingsrand. === Dawid spaar Saul se lewe in die spelonk by En-Gedi<ref>1 Sam. 24</ref> === Saul is aan Dawid uitgelewer. Dawid se weiering om kortpad te kies na die troon bring Saul tot sy sinne. Maar 'n mens kan nie op Saul se woord staat maak nie. === Dawid en Abigajil<ref>1 Sam. 25:1b</ref> === Dawid se versoek aan Nabal is nie onredelik nie. Hy eis nie beskermingsgeld nie, maar vra iets in ruil vir die verlede. Die man was ryk en dit was skeertyd, 'n tyd van feesviering. Abigajil se vinnige optrede red die lewens van haar man en huishouding. Sy het klaarblyklik 'n goeie indruk op Dawid gemaak. God sien toe dat Nabal gestraf word. Hy sterf aan 'n dubbele beroerte. Dawid is reeds met Ahinoam getroud, maar neem nou ook Abigajil as vrou. Sy eerse vrou was Michal, dogter van Saul, maar sy is deur Saul aan 'n ander man, [[Palti]], gegee. === Dawid spaar weer Saul se lewe<ref>1 Sam. 26</ref> === Die Siffiete wat aan Saul se kant was, verskaf inligting oor waar Dawid hom bevind. Weereens bevind Saul homself oorgelewer aan die genade van Dawid. Maar Dawid weet dat God hom sonder enige hulp van sy kant op die troon sal plaas. Abisai...seun van Seruja:<ref>1 Sam.26:6</ref> Abisai, Joab en Asael, Dawid se militêre leiers, was almal die seuns van Dawid se stiefsuster. Hoewel hulle dapper was, het hulle baie probleme veroorsaak toe hy koning was.<ref>2 Sam. 3:39; 18:14; 20:10</ref> === Dawid skaar hom by Akis<ref>1 Sam. 27: 1-77</ref> === Akis word weereens om die bos gelei. Terwyl hy voorgee om 'n strooptog op Israel en sy bondgenote uit te voer, is Dawid in werklikheid besig om die vyandelike stede uit te wis, en hy laat geen oorlewendes na om die verhaal te vertel nie. === Wantroue teenoor Dawid<ref>1 Sam. 29</ref> === Die ander Filistynse opperhere is nie so liggelowig soos Akis nie. Dawid ontkom uit 'n moeilike situasie waarin hy sy landgenote sou moes aanval. Hierdie hoofstuk verwys na gebeure vroeër as die in hoofstuk 28. === Die Amalakiete se aanval op Siklag; Dawid se suksesvolle teenaanval<ref>1 Sam. 30</ref> === Dawid keer op die regte tyd terug, en die slaaf se inligting is meer as net 'n gelukskoot. Alles word teruggevind. Juda en die Kalebiete wat ook slagoffers van die inval was, deel ook in die buit. == Dawid se eerste bewindjare<ref>2 Sam. 1-4</ref> == === Die nuus van Saul se dood; Dawid se klaaglied<ref>2 Sam. 1</ref> === Die Amalekiet se verhaal verskil van die verslag van Saul se dood in 1 Sam. 31. As hy die feite verdraai het in die hoop om 'n beloning te ontvang, het hy hom met Dawid misreken. Na die inval in Siklag<ref>1 Sam. 30</ref> het Dawid geen rede gehad om die Amalekiete lief te hê nie, maar hy was daarvan oortuig dat die lewe van 'n koning heilig is. Die Amalekiet het self sy doodsvonnis uitgespreek. Die klaaglied vir Saul en Jonatan is een van die ontroerendste van al Dawid se gedigte. Sy rou vir die koning lyk heeltemal opreg. Sy leed oor sy vriend Jonatan is diep en innig. === Burgeroorlog. Abner dood Asael.<ref>2 Sam. 2</ref> === Net Juda (wat teen hierdie tyd waarskynlik Simeon ingesluit het), erken Dawid as koning. Die ander 10 stamme volg die leiding van Abner, Saul se leëraanvoerder, en hang [[Isboset|Is-Boset]], Saul se seun, aan. Die volk is vir twee jaar verdeeld. 'n Poging by Gibeon om die geskil deur verteenwoordigende tweegevegte te skik,<ref>2 Sam. 2:14.</ref> misluk en 'n volskaalse burgeroorlog breek uit. Na agter toe:<ref>2 Sam. 2:23</ref> Abner het nie bedoel om Asael dood te maak nie. Maar die agterpunt was skerp sodat dit in die grond sou steek, en die stamp was noodlottig. === Dawid se koningskap word al hoe sterker<ref>2 Sam. 3:1</ref> === Daar was 'n langdurige oorlog tussen die nageslag van Saul en Dawid, maar Dawid word gaandeweg sterker en die nageslag van Saul al hoe swakker. === Dawid se seuns wat in Hebron gebore is<ref>2 Sam. 3:2-5; vgl. 1 Kron. 3:1-4</ref> === Daar is vir Dawid 6 seuns in Hebron gebore, onder andere Salomo. === Abner breek met Is-Boset<ref>2 Sam. 3:6-11</ref> === Abner het probeer om sy posisie in Saul se huis te verstewig deur 'n byvrou van Saul, naamlik Rispa dogter van Aja, te trou. Toe Is-Boset vir Abner daaroor aanspreek besluit Abner om sy kragte by Dawid in te gooi. === Abner onderhandel met Dawid<ref>2 Sam. 12-21</ref> === Abner sluit 'n verdrag met Dawid dat Abner, in ruil vir sy lewe, sal sorg dat die hele Israel vir Dawid sal volg. Abner vertrek onverhinderd. === Joab vermoor Abner<ref>2 Sam. 3:22-4:1</ref> === Joab en sy broer Abisai het Abner doodgemaak omdat hy sy broer Asael tydens die oorlog in Gibeon doodgemaak het. Dawid gaan die volk voor in rou oor Abner. Ten spyte van 'n openbare verklaring van onskuld het die klad van die moord Dawid lewenslank bygebly.<ref>Sien 1 Kon. 2:5</ref> === Die sluipmoord op Is-Boset<ref>2 Sam. 4:2-12</ref> === 'n Tweede voorval vind plaas wat toon hoe Dawid se ondersteuners glad nie sy houding teenoor Saul en die koninklike gesin verstaan het nie. Is-Boset word eervol begrawe en die 2 moordenaars word in die openbaar tereggestel. == Dawid se koninkryk word bevestig<ref>2 Sam. 5-12</ref> == === Dawid koning van die hele Jerusalem; Jerusalem word die nuwe hoofstad<ref>2 Sam. 5:1-8</ref> === Die skrywer stel dit duidelik dat Dawid nie 'n indringer was nie. Sy aanspraak op die troon was van God. 'n Feit wat erken is deur Saul,<ref>1 Sam. 24:18-23</ref> Abner<ref>1 Sam 3:9-10</ref> en ook deur die hele volk.<ref>2 Sam. 5:2</ref> Hoewel Jerusalem gedeeltelik tydens die inname van Kanaän deur Juda verower is,<ref>Rig. 1:8</ref> is die vesting self nooit verower nie.<ref>Jos. 15:15-63; Rigt. 1:21</ref> Die Jebusiete het rede gehad om te spog dat 'n garnisoen van blindes en kreupeles Jerusalem kon verdedig, maar hulle het Dawid onderskat. Juda het Jerusalem beheer totdat Nebukadnesar dit 400 jaar later verwoes het. Koning Hiram van Tirus, 'n tydgenoot van Dawid en Salomo, het vanaf ongeveer 979 vC regeer. Die hawestad Tirus was die hoofstad van die Fenisiese koninkryk. Hiram se regeringstyd was 'n goue era van politieke uitbreiding en handelswelvaart. Die ambagte en die kunste het floreer. Hiram se vakmanne het gehelp met die bou van die tempel. Die ark word na Jerusalem gebring<ref>2 Sam. 6. Sien ook 1 Kron. 13, 15-16</ref> nadat die Filistyne dit teruggegee het.<ref>1 Sam. 4-6</ref> Dawid maak Jerusalem sy nuwe hoofstad. Die geleentheid word gekenmerk deur al die uitbundigheid van die Joodse godsdiensfeeste. Selfs die koning dans van vreugde. Net Mikal staan eenkant, koud en onaangeraak. Ussa gaan na die ark,<ref>2 Sam. 8:6</ref> selfs die Leviete mag nie die ark aanraak nie. Dawid betig homself dat hy nie die voorgeskrifte uitgevoer het wat Moses neergelê het nie. Met die volgende poging het die Leviete die ark op drastokke gedra. Die huis van God en die troon van Dawid.<ref>2 Sam. 7</ref> Dawid is nie die man om die tempel van God te bou nie – dit is die werk van sy seun, 'n man van vrede, nie 'n krygsman nie.<ref>1 Kron. 22:7</ref> Maar God vergoed vir die teleurstelling deur aan Dawid 'n huis te belowe, 'n dinastie wat altyd sal bly voortbestaan. Op hierdie belofte berus die hoop wat deur die hele Ou Testament loop, die hoop op die Messias. Met Sy koms word die belofte vervul. Christus is gebore in Dawid se geboorteplek Bethlehem en uit die huis en geslag van Dawid. Die engel het aan Maria gesê: "Die Here God sal hom die troon van sy voorvader Dawid gee en Hy sal as koning oor die nageslag van Jakob heers tot in ewigheid."<ref>Luk. 1:32-33</ref> "Jou eie seun sal 'n huis bou,<ref>1 Kon. 5-7</ref> en Salomo het gebou.<ref>1 Kon. 5-7</ref> Dawid het wel andersins baie bygedra deur die planne op te trek en materiaal te voorsien.<ref>1 Kron. 28:11ev; 22:2ev</ref> ===== Dawid se oorwinnings ===== <ref>2 Sam. 8</ref> *Moab:<ref>2 Sam. 8:2</ref> Dawid het voorheen op goeie voet met hulle verkeer.<ref>1 Sam.22:3-4</ref> Soutvlakte:<ref>2 Sam. 8:13</ref> waarskynlik in die onvrugbare deel in die groot skiereiland suid van die Dooie See. Dawid se seuns was priesters hoewel nie uit 'n priesterlike familie nie. Dawid was in 'n sekere sin 'n priesterkoning soos Melgisedek, 'n vroeëre koning van Jerusalem.<ref>Kyk Gen. 4:18</ref> ===== Dawid en Mefiboset, die seun van Jonatan<ref>2 Sam. 9.</ref> ===== Die feit dat die koning Dawid hom ontbied het moes Mefiboset ongetwyfeld met vrees vervul het, maar Dawid het net goeie motiewe ter wille van Jonatan gehad. Hy herstel die familiegrond en behandel die jongman soos sy eie seun. Lo-Dabar<ref>2 Sam. 9:4</ref> is in die noorde van Gilead, nie ver van Jabes nie. ===== Die Ammoniete en die Arameërs word verslaan<ref>2 Sam. 10</ref> ===== Ganin het die oorlog ontketen deur sy beledigende behandeling van die gesante, maar die buurvolke en die magtige koning van Israel is ongetwyfeld met agterdog en vrees bejeën. ==== Dawid se owerspel met Batseba<ref>2 Sam. 11</ref> ==== Dawid se leërs veg teen die Amalekiete, maar in die lente bly die koning tuis. Na sy middagrus loop hy in die aandkoelte op die dak van die paleis rond vanwaar hy kan neerkyk in die oop binnehof van 'n naburige huis waar Batseba besig is om te bad. Wat daarop volg, owerspel en moord, word 'n waterskeiding in Dawid se lewe. Hy sou die wrang vrugte van sy sonde pluk. Rabba<ref>2 Sam. 11:1</ref> die huidige Amman, hoofstad van Jordanië. Urija die Hetiet:<ref>2 Sam. 10:3</ref> om sake te vererger, was Urija een van Dawid se spesiale magte wat weg was om die koning se oorlog te veg. Vers 11: die leer is op 'n veldtog en die reël is dat die manne nie geslagsomgang met vroue mag hê nie. As 'n Urija nie so beginselvas was nie, sou hy huis toe gegaan het na sy vrou. Die kind kon dan as syne deurgegaan het en hy sou nie gesneuwel het nie. Maar miskien het hy reeds die waarheid vermoed. Jerbeser:<ref>2 Sam. 11:21</ref> m.a.w. Jerubaäl/Gideon<ref>Rigt. 9</ref> aangesien Baäl 'n heidense naam is, het die skrywers dit later vervang deur die woorde "biset/beset, "skande". Egbaäl het Is-Boset geword. ===== Natan se besoek; die dood van die kind<ref>2 Sam 12</ref> ===== Urija dood, die bruilof is verby en die kind is gebore. Alles het skynbaar baie mooi oorgewaai – totdat Natan daar aankom, want dan kom die hele skandelike episode aan die lig. Dawid leer om homself te sien soos God hom sien – 'n vernederende ondervinding vir 'n koning.<ref>Psalm 51</ref> God vergewe hom maar hy word gestraf, die kind sterf. Vers 10-11: Die voorspelling is vervul. Drie van Dawid se seuns is vermoor, twee van hulle deur hulle eie broers. En Absalom het in sy rebellie sy vader se harem oorgeneem.<ref>2 Sam. 16:22</ref> == Sien ook == * [[Lys van konings van Israel]] * [[Lys van persone in die Bybel]] * Geskiedenis van Israel in die Bybelse Tyd * Geslagsregister van Adam tot Jesus * Bybelse Gids – Genesis * Bybelse Gids – Eksodus tot Deuteronomium * Bybelse Gids – Josua * Bybelse Gids – Rigters * Bybelse Gids – Boas en Rut * Bybelse Gids – Samuel * Bybelse Gids – Koning Saul == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Literatuur == * Die Bybel (1953-Vertaling) * Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. {{ISBN|3-417-24528-1}} * Bybel (1983 vertaling) Bybelgenootskap van SA * Handboek by die Bybel David en Pat Alexander Lux Verbi == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|David}} * {{en}} {{cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/4922-david|title=David|publisher=Jewish Encyclopedia|accessdate=23 Augustus 2019}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/David|title=David|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Augustus 2019}} {{Profete van Islam}} {{Heersers van antieke Israel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bybelse mense in Islam]] [[Kategorie:Konings van Israel (verenigde koninkryk)]] [[Kategorie:Konings van Juda]] [[Kategorie:Profete van Islam]] [[Kategorie:Geboortes in 1040 v.C.]] [[Kategorie:Sterftes in 970 v.C.]] sonx0eyfm1n2c3qro4x4wjn405ppjex 0 118628 2900798 2571238 2026-05-02T20:15:47Z ~2026-26740-56 207093 Marga van Rooy se rol in vetkoek paleis as Ella Visagie by gevoeg op 2900798 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Marga van Rooy | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Marga Henriette van Rooy | Alias = | Geboortedatum = [[25 Januarie]] [[1942]] | Geboorteplek = [[Burgersdorp]], [[Kaapprovinsie]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = {{SDEO|2017|1|15|1942|1|25}} | Sterfteplek = [[Pretoria]] | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1960–2016 | Noemenswaardige rolprente = [[Verkeerde nommer]], [[Die Windpomp]],<br />[[Vrou Soek Boer]] | Webwerf = | imdb = 1518940 | Toekennings = }} '''Marga van Rooy''' (* 1942 – † 2017)<ref>[http://www.vanrooy.org.za/ Die familie Van Rooy in Suid-Afrika]</ref> was 'n [[Afrikaans]]e [[aktrise]], veral bekend vir haar rol as Ella in [[Vetkoekpaleis]], asook TV-sepies soos [[Egoli: Plek van Goud|Egoli]], [[Molly en Wors]] en [[Villa Rosa]]. Sy het ook talle eenvrou-vertonings oor die land opgevoer. Van haar rolprente sluit in [[Verkeerde nommer]], [[Die Windpomp]] en [[Vrou Soek Boer]]. Sy is ook die [[skrywer]] van die boek ''In die skadu van [[skisofrenie]]'' (2016), saam met haar oudste dogter Henriëtte Boot.<ref>[http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/marga-van-rooy-oorlede/ Marga van Rooy oorlede], [[Maroela Media]], 15 Januarie 2017</ref> == Lewensloop == Marga Henriette van Rooy is op [[25 Januarie]] [[1942]] op 'n plaas naby [[Burgersdorp]] in die [[Oos-Kaap]] gebore. Haar ma, wat algemeen as tannie Jetjie bekendgestaan het, en pa, Maurits, het drie kinders gehad: Marga, Joon en Mietie. Jetjie van Rooy was hoof van die plaasskool op Matjiesvlei, hul plaas. Dis op die Kommedantskoppad in die distrik [[Albert]]. Marga se pa was die sewende kind van Izak van Rooy, die sesde kind van die Van Rooy-stamouers, [[Johannes Cornelis van Rooy]] en [[Anne van Rooy|Anne Holsters]]. In 1965 word die eerste [[Jamie Uys]]-dramabeurs aan haar toegeken, waarna sy haar [[BA-graad]] in Drama en haar honneursgraad (cum laude) aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf. In 1963 is sy as die beste aktrise by die ASB-dramafees vir studente aangewys.<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Marga_van_Rooy Profiel op ESAT], besoek op 15 Januarie 2017</ref> In 1964 word sy by die destydse [[Transvaalse Raad vir die Uitvoerende Kunste]] (Truk) aangestel. Sy vertolk uiteenlopende rolle, van [[Shakespeare]] tot [[Melt Brink]], [[Anton Tsjechof|Tsjechof]] tot [[Sophokles]] en het talle nominasies en toekennings vir haar spel ontvang. Tydens haar tyd by [[Sukovs]] van 1994 tot 1995 verower sy die nasionale FNB Vita-prys vir haar debuutopvoering, ''Die Pakkamer'', as Beste Dramaturg. Sy ontvang ook ’n VITA-prys as Beste Byspeler in [[Pieter Fourie]] se drama ''Die groot wit roos''.<ref>[http://www.afrikaans.com/news-headlines/algemeen/vroue-afrikaans-marga-van-rooy Marga van Rooy – Vrou uit een stuk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115201124/http://www.afrikaans.com/news-headlines/algemeen/vroue-afrikaans-marga-van-rooy |date=15 Januarie 2017 }}, afrikaans.com, besoek op 15 Januarie 2017</ref> Sy word later landswyd bekend vir haar uitbeelding van Worsie se ma in die TV-reeks ''Vetkoekpaleis''. Sy was ook in reekse soos ''[[Egoli: Plek van Goud|Egoli]]'', ''[[7de Laan]]'' en in ''[[Villa Rosa]]'' op [[kykNET]] te sien. In 2014 verower sy die titel van Beste Byspeler vir die fliek ''Die Windpomp''. Sy is ook vir 'n [[SAFTA]] vir haar rol in ''Fanie Fourie se Lobola'' benoem. Ná jare se optredes in eenvrou-vertonings by feeste, bv. met werke van [[Dot Serfontein]], [[P.H. Nortje]] en [[Mikro]], word sy in 2015 as Beste Byspeler vir haar rol in ''Beauty Queen'' (Martin McDonagh o.l.v. Henry Mylne) genomineer. Sy is op [[15 Januarie]] [[2017]], op 74-jarige ouderdom, aan [[kanker]] oorlede. Van Rooy was met Frans Boot getroud. Die egpaar het vyf kinders gehad. == Filmografie == * ''’n Pawpaw vir my darling'', 2015 as Girla * Vetkoek Paleis, 1996 as Ella Visagie *[[Hollywood in my Huis]], 2014 as tannie Lenie *[[Die Windpomp]], 2014 as Tannie *[[Vrou Soek Boer]], 2014 as Tannie Bettie *[[Molly & Wors (rolprent)|Molly & Wors]], 2013 as Ella Visagie *[[Fanie Fourie's Lobola]], 2013 as Louise Fourie *[[Karate Kallie]], 2009 as Ma *''Panic Mechanic'', 1996 as mev. Van der Merwe *''Onder Engele'' (TV-reeks), 1995 as Bell *[[Lipstiek Dipstiek]], 1994 as mev. Steyn *''’n Pot Vol Winter'', 1992 as Engelse tannie by Loket *[[Egoli: Plek van Goud]] (TV-reeks), 1991 as Tossie du Bossion (2003-) *''Torn Allegiance'', 1986 as Boerervrou *[[Die groen faktor]], 1984 as Susan Vermaak *[[Verkeerde nommer]], 1982 as matrone *''Die Perdesmous'' (TV-fliek), 1981 *[[Eendag op ’n reëndag]], 1975 as Nellie *''Babbelkous'', 1974 as Susan van den Bergh *[[Pappa Lap]]: 'n Verhaal van 'n pa en sy dogter, 1971 as Maggie Kleynhans == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Rooy, Marga}} [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] djmv19amc4tra5h9dtw2hve9givjdjb 0 118835 2900866 2586163 2026-05-03T10:16:35Z Sobaka 328 /* Kernwapens */ skakel 2900866 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Canberra no. 458.jpg|duimnael|'n Canberra T.4 no. 458 by Ysterplaat-lugmagbasis, 1982]] [[Lêer:RSA-3-002.jpg|duimnael|'n RSA-3 LEO-vuurpyl, SALM-museum, Swartkop, Pretoria]] Van die 1960's tot die 1980's het '''[[Suid-Afrika]] wapens van massavernietiging''' ondersoek en gebou. Dit sluit [[kernwapen|kern-]], biologiese en [[chemiese wapen]]s in. Ses kernwapens is uiteindelik gebou.<ref>{{cite web |author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527034309/https://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Voor die verwagte oorgang na 'n meerderheidsregering in die 1990's, het die Suid-Afrikaanse regering al sy kernwapens afgetakel, die eerste land ter wêreld om sy kernwapens vrywillig op te gee. Suid-Afrika het in 1975 die [[Biologiese Wapenkonvensie|verdrag teen biologiese wapens]] onderteken. In 1991 is die [[:en:Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|verdrag teen die verspreiding van kernwapen]]s onderteken, en in 1995 die verdrag teen chemiese wapens. == Biologiese en chemiese wapens == In Oktober 1998 publiseer die Suid-Afrikaanse [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] 'n verslag met 'n hoofstuk oor Projek Coast. Projek Coast was 'n geheime regeringsprogram om chemiese en [[biologiese oorlogvoering]] gedurende die 1980's en 90's te ondersoek. Die projek skop in 1983 af, oënskynlik om toerusting teen aanvalle te produseer, insluitend maskers en beskermende klere. Ten spyte van bewerings tot die teendeel, was daar ook getuies wat aangedui het dat die program veel meer as net verdedigende doelwitte gehad het. == Kernwapens == ''Hoofartikel: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]'' Suid-Afrika se kernnavorsing begin met die bou van die [[SAFARI-1]]-reaktor by [[Pelindaba]]. Die reaktor is in samewerking met die [[Verenigde State van Amerika]] opgerig. Amerika het brandstof vir die reaktor verskaf, maar [[uraan]] is plaaslik gemyn en kon later tot wapengraad verryk word. In 1971 gee die minister van mynbou, Carl de Wet, goedkeuring om tegnologie vir vreedsame kernontploffings vir die mynbedryf te ontwikkel. Dit is egter nie seker wanneer dié program tot 'n wapenprogram ontwikkel is nie.<ref name="Nuclear Threat Initiatives, South Africa (NTI South Africa)">{{cite web |last=Executive release |title=South African nuclear bomb |url=http://www.nti.org/country-profiles/south-africa/nuclear/ |work=Nuclear Threat Initiatives |publisher=Nuclear Threat Initiatives, South Africa (NTI South Africa) |access-date=13 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124000312/http://www.nti.org/country-profiles/south-africa/nuclear/ |archive-date=24 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uiteindelik is 'n klein, beperkte arsenaal van kernwapens in die 1980's vir afskrikking opgebou. Ses van hierdie wapens is voltooi en nog een was onder konstruksie toe die program beëindig is. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] srhpfyunrcl1zujsdnrl4ao6g1zlyy1 2900867 2900866 2026-05-03T10:16:46Z Sobaka 328 /* Kernwapens */ 2900867 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Canberra no. 458.jpg|duimnael|'n Canberra T.4 no. 458 by Ysterplaat-lugmagbasis, 1982]] [[Lêer:RSA-3-002.jpg|duimnael|'n RSA-3 LEO-vuurpyl, SALM-museum, Swartkop, Pretoria]] Van die 1960's tot die 1980's het '''[[Suid-Afrika]] wapens van massavernietiging''' ondersoek en gebou. Dit sluit [[kernwapen|kern-]], biologiese en [[chemiese wapen]]s in. Ses kernwapens is uiteindelik gebou.<ref>{{cite web |author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527034309/https://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Voor die verwagte oorgang na 'n meerderheidsregering in die 1990's, het die Suid-Afrikaanse regering al sy kernwapens afgetakel, die eerste land ter wêreld om sy kernwapens vrywillig op te gee. Suid-Afrika het in 1975 die [[Biologiese Wapenkonvensie|verdrag teen biologiese wapens]] onderteken. In 1991 is die [[:en:Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|verdrag teen die verspreiding van kernwapen]]s onderteken, en in 1995 die verdrag teen chemiese wapens. == Biologiese en chemiese wapens == In Oktober 1998 publiseer die Suid-Afrikaanse [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] 'n verslag met 'n hoofstuk oor Projek Coast. Projek Coast was 'n geheime regeringsprogram om chemiese en [[biologiese oorlogvoering]] gedurende die 1980's en 90's te ondersoek. Die projek skop in 1983 af, oënskynlik om toerusting teen aanvalle te produseer, insluitend maskers en beskermende klere. Ten spyte van bewerings tot die teendeel, was daar ook getuies wat aangedui het dat die program veel meer as net verdedigende doelwitte gehad het. == Kernwapens == ''Hoofartikel: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]'' Suid-Afrika se kernnavorsing begin met die bou van die [[SAFARI-1]]-reaktor by [[Pelindaba]]. Die reaktor is in samewerking met die [[Verenigde State van Amerika]] opgerig. Amerika het brandstof vir die reaktor verskaf, maar [[uraan]] is plaaslik gemyn en kon later tot wapengraad verryk word. In 1971 gee die minister van mynbou, Carl de Wet, goedkeuring om tegnologie vir vreedsame kernontploffings vir die mynbedryf te ontwikkel. Dit is egter nie seker wanneer dié program tot 'n wapenprogram ontwikkel is nie.<ref name="Nuclear Threat Initiatives, South Africa (NTI South Africa)">{{cite web |last=Executive release |title=South African nuclear bomb |url=http://www.nti.org/country-profiles/south-africa/nuclear/ |work=Nuclear Threat Initiatives |publisher=Nuclear Threat Initiatives, South Africa (NTI South Africa) |access-date=13 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124000312/http://www.nti.org/country-profiles/south-africa/nuclear/ |archive-date=24 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uiteindelik is 'n klein, beperkte arsenaal van kernwapens in die 1980's vir afskrikking opgebou. Ses van hierdie wapens is voltooi en nog een was onder konstruksie toe die program beëindig is. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] mczgfdlkf1ulieeaderjj5rnx363jy2 0 121570 2900848 2899781 2026-05-03T09:39:48Z Jcb 223 2900848 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Cabaret | beeld = | regisseur = Bob Fosse | produksieleier = Cy Feuer | draaiboekskrywer = Jay Presson Allen | geskoei = {{Plainlist| * ''Cabaret'' (1966-blyspel) deur Joe Masteroff<ref name="afi">{{Cite web |title=Cabaret (1972) |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/54427 |access-date=2024-11-05 |website=AFI Catalog of Feature Films}}</ref> * ''I Am a Camera'' deur John van Druten<ref name="afi"/> * ''Goodbye to Berlin'' deur [[Christopher Isherwood]]<ref name="afi"/> }} | verteller = | met = {{Plainlist| * [[Liza Minnelli]] * [[Michael York]] * Helmut Griem * Marisa Berenson * [[Joel Grey]] }} | musiek = Kander en Ebb | kinematografie = Geoffrey Unsworth | redigeerder = | ateljee = | verspreider = Allied Artists | vrygestel = [[13 Februarie]] [[1972]] | speeltyd = 124 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | begroting = $4,6 miljoen<ref name="Beaupre 1973"/> | bruto = $42,8 miljoen<ref name="Box Office"/> | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0068327 }} '''''Cabaret''''' is ’n [[Amerika]]anse musikale dramarolprent van 1972, geregisseer en gechoreografeer deur [[Bob Fosse]] vanaf ’n draaiboek deur Jay Presson Allen. Dit is gebaseer op die verhoogblyspel van 1966 deur Joe Masteroff (boek) en die duo Kander en Ebb (musiek),<ref name="Variety 1971" /> wat op sy beurt geskoei is op die toneelstuk ''I Am a Camera'' van 1951 deur John van Druten en die roman ''Goodbye to Berlin'' van 1939 deur [[Christopher Isherwood]].<ref name="Variety 1971" />{{sfn|Belletto|2008|p=609}} Die hoofakteurs is [[Liza Minnelli]], [[Michael York]], Helmut Griem, Marisa Berenson en [[Joel Grey]]. Die rolprent het op die [[45ste Oscar-toekenningsaand]] agt [[Oscar]]s gewen, insluitend vir beste regisseur, aktrise (Minnelli) en beste manlike byspeler (Grey). Dit is die rekord vir die meeste Oscars gewen deur ’n rolprent wat nie as beste rolprent bekroon is nie. In 1995 is ''Cabaret'' deur die [[Library of Congress]] gekies vir bewaring in die Verenigde State se Nasionale Rolprentregister omdat dit as "kultureel, histories of esteties betekenisvol" beskou word.<ref name="National Film Registry"/><ref name="Liebenson 1996"/> Verskeie nommers uit die verhoogstuk is vir die rolprent gebruik; dit sluit ook drie ander liedjies deur Kander en Ebb in, waaronder twee wat spesiaal vir die rolprent geskryf is.<ref name="Greenspun 1972"/><ref name="TCM Notes 2016"/> ''Cabaret'' is op 13 Februarie 1972 deur Allied Artists in die [[VSA]] uitgereik. Dit het lof van resensente ontvang en eindelik meer as $42&nbsp;miljoen by die loket verdien teenoor ’n begroting van $4,6&nbsp;miljoen.<ref name="Variety 1971" /><ref name="Greenspun 1972" /><ref name="Box Office"/><ref name="Ebert 1972"/><ref name="Kael 1972"/> {{Stapel|[[Lêer:Liza Minnelli Cabaret 1972 crop.JPG|duimnael|210px|[[Liza Minnelli]] in ''Cabaret''.]]}} ==Rolverdeling== {{div col|2}} * [[Liza Minnelli]] as Sally Bowles * [[Michael York]] as Brian Roberts * Helmut Griem as baron Maximilian von Heune * [[Joel Grey]] as die seremoniemeester * [[Fritz Wepper]] as Fritz Wendel * Marisa Berenson as Natalia Landauer * Elisabeth Neumann-Viertel as Fräulein Schneider * [[Helen Vita]] as Fräulein Kost * Sigrid von Richthofen as Fräulein Mayr * Gerd Vespermann as Bobby * Ralf Wolter as Herr Ludwig * Ricky Renée as Elke * Oliver Collignon as die ''Hitlerjugend''-sanger (nie op kredietlys) ** Mark Lambert as die sangstem van die ''Hitlerjugend''-sanger (nie op kredietlys)<ref name="TCM Notes 2016"/> * Pierre Franckh as 'n [[Nazi]] {{div col end}} ==Storielyn== In 1931 se [[Berlyn]] tree ’n jong, openlik promiskue Amerikaanse vrou, Sally Bowles, by die Kit Kat Klub op. ’n Nuwe Britse aankomeling in die stad, Brian Roberts, trek in by die losieshuis waar Sally woon. Brian, ’n teruggetrokke akademikus en skrywer, moet Engelse lesse gee om ’n bestaan te maak terwyl hy sy doktorsgraad voltooi. Sally probeer Brian verlei, maar hy vertel haar hy het by drie vorige geleenthede probeer om seksuele verhoudings met vroue te hê, en dat almal misluk het. Hulle word vriende, en Brian sien Sally se boheemse lewe in die laaste dae van die [[Republiek Weimar]]. Toe Brian vir Sally troos nadat haar pa hulle ontmoeting gekanselleer het, word hulle minnaars en kom tot die gevolgtrekking dat sy vorige mislukkings met vroue was omdat hulle “die verkeerde drie meisies” was. Maximilian von Heune, ’n ryk, getroude losbol en baron, raak bevriend met Sally en neem haar en Brian na sy landgoed, waar albei bederf en die hof gemaak word. Ná ’n ietwat raaiselagtige ervaring met Brian laat vaar Max haastig sy belangstelling in die tweetal. Tydens ’n rusie vertel Sally vir Brian sy het seks met Max gehad, en Brian onthul hy het ook. Brian en Sally versoen later, en Sally onthul Max het vir hulle 300 mark nagelaat en vergelyk die bedrag spottend met wat ’n professionele prostituut verdien. Sally ontdek sy is swanger is, maar is onseker oor wie die pa is. Brian bied aan om met haar te trou en haar saam terug te neem na sy universiteitslewe in [[Cambridge]]. Aanvanklik vier hulle hulle besluit om hierdie nuwe lewe saam te begin, maar ná ’n piekniek, waartydens Brian ongeïnteresseerd optree, raak Sally mismoedig oor die beeld van haarself as ’n verveelde professorsvrou wat vuil doeke was. Uiteindelik ondergaan sy ’n [[aborsie]], sonder om Brian vooraf daarvan in kennis te stel. Toe hy haar daaroor konfronteer, deel sy haar vrese, en die twee bereik ’n begrip. Brian vertrek na Engeland, en Sally gaan voort met haar lewe in Berlyn en verdiep haar weer in die Kit Kat Klub. Intussen is Fritz Wendel, ’n Duitse [[Jood]] wat hom as ’n [[Protestantisme|Protestantse Christen]] voordoen, verlief op Natalia Landauer, ’n welgestelde Duitse Joodse erfgename wat op hom neersien en sy motiewe wantrou. Deur Brian raai Sally hom aan om aggressiewer op te tree, wat Fritz uiteindelik in staat stel om haar liefde te wen. Om egter haar ouers se toestemming vir hulle huwelik te kry, moet Fritz sy Joodse agtergrond openbaar; hy doen dit, en die twee word deur ’n [[rabbi]] getrou. Die opkoms van [[fascisme]] in [[Europa]] is ’n voortdurende onderstroom en vorm die oorhoofse intrige van die rolprent. Die ontwikkeling van die hoofkarakters kan gevolg word deur hulle veranderende optrede en houdings teenoor die steeds stygende gety van Duitse [[Nazi-Duitsland|Nazisme]] in die Republiek Weimar. Aan die begin van die rolprent word ’n lid van die Naziparty deur die klubbestuurder uit die Kit Kat Klub gesit, en die bestuurder word later aangerand. Die opkoms van Nazisme in die 1930’s word ook teen die einde van die rolprent uitgebeeld in ’n toneel in ’n landelike biertuin. Daar sing ’n blonde seun vir ’n gehoor van alle ouderdomme "Tomorrow Belongs to Me", oor die skoonheid van die natuur en jeug. Daar word eindelik onthul dat die seun ’n ''Hitlerjugend''-uniform dra. Die ballade verander dan in ’n militante Nazi-volkslied, en teen die einde van die lied staan byna al die volwassenes en jong mense een vir een op en sing saam. “Dink jy steeds jy kan hulle beheer?” vra Brian dan vir Max. Ná die biertuintoneel raak Brian in ’n konfrontasie met ’n Nazi in ’n Berlynse straat betrokke, wat daartoe lei dat hy aangerand word. In die laaste toneel van die rolprent in die Kit Kat Klub word dit stadigaan in die wasige klub duidelik dat gehoorlede wat Nazi-uniforms dra, nou in die voorste sitplekke van die klub sit. ==Historiese grondslag== {{CSS image crop|Image = Jean ross.jpg|bSize = 310|cWidth = 200|cHeight = 190|oTop = 25|oLeft = 50|Location = left|Description = Die karakter Sally Bowles is geskoei op Jean Ross, 'n Britse kabaretsangeres saam met wie Isherword in die [[Republiek Weimar|Weimartydperk]] as 'n kamermaat in Berlyn gewoon het.}} Die gebeure wat in die 1972-rolprent uitgebeeld word, is afgelei van die Anglo-Amerikaanse skrywer [[Christopher Isherwood]] se outobiografiese verhale oor sy kleurryke avonture in die [[Republiek Weimar]].{{r|Doyle 2013|Moss 1979}} In 1929 het Isherwood sy vriend [[W.H. Auden]] in die laaste jaar van die 1920's in die [[Republiek Weimar|Berlyn van die Weimartydperk]] besoek.{{sfn|Isherwood|1976|pp=3–8}} Hy het kort daarna na Berlyn verhuis om gebruik te maak van die jong manlike prostitute wat in die stad se orgiastiese kabarette van die [[jazz]]tydperk gevind is.<ref>{{harvnb|Moss|1979}}</ref><ref>{{harvnb|Isherwood|1976|loc=Chapter 1}}</ref> Teen vroeg 1931<ref name="Bucknell 2024"/>{{sfn|Isherwood|1976|p=63}} het Isherwood beskeie woonkwartiere gedeel met Jean Ross, ’n kabaretsangeres en aspirantaktrise.{{r|Frost 2013}} Terwyl hulle saam in ’n losieshuis in Berlyn gewoon het,{{r|Frost 2013}} het die 27-jarige Isherwood ’n seksuele verhouding aangeknoop met ’n 16-jarige Duitse seun,<ref>{{harvnb|Parker|2005|pp=205–206}}</ref> terwyl Ross by ’n reeks seksuele verhoudings betrokke was.{{sfn|Isherwood|1976|1pp=244–245|Parker|2005|2p=205}} Ná vyf of ses maande het die losieshuis Ross uitgesit weens haar seksuele bedrywighede, en sy het by ’n [[heroïen]]verslaafde ingetrek.<ref name="Bucknell 2024"/> In dié tydperk het Isherwood en Ross na bewering vir John Blomshield ontmoet, ’n welgestelde losbol wat die rolprentkarakter van baron Maximilian von Heune geïnspireer het.{{r|Fryer 1993|MacLean 2014}} Blomshield het sowel Isherwood as Ross seksueel agtervolg. Nadat hy hulle genooi het om saam met hom oorsee te reis, het hy verdwyn sonder om tot siens te sê.<ref name="Blomshield">{{harvnb|Isherwood|1976|p=84}}</ref>{{r|Fryer 1993|MacLean 2014}} In die somer van 1931 het Ross swanger geraak by die jazzpianis en latere akteur [[Peter van Eyck]].{{sfn|Bucknell|2024}}{{r|Parker 2005}} Sy het ’n byna noodlottige [[aborsie]] ondergaan wat deur Isherwood gereël is, terwyl hy voorgegee het dat hy die vader is.{{r|Parker 2005|Thomson 2005|Lehmann 1987}} Terwyl Ross van die mislukte aborsieprosedure herstel het,{{r|Parker 2005}} het Duitsland se politieke situasie in Duitsland versleg.{{r|Spender 1966}} Aangesien Berlyn se daaglikse tonele “armoede, werkloosheid, politieke betogings en straatgevegte tussen die uiterste linkses en uiterste regses” ingesluit het,{{r|Spender 1977}} het Isherwood en ander besef dat hulle uit die land moes vlug.{{sfn|Parker|2005|p=221}}{{r|Spender 1966}} “Daar was ’n gevoel van onheil wat in die strate van Berlyn gevoel kon word,” het Stephen Spender, 'n vriend, later onthou.{{r|Spender 1966}} Isherwood het in Mei 1933 uit Nazi-Duitsland gevlug.<ref>{{harvnb|Parker|2005|pp=257–258}}</ref> Daarna het die Nazi’s die meeste van Berlyn se verdagte kabarette gesluit,<ref name="Farina 2013"/> en baie van Isherwood se kennisse het oorsee gevlug of in [[konsentrasiekamp]]e omgekom.{{sfn|Isherwood|1976|1pp=164–166|Isherwood|1976|2pp=150, 297|Farina|2013|3pp=74–81}} Dié werklike gebeure het Isherwood se Berlyn-verhale geïnspireer, insluitend sy novelle ''Sally Bowles'' uit 1937, wat later heruitgegee is in die 1939-roman ''Goodbye to Berlin''. John van Druten het ''Goodbye to Berlin'' verwerk tot die 1951-toneelstuk ''I Am a Camera'', en Harold Prince het dit vervaardig as die 1966-musiekblyspel ''Cabaret''.{{r|Lehmann 1987|Izzo 2005}} ==Vervaardiging== [[Beeld:Bob Fosse 1963 (cropped).jpg|thumb|links|180px|[[Bob Fosse]] was gretig om'' Cabaret'' te regisseer ná die loketmislukking van ''Sweet Charity'' (1969).]] In 1971 het [[Bob Fosse]] gehoor Cy Feuer vervaardig 'n rolprentverwerking van ''Cabaret'' vir ABC Pictures en Allied Artists.<ref name="TCM Notes 2016"/> Fosse was vasbeslote om die prent te regisseer en het Feuer gesmeek om hom aan te stel.<ref name="TCM Notes 2016"/> Hy het egter voorheen die onsuksesvolle verwerking van ''Sweet Charity'' geregisseer en die ateljees was huiwerig om hom aan te stel. Feuer was agter gretig om Fosse te kry en het die ateljeebase vertel van sy talent met die verfilming van musieknommers. Fosse is eindelik gehuur. Fosse het al hoe meer ontevrede geraak met die draaiboekskrywer, Jay Presson Allen, se werk, wat geskoei was op Joe Masteroff se oorspronklike boek van die teaterweergawe. Fosse het Hugh Wheeler aangestel om Allen se werk te herskryf.{{r|Garebian 2011|pp=136-139}} Wheeler is die "navorsingskonsultant" genoem, terwyl Allen krediet vir die draaiboek gekry het. Wheeler, 'n vriend van Christopher Isherwood,<ref name="Day 1974"/> het geweet Isherwood was krities oor die blyspel omdat al die dele wat kon aanstoot gee, uitgesny is.<ref name="Day 1974"/> Wheeler het Isherwood se oorspronklike stories vir sy skryfwerk gebruik vir 'n getrouer verwerking. {{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=300 |align=right |image1=Liza Minnelli Cabaret 1972 crop 2.jpg| |image2=Louise_Brooks_Stars_of_the_Photoplay.jpg| |footer = Minnelli (links) as Sally Bowles. Sy het haar karakter se voorkoms geskoei op dié van [[Louise Brooks]] (regs), 'n Amerikaanse aktrise wat in die 1930's bekend in [[Republiek Weimar|Weimar-Duitsland]] was.{{r|Garebian 2011|p=142}} }} Wheeler het ook gesteun op Isherwood se openheid oor sy [[homoseksualiteit]] en het die manlike hoofrolspeler [[Biseksualiteit|biseksueel]] gemaak eerder as heteroseksueel soos in die blyspel.{{r|Garebian 2011|p=139}} Feuer het [[Liza Minnelli]] as Sally Bowles en [[Joel Grey]] as die seremoniemeester gekry lank voordat Fosse by die projek betrokke geraak het. Fosse het nie met Grey oor die weg gekom nie, maar moes hom eindelik aanvaar.<ref name="Riedel 2024"/> Fosse het [[Michael York]] as Sally se biseksuele vriend gehuur, maar Minnelli het gedink dis 'n slegte keuse – totdat sy saam met hom opgetree het.{{r|Garebian 2011|p=146}} Die akteurs in verskeie kleiner rolle is in Wes-Duitsland gekies. Minnelli het 'n oudisie vir die rol in die blyspel gedoen, maar is as te onervare beskou al het sy al 'n Tony gewen. Teen die tyd dat ''Cabaret'' verfilm is, het Minnelli al 'n benoeming vir 'n [[Oscar]] gekry vir haar rol in ''The Sterile Cuckoo'' (1969). Sy het haar voorkoms, op die voorstel van haar pa, die rolprent- en verhoogregisseur [[Vincente Minnelli]],<ref name="Minnelli 2006"/> geskoei op dié van die aktrise [[Louise Brooks]], 'n sekssimbool van die jazztydperk.<ref name="Minnelli 2006"/>{{r|Garebian 2011|p=142}} Sy was, nes Sally Bowles, 'n aspirerende aktrise en Amerikaanse [[ekspat]] wat tydelik na Wes-Duitsland verhuis het op soek na internasionale roem.{{r|Garebian 2011|p=139}} Fosse en Feuer het na Wes-Duitsland gereis om die finale filmspan saam te stel. Al die repetisies en die verfilming het in Wes-Duitsland plaasgevind. Binnenshuise tonele is in 'n ateljee buite [[München]] geskiet.<ref name="TCM Notes 2016"/>{{r|Garebian 2011|p=146}} ==Vergelyking met bronmateriaal== Die rolprent verskil aansienlik van die verhoogblyspel. In laasgenoemde was Sally van Engeland, nes in Isherwood se ''Goodbye to Berlin''. In die prent is sy Amerikaans.<ref name="Greenspun 1972"/> Cliff Bradshaw is tot Brian Roberts hernoem en Engels gemaak (nes Isherwood, op wie die karakter geskoei is), eerder as Amerikaans soos in die verhoogweergawe.<ref name="Greenspun 1972"/>{{r|Garebian 2011|p=139}} Die karakters en storielyn van Fritz, Natalia en Max kom uit ''I Am a Camera'' en was nie in die verhoogblyspel nie.<ref name="Day 1974"/> Kander en Ebb het verskeie nuwe liedjies vir die rolprent geskryf en ander uitgelaat.<ref name="Greenspun 1972"/><ref name="TCM Notes 2016"/> "Don't Tell Mama" is vervang met "Mein Herr"{{r|Garebian 2011|p=143}} en "The Money Song" met "Money, Money".{{r|Garebian 2011|pp=141-43}} Die liedjie "Maybe This Time", wat Sally in die kabaret uitvoer, kom van voor die blyspel en is in 1964 deur Minnelli opgeneem.{{r|Garebian 2011|pp=141-43}}<ref name="Kander, Ebb, and Lawrence 2004"/> Hoewel "Don't Tell Mama", "The Money Song" en "Married" uit die rolprent gelaat is, kom al drie nog in 'n instrumentale vorm voor.{{r|Garebian 2011|p=155}} ==Klankbaan== {{Track listing | headline = ''Cabaret'': oorspronklike musiek<ref name="Cabaret Soundtrack"/><ref name="Original Recording"/> | total_length = 38:14 | all_writing = John Kander en Fred Ebb | extra_column = Sanger | title1 = Willkommen | extra1 = [[Joel Grey]] | length1 = 4:29 | title2 = Mein Herr | extra2 = [[Liza Minnelli]] | length2 = 3:36 | title3 = Maybe This Time | extra3 = Liza Minnelli | length3 = 3:11 | title4 = Money, Money | extra4 = Joel Grey, Liza Minnelli | length4 = 3:04 | title5 = Two Ladies | extra5 = Joel Grey | length5 = 3:11 | title6 = Sitting Pretty | extra6 = Instrumentaal | length6 = 2:27 | title7 = Tomorrow Belongs to Me | extra7 = Mark Lambert<ref name="TCM Notes 2016"/> | length7 = 3:06 | title8 = Tiller Girls | extra8 = Joel Grey | length8 = 1:41 | title9 = Heiraten (Getroud) | extra9 = Greta Keller | length9 = 3:45 | title10 = If You Could See Her | extra10 = Joel Grey | length10 = 3:54 | title11 = Cabaret | extra11 = Liza Minnelli | length11 = 3:34 | title12 = Finale | extra12 = Joel Grey | length12 = 2:28 }} ===Ontvangs=== ====Kontemporêre resensies==== ''Variety'' het beweer die rolprent het die "stroperigste" resensies van die jaar ontvang.<ref>{{cite magazine|magazine=Variety|date=January 3, 1973|page=7|title='Godfather': & Rest Of Pack|last=Frederick|first=Robert B.}}</ref> [[Roger Ebert]] het in Februarie 1972 'n positiewe resensie in die ''Chicago Sun-Times'' geskryf en gesê: "Dit is geen gewone musiekblyspel {{Nowrap|nie…}} 'n Deel van sy sukses kom daaruit dat dit nie verval in die ou cliché dat musiekblyspele jou gelukkig moet maak nie. In plaas daarvan om die rolprentweergawe af te water deur sy las van wanhoop te verlig, het regisseur Bob Fosse reguit na die somber hart van die materiaal gegaan en daar gebly."<ref>{{cite news |last1=Ebert |first1=Roger |author1-link=Roger Ebert |title=A movie musical of moral anarchy |work=Chicago Sun-Times |date=18 February 1972 |page=43}}</ref><ref name="Ebert 1972"/> A.D. Murphy van ''Variety'' het geskryf: "Die rolprentweergawe van die 1966-musiekblyspel ''Cabaret'' is uiters ongewoon: Dit is geleerd, stout, gesofistikeerd, sensueel, sinies en hartverwarmend, en stem 'n mens ontstellend tot nadenke. Liza Minnelli lei 'n sterk rolverdeling. Bob Fosse se algemeen uitstekende regie herskep die milieu van Duitsland sowat 40 jaar gelede."<ref name="Variety 1971"/> Roger Greenspun van ''The New York Times'' het in Februarie 1972 geskryf "''Cabaret'' is een van daardie geweldig bevredigende onvolmaakte werke waarin jy van begin tot einde letterlik kan voel hoe 'n rolprent tot lewe kom."<ref name="Greenspun 1972"/> Net so het Pauline Kael van ''The New Yorker'' die rolprent geprys: {{Blockquote|"’n Groot rolprentmusiekblyspel. Dit neem sy vorm uit politieke kabaret en is ’n satire van versoekings. In ’n verbysterende balanseertoertjie hou Bob Fosse, die choreograaf-regisseur, die tydperk – Berlyn, 1931 – op ’n koel afstand. Ons sien die verval as skreeusnaaks en slordig; tog sien ons ook die dierlike energie daarin – alles lyk asof dit geseksualiseer word. Die rolprent buit nie verval uit nie; dit gee dit eerder sy regmatige plek. Met Joel Grey as ons duiwelpopaanbieder – die seremoniemeester – en Liza Minnelli (in haar eerste sangrol op die skerm) as uitbundige, beïnvloedbare Sally Bowles wat die lewe van ’n hoofster najaag maak nie saak wat nie; Minnelli het soveel vrolikheid en elektrisiteit dat sy voor ons oë ’n ster word."<ref name="Kael 1972"/>}} ==== Reaksie van Isherwood en ander ==== [[Beeld:Christopher Isherwood en route to China, 1938. (7893554712) (cropped1).jpg|thumb|links|180px|[[Christopher Isherwood]] het nie van die 1972-rolprent gehou nie omdat hy gevoel het dit beeld [[homoseksualiteit]] in ’n negatiewe lig uit.{{r|Isherwood 1976|p=63}}]] Hoewel ''Cabaret'' met sy uitreiking goed deur rolprentresensente ontvang is,<ref name="Greenspun 1972"/><ref name="Ebert 1972"/><ref name="Variety 1971"/><ref name="Kael 1972"/> was die skrywer Christopher Isherwood en ander mense op wie die rolprent se karakters geskoei was, minder ontvanklik teenoor die verwerking.<ref name="Spender 1977"/>{{r|Isherwood 1976|p=63}} Isherwood self was krities oor die rolprent weens wat hy beskou het as die negatiewe uitbeelding van homoseksualiteit: {{Blockquote|"In die rolprent van ''Cabaret'' word die manlike hoofkarakter Brian Roberts genoem. Hy is ’n biseksuele Engelsman; hy het ’n verhouding met Sally en later met een van Sally se minnaars, ’n Duitse baron... Brian se homoseksuele neiging word behandel as ’n onbehoorlike maar komiese swakheid waaroor gegiggel kan word, soos bednatmaak."{{r|Isherwood 1976|p=63}}}} Ook Isherwood se vriendin, Jean Ross – op wie die karakter Sally Bowles gebaseer was{{r|Bletchly 2013|p=26}} – was twyfelagtig oor die prent.{{r|Isherwood 2012|p=70}} Sy het gevoel die uitbeelding van Berlyn in die 1930’s was "heeltemal, heeltemal anders" as die werklikheid.{{r|Johnstone 1975|pp=33–34}} Nietemin het sy erken die uitbeelding van hulle sosiale kring van Britse uitgewekenes as plesiersoekende libertyne was akkuraat: "Ons was almal volkome gekant teen die burgerlike standaarde van ons ouers se geslag. Dit is wat ons na die Berlyn van die Weimartydperk geneem het. Die klimaat daar was vryer."{{r|Johnstone 1975|pp=33–34}} Sulke dubbelsinnigheid teenoor ''Cabaret'' (1972) was nie uniek binne Isherwood se kring nie.<ref name="Spender 1977"/> Die digter Stephen Spender het betreur hoe ''Cabaret'' Weimar-Berlyn se verpletterende armoede verbloem: {{Blockquote|"Daar is nie ’n enkele maaltyd, of klub, in die rolprent ''Cabaret'' wat ek en Christopher [Isherwood in 1931] sou kon bekostig nie. Wat ons meestal geken het, was die Berlyn van armoede, werkloosheid, politieke betogings en straatgevegte tussen magte van die uiterste linkses en uiterste regses."<ref name="Spender 1977"/>}} Beide Spender en Ross het aangevoer die rolprent en die musiekblyspel het die harde werklikhede van die Weimartydperk geromantiseer.<ref name="Spender 1977"/>{{r|Johnstone 1975|pp=33–34}} ====Retrospektiewe resensies==== In 2002 het Jamie Russell van die [[BBC]] geskryf die rolprent "is die eerste musiekblyspel nog wat ’n X-gradering gekry het; Bob Fosse se ''Cabaret'' het Liza Minnelli tot Hollywood-supersterstatus lanseer en die musiekblyspel vir die Era van Aquarius herskep."<ref name="Russell 2002"/> In 2013 het die rolprentresensent Peter Bradshaw ''Cabaret'' eerste geplaas op sy lys van "top-10-musiekblyspele", en dit beskryf as "duiwels aansteeklik, skrikwekkend {{nowrap|verleidelik …}} geregisseer en gechoreografeer met elektriese styl deur Bob {{nowrap|Fosse …}} ''Cabaret'' is deurdrenk van die sensueelste soort sinisme en dekadente wanhoop."<ref name="Bradshaw 2013"/> In 2024 het ''[[Forbes]]'' ''Cabaret'' as die beste rolprentblyspel van alle tye aangewys.<ref name="Escandon 2024"/> ====Omstredenheid==== Hoewel minder eksplisiet in vergelyking met ander rolprente wat in die 1970’s gemaak is, het ''Cabaret'' uitdruklik gehandel oor onderwerpe soos korrupsie, seksuele dubbelsinnigheid, valse drome en Nazisme. Tim Dirks by Filmsite.org merk op: "Die seksueel gelaaide, halfomstrede en perverse musiekblyspel was die eerste een nog wat ’n X-gradering ontvang het (hoewel dit later hergradeer is) met sy talle seksuele verhoudings en hedonistiese klublewe. Daar was aansienlike seksuele insinuasie, kru taal, terloopse praatjies oor seks (homoseksueel en heteroseksueel), ’n mate van [[antisemitisme]] en selfs ’n [[aborsie]] in die prent."<ref name="Dirks 2013"/> Dit is ook as X in Brittanje gradeer en later tot 15 hergradeer.<ref name="Russell 2002"/><ref name="BBFC 2019"/> Wat Nazisme betref, was daar min konsensus onder resensente oor die moontlik fascistiese implikasies van die rolprent en toneelstuk. Steven Belletto het egter ’n resensie van ''Cabaret'' in die tydskrif ''Criticism'' geskryf waarin hy die rolprent se antifascistiese temas uitgelig het, sigbaar beide binne en buite die musiekuitvoerings. Volgens Belletto "verwerp [''Cabaret''] die logika van fascistiese sekerheid deur verskeie nommers op te voer wat toegewy is aan ironie en dubbelsinnigheid, ondanks die maniere waarop die rolprent deur verskeie resensente verstaan is".<ref name="Belletto 2008"/> Die toneel met die lied "Tomorrow Belongs to Me" was omstrede, met Kander en Ebb, wat albei Joods was, wat soms verkeerdelik daarvan beskuldig is dat hulle ’n historiese Nazilied gebruik het.<ref name="Steyn 1997"/> Volgens ’n artikel in ''Variety'' in November 1976 is die rolprent in [[Wes-Berlyn]] gesensor toe dit die eerste keer daar in teaters uitgereik is, met die toneel waarin die ''Hitlerjugend'' "Tomorrow Belongs to Me" sing verwyder.<ref name="TCM Notes 2016"/> Hierdie verwydering is gedoen "weens die gevoel dat dit wrewel by die gehoor kon opwek deur die simpatiseerders van die Nazi-beweging in die 1930’s te wys."<ref name="TCM Notes 2016"/> Die toneel is egter teruggeplaas toe die rolprent op 7 November 1976 op Wes-Duitse televisie vertoon is.<ref name="TCM Notes 2016"/> Nog ’n onderwerp van bespreking was die lied "If You Could See Her",{{sfn|Belletto|2008|p=610}} wat afsluit met die reël: "If you could see her through my eyes, she wouldn't look Jewish at all." Die doel van die lied was om antisemitisme uit te beeld soos dit al hoe meer in Berlyn handuit ruk, maar daar was ’n aantal Joodse groepe wat die liriek anders vertolk het.{{sfn|Belletto|2008|p=625}} ==Pryse== ''Cabaret'' het altesaam 10 benoemings vir 'n [[Oscar]] gekry en agt daarvan gewen, insluitende vir beste regisseur. Dit was die meeste benoemings vir 'n prent wat nie as beste prent aangewys is nie.<ref name="TCM Notes 2016"/><ref name="Academy Awards 2011"/> Die prent het ook talle ander pryse gewen, onder meer 'n paar [[Bafta]]s en [[Golden Globe]]s. Kort voor die [[45ste Oscar-toekenningsaand]] het Bob Fosse twee Tonys ontvang vir die regie en choreografie van ''Pippin'', sy grootste verhoogtreffer. Maande later het hy die [[Emmy]] gewen vir die regie en choreografie van Liza Minnelli se spesiale TV-program ''Liza with a Z''. Hy was die eerste rolprentregisseur wat al drie pryse binne 'n jaar gewen het. ==Erfenis== [[Beeld:Liza Minnelli 1973 Special.JPG|thumb|200px|Minnelli het die rol van Sally Bowles laat herleef in die TV-program ''Liza with a Z'', weer met [[Bob Fosse]] as regisseur.]] ''Cabaret'' is deur die tydskrif ''TV Guide'' aangewys as een van die grootste rolprente wat nog gemaak is<ref name="TV Guide"/> en in die tydskrif ''Movieline'' as een van die "100 Beste Flieks Nog".<ref name="Movieline Magazine"/> Dit is op #78 ingesluit in Film4 se "100 Beste Prente van Alle Tye"<ref name="Filmsite.org"/> en in die ''The San Francisco Chronicle'' se "Warm 100 prente van die verlede" opgeneem; dit is genoem "die laaste groot byspel" en 'n "stylvolle, amper perfekte prent."<ref name="Guthmann 1997"/> David Benedict het in ''The Guardian'' oor ''Cabaret'' se invloed op musiekprente geskryf: "Musiekprente was toe al laag op fliekvlooie se lys; hoekom was dit dan so 'n sukses? Eenvoudig: ''Cabaret'' is die musiekprent vir mense wat hulle {{nowrap|haat…}} Een van die hoofredes dat'' Cabaret''' so gewild is, is omdat dit nie as 'n musiekprent geskiet is nie."<ref name="Benedict 2002"/> Die prent is genoem een van die belangrikstes vir die [[LGBT|queer]] bioskoop vir sy uitbeelding van biseksualiteit<ref name="Greenspun 1972"/> en een van die redes dat Liza Minnelli 'n [[gay]] [[ikoon]] is. Rolprentblogs het dit gekies as "die gayste wenner in die geskiedenis van die Oscars".<ref name="Baines 2012"/><ref name="St. James 2017"/><ref name="Out 2012"/> Die rolprentvervaardiger Bill Condon het dit genoem een van die bronne van inspirasie vir sy prent ''Kiss of the Spider Woman'' van 2025, 'n verwerking van Kander en Ebb se verhoogblyspel met dieselfde naam.<ref>{{cite web|url=https://playbill.com/article/what-changes-have-been-made-for-the-jennifer-lopez-led-kiss-of-the-spider-woman-movie-musical|title=What Changes Have Been Made for the Jennifer Lopez-Led ''Kiss of the Spider Woman'' Movie Musical?|date=January 25, 2025|first=Molly|last=Higgins|website=Playbill|access-date=February 4, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/kiss-of-the-spider-woman-sundance-bill-condon-jennifer-lopez-interview-1236267838/|title=Sundance: Bill Condon On Revisiting ''Kiss Of The Spider Woman'' After 40 Years & Turning Jennifer Lopez Loose In An MGM-Style Musical|date=January 25, 2025|first=Mike Jr.|last=Fleming|website=Deadline Hollywood|access-date=February 4, 2025|archive-date=January 26, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126224839/https://deadline.com/2025/01/kiss-of-the-spider-woman-sundance-bill-condon-jennifer-lopez-interview-1236267838/|url-status=live}}</ref> In Februarie 2020 het die webtuiste Vulture die prent gekies as een van "die beste rolprente wat nie 'n Oscar vir beste prent gewen het nie".<ref name="Phipps 2020"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Beaupre 1973">{{cite magazine|last=Beaupre|first=Lee|title=ABC's 5 Years of Film Production Profits & Losses|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|magazine=Variety|publisher=[Penske Media Corporation|issn=0042-2738|oclc=60626328|date=May 31, 1973|page=3}}</ref> <ref name="Box Office">{{cite web|url=http://www.worldwideboxoffice.com/movie.cgi?title=Cabaret&year=1972|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=Worldwide Box Office|title=Cabaret, Worldwide Box Office|access-date=January 21, 2012}}</ref> <ref name="Bucknell 2024">{{cite magazine|last=Bucknell|first=Katherine|title=How Weimar Berlin Inspired Christopher Isherwood's Sally Bowles|date=August 26, 2024|magazine=Literary Hub|publisher=Grove Atlantic|location=New York City|url=https://lithub.com/how-weimar-berlin-inspired-christopher-isherwoods-sally-bowles/|access-date=January 6, 2024}}</ref> <ref name="Doyle 2013">{{cite news|last=Doyle|first=Rachel B.|date=April 12, 2013|title=Looking for Isherwood's Berlin|language=en-US|newspaper=The New York Times|publisher=The New York Times Company|issn=1553-8095|oclc=1645522|url=https://www.nytimes.com/2013/04/14/travel/looking-for-christopher-isherwoods-berlin.html|access-date=February 26, 2022}}</ref> <ref name="Ebert 1972">{{cite web|last=Ebert|first=Roger|author-link=Roger Ebert|title=Cabaret Movie Review & Film Summary (1972)|website=RogerEbert.com|publisher=Ebert Digital LLC|date=January 1, 1972|url=https://www.rogerebert.com/reviews/cabaret-1972|access-date=June 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612045116/https://www.rogerebert.com/reviews/cabaret-1972|archive-date=June 12, 2019|url-status=live}}</ref> <ref name="Farina 2013">{{cite book|last=Farina|first=William|title=The German Cabaret Legacy in American Popular Music|location=New York|publisher=McFarland & Company|chapter=Christopher Isherwood, Reporting from Berlin|page=79|year=2013|isbn=978-0-7864-6863-8|url=https://archive.org/details/germancabaretleg0000fari|url-access=registration|chapter-url=https://books.google.com/books?id=YdUiL1XHZKkC&pg=PA79}}</ref> <ref name="Frost 2013">{{cite news|last=Frost|first=Peter|title=Jean Ross: The Real Sally Bowles|newspaper=Morning Starpublisher=People's Press Printing Society|issn=0307-1758|date=December 31, 2013|access-date=February 28, 2020|url=https://www.morningstaronline.co.uk/a-52c7-Jean-Ross-the-real-Sally-Bowles}}Frost's article is more or less a summary of the Oxford National Biography article by Peter Parker.</ref> <ref name="Fryer 1993">{{cite book|last=Fryer|first=Jonathan|title=Eye of the Camera|year=1993|page=83|publisher=Allison & Busby|location=[[Londen]]|url=https://books.google.com/books?id=ROtaAAAAMAAJ|isbn=978-0-85031-938-5}}</ref> <ref name="Greenspun 1972">{{cite news|last=Greenspun|first=Roger|title=Liza Minnelli Stirs a Lively 'Cabaret'|date=February 14, 1972|newspaper=The New York Times|publisher=The New York Times Company|issn=1553-8095|oclc=1645522|access-date=February 28, 2020|url=https://www.nytimes.com/1972/02/14/archives/liza-minnelli-stirs-a-lively-cabaret.html}}</ref> <ref name="Izzo 2005">{{cite book|last=Izzo|first=David Garrett|title=Christopher Isherwood Encyclopedia|location=[[Londen]]|publisher=McFarland & Company|pages=97, 144|year=2005|isbn=0-7864-1519-3|url=https://books.google.com/books?id=vhAkCQAAQBAJ&q=oswald%20mosley%20action%20christopher%20isherwood&pg=PA144}}</ref> <ref name="Kael 1972">{{cite magazine|last=Kael|first=Pauline|title=Grinning (Review of Cabaret)|url=https://www.newyorker.com/magazine/1972/02/19/grinning|magazine=The New Yorker|publisher=Condé Nast|issn=0028-792X|oclc=320541675|date=February 12, 1972|access-date=February 6, 2016|pages=84, 86–88}}</ref> <ref name="Liebenson 1996">{{cite news|last=Liebenson|first=Donald|title=Cinematic Legends Take Their Place in National Film Registry|date=January 4, 1996|newspaper=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1996-01-04-9601040275-story.html|language=en-US|access-date=2020-05-28}}</ref> <ref name="Lehmann 1987">{{cite book|last=Lehmann|first=John|title=Christopher Isherwood: A Personal Memoir|location=[[New York]]|publisher=Henry Holt and Company|year=1987|isbn=0-8050-1029-7|pages=28–9|url=https://books.google.com/books?id=1OtaAAAAMAAJ}}</ref> <ref name="MacLean 2014">{{cite book|last=MacLean|first=Roy|title=Berlin: Portrait of a City Through the Centuries|year=2014|page=181|url=https://books.google.com/books?id=N0uKBAAAQBAJ|publisher=St. Martin's Press|location=[[New York]]|isbn=978-1-250-05186-8}}</ref> <ref name="Moss 1979">{{cite news|last=Moss|first=Howard|title=Christopher Isherwood: Man and Work|newspaper=The New York Times|publisher=The New York Times Company|issn=1553-8095|oclc=1645522|date=June 3, 1979|access-date=February 28, 2020|url=https://www.nytimes.com/1979/06/03/archives/christopher-isherwood-man-and-work-isherwood.html}}</ref> <ref name="National Film Registry">{{cite web|url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=Complete National Film Registry Listing|website=[[Library of Congress]]|publisher=United States Government Publishing Office|access-date=February 27, 2020}}</ref> <ref name="Parker 2005">{{cite book|last=Parker|first=Peter|title=Isherwood: A Life Revealed|year=2005|orig-year=2004|publisher=Picador|location=[[Londen]]|isbn=978-0-330-32826-5|url=https://books.google.com/books?id=CdF2UXFgcFcC|pages=192, 220}}</ref> <ref name="Spender 1966">{{cite book|last=Spender|first=Stephen|title=World Within World: The Autobiography of Stephen Spender|url=https://books.google.com/books?id=9OW3Ke7WKBMC|location=Berkeley, Kalifornië|publisher=University of California Press|year=1966|orig-year=1951|pages=125–130|isbn=978-0-679-64045-5}}</ref> <ref name="Spender 1977">{{cite news|last=Spender|first=Stephen|title=Life Wasn't a Cabaret|newspaper=The New York Times|publisher= New York Times Company|issn=1553-8095|oclc=1645522|page=198|date=October 30, 1977|access-date=February 20, 2020|url=https://www.nytimes.com/1977/10/30/archives/life-wasnt-a-cabaret-on-a-visit-to-the-berlin-festival-stephen.html}}</ref> <ref name="Thomson 2005">{{cite magazine|last=Thomson|first=David|title=The Observer as Hero|date=March 21, 2005|access-date=October 2, 2019|url=https://newrepublic.com/article/68111/the-observer-hero|magazine=The New Republic|location=[[New York]]}}</ref> <ref name="TCM Notes 2016">{{cite web|title=Cabaret (1972) – Notes – TCM.com|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/21780/cabaret#notes|year=2016|website=Turner Classic Movies|publisher=Warner Bros. Entertainment Inc.|access-date = February 8, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021035856/http://www.tcm.com/tcmdb/title/21780/Cabaret/notes.html|archive-date=October 21, 2017}}</ref> <ref name="Variety 1971">{{cite magazine|title= Cabaret|url=https://variety.com/1971/film/reviews/cabaret-2-1200422826/|magazine=Variety|publisher=Penske Media Corporation|issn=0042-2738|oclc=60626328|date=February 16, 1972|last=Murphy|first=A.D.|page=18|access-date=December 7, 2015}}</ref> <ref name="Academy Awards 2011">{{cite web|url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/help/helpMain.jsp?helpContentURL=statistics/indexStats.html|title=Films Winning 4 or More Awards Without Winning Best Picture|date=March 2011|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=September 15, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701093205/http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/help/helpMain.jsp?helpContentURL=statistics%2FindexStats.html|archive-date=July 1, 2016}}</ref> <ref name="Baines 2012">{{cite web|last=Baines|first=Christian|title=10 Classic Movies Every Gay Man Must See|url=http://www.samesame.com.au/features/8708/10-classic-movies-every-gay-man-must-see?page=2|website=samesame|date=July 24, 2012|access-date=February 21, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160302135729/http://www.samesame.com.au/features/8708/10-classic-movies-every-gay-man-must-see?page=2|archive-date=March 2, 2016|df=mdy-all}}</ref> <ref name="BBFC 2019">{{cite web|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Cabaret|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/cabaret-1970-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512034517/https://www.bbfc.co.uk/releases/cabaret-1970-2|url-status=dead|archive-date=May 12, 2019|website=British Board of Film Classification|access-date=May 11, 2019}}</ref> <ref name="Belletto 2008">{{cite journal|last=Belletto|first=Steven|title='Cabaret' and Antifascist Aesthetics|year=2008|journal=Criticism|volume=50|number=4|pages=609–630|doi=10.1353/crt.0.0081|jstor=23130878|s2cid=194076043|url=https://sites.lafayette.edu/belletts/files/2010/06/50.4.belletto.pdf|access-date=January 6, 2026}}</ref> <ref name="Benedict 2002">{{cite news|last=Benedict|first=David|title=Win When You're Singing|url=https://www.theguardian.com/film/2002/jun/16/features.review2|newspaper=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|issn=1756-3224|oclc=60623878|date=June 15, 2002|access-date=February 7, 2016}}</ref> <ref name="Bletchly 2013">{{cite news|last=Bletchly|first=Rachel|title=Their True Characters|page=26|newspaper=Daily Mirror|publisher=Reach plc|oclc=223228477|date=April 2, 2013}}</ref> <ref name="Cabaret Soundtrack">{{cite web|title=Cabaret (1972) soundtrack details|url=http://www.soundtrackcollector.com/title/1268/Cabaret|access-date=March 25, 2013}}</ref> <ref name="Day 1974">{{cite episode|last1=Day|first1=James|last2=Isherwood|first2=Christopher|author-link2=Christopher Isherwood|title=Christopher Isherwood on Day at Night, with James Day|transcript=Episode Information|transcript-url=https://www.cuny.tv/show/dayatnight/PR1012147|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx09mDenhKU|access-date=June 18, 2018|series=Day at Night|network=Public Broadcasting Service (PBS)|station=CUNY TV|date=April 25, 1974|season=2|number=32|language=en}}</ref> <ref name="Dirks 2013">{{cite web|last=Dirks|first=Tim|title=Cabaret (1972)|url=http://www.filmsite.org/caba.html|year=2013|website=Filmsite|access-date=February 7, 2016}}</ref> <ref name="Escandon 2024">{{cite magazine|last=Escandon|first=Rosa|title=The 35 Best Movie Musicals Of All Time|date=March 5, 2024|magazine=[[Forbes]]|url=https://www.forbes.com/sites/entertainment/article/best-movie-musicals/|access-date=January 13, 2026|language=en}}</ref> <ref name="Filmsite.org">{{cite web|last=Dirks|first=Tim|title=100 Greatest Films of All Time|url=http://www.filmsite.org/filmfour4.html|website=Filmsite|access-date=February 6, 2016}}</ref> <ref name="Bradshaw 2013">{{cite news|last=Bradshaw|first=Peter|title=Top 10 Musicals|url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2013/dec/03/top-10-movie-musicals|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|newspaper=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|issn=1756-3224|oclc=60623878|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2013}}</ref> <ref name="Garebian 2011">{{cite book|last=Garebian|first=Keith|title=The Making of Cabaret|location=[[Oxford]]|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=978-0199732500|url=https://books.google.com/books?id=PuD3p2IGW5oC}}</ref> <ref name="Guthmann 1997">{{cite news|last=Guthmann|first=Edward|title=A Hot 100 From Out of the Past|date=October 5, 1997|newspaper=The San Francisco Chronicle|url=https://www.newspapers.com/image/1232641014/|url-access=subscription|access-date=January 12, 2026|via=Newspapers.com}}</ref> <ref name="Kander, Ebb, and Lawrence 2004">{{cite book|last1=Kander|first1=John|last2=Ebb|first2=Fred|last3=Lawrence|first3=Greg|title=Colored Lights: Forty Years of Words and Music, Show Biz, Collaboration, and All That Jazz|date=September 9, 2004|publisher=Farrar, Straus and Giroux|isbn=978-0571211692}}</ref> <ref name="Isherwood 1976">{{cite book|last=Isherwood|first=Christopher|author-link=Christopher Isherwood|title=Christopher and His Kind: A Memoir, 1929-1939|url=https://books.google.com/books?id=n0IOAQAAMAAJ|publisher=Farrar, Straus and Giroux|location=New York|year=1976|isbn=978-0374-53522-3}}</ref> <ref name="Isherwood 2012">{{cite book|last=Isherwood|first=Christopher|author-link=Christopher Isherwood|title=Liberation: Diaries, Vol. 3: 1970–1983|location=[[New York]]|publisher=HarperCollins|year=2012|isbn=978-0-06-208474-3|url=https://books.google.com/books?id=q5Jbx9NeDV4C&pg=PP1}}</ref> <ref name="Johnstone 1975">{{cite magazine|last=Johnstone|first=Iain|title=The Real Sally Bowles|magazine=Folio|publisher=Hanson Publications, Inc.|pages=33–34|year=1975|location=[[Washington, D.C.]]}}</ref> <ref name="Minnelli 2006">{{cite episode|title=Liza Minnelli|title-link=Liza Minnelli|series=Inside the Actors Studio|date=February 5, 2006|season=12|number=6|language=en|network=Bravo}}</ref> <ref name="Original Recording">{{cite web|title=Cabaret: Original Soundtrack Recording (1972 Film)|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|website=Amazon|date=March 8, 1996|url=https://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/B000005KOH/soundtrackcollec|access-date=March 25, 2013}}</ref> <ref name="Out 2012">{{cite magazine|title=50 Essential Gay Films|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|url=http://www.out.com/entertainment/movies/2011/02/09/50-essential-gay-films|magazine=Out|publisher= Pride Media|issn=1062-7928|date=December 9, 2012|access-date=February 21, 2016}}</ref> <ref name="Phipps 2020">{{cite web|last=Phipps|first=Keith|title=The Best Movies That Lost Best Picture at the Oscars|date=February 2020|url=https://www.vulture.com/article/best-oscar-best-picture-losers.html|website=Vulture|publisher=Vox Media|access-date=January 13, 2026}}</ref> <ref name="Riedel 2024">{{cite magazine|last=Riedel|first=Michael|title=The Untold History of Cabaret: Revived and Kicking|date=March 26, 2024|issue=April 2024|magazine=Vanity Fair|url=https://www.vanityfair.com/style/cabaret-revival|access-date=April 7, 2024}}</ref> <ref name="Russell 2002">{{cite news|last=Russell|first=Jamie|title=BBC – Films – Review – Cabaret|url=https://www.bbc.co.uk/films/2002/06/06/caberet_1972_review.shtml|website=BBC News|publisher=[[BBC]]|date=June 6, 2002|access-date=December 7, 2015}}</ref> <ref name="St. James 2017">{{cite web|last=St. James|first=James|title=The Gay Essentials: The 50 Movies Every Gay Man Needs to See|url=http://worldofwonder.net/gay-essentials-50-movies-every-gay-man-needs-see/|website=The WOW Report|date=June 8, 2017|access-date=February 21, 2016}}</ref> <ref name="Steyn 1997">{{cite news|last=Steyn|first=Mark|url=https://www.independent.co.uk/life-style/steins-of-the-times-1297021.html|title=Hammerstein, Bernstein, Blitzstein, Jule Styne – The great names of American musical theatre are Jewish.|date=November 29, 1997|newspaper=The Independent|publisher=Independent Digital News & Media Ltd|access-date=May 21, 2018}}</ref> <ref name="TCM Notes 2016">{{cite web|title=Cabaret (1972) – Notes – TCM.com|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/21780/cabaret#notes|year=2016|website=Turner Classic Movies|publisher=Warner Bros. Entertainment Inc.]]|access-date = February 8, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021035856/http://www.tcm.com/tcmdb/title/21780/Cabaret/notes.html|archive-date=October 21, 2017}}</ref> <ref name="Movieline Magazine">{{cite web|last=Dirks|first=Tim|title=The 100 Best Movies Ever Made by Movieline Magazine|url=http://www.filmsite.org/movieline.html|website=Filmsiteaccess-date=February 6, 2016}}</ref> <ref name="TV Guide">{{cite web|last=Dirks|first=Tim|title=50 Greatest Movies from TV Guide|url=http://www.filmsite.org/tvguide.html|website=Filmsite|access-date=February 6, 2016}}</ref> }} ==Skakels== * [https://www.loc.gov/static/programs/national-film-preservation-board/documents/cabaret.pdf ''Cabaret''] 'n essay deur Stephen Tropiano op die webtuiste van die National Film Registry * {{cite book |last=Eagan |first=Daniel |chapter=Cabaret |chapter-url=https://books.google.com/books?id=deq3xI8OmCkC&pg=PA682 |title=America's Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry |publisher=A & C Black |year=2010 |pages=682–684 |isbn=978-0826-42977-3|ref=none}} * {{IMDb title|0068327|Cabaret}} {{Commonskat-inlyn|Cabaret (film)}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Cabaret (1972 film)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Engelse rolprente]] n7ixbjp1rcs47ey1cbyk3mn9xcjus8t 10 123956 2900655 2888108 2026-05-02T13:38:41Z Aliwal2012 39067 2900655 wikitext text/x-wiki [[2026 Miami Grand Prix]] <noinclude> [[Kategorie:Formule Een lyste]] </noinclude> mzemsvs7xnr1rx7qpbwljf3rmvahgp6 0 124584 2900667 2589278 2026-05-02T14:11:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900667 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:03 Bokeh the Chow.jpg|duimnael|260px|links|'n Chow Chow met sy kenmerkende blou-swart tong]] Die '''Chow-chow''' (soms net '''Chow''') is 'n [[hond]]eras oorspronklik uit die noorde van [[China]],<ref>Case, Linda P. (2005). </ref> waar dit na verwys word as ''Songshi Quan'' ([[Pinyin]]: sōngshī quǎn 鬆獅犬), wat beteken "groot-leeuhond". Die ras is ook bekend as die ''Tang Quan'', "die Hond van die [[Tang-dinastie|Tang-ryk]]." Daar word geglo dat die Chow-chow een van die inheemse honde is wat gebruik was as die model vir die Foo hond, die tradisionele klipwagte gevind aan die voorkant van die Boeddhistiese tempels en paleise.<ref>[http://www.rarebreed.com/breeds/foo/foo_std.html Sacred Dog of Sinkiang]</ref><ref>[http://www.char4u.com/content/foo-dogs-are-ancient-guardians/ Foo Dogs are Ancient Guardians]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dit is een van 'n paar ou honderasse wat steeds in die hedendaagse wêreld bestaan.<ref name="genstruct">{{Cite journal|last=Parker|first=Heidi G.|date=2004-05-21|url=https://www.princeton.edu/genomics/kruglyak/publication/PDF/2004_Parker_Genetic.pdf|title=Genetic Structure of the Purebred Domestic Dog|journal=Science|volume=304|issue=5674|doi=10.1126/science.1097406|access-date=2017-08-02|archive-date=2014-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905170142/https://www.princeton.edu/genomics/kruglyak/publication/PDF/2004_Parker_Genetic.pdf|url-status=dead}}</ref> Een skrywer het voorgestel dat die Chow-chow sy oorsprong het in China 2000 jaar gelede of in die Arktiese Asië 3000 jaar gelede en toe migreer het na [[Mongolië]], Siberië en verder na China. [[DNS]]-ontleding dui daarop dat die Chow-chow een van die Ou honderasse is.<ref name="nytimes.com">[https://www.nytimes.com/2004/05/21/science/21dog.html?ex=1400472000&en=6b49c839cde80d81&ei=5007&partner=USERLAND Collie or Pug?]</ref> Die Chow-chow het waarskynlik ontstaan in die hoë steppegebiede van [[Siberië]] of [[Mongolië]], en is veel later gebruik as tempelwagte in China, Mongolië en Tibet.'n Bas-reliëf van 150 v.C. (tydens die [[Han-dinastie]]) sluit 'n jaghond met 'n voorkoms soortgelyk aan die Chow in. Later is Chow-chow geteel as 'n veeldoel-werkende hond vir die aanjaag van vee, vir jag, om te trek en te bewaak. Vanuit rekords wat oorleef het, blyk dit dat sommige geskiedkundiges glo dat die Chow die hond is wat die [[Mongolië|Mongoolse]] leërs begelei het toe hulle die suide van China sowel as die weste van Europa en die suidweste van die Midde-Ooste in die 13de eeu binnegeval het. Een Chinese legende noem die groot oorlogshonde uit Sentraal-Asië wat soos swarttong-leeus gelyk het. Van een Chinese heerser is gesê dat hy self 5&nbsp;000 Chows besit het. Die Chinese het ook Chows gebruik om hondesleë te trek, dit is deur Marco Polo waargeneem. Die Chow Chow is ook geteel vir menslike verbruik.<ref>Schwabe, Calwin W.: ''Unmentionable Cuisine'', p. 168. </ref> == Voorkoms == Die Chow-chow is 'n stewiggeboude hond, vierkantig in profiel, met 'n breë skedel en klein, driehoekige, regop [[Oor|ore]] met afgeronde wenke. Die ras is bekend vir 'n baie digte dubbelpelslaag wat óf glad of grof kan wees. Die pels is veral dik in die nekarea, wat dit 'n kenmerkende maanhaarvoorkoms gee. Die pels kan rooi, swart, blou, kaneel/[[ligbruin]], of room wees.<ref>{{Webaanhaling|url=http://chowchowclub.co.za/breed-info/colours-coat.htm}}</ref> Nie al hierdie kleurvariëteite word as geldig erken in alle lande nie. Individue met 'n veelkleurige kleed word beskou as buite die rasstandaard. Die Chow-chow se [[oë]] is tipies diep geplaas en amandelvormig. Die ras word gekenmerk deur sy ongewone blou-swart/pers tong en baie reguit agterbene. Die blou kleur strek tot by die Chow-chow se lippe; dit is die enigste honderas met hierdie kenmerkende blou kleur in sy mond en mondholte (ander honde het 'n swart of bont patroon in hul monde). 'n Verdere onderskeidende kenmerk is die krullerige stert. Dit het dik hare en die krul lê tot op sy rug. Die neus moet swart wees, maar die blousoort-Chow-chow kan 'n soliede blou of leiklip-gekleurde neus hê. Volgens die Amerikaanse Kennel Club se rasstandaarde, is enige ander kleur nie aanvaarbaar vir kompetisies nie.<ref name="AKC">{{Webaanhaling|url=http://www.akc.org/breeds/chow_chow/}}</ref>  Die gene vir die blou-swart/pers tong blyk dominant te wees, aangesien die meeste gemengde-rashonde wat uit 'n Chow-chow kom die tongkleur behou. Die blou-swart/pers tong kan egter ook by die Shar Pei gevind word. Dit is nie te sê, dat elke gemengde ras hond met pers kolle op die tong die afstammelinge van Chow-chow is nie, aangesien pers kolle ook op die tonge van ander geteelde honde gevind kan word.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.chowwelfare.com/cciw/blacktongue.htm}}</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="5" caption="Kenmerkende Chow-chow-eienskappe" mode="packed"> File:Chowchow.jpg|Reguit agterbene File:Shiva, aug-05-5.jpg|Digte dubbellaag File:Serena.chow.chow.jpg|Pers-swart tong File:ChowChowSzczecin.jpg|Blou lippe en mondholte File:Chow chow puppy.jpg|Jong hondjie speel File:Chow-chow.JPG|Stewige bou, vierkantig in profiel File:ChowChow2Szczecin.jpg|'n Chow-chow hondjie. Stert krul oor die rug. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Honde]] 9hlgaf2djj2p1ypj1yl6gtd90jhoske 0 132340 2900758 2893319 2026-05-02T19:04:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900758 wikitext text/x-wiki '''Akademie Reformatoriese Opleiding en Studies''' '''(Aros)''' is ʼn Christelike private hoër onderwysinstelling wat onderwysers oplei in Afrikaans.<ref>https://aros.ac.za/ Besoek op 17 Junie 2025.</ref> Sedert 1 Junie 2023 is prof. Kobus Mentz die rektor van Aros.<ref>https://maroelamedia.co.za/leefstyl/ouerskap/nuwe-rektor-neem-leisels-oor-by-aros/ Besoek op 17 Junie 2025</ref> ==Programme== Aros bied ʼn verskeidenheid van programme aan, insluitend:<ref>https://aros.blob.core.windows.net/document/767510/Prospektus%202025%20vir%202026%20Nuut.pdf Besoek op 17 Junie 2025.</ref> * Hoër Sertifikaat Onderwys * Baccalaureus Educationis (B.Ed) in Grondslagfase * B.Ed in Intermediêre Fase * B.Ed in Senior Fase en Verdere Onderwys en Opleiding * Nagraadse Onderwyssertifikaat * Honneurs B.Ed in Leerondersteuning * Honneurs B.Ed in Onderwysbestuur en -leierskap Die meeste programme word aangebied deur middel van ʼn gekombineerde model van afstandsonderrig en kontaksessies, met ʼn fokus op Afrikaans as onderrigtaal. Ongeveer 43% van die studente is onderwysassistente wat werk terwyl hulle studeer. ==Kampus== Die hoofkampus van Aros is geleë in Besembiesieweg 1037, Montanapark, Pretoria.<ref>https://www.google.com/search?q=aros+adres&rlz=1C1CHBF_enZA1091ZA1091&oq=aros+adres&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBggAEEUYOzIGCAAQRRg70gEIMTUwMWowajeoAgiwAgHxBY0FAFRRNwEw&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Gesoek op 17 Junie 2025.</ref> In 2025 is ʼn tweede kantoor in George, Suid-Kaap, geopen.<ref>https://www.georgeherald.com/News/Article/Business/aros-open-streekkantoor-in-george-202503060935 Besoek op 17 Junie 2025</ref> ==Filosofie en Missie== Aros is ʼn private, Christelike hoëronderwysinstelling wat roepingsgedrewe studente oplei om die onderwysberoep met kundigheid en integriteit te betree. Die instelling is sterk gegrond in die reformatoriese tradisie, wat die vyf sola’s van die Reformasie – sola Scriptura, sola Gratia, sola Fide, sola Christus, en soli Deo Gloria – beklemtoon.<ref>https://aros.ac.za/WebItem/Detail/314 Besoek op 17 Junie 2025.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.aros.ac.za}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akademie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse universiteite]] [[Kategorie:Afrikaans]] 9ctnt64uvw4y4txigtmtk0kinf4ocqn 0 208131 2900670 2644143 2026-05-02T14:22:55Z ~2026-26595-45 207075 /* */ 2900670 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Bruce Dern | Beeld = Bruce Dern by Gage Skidmore.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Bruce MacLeish Dern | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1936|6|4}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2, insluitende [[Laura Dern]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 1960–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001136 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Bruce Dern''' (gebore 4 Junie 1936) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The 'Burbs'' (1989), ''[[Django Unchained]]'' (2012), ''Nebraska'' (2013), en ''[[The Hateful Eight]]'' (2015) == Filmografie == === Rolprente === * 1966: ''The Wild Angels'' * 1967: ''The Trip'' * 1968: ''Psych-Out'' * 1969: ''Number One'' * 1969: ''The Cycle Savages'' * 1970: ''The Rebel Rousers'' * 1971: ''The Incredible 2-Headed Transplant'' * 1971: ''Drive, He Said'' * 1972: ''Silent Running'' * 1972: ''The Cowboys'' * 1972: ''The King of Marvin Gardens'' * 1972: ''Thumb Tripping'' * 1973: ''The Laughing Policeman'' * 1974: ''The Great Gatsby'' * 1974: ''The Making of 'Silent Running''' * 1975: ''Posse'' * 1975: ''Smile'' * 1976: ''The Twist'' * 1976: ''Family Plot'' * 1977: ''Black Sunday'' * 1978: ''Coming Home'' * 1978: ''The Driver'' * 1980: ''Middle Age Crazy'' * 1981: ''Tattoo'' * 1982: ''Harry Tracy: The Last of the Wild Bunch'' * 1982: ''That Championship Season'' * 1986: ''On the Edge'' * 1987: ''The Big Town'' * 1987: ''World Gone Wild'' * 1988: ''1969'' * 1989: ''The 'Burbs'' * 1990: ''After Dark, My Sweet'' * 1992: ''Diggstown'' * 1995: ''Mrs. Munck'' * 1996: ''Last Man Standing'' * 2001: ''Madison'' * 2001: ''The Glass House'' * 2003: ''Milwaukee, Minnesota'' * 2003: ''Monster'' * 2006: ''Believe in Me'' * 2006: ''The Hard Easy'' * 2006: ''The Astronaut Farmer'' * 2007: ''The Cake Eaters'' * 2008: ''The Golden Boys'' * 2008: ''Swamp Devil'' * 2009: ''The Lightkeepers'' * 2010: ''Trim'' * 2010: ''America Lost and Found: The BBS Story'' * 2011: ''Choose'' * 2011: ''Inside Out'' * 2011: ''Twixt'' * 2011: ''Miller's Tale'' * 2012: ''[[Django Unchained]]'' * 2013: ''Nebraska'' * 2013: ''Fighting for Freedom'' * 2013: ''Toolbox Murders 2'' * 2013: ''Northern Borders'' * 2014: ''Cut Bank'' * 2015: ''[[The Hateful Eight]]'' * 2015: ''The Millionaires' Unit'' * 2017: ''Borderland'' * 2017: ''Chappaquiddick'' * 2017: ''The Lears'' * 2017: ''American Violence'' * 2017: ''V-Force: New Dawn of V.I.C.T.O.R.Y.'' * 2017: ''Hickok'' * 2018: ''Lez Bomb'' * 2018: ''Nation's Fire'' * 2018: ''Warning Shot'' * 2018: ''Mustang'' * 2018: ''Inherit the Viper'' * 2018: ''The Last Fight'' * 2018: ''Swing Low'' * 2018: ''Freaks'' * 2018: ''Utopia Means Nowhere'' * 2019: ''Remember Me'' * 2019: ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'' * ''Asphalt Jungle'' * ''Yesterday's Weirdness'' * ''The Artist's Wife'' * ''Emperor'' === Televisiereekse === * 1962: ''Stoney Burke'' * 1969: ''Then Came Bronson'' * 1996: ''Lost Drive-In'' * 2011: ''Unicorn Plan-It'' * 2016: ''The Cowboy'' === Televisierolprente === * 1966: ''The Long Hunt of April Savage'' * 1976: ''The World of Alfred Hitchcock'' * 1984: ''Monsters, Madmen & Machines: 25 Years of Science Fiction'' * 1985: ''Toughlove'' * 1987: ''Roses Are for the Rich'' * 1987: ''Uncle Tom's Cabin'' * 1991: ''Carolina Skeletons'' * 1991: ''Into the Badlands'' * 1993: ''It's Nothing Personal'' * 1994: ''Amelia Earhart: The Final Flight'' * 1994: ''Dead Man's Revenge'' * 1995: ''A Mother's Prayer'' * 1997: ''Comfort, Texas'' * 1998: ''Perfect Prey'' * 1999: ''Hard Time: The Premonition'' * 2003: ''Hard Ground'' * 2003: ''Time Machine: When Cowboys Were King'' * 2014: ''La noche de los Oscar'' * 2015: ''La noche de los Oscar'' === Video's === * 2001: ''Plotting 'Family Plot''' * 2002: ''Coming Back Home'' * 2002: ''Hal Ashby: A Man Out of Time'' * 2002: '''Silent Running': A Conversation with Bruce Dern, 'Lowell Freeman''' * 2003: ''Love & Haight'' * 2003: ''Tune in Trip Out'' * 2007: ''Pure Cinema: Birth of the Hitchcock Style'' * 2007: ''The Cowboys: Together Again'' * 2009: ''Frankenheimer in Focus'' * 2010: ''The Hole: The Keeper of the Hole'' * 2013: ''Nebraska: Filmmaker Q&A'' * 2014: ''Toys is Hell! Interview mit Regisseur Joe Dante'' * 2014: ''You Can't Kill Tom Hanks! Interview mit Regisseur Joe Dante'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001136|Bruce Dern}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dern, Bruce}} [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 386sba11qgaoe08in6crbr9ecynd7k5 0 223143 2900697 2520300 2026-05-02T15:51:02Z Boja02 134941 /* */ 2900697 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Maggie Gyllenhaal | Beeld = Maggie Gyllenhaal 2021.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Margalit Ruth Gyllenhaal | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 1992–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0350454 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Maggie Gyllenhaal''' (gebore 16 November 1977) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Secretary'' (2002), ''[[The Dark Knight]]'' (2008), ''Crazy Heart'' (2009), en ''Frank'' (2014). == Filmografie == === Rolprente === * 2002: ''Secretary'' * 2003: ''Casa de los babys'' * 2003: ''Mona Lisa Smile'' * 2004: ''Criminal'' * 2005: ''Happy Endings'' * 2005: ''The Great New Wonderful'' * 2005: ''Trust the Man'' * 2006: ''Sherrybaby'' * 2006: ''World Trade Center'' * 2008: ''[[The Dark Knight]]'' * 2009: ''Crazy Heart'' * 2010: ''Nanny McPhee Returns'' * 2011: ''Hysteria'' * 2012: ''Won't Back Down'' * 2012: ''Bam150'' * 2013: ''White House Down'' * 2014: ''Frank'' * 2014: ''The Sturgeon Queens'' * 2018: ''The Kindergarten Teacher'' === Televisiereekse === * 1999: ''Independent Lens'' * 2014: ''Variety Studio: Actors on Actors'' * 2016: ''Truth and Power'' * 2017: ''The Deuce'' === Televisierolprente === * 2012: ''The Corrections'' * 2018: ''[[Sylvia Plath]]: Inside the Bell Jar'' === Video's === * 2009: ''The Making of 'Away We Go''' * 2012: ''Won't Back Down: A Tribute to Teachers'' * 2012: ''Hysteria: Behind the Scenes'' * 2013: ''Meet the Insiders of 'White House Down''' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0350454|Maggie Gyllenhaal}} {{National Board of Review Award vir beste deurbraakvertoning}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gyllenhaal, Maggie}} [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 4fy2tzzeqfei583bf4unjrpbu9iikxv 0 224833 2900658 2115475 2026-05-02T13:58:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900658 wikitext text/x-wiki Die '''Chinese ui'''<ref name="MMPND">Multilingual Multiscript Plant Name Database: [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Allium.html#dic8.0 Allium.] Universiteit van Melbourne. Opgedateer 3 Augustus 2013. Verkry op 5 September 2014.</ref>(''Allium chinense'') (ook bekend as '''Chinese scallion''', '''glinsterende sprietui''',<ref>{{Cite book|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=Korea National Arboretum|year=2015|isbn=978-89-97450-98-5|location=Pocheon|pages=347|access-date=17 Desember 2016|via=Korea Forest Service|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|archivedate=25 Mei 2017}}</ref> '''Japannese scallion''', '''[[Jiangxi|Kiangsi]] scallion''' en '''Oosterse ui''') is 'n eetbare spesie van ''Allium'', inheems aan [[China]] en [[Korea]], maar dit word ook in baie ander lande verbou.<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200027461 Flora of China: ''Allium chinense'' G. Don, Mem. Wern. Nat. Hist. Soc. 6: 83. 1827.]</ref> Sy naasverwantes sluit die [[ui]], [[sjalot]], [[prei]], [[sprietui]] en [[knoffel]] in.<ref name="Block2010">{{cite book|author=Block, E.|title=Garlic and other Alliums: The Lore and the Science|url=https://books.google.com/?id=6AB89RHV9ucC&printsec=frontcover|publisher=Royal Society of Chemistry|year=2010|isbn=0-85404-190-7}}</ref> == Verspreiding == ''Allium chinense'' is inheems aan [[Volksrepubliek China|China]] (in [[Anhui]], [[Fujian]], [[Guangdong]], [[Guangxi]], [[Guizhou]], [[Hainan]], [[Henan]], [[Hubei]], [[Hunan]], [[Jiangxi]], en [[Zhejiang]]-provinsies) plus in gebiede waar dit ook doelbewus aangeplant word. Dit is genaturaliseer in ander dele van [[Asië]] sowel as in [[Noord-Amerika]].<ref>[http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Allium%20chinense Plants For A Future: ''Allium chinense'']</ref><ref>{{Cite web |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALCH5 |title=Verenigde State Departement van Landbou. Plantprofiel: ''Allium chinense'' |access-date=26 November 2018 |archive-date=17 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517181740/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALCH5 |url-status=dead }}</ref> == Gebruike == === Kulinêr === As gevolg van sy baie sagte en vars smaak, word ''A. chinense'' dikwels [[Piekel-inmaak|gepiekeld]] bedien as 'n bykos in [[Japan]] en [[Viëtnam]], om die sterker geure van ander komponente in 'n maaltyd te neutraliseer. In die Japannese kookkuns word dit bv. saam met Japannese kerrie as 'n garnering geëet.<ref>http://justhungry.com/japanese-beef-curry</ref> In Viëtnam word gepiekelde Chinese uie dikwels tydens Tết (die Viëtnamese nuwejaar) bedien. === Medisinaal === ''Allium chinense'' word gebruik as 'n volksmedisyne in tonikums om te help met 'n ongemaklike ingewande.<ref name="jad">{{webaanhaling|outeur=James A. Duke|titel=''Allium chinense'' (LILIACEAE)|uitgewer=Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases|url=https://phytochem.nal.usda.gov/phytochem/ethnoPlants/show/10032?qlookup=Allium+chinense|toegangsdatum=15 Desember 2017}}</ref> == Name in ander tale == Name in ander tale sluit in: in [[Japannees]], '''{{Lang|ja|ラッキョウ}}''' (rakkyō), ook geskryf as {{Lang|ja|辣韮, 辣韭}}, of {{Lang|ja|薤}}; in [[Chinees]]: {{Lang|zh|薤/薤}} (xiè) of {{Lang|zh|藠头/藠頭}} (jiào tóu); in [[Viëtnamees]] '''{{Lang|vi|củ kiệu}}'''. == Sien ook == * Knoffel grasuie * Gepiekelde uie == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Groente]] [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Viëtnamese kookkuns]] fvdnwhsw5dsvl3kvj9triksrgjy13aq 0 232048 2900757 2892326 2026-05-02T19:04:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900757 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Africa China Locator.svg|duimnael|regs|Afrika en China op die wêreldkaart.]] [[Lêer:Silk route.jpg|duimnael|Antieke [[Syroete|Syroete vanuit China]]]] '''China-Afrika verhoudinge''' verwys na die historiese, politieke, ekonomiese, militêre, sosiale en kulturele verbindings tussen [[China]] en die [[Afrika]]-vasteland. Min is bekend oor die antieke verhoudings tussen China en die Afrika-vasteland, alhoewel daar bewys is van vroeë handelsverbindings. Hoogtepunte van middeleeuse kontakte was die 14de-eeuse reis van [[Ibn Battuta]], die Marokkaanse geleerde en reisiger, na dele van China, <ref name=Ooi>{{cite book |last=Gin Ooi |first=Keat |title=Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor|origyear=2004 |year=2004 |publisher=ABC-CLIO |isbn=1-57607-770-5 |page=626}}</ref>die 14de-eeuse besoek van Sa'id van Mogadishu, die Somaliese geleerde en ontdekkingsreisiger, na China;<ref>Between the Middle Ages and modernity: individual and community in the early By Charles H. Parker, Jerry H. Bentley, bl 160</ref> en die 15de eeuse [[Ming-dinastie]]-reise van Chinese admiraal [[Zheng He]] en sy vloot, wat verby die kus van [[Somalië]] gevaar het, die Ajuran-sultanaat verbygesteek het en daarna die kus na die [[Mosambiekkanaal]] gevolg het.<ref name="CCTV">{{cite web |url=http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |author=CCTV |title=Zheng He's Voyages |date=24 Desember 2002 |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423235648/http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="What a borderless Africa could mean for China">{{cite web |url=https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |title=What a borderless Africa could mean for China |publisher=Hong Kong Free Press |year=2016 |access-date=14 Julie 2016 |author=Mutanga, Innocent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816193724/https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moderne politieke en ekonomiese verhoudinge het begin in die era van [[Mao Zedong]], die eerste leier van die [[Kommunistiese Party van China]], na aanleiding van die [[Chinese Burgeroorlog]]. Vanaf die 21ste eeu het die moderne staat van die [[Volksrepubliek China]] toenemend sterk ekonomiese bande met Afrika gebou. Daar is 'n geraamde een miljoen Chinese burgers wat in Afrika woon.<ref>{{cite news |title=Africa and China: More than minerals |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |access-date=29 Maart 2013 |newspaper=The Economist |date=23 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123211332/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |archive-date=23 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens word geskat dat 200 000 Afrika inwoners in China werk.<ref name="LowendGlobalization">{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |title=How Africans Pursue Low-End Globalization in Hong Kong and Mainland China |publisher=Journal of Current Chinese Affairs |year=2012 |access-date=15 Julie 2012 |author=Mathews, Gordon and Yang Yang |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223035606/https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |archive-date=23 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Swaziland]] is vanaf 2019 die enigste Afrika-land wat nog [[Taiwan]] as die [[Republiek China]] erken. Handel tussen die Volksrepubliek China en Afrika het gedurende die 1990's met 700% gestyg<ref>[http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica ''China's trade safari in Africa''] - ''Le Monde Diplomatique'', Mei 2005</ref>, en China is tans Afrika se grootste handelsvennoot.<ref name="wsj">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |title=In Africa, U.S. Watches China's Rise |author=Peter Wonacott |date=2 September 2011 |access-date=19 Julie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113326/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Forum vir China-Afrika-Samewerking]] ([[FOCAC]]) is in Oktober 2000 gestig as 'n amptelike forum om die verhoudings te versterk. 'n Paar [[Weste]]rse lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State]], het bekommerd geword oor die belangrike politieke, ekonomiese en militêre rolle wat China in die vasteland van Afrika speel. Die Chinese Ministerie van Buitelandse Sake beklemtoon China se ontwikkelingsbetrokkenheid met Afrika, terwyl hy ook verklaar dat China en Afrika gesamentlike pogings doen om die wettige regte van ontwikkelende lande te handhaaf en die skepping van "'n nuwe, regverdige en billikke politieke en ekonomiese orde in die wêreld".<ref>[http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm "China-Africa Relations"], Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China, April 25, 2002</ref> == Historiese verhoudinge == [[Lêer:ShenDuGiraffePainting.jpg|links|duimnael|'n [[Kameelperd]] wat uit Somalië in die twaalfde jaar van Keiser Yongle (AD 1415) na China gebring is.]] Afrika en China het 'n geskiedenis van handelsbetrekkinge, soms deur derde partye, wat sover terug dateer tot 202 v.C. en 220 n.C. Die eerste melding van Afrika in Chinese bronne was in die ''Yǒuyáng Zázǔ'' deur Duan Chengshi (863 dood), 'n samevatting van algemene kennis waar hy oor die land ''Po-pa-li'' geskryf het (verwysende na [[Somalië]]). Daar word geglo dat die eerste Afrikane wat ooit met die Chinese in kontak was, was die Somaliërs uit die Ajuran-ryk. Argeologiese opgrawings by [[Mogadishu]] uit die Ajuran-ryk en [[Kilwa]], [[Tanzanië]] het baie muntstukke van China herwin. Die meerderheid van die Chinese munte dateer tot die [[Song-dinastie]], hoewel die Ming-dinastie en [[Qing-dinastie]] ook volgens Richard Pankhurst verteenwoordig word.<ref>{{cite book | last =Pankhurst | first =Richard | title =An Introduction to the Economic History of Ethiopia | publisher =Lalibela House | year =1961 | location =London | id = ASIN B000J1GFHC }}, bl. 268</ref> In 1226 het Chao Jukua, kommissaris van buitelandse handel in [[Quanzhou]] in die [[Fujian]] provinsie van China, sy ''Chu-fan-chih'' (Beskrywing van Barbaarse Volke) voltooi wat [[Zanzibar]] (Ts'ong-Pa) en Somalië bespreek (Pi-P'a- Lo). Daarbenewens is [[kameelperd]]e, [[sebra]]s en [[wierook]] uitgevoer na die Ming-dinastie in China, wat Somaliese handelaars leiers in die handel tussen [[Asië]] en Afrika maak.<ref>East Africa and its Invaders pg.37</ref> en beïnvloed die Chinese taal oor Somali in die proses. In die [[14de eeu]] het Marokkaanse reisiger en geleerde Ibn Battuta 'n lang reis na Afrika en Asië onderneem. Hy het China in April 1345 na 'n verblyf in Indië bereik voordat hy as 'n gesant van Sultan Muhammad Tughlaq van die Indiese Tughlaq-dinastie na China gedien het.<ref name=Ooi/><ref>{{cite web|url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |title=Ibn Battuta's Trip: Part Nine - Malaysia and China (1345–1346) |accessdate=2009-03-19 |work= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418073126/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |archivedate=April 18, 2009 }}</ref> Hy het geskryf: "China is die veiligste, die beste reguleerde van lande vir 'n reisiger. 'n Man kan op 'n reis van nege maande alleen gaan, met 'n groot bedrag geld saam met hom, sonder enige vrees. [[Sy]] word gebruik vir klere, selfs deur arm monnike en bedelaars. Die [[porselein]] is die beste van alle pottebakkersware en sy hoenders is groter as ganse in ons land."<ref>{{cite web |url=http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |title=Ibn Battuta and Zheng He, the tourist and the admiral |access-date=19 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428032451/http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |archive-date=28 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Zheng He.png|duimnael|[[Zheng He]] se ekspedisies.]] Die Ming-dinastie reis van Chinese admiraal Zheng He en sy vloot, wat die om die kus van Somalië gegaan het en daarna die kus na die Mosambiek-kanaal gevolg het. Die doel van die ekspedisies was om Chinese kultuur te versprei en die Chinese mag te vertoon. Zheng het geskenke gebring en titels van die Ming-keiser aan die plaaslike heersers gegee, met die doel om 'n groot aantal afhanklike state te vestig.<ref name="CCTV"/> In Oktober 1415 het Chinese ontdekkingsreisiger en admiraal Zheng He die ooskus van Afrika bereik en die eerste van twee kameelperde gestuur as geskenke aan die Chinese Yongle-keiser.<ref>Snow 1998, p. 23</ref> Daar is 'n paar bronne wat noem dat Chinese skepe in 1415 naby Lamu-eiland in Kenia gesink het. Oorlewendes het na bewering hulle op die eiland gevestig en met plaaslike vroue getrou.<ref>{{cite book |last=Eliot |first=Charles|title=The East African Protectorate |year=1966 |publisher=Routledge |location= |language= |isbn=0-7146-1661-3 |oclc= |doi= |id= |page=11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |title=Kenyan girl with Chinese blood steals limelight |access-date=3 April 2009 |work=Chinese Embassy in Kenya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005180429/http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Argeoloë het Chinese porselein vervaardig tydens die [[Tang-dinastie]] (618-907) in Keniaanse dorpe gevind. Dit word egter geglo dat dit tydens die 15de eeuse oseaanreis deur Zheng He oorgebring is.<ref>{{citation|periodical=People's Daily|date=2006-11-03|accessdate=2009-03-30|url=http://english.people.com.cn/200611/03/eng20061103_317869.html|title=Children of the master voyager?}}</ref> Op Lamu-eiland langs die Keniaanse kus hou die plaaslike mondelinge tradisie aan dat 20 skipbreukelinge Chinese matrose, moontlik deel van Zheng se vloot, honderde jare gelede op die strand geland het. Hulle is toestemming gegee om te vestig deur plaaslike stamme nadat hulle 'n gevaarlike luislang doodgemaak het, is na [[Islam]] bekeer en met plaaslike vroue getroud. Nou word daar geglo dat hulle nog net ses afstammelinge daar het; In 2002 het DNS-toetse op een van die vroue bevestig dat sy van Chinese afkoms was. Haar dogter, Mwamaka Sharifu, het later 'n Chinese-regeringsbeurs ontvang om [[Tradisionele Chinese Medisyne|tradisionele Chinese medisyne]] (TCM) in China te studeer.<ref>{{citation|periodical=China Daily|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-07/11/content_459090.htm|date=2005-07-11|accessdate=2009-03-30|title=Is this young Kenyan Chinese descendant?}}</ref><ref>{{citation|date=2005-07-18|accessdate=2009-03-30|title=Revisiting the history of the high seas|last=York|first=Geoffrey|url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=https://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true|periodical=The Globe and Mail|archivedate=2020-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726184625/https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe/?user_URL=https%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true}}</ref><ref>Brautigam, Deborah (2009). "The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa". Oxford University Press. bl. 28. {{Google books |id=X2g2rEMSdIYC |title= }}.</ref> == Hedendaagse verhoudinge == [[Lêer:1964-03 1964年 中国访问阿尔及利亚 周恩来与本·贝拉总统.jpg|duimnael|In die 1960's het die Volksrepubliek China in vinnige opeenvolging diplomatieke verhoudings met 'n aantal Afrika-lande gevestig. Op die foto is Premier Zhou Enlai se ontmoeting met president [[Ahmed Ben Bella]] tydens 'n besoek aan [[Algerië]] in 1964.]] Die vestiging van moderne China-Afrika verhoudinge dateer uit die laat 1950's toe China die eerste amptelike bilaterale handelsooreenkoms met [[Algerië]], Egipte, [[Guinee]], Somalië, [[Marokko]] en [[Soedan]] onderteken het. Zhou Enlai het tussen Desember 1963 en Januarie 1964 'n toer van tien lande in Afrika gedoen. Verhoudings in daardie tyd was dikwels weerspieëling van China se buitelandse beleid in die algemeen: China "..het bande gekweek en bied ... ekonomiese, tegniese en militêre steun aan Afrikalande en bevrydingsbewegings in 'n poging om oorloë van nasionale bevryding en [[revolusie]] aan te moedig as deel van 'n internasionale verenigde front teen beide supermoondhede."<ref>Muekalia 2004, bl.6</ref> === Diplomasie === Vroeg-moderne bilaterale verhoudings is hoofsaaklik geraak deur die [[Koue Oorlog]] en die [[Kommunisme|kommunistiese]] [[ideologie]]. China het oorspronklik noue bande gehad met die anti-apartheid- en bevrydingsbeweging, die [[African National Congress]] (ANC), in [[Suid-Afrika]], maar soos China se verhoudings met die [[Sowjetunie]] versleg het en die ANC nader aan die Sowjetunie beweeg het, het China van die ANC af weggedraai na die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (PAC).<ref>Taylor 2000, bl. 93</ref> China het verskeie beginsels aangeneem, onder meer om die onafhanklikheid van Afrika-lande ondersteun terwyl hulle in infrastruktuurprojekte belê. Die Somaliese Demokratiese Republiek het goeie verhoudinge met die Sowjetunie in die Koue Oorlog-era gevestig. Toe Somalië probeer het om 'n Groter Somalië te skep, het dit oorlog in [[Ethiopië]] verklaar. Met die hulp van die Sowjetunie het Somalië die Ogaden-streek in drie maande ingeneem, maar die Sowjetunie het sy steun van Somalië na Ethiopië verskuif. Ethiopië het die [[Ogaden]]-streek herower. Dit het president [[Mohamed Siad Barre]] kwaad gemaak en alle Sowjet-adviseurs en burgers is uit Somalië gesit, maar Somalië het goeie verhoudings met China gehandhaaf wat gebreek het met die tradisionele Russiese Kommunisme. Gedurende die Koue Oorlog het 'n paar kleiner lande ook in alliansies met China gesluit, soos [[Burundi]] onder Michel Micombero. Die vraagstuk van Taiwan was 'n belangrike politieke kwessie vir die Volksrepubliek China. In 1971 was die ondersteuning van Afrika-nasies vir China van kritieke belang toe China by die [[Verenigde Nasies]] (VN) aangesluit het en die setel van die Republiek China (Taiwan) oorgeneem het.<ref>{{cite web |url=http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |title=From "brothers" to "partners": China, Africa building strategic ties |access-date=14 Maart 2009 |work=Embassy of the People's Republic of China in the Arab Republic of Egypt |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531090153/http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |archive-date=31 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie Afrika-lande, soos Algerië, Egipte en [[Zambië]], het hul steun aan die "een-China-beleid" verleen. Slegs een Afrika-land, Swaziland, handhaaf steeds verhoudings met [[Taipei]].<ref>{{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/22427 |title=China woos Taiwan's African friends |access-date=14 Maart 2009 |work=afrol.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630150222/http://www.afrol.com/articles/22427 |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sedert 1997 het ongeveer 40 Afrika-staatshoofde China besoek.<ref>{{cite web |url=http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |title=China-Africa Relations |access-date=14 Maart 2009 |work=Ministry of Foreign Affairs, the People's Republic of China |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604162604/http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |archive-date= 4 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ministeriële vergadering, van die Forum vir China-Afrika-Samewerking (FOCAC), wat in Oktober 2000 in [[Beijing]] gehou is, was die eerste gesamentlike dialoog tussen China en Afrika-lande. === Ekonomie === In 1980 was die totale Afrika-China handelsyfers VSA$ 1 miljard.<ref name="wsj"/> In 1999 was dit VSA$ 6,5 miljard<ref>[http://www.chinaembassy.org.zw/eng/zt/zflt/t150398.htm chinaembassy.org.zw ''Sino-African Relations'']</ref> en in 2000, VSA$ 10 miljard.<ref name="wsj"/> Teen 2005 het die totale Afrika-China handel VSA $ 39,7 miljard bereik voordat dit in 2006 tot VSA $ 55 miljard gestyg het. Dit maak China die naasgrootste handelsvennoot van Afrika na die [[Verenigde State]], wat 'n handel van VSA $ 91 miljard met Afrika-lande gehad het. China het ook die tradisionele Afrika-ekonomiese vennoot en voormalige koloniale mag, [[Frankryk]], verbygesteek. Franse handel met Afrika het 'n waarde van VSA$ 47 miljard behaal.<ref name=csmonitor>{{cite web |url=http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |title=China boosts African economies, offering a 'second opportunity' |access-date=14 Maart 2009 |work=Christian Science Monitor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624051028/http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |archive-date=24 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 2010 was die handel tussen Afrika en China VSA$ 114 miljard<ref name="wsj"/> werd en in 2011 was dit VSA$ 166,3 miljard.<ref name="allafrica">{{cite web |url= http://allafrica.com/stories/201212090143.html|title= Mozambique-China Trade Continues to Grow|date=2012-12-09|accessdate= 2012-12-09|work= allafrica.com}}</ref> In die eerste 10 maande van 2012 was dit VS$ 163,9 miljard.<ref name="allafrica"/> Daar is sowat 800 Chinese korporasies wat sake doen in Afrika, waarvan die meeste private maatskappye is en belê in die infrastruktuur-, energie- en die banksektor.<ref name=FT>{{cite web|url=http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |title=Africa, China Trade |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Financial Times |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090311160010/http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |archivedate=2009-03-11 }}</ref> Onvoorwaardelike en lae-tarief krediet lyne (tariewe van 1,5% oor 15 jaar tot 20 jaar)<ref name=MondeDiplo>{{cite web |url=http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |title=China's trade safari in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde Diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113342/https://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het die plek van die meer beperkte en voorwaardelike Westerse lenings geneem. Sedert 2000 is meer as VS$ 10 miljard in skuld wat deur Afrika-state aan China verskuldig is, gekanselleer.<ref name=MondeDiplo/> Een derde van China se olievoorrade kom van die Afrika-vasteland, hoofsaaklik uit [[Angola]].<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/publication/9557/ |title=China, Africa, and Oil |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Council on Foreign Relations |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208133749/http://www.cfr.org/publication/9557 |archive-date=8 Februarie 2009 |df=dmy-all }}</ref> Beleggings van Chinese maatskappye in die energiesektor het in onlangse jare hoë vlakke bereik. In sommige gevalle, soos in [[Nigerië]] en Angola, het olie- en gasskseksplorasie- en produksietransaksies meer as VSA$ 2 miljard bereik.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |title=Cnooc Pays $2.27 Billion For Nigerian Oil, Gas Stake |access-date=14 Maart 2009 |work=Wall Street Journal |first1=Kate |last1=Linebaugh |first2=Shai |last2=Oster |date=10 Januarie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204014713/https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2004/nov/14/business/fi-chinaoil14 |title=China Barrels Ahead in Oil Market |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Los Angeles Times | first=Don | last=Lee | date=2004-11-14}}</ref> Baie van die beleggings is gemengde pakkette van hulp en lenings in ruil vir infrastruktuurbou en handelstransaksies. In die [[landbou]] voorsien [[Benin]] en die Sahel-lande van [[Burkina Faso]] en [[Mali]] tot 20% van China se [[katoen]]behoeftes. Terwyl [[Côte d'Ivoire]] China voorsien van [[kakao]], word [[koffie]] uit [[Kenia]] ingevoer. Wat [[vis]]produkte betref, bly [[Namibië]] een van die belangrikste verskaffers. Gedurende die jaar 2011 het die handel tussen Afrika en China 'n verbysterende 33% van die vorige jaar tot VS$ 166 miljard toegeneem. Dit sluit in Chinese invoer uit Afrika, wat gelykstaande is aan VS$ 93 miljard, wat hoofsaaklik uit mineraalerts, [[petroleum]] en landbouprodukte bestaan en Chinese uitvoere na Afrika van VS$ 93 miljard. Dit bestaan hoofsaaklik uit vervaardigde goedere.<ref name="China and Africa trade">{{cite web |url=http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |title=China and Africa trade |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720083055/http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |archive-date=20 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Januarie 2019 }}</ref> In die eerste vyf maande van die jaar 2012 het die handel tussen hierdie twee dele van die wêreld uitgebrei met meer as 22% tot VS$ 80,5 miljard in die groeiende handel tussen die Afrika-vasteland en China.<ref name="China and Africa trade"/> Invoer van Afrika het in die eerste vyf maande van 2012 met 25,5% tot VS$ 49,6 miljard gestyg. Uitvoer van Chinese produkte, soos masjinerie, elektriese en verbruikersgoedere en [[klere]] en [[skoen]]e het met 17,5% toegeneem tot VS$ 30,9 miljard.<ref name="China and Africa trade"/> China was in 2011 Afrika se grootste handelsvennoot vir die vierde agtereenvolgende jaar (beginnende in 2008). Die noodsaaklikheid om China se verhoogde beleggings in Afrika te beskerm, het 'n verskuiwing van China se tradisionele nie-inmenging in die interne aangeleenthede van ander lande na nuwe [[diplomasie|diplomatieke]] en militêre inisiatiewe gelei om onrus in [[Suid-Soedan]] en Mali te probeer oplos.<ref>{{cite news |url=https://foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |title=China's African Adventure |last1=Johnson |first1=Keith |date=24 April 2014 |website=www.foreignpolicy.com |publisher=Graham Holdings Company |access-date=25 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920200249/http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |archive-date=20 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die FOCAC-vergadering van Desember 2015 in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, het die Chinese president, [[Xi Jinping]], VS$ 60 miljard oor 'n ooreenkoms van drie jaar in lenings en bystand aan die Afrika-kontinent belowe.<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204">{{cite news |title=China's Xi cheers African leaders with pledge of $60 billion for development |url=https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |newspaper=Reuters |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313083356/https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het ook steun uitgespreek vir pogings om fabrieke wat goedere vir uitvoer vervaardig, te ondersteun. Saam met paaie en hawens het die Nigeriese president [[Muhammadu Buhari]] sy begeerte gewys om spoorwegprojekte langs die kuslyn te voltooi, spesifiek 'n 1400 km-spoor vanaf [[Lagos]] na Calabar wat ongeveer 200 000 werksgeleenthede kan skep.<ref>{{cite web |title=Buhari Meets With Chinese President Xi Jinping In South Africa |url=http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |website=Sahara Reporters |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026000516/http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Ontwikkelingshulp === China het die Afrika-onafhanklikheidsbewegings sterk ondersteun en het in die 1960's en 1970's hulp verleen aan nuwe onafhanklike Afrika-state. Onder die bekendste vroeë projekte was die 1 860 km [[Tazara-spoorlyn]], wat Zambië en Tanzanië verbind het, wat China van 1970 tot 1975 gehelp het om te finansier en te bou.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 40–41</ref> Sowat 50 000 Chinese ingenieurs en werkers is na die vasteland gestuur om die projek te voltooi. Teen 1978 het China hulp verleen aan meer Afrika-lande as die Verenigde State.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 42</ref> Aangesien China 'n belangrike skenker vir Afrika geword het, was daar 'n behoefte aan Afrika-regerings om toepaslike meganismes te formuleer om dit te gebruik om Afrika-ekonomieë te bevorder.<ref>Paul Kipchumba, ''Africa in China's 21st Century: In Search of a Strategy'', Nairobi: Kipchumba Foundation, 2017</ref> === Gesondheidsorg === China is sedert die 1960's besig met 'n soort gesondheidsdiplomasie teenoor Afrika. Gesondheidsontwikkeling en mediese hulp was een van die belangrikste suksesvolle areas van samewerking. Tussen die vroeë 1960's en 2005 is meer as 15 000 Chinese [[dokter]]s na Afrika gestuur om te help om verskillende gesondheidsbehoeftes aan te spreek in meer as 47 lande.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[tt_news]=3901 |title=China's soft power in Africa: From the "Beijing Consensus" to health diplomacy|accessdate=2009-03-14 |last=Thompson |first=Drew |work=jamestown.org}}</ref> Die mediese spanne, bekend as ''yiliaodui'', het gedurende dieselfde tydperk meer as 170 miljoen pasiënte behandel.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |title=Medical Teams Continue to Help Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=china.org.cn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154224/http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> n 2001 het die lidlande van [[G8]] die Verenigde Nasies se gesteunde Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria met 'n aanvanklike begroting van VS$ 10 miljard. In 2007 is nog 'n bykomende VS$ 1,1 miljard in [[Kunming]], China, goedgekeur, waarvan 66% aan Afrika toegewy is.<ref>{{cite web |url=http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |title=China, U.S. and Africa: Competition or Cooperation? |accessdate=2009-03-14 |publisher=The Defense Technical Information Center bl.17 |archive-date=2012-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310042426/http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref> In September van dieselfde jaar het China die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] belowe om 31 hospitaal-eenhede en 145 kleiner gesondheidsorgsentrums te bou, 'n projek wat in Maart 2010 voltooi moes word.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |title=The Chinese and Congo take a giant leap of faith |access-date=14 Maart 2009 |work=iht.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202105609/http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |archive-date= 2 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalpolicy.org/security/issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |title=Copper Colony in Congo |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519182345/http://www.globalpolicy.org/security///issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |archive-date=19 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Militêre samewerking === Militêre samewerking gaan terug na die Koue Oorlog-tydperk toe China gretig was om Afrika-bevrydingsbewegings te help. Afgesien van sommige tradisionele bondgenote soos Somalië en [[Oeganda]], het China ook militêre bande gehad met onverbonde lande soos Egipte. Militêre toerusting ter waarde van VSA$ 142 miljoen is tussen 1955 en 1977 aan Afrika-lande verkoop. Twee dekades na die ineenstorting van die Sowjetunie, is militêre verhoudings nou gebaseer op sakebelange eerder as [[ideologie]]. Meer onlangs het China troepe na die vasteland gestuur om aan vredesoperasies deel te neem. In 2004 het China ongeveer 1 500 militêre personeel onder die VN-sambreel uitgestuur, tussen [[Liberië]] en die Demokratiese Republiek van die Kongo<ref name="MondeDiplo" />, hoewel China eers sedert 2011 infanteriesoldate gestuur het wat waarskynlik as gevegseenhede kon funksioneer.<ref>{{cite web |url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |title=China's Combat Troops in Africa |date=Julie 15, 2013 |access-date=31 Augustus 2014 |website=The Complex |last=Reed |first=John |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911073359/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |archive-date=11 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> China het ook in 2007 militêre attachés in 14 verskillende Afrika-lande, terwyl daar 18 Afrika-lande is wat hul militêre attachés in Beijing plaas.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |title=Military backs China's Africa adventure |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120721210713/http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |archivedate=2012-07-21 }}</ref> Afgesien van vredesoperasies, bied China militêre opleiding en toerusting aan 'n paar lande, alhoewel dit nie vereis dat militêre magte ontplooi word nie. Tydens die FOCAC-byeenkoms van Desember 2015 in Johannesburg, het die Chinese president, Xi Jinping, gestel dat: "China glo sterk dat Afrika aan die mense van Afrika behoort en Afrika-probleme moet deur die Afrikane hanteer word."<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204"/> China se nuutste militêre pogings is om die [[terrorisme]] en radikalisme te bestry, en nie die plaaslike Afrika-konflikte nie. 'n Groeiende aantal Afrika-lande het hul verskaffingsbron van tradisionele verskaffers soos [[Rusland]] na China verskuif, hoofsaaklik as gevolg van die mededingende pryse wat deur Chinese verskaffers aangebied word.<ref>{{cite web |url=http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |title=Russian, Chinese weapons compete in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=upiasia.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020191550/http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |archive-date=20 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wapenverkope deur China na sommige Afrika-state het Westerse kritici bekommerd wat daarop wys dat sommige kopers soos [[Soedan]] van oorlogsmisdade beskuldig word.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |title=China 'is fuelling war in Darfur' |access-date=14 Maart 2009 |publisher=BBC |date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423221933/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling met kritici het Carter Ham, 'n voormalige Amerikaanse weermaggeneraal in beheer van die Amerikaanse Afrika-bevelstruktuur, ten gunste van die voordele en moontlike samewerking tussen China en die VSA op die militêre gebied van Afrika gepraat. Hy het as voorbeeld aanbeveel dat Chinese patrolliebote wat aan die DRK verskaf is en die bou deur Chinese kontrakteurs van 'n militêre instituut in Tanzanië as Chinese hardeware gekombineer kan word met Amerikaanse opleiding om gesamentlike bystand vir Afrikaweermagte te verleen.<ref>http://www.africom.mil/Newsroom/Article/8639/transcript-general-ham-discusses--34-africom-persp</ref><ref>http://www.chathamhouse.org/sites/default/files/public/Meetings/Meeting%20Transcripts/161112HamQA.pdf</ref> In Julie 2017 het China sy eerste oorsese militêre basis in [[Djibouti]] in Afrika gestig. === Kultuur === [[Lêer:華中農業大學的留學生.jpg|duimnael|Buitelandse studente van Afrika by Huazhong Landbou Universiteit, Wuhan]] Afrika is 'n gasheer van drie Chinese kulturele sentrums. Die eerste oorsese Chinese sentrum is in 1988 in [[Mauritius]] geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |title=Out of Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=China Daily |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154155/http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Twee ander het in Egipte en [[Benin]] gevolg. Die Konfusius Instituut, wat fokus op die bevordering van die Chinese taal en kultuur, het 20 sentrums versprei oor 13 Afrika-lande.<ref>{{cite web |url=http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |title=Confucius Institute Bridges Friendship between China and Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=cri.com.cn |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725083630/http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Histories is min bekend oor vroeë Afrika-immigrasie na China. Weens die onlangse ontwikkelinge in verhoudings, het baie verhuis vir beter geleenthede. Plekke genaamd ''Little Africa'' en ''Chocolate City'' ontvang al hoe meer nuwe immigrante, meestal Nigeriërs. Die meeste van die Afrika-immigrante is in die omgewing van [[Guangzhou]] gekonsentreer met 'n beraamde getal van 20 000.<ref>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |authorlink=Evan Osnos |date=9 Februarie 2009 |author=Evan Osnos |title=The Promised Land |access-date=14 Maart 2009 |work=The New Yorker |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330004326/http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |archive-date=30 Maart 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word beraam dat daar ongeveer 10 000 onwettige Afrika-immigrante in China is en dat aksies teen hulle van die polisie sedert die begin van 2009 toegeneem het.<ref>{{cite web |url=http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |title=China's 'Little Africa' is under pressure |access-date=14 Maart 2009 |work=globalpost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731083528/http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |archive-date=31 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee is vroeë Chinese immigrasie na die vasteland van Afrika effens beter gedokumenteer. In 1724 is 'n paar Chinese prisoniers deur die koloniale [[Nederlandse Ryk]] as arbeiders na Suid-Afrika vanuit die Oos-Indië (hedendaagse [[Indonesië]]) gebring. In die vroeë 19de eeu het 'n ander immigrantegolf na Suid-Afrika gekom as werkers wat deur die Britte gebring is om in landbou, infrastruktuurbou en mynbou te werk.<ref name=migration>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |title=China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration |access-date=14 Maart 2009 |work=Migration Policy Institute |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129114909/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In onlangse jare was daar 'n toenemende teenwoordigheid van Chinese in Afrika, met een skatting wat Chinese in Afrika as een miljoen stel. == Kritiek == Daar is 'n verskeidenheid kritiese perspektiewe wat die Chinese rol in die verhouding met die balans van die magverhouding en [[menseregte]] ondersoek. Westerse lande is die hoofbron van beskuldigings dat China neo-kolonialisme in Afrika nastreef.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |title=Why China is trying to colonise Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=David |last=Blair |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105211833/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |title=China as Africa's 'angel in white' |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |archive-date=2013-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509142243/http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |url-status=dead }}</ref> As antwoord op sulke kritiek het China die Nege Beginsels uitgereik om Ondernemings se Buitelandse Belegging aan te moedig en te standaardiseer, 'n handves en gedragsriglyne vir Chinese maatskappye wat in die buiteland werk.<ref>{{cite web |url=http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |title=The Forest for the Trees: Trade, Investment and the China-in-Africa Discourse |access-date=14 Maart 2009 |format=pdf |work=Barry Sautman, Hong Kong University of Science & Technology Yan Hairong, University of Hong Kong |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607133840/http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |archive-date=7 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding tussen China en [[Zimbabwe]] het die aandag van sulke kritici gevestig. China is daarvan beskuldig dat Zimbabwe met straaljagters, voertuie en ander militêre toerusting voorsien word.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |title=Chinese ship carries arms cargo to Mugabe regime |access-date=14 Maart 2009 |work=guardian.co.uk |location=London |first=David |last=Beresford |date=18 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114001132/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |archive-date=14 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het in 2007 verklaar dat China sodanige hulp staak en alle toekomstige hulp humanitêr van aard sal wees.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |title=China is to withdraw backing for Mugabe |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Richard |last=Spencer |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814114914/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |archive-date=14 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2008 het die Chinese diplomasie aan die destydse president [[Robert Mugabe]] 'n versoek gerig "om hom te gedra". Alhoewel kritici dit beskou as 'n manier van China om sy eie belange in hierdie land te beskerm, indien die regime sou verander, soos inderdaad gebeur het.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |title=Robert Mugabe forced into talks with opposition after China told him 'to behave' |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Ian |last=Evans |date=26 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118131014/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n hoëprofiel gebeurtenis met kritici van China in Afrika was in die aanloop tot die [[Olimpiese Somerspele 2008]]. Menseregtegroepe het China gekritiseer vir sy ondersteunende verhouding met die regering van Soedan, wat daarvan beskuldig word van massamoorde in [[Darfoer]].<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |title=Why China Won't Save Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Policy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630003033/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |archive-date=30 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |title=Beyond Darfur - Sudan's Slide Toward Civil War |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Affairs |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218232815/http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |archive-date=18 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> China is Soedan se grootste ekonomiese vennoot, met 'n 40% -aandeel in hul oliebedryf,<ref>{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |title=The "Big 4" – How oil revenues are connected to Khartoum |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Amnesty International USA |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003091005/http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |archive-date=3 Oktober 2008 |df=dmy-all }}</ref> en verkoop ook aan Soedan kleinwapens.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics+%2Bamp%3B+policy |title=Oil for China, Guns for Darfur |accessdate=2009-03-14 |format= |work=businessweek }}</ref> China het gedreig om die VN-[[Veiligheidsraad]] se optrede te veto om die Darfoer-krisis te bestry,<ref>{{cite web |url=https://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |title=The United Nations and Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Human Rights Watch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126072440/http://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |archive-date=26 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en het aangevoer dat "Aangesien die Darfoer-aangeleentheid nie 'n interne aangeleentheid van China is nie, en dit ook nie deur China veroorsaak is nie, is dit "onredelik, onverantwoordelik en onregverdig" om China daarvoor verantwoordelik te hou.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D7B8BB0F-B5D3-40DA-8123-C7A7AA6A3FDC.htmm |title=China: Darfur-Olympic link 'unfair'|accessdate=2009-03-14 |format= |work=aljazeera.net }}</ref> Ander kritiek is ekonomies van aard, insluitend die eis dat Afrika-markte benadeel word deur lae-koste-Chinese produkte, wat groot druk op plaaslike nywerhede en besighede plaas.<ref>{{cite web |url=http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |title=China in Africa - Is China Gaining Control of Africa's Resources |accessdate=2009-03-14 |format=pdf |work=Golobal Researcher |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528172646/http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |archive-date=28 Mei 2010 |df=dmy-all }}</ref> Alhoewel sommige argumenteer dat China se betrokkenheid tans hoofsaaklik die elite bevoordeel, is daar gevalle van ekonomiese afwentel-effekte.<ref>http://www.fes-sambia.org/media/publications/FES_China_Africa_Report%20_3.pdf</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leeswerk == * Freeman-Grenville, G.P.S., ed. (1975). ''The East African Coast. Select Documents form the first to the earlier nineteenth century.'' London: Rex Collings. * Snow, Philip (1988). ''The Star Raft: China's encounter with Africa.'' New York: Weidenfeld & Nicolson. {{ISBN|1-55584-184-8}}. * Taylor, I. (1998). "''China's foreign policy towards Africa in the 1990s''". ''Journal of Modern African Studies''. 36 (3). pp. 443–460. doi:10.1017/S0022278X98002857. * Cornelissen, Scarlett; Taylor, Ian (2000). "''The Political Economy of China and Japan's Relationship with Africa: a Comparative Perspective''". ''Pacific Review.'' 13 (4): 615–633. doi:10.1080/095127400455350. * Muekalia, D.J. (2004). "''Africa and China's strategic partnership''". ''African Security Review.'' 13 (1). pp. 5–11. * Taylor, Ian (2006). ''China and Africa: Engagement and Compromise.'' London: Routledge. {{ISBN|0-415-39740-5}}. * Alden, Chris (2007). ''China in Africa: Partner, Competitor or Hegemon?''. Zed Books. {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Breslin, Shaun; Taylor, Ian (2008). "''Explaining the Rise of 'Human Rights' in Analyses of Sino-African Relations''". ''Review of African Political Economy.'' 35 (115): 59–71. doi:10.1080/03056240802011469. * Hellström, Jerker (2009). ''China's Emerging Role in Africa: a Strategic Overview.'' Swedish Defence Research Agency (FOI). {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Taylor, Ian (2009). ''China's New Role in Africa.'' Boulder: Zed Books. {{ISBN|1-58826-636-2}}. * Wyatt, Don J. (2009). ''The Blacks of Premodern China. Encounters with Asia.'' University of Pennsylvania Press. {{ISBN|0-8122-4193-2}}. * Brautigam, Deborah (2010). ''The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa.'' Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-955022-7}}. * Taylor, Ian (2011). ''The Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC).'' London: Routledge. {{ISBN|0415628512}}. * Caniglia, Laura (2011). "''Western ostracism and China's presence in Africa''". ''China Information''. 25 (2). Retrieved 2012-08-28. * Hsu, J, T Hildebrandt, and R Hasmath (2016). "'''Going Out' or Staying In? The Expansion of Chinese NGOs in Africa''". ''Development Policy Review''. 34 (3): 423-439. * Calabrese, Linda (ed.) (2016). ''China-Africa: a maturing relationship? Growth, change and resilience.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Taylor, Ian (2017). ''China’s Aid to Africa: Does Friendship Really Matter?''. London: Routledge. {{ISBN|9781138630390}}. * Calabrese, Linda (2017). ''Chinese investment and knowledge transfer in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Calabrese, Linda and Weng, Xiaoxue (2018). ''Chinese investment and small-scale commodity producers in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. == Notas == {{en-vertaal|Africa-China relations}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] cr5e2ho7636s459oiy71dhh8vsyn3gd 0 232152 2900773 2865719 2026-05-02T19:16:15Z ~2026-26680-67 207091 Loïs is in 2 Timoteus 1:5. Lot was Abraham se neef, Genesis 12 en verder 2900773 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n '''lys van persone wat in die Bybel genoem word'''. {{indeks}} == A == *[[Aäron]] *[[Abaddon]] *[[Abdon]] *[[Abednego]] *[[Abel]] *[[Abi]] *[[Abia]] *[[Abiasaf]] *[[Abi-Albon]] *[[Abida]] *[[Abidan]] *[[Abiël]] *[[Abiëser]] *[[Abigal]] *[[Abigajil|Abigail]] *[[Abihajil]] *[[Abihu]] *[[Abihud]] *[[Abimaël]] *[[Abimeleg]] *[[Abimelek]] *[[Abinadab]] *[[Abinoam]] *[[Abiram]] *[[Abisag]] *[[Abisai]] *[[Abisalom]] *[[Abisur]] *[[Abital]] *[[Abjatar]] *[[Abner]] *[[Abraham|Abram]] *[[Abraham]] *[[Absalom]] *[[Achaïcus]] *[[Ada]] *[[Adbeël]] *[[Adin]] *[[Adina]] *[[Adino]] *[[Adonia]] *[[Adoni-Besek]] *[[Adonikam]] *[[Adoniram]] *[[Adoni-Sedek]] *[[Adoram]] *[[Adrammeleg]] *[[Adriël]] *[[Agab]] *[[Agabus]] *[[Agas]] *[[Agasbai]] *[[Agban]] *[[Agi]] *[[Agiam]] *[[Agija]] *[[Agis]] *[[Agitofel]] *[[Agjo]] *[[Aglai]] *[[Agrippa]] *[[Agsa]] *[[Agur]] *[[Ahasbai]] *[[Ahasia]] *[[Ahiam]] *[[Ahasveros]] *[[Ahia]] *[[Ahiam]] *[[Ahikam]] *[[Ahimaäs]] *[[Ahiman]] *[[Ahimeleg]] *[[Ahitub]] *[[Aja]] *[[Akan]] *[[Akbor]] *[[Aksa]] *[[Akkub]] *[[Alexander]] *[[Alfeüs]] *[[Amalek]] *[[Amasa]] *[[Amasai]] *[[Amasia]] *[[Amminadab]] *[[Amnon]] *[[Amon]] *[[Amos]] *[[Amplias]] *[[Amrafel]] *[[Amram]] *[[Amran]] *[[Ana]] *[[Anammeleg]] *[[Ananias]] *[[Andreas]] *[[Andronicus]] *[[Anna]] *[[Annas]] *[[Antipas]] *[[Antipater]] *[[Apelles]] *[[Appajim]] *[[Appia]] *[[Appolion]] *[[Apollos]] *[[Aquila]] *[[Arag]] *[[Aram]] *[[Arauna]] *[[Archelaüs]] *[[Archippus]] *[[Ardon]] *[[Aretas]] *[[Ariël]] *[[Ariog]] *[[Aristarchus]] *[[Aristobulus]] *[[Arje]] *[[Artasasta]] *[[Artemas]] *[[Artemis]] *[[Asa]] *[[Asael]] *[[Asaf]] *[[Asahel]] *[[Asarja]] *[[Asasel]] *[[Asenat]] *[[Aser]] *[[Asima]] *[[Asinkritus]] *[[Asjera]] *[[Askenas]] *[[Asmawet]] *[[Asnappar]] *[[Asgad]] *[[Asgur]] *[[Assan]] *[[Assir]] *[[Astarte]] *[[Asuba]] *[[Atalia]] *[[Atara]] *[[Ater]] *[[Attai]] *[[Augustus]] == B == *[[Baäl]] *[[Baälis]] *[[Baäna]] *[[Baesa]] *[[Bakbuk]] *[[Balak]] *[[Bani]] *[[Barak]] *[[Barabbas]] *[[Bar-Jesus]] *[[Bar-Jona]] *[[Barkos]] *[[Barnabas]] *[[Barsabas]] *[[Barsillai]] *[[Bartholomeüs]] *[[Bartimeüs]] *[[Barug]] *[[Baslut]] *[[Basmat]] *[[Batseba]] *[[Bat-Sua]] *[[Beaja]] *[[Bebai]] *[[Bedan]] *[[Beëlsebul]] *[[Bel]] *[[Bela]] *[[Belial]] *[[Belsasar]] *[[Beltsasar]] *[[Benaja]] *[[Benhadad]] *[[Benjamin]] *[[Ben-Oni]] *[[Beor]] *[[Bera]] *[[Bernice]] *[[Berodag-Baladan]] *[[Besaleël]] *[[Besai]] *[[Besaleël]] *[[Betuel]] *[[Bigwai]] *[[Bildad]] *[[Bileam]] *[[Bilha]] *[[Bilsan]] *[[Binnuï]] *[[Birsa]] *[[Bisjotja]] *[[Blastus]] *[[Boas]] *[[Buna]] == C == * [[Caesar]] * [[Cefas]] * [[Chloe]] * [[Christus]] * [[Cirenius]] * [[Cirus]] * [[Claudia]] * [[Clemens]] * [[Cornelius]] * [[Crescens]] * [[Crispus]] == D == *Dagon *[[Damaris]] *[[Dan]] *[[Daniël]] *[[Darda]] *Darius *[[Darkon]] *Datan *[[Dathan]] *[[Dawid]] *[[Debora]] *Dedan *[[Delaja]] *[[Delila]] *Demas *Demetrius *Diana *Didimus *Dikla *Dina *Dionisius *Diotrefes * Dodo *Doëg *Drusilla == E == *Ebed-Meleg *Ebenhaeser *Ebsan *Edom *[[Efa]] *[[Eflal]] *[[Efrata]] *Efraim *Efron *[[Egla]] *Eglon *Ehud *[[Eker]] *Ela *Elam *[[Elasa]] *Eldad *[[Eleasar]] *[[Elganan]] *[[Elhanan]] *Eli *[[Elia]] *[[Eliab]] *[[Eliam]] *Eliëser *Elifas *[[Elifelet]] *Elihu *[[Elika]] *Elimas *Elimeleg *Elisa *Elisabet *[[Elisafan]] *[[Elisama]] *[[Eliseba]] *[[Eljagba]] *Eljakim *Eljasib *[[Elkana]] *Elnatan *Eloï *Elon *Emmanuel *Enak *Eneas *Enos *Epafras *Epafroditus *Epenetus *Er *Erastus *Esau *Esbaäl *Esegiël *Esra *Ester *[[Etan]] *Et-Baä *Eubulus *Eunice *Euodia *Euroklidon *Eutichus *Eva == F == * [[Febe]] * Felix * Festus * Figellus * Filemon * Filetus * Filippus * Filologus * Flegon * [[Fortunatus]] == G == *Gaäl *Gabriël *[[Gad]] *[[Gaggit]] *[[Gahar]] *Gajus *Gallio *Gam *Gamaliël *Gamliël *[[Gammat]] *[[Gamul]] *[[Ganok]] *[[Garan]] *[[Gareb]] *[[Garef]] *[[Gases]] *[[Gassam]] *[[Gedalja]] *[[Geled]] *[[Geles]] *Gehasi *[[Gemarja]] *Gera *Gersom *[[Gerson]] *[[Gesan]] *Gesem *[[Gesron]] *Giba *Gibeon *[[Giddel]] *Gideon *[[Gilead]] *[[Giljon]] *Gog *Goliat *Gomer *[[Gur]] *[[Gusai]] == H == *Habakuk *Hadad *Hadadeser *Hadareser *Hadassa *[[Hadid]] *Hadoram *Hadrag *[[Hagaba]] *Hagar *Haggai *Haggit *[[Hakkos]] *[[Hakufa]] *Haman *Hanameël *[[Hanan]] *[[Hanani]] *[[Hananja]] *Hanna *Hanun *Haran *[[Harhur]] *[[Harif]] *[[Harim]] *[[Harsa]] *Hasael *Haso *[[Hasufa]] *[[Hasum]] *[[Hatifa]] *[[Hatita]] *[[Hattil]] *Heber *Hefer *Hefsiba *[[Heleb]] *[[Heles]] *[[Heman]] *Hemor *Henog *Hermas *Hermes *Hermogenes *Herodes *Herodes Agrippa *Herodes Antipas *Herodes die Grote *Herodias *Herodion *Hesron *[[Hesro]] *[[Hiddai]] *[[Hiël]] *[[Hilkia]] *[[Himeneüs]] *[[Hiram]] *Hiskia *Hobab *[[Hodewa]] *Hofni *Hofra *[[Hosea]] *Hulda *Hur *Husai *Husam *Husim == I == *Iddo *Ikabod *[[Ikkes]] *Immanuel *[[Immer]] *[[Ira]] *Irad *[[Isai]] *[[Isak]] *[[Isboset|Is-Boset]] *Isebel *Ismael * Israel *[[Issaskar]] *[[Itamar]] *Itiël *[[Ittai]] == J == *[[Jaäla]] *Jaäsanja *Jabal *Jabes *Jabin *[[Jada]] *Jaddua *Jael *Jafet *Jagin *Jahasiël *[[Jaïr]] *[[Jakin]] *Jakob *Jakobus *Jambres *[[Jamin]] *Jannes *Jareb *Jared *Jarga *[[Jasen]] *Jason *Jawan *[[Jedaja]] *Jedida *Jedidja *Jedutun *Jefta *Jegonja *Jehiskia *[[Jehu]] *Jehus *Jemima *[[Jekamja]] *[[Jemuël]] *[[Jeragmeël]] *Jered *Jeremia *[[Jeriot]] *Jerobeam *Jerubbaäl *Jerubbeset *Jerusa *Jesaja *[[Jeser]] *[[Jesua]] *Jesurun *Jesus *Jesus Christus *[[Jeter]] *Jetro *Jetur *[[Jigeal]] *Jisbi-Benob *[[Jishar]] *[[Jisi]] *Jiswa *Jiswi *[[Jitream]] *[[Joab]] *Joahas *Joas *[[Job]] *Jobab *[[Jodai]] *Joël *[[Jogebed]] *Johanan *Johannes (Apostel) *Johannes (die Doper) *Johannes Markus *Jojada *Jojagin *Jojakim *Joksan *Joktan *Jona *Jonadab *[[Jonatan]] *[[Joram]] *[[Jorkoam]] *[[Joseba]] *Josech *Josef *Josef Barsabas *Joses *Josia *Josua *Jota *[[Jotam]] *Jubal *[[Juda]] *Judas *Judas Iskariot *Judas (die Apostel) *Judas Barsabas *Judit *Jugal *Julia *Julius *Justus == K == *[[Kadmiël]] *[[Kaleb]] *[[Kalkol]] *[[Karmi]] *[[Kehat]] *[[Keros]] *[[Kilab]] *[[Kis]] *[[Korag]] *Kezia *Keziah *Kesia == L == *[[Lajis]] *[[Lebana]] *[[Levi]] *[[Libni]] * Lod * Loïs * Lot == M == *[[Maäka]] *[[Maäs]] *[[Madmanna]] *[[Magli]] *[[Maharai]] *[[Makbena]] *[[Manaen]] *[[Makir]] *[[Maon]] *[[Marai]] *[[Maresa]] *[[Mattan]] *[[Mebunnai]] *[[Mefiboset]] *[[Mehida]] *[[Merari]] *Mesa *[[Mesag]] *[[Misael]] *[[Misperet]] *[[Mikal]] *[[Molid]] *[[Mordegai]] *[[Mosa]] * [[Moses]] *[[Musi]] == N == *[[Nabal]] *[[Nadab]] *[[Naftali]] *[[Nagson]] *[[Nahamani]] *[[Naharai]] *[[Nahas]] *[[Natan]] *[[Nebo]] *[[Nefeg]] *[[Nehum]] *[[Nekoda]] *[[Ner]] *[[Nesiag]] *[[Netanel]] == O == *[[Obed]] *[[Ohad]] *[[Onam]] *[[Onan]] *[[Ono]] *[[Oreb]] *[[Oren]] *[[Osem]] == P == *[[Padon]] *[[Pahat-Moab]] *[[Pallu]] *[[Palti]] *[[Paltiël]] *[[Parhos]] *[[Paseag]] *[[Pasgur]] *[[Pelet]] *[[Peres]] *[[Perida]] *[[Petrus]] *[[Pinehas]] *[[Pogeret-Hassebaim]] *[[Putniël]] == Q == * Quartus - Romeine 16:23 == R == *[[Raämja]] *[[Raddai]] *[[Ragam]] *[[Ram]] *[[Reaja]] *[[Regem]] *[[Rekem]] *[[Resin]] *[[Ribai]] *[[Rispa]] *[[Ruben]] == S == *[[Saäf]] *[[Sabad]] *[[Sadrag]] *[[Safan]] *[[Saffira]] *[[Sakkai]] *[[Sallum]] *[[Salma]] *[[Salmai]] *[[Salmon]] * Samma *[[Sammai]] *[[Sammot]] *[[Sara]] *[[Sarar]] *[[Sasa]] *[[Sattu]] *[[Saul]] *[[Seber]] *[[Sebulon]] *[[Seëb]] *[[Sefanja]] *[[Sefatja]] *[[Segub]] *[[Sela]] *[[Seled]] *[[Selek]] *[[Sema]] *[[Senaä]] *[[Serag]] *[[Seruja]] *[[Sesan]] *[[Sewa]] *[[Sia]] *[[Siba]] *[[Sibbekai]] *[[Sif]] *[[Siha]] *[[Sikri]] *[[Simeï]] *[[Simeon]] *[[Simi]] *[[Simri]] *[[Sisa]] *[[Sisera]] *[[Sismai]] *[[Sitri]] *[[Sobab]] *[[Sobai]] *[[Sobal]] *[[Soferet]] *[[Sogar]] *[[Sotai]] == T == *[[Tabaot]] *[[Tabbaot]] *[[Talmai]] *[[Talmon]] *[[Tamar]] *[[Tappuag]] *[[Tekoa]] *[[Temiag]] *[[Tirgana]] *[[Tobia]] == U == *[[Uria]] *[[Ussa]] *[[Ussia]] *[[Ussiël]] *[[Uri]] == V == == X == == Y == == Z == == Literatuur == {{Commonskat|Bible|Bybelse plekname}} * Die [[Bybel]] (1953-vertaling) *Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. {{ISBN|3-417-24528-1}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Bybel]] [[Kategorie:Christendom]] eq3au6qedk2bc4hyt31r4aw6t9dqnm1 0 250710 2900648 2896100 2026-05-02T12:52:47Z Redakteurrr 207032 /* */ 'n Klein regstelling is aangebring 2900648 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Lucinda Backwell | beeld = Lucinda Backwell (cropped).jpg | breedte = <!-- Vul net 220 in, nie 220px --> | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1966 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = [[Argeologie]]<br/>[[Paleo-antropologie]]<br/>etno-argeologie | werkplek = [[Universiteit van die Witwatersrand]] | alma mater = PhD, Msc [[Universiteit van die Witwatersrand]]<br/>Universiteit van Bordeaux | doktorale promotor = Lee Berger<br/>Francesco d'Errico | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = [http://www.lucindabackwell.com www.lucindabackwell.com] | voetnotas = }} '''Lucinda Backwell''' (1966-) is 'n argeoloog en lid van die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika.<ref name="Akademie"/> In 2000 het sy haar MSc in [[Paleo-antropologie]] (''cum laude'') aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] se Mediese Skool behaal. Haar PhD in Paleo-antropologie is in 2004 toegeken, en sy was die eerste Suid-Afrikaanse vrou wat 'n PhD in Paleo-antropologie aan 'n plaaslike instelling behaal het.<ref name="WitsBio"/> [[Lêer:Tsumkwe.jpg | duimnael|Lucinda Backwell (links agter) en Francesco d'Errico (Universiteit van Bordeaux) (tweede regs) met vriende Mansweta Heinrich (forefront) en Xoa//’an /ai!ae van Tsumkwe, Namibië]] In 2011 is sy bevorder tot Senior Navorser aan die Universiteit van die Witwatersrand se [[Bernard Price]] Instituut for Paleontologiese Navorsing,<ref name="Wits"/> waar sy inleidende kursusse oor [[menslike evolusie]] en tafonomie gelewer het. Sy het ook nagraadse studente geleer oor verskeie onderwerpe, insluitend fossiel versamlings in die [[Wieg van die Mensdom]].<ref name="SAHRA"/> In 2017 het sy geëmigreer na Argentinië en begin werk met die ''Instituto Superior de Estudios Sociales''<ref name="ISES"/> (CONICET)<ref name="CONICET"/>, Argentinië. Sy is 40 keer gepubliseer en is betrokke by 11 dokumentêre programme. Haar navorsingsbelange sluit in tafonomie, argeologie, paleontologie en etno-argeologie. == Navorsingsbelange == *[[Gewerweldes|Gewerwelde diere]] se tafonomie en die [[fossiel]]rekord [[Lêer:Taphonomy of eland.jpg| duimnael|Tafonomiese studie van 'n elandkarkas, Vrystaat, Suid-Afrika.]] * Vroeë [[Hominidae|Hominiede]] se kulturele- en gedragsevolusie * Opsporing van die opkoms van moderne menslike gedrag * Korrelerende [[argeologie]], [[paleontologie]] en [[klimaatsverandering]] * Ethno-argeologie onder Kalahari [[Boesman|San-mense]] * Oorsprong(e) van ritueel lykshuis- en begrafnispraktyke [[Lêer:San butchering experiment.jpg |duimnael|Eksperimentele slagting van 'n groot soogdier met gebruik van klipgereedskap, Kacgae , Botswana.]] == Belangrikste spesialiseringsrigtings == * Oorsprong en evolusie van beengereedskaptegnologie [[Lêer:Bone points.jpg | duimnael|Boog- en beenpyleksperiment, Tsumkwe , Namibië.]] * Mikroskopiese analise van beenoppervlakmodifikasies * San-mense se materiële kultuur, verlede en hede == Huidige navorsing == [[Lêer:Border cave excavations.jpg|duimnael|Opgrawings by "Border-grot" wat stratigrafie aan die noordekant toon]] * "Border-grot", 'n midde-[[Steentydperk]] ​​terrein opgrawing en analise in KwaZulu-Natal. * Besig om 'n boek te skry met 'n digitale-argief van 'n eeue-oue versameling van tradisionele Boesmankultuur en 'n film van Kalahari Boesmanouderlinge wat in hul eie woorde items beskryf en die gebruik van dié items aantoon, wat nou in [[MuseuMAfricA]] vertoon word. * Eksperimentele tafonomie: deurlopende verandering van been deur [[ongewerweldes]] in Suid-Afrika. * Eksperimentele tafonomie: verfyning van die funksionele interpretasie van vroeë hominiede se beengereedskap: nuwe eksperimente en tekstuurontledings. * Sydelings studies van moderne soogdierkarkas verandering, skeiding, verspreiding en begrawing in 'n dorre-grasland omgewing in Suid-Afrika. * Beskrywing van die midde-Steentydperk beenartefakte van "Sibudu-grot", Suid-Afrika .<ref name="Haaretz"/> [[Lêer:ELSA poster.jpg|duimnael|Vroeë Later-Steentydperk lae by "Border-grot"]] * [[Holoseen]] lykshuispraktyk in Noordwes Argentinië. [[Lêer:Museum Africa (4612452184).jpg| duimnael|MuseuMAfricA, Johannesburg]] == Boeke == d’Errico, F. & Backwell, L.R. (Eds) 2005. ''"From Tools to Symbols. From Early Hominids to Modern Humans"''. Proceedings of a conference in honour of Professor [[Phillip Tobias]]. Wits University Press.<ref name="WitsPress"/> == Navorsingsverslae == Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Wonderkrater, a late Quaternary spring and peat mound site in Limpopo Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Heelbo I, a large mammal mass death assemblage in Free State Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). == Proefskrif en verhandeling == Backwell, L.R. 2004. '''Early Hominid Bone Tool Industries'''. PhD. submitted by publications. ''University of the Witwatersrand'' and ''University of Bordeaux I''. Backwell, L.R. 2000. '''A Critical Assessment of Southern African “Early Hominid Bone Tools”'''. Unpublished MSc. ''University of the Witwatersrand''. == Dokumentêre == * 2014 YouTube dokumentêre die [https://www.youtube.com/watch?v=Cc3VGa-FcFk Boesman se volstruislokval] * 2013 '' 'n Sjaman se reis. Die laaste ouderlinge [Le voyage de Kgonta Bo, le chaman]''.<ref name="Shaman"/> Dokumentêre film vervaardig deur MC4, met die deelname van France Télévisions en Planète Thalassa vir Frankryk 5 Televisie. * 2012 Boesmankultuur PNAS [http://www.youtube.com/watch?v=UIClywV2Brk podgooi op YouTube]. * 2008 Departement van Wetenskap en Tegnologie: Vordering van Wetenskap, Menslike Oorsprong Onderwys (SABC 1) * 2003 Afrika-oplossings ([http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 SABC 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331081345/http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 |date=31 Maart 2019 }}) [[Lêer:Cradle of Humankind.jpg | duimnael|Wieg van die mensdom uitstalling]] * 2001 Technologic ([http://guide.dstv.com/ Summit TV, DStv kl. 412]) * 2001 Odyssey van die mensdom op Zweites Deutsches Fernsehen. == Toekennings / erkenning == * "Beste 1ste Lektor" deur Wits Universiteit Skool vir Geologiese Geologiese Studentevereniging. (2014) * Tydskrif vir Argeologiese Wetenskap: Top aangehaalde artikel 2007-2011. (2012) * NNS-gradering: C1 (geldig 2012 - 2017). (2011) * Bevorder tot Senior Navorser. (2011) * Gekies "Beste Lektor vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Koelste Lesings vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Beste 1ste-jaar Lektor", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2009) * FEI-prys (Lewenswetenskappe) vir die beste referaat oor elektronmikroskopie wat in 'n internasionale tydskrif gepubliseer is.(2009) * "Science Direct" 6de mees gedrukte papier in die eerste kwartaal vir "Journal of Archeological Science". (2009) * Top 100 Wetenskapstories, Discover Magazine. (2008) * Sertifikaat van Waardering, Lewenswetenskappe Opvoeders, Onderrig en Leer Dienste, Departement van Onderwys, KwaZulu-Natal (2008) * Eerste Suid-Afrikaanse vrou om 'n PhD te behall in Paleoantropologie aan 'n plaaslike instelling. (2004) * Universiteit Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2003) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2002) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2002) * S2A3-medalje.: Mees vooraanstaande Meestersgraad in die Fakulteit Natuurwetenskappe vir 2000. (2001) * Top 100 Wetenskapstories "Discover Magazine": "Getuienis van termietvoeding deur Swartkrans vroeë hominiede". Verrigtinge van die Nasionale Akademie van Wetenskappe. (2001) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2001) * Nagraadse Merietetoekenning. (2001) * MSc. in Paleoantropologie (''cum laude''), Universiteit van die Witwatersrand Mediese Skool. (2000) * Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2000) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2000) * Kategorie A-toekenning vir 2000. (200) * "Lystrosaurus Shield": Beste studentepapier wat tydens die 11de Tweejaarlikse Konferensie van die Paleontologiese Vereniging van Suidelike Afrika aangebied word. == Verwysings == {{verwysings| verwysings= <ref name="Akademie"> {{en}}{{cite web|url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|title=Members|website=www.assaf.org.za|publisher= Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="WitsBio">{{en}}{{cite web |title=Staff Profile - Lucinda Backwell |url=https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrand |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404175254/https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Wits"> {{en}}{{cite web|url=https://www.wits.ac.za/esi/staff/|title=Staff - Wits University|website=www.wits.ac.za|publisher=Universiteit van die Witwatersrand|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="SAHRA">{{en}}{{cite web |title=Lucinda Ruth Backwell |url=https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |publisher=Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronne-agentskap |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124405/https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |url-status=dead }}</ref> <ref name="ISES">{{en}}{{cite web |title=Final Permit Report on Archaeological excavations conducted at Border cave 2015-2018 |url=https://www.sahra.org.za/.../Cover%20letter%20Final%20Report%20Backwell.pdf |website=SAHRA.ORG |accessdate=8 Februarie 2019 |format=PDF |date=18 Augustus 2018 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="CONICET"> {{cite web |title=CONICET {{!}} Buscador de Institutos y Recursos Humanos {{!}} datos académicos: Backwell Lucinda Ruth |url=https://www.conicet.gov.ar/new_scp/detalle.php?id=53914&datos_academicos=yes |website=conicet.gov.ar |publisher=Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas |accessdate=8 February 2019 |language=Argentinian}} </ref> <ref name="Haaretz"> {{en}}{{cite web |author1=Ruth Schuster |title=Earliest Bone Arrowhead, 61,700 Years Old, Found in South Africa |url=https://www.haaretz.com/archaeology/MAGAZINE-earliest-bone-arrowhead-61-700-years-old-found-in-south-africa-1.6029711 |website=Haaretz.com |accessdate=6 Februarie 2019 |date=25 April 2018}} </ref> <ref name="WitsPress">{{en}}{{cite web |title=From Tools to Symbols |url=http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrandpers |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209125350/http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Shaman">{{fr}}{{cite web |author1=Kate Thompson-Gorry |title=Le Voyage de Kgonta Bo, le chaman |url=http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |website=Film documentaire |accessdate=6 Februarie 2019 |date=2013 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180104/http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Backwell, Lucinda}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Argeoloë]] gdtym98pvol0mmhhvfz6vlwmf29oeh8 0 252091 2900743 2895575 2026-05-02T18:30:28Z Jcb 223 2900743 wikitext text/x-wiki '''Marc Fleurbaey''', gebore op [[11 Oktober]] [[1961]] in [[Mesnil-Raoul]] (Departement [[Seine-Maritime]], in die streek van [[Normandië]], in [[Frankryk]]), is 'n Franse [[ekonoom]] wat spesialiseer in ekonomie van welsyn en normatiewe ekonomie. Navorser en onderwyser sedert 1994 in Frankryk, die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], is hy Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake aan [[Universiteit van Princeton]] sedert 2011. Hy het ook die voorsitter in Ekonomie van Welstand by die Kollege vir Wêreldstudies gehou. Hy was van 1986 tot 1994 'n direkteur van die Nasionale Instituut vir Statistiek en Ekonomiese Studies. == Biografie == === Opleiding === Marc Fleurbaey studeer van [[École nationale de la statistique et de l'administration économique|ENSAE ParisTech]] (1986), 'n meestersgraad in filosofie van die [[Universiteit Parys-Nanterre|Universiteit van Parys-Nanterre]] (1991) en 'n doktorsgraad in ekonomie van die Skool vir Hoërstudie in Sosiale Wetenskappe (1994). === Loopbaan === Marc Fleurbaey is sedert 2011 [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} by die [[:en:Woodrow_Wilson_School_of_Public_and_International_Affairs|Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede]] aan die Universiteit van Princeton. Hy is ook 'n navorsingsgenoot aan die [https://uchv.princeton.edu/ Universiteit se Sentrum vir Menswaardighede], die [https://chw.princeton.edu/ Sentrum vir Gesondheid en Welsyn], die [https://detc.princeton.edu/ William S. Dietrich II Ekonomiese Teorie Sentrum] en die [https://environment.princeton.edu/ Princeton Environmental Institute]. == Bydraes tot die ekonomie == === Die ekonomie en die etiek van verantwoordelikheid === Die [[Verantwoordelikheid|verantwoordelikheidsekonomie]] wat deur Marc Fleurbaey ontwikkel is, bestaan daarin om 'n gemodelleerde ekonomiese formulering van [[Etiek|die etiek]] van verantwoordelikheid wat deur [[Politieke filosofie|politieke filosowe]] ontwikkel word, voor te stel. == Bydraes tot filosofie == === Politieke filosofie === Een van die beginsels van politieke filosofie is die definisie van standaarde van sosiale geregtigheid. As ekonomie dit moontlik maak om hierdie verskillende norme te modelleer, is dit die filosofie om die normatiewe geldigheid van hierdie beginsels te bevraagteken. In hierdie gebied het Marc Fleurbaey die normatiewe geldigheid van die standaard van gelyke geleenthede bevraagteken (sien veral sy artikel Gelyke Geleentheid of Gelyke Sosiale Uitkoms?). Ons kan sy gedagtes soos volg opsom: <blockquote> "As ons dieselfde geleenthede aan twee lede van die samelewing gee en dat een van hulle hierdie geleenthede op so 'n manier gebruik dat dit tussen lewe en dood is, sal ons onsself verbied om te neem 'n paar hulpbronne van die tweede om dit te red onder die voorwendsel dat geleenthede gelyk gestel is? Marc Fleurbaey beweer dat dit sou beteken dat die aanvanklike egalitêre intuïsies geskend word. Hy aflei dat voordat 'n mens selfs na geleenthede soek, 'n egalitaristie moet fokus op basiese resultate, veral onder die oorlewing van individue en waarborg hierdie basiese resultate universeel, selfs om te spandeer meer vir sekere lede van die samelewing as wat voorgeskryf word deur gelyke geleenthede "(François Maniquet, ''op cit.'' ) </blockquote> == Verbintenisse in die openbare debat == Marc Fleurbaey is 'n navorser wat in die openbare lewe betrokke is. Sy verpligtinge is vervul in sy rol as adviseurs vir die [[Wêreldbank]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.worldbank.org/en/events/2017/03/16/rethinking-the-welfare-state-for-the-21st-century}}</ref> die [[Verenigde Nasies]]<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |title=Leaving no one behind: Some conceptual and empirical issues|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203112125/https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[OESO]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.oecd.org/inclusive-growth/about/partners/}}</ref> deur middel van sy bydraes tot verskeie nasionale en internasionale kommissies en verslae en sy gereelde media dekking van maatskaplike kwessies rakende [[welsyn]], [[maatskaplike vooruitgang]], openbare beleid en [[klimaatsverandering]]. === Verslae en kommissies === ==== Internasionale Paneel op Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) ==== Fleurbaey het die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) saamgelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Die IPSP nooi ons uit om die samelewing in die 21ste eeu te heroorweeg en stel 'n nuwe visie van maatskaplike vooruitgang in 'n geglobaliseerde en onderlinge wêreld voor. Die Paneel het twee publikasies gelei : die IPSP-verslag en 'n manifes, beide in 'n [[interdissiplinêre]] perspektief gebou. Onder sy talle openbare verhoudings was hy lid van die Stiglitz-kommissie oor die meting van ekonomiese prestasie en [[maatskaplike vooruitgang]], in opdrag van die president van die Franse Republiek. Hy was ook die koördineerder vir die Vyfde Assesseringsverslag (2014) van die [[Interregeringspaneel oor klimaatverandering]] (IPCC). Hy het onlangs die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) gelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Onder die lede van die borgskapskomitee is verskeie Nobels Ekonomie, waaronder [[Amartya Sen]], Kenneth Arrow en James Heckman. Anthony Atkinson, 'n ekonoom wat spesialiseer in ongelykheid en professor in ekonomie by [[Universiteit van Oxford|Oxford]], Manuel Castells, sosioloog en wenner van die Holberg-prys, Edgar Morin, sosioloog en filosoof, en Michael Porter, ekonoom en professor in strategie by [[Harvard-universiteit|Harvard]]. == Bibliografie == Marc Fleurbaey is die skrywer van verskeie naslaanwerke: * Marc Fleurbaey et al., ' ''[[google:Un+manifeste+pour+le+progrès+social&oq=Un+manifeste+pour+le+progrès+social&aqs=chrome..69i57j69i60l2j0l3.143j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8|N manifes vir maatskaplike vooruitgang]]'', La Decouverte, 2018; [https://www.worldcat.org/title/manifeste-pour-le-progres-social-une-meilleure-societe-est-possible/oclc/1085127000&referer=brief_results Worldcat.org] {{ISBN|2348041758}} * Marc Fleurbaey, Matthew Adler, ''[https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy-9780199325818?cc=us&lang=en& Die Oxford Handboek van Welstand en Openbare Beleid] ,'' [[Oxford University Press]], 2016; [https://www.worldcat.org/title/oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy/oclc/968925987&referer=brief_results {{ISBN|9780199325818}} * Marc Fleurbaey, Didier Blanchet, ''Beyond BBP: [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199767199.001.0001/acprof-9780199767199 Maatskaplike Welsyn en Evaluering van Volhoubaarheid]'', [[Oxford University Press]], 2013; [https://www.worldcat.org/title/beyond-gdp-measuring-welfare-and-assessing-sustainability/oclc/940555731&referer=brief_results {{ISBN|9780199767199}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ''[https://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8287 Geleentheidsgelykheid: Die Ekonomie van Verantwoordelikheid]'', Wêreldwetenskaplike [[:en:World_Scientific|Uitgawe]], 2012, voorwoord deur die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobelpryswenner]] Eric Maskin ; [https://www.worldcat.org/title/equality-of-opportunity-the-economics-of-responsibility/oclc/939929190&referer=brief_results {{ISBN|9814368873}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ' ''[https://www.cambridge.org/core/books/theory-of-fairness-and-social-welfare/57556271063D59B1EF7004FD06BDB327 n Teorie van Eerlikheid en Maatskaplike Welsyn] ,'' Cambridge University Press ; [https://www.worldcat.org/title/theory-of-fairness-and-social-welfare/oclc/892170390&referer=brief_results {{ISBN|9780511851971}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Bladsy deur Marc Fleurbaey, Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede, Princeton Universiteit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} * [https://scholar.google.com/citations?user=3N5T0lEAAAAJ&hl=en Marc Fleurbaey se bladsy op Google Wetenskap] * [http://www.fmsh.fr/fr/college-etudesmondiales/239 Marc Fleurbaey se bladsy op die FMSH webwerf] * {{Pdf}} [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxtYXJjZmxldXJiYWV5fGd4OjgzMmE4ZjUwZDliOGVjYw Marc Fleurbaey's CV] * {{Pdf}} [https://ec.europa.eu/eurostat/documents/118025/118123/Fitoussi+Commission+report Verslag Kommissie Stiglitz] (in Engels, 292 bladsye) * {{Pdf}} [https://www.ipsp.org/downloads Opsomming van die Verslag van die Internasionale Paneel vir Sosiale vooruitgang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413065411/https://www.ipsp.org/downloads |date=13 April 2019 }} (in Engels, 70 bladsye) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fleurbaey, Marc}} [[Kategorie:Franse akademici]] [[Kategorie:Franse ekonome]] [[Kategorie:Franse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] 7bh8ibu0drjdzs7p8lv6ido01iryumj 0 252153 2900777 2893767 2026-05-02T19:19:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900777 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Artur Schnabel | beeld = ArturSchnabel.png | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Artur Schnabel, omtrent 1906 | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = [[17 April]] [[1882]] | geboorteplek = | oorsprong = | sterfdatum = [[15 Augustus]] [[1951]] | sterfplek = | genre = Klassiek | beroep = [[Pianis]] | instrument = Klavier | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Artur Schnabel''' (17 April 1882 – 15 Augustus 1951) was 'n Oostenrykse pianis wat klassieke musiek gespeel het, asook 'n komponis en onderwyser. Schnabel was bekend om sy intellektuele erns as 'n musikant, en het derhalwe deurgaans pure tegniese bravade vermy. Hy is van die 20ste eeu se mees gerespekteerde en belangrike pianiste, en sy speelwerk het 'n merkbare lewendigheid, [[spiritualiteit]] en diepte getoon wat betref sy interpretasies van die klassieke Oostenryks-Duitse werke, veral die van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] en [[Franz Schubert|Schubert]]. Sy vertonings van hierdie komposisies is dikwels beskou as modelle van interpretatiewe penetrasie. Sy bekendste opnames is sy opnames van Beethoven se klaviersonatas; wat tussen 1932 en 1935 opgeneem was. Dit was die heel eerste opname wat ooit gemaak was van die gehele siklus van 32 sonatas. Die musiekkritikus [[Harold C. Schonberg]] het Schnabel beskryf as "die man wat Beethoven uitgevind het".<ref>Schonberg, Harold C. ''The Great Pianists'', 1987 (revised edition)</ref> In 2018 het die Biblioteek van die Kongres (VSA) die werk geselekteer om geplaas te word in die Nasionale Opname Register om sy geskiedkundige belang.<ref> [https://www.loc.gov/item/prn-18-028/] </ref> == Lewe en werk == === Vroeë jare=== Schnabel is gebore as Aaron Schnabel in [[Lipnik, Bielsko-Biała|Lipnik (Kunzendorf)]] naby [[Bielsko-Biała]], [[Morawië]], [[Oostenryk-Hongarye]] (vandag 'n deel van [[Pole]]),<ref name=mylifeandmusic> {{cite book |pages= |first=Artur |last=Schnabel |title= My Life And Music |location=New York & London |publisher=Dover/Smythe |orig-year=1961 |year=1988}}</ref><ref name=musiker>{{cite book |pages= |title= Artur Schnabel: Musiker 1882-1951, Archives of the Akademie der Künste, Berlin |location=Berlin |publisher=Wolke-Verlag |year=2001 }}</ref> en hy was die jongste van drie kinders wat gebore is in die gesin van Isidor Schnabel, 'n tekstielhandelaar en sy vrou, Ernestine Taube (née Labin). Hy het twee susters gehad genaamd Clara en Frieda.<ref name=musiker /><ref name=cesar>{{cite book |pages= |first=Cesar |last=Saerchinger |title=Arthur Schnabel: A Biography |location=New York |publisher=Dodd, Mead & Co. |year=1957 }}</ref> Sy familie was [[Jood]]s.<ref>[http://www.notablebiographies.com/supp/Supplement-Mi-So/Schnabel-Artur.html]</ref> Toe Schnabel twee jaar oud was het sy ouers in 1884 na [[Wene]] getrek. Schnabel het op die ouderdom van vier die klavier begin leer, toe hy 'n spontane belang in sy ouer suster se klavierlesse geneem het. Op die ouderdom van ses jaar het hy begin om klasse te neem onder Professor Hans Schmitt van die Weense Konservatoria (vandag die [[Universiteit van Musiek en Uitvoerende Kunste, Wene]]). Drie jaar later het hy onder [[Theodor Leschetizky]] begin studeer.<ref name=musiker /><ref name=cesar /><ref>''88 notes pour piano solo'', [[Jean-Pierre Thiollet]], Neva Editions, 2015, bl. 356. {{ISBN|978-2-3505-5192-0}}</ref> Laasgenoemde onderwyser het eenmaal aan hom gese, "Jy sal nooit 'n pianis wees nie; jy is 'n musikant." Hy het Schnabel toegelaat om Liszt se ''Hongaarse Rapsodieë'' te los ten einde hom toe te laat om eerder te konsentreer op [[Schubert]] se sonatas, wat tot op daardie stadium verwaarloos was.<ref>William Glock and Stephen Plaistow. "Schnabel, Artur." Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press, accessed 1 Julie 1 2016</ref> === Leschetizky jare === Schnabel het tussen 1891 en 1897 onder Leschetizky gestudeer vir sewe jare. Medestudente wat onder Leschetizky in daardie jare gestudeer het het [[Ossip Gabrilowitsch]], [[Mark Hambourg]], en [[Ignaz Friedman]] ingesluit. Hy het aanvanklik vir sy eerste jaar onder Leschetizky strawwe voorbereidende tegniese onderrig by [[Anna Yesipova]] ontvang. (Leschetizky se tweede vrou en 'n bekende pianis in haar eie reg) en ook van Malwine Bree, wat Leschetizky se assistent was.<ref name=cesar /> Vanaf die ouderdom van tien jaar het hy deelgeneem aan al Leschetizky se klasse.<ref name=mylifeandmusic /> Schnabel het na 'n aanvanklike mislukte toenadering tot [[Anton Bruckner]] musiekteorie en komposisie onder [[Eusebius Mandyczewski]] gestudeer. Mandyczewski was 'n assistent tot [[Johannes Brahms]], en deur hom was Schnabel bekendgestel aan Brahms se kring. Hy was dikwels in die Groot Meester se teenwoordigheid. Die jong Schnabel het eenmaal vir Brahms aangehoor in uitvoering van sy [[Klavierkwartet No. 1 (Brahms)|eerste klavierkwartet]]; vir al die gemiste note, het Schnabel gesê, "was dit op die ware grootse wyse" opgevoer."<ref name=mylifeandmusic /> Schnabel het sy amptelike konsertbuiging in 1897 gemaak in die [[Bösendorfer|Bösendorfer-Saal]] in Wene. Later in daardie selfde jaar het hy 'n reeks konserte in [[Boedapest]], [[Praag]] en [[Brünn]] (vandag [[Brno]], [[Tsjeggiese Republiek]]) gegee.<ref name=musiker /> === Berlynse jare === Schnabel het in 1898 na [[Berlyn]] getrek, en het aldaar sy buiging gemaak met 'n konsert by die [[C. Bechstein Pianofortefabriek|Bechstein-Saal]].<ref name=musiker /> Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Schnabel wyd getoer en die [[Verenigde State]] sowel as [[Rusland]] en Engeland besoek. Hy het aanvanklike bekendheid verwerf danksy orkestrale werke wat hy onder die dirigent [[Arthur Nikisch]] opgevoer het, sowel as in [[Kamermusiek]] en deur die begeleiding van sy toekomstige vrou, die [[Contralto]] [[Therese Behr]], in [[Liedere]]. Wat kamermusiek betref, het hy saam met die violis [[Alfred Wittenberg]] en die tjellis [[Anton Hekking]] die Schnabel trio gestig en hulle het tussen 1902 en 1904 saamgespeel. In 1905 het hy 'n Tweede Schnabel Trio saam met [[Carl Flesch]] (saam met wie hy ook vioolsonatas gespeel het) en die tjellis [[Jean Gérardy]] gestig. In 1914, met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Gérardy ('n Belg) die trio verlaat omrede hy nie langer in Duitsland kon bly nie. Hy was deur [[Hugo Becker]] vervang, en dit het dus die Derde Schnabel Trio geword. Later het Schnabel ook in 'n strykkwartet gespeel saam met die violis [[Bronisław Huberman]], die komponis/violis [[Paul Hindemith]] en die tjellis [[Gregor Piatigorsky]] (saam met wie hy ook [[Tjello]]sonatas gespeel en opgeneem het). Schnabel het ook saam met 'n aantal ander bekende musikante gespeel, insluitende die violis [[Joseph Szigeti]] en die tjelliste [[Pablo Casals]] en [[Pierre Fournier]]. Hy was vriende van, en het saamgespeel met, die mees uitgelese dirigente van die dag, insluitende [[Wilhelm Furtwängler]], [[Bruno Walter]], [[Otto Klemperer]], [[George Szell]], [[Willem Mengelberg]], en [[Adrian Boult]]. Schnabel het van 1925 af onderrig gegee by die Berlyn Staatakademie, waar sy meesterklasse hom groot roem besorg het. === Latere jare === Schnabel<ref>Hierdie seksie kom kort aan voldoende verwysings</ref> was [[Jood]]s, en het Berlyn in 1933 verlaat nadat die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] oorgeneem het. Hy het vir 'n rukkie in Engeland gewoon terwyl hy meestersklasse gegee het by [[Tremezzo]] naby die [[Como-meer]] in [[Italië]], voordat hy in 1939 aanbeweeg het na die [[Verenigde State]]. In 1944 het hy 'n genaturaliseerde burger van die V.S.A. geword. Hy het 'n onderwyspos aangeneem by die [[Universiteit van Michigan]]. Van sy leerlinge was onder andere die komponis [[Sam Raphling]]. Teen die einde van die Tweede Wereldoorlog het hy teruggekeer na Europa en hom in Switserland gevestig. Sy moeder,Ernestine Taube, het in Wene aangebly na die [[Anschluss]] en was op die ouderdom van drie-en-tagtig gedeporteer na die [[Theresienstadt konsentrasiekamp]] waar sy twee maande later dood is. Artur Schnabel het nooit na Duitsland of Oostenryk teruggekeer na die oorlog nie. Hy het tot die einde van sy lewe voortgegaan om konserte aan beide kante van die Atlantiese Oseaan te gee, sowel as om te komponeer en voort te gaan om opnames te maak, alhoewel hy nooit baie lief vir die hele ateljee proses was nie. Hy is in Axenstein, [[Switserland]] oorlede en was begrawe in [[Schwyz]], Switserland. === Gesinslewe === Schnabel se dogter [[Elizabeth Rostra]] is in 1899 in die Tsjeggiese stad van [[Brno]] gebore toe Schnabel maar sewentien jaar oud was. Elizabeth se geboorte was die gevolg van 'n jeugdige liefdesverhouding. Sy het 'n pianis en klavierpedagoog geword en was getroud met 'n psigoanalis. Sy is in 1995 in Switserland oorlede. In 1905 het Artur Schnabel getrou met die contralto en ''Lieder'' singer [[Therese Behr]] (1876-1959). Hulle het twee seuns gehad naamlik [[Karl Ulrich Schnabel]] (1909–2001) wat ook 'n klassieke pianis geword het sowel as 'n bekende pedagoog, en [[Stefan Schnabel]] (1912–99), wat 'n gerespekteerde akteur geword het. [[Lêer:SchnabelFamilyGrave-FriedhofSchwyz RomanDeckert15012024-02.jpg|duimnael|Die familiegraf in Januarie 2024.]] Die Schnabel gesin het 'n lewenslange, naby verhouding gehad met Artur Schnabel se dogter uit sy vroeëre verhouding, Elizabeth Rostra. Therese, hul seun Karl Ulrich, sy vrou Helen, née Fogel (1911–1974), wat 'n pianis van die VSA was, en hul kleinseun Claude Alain Mottier (1972–2002), wat ook 'n pianis was en onskuldig in 'n verkeer was. ongeluk gesterf het, is in Schnabel se graf begrawe. In 2006 het die munisipaliteit van Schwyz die familiegraf tot monument verklaar, wat beteken dit word permanent teen ontbinding beskerm.<ref>https://schnabelmusicfoundation.com/where-is-the-schnabel-grave-site</ref> == Repertorium == Schnabel was die beste bekend vir sy toewyding aan die kern van die Duitse komponiste, en veral die Weense klassiek werke van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], Beethoven en Schubert. Hy was ook bekend vir sy opvoerings van werke deur [[Johannes Brahms|Brahms]] en [[Robert Schumann|Schumann]]. Hy het ook werke deur [[Johann Sebastian Bach|Bach]] gespeel en opgeneem. Sy repertoire was agter breër as dit. Gedurende sy jong virtuose jare in Berlyn het hy ook werke deur ander komponiste gespeel insluitende [[Franz Liszt|Liszt]], [[Frédéric Chopin|Chopin]] en [[Carl Maria von Weber|Weber]]. Op sy vroeëre Amerikaanse toere het hy werke soos die [[Preludes (Chopin)]] en Schumann se [[Fantasie in C (Schumann) ]] gespeel.<ref>{{cite book |pages=426 |first=Harold C. |last=Schonberg |title=The Great Pianists |location=New York |publisher=Simon & Schuster |year=1963 }}</ref> Ander werke wat hy gespeel het, soos in herinnering geroep deur persone soos [[Claudio Arrau]] en [[Vladimir Horowitz]], wat Schnabel hoor speel het in die 1920s, was die [[Klavierkonsert No. 1 in E-mineur (Chopin)]] en die [[Klaviersonata No. 2 in B-moll mineur (Chopin)]], sowel as Weber se ''[[Konzertstück in F mineur]]'', Klaviersonata No. 2, en ''[[Invitation to the Dance (Weber)]]''.<ref>{{cite book |pages= |first=Harold C. |last=Schonberg |title=Horowitz: His Life and Music |location=New York |publisher=Simon & Schuster |year=1992 }}</ref><ref name=arrau>Arrau in conversation with Peter Warwick, 31 Julie 1976</ref> Schnabel het self genoem dat hy die [[Liszt Klaviersonata in B Mineur]] "baie dikwels", gespeel het sowel as die [[Liszt Klavierkonsert in E-moll]].<ref name=mylifeandmusic /> Dit is nie duidelik waarom Schnabel nie die werke ingesluit het in sy opname-repertoire in die 1930's nie, na sy finale vertrek uit Duitsland nie. Hy het beweer dat dit so was omrede hy besluit het dat hy slegs "musiek wat beter is as wat dit opgevoer kan word" kan speel. <ref name=mylifeandmusic /> Dit is al egter deur sommige persone voorgestel dat "Schnabel, ontwortel van sy inheemse erfenis, dalk vasgeklou het aan die groot Duitse komponiste in 'n poging om sy kulturele oorsprong lewendig te hou".<ref>Harris Goldsmith, ''Artur Schnabel: Paradigm or Paradox?'', ''Keynote'' 3 Maart 1982</ref> Schnabel was bekend daarvoor dat hy die toe-verwaarloosde werke van Schubert vooropgestel het en selfs meer diè van Beethoven, insluitende sy meer uitdagende laat werke. Terwyl hy op toer was in Spanje, het Schnabel aan sy vrou geskryf en gesê dat hy gedurende 'n uitvoering van Beethoven se [[Diabelli-variasies]] jammer begin voel het vir die gehoor . "Ek is die enigste persoon hier wat dit geniet, en ek kry die geld; hulle betaal en moet ly!".<ref>Verwysing benodig|date=Augustus 2018</ref> Schnabel het baie bygedra om Beethoven se klaviermusiek gewild te maak, en het die eerste volledige opname van die sonatas gemaak; hy het in 1935 die eerste stel voltooi vir die Britse [[plaatetiket]] [[HMV]]. In Maart 2018 was dit een van slegs 25 opnames wat die Biblioteek van die Verenigde State Kongres geselekteer het om geplaas te word in die Nasionale Opnameregister gesien die werk se kulturele en geskiedkundige belang.<ref> [https://www.loc.gov/item/prn-18-028/]</ref> Hierdie stel opnames was nog nooit uit druk nie en word deur baie beskou as om die toetssteen van Beethoven se sonata interpretasies te wees, alhoewel tekortkominge in vingertegniek baie uitvoerings van die vinnige bewegings versuur. Daar word gesê dat [[Sergei Rachmaninoff]] veronderstel was om na hom te ge-verwys het as "die groot [[adagio]] komponis". Dit word ook gesê dat hy vreeslik op sy senuwees was toe hy opnames gemaak het; in 'n meer private opset was sy tegniek egter onberispelik en foutloos. [[Claudio Arrau]] het gesê dat Schnabel se lewendige opvoerings gedurende die 1920s tegnies "foutloos" was."<ref>[https://books.google.com/books?id=h3TQeUPNjWgC&lpg=PP1&dq=claudio%20arrau&pg=PA90#v=onepage&q&f=false Books.google.co.uk]</ref> Hy het ook al Beethoven se [[klavierkonsert]]e opgeneem. == Komposisionele Styl == Ten spyte daarvan dat sy repertoire vir opvoerings grootliks gekonsentreer was op die werke van Beethoven, Schubert, Mozart en Brahms, was amper al sy komposisies (geeneen wat in die aktiewe repertoire aanwesig is nie) [[Atonaal]] van aard. (Dit is in die verband interessant om kennis te neem dat Schnabel 'n goeie vriend was van [[Arnold Schoenberg]], sy Oostenryks-Amerikaanse genoot, wie bekend was as 'n pionier van atonale musiek en musiek wat gebruik maak het van die [[Twaalf-toon tegniek]] ) Hulle is "moeilike" dog ingewikkelde en fassinerende werke, en word gekenmerk deur 'n werklike oorspronklikheid van styl. Die komponiste [[Ernst Krenek]] en [[Roger Sessions]] het al daarop kommentaar gemaak dat hulle tekens wys van onbetwyfelbare genialiteit (sien biografie van Schnabel deur Cesar Saerchinger). Schnabel se lys van komposisies het uiteindelik drie simfonieë, 'n klavierkonsert, 'n klaviersonata (eerste gespeel deur [[Eduard Erdmann]] tydens die 1925 Venice ISCM Fees<ref>Grove's Dictionary of Music and Musicians, 5th uitg., 1954, [[Eric Blom]]. red.</ref>) en vyf [[strykkwartette]] ingesluit, sowel as verskeie kleiner werke. In onlangse jare is 'n aantal van sy komposisies (merkbaar voorgestaan deur die violis [[Paul Zukofsky]]) opgeneem en beskikbaar gemaak op CD, insluitende drie van sy strykkwartette, die drie simfonieë, 'n rapsodie vir orkes, en vier solo klavierwerke: sy sonata, Danssuite, Stuk in Sewe Bewegings (1935-37) en Sewe Stukke (1947). Die Pianis [[Jenny Lin]] sal Schnabel se volledige musiek vir klavier opneem vir die Steinway & Sons etiket vir vrystelling in die begin van 2019.<ref>http://jennylin.net/bio/</ref> == Boeke == *''My Life and Music''. Mineola, NY: Dover Publications. Reprinted 1988. {{ISBN|0-486-25571-9}}. Transkripsies van die twaalf lesings wat in 1945 deur Schnabel gegee is by die [[Universiteit van Chicago]]. *''Music, Wit, and Wisdom.'' Reds. [[Werner Grünzweig]] en Lynn Matheson. Hofheim: Wolke, 2009. {{ISBN|978-3-936000-53-5}}. Nuwe uitgawe van ''My Life and Music'', hersien volgens die bronne wat gehou word by die Musiekargief van die ''Akademie der Künste'', Berlyn. *''Music and the Line of Most Resistance.'' Hersiene en geredigeerde uitgawe. Red. Lynn Matheson en Ann Schnabel Mottier. Hofheim: Wolke, 2007. {{ISBN|978-3-936000-51-1}}. Eerste gepubliseer deur Princeton University Press, 1942. Transkripsies van lesings wat Schnabel gegee het by [[Harvard-universiteit]] en by die Universiteit van Chicago. == 2016 Herlewing en 2018 Dokumentêre Rolprent == Op 11 September 11 2016 het 'n grootse internasionale herlewing van Schnabel se werk begin deur 'n konsert by die ''Großer Sendesaal des rbb im Haus des Rundfunks'' wat aangebied was as deel van die Musikfest Berlyn.<ref>{{cite web |url=http://arturschnabelfilm.com/the-concert/ |title=THE CONCERT |website=Artur Schnabel: No Place of Exile |access-date=28 September 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112043749/http://arturschnabelfilm.com/the-concert |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die program het die pianis Markus Pawlik (wat ook die kurator was), die Szymanowski Strykkwartet, en die baritoon [[Dietrich Henschel]] ingesluit, met rolprent projeksies deur [[Matthew Mishory]]. Die duitse akteur [[Udo Samel]] het 'n seleksie van Artur Schnabel se briewe aan Mary Virginia Foreman voorgelees. The program was op Woensdag, 14 September 2016 by die ''RadioKulturhaus'' in Wene herhaal en ook by die ''Salle des congrès'' in [[Megève]], Frankryk op Donderdag 30 Augustus 2018. Daar word verdere opvoerings beplan<ref>{{cite news |url=http://www.savoytruffle.fr/attend/#/event/artur-schnabel-no-place-of-exile |title=Attend - Megève Festival Savoy Truffle |work=Megève Festival Savoy Truffle |access-date=28 September 2018 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919141717/http://www.savoytruffle.fr/attend/#/event/artur-schnabel-no-place-of-exile |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>. Die 2016 Berlynse konsert was in sy geheel uitgesaai op [[Rundfunk Berlin-Brandenburg]] radio en verfilm vir die [[Arte]] dokumentêr ''Artur Schnabel: No Place of Exile,'' waarvan Matthew Mishory die direkteur van was. Die rolprent het sy buiging op Arte gemaak op 4 Februarie 2018.<ref>{{cite press release | url=https://www.bechstein.com/die-welt-von-bechstein/neuigkeit/film-ueber-bechstein-pianist-artur-schnabel-feiert-im-februar-auf-arte-seine-premiere/ | title=Film über Bechstein-Pianist Artur Schnabel feiert im Februar auf ARTE seine Premiere | publisher=C Bechstein | date=4 February 2018 | accessdate=2018-08-27}}</ref> Die rolprent was geskiet in Switserland, Italië, Wene en Berlyn, en het gebruik gemaak van onverwagse teksture (super8, drone beeldmateriaal, terugprojeksie) met die akteur [[Udo Samel]] wat Schnabel se koers deur die emosionele en fisiese landskappe van die Europese 20ste eeu vertel het. Dit het ook uitvoerings ingesluit van die 2016 ''Haus des Rundfunks'' konsert. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere Leeswerk == *Saerchinger, Cesar. ''Artur Schnabel. A Biography''. London: Cassell, 1957 (with disc). == Eksterne skakels == {{Commons category|Artur Schnabel}} {{wikiquote}} *[http://www.noplaceofexile.com/ ''Artur Schnabel: No Place of Exile'']. Film commissioned by the [[Arte]] television network about Schnabel's life and work as a composer and pianist. *[http://www.schnabelmusicfoundation.com/ Schnabel Music Foundation] *[http://www.peermusicclassical.com/composer/composerdetail.cfm?detail=schnabel Peermusic Classical: Artur Schnabel] Composer's Publisher and Bio *[http://www.moonlightpianosonata.com/listen-to-moonlight-sonata/ listen to moonlight sonata] Beethoven's Moonlight Sonata performed by Artur Schnabel *[http://www.lafolia.com/archive/covell/covell200806schnabel.html The online music review La Folia] contains an article about Schnabel's compositions and selected recordings * [http://arturschnabelfilm.com/the-concert/ 'Artur Schnabel: No Place of Exile' - "The Concert"] * [https://www.matthewmishory.com/films/2018/5/29/artur-schnabel-no-place-of-exile-a-film-by-matthew-mishory-official-trailer Trailer for 'Artur Schnabel: No Place of Exile']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{IMSLP|id=Schnabel, Artur}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schnabel, Artur}} [[Kategorie:Oostenrykse komponiste]] [[Kategorie:Oostenrykse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1882]] [[Kategorie:Sterftes in 1951]] 3c2aic46o1fev88y3cqzq12d0ej5v3c 0 267218 2900768 2893561 2026-05-02T19:13:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900768 wikitext text/x-wiki '''Antieke filosofie''' of '''klassieke filosofie''' is gewoonlik die benaming vir die [[filosofie]] van die klassieke Griekse en sommige Romeinse filosowe. Dit begin in die sesde eeu vC en duur tot die vyfde eeu nC en kan verdeel word in drie periodes: die pre-sokratiese tydperk (sesde eeu - vyfde eeu vC), die bloeityd (vyfde en vierde eeu vC) en 'n post-klassieke tydperk (derde eeu voor - vyfde eeu nC). In antieke tye het filosofie ook onderwerpe ingesluit wat later in afsonderlike wetenskappe verdeel is, soos [[fisika]], [[sielkunde]], [[biologie]], [[kosmogonie]], ens. Aanvanklik was Griekse filosowe primêr besig met die vraag oor die oorsprong en bestaan van die [[wêreld]], met die groot stap was dat mens wegbeweeg van die tradisionele [[mite]]s wat ook daarop fokus. Met die sofiste en [[Sokrates]] verkry die filosofie 'n sosiale aspek, en kom vrae oor menslike gedrag na vore. Met [[Plato]], bloei die [[metafisika]], maar in 'n sekere sin inkorporeer hy al die voorafgaande, en berei voor vir wat na hom kom. Sy filosofie is 'n reusagtige struktuur waarin alles met mekaar verband hou, hoewel hy besig is met die [[natuurfilosofie]], met die vraag wat [[kennis]] is, en hoe 'n samelewing daaruit moet sien. Met [[Aristoteles]] word die verskillende dissiplines geskei, want vir hom is nie alles met alles verbind nie. Hy is ook die uitvinder van die [[logika]]. Hellenistiese filosofie gaan dan oor taalkundige filosofie en logika (die [[stoïsisme]]), en vir die natuurverklarings verwys dit gedeeltelik na die filosowe voor Sokrates se tyd, maar meer en meer kom die kwessie van menslike geluk na vore, en hoe om innerlike vrede te bereik. Met die neo-platonisme kom 'n mistieke element na vore. == Pre-sokratiese tydperk == [[Lêer:Raffael 058.jpg|duimnael|Rafaël Santi se werk die Atheense Skool, waarin verskeie Griekse filosowe uitgebeeld word.]] Die vroegste tydperk is die pre-sokratiese tydperk. Die Westerse filosofie begin in Milete, en die heel eerste Griekse denkers staan dus bekend as die Miletiese natuurfilosowe. Hul ondersoekveld was heeltemal gefokus op die ekstern waarneembare en uiteindelik die ''archè'', as die primêre beginsel. Dit het nie net ingesluit wat tans filosofie genoem word nie, maar ook alles wat vandag [[wetenskap]] genoem word. Geen volledige werk het van hierdie vroeë skrywers bewaar gebly nie. Alle Griekse filosofie van voor die tyd van Sokrates staan bekend as die pre-sokratiese filosofie. Hierdie filosofie was hoofsaaklik [[kosmologie]]s en [[kosmogonie]]s van aard. Die pre-sokrate het eers 'n fundamentele verklaring vir die natuurverskynsels wat hulle rondom hulle waargeneem het, gesoek, soos [[Sonsverduistering|son]]- en [[maansverduistering]]s en die jaarlikse herhalende vloede van die [[Nyl]] nadat [[Sirius]] verskyn het. Hulle het doelbewus nie 'n beroep op die tradisionele antieke Griekse [[godsdiens]] gemaak nie. Die pre-sokratiese filosowe het hulself onderskei van hul voorgangers. Behalwe dogmatiese bewerings oor die oorsprong en konstruksie van die wêreld, bevat hulle werke ook beredeneerde argumente vir verskillende wêreldbeskouings, verduidelikings waarom iets nie net waar is nie, maar ook waarom dit vreemd sou wees as dit anders was. Volgens [[Thales van Milete]] dryf die aarde byvoorbeeld op [[water]]. Dit verklaar nie net die voorkoms van [[aardbewing]]s nie, maar maak hulle onvermydelike verskynsels. Die metode wat hierdie vroeë Griekse filosowe gebruik om hul antwoorde op te stel, was net so belangrik soos die vrae (waar kom alles vandaan, waar gaan alles heen? Die pre-sokratiese filosowe het waarneming saam met rede gebruik om die aard van die wêreld rondom hulle te verduidelik. Alhoewel latere filosowe die relatiewe waarde van beide waarneming en rede later deeglik bespreek het, het hulle na 2 500 jaar fundamenteel verenig met die gebruik van hierdie metodes wat die vroeë filosowe gebruik het. Dit is 'n probleem om die idees van die pre-sokrate duidelik te spesifiseer, weens die gebrekkige oorlewing van hul werke. Al wat behoue gebly het is slegs teksfragmente, saam met aanhalings en opsommings van latere filosowe en skrywers. === Sofiste === Daar was ook die sofiste. Van [[Protagoras]] (± 490 - 420 vC), die beroemdste sofis,<ref>Ons woord sofist in die negatiewe sin verwys na iemand wat skerpsinnige drogredenasies of vals gronde aanvoer (Van Dale) gaan terug na die negatiewe beeld wat Plato van die sofiste gegee het, as retorici wat elke standpunt verdedig, afhangende van hoe hulle daarvoor betaal is. Sien ook die naam wat Aristoteles aan sy werk gegee het oor drogredensasies: Sofistiese weerleggings. Sofistiek word nie normaalweg as 'n filosofiese beweging in die ware sin van die woord beskou nie, maar as 'n oorgangsfase tot die herlewing van die filosofie in Athene. Vergelyk die kommentaar van R.J. Hankinson na aanleiding van [[Gorgias]] se ''Helena'' (op bladsy 513 van die ''Cambridge History of Hellenistic Philosophy''): Dit is nie 'n ernstige filosofie nie, maar dit lig ernstige filosofiese kwessies uit. Die poging om sofistiese redenasie te weerlê, was 'n belangrike bron van inspirasie vir beide Plato en Aristoteles. </ref> kom die relativistiese stelling: "Die mens is die maat van alle dinge. Van die dinge wat hulle is en van die dinge wat hulle nie is nie. Hierdie nogal duister en vatbare stelling is waarskynlik gerig op die voorkoms van die natuurlike filosowe op 'n super persoonlike waarheid en / of benadruk die subjektiwiteit van oordele. Die optrede van die sofiste het ook in die algemene sin van die (jong) Atheense publiek anti-tradisionele gevoelens gegenereer. Die sofiste beklemtoon in hul opvoeding die sosiale optrede, veral openbare spraak. So kan iemand soos [[Gorgias]] (± 480 - 399 vC) in die geskiedenis eerder as 'n spreker as 'n sofis gereken word. == Die bloeitydperk van die antieke filosofie == Die volgende tydperk ontvou in [[Athene]], wat uitloop op die Akademeia van Plato en die Lykeion van Aristoteles en die werke wat daar geskep word. === Sokrates === [[Sokrates]] (470-399 vC) is 'n ietwat problematiese figuur; hy het sy roem te danke aan sy [[dood]] (veroordeel om die gifbeker te drink) en aan Plato, wat hom as hoofspreker in sy dialoë laat optree. Sokrates self het niks geskryf nie. Dit is seker dat hy 'n betwiste figuur in Athene was, en hy is deur baie tydgenote beskou as een van die sofiste. Maar sonder twyfel het hy 'n stimulerende uitwerking op die intellektuele ontwikkeling van Plato en ander gehad. In latere klassieke filosofie word sy naam gebruik deur byna alle bewegings om die perfekte manier aan te dui. Dit is nie moontlik om definitief vas te stel wat Sokrates se standpunte was nie. Byna alles wat aan Sokrates toegeskryf kan word, kan teruggevoer word na wat Plato hom laat sê. Menings verskil in watter mate Plato historiese Sokrates praat, of hierdie Sokrates bloot Plato se standpunte uitdruk. === Plato === [[Lêer:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|duimnael|[[Plato]]]] In [[Plato]] (428-347 vC) se werk, wat in sy geheel behoue gebly het, kan ontwikkeling gesien word. Hierdie ontwikkeling sluit in van die eerste sogenaamde aporetiese dialoë (dit wil sê, hulle stel slegs vrae op, maar erken geen antwoord as voldoende nie) deur middel van klassieke werke soos die ''Simposium'', ''die Staat'' en ''die Phedrus'', wat meer kreatiewe idees uitbeeld (insluitend die onsterflikheid van die [[siel]]), word gevorder tot die bestaan van die sogenaamde ewige idees (die [[Ideëleer]]<ref>Uit die Griekse woord idee, wat vorm beteken. Plato gebruik ook die woord ''eidos'' (vorm) hiervoor. Ons woord idee het sy betekenis gekry omdat in die neo-platonisme Plato se idees gesien word as gedagtes van 'n godheid.</ref>) Latere werke sluit in ''die Theetetus'' en ''die Sofis'', waarin Plato ons kennisproses hanteer, en wat 'n baie kritiese ingesteldheid toon, ook met betrekking tot die probleme wat met die bestaan van die idees verband hou. Plato is nie net 'n filosoof nie, maar ook 'n [[skrywer]]. Dit beteken dat die lees van elkeen van sy werke op sigself 'n stimulerende aktiwiteit kan wees. Dit verklaar ook waarom sy totale werke oorleef, en waarom hy so 'n ongekende invloed op die hele verdere filosofie kan uitoefen. === Aristoteles === [[Aristoteles]] (384-322 vC) was 'n student van Plato. Slegs die werke wat vir onderwys en navorsing binne 'n klein kring bedoel was, het behoue gebly. Die styl waarin hierdie werke geskryf word, is dus minder 'literêr' as dié van Plato, maar word dikwels gekenmerk deur 'n soort telegram of notisiestyl. Aristoteles het baie ondersoek gedoen (byvoorbeeld op die gebied van biologie, [[politiek]] en letterkunde) en het dikwels al sy vorige sienings oor 'n onderwerp in sy eie navorsing betrek. Hy is die uitvinder van logika ('n inventaris van geldige redenasie, onafhanklik van hul inhoud), 'n dissipline wat vir hom nie deel van die filosofie is nie, maar dit voorafgaan. Sy teorie van kategorieë, die ontrafeling van die betekenisse van die Griekse werkwoord "om te wees" is gebaseer op Plato se ''Sofis''. Laasgenoemde is 'n goeie voorbeeld van hoe Aristoteles op Plato se werk bou, sonder om dit altyd te erken. Om die wêreld te kaarteer, gebruik hy die konsepte van vorm<ref>Vir vorm gebruik Arisoteles beide ''morfè'' en ''eidos'', laasgenoemde dieselfde woord wat Plato gebruik vir sy idees; met die verskil dat hierdie vorm immanent is en nie transendent is nie. Dat ons klassifikasie meer skematiese as die historiese werklikheid is, blyk ook uit die feit dat [[Demokritus]] byvoorbeeld sy atome as vorme aangedui het (Gr. ''Atomoi ideai'', ondeelbare vorme).</ref> en materie: alles rondom ons bestaan uit hierdie twee elemente. Hiervan is die vorm die noodsaaklikste waarna 'n voorwerp genoem word. (As die materie van 'n deur hout is, verwys ons na hierdie voorwerp as 'n deur, nie as hout nie.) Die dinamika in sy teleologiese [[wêreldbeskouing]] word ondervang deur sy konsepte van tydigheid en potensiaal: die hout is tans nie 'n deur nie, maar het wel die potensiaal. == Die Hellenistiese filosofie == === Epikurisme === [[Lêer:Epikouros BM 1843.jpg|links|duimnael|[[Epikurus]] ]] In teenstelling met die ander Hellenistiese strominge word die inhoud van epikurisme hoofsaaklik bepaal deur sy stigter [[Epikurus]] (341-270 vC). Hy het talle werke oor die wêreld en die natuur geskryf, paradoksaal geglo dat dit nie oor die [[waarheid]] gaan nie, maar oor die uitwerking wat hierdie sienings op mense kan uitoefen. Die uiteindelike doel van die filosofie is menslike geluk. In sy fisika verwys Epikurus terug na die atomiste, met die verskil dat hy met ''clinamen'' werk: 'n onvoorspelbare laterale beweging binne die (gereelde) vertikale beweging van atome, wat op 'n menslike vlak met [[vrye wil]] en meer algemeen ooreenstem met die onvoorspelbaarheid van die bestaan. Die beweging van die atome deur die leë ruimte het geen doel nie, daar is geen plan of hoër doelwit waaraan jy jou moet gehoorsaam nie. Afwesigheid van [[vrees]] en pyn waarborg ons geluk. Goed en kwaad meet dus epikurisme deur sensasies van plesier en pyn. Hierdeur is dit dikwels goed om van 'n klein plesier af te sien, want dit is voorsienbaar dat dit later deur ongemak of berou gevolg sal word. Die toppunt wat hierdeur bereik kan word, is die ''ataraxia'': die toestand waarin ons nie versteur word deur enige vrees of pyn nie, 'n toestand van innerlike onverstoorbaarheid. Die mens is dan nog steeds oop vir die vreugde van vriendskap. In teenstelling met die Stoïste, het Epikurus voorgestel om uit die openbare lewe te onttrek (leef in geheimhouding), 'n siening wat onder andere deur [[Cicero]] bygedra het tot 'n sekere ongewildheid van epikurisme. Dit is dan aangebied asof dit 'n oppervlakkige leerstelling was (die tradisionele "''bon vivant''"). Hierdie optrede het op sy beurt epikurisme verdag onder Christelike filosowe gemaak, wat vanselfsprekend agterdog gehad het oor 'n filosofie wat die lewe as betekenisloos sou beskou en geen voorsieningheid erken nie. Na die Epikurus is die Romeinse digter [[Lucretius]] (98 - 55 vC) die bekendste Epikurs. In sy ''De rerum natura'' het hy die leerstellings van Epikurus op 'n hoogs geïnspireerde en gedetailleerde wyse uiteengesit. Hy probeer menslike vrese te bestry, veral die vrees van die gode en die [[dood]]. In Epikurus se materialistiese wêreldbeskouing is die dood bloot die beëindiging van die lewe, daar is niks anders om te vrees nie. Die gode is daar, maar bemoei hulle nie met ons nie. Lucretius se posisie binne die Romeinse kultuur is uniek: hy skryf as 'n persoon, nie as 'n Romein nie; by hom kom mens nie patriotisme teë nie. Hy is een van die grootste [[Latyn]]se digters. === Stoïsisme === [[Lêer:Chrysippus bust.jpg|duimnael|Chrysippus]] Ons het slegs fragmente van die kompromielose ou [[stoïsisme]] oor. Tog is dit moontlik om hierdie leerstelling grootliks te herbou, waarvan [[Zeno van Citium]] (333 - 262 vC) die stigter is. Volgens die stoïsme is alles materie (nie net rede en siel nie, maar ook, byvoorbeeld, eienskappe). Dit is gebaseer op hul kriterium dat slegs liggame invloed kan uitoefen en ondergaan. Die stoïsisme soek nie 'n waarheid 'agter' die verskynsels, soos Plato met sy Ideëleer nie, maar beskou die verskynsels as ons enigste moontlikheid van kennis. Op die vraag of hierdie bron betroubaar gemaak kan word, het Chrysippus (280 - 206 vC), die tweede vader van die stoïsisme, lank gesprekke met die skeptikus Carneades gehad. Die stoïsisme stel dit ten doel om ''apatheia'' te bereik, die toestand waarin mens nie meer deur [[emosie]]s (''pathè'') versteur word nie.<ref>Die Griekse ''apatheia'' het dus nie die negatiewe konnotasie van die [[Afrikaans]]e woord apatie nie. </ref> Hier is dit 'alles of niks': mens kan nie halfpad op pad na die toestand wees nie. Slegs die stoïstiese wyse het hierdie toestand bereik. Dit vereis 'n intellektuele ingesteldheid: volgens Chrysippus is emosies nie iets anders as verkeerde oordele nie. Byvoorbeeld, dit is net die foutiewe oordeel dat mens hartseer moet erken in 'n sekere situasie wat ons hartseer maak, nie daardie situasie self nie. Hierdie een kan nie beheer word nie, en word deterministies bepaal; daar is 'n ewige terugkeer van ons kosmos. Panaetius (185 - 112 vC), wat die stoïsisme in [[Rome]] bekend gestel het, vorm saam met [[Posidonius]] (135 - 51 vC), die middelste stoïsisme, wat meer menslike eienskappe toon. So, volgens Posidonius, is emosie nie meer 'n verkeerde oordeel nie, maar 'n onafhanklike ding in ons [[siel]]. Die later stoïsisme het egter die grootste invloed op [[Europa]] vanaf die [[Renaissance]] uitgeoefen, deels omdat werke in hul geheel beskikbaar geword het, en deels omdat hier die teoretiese aspekte vervaag ten gunste van [[etiek]]. Die bekendste verteenwoordiger hiervan is die Romein [[Lucius Annaeus Seneca]] (3 vC - 65 nC). Sy filosofie is baie persoonlik en toon goeie insig in mense. Hy is stoïs, maar nie dogmaties nie: hy dink baie van die teoretiese filosofiese besprekings is haarklowery. Wat belangrik is, is die filosofie van die lewe, die filosofie wat 'n mens beter kan maak. 'Beter' in die sin dat dit nuttiger vir die mensdom is, maar ook vryer en meer onafhanklik as individu. Deur sy flitsende styl het hy sy insigte ingeskep. Op grond van sy lewenservaring (hy was op 'n jong ouderdom ernstig siek, was hy verban, het jare lank by die hof van [[Nero]] gewerk)kan hy - skynbaar moeiteloos - advies gee vir baie situasies. Nog 'n verteenwoordiger van die latere stoïsisme is [[Epictetus]] (50-130 nC), wat die verskil tussen sake in ons beheer (sienings, begeertes) en sake buite ons beheer (reputasie, [[gesondheid]]) beklemtoon: verwarring tussen hierdie twee kategorieë is die bron van frustrasie. === Skeptisisme === [[Lêer:Head Karneades Glyptothek Munich.jpg|links|duimnael|Carneades]] Nog 'n manier om gemoedsrus te bereik, was wat [[Pyrrho van Elis]] bevorder het (± 365 - 275 vC.). Deur ons oordeel op te skort onder alle omstandighede (''epochè'') en om te erken dat mens nie seker kan weet nie, kom daar 'n innerlike vrede. Nog 'n tak van antieke skeptisisme is dié van Carneades (219 - 128 vC). Hy betwis die siening dat die mens die waarheid kan ken. Daar is genoegsame waarskynlikhede vir die daaglikse lewe. Hiermee word bedoel 'n afgeleide, praktiese, waarskynlikheid wat ontstaan op grond van kombinasies van voorheen ontvangde sensoriese indrukke. Hy bedoel dat die verhoudings van ons indrukke met die onderliggende voorwerpe nie waarskynlik sal wees nie. 'n Derde bekende skeptikus was [[Aenesidemus]] (1ste eeu vC). Die sogenaamde tien trope word aan hom toegeskryf: die argumente teen die betroubaarheid van sensoriese persepsie, asook agt trope teen [[kousaliteit]]. Sextus Empiricus (2de eeu nC) is ons belangrikste, maar ietwat wydlopende bron vir die kennis van antieke skeptisisme. Nog 'n bron is die werk van [[Cicero]] (106 - 43 vC). Sy meriete op die gebied van filosofie is hoofsaaklik op die gebied van popularisering. Hy het dele van die Griekse filosofie aan die Romeine bekendgestel, wat Latynse terme as ''qualitas'' bekendgestel het. As 'n filosoof beweer hy dat hy 'n ondersteuner van die (skeptiese) Nuwe Akademie is, maar soms neig hy na die stoïsisme, en soms sê hy dat alle filosofiese bewegings, behalwe epikurisme, net deur terminologie onderskei word. Hy sien 'n filosofiese opvoeding as 'n goeie opvoeding vir 'n woordvoerder en politikus, soos 'n soort 'algemene ontwikkeling'. === Die Sokratiese skole === Die sogenaamde Sokratiese skole (Megarisi, Sinisi, Cyrenaeisi) is van minder belang. Kenmerkend vir hulle is die ontkenning van alle verhewe filosofiese (metafisiese, wetenskaplike, etiese) voorstellings. Die sinikus Diogenes (404 - 323 vC) is die bekendste van almal, maar hy is veral skuldig aan die anekdotes oor sy gedrag (insluitend sy lewe in 'n vat). Die naam van die megariaan Diodoros is gekoppel aan die sogenaamde hoofargument, aangaande die konsep moontlik ten opsigte van verlede en toekomstige gebeure.<ref>Sien vir verdere verduideliking: http://plato.stanford.edu/entries/dialectical-school/#5 (Engels)</ref> == Die Neo-platonisme == Plotinus het homself as Plato se [[Eksegese|eksegeet]] gesien, sonder die strewe om sy eie filosofie te hê. Maar in sy interpretasie van Plato, is baie elemente onmiskenbaar afgelei van Aristoteles en die filosowe na hom. Hiermee staan hy in 'n lang tradisie, maar tog het die neo-platonisme by hom begin, weens die kwaliteit van sy werk. Hierdie werk, die ''Enneaden'', is moeilik toeganglik, maar enigiemand wat daardeur dring, vind pragtige beelde waarmee hy sy abstrakte metafisika in woorde probeer stel. Vir hom is die [[kosmos]] 'n ewige emanasie van die hoogste beginsel (Die Een), na die Gees ("Nous"), via die [[siel]] na [[materie]]. Hier geld, hoe verder weg van die 'Een', hoe minder 'vlak' of mag word behaal. Dit kan egter nie tydelik verstaan word nie, maar slegs as 'n voorstelling van die struktuur van ons wêreld. Ons vind ook hierdie onderverdeling op 'n sielkundige, individuele vlak: mense kan daarna streef om terug te keer na die Een. Die mens vind sy hoogste besef hierin. Hierdie toestand kan slegs bereik word na 'n langtermyn-filosofiese studie, en is nie iets permanent vir die mens nie. Verder was Plotinus 'n uitgesproke teenstander van die [[gnosis]]. Proclus (± 410 - 485 nC) is die sistematikus binne die neo-platonisme. Sy werk is dus baie “droër” as dié van Plotinus, maar die studie van sy Elemente van Teologie het 'n waarde vir die kennis van lewende neo-platonisme wat vergelykbaar is met dié van die studie van [[anatomie]] vir die kennis van die lewende liggaam.<ref>E.R. Dodds, ''Introduction to: Proclus The Elements of Theology''</ref> Sy manier van filosofie deur middel van stellings en hul bewyse sal in die [[Middeleeue]] gevolg word en kan nog by [[Baruch Spinoza]] gevind word. == Oorgang na die Middeleeue == [[Lêer:Boethius.jpg|duimnael|Boethius]] Boethius is 'n baie merkwaardige figuur, want met sy ''Consolatio Philosophiae'' (Vertroosting van Filosofie) het hy 'n suiwer klassieke filosofiese werk geskryf, met sy [[Latyn]]se vertalings van Griekse filosofiese werke wat sy tyd nodig het, maar terselfdertyd het hy Christelike teologiese werke geproduseer, byvoorbeeld ''De Trinitate'' (Oor die [[Drie-eenheid]]). Sy werk is wyd gelees in die Middeleeue. Vandag word sy ''Consolatio'' nog gelees en vertaal. Hierdie skryfwerk het ontstaan gedurende die tydperk waarin hy gevange geneem is, en is geskryf om homself te troos vir sy hartseer lot. Daartoe voer ''Lady Philosophia'' 'n gesprek met hom, wat beskou kan word as die finale dromslag van die antieke filosofie. == Literatuur == Klaus Held: ''Trefpunt Plato'' (Nederlandse vertaling deur Tineke Davids). Hierdie boek bied 'n duidelike oorsig van die klassieke filosofie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{nl-vertaal|Antieke filosofie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosofie]] l8mq64kfph9duqw9y5e5g83tj6kvz96 0 271566 2900771 2894345 2026-05-02T19:15:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900771 wikitext text/x-wiki Die boek Josua voer die geskiedenis van Israel van die dood van Moses, deur die verowering van Kanaän, tot by die dood van Josua. Hoofstukke 1 tot 12 dek die eerste vyf of ses jaar na die dood van Moses. Die gebeurtenisse wat in die laaste twee hoofstukke verhaal word, het waarskynlik sowat 20 jaar later plaasgevind. Die verowering het, volgens onlangse argeologiese en ander bewyse, waarskynlik om en by 1240vC begin. Dit is waarskynlik dat hierdie verslag aan die begin van die monargie.<ref>1045 vC.</ref> geskryf is, gedurende die leeftyd van Samuel en voordat Dawid Jerusalem verower het<ref>Kyk Jos. 15:63.</ref> Josua is in Egipte gebore. Tydens die uittog en die omswerwinge in die woestyn was hy Moses se regterhand. Hy was 'n militêre bevelvoerder.<ref>Eks. 24:13.</ref> Toe die wet by sinai gegee is, het hy Moses vergesel. Josua was een van die 12 spioene wat deur Moses gestuur was om die land te verken. Net hy en Kaleb het die geloof en moed gehad aan te beveel dat die land binnegeval moet word<ref>Num. 14:6ev.</ref> en gevolglik was hulle die enigste twee wat die omswerwing van die 40 jaar oorleef het. Na die dood van Moses was Josua die klaarblyklike keuse om hom op te volg en die volk te lei<ref>Deut. 34:9.</ref>. == Israel trek die Beloofte Land binne == === Joshua neem oor as leier<ref>Jos. 1.</ref>=== Hierdie verslag van Josua se opvolging is een van die groot hoofstukke van die Bybel. Moses is dood, maar Good se plan vir die volk gaan voor. Die sleuteltoon van hierdie voorspel tot die verowering is die herhaalde oproepe: Wees sterk, wees vasberade.<ref>Jos. 1:6, 7, 9 en 18.</ref> Hierdie wetboek:<ref>Deut. 24-26.</ref> Joshua saam met Moses toe die wet by Sinai gegee is. Oor drie dae:<ref>Jos. 1:11.</ref> die gebeure in hoofstuk 2 het reeds plaasgevind, of dit beteken bloot binnekort. === Ragab en die spioene<ref>Jos. 2.</ref> === Jerigo, die palmstad, is net wes van die Jordaan geleë. Josia was van plan om eers die sentrale deel van Palestina aan te val om noord en suid te verdeel. Jerigo was reg in sy pad geleë, 'n vanselfsprekende eerste deel. Ragab het die spioene nie uit vrees geherberg nie, maar in die geloof dat die God van Israel die ware God.<ref>Kyk. Heb. 11:31. Waar haar geloof geprys word, nie haar onsedelikheid nie.</ref> Ragab se huis was op of in die stadsmure gebou. met 'n plat dak waar produkte uitgesprei is droog - in hierdie geval vlas, waaruit sy linnedraad sou weef. Haar huis was 'n plek waarheen die spioene kon gaan sonder om agterdog te wek; en ongetwyfeld 'n goeie plek om inligting in te win. Die Israeliete het hulbelofte aan haar nagekom.<ref>Josua 6:22ev.</ref> Ragab is naturaliseer, het met Salmon getrou en deur haar seun Boas<ref>Kyk. Rut 2-4.</ref> was sy 'n voorsaat van Dawid en van Jesus. === Die Israeliete steek die Jordaan oor<ref>Jos. 3.</ref> === God het sy volk deur die Jordaan gelei in die lente, en die rivier was vol vanweë die sneeu wat gesmelt het. Toe die priesters die rivier ingaan, het die water by Adam, sowat 20 km. hoor op, opgedam, wat die rivierbedding ondertoe droog gelaat het. In 1927 het aardskuddings die hoë klipbanke wan die rivier op dieselfde plek ineen laat stort en die Jordaan was 21 uur opgedam. Die verbondsark<ref>Jos. 3:3.</ref>: daarin was die kliptafels waarop die wet gegraveer was. Dit was 'n sigbare teken van God se teenwoordigheid by sy volk en van sy leiding. Reinig julle<ref>Jos. 3:5.</ref>: met ander woorde, berei julleself voor vir God. Deur rituale reiniging en morele selfondersoek === Die gedenkteken van klippe<ref>Jos. 4.</ref> === Twee klipstapels is gebou, een waar die priesters aan die oostelike oewer van die rivier gestaan het, die ander by Gilgal, hulle eerste laer aan die westelike oewer. Albei stapels moes dien as 'n voortdurende herinnering aan die grootheid van God. In dieselfde streek van die Jordaan het Johannes die Doper gepreekreek en is Jesus gedoop. Voor julle...voor ons:<ref>Jos. 4:23.</ref> Van diegene wat die Rietsee deurgetrek het, het min oorgebly. Van diegene ouer as 20 jaar was toe die spioene uitgestuur is, het net Josua en Kaleb nog geleef. == Israel word besny<ref>Jos. 5:1-12.</ref> == Die besnydenis is nie toegepas nie omdat die verbond 40 jaar lank so te sê opgehef was vanweë dié wantroue en ongehoorsaamheid van die volk<ref>Num. 14.</ref>. Die besnydenis van die nuwe geslag is 'n teken van die hernuwing van die ou verbondsverhouding tussen God en sy volk. Klipmesse<ref>Jos. 5:2.</ref>: bronswerktuie het klipwerktuie teen hierdie tyd vervang, maar die tradisionele werktuie word in die ritueel gebruik. Die manna het weggebly<ref>Jos. 5:12.</ref>: hierdie spesiale voorsiening van God deur al die jare in die wildernis is nou nie meer nodig nie. == Die val van Jerigo == Die verowering van Kanaän was 'n heilige oorlog onder die aanvoering van God. Niemand het dit beter besef nie as Josua, ná sy ontmoeting met die leërowerste van die Here<ref>Jos. 5:13ev.</ref>. Israel het dit ook geweet, want die ark van God het vooraangetrek. En Israel se vyande het dit geweet, en hulle was bang<ref>Jos. 2:10-11, 5:1.</ref>. Vir die manne van Jerigo was dit 'n senu-oorlog: die troepe wat in doodse stilte om die stad maarsjeer, die geskel van die ramshorings, dag na dag, tot by die groot klimaks van die sewende dag. Die banoffer<ref>Jos. 6:17.</ref>: die stad en die inhoud daarvan is volledig aan God gewy. Dit was dus heiligskennis as iemand vir hulself iets sou hou. Buite die kamp<ref>Jos. 6:23.</ref>: hulle moes 'n reinigingstydperk ondergaan. Die Here sal straf<ref>Jos. 6:28.</ref>: die puinhoop het 400 honderd jaar so gelê tot met die regering van Agab. Toe het Hiël Jerigo herbou en die vloek het op hom gekom<ref>1 Kon. 16:34.</ref>. == Akan se oortreding<ref>Jos. 7.</ref> == Vanweë 'n Akan se sonde het 36 manne by Ai omgekom en die hele volk voor hulle Kanaänitiese vyande in die skande gesteek. God vereis volkome gehoorsaamheid en die ongehoorsaamheid van een individu raak die hele volk van God. Ai<ref>Jos. 7:2.</ref>: beteken puinhoop. Deur die here aangewys<ref>Jos. 7:14.</ref>: die skuldige is deur middel van die heilige lot aangewys: die twee stene wat in die borsplaat van die hoëpriester gehou is. Dit is nie meer bekend hoe dit gewerk het nie. Met klippe doodgegooi...verbrand<ref>Jos. 7:25.</ref>: maw die gesteelde goedere, tensy sy gesin medepligtig was en dis ook gestraf is<ref>Kyk Deut. 24:16.</ref>. == Ai word verower<ref>Jos. 8.</ref> == Die getuienis van die opgrawings by Et-Al is moeilik te versoen met die Bybelse rekord, wat die vermoede laat ontstaan dat Ai dalk nie daar geleë was nie. Deur sy taktiek van vlug en hinderlaag trek Josua die grootste moontlike voordeel uit Israel se vorige nederlaag. Vanaf Ai beweeg Josua noordwaarts om hom by Sigem, in die vallei tussen Ebalberg en Gersijberg te vestig. Hy neem die land in die Naam van God in besit. En die verbond word bevestig soos Moses beveel het<ref>Deut. 27.</ref>. 30000<ref>Jos. 8:3.</ref>: moontlik die hele strydmag, tensy daar twee hinderlae was<ref>Jos. 8:12.</ref>. Bet-El<ref>Jos. 8:9.</ref>: die plek waar Jakob sy droom gehad het, 'n vooruitsrewende vestingstad in die vroeë dae van Israel se verblyf in Egipte. Tydens hierdie veldtog, Bet-El en Ai was nie ver van mekaar geleë nie, of later, is die koning van Bet-El verslaan<ref>Jos. 12:16.</ref>. == Die veldtog in die suide<ref>Jos. 9-10.</ref>; Die Gibeoniete bedrieg Israel en sluit 'n verbond met hulle<ref>Jos. 9.</ref>== Gibeon was 'n belangrike stad sowat 10Km benoorde Jerusalem. Die slinks beplande verdrag (daar is selfs voorgegee dat hulle nie weet van die onlangse oorwinnings by Jerigo en Ai nie), het ook drie ander stede ingesluit. Israel kon hom nie aan 'n vriendskapsverdrag (die gesamentlike maaltyd<ref>Jos. 9:14.</ref>) onttrek nie. Dit het in die tyd van Dawid nog gegeld. Die meeste wat hulle kon doen, was om slawe van die Gibeoniete te maak. == Verbond van die 5 Amoritiese konings; die lang dag<ref>Jos. 10.</ref> == Die verdrag met die Gibeoniete verwikkel Israel onmiddellik in 'n oorlog. Al 5 die Amoritiese konings is by Makkeda gedood en hulle stadstate verwoes in die veldtog wat op die verpletterende nederlaag by Bet-Heron gevolg het. Al die strategiese stede in die suide val. Israel beheer die land nou vanaf Kades-Barnea in die suide tot by Gasa in die weste, en Gibeon in die noorde. Die lang dag<ref>Jos. 10:12-14.</ref>: word gewoonlik verstaan as 'n verlenging van die daglig (beteken nie noodwendig dat die son letterlik stilgestaan het nie). Maar die donker is dalk verleng. Daar word vermoed dat dit 'n sonsverduistering was. Josua se verrassingsaanval het teen dagbreek plaasgevind (soos die posisies van die son en die maan in vers 12 ook te kenne gee) en die haelstorm het die donkerheid op daardie uur vererger en so ook die gevolglike verwarring. Boek van die opregte<ref>Jos. 10:13.</ref>: 'n liedereboek waarin nasionale helde geprys word. Sit julle voete op die...nekke<ref>Jos. 10:24.</ref>: die gebruiklike gebaar waardeur algehele onderwerping aangedui is. Goosengebied<ref>Jos. 10:41.</ref>: suid van Hebron, nie Goosen in Egipte nie. == Die veldtog in die noorde<ref>Jos. 11.</ref> == Die magtige koning van Hasor het 'n veel gevaarliker verbond met sy leenmanne gevorm as dié van die suide, maar eweneens sonder sukses. Hoewel die strategiese stede onder Israelse beheer was kort nadat hulle Kanaän binnegeval het, het die opruiming lank geduur<ref>Jos. 11:1.</ref> . Hasor<ref>Jos. 11:1.</ref>: groot stad met meer as 40 000 inwoners baie groter as Jerusalem in die tyd van koning Dawid. Die laageleë stad wat Josua verwoes het, is nooit herbou nie. By Groot-Sidon<ref>Jos. 11:8.</ref>: Tirus was klaarblyklik nog nie van belang nie. Die Enakiete<ref>Jos. 11:21.</ref>: die groot reus wat die spioene met vrees vervul het<ref>Num. 13:33.</ref>. Gasa, Gat...Asdod<ref>Jos. 11:22.</ref>: Filistynse vestings. Die reus Goliat het van Gat gekom<ref>1 Sam. 17:4.</ref>. == Die verslane vonings van Kanaän<ref>Jos. 12.</ref> == Die 31 konings wat genoem word, sluit die in wat deur Moses verslaan is. Met die lys word die afdeling oor die verowering afgesluit. == Verdeling van die land<ref>Jos. 13-21.</ref> == Nie al die gebiede wat toegewys is, is volledig onderwerp nie en nie al die stamme het hulle bevryde erfdeel heeltemal beset nie. Die skrywer lewer op verskeie plekke kommentaar oor die situasie in die tyd. === Grond wat nog nie verower is nie<ref>Jos. 13:1-7.</ref>=== Josua was al baie oud. Die Here het vir hom gesê:<blockquote>"Jy is al baie oud, en daar is nog 'n baie groot deel van die land wat in besit geneem moet word. </blockquote><blockquote>Die deel wat oorbly, is daar al die Filistynse gebiede en die hele Gesergebied. Die gebied van die se Sigor af teen Egipte tot by die Ekrongebied in die noorde word as Kanaänitiese gebied beskou. Dit is die gebiede van die vyf Filistynse regeerders, die van Gasa, Asdod, Askelon, Gat en Ekron, en dit sluit die gebied van die Awwiete in. Verder is daar die hele Kanaänitiese gebied van Teman af, die Gebalgebied van Meara af wat aan die Sidoniërs behoort, tot by Afek aan die Amoritiese grens en die hele Libanon aan die oostekant, van Baäl-Gad suid van Hermonberg af tot by Lebo-Hamat. Ek sal al die bewoners van die bergwêreld verdryf om vir die Israeliete plek te maak, van die Libanon af tot by Misrefor-Majim, al die Sidoniërs. Intussen moet jy hierdie gebiede as besittings aan Israel toewys soos Ek jou beveel het. Verdeel dis nou die land vir die nege stamme en die halwe manassestam." </blockquote> === Die gebied oos van die Jordaan<ref>Jos. 13:8-14.</ref> === Saam met die ander helfte van die Manasse-stam het die stamme Ruben en gad reeds hulle besitting ontvang wat Moses aan hulle toegeken het oorkant die Jordaan, aan die oostekant. ==== Die stamgebied van Ruben<ref>Jos. 13:15-23.</ref> ==== Hierdie gedeelte bespreek die gebiede wat aan die families in die stam Ruben toegeken is. ==== Die stamgebied van Gad<ref>Jos. 13:24-28.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die gebiede wat aan die stam Gad toegeken is. ==== Die stamgebied aan die een helfte van Manasse<ref>Jos. 13:29-33.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die gebiede wat aan die families van die halwe stam van Manasse toegeken is. === Die Israelitiese gebied wes van die Jordaan<ref>Jos. 14:1-5.</ref> === Hierdie gedeelte gee 'n oorsig van die gebiede wat die Israeliete in Kanaän ontvang het. Die priester Eleasar n Josua seun van Nun het saam met die stamhoofde die gebiede aan die Israeliete toegeken, dit is dan die nege stamme en die halwe stam. Dit is gedoen deur loting soos die Here deur Moses beveel het. Aan die ander twee stamme en die halwe stam het Moses 'n gebied oorkant die Jordaan toegeken, en aan die Leviete het hy nie 'n gebied toegeken saam met die ander nie. Die nageslag van Josef het twee stamme gevorm, Manasse en Efraim, en die Leviete het nie 'n deel van die land ontvang nie, maar wel dorpe om in te woon en weidingsgebiede vir hulle veetroppe. Die Israeliete het gedoen wat die Here vir Moses beveel het, hulle het die land verdeel. === Hebron word aan Kaleb toegeken<ref>Jos. 14:6-15.</ref> === Kaleb het na Moses gegaan en Moses daaraan herinner dat hy die een van die spioene was wat aanbeveel het dat hulle Kanaän kon inneem. Hy vra dat hy die bergwerêld wil hê. Josua het sy seën uitgespreek oor Kaleb seun van Jefunne, die Kenasiet, en aan hom Hebron as besitting toegeken het, daarom behoort Hebron tot vandag toe aan Kaleb seun van Jefunne. Dit is omdat hy die Here die God van Israel getrou gevolg het. Die naam van Hebron was voorheen Kirjat-Arba. Arba was die naam van 'n groot man onder die enakiete. Die oorlog was verby, die land het gerus. === Die stam van Juda<ref>Jos. 15.</ref> === Juda se erfdeel het Kaleb se grondgebied ingesluit -asook Jerusalem, of deel daarvan<ref>Jos. 18:28.</ref> maar die stad was nog nie verower toe die boek Josua geskryf is nie. === Josef se seuns: die stamme van Efraim en Manasse<ref>Jos. 16-17.</ref> === Hulle sou hulle grond gebied deur verowering uitgebrei het, maar die perde en strydwaens van die Kanaäniete, wat die vlaktes beheer het, het hulle afgeskrik. === Verdeling van die res van die land<ref>Jos. 18.</ref> === Die hele Israelitiese volksvergadering het in Silo bymekaargekom en die tent van ontmoeting daar opgeslaan. Die land was nou onderwerp, maar daar was nog sewe van die Israelitiese stamme wat nie hulle eie grond gebied ontvang het nie. Josua het vir die israeliete gesê: <blockquote>"Hoe lank gaan julle nog talm voor julle die land in besit gaan neem wat die Here die God van julle voorvaders aan julle gegee het? Bring 3 man uit elke stam dat ek hulle kan stuur en dat hulle die res van die land kan deurgaan en 'n beskrywing kan maak van die verskillende dele en dit vir my bring.Hulle moet die gebied in sewe dele verdeel. Juda behou sy gebied in die suide en die nageslag van Josef hulle s'n in die noorde.Julle moet 'n beskrywing maak van die sewe dele van die land en dit vir my bring dat ek die loting hier in die teenwoordigheid van die Here ons God kan maak. Die Leviete kry nie 'n deel saam met julle nie, want hulle besondere voorreg is die priesterskap in diens van die Here. Gat, Rubenn en die helfte van Manasse het hulle deel oos van die Jordaan gekry waar Moses die dienaar van die Here dit aan hulle toegeken het." </blockquote>Die manne het toe klaargemaak en vertrek. Nadat hulle, hulle werk gedoen het is hulle terug na Josua in die kamp by Silo. Josua het toe die loting daar in Silo in die teenwoordigheid van die Here gedoen en die land tussen die Israelitiese stamme verdeel. ==== Die stamgebied van Benjamin<ref>Jos. 18:11-28.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grond wat aan die families van die stam van Benjamin toegeken is. ==== Die stamgebied van Simeon<ref>Jos. 19:1-9.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam Simeon toegeken is. ==== Die stamgebied van Sebulon<ref>Jos. 19:10-16.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die stam van Sebulon toegeken is. ==== Die stamgebied van Issaskar<ref>Jos. 19:17-23.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die stam van Issaskar toegeken is. ==== Die stamgebied van Aser<ref>Jos. 19:24-31.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Aser toegeken is. ==== Die stamgebied van Naftali<ref>Jos. 19:32-39.</ref> ==== hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Naftali toegeken is. ==== Die stamgebied van Dan<ref>Jos. 19:40-48.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Dan toegeken is. ==== Die eiendom van Josua<ref>Jos. 19:49-51.</ref> ==== Nadat die Israeliete die land in sy onderskeie gebiede aan die stamme toegewys het, het hulle aan Josua, seun van Nun, 'n eiendom tussen hulle toegeken. Op bevel van die Here het hom die land gegee wat hy gevra het. Dit was dan die woongebiede van die priester Eleasar en Josua, seun van Nun, saam met die familiehoofde van die Israelitiese stamme toegeken het. Hulle het die verdeling van die land af gehandel deur loting in Silo in die teenwoordigheid van die Here by die ingang van die tent van ontmoeting. ==== Die asielstede<ref>Jos. 20.</ref> ==== Die Here het vir Josua gesê dat hulle nou die asielstede moet afstaan wat Hy hulle deur Moses beveel het, sodat iemand wat onopsetlik en sonder voorbedagte rade die dood van 'n ander veroorsaak het daarheen kan vlug om aan die wrak van 'n bloedverwant van die oorledenes te ontkom. Wanneer iemand na een van die stede toe vlug moet hy by die ingang van die stadspoort gaan staan en sy saak stel aan die leiers van die stad. Hulle moet hom dan in die stad opneem en hom 'n woonplek by hulle gee. As die bloedverwant van die oorledene hom agtervolg, moet die leiers hom nie aan die bloedverwant uitlewer as hy onopsetlik die dood van 'n ander veroorsaak het en nie kwaadgesind was nie. Die vlugteling moet in die stad bly totdat hy voor die bevoegde vergadering tereggestaan het en totdat die hoëpriester van die tyd dood is. Eers dan mag die persoon wat die dood veroorsaak het, vry teruggegaan huis toe na die stad waar hy vandaan gevlug het. Kedes in Galilea op die Naftaliberge, Sigem in die Efraimberge, en Kirjat-Arba, dit is Hebron, in die Judaberge is afgestaan. Oos van die Jerigo-Jordaan is Beser in die woestyn op die hoogvlakte in die stamgebied van Ruben, Ramot in Gilead in die stamgebied van Gad, en Golan in Basan in die stamgebied van Manasse afgestaan. ==== Die stede van die Leviete<ref>Jos. 21.</ref> ==== Die Leviete ontvang geen stamerfdeel nie. God is hulle erfdeel. Maar hulle ontvang 48 stede, met weivelde in die grondgebied van die ander stamme. Dit verseker dat die geloofs- en godsdiensleiers van die volk onder die volk onder die stamme versprei is. == Die Stamme wat Oos van die Jordaan Gevestig is Keer Terug; die Altaar van Getuienis<ref>Jos. 22.</ref> == Ruben, Gad en Manasse het hulle verpligting om met die verowering te help nagekom en keer nou terug na hul tuiste, met die goedkeuring van Josua en 'n deel van die buit. Uit vrees dat Israel hulle dalk in die toekoms, as hulle eers oor die Jordaan is, kan miskien, bou hulle 'n altaar. Dit lei tot misverstand. Dit was nie 'n teken van afgodery nie ook nie 'n tweede heiligdom nie. Dit was 'n teken van die eenheid met die res van Israel met wie hulle verbind was deur die geloof en aanbidding van die enige God. Die here alleen is God<ref>Jos. 22:22.</ref>: 'n plegtige eed wat twee maal herhaal word en in die oorspronklike drie name van God gebruik, nl. El, Elohim en Yahwe. == Josua se laaste dae<ref>Jos. 23-24.</ref> == === Josua adviseer die leiers<ref>Jos. 23.</ref> === Etlike jare het verloop sedert die verdeling van die land. Josua het die einde van sy lang lewe bereik, maar stel nie 'n opvolger aan nie. Dit is dus lewensbelangrik om te verseker dat die leiers die wet sal hou en getrou sal bly aan God - die God wat sy beloftes hou<ref>Jos. 23:24 en kyk ook 21:45.</ref>. === Josua en die volk hernieu die verbond<ref>Jos. 24.</ref> === Soos in Deternomium stem die verbond hier baie ooreen met verdrae van die tyd. Die koning se titel<ref>Jos. 24:2a.</ref> word gevolg deur 'n relaas van sy guns te in die verlede<ref>Jos. 24:2b-13.</ref> die bepalings word in verse 14 tot 15 gestel met waarskuwings oor die gevolge van ongehoorsaamheid<ref>Jos. 24:19-20.</ref>. Josua is aan die einde van sy lang lewe steeds volkome aan God oorgegee. Die ywer van die volk om hom in die vernuwing van die verbond te volg, is op self genoeg hulde aan sy leierskap. Vers 31 is 'n aanduiding van hierdie man se invloed ten goede. == Sien ook == * [[Bybelse Gids - Genesis]] * [[Bybelse Gids - Rigters]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * Die Bybel Nuwe Vertaling Bybelgenootskap van Suid-Afrika * Handboek By die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] 1s3eaypus9vreiavrqcr0illxou63wu 0 273024 2900754 2893293 2026-05-02T18:59:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900754 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ace Magashule | beeld = Ace Magashule, Free State Premier.jpg | beeldonderskrif = | orde = Premier van die [[Vrystaat]] | termynaanvang = 6 Mei 2009 | termyneinde = 27 Maart 2018 | vise = | voorganger = [[Beatrice Marshoff]] | opvolger = [[Sisi Ntombela]] | orde2 = Sekretaris-generaal van die [[African National Congress]] | termynaanvang2 = 18 Desember 2017 | termyneinde2 = 3 Mei 2021 (tydelik geskors) | vise2 = | voorganger2 = [[Gwede Mantashe]] | opvolger2 = | geboortenaam = Elias Sekgobelo Magashule | geboortedatum = | geboortejaar = 1959 | geboortemaand = 11 | geboortedag = 3 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[African National Congress]] | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Ace Magashule''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus en voormalige sekretaris-generaal van die [[African National Congress]] (ANC).<ref name="maroela" /> Hy is op 5 Mei 2021 (effektief 3 Mei) tydelik deur die ANC uit die party geskors. Magashule is op borgtog uit en word vir [[korrupsie]], bedrog en [[geldwassery]] aangekla wat verband hou met ‘n Vrystaatse asbesdaktender.<ref name="News24"/> Hy het die [[African Congress for Transformation]] (ACT) in Augustus 2023 gestig saam met die afgedankte voormalige [[Valke (SAPD)|Valke]]-baas Berning Ntlemeza.<ref>{{Cite web |last=O’Regan |first=Victoria |date=2023-08-30 |title=Ace Magashule launches African Congress for Transformation |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-08-30-ace-magashule-launches-african-congress-for-transformation/ |access-date=2023-08-30 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref name="bb_launch">{{Cite web |date=2023-08-30 |title=Ex-South Africa Ruling Party Official Ace Magashule to Contest 2024 Vote |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-30/ex-south-africa-ruling-party-boss-to-contest-2024-vote |access-date=2023-08-30 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> Hy was ‘n uitgesproke bondgenoot van oudpresident [[Jacob Zuma]],<ref>{{Cite web|date=2012-12-17|title=Magashule: We will forever support Zuma|url=https://www.enca.com/news/magashule-we-will-forever-support-zuma|url-status=live|access-date=2021-12-17|website=eNCA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217153834/https://www.enca.com/news/magashule-we-will-forever-support-zuma |archive-date=17 Desember 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Madia|first=Tshidi|author1-link=Tshidi Madia|date=2021-07-08|title=Magashule hails jailed Zuma as a hero during this 'stormy' period|url=https://ewn.co.za/2021/07/08/magashule-hails-jailed-zuma-as-a-hero-during-this-stormy-period|url-status=live|access-date=2021-12-17|website=EWN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708050917/https://ewn.co.za/2021/07/08/magashule-hails-jailed-zuma-as-a-hero-during-this-stormy-period |archive-date=8 July 2021 }}</ref> Magashule word van verskeie korrupte aktiwiteite beskuldig.<ref name="Myburgh2019">{{cite book|last=Myburgh|first=Pieter-Louis|url=https://books.google.com/books?id=9cCPDwAAQBAJ|title=Gangster State: Unravelling Ace Magashule's Web of Capture|date=2019|publisher=Penguin Random House South Africa|isbn=978-1-77609-375-5}}</ref> Hy is in November 2020 gearresteer en verhoorafwagtend op aanklagte wat verband hou met korrupsie ingevolge 'n staatskontrak wat toegeken is terwyl hy Vrystaat se Premier was. Magashule het geappelleer teen sy skorsing uit die ANC. Hy reageer ook teen die ANC deur op sy beurt die partypresident, [[Cyril Ramaphosa]], op 6 Mei 2021 te skors.<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bisarre-wending-ace-hef-sy-skorsing-op-en-skors-cyril/</ref> Volgens amptenare in die ANC was hy egter nie by magte om dit te doen nie, aangesien hy ten tyde van sy aksie self geskors was.<ref>{{Cite web |url=https://www.enca.com/news/magashule-suspends-ramaphosa |title=argiefkopie |access-date= 6 Mei 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506063401/https://www.enca.com/news/magashule-suspends-ramaphosa |url-status=dead }}</ref> Hy is in Junie 2023 finaal uit die ANC geskors nadat die party se Nasionale Dissiplinêre Komitee bevind het dat hy die party in oneer gebring het. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="maroela">{{cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/mugabe-glo-in-hospitaal-in-singapoer-dood/ |title=Mugabe ‘in hospitaal in Singapoer’ dood |work=[[Maroela Media]] |date=6 September 2019 |access-date=6 September 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906064257/https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/mugabe-glo-in-hospitaal-in-singapoer-dood/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="News24">{{cite web| url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-anc-suspends-secretary-general-ace-magashule-20210505/ |title=ANC suspends secretary-general Ace Magashule|publisher=News24|date= 5 Mei 2021|access-date= 5 Mei 2021 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Magashule, Ace}} [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] fthixgr7ogb2evtdxj5kbl95t08dwqz 0 274157 2900847 2893059 2026-05-03T09:39:14Z Jcb 223 2900847 wikitext text/x-wiki [[Egipte]] het 'n lang en ingewikkelde demografiese geskiedenis. Dit is deels te danke aan die geografiese ligging van die gebied by die kruispad van verskeie belangrike kulturele gebiede: [[Noord-Afrika]], die [[Midde-Ooste]], die [[Middellandse See]] en [[Afrika suid van die Sahara]]. Boonop het Egipte gedurende die lang geskiedenis verskeie invalle beleef, onder meer deur die [[Kanaän|Kanaäniete]], die antieke Libiërs, die [[Assirië|Assiriërs]], die [[Koesj|Kushiete]] ('n [[Nubië|Nubiese]] beskawing), die Perse, die [[Ptolemeïese Ryk|Grieke]], die [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Romeine]] en die Arabiere. == Paleolitiese tydperk == Gedurende die Paleolitiese periode is die [[Nylrivier|Nylvallei]] deur verskillende jagter-versamelaarsbevolkings bewoon. == Neolitiese tydperk == Ongeveer 8000 vC het die [[Sahara]] 'n nat fase beleef, die Neolithic Subpluvial (Holocene Wet Phase). Mense uit die omliggende gebiede het die Sahara binnegetrek, en getuienis dui daarop dat die bevolkings in die Nylvallei kleiner geword het.<ref name="keita_natgeo">[http://ngm.nationalgeographic.com/geopedia/Ancient_Egypt Ancient Egyptian Origins]</ref> == Predinastiese Egipte == Die begin van die predinastiese Egiptiese word op om en by 6000 vC geskat. Van ongeveer 4800 tot 4300 vC het die Merimde-kultuur (Merimde Beni-Salame) in [[Benede-Egipte|Neder-Egipte]] gefloreer. Hierdie kultuur het onder andere skakels met die [[Levant]]. <ref>Josef Eiwanger: ''Merimde Beni-salame'', In: ''Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt''. Compiled and edited by Kathryn A. Bard. London/New York 1999, p. 501-505</ref> Die pottebakkery van die Buto Maadi-kultuur, veral bekend op die terrein in Maadi naby [[Kaïro]], toon ook verbindings met die suidelike Levant.<ref>Jürgen Seeher. ''Ma'adi and Wadi Digla''. in: ''Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt''. Compiled and edited by Kathryn A. Bard. London/New York 1999, 455-458</ref> In [[Bo-Egipte]] is die predinastiese Badari-kultuur gevolg deur die Naqada-kultuur (Amraties). <ref> Brace, 1993. Clines and clusters</ref> Ongeveer 3000 vC het die nat fase van die Sahara tot 'n einde gekom. Die bevolking in die Sahara het in die suide na die [[Sahel]] teruggetrek en ooswaarts in die rigting van die Nylvallei. Benewens Neolitiese boere uit die [[Nabye Ooste]] het hierdie bevolkings waarskynlik ook 'n rol gespeel in die vorming van die Egiptiese deelstaat toe hulle hul voedselgewasse, [[Skaap|skape]], bokke en beeste na die Nylvallei gebring het.<ref name="keita_natgeo">[http://ngm.nationalgeographic.com/geopedia/Ancient_Egypt Ancient Egyptian Origins]</ref> == Biogeografiese oorsprong gebaseer op kulturele gegewens == Geleë in die verre noord-oostelike hoek van Afrika, was die antieke Egiptiese samelewing op 'n kruispad tussen die verskillende streke van Afrika en die Nabye Ooste. Vroeë voorstanders van die dinastiese rasteorie het dit gebaseer op die toenemende nuwigheid en oënskynlik vinnige verandering in die Predinastiese pottebakkery en kennis geneem van handelskontakte tussen [[antieke Egipte]] en die Midde-Ooste. <ref>Hoffman. "Egypt before the pharaohs: the prehistoric foundations of Egyptian civilization", pp267</ref> Dit is nie meer die dominante siening in die Egiptologie nie. Die getuienis waarop dit gegrond is, dui egter steeds op die invloed vanuit hierdie streke. <ref>Redford, Egypt, Israel, p. 17.</ref> Fekri Hassan en Edwin et al. wys op wedersydse invloed uit sowel die sentrale dele van Afrika as die Levant. <ref>Edwin C. M et. al, "Egypt and the Levant", pp514</ref> Hierdie bewyse dui daarop dat antieke Egipte bevolk was deur [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiese]] sprekende volke uit [[Noord-Afrika]] en die [[Nabye Ooste]].<ref>Toby A.H. Wilkinson. "Early Dynastic Egypt: Strategies, Society and Security", pp.15</ref> Maria Gatto het gesuggereer dat die makers van die predinastiese Egiptiese Naqada- kultuur in [[Bo-Egipte]] 'n byna identiese kultuur met die A- groepsvolk in Neder-Nubië gedeel het.<ref>[http://www.archaeology.org/interactive/hierakonpolis/nubian.html Hunting for the Elusive Nubian A-Group People] - by Maria Gatto, archaeology.org</ref> Dit is deels gegrond op die ooreenkomste met die koninklike grafte by Qustul. Joseph Vogel, Cheikh Diop, Volney en ander geleerdes het selfs 'n Egiptiese oorsprong in Nubië onder die A-groep voorgestel. <ref>"Egypt and Sub-Saharan Africa: Their Interaction" - Encyclopedia of Precolonial Africa, by Joseph O. Vogel, AltaMira Press, (1997), pp. 465-472</ref><ref>Journal of Near Eastern Studies, Vol. 46, No. 1 (Jan., 1987), pp. 15-26</ref><ref>''African Origin of Civilization'', by Cheikh Diop</ref> In 1996 meld Lovell en Prowse die teenwoordigheid van individuele heersers wat in Naqada begrawe is in wat hulle geïnterpreteer het as grafte met 'n hoë status, wat toon dat hulle morfologies meer verwant is aan bevolkings in Noord-Nubië as dié in Suid-Egipte. <ref>Tracy L. Prowse, Nancy C. Lovell. [https://archive.today/20121217220119/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/57896/ABSTRACT?CRETRY=1&SRETRY=0 Concordance of cranial and dental morphological traits and evidence for endogamy in ancient Egypt], [[American Journal of Physical Anthropology]], Vol. 101, Issue 2, October 1996, Pages: 237-246</ref> Die meeste geleerdes het egter hierdie [[hipotese]] verwerp op grond van die teenwoordigheid van koninklike grafstene wat soortgelyk is aan dié in Qustul, asook probleme met die [[Ouderdomsbepaling|dateringstegnieke]].<ref>Wegner, J. W. 1996. Interaction between the Nubian A-Group and Predynastic Egypt: The Significance of the Qustul Incense Burner. In T. Celenko, Ed., Egypt in Africa: 98-100. Indianapolis: Indianapolis Museum of Art/Indiana University Press.</ref> In sy boek ''Genesis van die Farao's'' plaas Toby Wilkinson die oorsprong vir die Egiptenare iewers in die Oos-woestyn. <ref>Genesis of the Pharaohs: Genesis of the ‘Ka’ and Crowns?] - Review by Timothy Kendall, American Archaeologist</ref> Daarbenewens is daar bewyse dat skape en bokke ongeveer 8 000 jaar gelede in die Nabta Playa vanaf [[Wes-Asië]] ingevoer is. Daar is bespiegelings dat hierdie kultuur waarskynlik die voorganger van die Egiptenare sou gewees het, gebaseer op kulturele ooreenkomste en sosiale kompleksiteit, wat beskou word as weerspieëlend in die [[Ou Ryk van Egipte|Ou Koninkryk van Egipte]]. <ref>[http://hej3.as.utexas.edu/~www/wheel/africa/nabta_01.htm Ancient Astronomy in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503110521/http://hej3.as.utexas.edu/~www/wheel/africa/nabta_01.htm}}</ref> == DNS-studies == Kontaminasie danksy hantering en die werk van mikrobes skep struikelblokke vir die terugvordering van antieke DNS. <ref name="books.google.com">[https://books.google.com/books?id=XNdgScxtirYC&printsec=frontcover#PPA278,M1 Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt By Kathryn A. Bard, Steven Blake Shubert pp 278-279]</ref> Gevolglik is die meeste DNS-studies op moderne Egiptiese bevolkings uitgevoer met die doel om te leer oor die invloede van historiese migrasies op die Egiptiese bevolking.<ref name="S.O.Y. Keita & A. J. Boyce">{{Cite journal|title=Genetics, Egypt, and History: Interpreting Geographical Patterns of Y Chromosome Variation|year=2005|doi=10.1353/hia.2005.0013|url=|journal=History in Africa|volume=32|issue=1|pages=221–246}}</ref><ref name="Shomarka Keita (2005)">{{Cite journal|title=Y-Chromosome Variation in Egypt|url=|doi=10.1007/s10437-005-4189-4|year=2005|journal=African Archaeological Review|volume=22|issue=2|pages=61–75}}</ref><ref name="Keita">{{Cite journal|title=History in the Interpretation of the Pattern of p49a,f TaqI RFLP Y-Chromosome Variation in Egypt|year=2005|doi=10.1002/ajhb.20428|url=|journal=American Journal of Human Biology|volume=17|pages=559–67|issue=5}}</ref><ref>[http://ngm.nationalgeographic.com/video/player?titleID=1414281487#/?titleID=1414242821&catID=1 Shomarka Keita: What genetics can tell us]</ref> [[Bloedgroep|Bloedtipes]] en DNS-monsterneming op antieke Egiptiese mummies is skaars. 'n Studie wat in 1982 gepubliseer is het egter deur middel van bloedtipering van dinastiese mummies bevind dat ABO- frekwensies die meeste met moderne Egiptenare ooreenstem,<ref>{{Cite journal|title=Survey on paleoserological studies|journal=Homo Gottingen|volume=33|issue=2–3|pages=69–89}}</ref> en sommige ook met Noord-Haratin- bevolkings. ABO-bloedgroepverspreiding toon dat die Egiptenare 'n sustergroep vir Noord-Afrikaanse bevolkings vorm. 'n Studie wat in 2017 gepubliseer is, het die onttrekking en ontleding van DNA van 151 gemummifiseerde oud-Egiptiese individue beskryf, waarvan die oorskot van [[Aboesir|Abusir el-Meleq]] in Midde-Egipte verkry is. Die wetenskaplikes het gesê dat die verkryging van goed-bewaarde, onbesmette DNS van mummies 'n probleem was en dat hierdie monsters "die eerste betroubare datastel is wat van antieke Egiptenare verkry is met behulp van hoë-deurset DNS-volgorde-metodes". Die monsters verteenwoordig 'n periode wat strek vanaf die laat [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Koninkryk]] tot die [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Romeinse tyd]] (1388 vC tot 426 nC). Volledige [[Mitochondriale DNS|mitochondriale DNA-]] volgordes (mtDNA) is vir 90 van die mummies verkry en is met mekaar en met 'n aantal ander antieke en moderne datastelle vergelyk. Die wetenskaplikes het gevind dat die antieke Egiptiese individue in hul eie datastel baie soortgelyke mitochondriale profiele het gedurende die ondersoekperiode. Moderne Egiptenare het oor die algemeen hierdie moedergroeppatroon gedeel, maar het ook meer Afrika-kleide gedra. Uit die ontleding van die mtDNA-haplogroepe van die mummies het hulle egter bevind dat hulle groter mitochondriale verwantskappe met moderne bevolkings uit die Nabye Ooste en die Levant gedeel het, in vergelyking met die moderne Egiptenare. Daarbenewens is drie van die antieke Egiptiese individue vir Y-DNA geanaliseer, en daar is waargeneem dat hulle vaderlike afstammings dra wat algemeen in beide die Midde-Ooste en Noord-Afrika voorkom. Die navorsers het gewaarsku dat die affiniteite van die antieke Egiptiese eksemplare wat ondersoek is, nie verteenwoordigend van dié van alle antieke Egiptenaars is nie, aangesien dit van 'n enkele argeologiese terrein afkomstig is.<ref>{{Cite journal|title=Ancient Egyptian mummy genomes suggest an increase of Sub-Saharan African ancestry in post-Roman periods|journal=Nature Communications|volume=8|pages=15694|date=30 May 2017|doi=10.1038/ncomms15694}}</ref> [[Lêer:Unknown_egyptian_skull.JPG|duimnael|365x365px|'n Antieke Egiptiese skedel, wat vermoedelik die van [[Achenaten|Akhenaten]] is.]] === Moderne en antieke Egiptenare === Egiptoloog Barry Kemp (2005) het die beskikbare skedels en skeletale bewyse van die antieke Egiptenare nagegaan. Hy het opgemerk dat geraamtes uit vroeëre periodes, wat sou help om die oorsprong van die Predynastiese Egiptenare te verklaar, skaars is, met een van die min voorbeelde 'n liggame wat uit 'n Laat Steentydperk begraafplaas by Gebel Sahaba, in die noorde van [[Soedan]], verkry is. Kemp noem dat hierdie mense beslis nie soos predinastiese Egiptenare of Nubiërs gelyk het nie, maar dat hulle in plaas daarvan funksies gedeel het met 'n bevolking van vroeë ''Homo sapiens'' genaamd Cro-Magnon, wat versprei is oor Noord-Afrika en Europa. <br /> === Tandheelkundige morfologie === Moderne studies oor antieke Egiptiese tandartse bondel die antieke Egiptenare en Kaukasoïede (Europeërs en Wes-Eurasiërs) wat klein tande het saam, in teenstelling met negers (Westerse Afrika suid van die Sahara) wat megadont / groot tande het.<ref>{{Cite journal|last=Irish|first=J.D.|title=Diachronic and synchronic dental trait affinities of late and post-pleistocene peoples from North Africa|url=|pages=138–155}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hanihara|first=T|title=Metric dental variation of major human populations|url=|pages=287–298}}</ref> == Taalelement == [[Lêer:Edwin_Smith_Papyrus_v2.jpg|regs|duimnael|300x300px| Die Edwin Smith-papirus, die oudste oorlewende chirurgiese dokument ter wêreld. Geskryf in [[Hiëraties|Hiëratiese skrif]] in Antieke Egipte omstreeks 1600 v.C. ]] Die [[Egipties|Antieke Egiptiese taal]] word in ses belangrike chronologiese afdelings geklassifiseer: [[Egipties|Argaïs-Egipties]], [[Egipties|Oud-Egipties]], [[Egipties|Midde-Egipties]], Laat-Egipties, [[Demoties|Demoties-Egipties]] en [[Kopties]]. Die laaste is gebruik as werkstaal tot in die 18de eeu n.C. Dit word steeds as liturgiese taal deur Egiptiese [[Kopte|Koptiese kerke gebruik]]. === Oorsprong === Die Antieke Egiptiese taal is geklassifiseer as 'n lid van die [[Afro-Asiatiese tale|Afroasiatiese]] [[taalfamilie]]. Daar is geen eenstemmigheid oor wanneer en waar hierdie tale ontstaan het, alhoewel daar algemeen geglo word dat die taal sy oorsprong het iewers in of naby die streek wat strek van die [[Levant]] in die [[Midde-Ooste]] na die noorde van [[Kenia]], en uit die Oos- [[Sahara]] in [[Noord-Afrika]] na die [[Rooisee]], of Suid-Arabië, [[Ethiopië]] en [[Soedan]].<ref name="blench2006">Blench R (2006) Archaeology, Language, and the African Past, Rowman Altamira, {{ISBN|0-7591-0466-2}}, {{ISBN|978-0-7591-0466-2}}, https://books.google.com/books?id=esFy3Po57A8C</ref><ref name="Ehret2004">{{Cite journal|title=The Origins of Afroasiatic a response to Diamond and Bellwood (2003)|url=}}</ref><ref name="bernal1987">Bernal M (1987) Black Athena: the Afroasiatic roots of classical civilization, Rutgers University Press, {{ISBN|0-8135-3655-3}}, {{ISBN|978-0-8135-3655-2}}. https://books.google.com/books?id=yFLm_M_OdK4C</ref><ref name="bender1997">Bender ML (1997), Upside Down Afrasian, Afrikanistische Arbeitspapiere 50, pp. 19-34</ref><ref name="militarev2005">Militarev A (2005) Once more about glottochronology and comparative method: the Omotic-Afrasian case, Аспекты компаративистики - 1 (Aspects of comparative linguistics - 1). FS S. Starostin. Orientalia et Classica II (Moscow), p. 339-408. http://starling.rinet.ru/Texts/fleming.pdf</ref> Die taal van die naburige Nubiese bevolking is een van die [[Nilo-Sahariese tale]], en is nie een van die Afroasiatiese tale nie. == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == * {{Cite journal|title=A study of Egyptian craniology from prehistoric to Roman times}} * MacIver (1905). "chapter 9". The Ancient Races of the Thebaid. * {{Cite journal|title=Evidence of the Early Penetration of Negroes into Prehistoric Egypt}} {{Normdata}} [[Kategorie:Demografie van Egipte]] b1shcj8flzd2ze5pzby7bubtsjzla9a 0 274375 2900774 2845508 2026-05-02T19:16:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900774 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Rigters}} {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} == Inleiding == Diegene wat die reeks volg, sal weet dat die geskiedenis van [[Israel]] gevolg is van die skepping af deur die aartsvaders tot by Josef in Egipte en waar Jakob en sy familie ook na Egipte is. Daarna is gekyk na die uittog uit Egipte en die 40 jaar swerwing in die woestyn. Verder was daar gekyk na die inname van [[Kanaän]] en die verdeling van die land tussen die stamme van Israel. Daar word nou gekyk na die rigterstydperk. Rigters dek die geskiedenis van Israel vanaf die dood van Josua tot met die tyd van Samuel - ongeveer 1220 1050 vC. Dit was 'n oorgangstydperk toe die verspreide stamme slegs deur hulle gemeenskaplike geloof aan mekaar verbind was. Trou aan God het 'n sterk en verenigde volk beteken, afvalligheid het swakheid en verdeeldheid meegebring. Die skrywer kyk terug, waarskynlik vanaf die dae van Israel se eerste konings - Saul of Dawid - na die tyd toe die volk nog geen koning gehad het nie. Hy het geskryf ná die verwoesting van die heiligdom by Silo,<ref>Rigt. 18:31.</ref> maar voordat Dawid Jerusalem verower het<ref>Rigt. 1:21.</ref>. Hy vleg die verhale van die volk se helde saam: Debora se lied wat net na die slag geskryf is, haal hy woordeliks aan. Ses van die twaalf rigters wat genoem word, word in besonderhede beskryf Otniël, Ehud, Debora, Barak, Gideon, Jefta en Simson. Hierdie "rigters" van Israel was nie maar net regsadviseurs nie. Hulle was manne van die daad wat 'n stam of die ganse volk van die juk van buurvolke bevry en plaaslike of nasionale heersers geword het. Die toneel in Rigters is neerdrukkend. Die lotgevalle van die volk volg 'n kringloop. Israel verlaat god vir die heidense gode. God laat toe dat die Kanaäniete hulle onderdruk. Israel roep God om hulp. God stuur iemand om hulle te verlos. Alles gaan goed tot met sy dood: dan begin alles weer van voor af. Nêrens anders in die Bybel word die mens se geneigdheid tot die sonde beter getipeer nie - 'n neiging wat selfs na vore kom in diegene wat God ken. Die wonder is God se onberoulike liefde en troue sorg ondanks alles. Ten spyte van hulle ontrouheid van die verlede en die van die toekoms, en ten spyte van wat Hy weet weer sal gebeur, gee hy gehoor so gou as wat Israel hulle na Hom wend. En hy gebruik diegene wat die minste moontlikheid toon: Jael, wat al die heilige wette van gasvryheid oortree; Ehud, wat sluipmoord pleeg; Simson wat vrye geslagtelike verkeer bedryf; 'n volk wat hulle verlustig in wrede wraaksug teen hulle vyande. Nêrens prys die bybel hierdie dinge of probeer om die individue wat het die dinge gedoen het, goed te praat nie. God gebruik hulle vanweë hulle geloof<ref>Heb. 11:32.</ref>, en ten spyte van hulle sedes. Omdat God so 'n God is, is daar hoop vir sondige mense. Kronologie. Oosterse skrywers toon nie dieselfde noukeurigheid as westerse skrywers wat tydsberekening betref nie. Die tyd in rigters dek altesaam 390 jaar. Tog, met 1240 as die mees waarskynlike datum vir die verowering, moet die tydperk wat gedek word minder as 200 jaar wees. Een van die redes vir hierdie oënskynlike teenstrydigheid is die oorvleueling tussen die tydperke van die verskillende rigters. Ons weet byv. uit vers 10:7 dat die onderdrukking deur Ammoniete in die ooste en die deur die Filistyne in die weste ongeveer gelyktydig plaasgevind het. Dit is moontlik dat daar elders aansienlike oorvleueling is. 'n Verdere faktor is die herhaalde gebruik van 40 jaar as 'n ronde syfer vir 'n geslag eerder as 'n presiese tydperk. AEC Cundall stel die volgende geskatte kronologie voor: 1200 Otniël 1170 Ehud 1150 Samgar 1125 Debora en Barak 1100 Gideon 1070 Jefta 1070 Simson == Omvang en grense van die verowering na die dood van Josua<ref>Rigt. 1-2:5.</ref> == === Veldtogte in Suid-Kanaän<ref>Rigt.1:1-21.</ref> === Op bevel van die Here het Juda dan gaan veg en die Here het die Kanaäniete en die feresiete in juda se mag oorgegee en hy het in besit 10000 man verslae daar het hy op 'n donnie besit afgekom en teen hom geveg en die Kanaaniete en Feresiete in Juda se mag oorgegee en hy het in Besek 10 000 man verslaan. Daar het hy op Adoni-Beset afgekom en teen hom geveg en die Kanaäniete en Feresiete verslaan. Adoni-Beset het gevlug, Maar Juda het hom agternagesit en hom gevang. Hulle het sy duime en groottone afgesny. Toe sê Adoni-Besek: <blockquote>"God het my nou die straf gegee wat ek verdien, want ek het sewentig konings se duime en groottone laat afsnyx en hulle moes kos soek onder my tafel." </blockquote> Juda het vir Adoni-Beset Jeruselem toe gevat en hy is daar dood. Juda het teen Jerusalem geveg en dit ingeneem. Hulle het sy inwoners doodgemaak en die stad aan die brand gesteek. Daarna het Juda gaan veg teen die Kanaäniete wat gewoon het op die bergland, in die suidland en in die laeveld. Toe het Juda teen die Kanaäniete van die [[Hebron]] gaan veg en vir Sesai, Agiman en Talmai verslaan. Hebron was vroeër bekend as Kirjat-Arba. Van hier af het hulle teen die mense van die Debir gaan veg. Deber was vroeër bekend as Kirjat-Sefer. By daardie geleentheid het Kaleb beloof: <blockquote>"Ek sal my dogter Aksa as vrou gee aan die man wat vir Kirjat-Sefer aanval en inneem."</blockquote> Otniël seun van Kenas, het dit ingeneem en Kaleb het sy dogter Aksa vir hom as vrou gegee. Toe sy by hom kom het hy haar aangepor om vir haar pa landbougrond te vra. Sy het van haar donkie afgeklim en Kaleb het vir haar gevra: "Wat wil jy vir my vra?" Toe sê sy vir hom: <blockquote>"Gee my 'n stuk vrugbare grond. U het my die droë suidland gegee. Gee my nou ook standhoudende water."</blockquote> Kaleb het toe vir haar fonteine in die hooggeleë deel en fonteine in die laaggeleë deel gegee. Die Here was by Juda en hulle het die bergland in besit geneem. Maar juda kon nie die inwoners van die Vlakte verslaan en hulle stede verower nie, want hulle het yster strydwaens gehad. Hulle stede was Gasa, Askelon en Ekron, elkeen met sy grondgebied. === Verowering van Bet-El<ref>Rigt. 22-26.</ref> === Die Josefstam het na Bet-El opgeruk en die Here was by hulle. Hulle het verkenners na Bet-El gestuur. Bet-El was vroeër bekend as Lus. Die verkenners het 'n man uit die stad sien kom en vir hom gevra: <blockquote>"Wys ons hoe om in die stad te kom, ons sal jou goed behandel." </blockquote> Hy het vir hulle gewys hoe om in die stad te kom. Die Josefstam het toe die stad verower en sy mense doodgemaak maar hierdie man en sy hele familie gespaar. Hy is toe na die Hetiete toe en daar het hy vir hom 'n stad gebou en dit Lus genoem. Dit is nou nog die stad se naam. === Stede wat nie verower is nie<ref>Rigt. 1:27-36.</ref> === Daar was heelwat stede wat nie verower het was nie, en dit het vir Israel groot probleme gegee in die toekoms. === God se oordeel oor ongehoorsaamheid<ref>Rigt. 2:1-5.</ref> === Die Engel van die Here het van Gilgal af na Bokim toe gegaan. Hy het gesê: <blockquote>"Ek het julle uit Egipte laat trek en julle gebring in die land wat Ek met 'n eed aan julle voorvaders belowe het. Ek het vir hulle gesê: 'Ek sal my verbond met julle nooit verbreek nie, maar julle mag nie 'n verdrag sluit met die inwoners van hierdie land nie. Julle moet hulle altare afbreek." Maar julle moet het My nie gehoorsaam nie. Waarom het julle dit gedoen? Daarom sê ek vir julle ek sal nie hierdie nasies van julle af wegdryf nie. Hulle sal vir julle 'n strik word en hulle gode sal vir julle 'n valstrik word."</blockquote>Toe die Engel van die Here dit alles vir die Israeliete gesê het, het die hele volk hard gehuil. Daarom het hulle die plek Bokim genoem. Hulle het daar 'n offer aan die Here gebring. == Israel onder die Rigters<ref>Rigt. 2:6-16:31.</ref> == <ref>Rigt. 2:6-3:6.</ref> Nadat Josua die volk laat gaan het, het hulle die land gaan verower en daarna het elkeen na sy grond toe gegaan. Solank as Josua geleef het, het die volk die Here gedien. Dit was ook nog so terwyl die leiers geleef het wat vir Josua oorleef het. Hulle het nog al die groot dade beleef wat die Here gedoen het om Israel te help. Josua, seun van Nun en dienaar van die Here, het 110 jaar oud geword. Hy het gesterf en hy is begrawe op sy grond in Timnat-Geres op die Efraimsberge noord van Gaäsberg. Al die mense van sy leeftyd het gesterf en die volgende geslag se mense het nie die Here geken nie. Hulle het ook nie geweet van Sy groot dade wat hy gedoen het om vir Israel te help nie. Verse 11-23 sit die patroon van gebeure uiteen wat begin het nadat die geslag wat die land verower het, uitgesterf het. As gevolg van ongehoorsaamheid word die omringende volke nie uitgedryf nie. Hulle bly om Israel se krag te toets en hom 'n vegtende volk te hou. Baäls en die astartes<ref>Rigt. 2:13.</ref>: plaaslike manlike en vroulike vrugbaarheidsgode. Leiers van die filistyne<ref>Rigt. 3:3.</ref>: heersers van die stadstate van Asdod, Askelon, Ekron en Gad<ref>Kyk die verhaal van Simson, hoofstukke 13-16 en 1 Sam. 17:1-54.</ref>. Juda het sy drie stede nie lank behou nie. === Otniël === Omdat die Israeliete gedoen het wat verkeerd was in die oë van die Here, het die Here kwaad geword vir die iIsraeliete. Hy het hulle oorgegee aan die mag van koning Kusan-Risatajim van Mesopotamië en hulle was 8 jaar sy onderdane. Toe het die Israeliete tot die Here geroep en hy het vir hulle 'n redder na vore laat kom wat hulle gered het. Hy was Otniël seun van Kenas 'n jonger broer van Kaleb. Die Gees van die Here was op hom en hy het oor Israel geregeer. Otniël het oorlog gemaak teen die koning en die Here het hom oorgegee in die mag van Otniël. Hy het hulle verslaan. Daarna was daar 40 jaar lank vrede in die land en toe is Otniël dood. === Ehud<ref>Rigt. 3:12-30.</ref> === Die Israeliete het weer verkeerd gedoen in die oë van die Here en hy het koning Eglon van Moab mag oor hulle laat kry. Eglon van Moab was aan die hoof van 'n oosterse verbond wat die Ammoniete en die Amelekiete ingesluit het. Hulle het nie net die gebied oos van die Jordaan verower nie, maar ook die rivier oorgesteek om 'n buitepos by Jerigo op te stel. Soos Ehud was die meeste van die Benjaminiete linkshandig. Die linkse slingergooiers was bekend<ref>Kyk Rigt. 20:16; 1 Kron. 12:2.</ref>. Toe Ehud na sy swaard gryp het die beweging geen agterdog gewek nie. Ehud het koning Eglon in die mag gesteek. Die hef het saam met die lem in sy maag ingegaan en die vet het oor die swaard gepeul sodat Ehud dit nie kon uittrek nie. Hy het toe deur 'n geheime uitgang en deur die voorportaal uitgegaan, nadat hy die deur van die bovertrek toegetrek en gesluit het. Nadat hy uit is, het Eglon se amptenare gekom en toe hulle sien dat die deur van die bovertrek gegrendel was, het hulle gedink die koning is seker besig om hom te ontlas daar nie koel vertrek. Hulle het tot vervelens toe gewag maar die koning het nie die deur van die bovertrek oopgemaak nie. Toe hulle die sleutel gevat en oopsluit het, lê hulle koning daar dood op die vloer en omdat hulle so lank gewag het kon Ehud ontsnap. Hy het by die beelde verbygegaan en na die berge toe gevlug. Toe hy daar kom het hy die ramshoring op die Efraimsberge laat blaas. Die Israeliete het van daar af na hom toe gekom. Hy het hulle leier geword en vir hulle gesê:<blockquote>"Kom saam met my want die Here gee julle vyande die Moabiete in julle mag oor." </blockquote>Hulle is toe saam met hom en hulle het die Jordaanriwwe na Moab beset en niemand daar laat deurgaan nie. By daardie geleentheid het hulle die Moabiete verslaan: omtrent 10 000 man, almal sterk en goeie soldate. Niemand het ontsnap nie. Moab is op daardie dag deur Israel onderwerp, en daar was 80 jaar lank vrede in die land. === Samgar<ref>Rigt. 3:31.</ref>=== Na Ehud het Samgar, seun van Anat, opgetree. Hy het 600 Filistyne doodgeslaan met 'n stok en so Israel gered. === Debora en Balak<ref>Rigt. 4-5.</ref> === Debora is die regter, Barak die militêre leier. Die lied van Debora - een van die oudste geskrifte in die Ou-testament - gee die sleutel tot die oorwinning. 'n Wolkbreuk het die spruit Kison in 'n siedende watermassa verander<ref>Rigt. 5:21.</ref>. Baie van die strydwaens is weggespoel. Die res het in die modder vasgeval. Hasor<ref>Rigt. 4:2.</ref>: Josua het 'n vroeëre Jabin verslaan, en die stad verwoes. Die laerliggende gedeelte is nooit herbou nie, maar die heuwel is deur die Kanaäniete verstewig en later ook deur Salamo. === Gideon<ref>Rigt. 6-8:28.</ref> === Die Midianiete, nomade uit die ooste, het deur suidelike Israel tot sover as die Filistynse stad Gasa getrek. Die vrees wat hierdie woeste volk op hulle kamele ingeboesem het, spreek duidelik uit die feit dat Gideon gedwing word om sy skamele koringoes in die geheim te dors, in die parskuip<ref>Rigt. 6:11.</ref>. Ten spyte van sy aanvanklike versigtigheid word die geloof van hierdie man gesien in sy bereidwilligheid om die magte van die Midianiete met slegs 300 man aan te val. Gideon gebruik sy vernuf in die verrassingsaanval, maar die oorwinning in die daaropvolgende geveg behoort aan God. Die gewyde paal<ref>Rigt. 6:25.</ref>: 'n houtbeeld van die Kanaänitiese moedergodin. Efodbeeld...van goud: waarskynlik 'n beeld van God, wat deur die wet verbied is. Die plek het toe 'n mededinger geword vir die amptelike heiligdom van 'n Israel. Toe die stad se mense die volgende more opstaan, was Baäl se altaar afgebreek en die gewyde paal daar langsaan afgekap en was die bul 'n brandoffer op die altaar wat gebou is. Hulle het vir mekaar gevra: <blockquote>"Wie het dit gedoen?" </blockquote>Hulle het oral navraag gedoen en daar is gesê: <blockquote>"Dit is Gideon, seun van Joas! Hy het dit gedoen!" </blockquote>Toe sê die stad se mense vir Joas: "Bring jou seun uit jou huis uit! Hy moet doodgemaak word, want hy het Baäl se altaar afgebreek en die gewyde paal daar langsaan afgekap." Maar Joas het vir almal wat daar by hom gestaan het gesê:<blockquote>Wil julle Baäl se saak behartig?, wil julle hom red? Wie Baäl se saak behartig moet vanmôre nog doodgemaak word. As hy 'n god is, kan hy sy eie saak behartig. Dit is sy altaar wat afgebreek is." Daardie dag het hulle vir Gideon Jerubbaäl genoem, "want", </blockquote>het hulle gesê: <blockquote>"laat Baäl self sy saak teen Gideon behartig, want dit was hy wat Baäl se altaar afgebreek het." </blockquote>In daardie tyd het die hele Median en Amalek saam met ander mense uit die ooste deur die Jordaanrivier getrek. Hulle het in die Jisreëlvlakte kamp opgeslaan. Die Gees van die Here het vir Gideon in besit geneem, en hy het die ramshoring geblaas en die Abiësriete opgeroep om hom te volg. Hy het ook boodskappers na Manassa, Aser, Sebulon en Naftali toe gestuur en hulle ook opgeroep om hom te volg, en hulle het almal bymekaargekom. Gideon het vir God gesê: <blockquote>"Ek sal weet dat U deur my vir Israel wil red soos U beloof het, As ek 'n stukkie vlieswol op die dorsvloer sit en daar dou op die wol is terwyl die grond droog bly." </blockquote>En dit het toe gebeur: die volgende more toe Gideon opstaan het hy die stukkie wol uitgedraai en dou daaruit gedruk, 'n hele kom vol water. Toe sê hy vir God: <blockquote>"Moet asseblief nie vir my kwaad word nie! Ek wil nog 'n keer iets vra. Laat my tog net nog een toets met die vlieswol toe. Net die wol moet droog wees terwyl daar oral op die grond dou is." </blockquote>Daardie nag het god dit so laat gebeur: net die wol was droog en oral op die grond was daar dou. Hulle het die Medianiete aangeval en 2 leiers gevang, Oreb en Seëb. Efraim het Oreb doodgemaak ob die Oreb rots en Seëb op die Seëbparskuip. Nadat Efraim die Midianiete klaar agtervolg het, het hulle die koppe van Oreb en Seëb na Gideon gebring wes van die Jordaan. Die Midianiete was onderdanig aan Israel. Hulle het nie weer in opstand gekom nie, en daar was 40 jaar lank vrede in die land in die dae van Gideon. ==== Gideon se later jare<ref>Rigt. 8:29-35.</ref> ==== Gideon, seun van Joas, het ná die oorlog teen Median in sy huis gaan woon. Hy het sewentig seuns gehad, almal sy eie kinders, want hy het baie vrouens gehad. Ook sy byvrou uit Sigem het vir hom 'n seun in die wêreld gebring. Sy naam was Abimelek. Gideon, seun van Joas, is op hoë ouderdom oorlede en hy is Ofra begrawe in die graf van sy pa Joas die Abiësriet. Na Gideon se dood het die Israeliete weer die Baäls begin vereer. Hulle het vir Baäl-Berit as god aanvaar en die Here hulle God vergeet deur wie hulle gered is uit die mag van hulle vyande rondom hulle. Hulle was ook nie lojaal teenoor die gesin van Gideon nie, ten spyte van al die goeie dinge wat hy vir Israel gedoen het. === Abimelek<ref>Rigt 9.</ref> === Gideon kon aanspraak maak op koningskap, maar hy het dit verwerp. Abimelek, sy brutale en ambisieuse seun ein dit toe. Abimelek, seun van Gideon het na Sigem toe gegaan, na sy ma se mense toe, en vir die hele familie gesê: <blockquote>"Vra vir al die leiers van Sigem:Is dit beter as al sewentig seuns van gideon oor julle regeer of was net een oor julle regeer? Julle weet goed ek is een van julle.Abimelek se familie het dit vir die burgers van Sigem gevra, en hulle was bereid om vir Abimelek te aanvaar. "want," </blockquote>het hulle gesê:<blockquote>"hy is een van ons." </blockquote>Hulle het vir hom sowat een kilogram silwer uit Baäl-Berit se tempel gegee, en daarmee het Abimelek vir hom leeglêers gehuur om sy volgelinge te wees. Hy is toe na sy pa se huis toe in Ofra en daar het hy sy broers, die sewentig seuns van Gideon almal op een klip doodgemaak. Net Jotam, die jongste seun van Gideon, het oorgebly, want hy het weggekruip. Abimeleek het drie jaar lank oor Irael regeer. Toe het God vyandskap laat kom tussen 'n Abimelek en die burgers van Sigem, en hulle het teen hom in opstand gekom. God het dit oor Abimeleg gebring oor die onreg wat hy sy broers, die sewentig seuns van Gideon aangedoen het, toe hy hulle vermoor het. God wou hulle dood wreek, en hy het die dinge oor die burgers van Sigem gebring omdat hulle vir Abimelek gehelp het om sy broers te vermoor. Daarna is Abimelek na Tebes toe. Hy het dit beleër en ingeneem. In die middel van die stad was daar 'n sterk toring en alle mans en vrouens van Tebes het daarheen gevlug al die burgers van die stad is daar in. Hulle het hulleself daarin toegesluit en op die dak van die toring gaan staan. Abimelek het by die toring gekom en wou dit bestorm, maar toe hy by die deur van die toring kom om dit aan die brand te steek, het 'n vrou 'n maalklip op sy kop gegooi en sy kopbeen verbrysel. Hy roep gou sy wapendraer en sê vir hom: <blockquote>"Trek jou swaard! Maak my dood. Hulle moenie van my kan sê 'n vrou het my doodgemaak nie!" </blockquote>Sy wapendraer het hom toe met die swaard deurboor en so is Abimelek dood. Toe die Israeliete sien Abimelek is dood, is hulle almal huis toe. So het God die onreg gestraf wat 'n Abimelek sy pa aangedoen het toe Abimelek sy 70 broer vermoor het. God het ook al die verkeerde dade van die mense van Sigem op hulle koppe laat af kom: die vloek wat Etam, seun van Gideon, oor hulle uitgespreek het, het hulle getref. === Tola<ref>Rigt. 10:1-2.</ref> === Na Abimelek het Tola na vore gekom om die Israeliete te red. Hy was 'n seun van Puwwa, seun van Dodo uit Issaskar, en hy het in Samir op die Efraimsberge gewoon. Hy was 23 jaar lank die leier van Israel. Hy het gesterf en is Samir begrawe. === Jaïr<ref>Rigt. 10:3-5.</ref> === Na hom het Jaïr uit Gilead na vore gekom en hy was 22 jaar lank die leier van Israel. Jaïr het 30 seuns gehad en elkeen het op 'n jong donkie gery. Hulle het 30 dorpe besit en dit word nou nog die tentdorpe van Jaïr genoem. Die dorpe is in Gilead geleë. Jaïr is begrawe in Kamon. === Jefta<ref>Rigt. 10:6-11:40.</ref> === Die Israeliete het weer gedoen wat verkeerd is in die oë van die Here. Hulle het die Baäls en die Astartes en die gode van Sidon vereer, en ook die van die Arameërs, die Moabiete die Ammoniete en die Filistyne. Hulle was ontrou aan die Here, hulle het Hom nie gedien nie. Toe het die Here kwaad geword vir die Israeliete en Hy het hulle oorgegee in die mag van die Filistyne en die Ammoniete. Van toe af het die Amoriete die Israeliete in Gilead 18 jaar lank verdruk en mishandel. Gilead was oos van die Jordaan, in die gebied van die Amoriete. Die Amoriete het selfs die Jordaan oorgesteek en teen Juda, Benjamin en Efraim gaan oorlog maak en Israel swaar laat ly. Toe het die Israeliete tot die Here geroep: <blockquote>"Ons teen U gesondig. Ons was ontrou aan ons God en ons het die Baäls gedien." </blockquote>Die here het vir die Israeliete gesê: <blockquote>"Toe die Egiptenaars, die Amoriete, die Ammoniete, die Filistyne, die mense van Sidon, Amalek en Maon verdruk het en julle tot my geroep het, Ek julle uit hulle mag gered. Maar julle was nou ontrou aan My, julle het ander gode gedien en daarom het Ek julle nie nou gered nie. Gaan roep tot die gode wat deur julle gekies is. Laat hulle julle red noudat julle swaarkry." </blockquote>Maar die Israeliete het die Here geantwoord: <blockquote>"Ons het gesondig! Doen U met ons wat goed is in u oë, maar net ons tog net vandag!" </blockquote>Hulle het toe die ander gode tussen hulle uit verwyder en hulle het die H,ere gedien, en Hy het 'n end gemaak aan hulle swaarkry. Die Ammoniete is opgeroep en hulle het kamp opgeslaan in Gilead. Die Israeliete het ook bymekaar gekom en in Mispa kamp opgeslaan. Die leiers van Gilead het vir mekaar gevra wie sal die oorlog teen die Ammoniete begin? Die man moet die leier van al Gilead se mense word. Jefta was 'n seun van Gilead. Hy was 'n dapper soldaat. Hy het van sy broers af gevlug en in Tob gaan woon. 'n Klomp leegleêrs het hulle by Jefta aangesluit. 'n Ruk daarna het die Ammoniete teen die Israeliete kom veg. Dit is toe dat die leiers van Gilead vir Jefta uit Tob gaan haal het. Hulle het vir hom gesê: <blockquote>"Kom word ons aanvoerder sodat ons teen die Ammoniete kan veg." </blockquote>Die suidelike gedeelte van Israel is nou vasgevang tussen die Filistyne aan die westekant en die Ammoniete in die ooste. Jefta die bendeleier is nou die aanvoerder teen Ammon. Num. 20-21 beskryf die gebeure waarna daar in die onderhandelings in 11:12-28 verwys word. Moab het trouens sterker aanspraak op die grond gehad. 'n Deel daarvan het aan hulle behoort voordat Sihon dit afgeneem het. Die Gees van die Here het opbJefta gekom en hy het deur Gilead en Manasse getrek en verbygetrek tot by Mispa in Gilead en van daar af het hy teen die Ammoniete opgetrek. Die gelofte van Gideon<ref>Rigt. 11:30-31..</ref> is 'n aanduiding van hoe swak die Israeliete God in hierdie stadium verstaan het. Menslike offerande mag dalk die heidense gode tevrede stel, maar nie die God van Israel nie. Tog, hoewel onkundig en verkeerd, word die gelofte te goeder trou gedoen en gehou, hoewel dit Jefta sy enigste kind kos. En die Nuwe-Testamentiese skrywer van die brief aan die Hebreërs prys hierdie man se geloof - soos hy ook die geloof van Simson, Gideon en Barak prys<ref>Heb. 11:32.</ref>. Hierdie geval van kinderofferande, Jael se verskriklike moord op Sisera, Ehud se sluipmoord op Eglon, Simson se selfsugtige sinnelike en onverantwoordelike gedrag, is vir baie Christene 'n verleentheid. Hoe kan sulke mense geprys word vir hulle geloof? Hoe kon God hulle gebruik het? Daar kan nie 'n volkome bevredigende antwoord wees op vrae soos hierdie nie. Die "helde" van Rigters is mense van hulle tyd - 'n tyd van godsdienstige agteruitgang, wat ver te kort geskiet het van die standaarde van die Ou-Testamentiese wet, wat nog te sê die wet van Christus. Feit is - die wonder is dat God manne gebruik het en nog steeds gebruik, wie se lewens geensins vlekkeloos is nie en wat miskien met heeltemal verkeerde motiewe optree. Dit is nie die bedoeling dat ons hulle tekortkominge moet na-aap nie. Hulle onsedelikheid word nie in die skrif goedgepraat of ligtelik afgemaak nie. Net hulle geloof en moed word geprys. God laat sy uiteindelike doelstellings nie verydel nie, selfs nie in 'n tyd van skynbaar hopelose dekadensie nie. Na die donker eeue van 'n tydperk soos die van Rigters, volg miskien 'n tyd van werklike geestelike vooruitgang. Jefta het die Ammoniete verslaan. Nadat hy by sy huis gekom het, het sy dogter hom tegemoet gekom. Volgens sy gelofte, moes sy geoffer word. Sy het egter 2 maande uitstel gekry om haar lewe as jongmeisie, saam met vriedinne te gaan vier in die berge. ==== Jaloesie van die Efraimiete<ref>Rigt. 12:1-7.</ref> ==== Waar Gideon mooi woorde gebruik het, gebruik het om hierdie liggeraakte stamlede te paai gebruik jy Jefta sy swaard. By die driwwe het die manne se streekuitspraak van "sjibolet" hulle veraai. Jefta was ses jaar lank 'n leier van Israel. Jefta die Gileadiet het gesterf en hy is begrawe in een van die stede in Gilead. === Ibsan<ref>Rigt. 12:8-10.</ref> === Na Jefta was Ibsan die leier van die Israeliete. Hy het 30 seuns en 30 dogters gehad. Hy het sy dogters met mans laat trou wat nie aan sy stam behoort het nie en vir sy seuns het hy 30 vrouens van buite sy stam af laat kom. Hy was sewe jaar lank leier van die Israeliete. Ibsan het gesterf en hy is begrawe in Betlehem. === Elon<ref>Rigt 12:11-12.</ref> === Na hom was Elon uit Sebulon leier van die Israeliete, tien jaar lank. Elon uit Sebulon het gesterf en hy is begrawe in Ajalon in die Sebulongebied. === Abdon<ref>Rigt. 12:13-15.</ref> === Daarna het Abdon, seun van Hillel uit Piraton leier van Israel geword. Hy het 40 seuns en 30 kleinseuns gehad. Hulle het op 70 donkies gery. Hy was 8 jaar lank leier van die Israeliete. Abdon, seun van Hillel uit Piraton, het gesterf en hy is begrawe in Piraton op Amalekberg in die Efraimsgebied. === Simson<ref>Rigt. 13:1-16:31.</ref> === Die vegter teen die vyand in die weste<ref>Kyk Rigt. 10:7.</ref> is, van die oomblik van sy ontvangenis vir die taak afgesonder. Vir Simson was die nasireërgelofte<ref>Num. 6.</ref> lewenslank. Tog behandel hy die hy dit so ongeërg dat dit byna op minagting neerkom. Uiteindelik laat hy Delila toe om sy lang hare, wat 'n teken was van sy toewyding aan God, af te skeer. Sedelike swakheid beroof die sterk man van sy geestelike krag sowel as sy fisieke vermoë - aangesien hy sy krag vir 'n spesifieke doel van God ontvang het. ==== Simson se huwelik ==== Simson se huwelik was nie die gewone Joodse huwelik nie, hoewel tog formeel deur die ouers gereël. In plaas daarvan dat die bruid saam met hom na sy huis gegaan het, het sy by haar familie gebly en Simson het haar besoek en geskenke gebring. Vanweë die bedrog oor die raaisel is die huwelik nie aan die einde van die sewedaagse feesviering voltrek nie. 'n Vinnige tweede huwelik met die strooijonker was 'n poging om die bruid se skande weg te steek. == Byvoegsel<ref>Rigt. 17-21.</ref> == Die slotgedeelte verskil van die res van Rigters. Die skrywer wend hom van die helde van Israel na twee voorvalle wat toon hoe laag die godsdienstige en sedelike toestand was in die tyd toe Israel geen sentrale regering gehad het nie en elkeen gedoen het "wat reg is in sy eie oë". === Miga die Leviet en die verhuising van die Daniete<ref>Rigt. 17-18.</ref> === Hierdie verhaal het betrekking op die tyd toe Filistynse druk op die suidelike gedeelte van die land gelei het tot die grootskaalse verhuising van die Daniete na die verre noorde van Israel. Die afgod wat deur Miga opgerig is, was streng verbied onder die wet wat die Leviete veronderstel was om toe te pas. "Skouerkleed en huisgode" is gebruik om voorspellings te maak - ook streng verbode. === Die verkragting van die byvrou by Gibea; straf van die Benjaminiete<ref>Rigt. 19-21.</ref> === Die Benjaminiete weier om die manne van Gibea - hulle stamgenote wat die gruwel gepleeg het - uit te lewer. Dit lei tot burgeroorlog. As gevolg hiervan word die stam van Benjamin byna uitgewis en daar heers groot nasionale droefheid. Hoofstuk 21 vertel watter moeite die stamme gedoen het om die oorhaastige gelofte wat by Mispa gedoen is<ref>Rigt. 21:1.</ref> te omseil. Dit is nie nodig dat die skrywer op 'n sedeles wys nie. Die eenvoudige stelling van vers 25 is genoeg. Die hele boek stel dit duidelik wat die rampspoedige gevolge is as gesag nie meer bestaan nie, as mense hulle eie reg skep self bepaal wat toelaatbaar is en wat nie. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA. * Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] hh4s0lbmig3s00qwc09pvfywkwirx0k 0 280484 2900770 2894348 2026-05-02T19:15:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900770 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Samuel gee sy naam aan die boeke 1 en 2 Samuel, nie as skrywer nie, maar as die oorheersende figuur van die 1ste hoofstukke en die "koningmaker" van Israel wat, in opdrag van God, Saul en daarna Dawid as koning gesalf het. Die historikus kon maklik sy materiaal verkry het uit Samuel se eie geskrifte<ref>1 Sam. 10:25.</ref> en die geskrifte van die profete na hom.<ref>1 Kron. 29:29.</ref> Hy het beslis sommige van Dawid se gedigte geken want hy haal daaruit aan.<ref>2 Sam.1:19-27; 22:2-51; 23:1-7.</ref> == Samuel se geboorte en kinderjare<ref>1 Sam. 1-3.</ref> == === God antwoord Hanna se gebed om 'n kind<ref>1 Sam. 1.</ref> === Wanneer God in die Ou-Testament 'n besondere doel vir 'n persoon het, is daar gewoonlik iets besonders omtrent sy geboorte. Soos Sara en Rebekka in die Ou-Testament en Elisabet in die Nuwe-Testament, het Hanna die smart van kinderloosheid ondervind. Soos Isak, Jakob en Johannes die Doper, was Samuel God se antwoord op baie jare van gebed. Elkeen van hulle het 'n spesiale rol in die groot plan van God gehad. Toe God aan Hanna die seun gegee het waarna sy so uitgesien het, het Hy ook aan Israel die laaste en die grootste van al die rigters gegee, en die eerste (na Moses) van die groot profete, die man wat die tydperk van die konings sou inlui. Silo<ref>Vers 3.</ref>: die sentrum van aanbidding in die tyd van die rigters; die plek waar Josua die tabernakel opgerig het<ref>Jos. 18:1.</ref> (die eintlike "tempel" - vers 9 - is nie voor die tyd van Salomo gebou nie.) === Hanna se lofsang<ref>1 Sam. 2:1-10.</ref> === Hanna se lofsang vind in die Nuwe-Testament weerklank in die lied van Maria<ref>Luk. 1:46-55.</ref>. In die spieël van haar eie ondervinding sien Hanna die weerkaatsing van al die wondere van die Goddelike wese. God het haar laat lot verander. Peninns spot nie meer nie. Die leegheid, droefheid en skande maak plek vir lewe, vreugde en eer. En wat God vir een kan doen, kan Hy vir sy hele volk doen. === Eli die priester en sy niksnutseuns<ref>1 Sam. 11-36.</ref> === Die priesters was geregtig op 'n deel van die offerande<ref>Kyk Num. 18:8-20; Deut. 18:1-5.</ref>, maar wat hier gebeur is 'n oortreding van die wet. Eli se seuns neem die beste deel voordat die offerande nog aan God gegee is. En hulle bring prostitusie in die aanbidding van God, soos in die Kanaänitiese godsdiens. Na sy dood sal die twee die geestelike leiers van die volk wees - en al wat Eli doen is om met hulle te praat. Die voorspelling van die man van God<ref>Verse 27-36.</ref> word bewaarheid toe Eli se seuns in die slag van Afek sneuwel<ref>1 Sam. 4:11.</ref>. In die tyd van Dawid gaan die priesterskap oor van Eli se familie na die van Sadok<ref>2 Sam. 8:17.</ref>. === Samuel hoor die roepstem van God<ref>1 Sam. 3.</ref> === In die vroeë oggend ure (voordat die olie van die lamp op was soos die geval teen dagbreek sou wees), terwyl hy naby die ark aan diens was, hoor Samuel God die eerste keer met hom praat - 'n oordeelsboodskap oor Eli. Van nou af is Samuel die boodskapper van God, en die hele volk weet dit - vanaf Dan in die verre noorde tot by Berseba in die suide op die rand van die woestyn. == Nasionale herlewing: Samuel as rigter<ref>1 Sam. 7:2-17.</ref> == Twintig jaar het verloop en daar is 'n opregte terugkeer tot God. Die afgode Baäl en Astarte, Kanaänietiese vrugbaarheidsgode word verwoes en samuel rigter en godsdienstige leier, in die plek van Eli, lei die volk in 'n daad van berou en reiniging. Onmiddellik volg die toets. Die Filistyne ruk op en God gebruik die geleentheid om te toon wat hy sal doen vir 'n volk wat op hom vertrou. Israel is net nodig vir die afrondingswerk. Die naam van 'n plek waar voorheen 'n nederlaag gelei is<ref>1 Sam. 4:1.</ref> word gekies om die nuwe oorwinning te gedenk<ref>1 Sam. 7:12.</ref> dit is die hulp van God wat so 'n merkwaardige ommeswaai moontlik maak. So lank Samuel geleef het<ref>1 Sam. 7:13.</ref>: dit sluit die grootste gedeelte van Saul se bewind in. Die oorlog het voortgeduur, maar Saul en Dawid het die Filistyne op 'n afstand gehou tot met die groot slag van Gilboa toe Saul en Jonatan gesneuwel het. === Opsomming van Samuel se werk<ref>1 Sam. 7:13-17.</ref> === Die Filistyne is verslaan en het nie weer in dievgebied van Israel gekom nie. Die Here was teen die Filistyne so lank as Samuel geleef het. Die stede wat die Filistyne van Israel afgevat is, is deur Israel herower, van Ekron af tot by Gat. Israel het sy gebied uit die mag van die Filistyne bevry. Verder was daar vrede tussen Israel en die Amoriete. Samuel was sy lewe lank 'n leier in Israel. Hy het tyd tot tyd rondgegaan, by Bet-El, [[Gilgal]] en Mispa. By al hierdie plekke het hy Israel se hofsake verhoor. Daarna het hy weer na Rama gegaan waar sy huis was, en ook daar het hy Israel se hofsake verhoor. Hy het daar vir die Here 'n altaar gebou. === Samuel waarsku die volk teen konings<ref>1 Sam. 8.</ref> === Die geskiedenis herhaal homself in die geval van Samuel se seuns. Hulle is nie veel beter as die seuns van Eli nie. Dit gee aan die volk 'n maklike verskoning om te vra vir 'n koning soos hulle buurvolke het. Samuel waarsku hulle teen die prys wat betaal moet word. Soos vir hulle buurstate sal 'n koning ook vir hulle diensplig, dwangarbeid, belasting en verlies van persoonlike vryheid beteken. Maar self dit skrik hulle nie af nie. === Samuel salf Saul tot koning in privaatheid<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> === 'n Soektog na verlore donkies van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel uit Gibea na Ramma en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Istrael ken die profeet behalwe, so lyk dit, die jong man uit die platteland. Die olie sonder saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe. === Samuel waarsku die volk by Gilgal<ref>1 Sam. 12.</ref> === Samuel was nog altyd bewus van die gevare van 'n monargie <ref>1 Sam. 8, 10:17ev.</ref>uit 'n politieke oogpunt was dit ongetwyfeld 'n wyse besluit om 'n koning te kies. Uit 'n godsdienstige oogpunt was dit 'n stap in die verkeerde rigting; 'n stap weg van die ideaal dat God alleen Koning van Israel is. En as God nie meer die Koning van sy volk is nie, sal sowel die volk as die monargie ten gronde gaan. === Samuel kondig aan dat God Saul se koningskap verwerp<ref>1 Sam. 13-14.</ref> === Die Filistyne trek op teen Israel en Israel is baie bang. Baie van die soldate kruip weg en ander dros. Samuel het met Saul ooreengekom om 'n sekere tyd Saul te ontmoet en die brandoffers aan God te bring. Toe Samuel laat is en van die soldate dros, besluit Saul om self die brandoffer te bring, wat net profete en priesters mag doen. Net toe Saul die branoffer gebring het, kom Samuel daar aan. Samuel kondig God se oordeel oor Saul se koningskap aan en laat Saul weet dat sy koningskap aan iemand anders gegee gaan word. === God beveel die vernietiging van die Amelikiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> === Hierdie keer is Saul se ongehoorsaamheid opsetlik. Hy word as koning deur God verwerp, en Samuel besoek hom nie meer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huistoe. === Samuel salf Dawid tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13.</ref> === Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word. === Samuel se dood<ref>1 Sam. 25:1.</ref> === Samuel is oorlede en die hele Israel het bymekaargekom en oor hom gerou. Hulle het hom begrawe by sy huis in Rama. == Sien ook == * [[Bybelse Gids - Genesis]] * [[Bybelse Gids - Josua]] * [[Bybelse Gids - Rigters]] * [[Bybelse Gids - Boas en Rut]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == # Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA # Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] lmtyvvm10y3p9t6yf0eyov3nm2ks4g6 0 280622 2900772 2894346 2026-05-02T19:16:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900772 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Saul}} {{Weesbladsy}} Koning Saul was die 1ste koning van Israel. Hy het sy koningskap goed begin, maar hy het later ongehoorsaam aan God geword en God het sy koningskap verwerp. == Saul word die eerste koning van Israel<ref>1 Sam. 8-12.</ref> == === Saul word koning : die private salwing<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> === 'n Soektog na verlore donkies, van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel, uit Gibea na Rama en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Israel ken die profeet behalwe, so lyk, dit die jong man uit die platteland. Die olie<ref>1 Sam. 10:1.</ref> sonder Saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe. Die hoogte:<ref>1 Sam. 9:12.</ref> die heiligdom; die franse het nog nie die assosiasies met afgodediens wat dit later gekry het nie. Op die...dak:<ref>1 Sam. 9:25.</ref> 'n heerlike koel plek in die somer. Na Gilgal:<ref>1 Sam. 10:8.</ref> Die opdrag hou skynbaar verband met voorbereiding vir oorlog. Wanneer dit plaasvind is Saul ongehoorsaam. Hulle het in Gibea gekom:<ref>1 Sam. 10:10.</ref> Saul se wonderlike ondervinding het in sy tuisdorp plaasgevind. === Die openbare aankondiging<ref>1 Sam. 17-27.</ref> === God kies die koning van Israel; dit word nie aan die volk oorgelaat nie. === Saul se eerste oorwinning laat teenkanting verdwyn<ref>1 Sam. 11.</ref> === God laat Saul sy beroep doen<ref>1 Sam. 11:6.</ref> en die volk reageer.<ref>1 Sam. 11:7.</ref> Dit is miskien die eerste keer sedert die tyd van Josua dat die volk verenig is: 'n goeie begin vir die nuwe koning se bewind. == Saul se ongehoorsaamheid en verwerping<ref>1 Sam. 13-15.</ref> == Saul 'n monster sy manskappe en wag sewe dae lank, terwyl die leër geleidelik kleiner word, maar hy hou nie uit tot die einde van die sewende dag nie. Sy ongehoorsaamheid en aanmatiging om die werk van die profeet oor te neem, kos hom sy dinastie. Jonatan en sy wapendraer is skynbaar vir drosters aangesien, dus kon hulle die Filistyne onverhoeds betrap. Aardskuddings het bygedra tot die paniek en verwarring. Israelitiese drosters wat by die Filistyne aangesluit het, keer terug om Saul die oorwinning te behaal. Jonatan betoon homself 'n man met buitengewone geloof en moed. In teenstelling daarmee openbaar die verhaal die gebreke in Saul se karakter wat later in ernstige geestesversteuring ontwikkel het. Die teks is onvolledig. Handelinge 13:2 stel Saul se bewind in ronde syfers op 40 jaar. Miskien het tieneenheid hier verlore geraak en moet die teks 32 jaar lees. Ons weet uit 9:2 dat Saul hulle jong man was toe hy op die troon gekom het. Teen hierdie tyd moes hy sy dertigerjare gewees het, aangesien hy 'n seun gehad het wat oud genoeg was om te veg. Met sy dood was 'n jonger seun, Is-boset self 40 jaar oud.<ref>2 Sam. 2:10.</ref> === God beveel die vernietiging van die Amalekiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> === Hierdie keer is 'n Saul se ongehoorsaamheid opsetlik<ref>1 Sam. 15:9.</ref>. Hy word as koning deur God verwerp en Samuel besoek hom nie weer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het in Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huis toe. Amelek:<ref>1 Sam. 15:2.</ref> Die Amalekiete was ou vyande wie se straf lank reeds voorspel was.<ref>Eks. 17:5-16; Deut. 25:17-19.</ref> Nogtans is dit moeilik om die bevel om hulle heeltemal uit te roei, te verstaan. Ten spyte van die ongeewenaarde wreedhede van ons eie eeu. Maar in die minder realistiese wêreld van Saul is die hele gemeenskap verantwoordelik gehou vir die wandade van die lede daarvan, en het almal onder die gevolge daarvan gely. Saul se ongehoorsaamheid (vir die geringste rede) het sy volk blootgestel aan voortgesette teistering deur die Amalekiete. Keniete:<ref>1 Sam. 15:6.</ref> 'n nomadiese Midianitiese stam onder wie Moses ingetrou het. Die Keniete het in die woestyn as gidse vir die Israeliete opgetree.<ref>Num. 10:29-33.</ref> Gehoorsaamheid is beter as offerande:<ref>1 Sam. 15:22-23.</ref> Samuel se verklaring het 'n belangrike tema van die latere profete geword. == Saul en Dawid<ref>1 Sam. 16-31.</ref> == Vir hierdie gedeelte sien Bybelse Gids - Koning Dawid. Koning Saul is saam met sy seun Jonatan dood in die slag van Gilboa.<ref>1 Sam. 31 en 1 Kron. 10.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == # Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA # Handboek by die Bybel David en Pat Alexander Lux Verbi [[Kategorie:Bybelse gids]] 7tp4vnk279dm1odaus0jni34vyqnb6d 0 290642 2900775 2894354 2026-05-02T19:17:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900775 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|41|23|43|N|2|09|42|E|region:ES-CT_scale:5000_type:landmark|display=title}} [[Lêer:Casa Milà, general view.jpg|duimnael|'''La Pedrera''']] '''Casa Milà''' ([[Katalaans|Katalaanse]] uitspraak: [<nowiki/>[['kazә mi 'la]]]; [[Spaans|Spaanse]] uitspraak: ['[[kasa mi 'la]]]), is ook algemeen as ''La Pedrera'' of die "Steengroef" bekend. Dit is 'n verwysing na die onkonvensionele, ruwe gekapte voorkoms van die gebou. Casa Milà is 'n modernistiese gebou in [[Barcelona]], [[Katalonië]], [[Spanje]]. Dit was die laaste privaatwoning wat deur argitek [[Antoni Gaudí]] ontwerp is, en is tussen 1906 en 1912 gebou. Die gebou is in 1906 in gebruik geneem deur {{Intertaalskakel|Pere Milà|ca|Pere Milà i Camps|es|Pere Milà i Camps}} en sy vrou {{Intertaalskakel|Roser Segimon|ca|Roser Segimon i Artells|es|Roser Segimon i Artells}}. Die gebou was destyds kontroversieel vanweë die golwende klipfasade en gedraaide [[smee-yster]] balkonne, wat deur Josep Maria Jujol ontwerp is. Verskeie strukturele innovasies sluit 'n selfondersteunende klipgewel, 'n oopplan uitleg, ondergrondse motorhuis en die skouspelagtige terras op die dak, in. In 1984 is die gebou deur [[Unesco|UNESCO]] tot 'n [[wêrelderfenisgebied]] verklaar . Sedert 2013 is dit die hoofkwartier van die {{Intertaalskakel|Fundació Catalunya La Pedrera|ca||es||}} wat besoeke aan die gebou, <ref>{{cite web |url=https://www.lapedrera.com/en/home |title=La Pedrera |website=La pedrera |access-date=14 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430052808/http://www.lapedrera.com/en/home |archive-date=30 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> uitstallings en ander kulturele en opvoedkundige aktiwiteite by Casa Milà, administreer. == Geskiedenis van die gebou == === Argitek === Antoni Gaudí i Cornet is op 25 Junie 1852 in Katalonië, Spanje gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.gaudicentre.cat/en/content/gaud%C3%AD-and-reus|title=Gaudí and Reus {{!}} Gaudí Centre|website=www.gaudicentre.cat|access-date=2019-12-03|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727091344/https://www.gaudicentre.cat/en/content/gaud%C3%AD-and-reus|url-status=dead}}</ref> As kind was Gaudí se gesondheid swak en het hy aan rumatiek gely. As gevolg hiervan het hy lang tydperke in die gesin se somerhuis in Riudoms deurgebring. Hier het hy 'n groot gedeelte van sy tyd in die buitelug deurgebring, wat dit vir hom moontlik gemaak het om die natuur in diepte te bestudeer.<ref>{{cite web |url=https://www.casabatllo.es/en/antoni-gaudi/ |title=Antoni Gaudí Biography |website=Casa Batlló |access-date=3 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504232336/https://www.casabatllo.es/en/antoni-gaudi/ |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit sou een van die belangrikste invloede in sy argitektuur word. Gaudí was 'n baie praktiese mens en in wese 'n ambagsman. In sy werk het hy op impulse gereageer, en kreatiewe planne in die werklikheid omskep. Sy bereidheid om nuwe style te aanvaar, tesame met 'n lewendige verbeelding, het daartoe bygedra om nuwe argitektuurstyle te skep en om die grense van konstruksie te verskuif. Vandag word hy beskou as 'n baanbreker van die moderne argitektuurstyl.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbrava.com/en/magazine/antoni-gaudi-the-sacred-architect/|title=Antoni Gaudí, the Sacred architect {{!}} CapCreus OnLine|website=www.cbrava.com|access-date=2019-12-03}}</ref> In 1870 het Gaudí na Barcelona verhuis om argitektuur te studeer. Hy was 'n inkonsekwente student wat periodieke tekens van briljantheid getoon het. As gevolg van 'n verskeidenheid van omstandighede soos gesondheidskomplikasies, militêre diens sowel as ander aktiwiteite, het dit hom agt jaar geneem om sy studies te voltooi <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Antoni-Gaudi|title=Antoni Gaudí {{!}} Spanish architect|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2019-12-03}}</ref> . Na die voltooiing van sy studies het hy 'n baie produktiewe argitek geword, en het hy ook tuine, beeldhouwerke en ander dekoratiewe kunsvoorwerpe ontwerp. Gaudí se bekendste werke sluit verskeie geboue in: Parque Güell; Palacio Güell; Casa Mila; Casa Vicens. Hy het ook 'n baie belangrike bydrae gelewer met sy werk aan die krip en geboortefasade van La [[Sagrada Família]] <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/320/ |title=Works of Antoni Gaudí |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=3 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510211151/http://whc.unesco.org/en/list/320 |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> . Destyds is Gaudí se werk bewonder sowel as gekritiseer vir sy moedige, innoverende oplossings <ref>{{cite web |url=https://www.gaudidesigner.com/uk/index.html |title=Gaudi Designer :: Home :: |website=www.gaudidesigner.com |access-date=3 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102120940/http://www.gaudidesigner.com/uk/index.html |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> . Gaudí se lewe het tot 'n tragiese einde gekom toe hy deur 'n trem omgery is. 'n Paar weke later is hy op 10 Junie 1926, in die ouderdom van 74, in die hospitaal aan sy beserings oorlede <ref>{{cite web |url=http://www.art-nouveau-around-the-world.org/en/artistes/gaudi.htm |title=Antonio Gaudi (1852-1926) |website=www.art-nouveau-around-the-world.org |access-date=3 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105093638/http://www.art-nouveau-around-the-world.org/en/artistes/gaudi.htm |archive-date= 5 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> . 'n Paar jaar na sy dood is sy vermaardheid deur sowel die algmene publiek as kritici erken. === Eienaars van die gebou === {{Multibeeld|header=Die eienaars van Casa Milà in 1910|width=150|image1=PereMilaCamps.jpg|alt1=Portrait of Pere Milà.|image2=RoserSegimon.jpg|alt2=Roser Segimon, spouse of Pere Milà.}} Casa Milà is gebou vir Roser Segimón en haar man Pere Milà. Roser Segimón was die welgestelde weduwee van Josep Guardiola, 'n ''Indiano'' of ''Americano,'' of 'n voormalige kolonis wat uit Suid-Amerika teruggekeer het nadat hy sy fortuin met 'n koffieplantasie in Guatemala gemaak het. Haar tweede man, Pere Milà, was 'n ontwikkelaar bekend vir sy flambojante lewenstyl.<ref>{{cite web |url=http://www.rutadelmodernisme.com/default.aspx?idioma=en&contenido=body_rutamodernisme_04en.htm |title=Ruta del Modernisme |date=23 Oktober 2011 |website=rutadelmodernisme.com |publisher=Institut Municipal del Paisatge Urbà i la Qualitat de Vida (IMPUiQV), Ajuntament de Barcelona |trans-title=Route of Modernism |access-date=27 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423051319/http://www.rutadelmodernisme.com/default.aspx?Idioma=en |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Konstruksie === [[Lêer:Casa_Milà_obras.jpg|links|duimnael|204x204px| La Casa Milà tydens die bouproses ]] In 1905 trou Milà en Segimón. Op 9 Junie koop Roser Segimón 'n huis en tuin met 'n totale oppervlakarea van 1 835 vierkante meter, geleë by Paseo de Gracia 92. In September het hulle vir Gaudí opdrag gegee om vir hulle 'n nuwe huis te bou met die idee om die hoofverdieping te bewoon en die res van die gebou as woonstelle te verhuur. Op 2 Februarie 1906 is die projek aan die stadsraad van Barcelona voorgelê. Hierna is die werk begin deur die bestaande gebou te sloop, in plaas daarvan om dit te hervorm, soos wat die geval was met die [[Casa Batlló]].<ref name=":0">{{cite web |url=http://pedreraeducacio.lapedrera.com/eng/index.htm |title=Cronology of La Pedrera (A place of memory) |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502003114/http://pedreraeducacio.lapedrera.com/eng/index.htm |archive-date= 2 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=13 Februarie 2020 }}</ref> Die gebou is in Desember 1910 voltooi en die eienaar het Gaudí gevra om 'n sertifikaat om die hoofverdieping te bewoon, uit te reik, wat die stadsraad in Oktober 1911 gemagtig het, en die egpaar het ingetrek. Op 31 Oktober 1912 het Gaudí die sertifikaat uitgereik waarin hy verklaar dat die werk, volgens sy planne en sy leiding, voltooi is en dat die hele huis gereed was om uit te verhuur.<ref name=":0" /> === Kritici en omstredenheid === Gaudi het baie kritiek ontvang omdat die gebou geen reëls van die konvensionele style nagevolg het nie. Eerstens is die naam "La Pedrera" in werklikheid 'n bynaam, wat die mense wat afkeurend was jeens die andersheid van die gebou, daaraan gegee het. Die unieke struktuur van die gebou, sowel as die verhouding tussen Gaudi en Pere Milà het die onderwerp van bespotting vir die mense van Barcelona geword, en het baie humoristiese publikasies van die tyd tot gevolg gehad.<ref>{{cite web |url=http://pedrerainedita.lapedrera.com/en/aportacions/satire |title=Satire (La Pedrera's untold stories) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213160308/https://pedrerainedita.lapedrera.com/en/aportacions/satire |archive-date=13 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== Katolieke simbole ==== [[Lêer:Proyecto_Virgen_Milà.jpg|duimnael|200x200px| 'n 1906 Fragment van die eerste konsepplanne van die argitektuur, wat die beelde, op die boonste fasade gemonteer, toon. ]] Gaudí, 'n Katoliek en 'n toegewyde volgeling van die [[Maria|maagd Maria]], het beplan dat Casa Milà 'n geestelike simbool sou wees. Openlike godsdienstige elemente was byvoorbeeld 'n uittreksel uit die Rosekrans op die kroonlys, sowel as beplande standbeelde van Maria, spesifiek ''Ons Dame van die Rosekrans'', en twee aartsengele, [[Migael (aartsengel)|St. Michael]] en [[Gabriël|St. Gabriel]].<ref name="gaudiclub1906">[http://www.gaudiclub.com/ingles/i_vida/pedrera.html La Pedrera (Casa Milà, 1906-1910)] Gaudiclub.com</ref> Die Casa Milà is egter nie heeltemal volgens Gaudí se spesifikasies gebou nie. Die plaaslike regering het beveel dat elemente wat die hoogte riglyne van die stad oorskry het, gesloop moet word. Die Milà-egpaar is ook vir verskeie oortredings van bouregulasies beboet.<ref>Gaudí: A Biography; Gijs van Hensbergen; Harper Collins; page 214-216</ref> Na Semana Trágica, 'n oproer teen klerikalisme in die stad, het Milà verstandig besluit om nie meer die godsdienstige standbeelde in te sluit nie. Gaudí het dit oorweeg om die projek te laat vaar, maar 'n priester het hom oorreed om voort te gaan.<ref name="gaudiclub1906"/> === Verandering van eienaarskap === [[Lêer:Interior_Casa_Milà.jpg|links|duimnael| Interieur van Casa Milà in 1910 ]] Milà is in 1940 oorlede. Segimon het die eiendom in 1946 vir 18 miljoen pesetas aan Josep Ballvé i Pellisé verkoop. Pellisé was bekend vir sy afdelingswinkels op {{Intertaalskakel|Ronda de Sant Antoni|ca}}, in vennootskap met die familie van Pío Rubert Laporta. Die Compañía Inmobiliaria Provenza, SA (CIPSA) is gestig om die gebou te administreer.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> Roser Segimon het tot met haar dood in 1964, op die hoofverdieping bly woon. [[Lêer:Casa_Milà_(1914).jpg|duimnael| Casa Milà in 1914 ]] Die nuwe eienaars het die eerste verdieping, oorkant {{Intertaalskakel|Carrer de Provença|ca}} in vyf woonstelle, in plaas van die oorspronklike twee, verdeel. In 1953 het hulle {{Intertaalskakel|Francisco Juan Barba Corsini|es}} opdrag gegee om 13 keldervertrekke vol vullis, te omskep in woonstelle wat op die straat uitkyk, met 'n gemeenskaplike gang aan die kant wat aan die binnehowe grens. Sommige van hierdie twee of drie kamer-woonstelle het 'n solder gehad, en is ontwerp en gemeubileer in 'n tipiese vroeë 1950's-styl met baksteen, keramiek en hout. Van die meubels, byvoorbeeld die {{Intertaalskakel|Pedrera-stoel|ca|Cadira Pedrera}}, toon ooreenkomste met die werk van [[Eero Saarinen]].<ref name="corsini">[http://www.raco.cat/index.php/CuadernosArquitectura/article/view/108448/170570 Barba Corsini, F.J. ''Apartamentos en el desván de la Pedrera''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200213160257/https://www.raco.cat/index.php/CuadernosArquitectura/article/view/108448/170570 |date=13 Februarie 2020 }} Cuadernos de Arquitectura Núm. 22. Any: 1955</ref> Die versekeringsmaatskappy Northern het in 1966 in die hoofverdieping getrek. Teen daardie tyd het Casa Milà onder meer 'n bingosaal, 'n akademie en die kantore van Cementos Molins en Inoxcrom gehuisves.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> Die instandhoudingskoste was hoog en die eienaars het toegelaat dat die gebou vervalle word, wat tot gevolg gehad het dat stene van die gebou in 1971 los geraak het. Josep Anton Comas het noodherstelwerk gedoen, veral aan die skilderye in die binnehowe, maar hy het die oorspronklike ontwerp gerespekteer.<ref name="patrimoni"> Hernàndez-Cros, Josep Emili (ed.). ''Catàleg del Patrimoni Arquitectònic Històrico-Artístic de la Ciutat de Barcelòna'', Barcelona, Ajuntament de Barcelona, 1987</ref> === Restourasie === [[Lêer:Pedrera_P1290401.JPG|links|duimnael| Nadat dit 'n droewige bruin kleur geverf is, is die kleure van die gebou in die 1980's herstel ]] Gaudí se werk is op 24 Julie 1969 as 'n historiese en artistieke [[monument]] aangewys. Casa Milà was in die vroeë 1980's in 'n slegte toestand. Dit is 'n droewige bruin kleur geverf, en baie van die kleurskemas in die gebou is laat vaar of toegelaat om agteruit te gaan. Dit is egter sedertdien herstel en baie van die oorspronklike kleure word weer gebruik. {{Feit|date=May 2014}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2014)">aanhaling nodig</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> In 1984 het die gebou deel geword van 'n [[Wêrelderfenisgebied]] wat van Gaudí se werke ingesluit het. Die stadsraad van Barcelona het probeer om die hoofverdieping as kantoor te huur vir die [[Olimpiese Somerspele 1992|Olimpiese]] bod van [[Olimpiese Somerspele 1992|1992]]. Uiteindelik, die dag voor [[Kersfees]] 1986, het Caixa Catalunya La Pedrera vir 900 miljoen pesetas gekoop. {{Feit|date=May 2014}} Op 19 Februarie 1987 is daar begin met dringende herstelwerk en skoonmaak van die fasade. Die werk is gedoen deur die argitekte Joseph Emilio Hernández-Cross en Rafael Vila. {{Feit|date=May 2014}} Die gerestoureerde hoofverdieping is in 1990 geopen as deel van die [[Olimpiade|Kulturele Olimpiade]] van Barcelona. Die vloer het 'n uitstallingsaal geword met voorbeelde van [[modernisme]] in die Eixample.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> == Ontwerp == Die gebou se oppervlak is 1,323 m <sup>2</sup> per vloer op 'n erf van 1,620 m<sup>2</sup> . Gaudí het die eerste sketse in sy werkswinkel in die Sagrada Família gemaak. Hy het die huis as 'n konstante kurwe, sowel buite as binne, met beheerde geometrie en naturalistiese elemente, ontwerp. [[Lêer:Casa_Mila-panoramic.jpg|regs|duimnael| Die binnehof ]] Casa Milà bestaan uit twee geboue wat rondom twee binnehowe, wat lig vir die nege verdiepings bied, gebou is: kelder, grondvloer, mezzanine, hoof (of edel) verdieping, vier boonste verdiepings en 'n solder. Die kelder was bedoel om die motorhuis te wees, die hoofverdieping, die woning van die Milàs ('n woonstel van altesaam 1 323 m<sup>2</sup>), en die res van die gebou is in 20 woonstelle opgedeel. Die gevolglike uitleg is 'n asimmetriese "8" as gevolg van die verskillende vorms en groottes van die binnehowe. Die was- en droogareas was in die solder, wat 'n isolerende ruimte vir die gebou gevorm het, en terselfdertyd die vlakke van die dak bepaal het. Een van die belangrikste elemente van die gebou is die dak, wat met dakvensters, trapuitgange, waaiers en skoorstene, gekroon is. Al hierdie elemente, gebou uit baksteen bedek met kalk, gebreekte marmer of glas, het 'n spesifieke argitektoniese funksie, maar is ook ware kunswerke wat in die ontwerp van die gebou geïntegreer is. Die woonstelle het gepleisterde plafonne met dinamiese reliëfwerk, handgemaakte houtdeure, -vensters en -meubels, sowel as hidrouliese teëls en verskillende ornamentele elemente. Die trappe was bedoel vir dienste verskaffers, met die hooftoegang tot die woonstelle per hysbak, behalwe vir die hoofvloer, waar Gaudí 'n prominente binnentrap bygevoeg het. Gaudí wou hê dat die mense wat in die woonstelle woon, mekaar moet ken. Om daardie rede was daar net hysbakke op alternatiewelike verdiepings, sodat mense op verskillende verdiepings mekaar sou ontmoet. === Struktuur === [[Lêer:CasaMila-Balcons.jpg|regs|duimnael|200x200px| Casa Mila-balkon wys die selfondersteunende klipgewel, ook ondersteun deur geboë ysterbalke ]] Casa Milà word gekenmerk deur sy selfondersteunende klipfasade, wat beteken dat dit vry is van gewigdraende mure. Die fasade is met die interne struktuur van elke vloer verbind deur middel van geboë ysterbalke wat die omtrek van elke vloer omring. Hierdie konstruksiestelsel laat aan die een kant groot openinge in die fasade toe wat lig aan die woonstelle gee, en aan die ander kant toeganklike strukturering van die verskillende vlakke, sodat binnemure bygevoeg en gesloop kan word sonder om die stabiliteit van die gebou te beïnvloed. Dit stel die eienaars in staat om van plan te verander en die gebou se interne uitleg sonder probleme te verander.<ref name="any2002a">[http://www.bcn.es/gaudi2002/catalan/obras/10com.htm Descripció casa Milà] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806225114/http://www.bcn.es/gaudi2002/catalan/obras/10com.htm |date= 6 Augustus 2011 }} a «any Gaudí» a l'Ajuntament de Barcelona</ref> === Konstruksie en dekoratiewe items === ==== Fasade ==== Die fasade bestaan op die eerste verdieping uit groot blokke kalksteen vanaf die Garraf Massif-berge, en op die hoër verdiepings uit kalksteen van die Villefranche-steengroef. Die blokke is gesny om die uitleg van die geprojekteerde model te volg. Dit is dan na die beoogde ligging opgelig en aangepas om 'n aaneenlopende kurwe te vorm met die stukke daarrondom. Van buite gesien het die gebou drie dele. Die hoof gedeelte bestaan uit die ses-verdieping gebou met kronkelende klipvloere. Twee vloere, met ander kurwes, is 'n blok na agter gebou. Hierdie gedeelte van die gebou het 'n gladder tekstuur en witter kleur, en klein gaatjies wat soos skietgate lyk. Die derde deel van die gebou is die dakmassa.<ref name="permanyer">[[Casa Milà#permanyer|Permanyer, 1996....pàg. 150-166]]</ref> Van Gaudí se oorspronklike smee-ysterwerk, op die laer vlakke van die fasade, is verwyder. In 1928 het die kleremaker Mosella die eerste winkel in La Pedrera geopen; hy het die tralies verwyder. Niemand het omgegee dat dit verwyder is nie, want smee-yster het in die middel van die twintigste eeu min waarde gehad. Die ysterwerk het verlore gegaan tot 'n paar jaar later, toe Amerikaners een van hulle aan die MoMa, waar dit tans uitgestal word, geskenk het. Met restourasie-inisiatiewe wat in 1987 van stapel gestuur is, is klipstukke wat van die fasade afgeval het, weer terug geplaas. Om die getrouheid van die oorspronklike fasade te behou, is materiaal uit die steengroef van Villefranche verkry, selfs al was die steengroef toe nie meer in 'n operasionele werking nie.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> ==== Voorportaal en binnehowe ==== Die gebou gebruik 'n heel oorspronklike oplossing om die probleem van 'n te geslote en donker voorportaal op te los. Die oop en lugtige binnehowe bied areas vir beweging, en is direk sigbaar vir diegene wat die gebou nader. Daar is twee patio's, een aan die kant van Passeig de Gracia, en een aan Provencestraat se kant. ; '''<sub><big>Patios</big></sub>''' [[Lêer:Staircase_-_Patio_of_Casa_Milà_-_Barcelona_2014.jpg|regs|duimnael|240x240px| Die patio ]] Patios is struktureel gesproke die sleutel tot die ondersteuning van die ladings van die binne-fasades. Die vloer van die binnehof word deur pilare van gietyster ondersteun. In die binnehof is daar tradisionele elliptiese balke en dwarsbalke, maar Gaudí het van 'n vernuftige oplossing gebruik gemaak deur twee konsentriese silindriese balke met uitgestrekte radiale balke, soos die speke van 'n fiets, te gebruik. Hulle vorm 'n punt buite die balk tot twee punte bo en onder, wat die funksie van die sentrale balk 'n sluitsteen maak, terwyl dit gelyktydig spanning en kompressie tot gevolg het. Hierdie ondersteunde struktuur het 'n deursnee van twaalf voet en word beskou as die "siel van die gebou" met 'n duidelike ooreenkoms met Gotiese kripte. Die middelpunt is deur Josep Maria Carandell in 'n skeepswerf gebou. Hy het 'n stuurwiel gekopieër, na aanleiding van Gaudí se bedoeling om die roer van die skip van die lewe, weer te gee. ; '''<big>Interieur, hekke</big>''' [[Lêer:Front_gate_-_Casa_Milà_-_Barcelona_2014.jpg|links|duimnael|240x240px| Skilderye bedek die mure, en toegang word deur 'n reuse ysterhek beskerm ]] Toegang tot die gebou word deur 'n massiewe ysterhek, met 'n ontwerp wat aan Jujol toegeskryf word, beskerm. Dit is oorspronklik vir toegang van sowel mense as motors gebuik, omdat die voorportaal toegang verleen het tot die motorhuis wat in die kelder was. Die kelder is deesdae 'n ouditorium. Die twee portale is baie veelkleurig, met olieverf skilderye op die gepleisterde oppervlaktes. Die skilderye toon eklektiese verwysings na die [[Mite|mitologie]] en blomme. Tydens die konstruksie is probleme ondervind met die insluiting van 'n kelder, as 'n motorhuis vir motors, die nuwe uitvindsel wat destyds die bourgeois opgewonde gemaak het. Die toekomstige buurman Felix Anthony Meadows, eienaar van Industrial Linera, het versoek dat 'n verandering gemaak moet word, omdat die motorhuis nie toegang vir sy Rolls Royce verleen het nie. Gaudí het ingestem om 'n pilaar, op die oprit wat na die motorhuis gelei het, te verwyder. Dit het dit vir Felix, wat verkope en 'n fabriek in Walls of Valles hanteer het, moontlik gemaak om, met sy motor vanaf La Pedrera, hierheen te ry.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> Vir die Casa Mila se vloere het Gaudí vierkantige ontwerpe, bestaande uit twee kleure hout, gebruik. Die hidrouliese voorkoms van die sypaadjie is verkry deur gebruik te maak van seskantige stukke met blou en see motiewe, wat oorspronklik vir die Batllo-huis ontwerp is. Dit is deur John Bertrand, onder toesig van Gaudí, ontwerp.<ref name="bayo20">[[Casa Milà#bayo|Bassegoda, 2003....pàg. 20]]</ref> ==== <big>Solder</big> ==== [[Lêer:Attic_of_Casa_Milà.jpg|regs|duimnael|225x225px| Die solder ]] Soos in Casa Batlló, maak Gaudí gebruik van die toepassing van die kettinglynboog as 'n drastruktuur vir die dak. Dit is 'n vorm wat hy gebruik het sedert hy daarin geslaag het om die houtraamwerke vir 'n gebou in Mataró, 'L'Obrera Mataronense', te ontwerp en bou. In hierdie geval het Gaudí die Katalaanse tamboryntegniek, wat tydens die veertiende eeu vanaf Italië bekend geword het, gebruik. Die solder, wat 'n ruimte was waar die wasgoed gedoen is, was 'n oop area onder 'n Katalaanse gewelf. Die dak word deur 270 paraboliese gewelwe van verskillende hoogtes, ongeveer 80 cm uit mekaar gespasieer, ondersteun. Die dak lyk tgelykertyd soos die ribbes van 'n groot dier en 'n palmboom. Dit verleen 'n baie onkonvensionele vorm, soortgelyk aan 'n landskap van heuwels en valleie, aan die dak. Die vorm en ligging van die binnehowe het tot gevolg dat die boë hoër is as die ruimte vernou, en laer as die ruimte groter is. Die bouer Bayó het die konstruksie soos volg verduidelik: 'Eers is die aansig van 'n breë muur met mortier gevul en gepleister. Toe het Canaleta die opening van elke boog aangedui en Bayó het 'n spyker op elke beginpunt van die boog aan die bokant van die muur gesit. Van hierdie spykers af hang 'n ketting sodat die laagste punt saamval met die buiging van die boog. Toe is die profiel wat deur die ketting teen die muur vertoon is, getrek en volgens hierdie profiel het die timmerman die ooreenstemmende sentrering gemerk en geplaas, en die timmerhoutkluis is met drie rye basisstene begin. Gaudí wou 'n lengteas van bakstene, wat alle kripte by hul sleutelstene verbind, byvoeg ”. ==== Dak en skoorstene ==== [[Lêer:Barcelona_Part_Deux_-_42_(3466892400).jpg|links|duimnael|240x240px| Dakargitektuur van ''Casa Milà. S''koorstene staan bekend as ''espanta bruixes'' (heksverskrikkers) ]] Die werk van Gaudí op die dak van La Pedrera het verbeter as gevolg van dit wat hy by die Palau Güell-projek geleer en toegepas het. Vir La Pedrera se dak het hy meer innoverende oplossings gebruik, deur groter, meer prominente vorms en volumes te skep, en dit minder veelkleurig te maak.<ref name="Permanyer, either 1996 or 2008">https://www.permanyer.com/345438/{{Dead link|date=December 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Op die dak is daar ses dakvensters/trapuitgange (waarvan vier met gebreekte pottebakkery bedek is, en sommige met 'n dubbele kruis, tipies van Gaudí, eindig). Daar is agt-en-twintig skoorstene in verskillende groeperings, twee half-weggesteekte openinge waarvan die funksie is om die lug in die gebou te sirkuleer, en vier koepels. Die trappe huisves ook die watertenks, waarvan sommige slakvormig is. Die trapsgewyse dak van La Pedrera is deur die digter Pere Gimferrer 'die tuin van krygers' genoem is, omdat dit lyk asof die skoorstene die dakvensters beskerm. Hierdie area het radikale herstelwerk - byvoorbeeld die verwydering van later-toegevoegde skoorstene, televisie-antennas en ander elemente, wat afbreuk aan die area gedoen het - ondergaan. Die restourasie het die prag van die skoorstene en die dakvensters herstel. Dit was voorheen met marmerfragmente en gebreekte [[Valencia]]-teëls bedek. Een van die skoorstene was met glasstukke bedek. Daar is beweer dat Gaudí die glasstukke die dag na die inhuldiging van die gebou op die skoorstene geplak het, deur gebruik te maak van die leë bottels van die vorige aand se partytjie. Die skoorstene se glasmosaïekwerk is herstel met die basisse van sjampanjebottels uit die vroeë twintigste eeu. Die restourasiewerk het die oorspronklike impak van die oorhangsels, wat van Ulldecona-klip gemaak is, en met teëlfragmente versier is, herstel. Hierdie area is meer kleurvol as die fasade, hoewel roomkleurige skakerings oorheers.<ref name="ruta">[http://www.rutadelmodernisme.com/default.aspx?idioma=ca&contenido=body_rutamodernisme_04.htm Ruta del Modernisme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200227083819/http://www.rutadelmodernisme.com/default.aspx?idioma=ca&contenido=body_rutamodernisme_04.htm |date=27 Februarie 2020 }}. Ajuntament de Barcelona</ref> ==== Meubels ==== [[Lêer:Gaudi_p1.jpg|links|duimnael|185x185px| Die binnekant van die gebou (foto 2005) is verskeie kere verander - sowel die verf as die meubels ]] [[Lêer:Barcelona_i_el_modernisme.jpg|regs|duimnael|240x240px| Meubels in 2008 ]] Gaudí het, soos hy in Casa Batlló gedoen het, meubels ontwerp wat spesifiek vir die hoofverdieping bedoel was. Dit was in ooreenstemming met die konsep van modernisme, waarvolgens die ontwerp en estetika in alle relevante voorwerpe wat deel van die projek was, toegepas moes word. Hiervolgens het die argitek verantwoordelikheid vir oorkoepelende kwessies, soos die struktuur en die fasade, sowel as alle dekordetail, die ontwerp van meubels en toebehore soos lampe, plantbakke, vloere of plafonne, aanvaar. 'n Kwessie wat wrywing veroorsaak het was Segimon wat gekla het dat daar geen reguit muur was om haar Steinway-klavier teen te plaas nie. Gaudí se reaksie was kortaf: "So speel die viool." <ref name="patrimoni"> Hernàndez-Cros, Josep Emili (ed.). ''Catàleg del Patrimoni Arquitectònic Històrico-Artístic de la Ciutat de Barcelòna'', Barcelona, Ajuntament de Barcelona, 1987</ref> Die gevolg van hierdie meningsverskille was die verlies van Gaudí se dekoratiewe erfenis. Segimon het naamlik die meeste meubels weens klimaatsverandering verwyder, en ook na Gaudí se dood veranderinge aan die hoofverdieping aangebring. Sommige van die meubels is nog in privaatversamelings.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2017)">aanhaling nodig</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Gaudí het gesnede eikehoutdeure, soortgelyk aan wat hy vir die Casa y Bardes laat maak het, gespesifiseer. Toe Segimon egter die prys van die gesnede deure ontdek het, het sy, nadat dit reeds op twee verdiepings geïnstalleer was, besluit dat dit te duur is en dat die res van die deure nie van soortgelyke kwaliteit hoef te wees nie.<ref name="bayo20">[[Casa Milà#bayo|Bassegoda, 2003....pàg. 20]]</ref> == Argitektuur == [[Lêer:Catalunya_en_Miniatura-La_Pedrera.JPG|duimnael| Skaalmodel van La Pedrera in die Catalunya en Miniaturapark ]] ''Casa Milà'' is deel van die [[Wêrelderfenisgebied|UNESCO]] [[Wêrelderfenisgebied]] "Werke van [[Antoni Gaudí]]". Dit was 'n voorloper van 'n aantal geboue met soortgelyke biomorfiese voorkomste: * die 1921 Einstein-toring in [[Potsdam]], ontwerp deur Erich Mendelsohn * Solomon R. Guggenheim-museum in [[Manhattan]], [[New York (deelstaat)|New York]], ontwerp deur [[Frank Lloyd Wright]] * Chapelle Notre Dame du Haut, Ronchamp, [[Frankryk]], ontwerp deur [[Le Corbusier]] * die Hundertwasserhaus en ander werke van die Oostenrykse argitek [[Friedensreich Hundertwasser]] * Disney-konsertsaal in [[Los Angeles]], deur [[Frank Gehry]] Daar word gereeld gratis uitstallings op die eerste verdieping aangebied, wat ook die geleentheid bied om die interieurontwerp van die gebou te sien. Toegang tot die woonstel op die vierde verdieping en die dak is betaalbaar. Die ander vloere is nie vir besoekers oop nie. === Konstruktiewe ooreenkomste === Gaudí se La Pedrera is deur 'n berg geïnspireer, maar daar is geen ooreenstemming oor watter berg die verwysingsmodel was nie. Joan Bergós was van mening dat dit die rotse van Fray Guerau in die Pradesberge is. Joan Matamala het gedink dat die model St. Miquel del Fai kon gewees het, terwyl die beeldhouer Vicente Vilarubias glo dat dit geïnspireer is deur die Torrent Pareis-kranse in [[Minorka|Menorca]]. Ander opsies is die berge van Uçhisar in [[Kappadosië|Cappadocia]], wat deur Juan Goytisolo voorgestel is, of Mola Gallifa, wat Louis Permanyer se voorstel was, gebaseer op die feit dat Gaudí die gebied in 1885 besoek het om te ontsnap van 'n cholera-uitbreking in [[Barcelona]].<ref name="permanyer">[[Casa Milà#permanyer|Permanyer, 1996....pàg. 150-166]]</ref> Sommige mense is van mening dat die binne-uitleg van La Pedrera geïnspireer is deur die studie wat Gaudí van Middeleeuse vestings gemaak het. Hierdie idee word bevestig deur die oënskynlike voorkoms van die dakskoorstene as 'wagte' met groot helms.<ref name="ruta"/> Die struktuur van die ysterdeur in die voorportaal toon nie enige simmetrie, reguit of herhalende patrone nie. Inteendeel, dit lyk soos seepborrels of die strukture van 'n plantsel. == Kritiek en kontroversie == [[Lêer:Casa_Milà_am_Abend.jpg|duimnael| Casa Milà in die aand ]] Die onkonvensionele styl van die gebou het dit die onderwerp van baie kritiek gemaak. Dit het die bynaam "La Pedrera", wat "die steengroef" beteken, gekry.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> Casa Milà het in verskeie satiriese tydskrifte verskyn. Joan Junceda het dit deur middel van spotprente in ''Patufet'' as 'n tradisionele 'Paaskoek' voorgestel. Joaquim Garcia het 'n grap gemaak oor die probleem om die damask smee-ysterbalkonne in sy tydskrif plaas. Huiseienaars in Passeig de Gracia het kwaad geword vir Milà en opgehou om hom te groet, met die argument dat Gaudí se vreemde gebou die prys van eiendom in die omgewing sou afbring. === Administratiewe probleme === Casa Milà het ook administratiewe probleme veroorsaak. In Desember 1907 het die stadsraad die werk aan die gebou gestop, as gevolg van 'n pilaar wat 'n deel van die sypaadjie beslaan het, en nie die voorkoms van die ander fasades gerespekteer het nie. Op 17 Augustus 1908 het daar weer probleme ontstaan toe die gebou die voorgeskrewe hoogte- en grensriglyne van die bouperseel met 4000 m<sup>2</sup> oorskrei het. Die Raad het vir 'n boete van 100.000 pesetas (ongeveer 25% van die koste van projek) of vir die sloping van die solder en die dak, gevra. Die geskil is 'n jaar en 'n half later, op 28 Desember 1909, opgelos toe die Kommissie gesertifiseer het dat dit 'n monumentale gebou is en dus nie 'n 'streng nakoming' van die bepalings van die wetgewing vereis nie. === Ontwerpkompetisies === Die eienaar het La Pedrera vir die jaarlikse Artistiese Geboue Kompetisie van Barcelona, wat deur die stadsraad van Barcelona geborg is, ingeskryf (''Ayuntament''). Ander inskrywings vir die kompetisie was onder meer twee werke van Sagnier (Calle Mallorca 264, en een op Corsica en Av. Diagonal), die {{Intertaalskakel|Casa Gustà|ca}} deur die argitek {{Intertaalskakel|Jaume Gustà|ca|Jaume Gustà i Bondia|es|Jaume Gustà}} , en die {{Intertaalskakel|Casa Pérez Samanillo|ca}}, wat deur {{Intertaalskakel|Joan Josep Hervàs|ca|Joan Josep Hervás i Arizmendi|es|Joan Josep Hervàs}} ontwerp is. Alhoewel Casa Milà die mees dramatiese inskrywing en 'n groot gunsteling was, was die jurie van mening dat, hoewel die fasades voltooid is, "daar nog baie gedoen moet word voordat die gebou volledig voltooid, gefinaliseer en in 'n perfekte toestand van waardering is."   Die wenner in 1910 was Samanillo Perez, vir sy gebou wat nou die hoofkwartier van die [https://web.archive.org/web/20170807152135/http://guiadenoticias.net/2017/04/21/gustavo-mirabal-le-da-valor-a-la-hipica-espanola/] [https://web.archive.org/web/20170807152135/http://guiadenoticias.net/2017/04/21/gustavo-mirabal-le-da-valor-a-la-hipica-espanola/ Circulo Ecuestre] is. === Ontwerpsmeningsverskille === Gaudí se verhouding met Segimon het tydens die bou en versiering van die huis agteruit gegaan. Daar was baie meningsverskille tussen hulle. Een voorbeeld hiervan was die monumentale brons standbeeld van die maagd del Rosario. Gaudí wou hê dat die standbeeld as eerbetoon aan die naam van die eienaar, aan die voorkant van die gebou opgerig moes word. Die standbeeld sou deur die kunstenaar Carles Mani i Roig gemaak word, maar dit is uiteindelik nie uitgevoer nie. Die woorde " ''Ave gratia M plena Dominus tecum''" is wel aan die bokant van die fasade geskryf. Voortgesette meningsverskille het daartoe gelei dat Gaudí vir Milà hof toe geneem het oor sy fooie. Die regsgeding is in 1916 deur Gaudí gewen; en hy het die 105.000 pesetas wat hy in die saak gewen het aan liefdadigheid geskenk, omdat hy van mening was dat 'die beginsels van groter belang is, as geld'. Milà moes die verband betaal.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> Na Gaudí se dood in 1926 het Segimon ontslae geraak van die meeste meubels wat Gaudí ontwerp het. Sy het gedeeltes van Gaudí se ontwerpe met nuwe versierings, in die styl van [[Lodewyk XVI van Frankryk|Lodewyk XVI]], bedek. In 1986 is La Pedrera deur {{Intertaalskakel|Caixa Catalunya|ca||es}} bekom, en vier jaar later, toe restourasiewerk gedoen is, het van die oorspronklike dekoratiewe elemente weer sigbaar geword.<ref name="permanyer">[[Casa Milà#permanyer|Permanyer, 1996....pàg. 150-166]]</ref> Toe die burgeroorlog in Julie 1936 uitgebreek het, was die Milà's met vakansie. 'n Gedeelte van die gebou is deur die Unified Socialist Party of Catalonia gekollektiviseer; die Milà's het met 'n paar kunswerke uit die area gevlug.<ref name="huertas">Huertas Claveria,...</ref> == In die media en letterkunde == * 'n Toneel in ''The Passenger'' (Italiaans: ''Professione: reporter'' ), 'n film geregisseur deur Michelangelo Antonioni, en met [[Jack Nicholson]] en Maria Schneider in die hoofrolle, is op die dak verfilm * 'n Toneel in Vicky Cristina Barcelona, geregisseur deur [[Woody Allen]], is op die dak verfilm * Word na verwys in die boek deur Eoin Colfer: Artemis Fowl and the Lost Colony * Word na verwys in die boek van Trudi Alexy "The Mezuzah in the Madonna's Foot" * Word na verwys in die 'Ballrooms and Biscotti'-episode (seisoen 4, episode 1) van Gilmore Girls * Verskeie tonele in die film, ''Gaudi Afternoon'' * 'n Skaalmodel word in die Catalunya en Miniatura-park uitgestal * Te sien in die musiekvideo vir Deep Forest se ' Sweet Lullaby ' * Die tuiste van Edmond Kirsch in [[Dan Brown]] se roman ''Origin'', die 5de boek met Robert Langdon as die hoofkarakter == Galery == <gallery> Lêer:Milà plano sótano.jpg|Ontwerp in 1906 Lêer:Barcelona Part Deux - 65 (3466899772).jpg|Ysterwerk aan die hoofhek Lêer:LaPedreraParabola.jpg|[[Catenary|Kettinglyn]][[Arch|boë]] onder die terras van ''Casa Milà'' Lêer:Casa mila atrium.jpg|''Casa Milà-'' atrium teen skemer, na restourasie Lêer:Casa Mila Rooftop.jpg|''Casa Milà-'' dak in die lente Lêer:Catenary arch - Roof of Casa Milà - Barcelona 2014 (2).jpg|Boog op die dak Lêer:Casa Milà 01.jpg|Ventilasietorings Lêer:Casa Milà (Barcelona) - 9.jpg|Glastorings op die dak Lêer:La Pedrera Staircase (5837381385).jpg|Trap Lêer:Barcelona Part Deux - 63 (3466899120).jpg|Skilderye teen die plafon Lêer:CaMilá25062006(005).JPG|Detail van 'n oorspronklike balkon Lêer:Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain-2.jpg|Atrium Lêer:Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Atrium Lêer:Casa Milà (Antoni Gaudi) (atrium, reflections), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Atrium weerkaatsings Lêer:Casa Milà (Antoni Gaudi) (exterior details), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Eksterne detail </gallery> == Sien ook == * Lys van modernisme-geboue in Barcelona * Dan Brown: Origin == Bronne == * Rainer Zervst. Gaudí, 1852–1926, Antoni Gaudí i Cornet &nbsp; - 'n Lewe gewy aan argitektuur. Keulen: Benedikt Taschen Verlag GmbH & Co. KG., 1988. p176. == Verwysings == {{Verwysings|32em}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://www.lapedrera.com/en La Pedrera amptelike webwerf] * [https://www.lapedrera.com/visita-virtual/ Virtuele toer] * [https://web.archive.org/web/20100202055504/http://barcelona.panorama.cat/pr/bcn/pedrera.html Opvallende foto's van Casa Milà] * [http://www.greatbuildings.com/buildings/Casa_Mila.html Skakel foto's] * [http://www.gaudidesigner.com/uk/casa-mila.html La Casa Milà, meubels en dekoratiewe kunste] {{Normdata}} [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] b13601bntiyv5ca2lvrj7yvu9uikzjg 0 295482 2900779 2618462 2026-05-02T19:20:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900779 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dancing House, Prague (5651359716).jpg|duimnael|Dansende huis, Praag, Tsjeggiese Republiek]] Die '''Dansende huis''' (ook bekend as '''Fred en Ginger)''', is die byname wat aan die Nasionaal-Nederlandse-gebou by die Rašínovo nábřeží (Rašín-wal) in [[Praag]], [[Tsjeggië|Tsjeggiese Republiek]], gegee word. Dit is deur die [[Kroate|Kroaties]]-[[Kroate|Tsjeggiese]] argitek Vlado Milunić, in samewerking met die Kanadees-Amerikaanse argitek [[Frank Gehry]], ontwerp. Die gebou, wat in 1992 ontwerp is en vier jaar later in 1996 voltooi is, is op 'n vakante erf langs die Donaurivier opgerig. <ref>[https://web.archive.org/web/20090203235653/http://www.arcspace.com/gehry_new/index.html?main=%2Fgehry_new%2Fprague%2Fprag.htm Nationale-Nederlanden Building] Frank O. Gehry, The Architect's Studio. Digital catalog of the Henry Art Gallery at [http://www.arcspace.com/ arcspace]. Archived.</ref> Die nie-tradisionele ontwerp van die gebou was destyds kontroversieel omdat dit sterk gekontrasteer het te midde van die [[Barok|Barok-]], [[Gotiese argitektuur|Gotiese-]] en [[Jugendstil|Art Nouveau-]]<nowiki/>argitektuur, waarvoor Praag bekend is. Die destydse Tsjeggiese president, [[Václav Havel]], wat vir dekades lank langs die terrein gewoon het, het die projek ywerig ondersteun, in die hoop dat die gebou 'n sentrum van kulturele aktiwiteite sou word. Gehry het die huis oorspronklik ''Fred en Ginger'' genoem (ter ere aan die bekende Amerikaanse dansers [[Fred Astaire]] en [[Ginger Rogers]], omdat die huis soos 'n dansende paartjie lyk), <ref>[http://www.prague.cz/dancing-house/ “Dancing House in Prague – Ginger and Fred”], last modified March 26, 2012</ref> maar hierdie bynaam word nou selde gebruik. Gehry was later self "bang om Amerikaanse Hollywood [[kitsch]] na Praag te bring", <ref>{{Cite web |url=http://www.radio.cz/en/article/42866 |title=Interview with V. Milunić |access-date=11 Maart 2020 |archive-date= 5 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005150047/http://www.radio.cz/en/article/42866 |url-status=dead }}</ref> en het dus afstand gedoen van sy eie idee. == Oorsprong == [[Lêer:Dancing_house_1945-2010.jpg|alt=|links|duimnael|Vergelyking van die Dansende huis-terrein in 1945 en 2010]] Die Dansende huis is op 'n eiendom wat van groot historiese belang is opgerig. 'n Huis op die perseel is in 1945 deur die Amerikaanse bombardement van Praag vernietig. Die erf en die struktuur was tot 1960, toe die gebied opgeruim is, vervalle. Die familie van Václav Havel, wat die grootste deel van sy lewe daar deurgebring het, was die mede-eienaars van die naburige erf. In 1986 (gedurende die Kommunistiese era) het Vlado Milunić, 'n gerespekteerde argitek in die [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] milieu, 'n idee vir 'n projek vir die erf gekry, en dit met sy buurman, die destydse minder-bekende andersdenkende Václav Havel, bespreek. 'n Paar jaar later, het Havel tydens die Fluweelrewolusie 'n gewilde leier geword, en is hy daarna tot president van Tsjeggo-Slowakye verkies. Danksy sy invloed het die idee om die erf te ontwikkel, toegeneem. {{Feit|date=January 2014}} Havel het uiteindelik besluit om Milunić na die terrein te laat kyk, in die hoop dat dit 'n kulturele sentrum sou word, hoewel dit nie die resultaat was nie. Die [[Nederland|Nederlandse]] versekeringsmaatskappy Nasionaal-Nederlanden (sedert 1991 ING Bank) het ingestem om die oprigting van 'n gebou op die terrein te borg. Die 'superbank' het Milunić as hoofontwerper gekies en gevra dat hy tydens die ontwerpproses saam met nog 'n wêreldbekende argitek moet werk. Die Franse argitek [[Jean Nouvel]] het vanweë die klein oppervlakarea die projek van die hand gewys, maar die bekende Kanadese-Amerikaanse argitek [[Frank Gehry]] het die uitnodiging aanvaar. Vanweë die bank se uitstekende finansiële vermoëns op daardie stadium, kon hulle bykans onbeperkte finansiering vir die projek bied. <ref>[http://www.galinsky.com/buildings/dancinghouse/index.htm “Dancing House”], last modified March 26, 2012</ref> Vanaf hul eerste vergadering in [[Genève]] in 1992, het Gehry en Milunić die oorspronklike idee van Milunić, van 'n gebou bestaande uit twee dele, staties en dinamies ("yin en yang"), wat die oorgang van Tsjeggo-Slowakye van 'n kommunistiese regime na 'n parlementêre demokrasie, benut. == Struktuur == [[Lêer:Dancing_house_windows.jpg|links|duimnael| Vensters van die Dansende huis ]] Vanweë die ongewone vorm, staan die styl van die gebou as [[Dekonstruktivisme|dekonstruktivistiese]] ('nuwe-barok' vir die ontwerpers) argitektuur bekend. Die "dansende" vorm word deur 99 betonpanele, wat elkeen 'n ander vorm en dimensie het, ondersteun. Aan die bokant van die gebou is 'n groot verwronge metaalstruktuur, met die bynaam ''Mary.'' Die gebou is tussen 'n aantal geboue wat uit die agtiende en negentiende eeu dateer. Die Dansende huis bestaan uit twee hoofonderdele. Die eerste deel is 'n glastoring wat by die helfte van sy hoogte vernou en deur geboë pilare ondersteun word. Die tweede deel is parallel met die Donaurivier, en word deur golwende lyswerk en onbelynde vensters gekenmerk. Die beroemde Amerikaanse dansers Fred Astaire en Ginger Rogers word in die struktuur verteenwoordig. Fred word deur die toring van rots voorgestel; hierdie toring het ook 'n metaalkop. Die toring van glas word gebruik om Ginger voor te stel. Hierdie ontwerp is hoofsaaklik deur estetiese oorwegings beïnvloed. As die vensters in lyn geposisioneer was, sou dit moontlik gewees het om te sien dat die gebou nog twee verdiepings het - hoewel dit dieselfde hoogte is as die aangrensende negentiende eeuse geboue. Die vensters het rame wat vorentoe uitsteek, soos dié van skilderye, omdat die ontwerper 'n driedimensionele effek daaraan wou verleen. Die kronkelende lyswerk op die fasade is aangebring om verwarrende perspektief te skep, en om kontras met die omliggende geboue te verminder. <ref>{http://en.wikiarquitectura.com/index.php/Dancing_House {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005180719/https://en.wikiarquitectura.com/index.php/Dancing_House/ |date= 5 Oktober 2020 }} "Dancing House"}, last modified March 26, 2012</ref> == Interieur == Die Britse argitek, Eva Jiřičná, het die grootste gedeelte van die interieur ontwerp. Die gebou is 9 verdiepings hoog en bestaan uit twee ondergrondse vloere. Die uitleg van elk van die vloere wissel vanweë die asimmetriese vorm van die gebou, wat tot gevolg het dat die vertrekke ook asimmetries is. Die kommersiële areas van die gebou is in die voorportaal en op die eerste verdieping. Die ses verdiepings daarbo word hoofsaaklik as kantoorruimtes gebruik. Daar was 'n restaurant op die negende verdieping. Aangesien die gebou 'n skraal vorm het, en vertikaal in twee dele verdeel is, is die kantoorruimte beperk. Om die ruimte optimaal te benut, het die argitek Eva Jiřičná ontwerpelemente wat algemeen in skepe voorkom gebruik, en klein portale in die ruimtes geïnkorporeer. Die totale binne-oppervlakte van die gebou is 3.796 vierkante meter. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Chroustovský|first=Jiří|title=Iconic Buildings|url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/cz/Documents/real-estate/Iconic_Buildings_Dancing_House_Smart_15spring.pdf}}</ref> In 2016, oor 'n tydperk van vyf maande, het Luxury Suites s.r.o. twee verdiepings van die gebou in 'n hotel met 21 kamers omskep. Die hotel het ook woonstelle in elke toring beskikbaar, wat vernoem is na Fred en Ginger. Die Ginger & Fred Restaurant is nou op die sewende verdieping. Daar is nou 'n kroeg op die agtste verdieping, en daar is ook 'n kunsgalery in die gebou. <ref>{{Cite web|url=https://prague.tv/en/s72/Directory/c207-Travel/n7074-Hotel-opens-in-Dancing-House|title=Hotel opens in Dancing House {{!}} Prague TV - Living Like a Local!|last=s.r.o.|first=PTV Media|website=prague.tv|language=en|access-date=2018-11-21|archive-date=2020-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005175524/https://prague.tv/en/s72/Directory/c207-Travel/n7074-Hotel-opens-in-Dancing-House|url-status=dead}}</ref> == Toekennings == Die vorm van die gebou word op 'n goue 2.000 Tsjeggiese koruna- muntstuk, wat deur die Tsjeggiese Nasionale Bank uitgereik word, uitgebeeld. Die muntstuk voltooi 'n reeks met die naam "Tien eeue van argitektuur". <ref>{{cite web |url=http://www.cnb.cz/cs/platidla/numismatika/zlate_mince/deset_stoleti_architektury/zm_tandum.html |title=Ten centuries of architecture/'Present day – Dancing House in Prague' |publisher=Czech National Bank |access-date=27 Julie 2012 |language=cs |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325210439/http://www.cnb.cz/cs/platidla/numismatika/zlate_mince/deset_stoleti_architektury/zm_tandum.html |archive-date=25 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 1997 het die Dansende huis die tydskrif Time se ontwerpkompetisie gewen. Architekt Magazine het die Dansende huis ook as een van die 5 belangrikste geboue in die negentigerjare aangewys. == Sien ook == * [[Krzywy Domek]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dancing House}} * [http://tadu.cz/ Amptelike webwerf] * [http://www.galinsky.com/buildings/dancinghouse/index.htm Dancing House Prague by Frank Gehry] * [http://www.radio.cz/en/article/42866 Radio Prague artikel met Vlado Milunic] {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Praag]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] qnljzcwhrj2o1opbc4md6ky4e0esc7c 0 298751 2900651 2180228 2026-05-02T12:59:21Z 1Veertje 42242 Mady Berry.jpg 2900651 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Mady Berry | Beeld = Mady Berry.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1887|10|4}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Frankryk|Frans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1887|10|4|1965|1|18}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0077620 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Mady Berry''' (4 Oktober 1887 – 18 Januarie 1965) was 'n [[Frankryk|Franse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Polish Jew'' (1931), ''Don Quichotte'' (1933), ''Don Quichotte'' (1933), en ''Personal Column'' (1939). == Filmografie == === Rolprente === * 1931: ''Polish Jew'' * 1931: ''Tout ça ne vaut pas l'amour'' * 1931: ''Gloria'' * 1931: ''La fille et le garçon'' * 1932: ''He'' * 1933: ''Don Quichotte'' * 1933: ''Don Quichotte'' * 1933: ''Le crime du Bouif'' * 1933: ''La femme invisible'' * 1934: ''Le scandale'' * 1934: ''Mam'zelle Spahi'' * 1934: ''Dactylo se marie'' * 1934: ''Une fois dans la vie'' * 1935: ''Jeunes filles à marier'' * 1935: ''Quadrille d'amour'' * 1936: ''Rigolboche'' * 1936: ''Coup de vent'' * 1936: ''The Land That Dies'' * 1936: ''Prête-moi ta femme'' * 1937: ''The Ladies in the Green Hats'' * 1937: ''La fille de la Madelon'' * 1937: ''Blanchette'' * 1937: ''Arsene Lupin vs. Arsene Lupin'' * 1937: ''La reine des resquilleuses'' * 1937: ''Radio'' * 1938: ''My Foster Sister'' * 1938: ''Coeur de gosse'' * 1938: ''Les deux combinards'' * 1938: ''Une de la cavalerie'' * 1939: ''Personal Column'' * 1939: ''There's No Tomorrow'' * 1939: ''Le prince Bouboule'' * 1940: ''Radio Surprises'' * 1949: ''L'inconnue n° 13'' * 1949: ''On ne triche pas avec la vie'' * 1950: ''Nous avons tous fait la même chose'' * 1957: ''The Ostrich Has Two Eggs'' === Televisierolprente === * 1956: ''Ivanov'' * 1958: ''Adélaïde'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0077620|Mady Berry}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Berry, Mady}} [[Kategorie:Geboortes in 1887]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] [[Kategorie:Franse aktrises van die 20ste eeu]] mglxieby4g4yfhgyy6ic2hr4db7x2jf 0 303198 2900776 2893759 2026-05-02T19:18:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Arnold van Wyk | beeld = | onderskrif = | agtergrondkleur = Klassieke musiek | geboortenaam = Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk | geboortedatum = {{geboortedatum|1916|04|26}} | geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1983|03|27|1916|04|26}} | sterfplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapprovinsie]], Republiek van Suid-Afrika<!-- | aktiewe_jare = 1940–1983--> | lys_van_werke = }} '''Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk''' ([[26 April]] [[1916]]&nbsp;– [[27 Maart]] [[1983]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[komponis|kunsmusiek komponis]]. Hy was een van die eerste noemenswaardige komponiste van die genre, saam met [[Hubert du Plessis]] en [[Stefans Grové]].<ref name="WaltonMuller2005">{{cite book|author1=Chris Walton|author2=Stephanus Muller|title=Gender and Sexuality in South African Music|url=https://books.google.com/books?id=mFcyAwAAQBAJ|date=1 Mei 2005|publisher=African Sun Media|isbn=978-1-919980-40-9|pages=35–26}}</ref> ==Vroeë lewe== Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk is op [[26 April]] [[1916]] op die plaas ''Klavervlei'', nie ver van [[Calvinia]] af nie, 'n klein dorpie in [[Noord-Kaap]], Suid-Afrika, gebore. Hy was die sesde van agt kinders. Sy ma, Helena van Dyk, was afkomstig van 'n welgestelde familie wat skynbaar afgestam het van die sewentiende-eeuse hofskilder [[Anthony van Dyck]]. Die egpaar het getrou toe die boerdery hulle 'n redelike hoop op finansiële sekuriteit gebied het, maar Van Wyk se pa was nooit 'n doeltreffende plaasbestuurder nie. Min is bekend oor sy kinderjare behalwe dat die lewe moeilik was.<ref>S. Muller, "Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa," ''The Musical Times'', 2008, bl.61</ref> Van so vroeg as [[1918]] af het die gesin finansieel gesukkel, en sy vader, Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk, het sy vrou en kinders sleg behandel. Verskeie familielede, waaronder Van Wyk se moeder en oudste susters, het musikale talent getoon, maar min geleentheid gehad vir musikale opleiding. == Musikale opvoeding == Van Wyk het af en toe klavierlesse by sy "gunsteling" suster Minnie, ontvang. Kort voor lank het hy "dramatiese klavier improvisasies van verhale vir enigiemand gespeel wat saggeaard genoeg was om hom ses pennies daarvoor te betaal."<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Op 16 is Van Wyk na die kosskool aan die ''Stellenbosch Boys' High School'' in [[Stellenbosch]] gestuur. Hy het eerste klavierlesse van die [[tjellis]] Hans Endler, en later van Mej. CE van der Merwe, ontvang.<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Sy moeder is in die Somerset-hospitaal in [[Kaapstad]] oorlede. Dit is 'n paar weke later gevolg deur die afsterwe van sy oudste suster. Hy het op sewentienjarige ouderdom gematrikuleer en besluit om die volgende jaar te spandeer om voor te berei vir 'n oorsese klavier-beursgeleentheid, welke poging onsuksesvol was. Hy het 'n pos in [[Kaapstad]] geneem in die eise-afdeling by 'n versekeringsmaatskappy. Gedurende hierdie tyd het hy kennis gemaak met Charles Weich, die musiekkritikus van die [[Afrikaans]]e koerant ''[[Die Burger]]'', wat hom uitgenooi het om vir die eerste keer op te tree tydens 'n konsert van werke "deur onbekende Suid-Afrikaanse komponiste" wat aangebied is deur die Oranjeklub.<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Dit het Van Wyk van 'n gehoor voorsien vir sy werke, en aan die jong komponis 'n welverdiende en broodnodige stem gegee. ==Londense vakleerlingskap== In 1938 het Van Wyk met sy studies aan [[Stellenbosch Universiteit]] begin met die doel om 'n [[Baccalaureus artium|BA-graad]] te behaal. Hy het sy studies onderbreek om aan die Koninklike Musiekakademie in [[Londen]] te studeer. Hy was die eerste Suid-Afrikaanse komponis wat 'n ''Performing Right''-beurs ontvang het om daar te studeer. Die beurs is aanvanklik vir een akademiese jaar toegeken. Van Wyk het toestemming gekry om sy studies daar tot 1944 voort te sit. Terwyl hy aan die akademie gestudeer het, het hy verskeie pryse ontvang, insluitende die ''Worshipful Company of Musicians'' medalje in 1941, wat toegeken is aan die mees vooraanstaande student in die akademie. Van Wyk het baie bekommernisse gehad oor die professionele opleiding wat hy van sy komposisie-onderwyser, Theodor Holland, ontvang het. Na 'n paar maande aan die akademie het Van Wyk in 'n brief geskryf:<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.64</ref>{{quote|Vanaand nadat ek ordentlik geoefen het, het ek van my vorige stukke gespeel - die "Nokturne", die "Bagatelles", die "Romanza" en "Mazurka" en dit het my in 'n mooi, blou sentimentele bui geplaas. Dit sal doodnatuurlik wees om 'n blou letter te skryf, met pers oomblikke en [[ligpers]] kadense, maar ek sal my bes doen om dit nie aan u te doen nie. My kontak met die Engelse het my die ongepastheid van emosie geleer; dit het my geleer dat naakte emosie so onvergeeflik is as om in die straat af te loop sonder 'n broek. Ek het nog nie besluit of ek 'n beter man is, noudat ek hierdie filosofie geassimileer het nie.}} Gedurende Van Wyk se tyd aan die akademie is sy werke tydens verskeie studentekonserte opgevoer, waaronder sy Vioolconcerto, onder leiding van Henry Wood. Dit is ook in 1940 deur sy medestudent, Doreen Cordell, opgevoer. Van Wyk het sy inkomste aangevul deur 'n pos te neem by die [[Afrikaans]]e afdeling van die [[BBC]]. Hy sou vir die res van sy tyd in Londen as omroeper, vertaler en nuusleser daar werk. Hy het by wyse van hierdie pos die Britse komponis en musikoloog [[Howard Ferguson]] ontmoet, wat "uiters beïndruk was deur [die] skoonheid en oorspronklikheid" van sy werke.<ref>H. Ferguson, 1996, bl.83</ref> 'n Lewenslange verhouding het uit hierdie ontmoeting ontstaan. Dit het gelei tot verskeie opvoerings van Van Wyk se werke in die Verenigde Koninkryk tydens sy agt jaar lange verblyf daar. Die eerste van hierdie openbare opvoerings het Van Wyk se "Vyf Elegieë vir Strykkwartet", wat as deel van die bekende Nasionale Galery-konserte opgevoer is, ingesluit. Ander werke wat opgevoer is, was sy twee klavier-duetwerke, "Drie Improvisasies op Nederlandse Volksliedjies", en die variasies getiteld "Poerpasledam", 'n Afrikaanse sinspeling van die [[Frans]]e frase ''"pour passer le temps."'' Ander werke wat tydens Van Wyk se tyd in die Verenigde Koninkryk gespeel is, was sy Eerste Simfonie, wat deur Henry Wood gedirigeer is as deel van 'n spesiale BBC uitsending wat in 1943 tydens Suid-Afrika se Uniedagvieringe uitgesaai is, en die ''Saudade vir viool en orkes'', wat oorspronklik die middelste beweging van die Vioolconcerto was, en deur die [[violis]] [[Olive Zorian]] onder leiding van Sir [[Adrian Boult]] uitgevoer is tydens 'n Proms-konsert by Albert Hall.<ref> P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.3</ref> Sommige kritici het Van Wyk se gewildheid onder Engelse gehore bevraagteken, en aangevoer dat die BBC sy werke bevorder het as deel van sy groter veldtog ten behoewe van [[Afrikaners]] wat deel gevorm het van die [[Geallieerde Magte]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>S. Muller, "''Sounding Margins: Musical Representations of White South Africa''", D.Phil. diss., [[Universiteit van Oxford]], 2000, bl. 37. Muller haal 'n brief aan wat ''Empire Music'' se Rollo Myers aan Hubert Clifford geskryf het, en waarin hy gesê het: "Mag ek u vra om toe te sien dat die feit dat Arnold van Wyk 'n [[Afrikaner]]komponis is, en dat [[Engeland]] sy musikale opleiding verskaf het, so ver moontlik in die pers benadruk word en soveel moontlik publisiteit ontvang."</ref> Van Wyk het in 1946 na die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] na Suid-Afrika teruggekeer. ==Terugkeer na Suid-Afrika== Toe Van Wyk vroeg in Desember 1946 na Suid-Afrika teruggekeer het, "het hy 'n hartlike ontvangs gekry".<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl. 3</ref> Sy terugkeer het 'n belangstelling my mense aangewakker om tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek by te dra, welke aangevuur is deur nasionalistiese motiewe.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 17</ref> Van Wyk het die volgende paar jaar as vryskutkomponis en -musikant gewerk. Hy het verskeie toere (bestaande uit klavieropvoerings) deur die hele Unie van Suid-Afrika onderneem, en 'n konsertreeks deur die destydse [[Reddingsdaadbond]], 'n organisasie wat in 1939 gestig is om in die hele Unie in kulturele projekte te belê en dit te bevorder, georganiseer. Die musiekkonserte moes waardering onder plattelandse [[Afrikaners]] vir musiek aanwakker. == Musikale nasionalisme == Talle musiekkritici het die "nasionalistiese styl" wat in Van Wyk se werke voorkom bevraagteken.<ref>'n Mens bevraagteken sy "nasionalistiese styl" wanneer hy skryf: "Hy het maar 'n boereseun gebly en dit tel soveel by sy mede-Afrikaners as sy meesterlike spel en skitterende komposisies". du Preez, 1978, bl.1</ref> Tydens 'n openbare lesing in 1955 vir die [[Gemenebes]]-afdeling van die Koninklike Genootskap van Kunste, het die kritikus Stewart Hylton-Edwards daarop gewys dat Van Wyk nie daartoe in staat sal wees "om tot die einde van sy lewe Engelse musiek te skryf nie".<ref>J. Bouws, "Solank daar Musiek is: Musiek en Musiekmakers in Suid-Afrika (1652–1982)", 1982, bl. 181</ref> 'n Ander kritikus het beweer dat Van Wyk uitgebuit gevoel het (deur die nasionaliste), en dat hulle slegs besorg was oor sy bydrae tot die verfyningsproses van Suid-Afrikaanse Kunsmusiek.<ref> M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. Diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 18 </ref> Van Wyk het veral nie van sy verbintenisse met die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] gehou nie, wat gereeld werke van hom aangevra het. Van Wyk het voortgegaan om in Suid-Afrika aan sy ''Kersfees Kantata'' te werk. Hy het die werk in Londen begin komponeer; dit het die potensiaal gehad om hom te voorsien van finansiële sekuriteit, met jaarlikse staatsgesteunde uitsendings. Om enige verdere verbintenisse met die Afrikaner-nasionaliste te vermy, het Van Wyk 'n aanstelling as dosent in musiek aan die Engelssprekende [[Universiteit van Kaapstad]] aanvaar, 'n pos wat "veiligheid belowe het, terwyl dit tyd vir komposisie en klavierspel gelaat het”.<ref>P. Klatzow, ''Composers in South Africa Today'', 1987, bl. 3</ref> Hy het sy Tweede Simfonie (''Sinfonia Ricercata'') gedurende hierdie tyd voltooi. Die werk, asook sy orkeswerk getitel ''Rapsodie'' (1951), was in opdrag van die [[Jan van Riebeeck|Van Riebeeck]]-fees van 1952. Verskeie akademici voer aan dat Van Wyk se liedjies sy beste werk verteenwoordig. 'n Belangrike sangsiklus ''Van Liefde en Verlatenheid'', wat geprys is deur die kritikus Malcolm Rayment as "een van die belangrikste bydraes van ons tyd tot die literatuur van liedere",<ref> J. Bouws, "Suid-Afrikaanse Komponiste van Vandag en Gister", 1957, bl. 181. Soos Ferguson ook skryf: “Hy het met groot sensitiwiteit en bekwaamheid die uiteenlopende stemminge van die pragtige gedigte van [[Eugène Marais]] vasgelê en dit in uitmuntende musiek geklee". J. Bouws, "Suid-Afrikaanse Komponiste van Vandag en Gister", 1982, bl.3 </ref> het na sy Rapsodie gevolg. Die eerste uitvoering van ''Van Liefde en Verlatenheid'' het plaasgevind tydens die [[Universiteit van Kaapstad]] se musiekfees van 1953. Van Wyk het in 1954-56 vlugtig na [[Londen]] teruggekeer vir 'n reeks konserte. Gedurende hierdie tyd het hy hoofsaaklik aan 'n grootskaalse klavierwerk getiteld ''Nagmusiek'' gewerk, wat ter nagedagtenis aan sy vriend Noel Mewton-Wood, 'n Australiese pianis wat in 1953 selfmoord gepleeg het, geskryf is.<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.4</ref> Alhoewel Van Wyk op eenvoudige wyse gekomponeer het omrede hy "pragtige dinge" wou skep, was sy verbinding met die ideologieë van Afrikaner-nasionalisme 'n onvermydelikheid. Vir die Uniefees in [[Bloemfontein]] in [[1960]] het Van Wyk een van sy belangrikste werke tot op daardie stadium geskryf naamlik, die simfoniese suite getitel''Primavera'', wat van belang is vanweë die lengte daarvan en die belangrike plek wat dit beklee tussen sy ander orkeswerke.<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl. 4</ref> Dit bestaan uit vier bewegings wat sonder onderbreking gespeel word. Die derde beweging maak op uitgebreide wyse gebruik van 'n minnelied, soos dit gebruik is deur die dertiende-eeuse Duitse digter [[Neidhart von Reuenthal]].<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.4</ref> Aan die einde van sy loopbaan het Van Wyk veral aangetrokke gevoel tot die idee om onbegeleide vokale werke te komponeer, soos sy ''Aanspraak virrie latenstyd'' (1973–83) en sy ''Missa in illo tempore'' (1979). Hy het aan 'n onderhoudvoerder gesê: "Op die oomblik is dit die ding wat my die meeste aanraak; die idee van mense wat sonder instrumentele begeleiding sing. Miskien het dit iets te make met waarheen die wêreld oppad is."<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 19</ref> ==Belang== Van Wyk is in 1952 'n genoot van die koninklike akademie gemaak, en het verskeie reise na Europa onderneem. Belangrike optredes buite die VK en Suid-Afrika sluit onder meer 'n uitvoering van sy Eerste Strykkwartet in Brussel vir die ''Internasionale Genootskap vir Kontemporêre Musiek'' in 1950 in, asook 'n opvoering van sy sangsiklus ''Van liefde en Verlatenheid'' tydens die genootskap se fees in 1954 in [[Israel]].<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 19</ref> Tydens hierdie fees het Van Wyk die ''Jeunesses Musicales''-prys ontvang. Die uitvoering van sy sangsiklus tydens die fees is so entoesiasties aangehoor dat dit dieselfde jaar in [[Nederland]], [[Londen]] en [[Oslo]] tydens verskeie geleenthede opgevoer is.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., University of Stellenbosch, 2006, bl. 18</ref> Van Wyk het in 1972 'n eredoktoraat in musiek aan die Universiteit van Kaapstad ontvang, en in 1981 aan [[Stellenbosch Universiteit]].<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.6</ref> ==Styl van komposisie en ontwikkeling== Ondanks die erkenning en kritiese ontvangs wat Van Wyk tydens sy leeftyd vir sy werke ontvang het, sou hy nooit sy uiters self-kritiese stem te bowe kom nie. Gevolglik is die meerderheid van Van Wyk se werke dikwels na die eerste uitvoering daarvan hersien. In totaal, die hersiene werke uitgesonder, het Van Wyk gedurende sy leeftyd slegs sewe-en-twintig komposisies gekomponeer. Van Wyk se mees fundamentele stilistiese ontwikkelings het in sy vroeë jeugjare gestalte gekry in [[Europa]]. Soos baie van Van Wyk se tydgenote van destyds was hy van mening dat die statuur van enige [[komponis]], en nog belangriker, 'n komponis uit Suid-Afrika, gemeet moes word aan die Europese landskap van artistieke verdienstelikheid en estetiese waardes.<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.62</ref> Van sy werksetiek het Howard Ferguson gesê: "Hy is 'n stadige en noukeurige werker, en ook uiters selfkrities, soos gesien kan word uit sy gewoonte om werke na hul eerste uitvoering te hersien, of selfs heeltemal te onttrek. Mens wonder soms inderdaad of hy nie te geneig was om selfkrities te wees nie."<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.3</ref> Van Wyk se eerste musikale idiome weerspieël die tradisies van die laat-[[Romantiek|Romantiese musikale tydperk]] en is tonaal en neo-Romanties van aard. Van Wyk was bewus van die stilistiese beperkings van sy eie musiek, maar het ook die sogenaamde "post-moderne" Europese komposisie-ontwikkelinge gevolg, met komponiste soos Paul Hindemith, [[Igor Strawinski|Strawinski]], en Arnold Schoenberg. Tydens 'n SAUK-onderhoud in 1972 het Van Wyk verduidelik: <blockquote> Baiekeer dink ek my musiek is min of meer Romanties en tradisioneel ... en watter mark is daar nou eintlik daarvoor?<ref>Smith, 1991, bl.26 </ref> </Blockquote> Sy ontwikkeling as komponis het 'n ommekeer ondergaan toe hy formele onderrig in komposisie, soos voorheen genoem, by die RAM in die Verenigde Koninkryk ontvang het. Hy het die tradisies van sy Engelse tydgenote, soos Britten en Walton, verwerp, en in pleks daarvan sy musikale instinkte gevolg. Van Wyk het in herinnering geroep dat sy komposisiemetodes instinktief gedoen is, en sonder dat hy elke stap op 'n logiese manier moes verklaar.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.22</ref> As 'n [[klavier|konsertpianis]] en slaafse navolger van die Romantiese ideologieë, het Van Wyk gou geïnteresseerd geraak in die laat-klavierwerke van komponiste soos [[Beethoven]], [[Chopin]] en [[Franz Liszt|Liszt]]. Hierdie "gebrek aan 'n sterk innerlike kreatiewe rigting" is ook duidelik in Van Wyk se "gereelde gebruik van ingevoerde materiaal van verskillende soorte as basiese vertrekpunte vir verdere musikale behandeling ".<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.69</ref> Tydens sy verblyf in die Verenigde Koninkryk en danksy sy vriendskap met Ferguson, het Van Wyk gesosialiseer met mense soos [[Ralph Vaughan Williams]] en [[Gerald Finzi]], wat beide die 'sleurgang' van post-[[Edward Elgar|Elgar]] tonale idiome gevolg het.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, p.23</ref> Kort daarna het hy begin belangstel in die komposisietegnieke van [[Benjamin Britten|Britten]], wat die tegnieke van komponiste soos [[Igor Strawinski|Strawinski]], [[Alban Berg|Berg]] en [[Gustav Mahler|Mahler]] gevolg het. Wat Van Wyk die meeste aangetrek het, was die vermoë van Britten om musiek te komponeer wat die idees van sosiale kommentaar gereflekteer het. 'n Ander faktor in Van Wyk se ontwikkeling as komponis was sy intense liefde en belangstelling in die [[letterkunde]] en [[poësie]]. Aangesien die skep van "pragtige dinge" vir hom die belangrikste oorweging was, het hy dikwels verskeie gedigte of artistieke uitdrukkings van prominente figure soos die groot meesters [[N.P. van Wyk Louw]] en [[W.E.G. Louw]] in sy komposisies ingesluit.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.24</ref> Hy het dikwels van poësie en letterkunde gebruik gemaak as vertrekpunt vir sy komposisies se titels: ''Vier Weemoedige Liedjies'', ''Van Liefde en Verlatenheid'', en ''Vyf Elegieë vir Strykkwartet''. Die tekste wat Van Wyk vir sy komposisies gekies het, het dikwels nostalgiese sentimente bevat, soos uitdrukkings van pessimisme, of die uitdrukking van isolasie.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.25</ref> ==Erfenis== Na sy dood in 1983 het verskeie geleerdes hulde gebring aan die komponis vir sy bydrae tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek. Sommige van hierdie huldeblyke het beklemtoon hoe Van Wyk se komposisies die ideologie van Afrikanernasionalisme weerspieël het. Ander, analitiese kommentare, plaas sy werke in die konteks van die ontwikkeling van die komponis. Daar is nog nie werklik gepoog om die werke binne 'n groter konteks van komposisie ontwikkeling in 'n spesifieke Suid-Afrikaanse konteks te plaas nie, hoofsaaklik as gevolg van 'n individuele styl wat nie maklik gekategoriseer kan word nie. In 'n huldeblyk aan Van Wyk na sy dood, skryf die Suid-Afrikaanse musikoloog Jacques Pierre Malan dat die skepping van 'n eiesoortige Suid-Afrikaanse abstrakte kunsmusiek, "die werk was van een man, die profeet van Suid-Afrikaanse musiek, Arnold van Wyk. Hy was ons eerste soewereine klankmeester, die eerste een wat in die buiteland aandag kon trek as 'n kreatiewe kunstenaar, die eerste om plaaslik te skep, tussen al die buitelandse meesters, die moontlikheid om 'n eie musiek van die hoogste gehalte te vestig, die eerste om musikale prestasies te maak wat net soveel getel het as al die ander prestasies — om slegs enkele van die 'eerstes' te noem."<ref> Grove, 1984, bl. 10 </ref> In 2014 het die Suid-Afrikaanse musikoloog Stephanus Muller ''Nagmusiek'' gepubliseer, wat 'n skolastiese analise sowel as fiktiewe interpretasie van die lewe en werke van Arnold van Wyk bied. Muller het in 2015 die ''UJ-prys vir 'n debuutroman'' ontvang vir die publikasie.<ref> http://fourthwallbooks.com/product/nagmusiek/</ref> Van Wyk se musiek het die afgelope paar jaar in [[Kaapstad]] gewild geword, en is uitgevoer deur die plaaslike komponis en musikant, Liam Pitcher.<ref>{{Cite web |url=https://www.celebration.co.za/weddings/musicians/liam-pitcher/ |title=argiefkopie |access-date=26 Mei 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924072722/https://www.celebration.co.za/weddings/musicians/liam-pitcher/ |url-status=dead }}</ref> Die [[Universiteit Stellenbosch]] se musikologie departement het in 2017 'n Suid-Afrikaanse musiekkursus by die kurrikulum gevoeg<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/stellenbosch-university-gets-south-african-music-course</ref> wat die studie van werke deur Van Wyk, [[Hendrik Hofmeyr]], [[William Henry Bell]], Jeanne Zaidel-Rudolph, en Andile Khumalo behels. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [https://www.litnet.co.za/sulke-vriende-is-skaars-die-briewe-van-arnold-van-wyk-en-anton-hartman-1949-1981-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Litnet akademiese essay: Sulke vriende is skaars: Die briewe van Arnold van Wyk en Anton Hartman, 1949–1981] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Wyk, Arnold}} [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1983]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] bnmyvjwpgghy5f6pvbmio6bcg9fwi50 0 306214 2900727 2890566 2026-05-02T16:57:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900727 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sunflower_seedlings.jpg|duimnael|250x250px| [[Sonneblom]] saailing, drie dae na ontkieming]] '''Ontkieming''' is die proses waardeur 'n [[organisme]] uit 'n saad of soortgelyke struktuur groei. Die proses vind begin met die uitloop van 'n saailing van 'n [[saad]] van 'n [[Bedeksadiges|angiosperm]] of [[Naaksadiges|naaksadige]], die groei van 'n sporeling van 'n [[Spoor (plantkunde)|spoor]], soos die spore van [[Swam|Fungus]], varings, [[Bakterie|bakterieë]], en die groei van die stuifmeelbuis vanaf die [[Stuifmeel|stuifmeelkorrel]] van saadplante (''[[Spermatophyta]]''). == Saadplante == [[Lêer:Sprossenglas.JPG|duimnael|Ontkiemingshouer]] [[Lêer:Raapstelen_gekiemde_zaden_(Brassica_campestris_germinating_seeds).jpg|duimnael|250x250px|''Brassica campestris'' ontkiemende sade.]] [[File:Mung_bean_germination.ogv|regs|250x250px|Time lapse video of mung bean seeds germinating]] [[Lêer:Seed_Germination.png|duimnael|* Stap 1 - Die absorbsie van water maak dat die saad se huid breek.* Stap 2 - Die absorbsie van die saad se huid lei tot die ontwikkeling van die (1) kiemwortel, (2) blaartjie en (3) die saadlobbe.* Stap 3 - Dit is die finale stap in die ontkiemingsproses van die saad waar die saadlobbe vergroot en wat as't ware die blare word. Temperatuur moet op 'n optimale vlak behou word.]] Saadontkieming hang beide af van interne en eksterne kondisies. Die meeste eksterne faktore sluit in: die regte [[temperatuur]], genoeg [[water]], genoeg [[suurstof]] en [[lug]], asook genoeg [[lig]] of donkerte. Suksesvolle ontkieming wissel tussen verskillende plantsoorte. Dit hang ook gewoonlik af van die enkele [[saad]] en word nouliks verbind met die ekologiese kondisies van die plant se natuurlike [[habitat]]. Sommige sade se toekomstige ontkieming word beïnvloed deur die omgewing gedurende die vormingstydperk; in meeste gevalle ondergaan hierdie sade dan 'n dormansie ('n tydperk van geen groei, maar steeds lewendig). * '''[[Water]]''' is nodig vir ontkieming. Volwasse sade is gewoonlik baie droog en moet groot hoeveelhede water inneem, relatief gelykstaande tot die gewig van die droë saad, voordat sellulêre metabolisme en groei kan voortgaan. Meeste sade het genoeg water nodig om klam te word, maar nie te veel sodat dit deurweek is met water nie. Die opneem van water deur die sade word absorbsie genoem, wat lei tot die swelling en breking van die vel se huid (boonste laag). Wanneer sade gevorm word, stoor meeste plante reservevoedsel in die saad, soos stysel, [[Proteïen|proteïene]] of olies. Hierdie voedselreserwes verskaf voeding aan die groeiende embrio. Wanneer die saad water opneem, word hidrolitiese [[ensieme]] geaktiveer wat dan die gestoorde voedingstowwe afbreek in metaboliese, nuttige [[chemikalieë]]. Nadat die saailing na vore kom uit die saadhuid en begin om wortel en blare te groei, raak die saailing se reserwevoedsel uitgeput; op hierdie stadium ontvang die saailing energie deur die proses van fotosintese om verder te kan groei en voortaan het die saailing 'n aanhoudende voorraad water nodig en lig nodig om te kan groei. * '''[[Suurstof]]''' word benodig vir die ontkieming van 'n saad vir die metaboliese proses.<ref>{{Cite journal|year=1962|title=Effects of Reduced Oxygen Tension on Germination and Seedling Growth|url=|pages=437–444}}</ref> Suurstof word gebruik in aërobiese [[respirasie]], die hoof bron van die saailing se [[energie]] totdat dit blare begin groei. Suurstof is 'n atmosferiese gas, wat gevind word in grondporieë voorkom; as 'n saad te diep geplant word in die [[grond]], of die water lê te diep bo-op die grond, kan die saad ontneem word van suurstof. Sommige sade het 'n ondeurdringbare saadhuid wat keer dat suurstof die saad kan bereik, wat 'n soort dormansie veroorsaak, en wat eers gebreek kan word wanneer die saad se huid genoeg afgeweer is, om [[gaswisseling]] en die opneem van water toe te laat van die omgewing. * '''[[Temperatuur]]''' affekteer die sellulêre metaboliese groeikoers. Saad van verskillende spesies en selfs saad van dieselfde plant ontkiem oor 'n wye reeks van temperature. Saad het gewoonlik binne 'n reeks van temperature waarbinne dit ontkiem, en sal nie bo of onder daardie reeks temperature ontkiem nie. Baie sade ontkiem teen temperature van 'n fraksie bo 16 - 24˚C (kamer temperatuur), terwyl ander sade net bo vriespunt ontkiem en ander sade ontkiem slegs as 'n reaksie tot veranderinge wat in die temperatuur plaasvind tussen warm en koud. Sommige sade ontkiem wanneer die grond koud is (-2 - 4˚C) en ander ontkiem weer wanneer die grond warm is (24 - 32˚C). Sommige saad vereis blootstelling aan koue temperature om dormansie te breek. Ander sade wat dormant verkeer sal weer nie ontkiem, selfs al raak die temperatuur in die omgewing gunstig. Sade wat afhanklik is van temperatuur om dormansie te eindig het 'n fisiologiese dormansie. Byvoorbeeld, saad wat die koue van die winter vereis word verhoed om te ontkiem totdat hulle water opgeneem het tydens herfs en koeler temperature ervaar. Koue stratifikasie is 'n proses wat die breek van dormansie insluit, 4˚C is koud genoeg om dormansie te breek vir meeste koue dormante sade. Sommige groepe, veral dié binne die familie van ''Ranunculaceae,'' het kondisies koeler as -5˚C nodig. Sommige sade sal slegs ontkiem na warm temperature gedurende 'n woudbrand, wat hul saadhuide sal oopkraak; dit is 'n tipe fisiese dormansie. Die mees algemene [[groente]] het optimale ontkiemingstemperature tussen 24 - 32˚C nodig, hoewel baie spesies (byvoorbeeld [[radyse]] en [[spinasie]]) kan ontkiem teen aansienlike laer temperature ontkiem, so laag as 4˚C, wat dit moontlik maak om hierdie sade in koeler klimate te laat groei. Subtropiese temperature lei tot kleiner volumes sade om te ontkiem en die proses neem ook langer. * '''[[Lig]]''' of '''donkerte''' kan 'n omgewingsfaktor wees vir ontkieming en is 'n tipe fisiologiese dormansie. Meeste sade word nie affekteer deur lig of donkerte nie, maar baie sade, insluitende spesies in woude, sal nie ontkiem totdat daar 'n opening verskyn waar lig ingelaat kan word nie. * Sommige sade moet deur 'n sekere proses gaan voordat dit gereed is vir ontkieming, sommige vereis die hitte van vuur, waar ander weer vir 'n periode moet week in water en sommige sade moet deur 'n dier se spysverteringskanaal beweeg voordat die saadhuid kan breek en die saailing gereed is om uit te kom. [[File:Sjb_whiskey_malt.jpg|skakel=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sjb_whiskey_malt.jpg|duimnael|250x250px|Mout{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} korrels (reeds ontkiem).]] === Dormansie === Sommige lewendige sade is dormant en benodig tyd, of 'n spesifieke kondisie in die omgewing om te verander voordat hulle kan ontkiem. Saad dormansie kan in verskillende dele van die saad geskied, byvoorbeeld, in die embrio; in ander gevalle is die saadhuid betrokke. Om dormansie te breek, behels die verandering in membrane, wat geïnisieer word deur dormansie-breek seine, dit kom gewoonlik voor binne gehidreerde sade. Faktore wat saad dormansie affekteer, sluit in die teenwoordigheid van sekere planthormone, veral absisiensuur, wat ontkieming aanmoedig, en , wat 'n saad se dormansie kan beëindig. Tydens brouery, kan gort sade behandel word met gibberellien, om die produksie van garsmout te verseker. === Saailing vestiging === In sommige gevalle, beteken die voorkoms van die kiemwortel die einde van ontkieming en die begin van die vestiging, 'n periode waar die reserwevoedsel gebruik word wat in die saad gestoor is. Ontkieming en vestiging is kritiese fases in 'n plant se leeftyd, wanneer hulle die mees kwesbaarste is vir besering, siektes of waternood.<ref name="Raven2">{{cite book|first1=Peter H|last1=Raven|first2=Ray Franklin|last2=Evert|first3=Susan E|last3=Eichhorn|name-list-format=vanc|title=Biology of Plants|url=https://archive.org/details/biologyofplants00rave_0|url-access=registration|edition=7th|publisher=W.H. Freeman and Company Publishers|year=2005|location=New York|pages=[https://archive.org/details/biologyofplants00rave_0/page/504 504–508]|isbn=978-0-7167-1007-3}}</ref> Die ontkiemingsproses kan as 'n aanduiding dien van fitotoksisiteit in grond. Die einde tussen verspreiding van sade en die voltooiing van vestiging kan so hoog wees dat baie spesies al aangepas het om groot getalle saad te produseer. == Ontkiemingstempo en ontkiemingskapasiteit == [[Lêer:Seedling_of_Eucalyptus.jpg|duimnael|Ontkieming van saailinge van [[eucalyptus]] drie dae nadat dit gesaai is.]] In [[landbou]] en [[tuinbou]], is die ontkiemingstempo die hoeveelheid saad van 'n spesifieke plantspesie, wat sal ontkiem oor 'n sekere tydperk. Dit is 'n maatstaf om ontkieming te meet binne 'n sekere tydspan en word gewoonlik uitgedruk in persentasie, byvoorbeeld 85% ontkiemingstempo dui aan dat 85 uit 100 sade moontlik sal ontkiem onder gunstige omstandighede tydens die ontkiemingsperiode. Die saad se ontkieming word bepaal deur die saad se genetiese komposisie, morfologiese eienskappe en omgewingsfaktore. Die ontkiemingstempo is nuttig om die hoeveelheid saad te bereken vir 'n sekere getal plante. Die ontkiemingstempo is dus die tyd wat dit neem vir die saad vandat dit gesaai is om te ontkiem. Aan die ander kant is die getal saad wat nodig is om ontkieming in 'n populasie te laat plaasvind, word na verwys as ontkiemingskapasiteit. === Herstel van DNA skade === Die kwaliteit van saad verswak met ouderdom, aangesien dit verband hou met die opeenhoping van genome skade.<ref name="pmid25750428">{{Cite journal|title=The importance of safeguarding genome integrity in germination and seed longevity|journal=Journal of Experimental Botany|volume=66|issue=12|pages=3549–58|date=June 2015|doi=10.1093/jxb/erv080}}</ref> Tydens ontkieming, word herstelprosesse aktiveer om na skade om te sien in die DNA.<ref name="pmid11321247">{{Cite journal|title=The alkaline single-cell gel electrophoresis/comet assay: a way to study DNA repair in radicle cells of germinating Vicia faba|journal=Folia Biologica|volume=47|issue=2|pages=50–4|doi=}}</ref> In die besonder kan enkel- en dubbelstring breuke in DNA, herstel word.<ref name="pmid20584150">{{Cite journal|title=A plant DNA ligase is an important determinant of seed longevity|journal=The Plant Journal|volume=63|issue=5|pages=848–60|date=September 2010|doi=10.1111/j.1365-313X.2010.04285.x}}</ref> Die DNA-skade-kontrolepunt kinase OTM speel 'n belangrike rol in die integrasie van vordering deur ontkieming met herstelreaksies op die DNA-skade wat in ou saad opgehoop is.<ref name="pmid27503884">{{Cite journal|title=DNA damage checkpoint kinase ATM regulates germination and maintains genome stability in seeds|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=113|issue=34|pages=9647–52|date=August 2016|doi=10.1073/pnas.1608829113}}</ref> === Ontkieming in dikotiele === [[Lêer:Stages_of_germination_in_pea_plants.svg|duimnael|Die fases van ontkieming van 'n ertjieplant. A - Die saadhuid B - Kiemwortel C - Primêre wortel D - Sekondêre wortel E - Saadlob F - Blaartjie G - Blaar H - Wortel]] Die deel van die plant wat eerste uitkom by die saad is die embrioniese wortel, wat ook die kiemwortel of primêre wortel genoem word. Dit help die saailing om te anker in die grond en om te begin om water te absorbeer. Nadat die wortels water absorbeer, kom daar 'n embrioniese loot uit die saad. Hierdie loot bestaan uit drie hoofdele: die saadlobbe (saadblare), die gedeelte van die lote onder die saadlobbe (hipokotiel), en die snit bo die saadlobbe (epokotiel). ==== Epigeal ==== By '''epigeale ontkieming''' (of epigeuse ontkieming) verleng die [[hipokotiel]] en vorm 'n haak, en trek eerder as om die saadlobbe en die apikale meristem deur die grond te stoot. Sodra dit na die oppervlak kom, trek dit die saadlobbiges reguit en trek die punt van die groeiende saailinge in die lug. [[Boontjies]], tamarind en [[papaja]] is voorbeelde van plante wat op hierdie manier ontkiem. ==== Hypogeal ==== Ontkieming kan ook geskied deur '''hipogeale ontkieming''' (of hipogeuse ontkieming), waar die epikotiel verleng en die haak vorm. In hierdie tipe ontkieming bly die saadlobbe onder die grond waar hulle uiteindelik ontbind. [[Ertjies]] en [[mango]] ontkiem byvoorbeeld op hierdie manier.<br /> === Ontkieming by eensaadlobbiges === In eensaadlobbige sade word die embrio se kiemwortel en saadlobbe onderskeidelik bedek met 'n coleorhiza en koleoptiel. Die coleorhiza is die eerste deel wat uit die saad groei, gevolg deur die kiemwortel. Die koleoptiel word dan deur die grond opgestoot totdat dit die oppervlak bereik. Daar hou dit dan op om te verleng en die eerste blare verskyn === Vroeë ontkieming === Wanneer 'n saad ontkiem sonder om al vier die stadiums van saadontwikkeling te ondergaan, dit wil sê bolvormige, hartvorm, torpedovorm en 'n saadlobbige stadium, staan ​​dit bekend as 'n ontkiemende ontkieming. == Stuifmeelontkieming == Nog 'n ontkiemingsgebeurtenis gedurende die lewensiklus van gimnosperme en blomplante is die ontkieming van 'n stuifmeelkorrel na [[bestuiwing]]. Soos sade, word stuifmeelkorrels baie ontwater voordat dit vrygestel word om die verspreiding van een plant na 'n ander te vergemaklik. Dit bestaan ​​uit 'n beskermende laag wat verskillende selle bevat (tot 8 in gimnosperme, 2-3 in blomplante). Een van hierdie selle is 'n buissel. Sodra die stuifmeelkorrel op die stigma van 'n ontvanklike blom beland (of 'n vroulike keël in gimnosperme), neem dit water op en ontkiem. Stuifmeelontkieming word vergemaklik deur hidrasie op die stigma, asook deur die struktuur en fisiologie van die stigma en styl. Stuifmeel kan ook veroorsaak word om ''in vitro'' te ontkiem (in 'n petriskottel of proefbuis).<ref name="Martin">{{Cite journal|title=In vitro measurement of pollen tube growth inhibition|pages=924–5}}</ref><ref name="Pfahler">{{Cite journal|title=In vitro germination characteristics of maize pollen to detect biological activity of environmental pollutants|pages=125–32}}</ref> Tydens ontkieming strek die buissel in 'n stuifmeelbuis. In die blom groei die stuifmeelbuis dan na die ovule waar dit die sperm wat in die stuifmeelkorrel geproduseer word, vir bemesting lei. Die ontkiemde stuifmeelkorrel met sy twee spermselle is die volwasse manlike mikrogametofiet van hierdie plante. === Onaanpasbaarheid === Aangesien die meeste plante beide manlike en vroulike geslagsorgane in hul blomme dra, is die risiko groot vir selfbestuiwing en inteling. Sommige plante gebruik die beheer van stuifmeelontkieming as 'n manier om hierdie selfbestuiwing te voorkom. Ontkieming en groei van die stuifmeelbuis behels molekulêre sein tussen stigma en stuifmeel. By selfverenigbaarheid met plante kan die stigma van sekere plante molekulêre stuifmeel van dieselfde plant herken en voorkom dat dit ontkiem.<ref name="Takayama">{{Cite journal|title=Self-incompatibility in plants|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=56|issue=1|pages=467–89|year=2005|doi=10.1146/annurev.arplant.56.032604.144249}}</ref> == Ontkieming van spore == Ontkieming kan ook verwys na die opkoms van selle uit rustende spore en die groei van sporele hifes of thalli vanaf spore in [[swamme]], [[alge]] en sommige plante. Kondia is ongeslagtelike voortplanting (voortplanting sonder die versmelting van gamete), spore van swamme wat onder spesifieke toestande ontkiem. 'n Verskeidenheid selle kan gevorm word uit die ontkiemdende konidia. Die mees algemene is kiembuise wat groei en ontwikkel tot hifes. Die aanvanklike vorming en daaropvolgende verlenging van die kiembuis in die fugus ''Aspergillus niger'' is in 3D vasgevang met behulp van holotomografie-mikroskopie. 'n Ander soort sel is 'n konidiale anastomoses buis; dit verskil van kiembuise deurdat dit dunner is, korter is, nie takke het nie, vertoon hoe dit groei en tuis teen mekaar is. Elke sel het 'n buisvormige vorm, maar die konidiale anastomose-buis vorm 'n brug wat versmelting tussen konidia moontlik maak..<ref>{{Cite journal|title=Conidial anastomosis fusion between Colletotrichum species|journal=Mycological Research|volume=108|issue=Pt 11|pages=1320–6|doi=10.1017/S0953756204000838}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Cell biology of conidial anastomosis tubes in Neurospora crassa|journal=Eukaryotic Cell|volume=4|issue=5|pages=911–9|doi=10.1128/EC.4.5.911-919.2005}}</ref> [[Lêer:3D-visualization_of_Aspergillus_niger_spore_germination.gif|duimnael|3D-visualisering van die ontkieming van ''Aspergillus niger'' spore. Hierdie beeld is geneem met behulp van holotomografie-mikroskopie]] === Rustende spore === In spore wat rus, behels ontkieming die kraak van die dik selwand van die rustende spoor. By kraak die dikwandige ''[[Zygosporangium]]'' byvoorbeeld oop en die [[sigospoor]] binne-in gee aanleiding tot die opkomende sporangioforie. In slymvorms verwys ontkieming na die opkoms van amoebiese selle uit die geharde spoor. Nadat die spoorwand gekraak is, behels verdere ontwikkeling [[seldeling]], maar nie noodwendig die ontwikkeling van 'n meersellige [[organisme]] nie (byvoorbeeld in die vrylewende [[amoebas]] van slymvorms). === Varings en mos === By plante soos bryofiete, varings en enkele ander ontkiem spore tot onafhanklike gametofiete. In die bryofiete (soos mos) ontkiem spore tot [[protonemata]], soortgelyk aan swamkappe, waaruit die [[gametofiet]] groei. By varings is die gametofiete klein, hartvormige protalli wat dikwels onder 'n volwasse plant met 'n spore-werpsel voorkom. === Bakterieë === Bakteriese spore kan eksospore of endospore wees, wat rustende strukture is wat deur 'n aantal verskillende [[bakterieë]] geproduseer word. Hulle het geen of baie lae metaboliese aktiwiteit en word gevorm as reaksie op ongunstige omgewingstoestande. Dit laat oorlewing toe en is nie 'n vorm van voortplanting nie. Onder geskikte omstandighede ontkiem die spoor om 'n belangrike bakterie te produseer. Endospore word binne die moedersel gevorm, en eksospore word aan die einde van die moedersel gevorm as 'n knop. == Liggestimuleerde ontkieming == Soos vroeër genoem, kan lig 'n omgewingsfaktor wees wat die ontkiemingsproses stimuleer. Die saad moet kan bepaal wanneer dit die perfekte tyd is om te ontkiem, en dit doen hulle deur omgewingsaanwysings op te spoor. Sodra die ontkieming begin, word die gestoorde voedingstowwe wat tydens rypwording opgehoop het, verteer, wat dan die uitbreiding van die sel en algehele groei ondersteun. Binne liggestimuleerde ontkieming is [[Phytochrome B]] (PHYB) die fotoreseptor wat verantwoordelik is vir die beginfases van ontkieming. Wanneer rooi lig aanwesig is, word PHYB omgeskakel in sy aktiewe vorm en beweeg dit van die [[sitoplasma]] na die kern waar dit die afbreek van PIF1 reguleer. PIF1, fitochroom-interaksie-faktor-1, reguleer ontkieming negatief deur die uitdrukking van [[proteïene]] te verhoog wat die sintese van gibberellien (GA), 'n belangrike hormoon in die ontkiemingsproses, onderdruk.<ref>{{Cite journal|title=Light-Mediated Hormonal Regulation of Plant Growth and Development|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=67|pages=513–37|date=April 2016|doi=10.1146/annurev-arplant-043015-112252}}</ref> 'n Ander faktor wat ontkieming bevorder, is HFR1 wat op een of ander manier in die lig ophoop en onaktiewe heterodimere vorm met PIF1.<ref>{{Cite journal|title=Nitric oxide promotes light-initiated seed germination by repressing PIF1 expression and stabilizing HFR1|journal=Plant Physiology and Biochemistry|volume=123|pages=204–212|date=February 2018|doi=10.1016/j.plaphy.2017.11.012}}</ref> Alhoewel die presiese meganisme nie bekend is nie, speel [[stikstofoksied]] (NO) ook 'n rol in hierdie baan. NO word gebruik om die PIF1-geenuitdrukking te onderdruk en stabiliseer HFR1 op een of ander manier om die begin van ontkieming te ondersteun.<ref name=":0">{{Cite journal|title=Seed dormancy and germination|pages=R874–R878}}</ref> Bethke et all (2006) het slapende ''[[Arabidopsis]]''-sade aan NO gas blootgestel en binne die volgende vier dae het 90% van die sade die sluimering gebreek en ontkiem. Die skrywers het ook gekyk na hoe NO en GA die vakuoleringsproses van aleuronselle beïnvloed wat die beweging van voedingstowwe verteer. 'n NO mutant het gelei tot die inhibering van vakuolasie, maar toe GA later bygevoeg is, was die proses weer aktief, wat gelei het tot die oortuiging dat NO voor GA in die pad was. NO kan ook lei tot die afname in sensitiwiteit van ''Abscisic'' ''acid'' (ABA), 'n planthormoon wat grotendeels verantwoordelik is vir saad dormansie.<ref>{{Cite journal|title=The Arabidopsis aleurone layer responds to nitric oxide, gibberellin, and abscisic acid and is sufficient and necessary for seed dormancy|pages=1173–88}}</ref> Die balans tussen GA en ABA is belangrik. As ABA-vlakke hoër is as GA, dan lei dit tot dormante sade en wanneer GA-vlakke hoër is, ontkiem sade. Die oorskakeling tussen saad dormansie en ontkieming moet plaasvind op 'n tydstip wanneer die saad die beste kanse het om te oorleef, en 'n belangrike leidraad wat die proses van ontkieming van die saad en die algehele plantegroei begin, lig is. == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == * {{cite journal|vauthors=Rajjou L, Duval M, Gallardo K, Catusse J, Bally J, Job C, Job D|title=Seed germination and vigor|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=63|issue=|pages=507–33|year=2012|pmid=22136565|doi=10.1146/annurev-arplant-042811-105550}} * {{cite book|title=Seed Germination: Theory and Practice|first1=Norman C.|last1=Deno|name-list-format=vanc|location=State College, PA|quote=An extensive study of the germination rates of a huge variety of seeds under different experimental conditions, including temperature variation and chemical environment|oclc=918148836}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Germination}} * [http://theseedsite.co.uk/seedsowing.html Sowing Seeds] A survey of seed sowing techniques. * [https://www.youtube.com/watch?v=XTZih16DUB4&hd=1 Germination time-lapse] ≈1 minute HD video of mung bean seeds germinating over 10 days. Hosted on [[YouTube]]. {{Normdata}} [[Kategorie:Plante]] dftjgn9mniu65cxb8r3311vb6579ajf 0 319347 2900714 2298227 2026-05-02T16:49:59Z Oesjaar 7467 /* Bronne */ Verbeter 2900714 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam =Roland Jooris |beeld =Roland Jooris, winnaar van de Jan Campertprijs, Bestanddeelnr 930-5931.jpg |beeldonderskrif =Roland Jooris (1979) |geboortenaam = |geboortedatum ={{geboortedatum en ouderdom|1936|7|22}} |geboorteplek =[[Wetteren]], [[België]] |sterfdatum =<!-- {{sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> |sterfplek = |nasionaliteit ={{Vlagland|België}} |beroep =[[digter]], [[skrywer]] }} '''Roland Jooris''' (gebore op [[22 Julie]] [[1936]]) is 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[digter]] en [[skrywer]] wat oor kontemporêre kuns skryf. Hy is in Wetteren, België gebore. Jooris het as hoërskoolonderwyser gekwalifiseer en klas gegee in Germaanse tale. Hy was 'n onderwyser aan die Tegniese Staatsinstituut in [[Lokeren]]. == Bibliografie == * ''Gitaar'' (1956) * ''Bluebird'' (1958) * ''Een konsumptief landschap'' (1969) * ''Laarne'' (1971) * ''More is less'' (1972) * ''Raoul de Keyser'' (1972) (essay) * ''Het vierkant op het einde van de zomer'' (1974) * ''Het museum van de zomer'' (1974) * ''Atelier'' (1975), onderhoude * ''Bladstil'' (1977) * ''Roger Raveel en Beervelde'' (1979) (essay) * ''Akker'' (1982) * ''Gedichten 1958–1978'' (1987) * ''Geschilderd of geschreven'' (? ) * ''Gekras'' (2001) * ''De contouren van het verstrijken'' (2008) == Toekennings == * 1976 - Tweejaarlijkse prys vir poësie van De Vlaamse Gids * 1979 - Jan Campert-prys vir ''Gedichten 1958–78'' * 1981 - Prys van die Vlaamse Provinsies == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronne == * [http://www.dbnl.org/tekst/rogg003bero02_01/rogg003bero02_01_0008.htm Roland Jooris] (in [[Nederlands]]) * [http://www.nederlands.nl/biografie.php?naam=Roland+Jooris Roland Jooris] (in Nederlands) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jooris, Roland}} [[Kategorie:Vlaamse digters]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] t19ho1v1t9lsxf5jaxo2ph0qowe49qh 0 365088 2900885 2890760 2026-05-03T11:28:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900885 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ewan McGregor Cannes 2012.jpg|duimnael|upright=1|Ewan McGregor in 2012]] [[Ewan McGregor]] het sy debuut as akteur in 1993 in die Britse televisiereeks ''Lipstick on Your Collar'' gemaak. Hy volg hierdie rol op met verskynings in Bill Forsyth se ''Being Human'' uit 1994 en Danny Boyle se riller ''Shallow Grave''. Twee jaar later speel hy die [[heroïen]]verslaafde Mark Renton in Danny Boyle se ''Trainspotting'', wat aan hom internasionale erkenning verleen. Hy volg hierdie rol op in die film ''T2 Trainspotting'' uit 2017. In 1999 speel hy die Jedi Obi-Wan Kenobi in die eerste rolprent van die ''Star Wars prequel trilogy'', ''Star Wars: Episode I– The Phantom Menace''; die karakter is oorspronklik gespeel deur Alec Guinness in die eerste ''Star Wars'' trilogie. Hy speel weer die rol in die opvolgfilms, ''Star Wars: Episode II– Attack of the Clones'' (2002), en ''Star Wars: Episode III– Revenge of the Sith'' (2005). In die 2015 rolprent ''Star Wars: The Force Awakens'' en die 2019 rolprent ''Star Wars: The Rise of Skywalker'', neem McGregor weer die rol op van Obi-Wan in stemverskynings. In 2019 is dit aangekondig dat hy weer sy rol sal opneem in 'n eksklusiewe Disney+ reeks wat rondom die karakter sentreer.<ref name="thegalaxyswcom" /> Sy oom, Denis Lawson, het die rol gespeel van Wedge Antilles in die oorspronklike trilogie. Vir sy rol as Christian in die 2001 musikale romantiese dramafilm ''Moulin Rouge!'' ontvang hy sy eerste benoeming vir 'n Golden Globe vir Beste Akteur. Elf jaar later word hy benoem vir sy rol in ''Salmon Fishing in the Yemen'' (2012) in dieselfde kategorie. In 2010 wen McGregor se akteurspel in Roman Polanski se sielkundige riller ''The Ghost Writer'' die Europese Film-toekenning vir Beste Akteur. In 2016 maak McGregor sy buiging as regisseur in die rolprent ''American Pastoral''. ==Films== {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Regisseur ! class="unsortable" | Notas |- | rowspan=2|1994 | ''Being Human'' | Alvarez | Bill Forsyth | |- | ''Shallow Grave'' | Alex Law | Danny Boyle | |- | 1995 | ''Blue Juice'' | Dean Raymond | Carl Prechezer | |- | rowspan=4|1996 | ''Trainspotting'' | Mark Renton | Danny Boyle | |- | ''The Pillow Book'' | Jerome | Peter Greenaway | |- | ''Emma'' | Frank Churchill | Douglas McGrath | |- | ''Brassed Off'' | Andy Barrow | Mark Herman | |- | rowspan=3|1997 | ''Nightwatch'' | Martin Bells | Ole Bornedal | |- | ''The Serpent's Kiss'' | Meneer Chrome | Philippe Rousselot | |- | ''A Life Less Ordinary'' | Robert Lewis | Danny Boyle | |- | rowspan=2|1998 | ''Velvet Goldmine'' | Curt Wild | Todd Haynes | |- | ''Little Voice'' | Billy | Mark Herman | |- | rowspan=5|1999 | ''Desserts'' | Stroller | Jeff Stark | Kortfilm |- | ''Star Wars: Episode I – The Phantom Menace'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Rogue Trader'' | Nick Leeson | James Dearden | |- | ''Eye of the Beholder'' | Stephen Wilson/The Eye | Stephan Elliott | |- | ''Tube Tales'' | Geen | [[Ewan McGregor|Homself]] | Ook regisseur: segment "Bone" |- |- | 2000 | ''Nora'' | [[James Joyce]] | Pat Murphy | Ook mede-regisseur |- | rowspan=2|2001 | ''Moulin Rouge!'' | Christian | Baz Luhrmann | |- | ''Black Hawk Down'' | SPC John Grimes | [[Ridley Scott]] | |- | rowspan=2|2002 | ''Star Wars: Episode II – Attack of the Clones'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Solid Geometry'' | Phil | Denis Lawson | Kortfilm |- | rowspan=4|2003 | ''Down with Love'' | Catcher Block | Peyton Reed | |- | ''Young Adam'' | Joe Taylor | David Mackenzie | |- | ''Faster'' | Verteller | Mark Neale | Stem |- | ''Big Fish'' | Edward Bloom (jong) | Tim Burton | |- | rowspan=5|2005 | ''[[Robots (rolprent)|Robots]]'' | Rodney Copperbottom | Chris Wedge | Stem |- | ''Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Valiant'' | Valiant | Gary Chapman | Stem |- | ''The Island'' | Lincoln Six Echo / Tom Lincoln | Michael Bay | |- | ''Stay'' | Dr. Sam Foster | Marc Forster | |- | rowspan=3|2006 | ''Stormbreaker'' | Ian Rider | Geoffrey Sax | |- | ''Scenes of a Sexual Nature'' | Billy | Ed Blum | |- | ''Miss Potter'' | Norman Warne | Chris Noonan | |- | 2007 | ''Cassandra's Dream'' | Ian Blane | [[Woody Allen]] | |- | rowspan=2|2008 | ''Incendiary'' | Jasper Black | Sharon Maguire | |- | ''Deception'' | Jonathan McQuarry | Marcel Langenegger | |- | rowspan=4|2009 | ''Angels & Demons'' | Camerlengo Vader Patrick McKenna | Ron Howard | |- | ''I Love You Phillip Morris'' | Phillip Morris | John Requa & Glenn Ficarra | |- | ''The Men Who Stare at Goats'' | Bob Wilton | Grant Heslov | |- | ''Amelia'' | Eugene Luther Vidal | Mira Nair | |- | rowspan=4|2010 | ''The Ghost Writer'' | The Ghost Writer | Roman Polanski | Alternatiewe titel: ''The Ghost'' |- | ''Nanny McPhee and the Big Bang'' | Rory Green | Susanna White | |- | ''Jackboots on Whitehall'' | Chris | The McHenry Brothers | Stem |- | ''Beginners'' | Oliver Fields | Mike Mills | |- | rowspan=3|2011 | ''Perfect Sense'' | Michael | David Mackenzie | |- | ''Fastest'' | Verteller | Mark Neale | Stem |- | ''Haywire'' | Kenneth | Steven Soderbergh | |- | rowspan=2|2012 | ''Salmon Fishing in the Yemen'' | Dr. Alfred Jones | Lasse Hallström | |- | ''The Impossible'' | Henry Bennett | J. A. Bayona | |- | rowspan=2|2013 | ''Jack the Giant Slayer'' | Elmont | Bryan Singer | |- | ''August: Osage County'' | Bill Fordham | John Wells | |- | rowspan=2|2014 | ''A Million Ways to Die in the West'' | Cowboy at Fair | Seth MacFarlane | Cameo verskyning |- | ''Son of a Gun'' | Brendan Lynch | Julius Avery | |- | rowspan=4|2015 | ''Mortdecai'' | Inspector Alistair Martland | David Koepp | |- | ''Last Days in the Desert'' | [[Jesus]] / [[Satan]] | Rodrigo García | |- | ''Miles Ahead'' | Dave Brill | Don Cheadle | |- | ''Star Wars: The Force Awakens'' | Obi-Wan Kenobi | J. J. Abrams | Stem cameo<ref>{{cite journal |first=Anthony |last=Breznican |url=https://www.ew.com/article/2015/12/20/jj-abrams-reveals-obi-wan-and-yoda-are-star-wars-force-awakens |title=Obi-Wan and Yoda are secretly in Star Wars: The Force Awakens |work=Entertainment Weekly |date=20 Desember 2015 |access-date=20 Desember 2015 |archive-date=21 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221083404/http://www.ew.com/article/2015/12/20/jj-abrams-reveals-obi-wan-and-yoda-are-star-wars-force-awakens |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan=3|2016 | ''Jane Got a Gun'' | John Bishop | Gavin O'Connor | |- | ''Our Kind of Traitor'' | Peregrine "Perry" Makepeace | Susanna White | |- | ''American Pastoral'' | Seymour "Swede" Levov | Homself | Ook regisseur |- | rowspan=2|2017 | ''T2 Trainspotting'' | Mark Renton | Danny Boyle | |- | ''Beauty and the Beast'' | Lumière | Bill Condon | |- | rowspan=2|2018 | ''Zoe'' | Cole | Drake Doremus | |- | ''Christopher Robin'' | Christopher Robin | Marc Forster | |- | rowspan=2|2019 | ''Doctor Sleep''<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2018/06/doctor-sleep-ewan-mcgregor-adult-danny-torrance-shining-sequel-1201974541/|title=‘The Shining’ Sequel: Ewan McGregor Bringing Adult Danny Torrance to the Big Screen in ‘Doctor Sleep’|first1=Zack|last1=Sharf|date=13 Junie 2018}}</ref> | Danny "Dan" Torrance | Mike Flanagan | |- | ''Star Wars: The Rise of Skywalker'' | Obi-Wan Kenobi | J. J. Abrams | Stem cameo |- | 2020 | ''Birds of Prey''<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/birds-of-prey-villain-black-mask-batman/|title='Birds of Prey' Villain Will Be Black Mask, One of Batman's Deadliest Foes|date=11 Augustus 2018}}</ref> | Roman Sionis / Black Mask | Cathy Yan | |- | 2021 | ''Pinocchio'' | The Talking Cricket | Guillermo del Toro<br>Mark Gustafson | ''Post-produksie''; Stem |- | TBA | ''The Birthday Cake'' | Father Kelly | Jimmy Giannopoulos | ''Post-produksie'' |- |} ==Televisie== <!-- Please note: do NOT use "rowspans" per WP:FILMOGRAPHY --> {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- | rowspan=2|1993 | ''Lipstick on Your Collar'' | PTE Mick Hopper | 6 episodes |- | ''Scarlet and Black'' | Julien Sorel | TV mini-reeks |- | 1995 | ''Kavanagh QC'' | David Robert Armstrong | Episode: "Nothing But the Truth" |- | rowspan=2|1996 | ''Karaoke'' | Young Man | Episode: "Tuesday" |- | ''Tales from the Crypt'' | Ford | Episode: "Cold War" |- | 1997 | ''ER'' | Duncan Stewart | Episode: "The Long Way Around" |- | 2002 | ''The Polar Bears of Churchill with Ewan McGregor'' | rowspan=6|Homself | rowspan=3|Dokumentêre reeks |- | 2004 | ''Long Way Round'' |- | 2007 | ''Long Way Down'' |- | 2010 | ''The Battle of Britain'' | rowspan=3|Dokumentêr |- | rowspan=2|2012 | ''Ewan McGregor: Cold Chain Mission'' |- | ''Bomber Boys'' |- | rowspan=2|2013 | ''The Corrections'' | Chip Lambert | |- | ''Hebrides: Islands on the Edge'' | Homself as verteller (stem) | Dokumentêre reeks |- | 2015 | ''Doll & Em'' | Ewan | 2 episodes |- | 2016 | ''Highlands: Scotland's Wild Heart'' | Homself as verteller (stem) | Dokumentêre reeks |- | 2017 | ''Fargo'' (TV reeks) | Emmit Stussy / Ray Stussy /<br>Android Minsky se wetenskaplike en metgesel | 10 episodes<ref>{{cite magazine |url=https://deadline.com/2016/05/ewan-mcgregor-cast-lead-fargo-fx-1201760430/ |title=‘Fargo’: Ewan McGregor Set As the Lead In Season 3 Of FX Limited Series In Dual Role |magazine=Deadline.com |first=Nellie |last=Andreeva |date=20 Mei 2016 |accessdate=20 Mei 2016}}</ref> |- | 2020 | ''Long Way Up'' | Homself | Dokumentêre reeks |- | 2022 | On-getitelde Obi-Wan Kenobi reeks<ref name="thegalaxyswcom">{{cite web |title=The Galaxy Far, Far Away Just Got A Little Bigger… |url=https://www.starwars.com/news/the-galaxy-far-far-away-just-got-a-little-bigger |website=StarWars.com |access-date=24 Augustus 2019 |date=23 Augustus 2019}}</ref> | Obi-Wan Kenobi | Hoofrol; ook die uitvoerende regisseur<ref>{{cite web|title=Deborah Chow to Direct Obi-Wan Kenobi Series Exclusively on Disney+|url=https://www.starwars.com/news/deborah-chow-obi-wan-kenobi-series|date=27 September 2019}}</ref> |} ==Teater== {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Notas |- | 1998 | ''Little Malcolm and His Struggle Against the Eunuchs'' | Joe Orton | Hampstead Theatre |- | 2005 | ''Guys and Dolls'' | Sky Masterson | Piccadilly Theatre |- | 2007 | ''Othello'' | Iago | Donmar Warehouse |- | 2014 | ''The Real Thing'' | Henry | American Airlines Theatre<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2014/legit/reviews/real-thing-review-ewan-mcgregor-broadway-1201342500/ |title=Broadway Review: ‘The Real Thing’ with Ewan McGregor |magazine=Variety |date=30 October 2014 |first=Marilyn |last=Stasio |accessdate=9 Desember 2014 }}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb name|191|Ewan McGregor}} {{DEFAULTSORT:McGregor, Ewan}} [[Kategorie:Filmografieë|McGregor, Ewan]] 11f5zynfn6b1z7q53gcckdnr5zw99w3 0 365090 2900859 2350330 2026-05-03T09:46:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900859 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ewan McGregor | beeld = Lêer:Ewan_McGregor_Cannes_2012.jpg | beeldonderskrif = McGregor tydens die Cannes Filmfees in 2012 | geboortenaam = Ewan Gordon McGregor | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1971|3|31}} | geboorteplek = Perth, [[Scotland]] | beroep = Akteur | nasionaliteit = [[Verenigde Koninkryk|Brits]], [[Amerikaners|Amerikaans]] | jare_aktief = 1993–teenswoordig | huweliksmaat = {{marriage|Eve Mavrakis<br/>|1995|2020|end=egskeiding.}} | kinders = 4<!-- | familie = [[Denis Lawson]] (oom)--> }} '''Ewan Gordon McGregor''' ([[Engels]]e fonetiese uitspraak:ˈ|j|uː|ə|n) (gebore op [[31 Maart]] [[1971]]) is 'n [[Skotte|Skots]]-[[Amerikaners|Amerikaanse]] akteur wat reeds in verskeie rolprente gespeel het. Sy eerste professionele rol was in 1993 met die hoofrol in die Britse Kanaal 4 reeks ''Lipstick on Your Collar''. Hy het ook die rol gespeel van die [[heroïen]]verslaafde Mark Renton in die dramafilms ''Trainspotting'' (1996) en ''T2 Trainspotting'' (2017), Obi-Wan Kenobi in die ''Star Wars prequel trilogy'' (1999–2005), die digter Christian in die musikale film ''Moulin Rouge!'' (2001), die jong Edward Bloom in ''Big Fish'' (2003), Rodney Copperbottom in ''Robots'' (2005), Camerlengo Vader Patrick McKenna in ''Angels & Demons'' (2009), "the ghost" in [[Roman Polanski]] se politiese riller ''The Ghost Writer'' (2010), Dr. Alfred Jones in die romantiese komedie-drama ''Salmon Fishing in the Yemen'' (2011), ''Lumière'' in die Disney verwerking van ''Skoonheid en die Ondier'' (2017), die titelkarakter (volwasse weergawe) Christopher Robin in die fantasie komedie-drama ''Christopher Robin'' (2018), die volwasse weergawe van Dan Torrance in die rillerfilm ''Doctor Sleep'' (2019), en die karakter ''Black Mask'' in die ''DC Extended Universe'' superheld film ''Birds of Prey'' (2020). In 2018 wen McGregor 'n Golden Globe-toekenning vir Beste Akteur – Minireeks of Televisiefilm – vir sy rol in die TV-reeks ''Fargo''. Hy ontvang ook Golden Globe benoemings vir Beste Akteur (musikale film of komedie) vir beide ''Moulin Rouge!'' en ''Salmon Fishing in the Yemen''. McGregor het ook gespeel in teaterproduksies van ''Guys and Dolls'' (2005–2007) en ''Othello'' (2007–2008). Hy is in 1997 gelys as nommer 36 op die tydskrif ''Empire'' se lys van "Die Top 100 Filmsterre van Alle Tyd".<ref>{{cite web |url=http://www.amiannoying.com/%28S%2821trpz55kccy1v454m12y345%29%29/collection.aspx?collection=47 |title=Empire Magazine's Top 100 Movie Stars 1997 |accessdate=26 Maart 2011 |website=Am I Annoying.com |archive-date=25 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125145345/http://www.amiannoying.com/(S(xtbszdtveqmcgm2yljun4nug))/collection.aspx?collection=47 |url-status=dead }}</ref> == Filmografie == {{hoof|Filmografie van Ewan McGregor}} ==Bibliografie== * ''Long Way Round'', 2004 (met Charley Boorman), {{ISBN|0-7434-9933-6}} * ''Long Way Down'', 2008 (met Charley Boorman), {{ISBN|1-4165-7745-9}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * Adams, Billy. ''Ewan McGregor: The Unauthorized Biography''. Overlooks Press, 1999. {{ISBN|0-87951-704-2}} * Bassom, David. ''Ewan McGregor: An Illustrated Story''. Hamlyn, 1999. {{ISBN|0-600-59653-2}} * Jones, Veda Boyd. ''Ewan McGregor''. Facts on File Inc., 1999. {{ISBN|0-7910-5501-9}} * Nickson, Chris. ''Ewan McGregor: An Unauthorized Biography''. Macmillan, 1999. {{ISBN|0-312-96910-4}} * Pendreigh, Brian. ''Ewan McGregor''. Thunder's Mouth Press, 1999. {{ISBN|1-56025-239-1}} * Robb, Brian J. ''Ewan McGregor: From Junkie to Jedi''. Plexus, 1999. {{ISBN|0-85965-276-9}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote}} {{Commons category|Ewan McGregor}} * {{IMDb name}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McGregor, Ewan}} [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Skotse akteurs]] 1ddr9g6yawp0b4zr28ib4xghpxbau7c 0 372777 2900780 2893822 2026-05-02T19:21:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900780 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Atos |kenteken = [[Lêer:Atos Origin 2011 logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 1997 |ligging_stad = [[Bezons]] |ligging_land = [[Frankryk]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Elie Girard (hoof uitvoerende beampte) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = |produkte = Raad, Stelselintegrasie, Uitkontraktering, Groot data, Kuber sekuriteit, Wolk |dienste = |inkomste = €11,58 miljard |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = 110&nbsp;000 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.atos.net ''atos.net''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Atos''' is 'n [[Frankryk|Franse]] digitale dienste-onderneming (ESN), gestig in 1997. Dit is een van die 10 grootste ESN's wêreldwyd,<ref>{{fr}}[http://www.boursier.com/actualites/economie/atos-integre-le-top-10-mondial-des-ssii-9481.html Atos intègre le TOP 10 mondial des SSII !] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512190415/https://www.boursier.com/actualites/economie/atos-integre-le-top-10-mondial-des-ssii-9481.html |date=12 Mei 2021 }}</ref> met 'n jaarlikse omset van byna 11 miljard euro in 2019 en ongeveer 110.000 werknemers versprei oor 73 lande.<ref>{{fr}}[https://www.boursorama.com/bourse/actualites/les-resultats-annuels-2017-d-atos-7c29a27e5fe11b970c7fe8d5e45e5042 Les résultats annuels 2017 d'Atos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210514072301/https://www.boursorama.com/bourse/actualites/les-resultats-annuels-2017-d-atos-7c29a27e5fe11b970c7fe8d5e45e5042 |date=14 Mei 2021 }}</ref> Die groep, wat sedert die verkryging van Bull, Europese leier is in wolk, kuberveiligheid en superrekenaars, is op die [[CAC 40]] genoteer<ref>{{fr}}[http://www.lefigaro.fr/societes/2014/08/11/20005-20140811ARTFIG00311-atos-s-empare-de-bull-et-devient-un-leader-du-cloud.php Atos s'empare de Bull et devient un leader du cloud]</ref>. Sedert 2001 is Atos die wêreldwye IT-vennoot van die [[Olimpiese Spele|Olimpiese en Paralimpiese Spele]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{normdata}} [[Kategorie:Franse maatskappye]] nr82b0vkh174tn149xj1dtszri2aupk 0 372780 2900760 2893934 2026-05-02T19:06:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900760 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Capgemini |kenteken = [[Lêer:Capgemini 201x logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 1967 |ligging_stad = [[Parys]] |ligging_land = [[Frankryk]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Paul Hermelin (hoof uitvoerende beampte) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = |produkte = Strategie- en transformasie-advies, toepassingsdienste, tegnologie- en ingenieursdienste, ander uitkontrakteringsdienste |dienste = |inkomste = €15,848 miljard |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = 211&nbsp;300 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.capgemini.com/ ''capgemini.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Capgemini''' is 'n [[Frankryk|Franse]] maatskappy vir digitale dienste wat deur Serge Kampf in 1967 in [[Grenoble]] gestig is, onder die naam Sogeti.<ref>{{fr}}[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2016/03/15/mort-de-serge-kampf-fondateur-de-capgemini-et-mecene-du-rugby-francais_4883499_3382.html Mort de Serge Kampf, fondateur de Capgemini et mécène du rugby français]</ref> Dit is die konsultasie-onderneming wat die beste verdienste behaal in die land, en is onder die top tien in die bedryf wêreldwyd. Die maatskappy is in [[Parys]] genoteer op die [[CAC 40]] op die Paryse Effektebeurs.<ref>{{fr}}[https://www.boursorama.com/cours/1rPCAP/ CAPGEMINI]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{normdata}} [[Kategorie:Franse maatskappye]] orivnn3zgirrmfb2c5gq9b055ise1ic 0 373820 2900752 2893286 2026-05-02T18:57:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900752 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Yellow organdy gown - Dior - Publicity.jpg|duimnael|200px|Abendkleid von [[Christian Dior]] mit passenden Handschuhen]] [[Lêer:Debütantinnen Chrysanthemenball 2012.jpg|duimnael|200px|[[Debütantin|Debütantinnen]] mit weißem Abendhandschuh beim [[Chrysanthemenball]] (2012)]] Dames '''aandhandskoene''' is lang handskoene wat deur vroue as [[formele drag]] gedra word, gewoonlik aan 'n formele uitrusting soos 'n [[aandrok]] of [[trourok]]. Onder hulle word die langste aandhandskoene "operahandskoene" genoem. Die deel "elmbooglengte of langer" is die sleutel; handskoene wat 'n groot deel van die onderarm bedek, tot net onder die elmboog, kan wettiglik "lang handskoene" of "aandhandskoene" genoem word, maar nooit "Opera-handskoene" nie. In hierdie geval het die term "Opera" waarskynlik meer te doen met die lengte as die geleentheid, soos ook gesien word in "Opera Length Handschoenen" en "Opera Length Pearls".<ref>{{Cite web|url=https://allthetropes.org/wiki/Opera_Gloves|title=Opera Gloves - All The Tropes|website=allthetropes.org|access-date=Oct 18, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://janeausten.co.uk/blogs/womens-regency-fashion-articles/dresssing-for-the-opera|title=Dresssing for the Opera|website=janeausten.co.uk|access-date=Jun 17, 2011}}</ref> Baie Westerse seremoniële rokke is afkomstig van Christelike rituele kostuums, veral in die Katolieke Kerk, die grootste Christelike denominasie waar rituele streng gedissiplineer word, en dit was nodig om blootstelling aan die vel te verminder. In reaksie op hierdie neiging, in die Westerse wêreld, moet kortmou- of moulose rokke, soos nagklere, met lang handskoene tot by die elmboog gedra word, selfs by amptelike geleenthede en sosiale kringe in die hoër klas. Daarom het dit 'n sterk betekenis as 'n formele rok op 'n heilige en streng plek, en word daar gesê dat dit 'n gesofistikeerde rok van 'n netjiese en skoon dame is.<ref>{{Cite web|url=http://learnweddingetiquette.blogspot.com/2013/12/wedding-glove-etiquette.html|title=Learn Wedding Etiquette|website=learnweddingetiquette.blogspot.com|date=Dec 1, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rearviewmirrorblog.com/2016/01/26/the-delicate-art-of-the-evening-glove/|title=The Delicate Art of the Evening Glove|website=rearviewmirrorblog.com|date=Jan 26, 2016|access-date= 5 Junie 2021|archive-date=20 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520004809/https://rearviewmirrorblog.com/2016/01/26/the-delicate-art-of-the-evening-glove/|url-status=dead}}</ref> Dameshandskoene vir formele en semi-formele drag is in drie lengtes vir vroue: pols, elmboog en opera (oor die elmboog, gewoonlik tot by die biceps, maar soms tot die volle lengte van die arm). Die edelste handskoene van die operalengte is spesiaal gemaak van wit bontvel. Baie ander soorte leer, gewoonlik sagte variëteite van beesvel, word gebruik om handskoene van opera lengte te maak; lakleer en suede is veral gewild as alternatiewe vir bontvel, en is dikwels bekostigbaarder as bontvel. Satyn- en rek satynmateriaal is uiters gewild, en daar is ook massaprodusente. Meer ongewone handskoenmateriale sluit in leer gemaak van salm, luislang en pypvleis<ref>{{cite news |last1=Snaije |first1=Olivia |title=Blood, sweat and silk on the long road to Paris Fashion Week |url=https://edition.cnn.com/2014/03/04/world/europe/blood-sweat-and-silk-on-the-long-road-to-paris-fashion-week/index.html |access-date=9 August 2019 |agency=CNN |date=March 4, 2014}}</ref>. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kleding]] 0tclpri16g7zyedckzl7d7d727m87c1 2900753 2900752 2026-05-02T18:57:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900753 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Yellow organdy gown - Dior - Publicity.jpg|duimnael|200px|Abendkleid von [[Christian Dior]] mit passenden Handschuhen]] [[Lêer:Debütantinnen Chrysanthemenball 2012.jpg|duimnael|200px|[[Debütantin|Debütantinnen]] mit weißem Abendhandschuh beim [[Chrysanthemenball]] (2012)]] Dames '''aandhandskoene''' is lang handskoene wat deur vroue as [[formele drag]] gedra word, gewoonlik aan 'n formele uitrusting soos 'n [[aandrok]] of [[trourok]]. Onder hulle word die langste aandhandskoene "operahandskoene" genoem. Die deel "elmbooglengte of langer" is die sleutel; handskoene wat 'n groot deel van die onderarm bedek, tot net onder die elmboog, kan wettiglik "lang handskoene" of "aandhandskoene" genoem word, maar nooit "Opera-handskoene" nie. In hierdie geval het die term "Opera" waarskynlik meer te doen met die lengte as die geleentheid, soos ook gesien word in "Opera Length Handschoenen" en "Opera Length Pearls".<ref>{{Cite web|url=https://allthetropes.org/wiki/Opera_Gloves|title=Opera Gloves - All The Tropes|website=allthetropes.org|access-date=Oct 18, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://janeausten.co.uk/blogs/womens-regency-fashion-articles/dresssing-for-the-opera|title=Dresssing for the Opera|website=janeausten.co.uk|access-date=Jun 17, 2011}}</ref> Baie Westerse seremoniële rokke is afkomstig van Christelike rituele kostuums, veral in die Katolieke Kerk, die grootste Christelike denominasie waar rituele streng gedissiplineer word, en dit was nodig om blootstelling aan die vel te verminder. In reaksie op hierdie neiging, in die Westerse wêreld, moet kortmou- of moulose rokke, soos nagklere, met lang handskoene tot by die elmboog gedra word, selfs by amptelike geleenthede en sosiale kringe in die hoër klas. Daarom het dit 'n sterk betekenis as 'n formele rok op 'n heilige en streng plek, en word daar gesê dat dit 'n gesofistikeerde rok van 'n netjiese en skoon dame is.<ref>{{Cite web|url=http://learnweddingetiquette.blogspot.com/2013/12/wedding-glove-etiquette.html|title=Learn Wedding Etiquette|website=learnweddingetiquette.blogspot.com|date=Dec 1, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rearviewmirrorblog.com/2016/01/26/the-delicate-art-of-the-evening-glove/|title=The Delicate Art of the Evening Glove|website=rearviewmirrorblog.com|date=Jan 26, 2016|access-date= 5 Junie 2021|archive-date=20 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520004809/https://rearviewmirrorblog.com/2016/01/26/the-delicate-art-of-the-evening-glove/|url-status=dead}}</ref> Dameshandskoene vir formele en semi-formele drag is in drie lengtes vir vroue: pols, elmboog en opera (oor die elmboog, gewoonlik tot by die biceps, maar soms tot die volle lengte van die arm). Die edelste handskoene van die operalengte is spesiaal gemaak van wit bontvel. Baie ander soorte leer, gewoonlik sagte variëteite van beesvel, word gebruik om handskoene van opera lengte te maak; lakleer en suede is veral gewild as alternatiewe vir bontvel, en is dikwels bekostigbaarder as bontvel. Satyn- en rek satynmateriaal is uiters gewild, en daar is ook massaprodusente. Meer ongewone handskoenmateriale sluit in leer gemaak van salm, luislang en pypvleis.<ref>{{cite news |last1=Snaije |first1=Olivia |title=Blood, sweat and silk on the long road to Paris Fashion Week |url=https://edition.cnn.com/2014/03/04/world/europe/blood-sweat-and-silk-on-the-long-road-to-paris-fashion-week/index.html |access-date=9 August 2019 |agency=CNN |date=March 4, 2014}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kleding]] gjkgl4mduru7p282j8fmhy2195h4p7j 0 373882 2900851 2900181 2026-05-03T09:43:09Z Jcb 223 2900851 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Steve Louw - Headlight Dreams.jpeg|duimnael|regs|''Wind in Your Hair'' kom vanaf die album ''[[Headlight Dreams]]''.]] ''[[Wind in Your Hair]]'' is die eerste enkelsnit van die 2021-album, ''[[Headlight Dreams]]'', van die [[Suid-Afrika]]anse sanger-liedjieskrywer [[Steve Louw]], vervaardig deur Kevin Shirley van The Black Crows and opgeneem in [[Nashville]], [[Tennessee]]. Die Amerikaanse kitaarlegende [[Bonamassa]] lewer 'n gasvertoning op die snit.<ref>[https://www.roughtrade.com/gb/steve-louw/headlight-dreams Headlight Dreams, roughtrade.com]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.msn.com/en-za/news/other/steve-louws-backstory-to-realising-headlight-dreams/ar-BB1gSVs4 Steve Louw's backstory to realising headlight dreams, MSN.com]</ref> Louw het die musiek vir sy album "Headlight Dreams" geskryf nadat hy 'n motorfietsrit van 8 000 km deur [[Suider-Afrika]] afgelê het. Volgens hom het baie van dié tyd en ruimte neerslag in die liedjies op die album gevind. Nadat hy weke lank gery het, het hy dinge in stadige aksie of superspoed gesien en het die landskap hom begin fasineer. Die liedjie het 'n treffer op [[Spotify]] geword.<ref>{{Cite web|title=#MusicExchange: Steve Louw releases new album Headlight Dreams|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/480/215656.html|access-date=2021-05-23|website=www.bizcommunity.com|language=en}}</ref> == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Rockmusiek]] 6lrcekt3yy6aykye38ystek3cgllbla 2900852 2900851 2026-05-03T09:43:32Z Jcb 223 2900852 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Steve Louw - Headlight Dreams.jpeg|duimnael|regs|''Wind in Your Hair'' kom vanaf die album ''[[Headlight Dreams]]''.]] '''Wind in Your Hair''' is die eerste enkelsnit van die 2021-album, ''[[Headlight Dreams]]'', van die [[Suid-Afrika]]anse sanger-liedjieskrywer [[Steve Louw]], vervaardig deur Kevin Shirley van The Black Crows and opgeneem in [[Nashville]], [[Tennessee]]. Die Amerikaanse kitaarlegende [[Bonamassa]] lewer 'n gasvertoning op die snit.<ref>[https://www.roughtrade.com/gb/steve-louw/headlight-dreams Headlight Dreams, roughtrade.com]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.msn.com/en-za/news/other/steve-louws-backstory-to-realising-headlight-dreams/ar-BB1gSVs4 Steve Louw's backstory to realising headlight dreams, MSN.com]</ref> Louw het die musiek vir sy album "Headlight Dreams" geskryf nadat hy 'n motorfietsrit van 8 000 km deur [[Suider-Afrika]] afgelê het. Volgens hom het baie van dié tyd en ruimte neerslag in die liedjies op die album gevind. Nadat hy weke lank gery het, het hy dinge in stadige aksie of superspoed gesien en het die landskap hom begin fasineer. Die liedjie het 'n treffer op [[Spotify]] geword.<ref>{{Cite web|title=#MusicExchange: Steve Louw releases new album Headlight Dreams|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/480/215656.html|access-date=2021-05-23|website=www.bizcommunity.com|language=en}}</ref> == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Rockmusiek]] lhoa4rey1roewqcajeqc1ajxksg2ugl 0 392696 2900763 2893458 2026-05-02T19:09:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900763 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox person | name = Alphonse Matejka | image = Alphonse Matejka.png | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1902|01|09}} | birth_place = [[St. Gallen]], [[Switserland]] | death_date = {{Death date and age|1999|10|27|1902|01|09}} | death_place = La Chaux-de-Fonds, [[Switserland]] | nationality = Switser | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Alphonse Matejka''' (9 Januarie 1902 in [[St. Gallen]], [[Switserland]] - 27 Oktober 1999 in La Chaux-de-Fonds, Switserland) was 'n bekende [[Interlingue|Oksidentalis]] van Tsjeggiese oorsprong.<ref>[http://cosmoglotta.narod.ru/Cg289/cg289.htm Alphonse Matejka 1902—1999], Cosmoglotta 289, Estive 2000</ref> == Biografie == Die Matejkas was oorspronklik van Wischkovitz ([[Boheme]]). Sy pa het voor 1900 in Switserland aangekom, miskien weens die gebrek aan werksgeleenthede in die [[Tsjeggiese Republiek]]. Hy het in 1915 Switserse burgerskap ontvang. Sy seun Alphonse is op 9 Januarie 1902 in [[St. Gallen]] gebore. Hy het sy laaste jare as student in die handelsafdeling van die kantonskool deurgebring waar hy 'n studente-unie gestig het onder die naam '' Industria Sangallensis''. Weens sy taalkundige vermoë het hy daarin geslaag om werk by Reichenbach & Kie te kry. Dié maatskappy sou hom later na sy filiaal in Parys oorplaas. Daar het hy sy vrou, Jeanne Bellanger, ontmoet. Die egpaar is in 1928 getroud. In die 30's verhuis hy na Zürich en toe na Amsterdam in 1936, en kom terug na Switserland om hom uiteindelik in La Chaux-de-Fonds te vestig. Hy het werk by die horlosiebedryf gekry. == Taalkundige strewes == Alphonse Matejka kon verskeie [[Romaanse tale|Romaanse]] en [[Germaanse tale]] praat. Hy het ook [[Russiese taal|Russies]] gepraat en kon vir 'n Russiese joernaal skryf en selfs in daardie taal vir die Russiese Akademie van Wetenskappe vertaal. Hy het by die Ido-beweging betrokke geraak.<ref>{{cite magazine |last= |first= |date= June 1937 |title= Alphonse Matejka |url=http://cosmoglotta.pbworks.com/w/page/132293652/Cosmoglotta%20B%20011%20%28jun%201937%29 |magazine=Cosmoglotta |location= |publisher= |access-date= |quote= Ti eminent Idist, quel just ha definitivmen transit a Occidental, deve esser regardat, quam on regarda un activ politico, avan li dinamic funde de su partí, continui, penosimen opresset schismatic luctas inter li divers ales e nuancies.}}</ref> Hy het Occidental egter in 1937 begin ondersteun. In 1942 het hy die eerste uitgawe van die handboek ''OCCIDENTAL die internationale Welthilfssprache'' gepubliseer.<ref>{{cite book |last=Matejka |first=Alphonse |author-link= |date=1942 |title=Occidental, die internationale Welthilfssprache |url=https://books.google.com/books?id=Xx9GKQEACAAJ&q=OCCIDENTAL+die+internationale+Welthilfssprache |location= |publisher=Occidental, die internationale Welthilfssprache: Vollst. Lehrgang in 20 Lektionen |page= |isbn=}}</ref> Dit is in 1945 gevolg deur ''Wörterbuch Occidental-Deutsch e Deutsch-Occidental''. Hierdie boek is gebaseer op die werke van Joseph Gär en [[Ric Berger]]. Nadat die taalnaam na [[Interlingue]] verander is, het hy die boek ''Interlingue die natürliche Welthilfssprache, für Millionen geschaffen, von Millionen verstanden' geskryf en bygewerk. Vollständiger Lehrgang in 20 Lektionen''. Hy was ook ''[[Cosmoglotta]]'' se hoofredakteur vir etlike jare. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Matejka, Alphonse}} [[Kategorie:Interlingue]] [[Kategorie:Taalkundiges]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1999]] jxwsael3gtnht6s0s8bxmyd2xqvfd3x 0 394770 2900878 2891756 2026-05-03T10:26:13Z Jcb 223 2900878 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hilary Putnam.jpg|duimnael|Hilary Putnam (2006)]] '''Hilary Whitehall Putnam''' ([[31 Julie]] [[1926]] – [[13 Maart]] [[2016]]) was 'n [[Amerikaanse]] [[filosoof]] wat vanaf die sestigerjare 'n sentrale rol in die [[Westerse filosofie]] gespeel het, veral in die filosofie van die gees, die [[taalfilosofie]] en die [[Wetenskapsfilosofie|wetenskapfilosofie]].<ref name="CR">Casati R., "Hillary Putnam" in ''Enciclopedia Garzanti della Filosofia'', ed. Gianni Vattimo. 2004. Garzanti Editori. Milan. {{ISBN|88-11-50515-1}}</ref> Dit was tipies van Putnam dat hy ook voortgegaan het om sy eie filosofiese denke krities te ontleed, op soek na foute, wat hom die reputasie besorg het dat hy sy gedagtes redelik vinnig verander het. Aangesien hy ook oor baie verskillende onderwerpe geskryf het, is sy sienings soms moeilik om te bepaal. ==Biografie== Putnam se pa, Samuel Putnam, was 'n joernalis en vertaler wat geskryf het vir die ''Daily Worker'', 'n dagblad in [[New York]] wat deur die Amerikaanse Kommunistiese Party uitgegee is. As gevolg van sy vader se gehegtheid aan [[kommunisme]], is Putnam sekulêr grootgemaak, hoewel sy ma, Riva, [[Joods]] was.<ref name="King170">King, P.J., ''One Hundred Philosophers: The Life and Work of the World's Greatest Thinkers''. Barron's 2004, bl. 170.</ref> Die gesin het tot 1934 in [[Frankryk]] gewoon en daarna na die [[Verenigde State]] teruggekeer, waar hulle hulle in [[Philadelphia]] gevestig het.<ref name="King170" /> Putnam studeer [[wiskunde]] en [[filosofie]] aan die Universiteit van Pennsylvania, waar hy sy [[Baccalaureus artium|baccalaureusgraad]] verwerf en lid word van die Philomathean Society, die oudste literêre vereniging van Amerika.<ref name="King170" /><ref name="Hick">Verskyn in die "American Philosophers" uitgawe van die ''Literary Biography'', ed. Bruccoli, Layman and Clarke</ref> Hy studeer verder in filosofie aan Harvard<ref name="King170" /> en ontvang sy PhD in 1951 aan die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles, met die proefskrif "''The Meaning of the Concept of Probability in Application to Finite Sequences''." Putnam se toesighouers hier was Hans Reichenbach en [[Rudolf Carnap]]: albei leidende figure in [[logiese positivisme]], die dominante filosofiese skool van die tyd. Een van Putnam se mees konsekwente standpunte sou sy verwerping van logiese positivisme as "selfvernietigend" wees.<ref name="Hick" /> Na 'n kort tydperk van onderrig in Northwestern, [[Princeton-universiteit|Princeton]] en MIT, verhuis hy in 1965 na [[Harvard-universiteit]] saam met sy vrou Ruth Anna Putnam, wat ook 'n leerstoel in filosofie aan MIT aanvaar het.<ref name="Hick" /> Hilary en Ruth Anna is in 1962 getroud.<ref name="Globe">{{Citeer web|author=Linda Wertheimer|title=Finding My Religion|url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2006/07/30/finding_my_religion/?page=3|date=30 Julie 2006}}</ref> Ruth Anna is in 1927 in [[München]], [[Duitsland]], gebore, waar haar ouers polities aktief was teen die [[Nazi-Party|Nazi-party]], en soos Putnam is sy [[Ateïsme|ateïs]] grootgemaak.<ref name="Globe" /> Die Putnams het in opstand gekom teen die [[antisemitisme]] wat hulle gedurende hul kinderjare beleef het en besluit om 'n tradisionele Joodse huishouding vir hul kinders te skep.<ref name="Globe" /> Aangesien hulle egter geen ervaring met Joodse rituele gehad het nie, het hulle ''Sederavond'' gevier in die geselskap van ander Joodse gesinne. Om meer kennis op te doen, het hulle begin delf in Joodse rituele en Hebreeus, en hulle het meer belanggestel, betrokke en aktief geword in Judaïsme. In 1994 het Hilary Putnam die bar mitzvah-diens gevier, en sy vrou het vier jaar later hierdie diens ondergaan. <ref name="Globe" /> Putnam was 'n gewilde dosent by Harvard. In die familietradisie het hy in die 1960's en vroeë 1970's polities aktief geword.<ref name="Hick" /> in die Amerikaanse burgerregtebeweging en in opposisie teen die [[Viëtnamoorlog]].<ref>Foley, M. Confronting the War Machine. North Carolina Press, North Carolina, 1983|. ISBN = 0-8078-2767-3</ref> In 1963 het hy by M.I.T. as een van die eerste 'n fakulteits- en studentekomitee teen die oorlog. Putnam was diep ontsteld deur bewerings dat die Verenigde State die Suid-Viëtnamese mense teen die [[Viëtkong]] "beskerm" het deur hul oeste te vergiftig.<ref name="Hick" /> Nadat hy na Harvard oorgeplaas is, het hy kampusbetogings gehou en klasse oor [[Marxisme]] begin. Hy het 'n amptelike fakulteitsadviseur vir die "Students for a Democratic Society" geword en in 1968 'n lid van die Amerikaanse Progressiewe Werkersparty geword.<ref name="Hick" /> Na 1968 het hy sy politieke aktiwiteite op die Progressiewe Werkersparty gekonsentreer.<ref>Foley, M. Confronting the War Machine. North Carolina Press, North Carolina, 1983|. ISBN = 0-8078-2767-3</ref> Hierdie werk is deur die Harvard-administrasie as ontwrigtend beskou, en hulle het probeer om dit te sensor, maar twee ander werknemers het hierdie optrede gekritiseer.<ref>{{Cite web|title=Crimson artikel oor Putnam en Harvard admin.|url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=356092|date=7 Mei 1971|accessdate=2006-08-02|archive-date=10 Oktober 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071010052039/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=356092|url-status=dead}}</ref> Putnam het tot 1972 by die werkersparty gebly.<ref >New York Times, 6 Maart 2005, https://www.nytimes.com/2005/03/06/weekinreview/corrections-481688.html?n=Top% 2FReference%2FTimes +Onderwerpe%2FOrganizations%2FH%2FHarvard+University+ Bedoek 2006-08-01</ref> In 1997 by 'n vergadering van voormalige aktiviste het hy sy betrokkenheid by die Progressiewe Werkersparty as 'n misstap beskryf. Hy was beïndruk deur hul verbintenis tot die vorming van alliansies en hul gewilligheid om binne die gewapende magte op te tree.<ref>Foley, M. Confronting the War Machine. North Carolina Press, North Carolina, 1983 {{ISBN|0-8078-2767-3}}</ref> In 1976 is hy verkies tot president van die American Philosophical Association. Die volgende jaar is hy aangewys as Walter Beverly Pearson Professor in Wiskundige Logika, ter erkenning van sy bydrae tot die filosofie van logika en wiskunde.<ref name="Hick" /> Alhoewel hy radikaal met sy verlede gebreek het, het Putnam nooit sy geloof verloor dat die akademie 'n spesifieke sosiale en etiese verantwoordelikheid teenoor die samelewing dra. Hy het progressief in sy politieke visie gebly, soos getuig deur artikels soos "''How Not to Solve Ethical Problems''" (1983) en "''Education for Democracy''" (1993).<ref name="Hick" /> Putnam was 'n genoot van die Amerikaanse Akademie vir Kuns en Wetenskappe en 'n ooreenstemmende genoot van die Britse Akademie. Hy het in Junie 2000 uit onderwyspligte getree en was emeritusprofessor aan die Cogan-universiteit aan Harvard. Sy korpus bevat vyf volumes van sy versamelde werke, sewe boeke en meer as 200 artikels. Putnam se hernieude belangstelling in [[Judaïsme]] het hom geïnspireer om verskeie boeke en opstelle te skryf. Saam met sy vrou het hy ook 'n paar boeke en opstelle oor die laat-19de-eeuse Amerikaanse pragmatiese beweging geskryf.<ref name="Hick" /> Putnam is op 13 Maart 2016 op die ouderdom van 89 oorlede aan die gevolge van pleurale kanker.<ref>http://www.nytimes.com/2016/03/18/arts/hilary-putnam-giant-of-modern-philosophy-dies-at-89.html?rref=collection%2Fsectioncollection%2Fobituaries&_r=0|Hilary Putnam, Giant of Modern Philosophy, Dies at 89. Bruce Weber. 17 Maart 2016, ''[[New York Times]]''</ref> ==Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Putnam, Hilary}} [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] 7pif1a2d3ocvz2enc6h3976i38almvo 0 396893 2900765 2890557 2026-05-02T19:10:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900765 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Bertie County.svg|duimnael|'''Bertie County, [[Noord-Carolina]]''']] '''Bertie County, Noord-Carolina''' is 'n distrik geleë in die noordoostelike gebied van die Amerikaanse deelstaat [[ Noord-Carolina]]. Vanaf die 2020-sensus was die bevolking 17 934.<ref>https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/bertiecountynorthcarolina/PST045221#PST045221</ref> Sy distrik setel is [[Windsor]].<ref>https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx</ref> Die distrik is in 1722 as [[Bertie Precinct]] geskep en het in 1739 distrikstatus verkry.<ref>https://web.archive.org/web/20160304115449/http://publications.newberry.org/ahcbp/documents/NC_Individual_County_Chronologies.htm</ref> Die Sans Souci-veerboot, wat toegang bied oor die Cashierivier, is die distrik se enigste veerboot. == Geskiedenis == Die graafskap is in 1722 as Bertie Precinct gevorm uit die deel van Chowan Precinct van [[Albemarle County]] wat wes van die Chowanrivier lê. Dit is vernoem na James Bertie, sy broer Henry Bertie, of miskien albei, wat elkeen een van die Here Eienaars van Carolina was. In 1729 is dele van Bertie Precinct, [[Chowan Precinct]], [[Currituck Precinct]] en Pasquotank Precinct van Albemarle County gekombineer om Tyrrell Precinct te vorm. Met die afskaffing van Albemarle County in 1739, het al sy samestellende gebiede afsonderlike graafskappe geword. Namate die bevolking van setlaars toegeneem het, is dele van Bertie County in 1741 georganiseer as [[Edgecombe County]] en Northampton County. Uiteindelik, in 1759 is dele van Bertie, Chowan en Northampton graafskappe gekombineer om Hertford County te vorm. Bertie se grense het sedertdien dieselfde gebly. Hierdie meestal landelike graafskap was tot in die 20ste eeu van die landbou-ekonomie afhanklik. In die koloniale en antebellum-era was tabak en katoen die vernaamste kommoditeitsgewasse, wat deur Afrika-slawe gewerk is. Na die Burgeroorlog was landbou steeds belangrik vir die land. In die 21ste eeu het ontwikkelaars daarna verwys dat dit binne die Inner Banks-streek is, wat al hoe meer afgetredenes en kopers van tweede huise lok vanweë sy strande en landskappe. == Verwysings == <references responsive="" /> [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] oqj8bm7esap0godp47hc331gcfc8uv7 0 396939 2900724 2553290 2026-05-02T16:54:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900724 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Chowan County.svg|thumb|'''Chowan County, Noord-Carolina''']] '''Chowan County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie::Noord-Carolina]] 6zpxgdzkizf9syitkjywjwm1qvpc8p7 0 399763 2900759 2898045 2026-05-02T19:05:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900759 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Patriarg|naam=Aleksandrs Kudryašovs|beeld=Metropolīts Aleksandrs 2011.jpg|breedte=220px|onderskrif=Aleksander in 2011.|kerk=Letties-Ortodokse Kerk|setel=|termyn=|priester=1982|monnik=1989|biskop=|voorganger=|opvolger=|geboortenaam=Aleksandrs Kudryašovs|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|1939|10|03}}|geboorteplek=Rudzāti, [[Letland]]|oorlede=|sterfteplek=|nasionaliteit=[[Letland|Letties]]|feesdag=|heilig=|web=[https://www.pareizticiba.lv/]}} '''Aleksander''' ([[Lets|Letties]]: Aleksandrs Kudryašovs, 3 Oktober 1939),<ref name=":0">''Latvijas enciklopēdija'' (in Letties). Vol.&nbsp;1. Riga: Valerija Belokonis publishing house. 2002. p.&nbsp;146. ISBN&nbsp;<bdi>9984-9482-1-8</bdi>.</ref> is die [[Biskop|primaat]] van die Letties-Ortodokse Kerk en die Metropoliet van Riga en die hele Letland. == Persoonlike lewe == Aleksandrs is op 3 Oktober 1939 in Rudzāti gebore.<ref name=":0" /> Hy het in 1964 aan die Universiteit van [[Daugavpils]] gegradueer. Hy was 'n onderwyser op die dorp Kalupe en 'n [[Russies]]onderwyser by die [[Riga]] Engelse Gimnasium.<ref name=":0" /> In 1982 is hy as [[priester]] georden in die Kerk van Elia, op die dorp Oest-Sini (Усть-Сыны), [[Perm]], en in 1983 is hy aangestel as hoofpriester van die Kerk van die Heilige Transfigurasie in Riga.<ref name=":0" /> In 1989 gradueer hy aan die Moskouse Teologiese Akademie en word 'n [[monnik]] en 'n Argimandriet. Sedert Oktober 1990 dien hy as die metropoliet van die Letties-Ortodokse Kerk.<ref name=":0" /> In 2002 ontvang hy die Orde van die Drie Sterre tweede klas in 2010 ontvang hy die Kruis van Erkenning eerste klas,<ref name=":0" /> en hy is bekroon met die Orde van die Heilige Martelaar van Riga aartsbiskop Johannes eerste klas.<ref>Volkova, Vivanta (27 September 2016). [https://www.la.lv/pieskir-sveta-ordeni "Pareizticīgā baznīca apbalvo mērus un uzņēmējus. Kas saņēmis svētmocekļa ordeni, kas medaļu? 1"]. LA.LV (in Letties). Op 23 April 2023 herwin.</ref> == Verywysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oosters-Ortodokse Kerk]] 8nn8fhpq7hv79i7qi1c9kvleexvdzjc 0 400886 2900755 2579714 2026-05-02T18:59:27Z Redakteurrr 207032 /* Geskiedenis */ Klein verbeteing 2900755 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dombis 1687.jpg|duimnael|''Irrational Geometrics'' digitale kuns installasie 2008 deur [[Pascal Dombis]]]] [[Lêer:Linguistics_River.jpg|duimnael|Linguistics River, 2012 [[MoMa]] opvoedkundige [[net kuns]] projek]] '''Digitale kuns''' verwys na enige artistieke werk of praktyk wat [[Digitale elektronika|digitale tegnologie]] gebruik as deel van die kreatiewe of aanbiedingsproses. Dit kan ook verwys na rekenaarkuns wat digitale media gebruik en daarmee inskakel.<ref>{{cite book |last1=Paul |first1=Christiane |editor1-last=Paul |editor1-first=Christiane |title=A Companion to Digital Art |date=2016 |publisher=Wiley |location=Malden, MA |isbn=978-1-118-47520-1 |pages=1–2 |chapter=Introduction From Digital to Post‐Digital—Evolutions of an Art Form}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:DaVinci MonaLisa1b.jpg|duimnael|upright|[[Lillian Schwartz]]'s ''Comparison of [[Leonardo da Vinci|Leonardo]]'s self-portrait and the [[Mona Lisa]]'' is gebaseer op Schwartz se ''Mona Leo''. 'n Voorbeeld van 'n [[collage]] van digitaal gemanipuleerde [[foto]]s.]] John Whitney het die eerste rekenaar-gegenereerde kuns in die vroeë 1960's ontwikkel deur wiskundige bewerkings te gebruik om kuns te skep.<ref>{{Cite web |last=Grierson |first=Mick |title=Creative Coding for Audiovisual Art: The CodeCircle Platform |url=https://ualresearchonline.arts.ac.uk/id/eprint/15056/3/Grierson_Chapter-%20revised%2BSE.pdf }}</ref> In 1963 het [[Ivan Sutherland]] die eerste gebruikersinteraktiewe rekenaargrafiese koppelvlak, bekend as [[Sketchpad]] uitgevind.<ref>{{Cite web |title=Sketchpad {{!}} computer program {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/Sketchpad |access-date=2022-12-01 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[Andy Warhol]] het digitale kuns geskep deur 'n [[Amiga]] te gebruik waar die rekenaar in Julie 1985 in die [[Lincoln Center]], New York, in die openbaar bekendgestel is. 'n Beeld van [[Debbie Harry]] is in monochroom van 'n videokamera afgeneem en gedigitaliseer in 'n grafiese program genaamd ProPaint. Warhol het die beeld gemanipuleer deur kleur by te voeg deur vloedvullings te gebruik.<ref>'{{cite web |last=Reimer |first=Jeremy |date=October 21, 2007 |title=A history of the Amiga, part 4: Enter Commodore |url=https://arstechnica.com/hardware/news/2007/10/amiga-history-4-commodore-years.ars/4 |access-date=June 10, 2011 |work=Arstechnica.com}}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=3oqUd8utr14 |title=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507045347/http://www.youtube.com/watch?v=3oqUd8utr14 |archive-date=2009-05-07 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] 58j2vfrdzvwhn8d2yok7sql71xda0i0 0 401971 2900803 2690088 2026-05-02T20:59:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900803 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Delta |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Дельта</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët = Delta Station.jpg |beeldgrootte= |beeldbyskrif = Delta se treinstasie |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Delta in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = Krasnojarski |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|46|38|30|N|48|02|27|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2013 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal = 86 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe = Poskode |poskode = 416166 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Delta''' ([[Russies]]: Дельта) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë, waarvan sy naam afgelei is. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 70 inwoners op Delta. Ten spyte van die nedesersetting se klein bevolking, is dit etnies baie divers.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 11 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 17 |style="text-align:center" | 24,3% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 17 |style="text-align:center" | 24,3% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 16 |style="text-align:center" | 22,9% |- |[[Nogais]] |style="text-align:center" | 3 |style="text-align:center" | 4,3% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 17 |style="text-align:center" | 24,3% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''70''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 0ypobi09zmketx8ixufqgcms029cnub 0 402025 2900839 2783762 2026-05-03T07:23:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900839 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Erle |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Эрле</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Erle in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Priwolzjski-rajon (Astrachan-oblast)|Priwolzjski]] |koördinate = {{Koördinate|46|12|49|N|48|02|34|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 79 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416462 }} '''Erle''' ([[Russies]]: Эрле) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Jaksatowo Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in die gebied, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 72 inwoners op Erle. Ten spyte die nedesersetting se klein bevolking, is dit etnies baie divers.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 12 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 29 |style="text-align:center" | 40,3% |- |[[Azerbeidjanners]] |style="text-align:center" | 17 |style="text-align:center" | 23,36% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 15 |style="text-align:center" | 20,8% |- |[[Tartare]] |style="text-align:center" | 6 |style="text-align:center" | 8,3% |- |[[Nogais]] |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 6,8% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''72''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] muy7ashck7ud4dtsnyf06s24b9ltbqh 0 402095 2900751 2690132 2026-05-02T18:53:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900751 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Damtsjik |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Дамчик</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Damchik_Houses.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Damtsjik in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|45|47|22|N|47|53|21|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 28 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416332 }} '''Damtsjik''' ([[Russies]]: Дамчик) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Obraztsowo-Trawino Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë, naby die [[Kaspiese See]]. Die Astrachanse Natuurreservaat se hoofkwartier is op Damtsjik geleë en is die hoofwerkgewer vir die plaaslike bevloking. Die nattuurreservaat is ook 'n gewilde toeriste-aantreklikheid.<ref>{{cite web|title = Экотуризм|website = Астраханский заповедник|url = https://astrakhanzapoved.ru/экотуризм-1/|accessdate = 13 Julie 2023|lang = ru}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 28 inwoners op Damtsjik. Etniese [[Russe]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 41bq3cvxc4jxwiefqif2rjmza9kvpat 0 402134 2900827 2690146 2026-05-03T01:50:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900827 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Drofini |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Дрофиный</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Drofini in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|18|27|N|46|41|21|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 134 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416104 }} '''Drofini''' ([[Russies]]: Дрофиный) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Prikaspijski Plaaslike Munisipaliteit behoort. Dit lê op die grens met [[Kalmikië]]. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "[[wildepou]]". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Drofini 141 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] |style="text-align:center" | 132 |style="text-align:center" | 93,6% |- |[[Aware]] |style="text-align:center" | 9 |style="text-align:center" | 6,4% |- |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''141''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] jgq7bxpxfbecvxqb3r1yl7cseg8zy1s 0 402165 2900830 2690152 2026-05-03T02:48:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900830 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dzjamba |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Джамба</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dzjamba in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Ikrjanoje-rajon (Astrachan-oblast)|Ikrjanoje]] |koördinate = {{Koördinate|46|05|55|N|47|39|29|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 119 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416372 }} '''Dzjamba''' ([[Russies]]: Джамба) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Ikrjanoje Plaaslike Munisipaliteit behoort. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dzjamba 112 inwoners gehad. Etniese Kalmikiërs vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |Kalmikiërs |style="text-align:center" | 62 |style="text-align:center" | 54,9% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 32 |style="text-align:center" | 28,3% |- |Onbekend |style="text-align:center" | 19 |style="text-align:center" | 16,8% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''112''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] qj2hb0a74jc766f274ddgrqdmrvc7si 0 402404 2900663 2690251 2026-05-02T14:04:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900663 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Chemljofka |inheemse_naam = <small>Хмелёвка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Khmelyovka.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Chmeljofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|46|05|24|N|47|54|33|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 467 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416335 }} '''Chmeljofka''' ([[Russies]]: Хмелёвка) is 'n dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Iwantsjoeg Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "[[hops]]". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Chmeljofka 467 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 16 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] s3o3zhkje6n2eqq9om0oyhne1krhpm1 0 402470 2900641 2591206 2026-05-02T12:24:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900641 wikitext text/x-wiki {{Russiese rajon | naam= Charabali-rajon<br/>Харабалинский район | beeld= Astrakhanskaya_oblast_Kharablinskiy_rayon.png | onderskrif= Die ligging van Charabali-rajon in Astrachan-oblast | land= [[Rusland]] | feddistrik= [[Suidelike Federale Distrik|Suidelike]] | deelgebied= [[Astrachan-oblast]] | tipe= Rajon | stigting= [[1925]] | setel= [[Charabali]] | hoof= Aleksei Sjtonda | wetgewer= | sensus= 2021 | totaal= 40&nbsp;154 | rang1= 7de | digtheid= 5,4/km² | stedelik= | plattelands= | oppervlakte= 7&nbsp;435,81 km² | rang2= 2de | tydsone= [[UTC+04:00]] (AST, Astrachanse tyd) | registrasie= 30 | tale= | webtuiste= | wapen-vlag= [[Lêer:RUS_Харабалинский_район_COA.gif|links|90px]] [[Lêer:Flag_of_Kharabalinsky_rayon_(Astrakhan_oblast).png|regs|150px]] }} '''Charabali-rajon''' ([[Russies]]: Харабалинский район) is 'n administratiewe rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit lê op die linkeroewer van die [[Wolga]]rivier in die oostelike deel van die oblast en grens aan [[Kazakstan]]. Die rajon se setel is die gelyknamige stad [[Charabali]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Charabali-rajon 41&nbsp;176 inwoners gehad. Etniese Russe en Kasakke vorm die meerderheid van die rajon se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 17 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {|class="wikitable" !Etniese groep !Sensus 2010 ! Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 20&nbsp;820 | style="text-align:center" | 50,56% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 17&nbsp;227 | style="text-align:center" | 41,84% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 343 | style="text-align:center" | 0,83% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 298 | style="text-align:center" | 0,72% |- |[[Armene]] | style="text-align:center" | 270 | style="text-align:center" | 0,66% |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 244 | style="text-align:center" | 0,59% |- |[[Koreane]] | style="text-align:center" | 222 | style="text-align:center" | 0,54% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 211 | style="text-align:center" | 0,51% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 1&nbsp;347 | style="text-align:center" | 3,27% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 194 | style="text-align:center" | 0,47% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" | '''41&nbsp;176''' | style="text-align:center" | '''100%''' |} == Verwysings== {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Astrachan-oblast]] 255231xzi74i702s10cipuxi20fidkr 0 402562 2900640 2690306 2026-05-02T12:24:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900640 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Charabali |inheemse_naam = <small>Харабали</small> |nedersetting_tipe = Stad |beeld_stadsilhoeët = Знак_при_въезде_в_Харабали.jpg |beeldbyskrif = |beeld_vlag = Flag_of_Kharabali.png |beeld_seël = Coat_of_Arms_of_Kharabali_(Astrakhan_oblast).png |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Charabali in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Charabali-rajon|Charabali]] |koördinate = {{Koördinate|47|24|00|N|47|15|00|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2021 |bevolking_totaal = 18&nbsp;514 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416010 }} '''Charabali''' ([[Russies]]: Харабали) is 'n stad in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] en setel van die gelyknamige [[Charabali-rajon]] wat nog 19 kleiner nedersettings insluit. Die stad lê op die linkeroewer van die Asjoeloekrivier, 130 kilometer noordwes van die oblast se hoofstad, [[Astrachan]]. == Geskiedenis == Charabali is in 1789 as 'n klein dorpie gestig. Die eerste inwoners was [[Russe|Russiese]] boere van die Tsjernaftsi-dorpie in die huidige [[Woronezj-oblast]]. Dit word in die naam van een van Charabali se woonbuurte, Tsjernafka, weerspieël. Later het setlaars uit die huidige [[Koersk-oblast|Koersk-]] en [[Tambof-oblast]]e by hulle aangesluit.<ref>{{cite web|title = Историческая справка|website = Город Харабали|url = https://mo.astrobl.ru/harabali/istoricheskaya-spravka|accessdate = 18 Julie 2023|lang = ru}}</ref> Daar is verskeie teorieë oor die oorsprong van die pleknaam Charabali. Dit kom van een van die plaaslike [[Turkiese tale]] of [[Kalmikies]], 'n [[Mongoolse tale|Mongoolse taal]], en kan beteken "swart heuwel", "swart vis" of "plek met ruïnes". In 1974 het die voormalige dorpie stedelike status gekry. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Charabali 18&nbsp;128 inwoners gehad. Ethniese Russe en Kasakke vorm die meerderheid van die stad se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 18 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 10&nbsp;823 | style="text-align:center" | 59,7% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 6&nbsp;085 | style="text-align:center" | 33,6% |- |[[Armene]] | style="text-align:center" | 238 | style="text-align:center" | 1,3% |- |[[Duitsers]] | style="text-align:center" | 143 | style="text-align:center" | 0,8% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 101 | style="text-align:center" | 0,6% |- |[[Koreane]] | style="text-align:center" | 98 | style="text-align:center" | 0,5% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 562 | style="text-align:center" | 3,1% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 78 | style="text-align:center" | 0,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''18&nbsp;128''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] gk1x4ac7diikcdqdojta0sp4gfm571p 0 402584 2900666 2690308 2026-05-02T14:09:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900666 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Chosjeoetowo |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Хошеутово</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeldskild = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Chosjeoetowo in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Charabali-rajon|Charabali]] |koördinate = {{Koördinate|47|02|00|N|47|48|34|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 2&nbsp;300 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416024 }} '''Chosjeoetowo''' ([[Russies]]: Хошеутово) is 'n dorpie in [[Charabali-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Chosjeoetowo Plaaslike Munisipaliteit wat nog twee kleiner nedersettings, [[Achtoebinka]] en [[Lapas]], insluit. Chosjeoetowo lê op die linkeroewer van die Asjoeloekrivier. Die dorpie se naam kom van die naam van 'n Kalmikiese stam, die Chosjeoete. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Chosjeoetowo 2&nbsp;099 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 17 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 1&nbsp;796 | style="text-align:center" | 85,6% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 215 | style="text-align:center" | 10,2% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 19 | style="text-align:center" | 0,9% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 16 | style="text-align:center" | 0,8% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 10 | style="text-align:center" | 0,5% |- |Maris | style="text-align:center" | 7 | style="text-align:center" | 0,3% |- |[[Aware]] | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 0,3% |- |[[Oesbeke]] | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 0,3% |- |[[Kirgisiërs]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 0,2% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 0,2% |- |[[Azerbeidjanners]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,2% |- |[[Koreane]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 0,3% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''2&nbsp;099''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] f1x5iyad9tlndh424j5m74y304injft 0 402707 2900799 2690337 2026-05-02T20:44:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900799 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dedoesjkin |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Дедушкин</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeldskild = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dedoesjkin in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Charabali-rajon|Charabali]] |koördinate = {{Koördinate|47|22|27|N|47|03|35|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 23 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416010 }} '''Dedoesjkin''' ([[Russies]]: Дедушкин) is 'n dorpie in [[Charabali-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die [[Charabali]] Stedelike Munisiapliteit. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "oupa". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dedoesjkin 23 inwoners gehad. Etniese [[Kasakke]] en [[Russe]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 21 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Charabali-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 9l89ab8we7rwcwz2kq4bdh1fig2bcy0 0 403102 2900822 2690375 2026-05-03T00:17:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900822 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dolginski |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Долгинский</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dolginski in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|28|53|N|48|36|28|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 92 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416141 }} '''Dolginski''' ([[Russies]]: Долгинский) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Watazjnoje Plaaslike Munisipaliteit en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dolginski 88 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 27 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 82 | style="text-align:center" | 93,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 6,8% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''88''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] czuhpu8wyr10hv02xyekzet9ixbpt7g 0 403123 2900886 2690393 2026-05-03T11:46:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900886 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Fjodorofka |inheemse_naam = <small>Фёдоровка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Fjodorofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Jenotajefka-rajon|Jenotajefka]] |koördinate = {{Koördinate|47|20|00|N|46|57|00|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 862 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416208 }} '''Fjodorofka''' ([[Russies]]: Фёдоровка) is 'n dorpie in [[Jenotajefka-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Fjodorofka Plaaslike Munisipaliteit wat nog twee kleiner nedersettings insluit. Dit lê 11 kilometer noordwes van die rajon se setel, Jenotajefka. Die dorpie se naam kom van die Russiese voornaam Fjodor. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Fjodorofka 865 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 28 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Jenotajefka-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] qdl0co7weh68qv8v023t0flilo8da22 0 403508 2900747 2689600 2026-05-02T18:46:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900747 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dalneje |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Дальнее</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dalneje in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|45|42|20|N|47|24|54|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 78 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416422 }} '''Dalneje''' ([[Russies]]: Дальнее) is 'n dorpie in [[Liman-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit behoort. Dit lê oorkant 'n klein stroom van 'n groter nederesetting, [[Boedarino]]. == Geskiedenis == Die dorpie is aan die begin van die 20ste eeu deur Kalmikiese setlaars gestig en het oorspronklik die naam Daltsja gehad. Ná die deportasie van die Kalmikiërs na Siberië deur [[Josef Stalin]] se Sowjetregering het die dorpie sy huidige naam, Dalneje, gekry. Hierdie nuwe naam kom van die Russiese woord vir "ver geleë".<ref>{{cite web|title = Бударинский сельский совет народных депутатов с. Бударино Лиманского района Астраханской области|website = Агентство по делам архивов Астраханской области / Web Archive|url = https://archive.astrobl.ru/afao/8/%D0%A0-%203653|accessdate = 3 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 20 April 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160420075936/https://archive.astrobl.ru/afao/8/%D0%A0-%203653|url-status = dead}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dalneje 80 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 3 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 59 | style="text-align:center" | 73,8% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 11 | style="text-align:center" | 13,8% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 7,5% |- |Dargine | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 5% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''80''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Liman-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] me3joh0c9lpdnwz1ly89haby380o7tl 0 404187 2900832 2689633 2026-05-03T02:48:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900832 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dzjoerak |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Джурак</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dzjoerak in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|12|01|N|47|05|14|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 236 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416103 }} '''Dzjoerak''' ([[Russies]]: Джурак) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Astrachanski Plaaslike Munisipaliteit wat nog vyf nedersettings insluit. Die dorpie se naam is 'n Russiese fonetiese aanpassing van die Kalmikiese pleknaam Җург (''Djoerg''). == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dzjoerak 215 inwoners gehad. Etniese Dargine vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |Dargine | style="text-align:center" | 112 | style="text-align:center" | 52,1% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 51 | style="text-align:center" | 23,7% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 27 | style="text-align:center" | 12,6% |- |[[Aware]] | style="text-align:center" | 18 | style="text-align:center" | 8,4% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 1,9% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 1,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''215''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Narimanof-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] od4oca0qor9yqgz2th291j844ikcqvl 0 404231 2900815 2689681 2026-05-02T22:01:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900815 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dianofka |inheemse_naam = <small>Диановка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dianofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|25|17|N|48|36|14|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 98 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416181 }} '''Dianofka''' ([[Russies]]: Диановка) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Kozlowo Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dianofka 98 inwoners gehad, van wie almal etniese [[Kasakke]] was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] rkbslz0phlx2jg4da8mae1the6e2pad 0 404296 2900835 2622220 2026-05-03T05:33:23Z Vanguard Man 206728 Logo Updated 2900835 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = I Gusti Ngurah Rai<br/>Internasionale Lughawe | nativename = <small>{{lang|id|Bandar Udara Internasional<br/>I Gusti Ngurah Rai}}</small> | nativename-a = | nativename-r = | image = Ngurah Rai International Airport Logo.png | image-width = 250 | image2-width = 250 | IATA = DPS | ICAO = WADD | WMO = 97230 | type = Openbaar | owner = InJourney | operator = PT. Angkasa Pura I | city-served = [[Denpasar]], Gianyar en Badung Regencies | location = Tuban, Badung Regency, [[Bali]], [[Indonesië]] | hub = [[Garuda Indonesia]] | focus_city = <div> * [[Batik Air]] * [[Citilink]] * [[Indonesia AirAsia]] * [[Lion Air]] * [[Wings Air]] </div> | timezone = [[Central Indonesia Time|WITA]] | utc = [[UTC+08:00]] | opened = | elevation-f = 14 | elevation-m = 4 | coordinates = {{coord|08|44|53|S|115|10|03|E|region:ID-BA|display=it}} | website = [https://www.bali-airport.com/ www.bali-airport.com] | image_map = | pushpin_map = Indonesië | pushpin_label = '''DPS'''/WADD | pushpin_map_caption = <center>Ligging in [[Indonesië]]</center> | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 09/27 | r1-length-f = 9 843 | r1-length-m = 3 000 | r1-surface = Asfalt | stat-year = 2018 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 23 779 178 {{increase}} 13.0% | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 162 623 {{increase}} 11.1% | stat3-header = | stat3-data = | footnotes = }} [[Lêer:Balinese_garuda.jpg|duimnael|links|180px|Garuda-standbeeld by die binnelandse terminaal]] '''I Gusti Ngurah Rai Internasionale Lughawe''' ({{Lang-id|Bandar Udara Internasional I Gusti Ngurah Rai}}) ook bekend as '''Denpasar Internasionale Lughawe''', is die [[lughawe|hooflughawe]] van [[Bali]], [[Indonesië]], geleë 13 km vanaf die middestad van [[Denpasar]], en bedien die Denpasar-metropolitaanse gebied en die Bali-eiland. Ngurah Rai is die tweede besigste lughawe in Indonesië na [[Soekarno-Hatta Internasionale Lughawe|Soekarno-Hatta]]. Ngurah Rai is een van die gewildste eilandbestemmings in [[Asië]]. In 2018 het die lughawe 23 779 178 passasiers bedien.<ref>{{Cite web|url=https://republika.co.id/berita/ekonomi/korporasi/19/01/03/pkr7k8370-penumpang-ngurah-rai-melonjak-13-persen-sepanjang-2018|title=Penumpang Ngurah Rai Melonjak 13 Persen Sepanjang 2018|last=Mutia Ramadhani|date=January 5, 2018}}</ref> Die opgraderings van Ngurah Rai het die gewildheid van Bali verhoog en het wêreldwyd een van die beste lughawens in Asië geword. Die lughawe beskik oor kategorie IX en is in staat om wyerompvliegtuie te hanteer, insluitend die [[Boeing 747-8]] en [[Airbus A380]].<ref>{{Cite web|url=http://bali.tribunnews.com/2015/09/25/taksi-membawa-penumpang-terbakar-di-tol-bali-mandara?page=3|title=Taksi Membawa Penumpang Terbakar di Tol Bali Mandara|date=September 25, 2015}}</ref> == Ligging == Die lughawe is in Tuban tussen Kuta en Jimbaran en naby aan die toeristeplekke van die hoofstad van Bali, [[Denpasar]], geleë. [[Lêer:Garuda_Indonesia_Boeing_747-400_Pichugin-2.jpg|duimnael|220px| Garuda Indonesia [[Boeing 747-400]] land in 2005 by die Ngurah Rai-lughawe.]] [[Lêer:Garuda_Boeing_777_PK-GIA_Denpasar_2018_(02).jpg|duimnael|[[Garuda Indonesia]] [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] by die Ngurah Rai-lughawe.]] In 2000 het die lughawe 43 797 binnelandse en internasionale vlugte aangeteken, wat 4 443 856 passasiers vervoer het.<ref name="Rita A 2010">[http://www.thejakartapost.com/news/2010/09/06/ngurah-rai-airport-get-multimilliondollar-facelift.html Ngurah Rai airport to get multi-million-dollar face-lift], Wasti Atmodjo and Rita A.Widiadana, The Jakarta Post, Denpasar, 9 June 2010, accessed 11 October 2010</ref> Teen die einde van April 2011 het die lughawe se terminale 11,1 miljoen passasiers per jaar hanteer, wat sy kapasiteit van 8 miljoen oorskry het. PT Angkasa Pura I sal 35 gastehuise hervestig om die uitbreiding te akkommodeer, wat na verwagting tot 265,5 hektaar grond sal beslaan vir 'n nuwe toegangspad na die lughawe en 'n nuwe lughawegebou, die bou van 'n nuwe oorbrugging, die lughaweterminaal vergroot en verbeter bagasiehanteringstelsel.<ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/16/bali-set-expand-airport-amid-traffic-overload.html|title=Bali set to expand airport amid traffic overload|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125015633/http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/16/bali-set-expand-airport-amid-traffic-overload.html|archive-date=25 November 2015|access-date=4 June 2015}}</ref> Daar word na 'n oplossing gesoek vir die uitbreidingsprobleme by Ngurah Rai Internasionale Lughawe. Daar was voorstelle om 'n noord-suid aanloopbaan te ontwikkel, maar bestaande grondgebruik in die gebiede aangrensend aan die lughawe maak hierdie idee onuitvoerbaar weens die aansienlike grondaankoopkoste. ’n Heeltemal nuwe lughawe is voorgestel om die lughawe se opeenhoping te verlig weens die gebied rondom die bestaande lughawe wat nie beduidende langtermyn-uitbreiding ondersteun nie. 'n Meesterplan is aangekondig vir werke by hierdie lughawe vir 2009–2011, wat 'n nuwe internasionale terminaal van 120 000 vk m insluit in die gebied wat gebou gaan word en die bestaande internasionale terminaal met 'n oppervlakte van 56 000 vk m sal opgeknap word vir gebruik as 'n nuwe binnelandse terminaal. Die nuwe internasionale terminaal het in November 2013 geopen, terwyl die binnelandse terminaal op 17 September 2014 geopen het met 'n oppervlakte van 65 800 vk m, agt vertrek- en sewe aankomshekke, vyf passasier-instapbrûe, vyf vervoerbande, sowel as meer toonbanke - 62 vir inklok, 4 vir transito en 19 vir kaartjies.<ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2014/09/18/welcome-bali.html|title=Welcome to Bali|date=18 September 2014}}</ref> Dit kan nou 25 miljoen passasiers per jaar akkommodeer tot 2025.<ref name="ReferenceA">[http://dps.ngurahrai-airport.co.id/i/eng/sejarah.php Airport Facilities Development and Flight Safety (FBUKP) Phase III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227045813/http://dps.ngurahrai-airport.co.id/i/eng/sejarah.php|date=27 December 2010}}, accessed 11 October 2010</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2014/04/19/bali-airport-expansion-be-completed-end-june.html|title=Bali airport expansion to be completed by end of June|date=19 April 2014}}</ref> Dit het grond gebied vir die bou van 'n nuwe hoefystervormige gebou vir 17 passasiersvliegtuie wat by die oostelike area van die voormalige binnelandse terminaal parkeer. Die plan het ook 'n aanloopbaanverlenging tot 3 600 m ingesluit. Tans kan vliegtuie tot die grootte van [[Boeing 747-400]], [[Boeing 747-8]], [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]], [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-10]] en [[Airbus A350|Airbus A350-1000]] die lughawe gebruik. Alhoewel die Ngurah Rai Internasionale Lughawe reeds 'n parkeerplek vir die [[Airbus A380]] het, word sommige loopbaandraaie steeds verbreed om die superjumbo-straler te akkommodeer. <ref>{{Cite web|url=http://bali.tribunnews.com/2014/12/26/bandara-ngurah-rai-siap-di-landasi-pesawat-berbadan-lebar|title=Bandara Ngurah Rai Siap di Landasi Pesawat Berbadan Lebar|date=26 December 2014}}</ref> In 2005 het die Vervoersekuriteitsadministrasie van die Verenigde State van Amerika vasgestel dat die lughawe nie aan die sekuriteitstandaarde van die [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|Internasionale Burgerlugvaartadministrasie]] voldoen nie;<ref>{{Cite press release|title=TSA Finds Security at Bandara Ngurah Rai International Airport Does Not Meet International Standards|date=23 December 2005|url=http://www.tsa.gov/press/releases/2005/press_release_0642.shtm|accessdate=10 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070620170739/http://www.tsa.gov/press/releases/2005/press_release_0642.shtm|archivedate=20 June 2007}}</ref> hierdie waarskuwing is egter in 2007 opgehef.<ref>{{cite news|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSJAK163322|title=U.S. lifts Bali airport security alert|date=11 October 2007}}</ref> Tans is ongeveer 800 van die totale werknemers by Ngurah Rai sekuriteitspersoneel.<ref name="thejakartapost.com">[http://www.thejakartapost.com/news/2011/01/11/ngurah-rai-renovation-cost-rp-19-trillion.html Ngurah Rai renovation to cost Rp 1.9 trillion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110115065946/http://www.thejakartapost.com/news/2011/01/11/ngurah-rai-renovation-cost-rp-19-trillion.html |date=15 Januarie 2011 }} Mariel Grazella, The Jakarta Post, Jakarta 1 November 2010, accessed 12 February 2011</ref> == Meesterplan == Die meesterplan is oorspronklik voorgestel voor die toerisme-afswaai in Bali ná die twee bomaanvalle. Die lughawe en Bali se ekonomie, wat feitlik uitsluitlik van toerisme afhanklik is, het aansienlik gely onder die afname in [[toerisme]]. Sedert hierdie voorstelle oorspronklik gemaak is, het die toerismesektor 'n geleidelike herstel beleef en 'n nuwe internasionale lughawe is op die nabygeleë eiland [[Lombok]] oos van Bali gebou. Die nuwe Lombok Internasionale Lughawe is die eerste keer in 2005 aangekondig. 'n Fase een voltooide aanloopbaan van 2 750 m het op 1 Oktober 2011 geopen en 'n voorgestelde fase 2-ontwikkeling van 4 000 m word vir die nuwe fasiliteit beplan. Daar word verwag dat sommige van die vereiste vir uitbreiding van Bali se Ngurah Rai Internasionale Lughawe versag sal word met die opening van die nuwe fasiliteit in Lombok. Lombok is ongeveer 25 minute per lug vanaf Ngurah Rai Internasionale Lughawe.<ref>{{Cite web|url=http://www.angkasapura1.co.id/index.php/berita/show/id/36|title=PT Angkasa Pura I (Persero)|date=2016-06-02|website=PT Angkasa Pura I (Persero)|access-date=2021-09-19|archive-date=2016-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507022244/http://www.angkasapura1.co.id/index.php/berita/show/id/36|url-status=dead}}</ref> == Voorgestelde nuwe lughawe == Met ongeveer 12 tot 15 persent passasiersgroei jaarliks, sal die lughawe 20 miljoen passasiers per jaar in 2017 bereik, wat die huidige lughawe se volle kapasiteit is. Die verlenging van die bestaande aanloopbaan is nie moontlik nie weens die digbevolkte gebiede langs die lughawe, of kommer oor die omgewing rakende grondherwinning. 'n Terrein vir 'n nuwe, groter lughawe met twee aanloopbane is geïdentifiseer in die noordelike deel van Bali, in die oostelike deel van Buleleng Regency. == Statistiek == [[Lêer:Boeing_737-500_Garuda_Indonesia_(16955819965).jpg|duimnael|220px|Toeriste by Kuta Beach naby die lughawe kyk hoe 'n [[Garuda Indonesia]] Boeing 737-500 nader kom.]] {| class="wikitable" |+ ! style="width:75px" |Jaar ! style="width:75px" | Passasiers |- | style="text-align:center;" | 2008 | 8 470 566 |- | style="text-align:center;" | 2009 | 9 621 714 |- | style="text-align:center;" | 2010 | 11 120 171 |- | style="text-align:center;" | 2011 | 12 771 874 |- | style="text-align:center;" | 2012 | 14 188 694 |- | style="text-align:center;" | 2013 | 15 630 839 |- | style="text-align:center;" | 2014 | 17 271 415 |- | style="text-align:center;" | 2015 | 17 108 387 |- | style="text-align:center;" | 2016 | 19 986 415 |- | style="text-align:center;" | 2017 | 21 052 592 |- | style="text-align:center;" | 2018 | 23 779 178 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Indonesië]] 5s07tahe6rkrjlwy923kszk5rpxs1ql 0 404354 2900823 2690083 2026-05-03T01:12:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900823 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dosang |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Досанг</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Dosang.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dosang in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|54|16|N|47|54|46|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 734 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416153 }} '''Dosang''' ([[Russies]]: Досанг) is 'n dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Achtoeba Plaaslike Munisipaliteit en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dosang 728 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 409 | style="text-align:center" | 56,2% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 287 | style="text-align:center" | 39,4% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 19 | style="text-align:center" | 2,6% |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 0,7% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,6% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,6% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''728''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] glm6ef6ei4qvrqhzszkzprop8b2mpd4 0 405687 2900831 2690123 2026-05-03T02:48:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900831 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Dzjanai |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Джанай</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Dzjanai in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|37|46|N|48|13|09|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2017 |bevolking_totaal = 844 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416166 }} '''Dzjanai''' ([[Russies]]: Джанай) is 'n dorpie in [[Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast)|Krasnojarski-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Dzjanai Plaaslike Munisipaliteit wat nog vier kleiner nedersettings insluit, en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Dzjanai 904 inwoners gehad. Etniese Nogais vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 6 September 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 520 | style="text-align:center" | 57,5% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 157 | style="text-align:center" | 17,4% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 123 | style="text-align:center" | 13,6% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 12 | style="text-align:center" | 1,3% |- |[[Turkmene]] | style="text-align:center" | 9 | style="text-align:center" | 1% |- |[[Oesbeke]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 0,4% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 79 | style="text-align:center" | 8,7% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''904''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] pjhagd0t5ndlbwcluqaj7ovwejioffu 0 406289 2900833 2835147 2026-05-03T03:06:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900833 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo EVA Air.svg|duimnael|Kenteken ]] '''EVA Airways Corporation''' (uitgespreek EE-vee-AY; [[Tradisionele Chinees|Chinees]]: 長榮航空; [[pinyin]]: Chángróng Hángkōng), waar "EVA" vir '''Evergreen Airways''' staan, is een van die twee grootste [[lugredery]]e in [[Republiek China|Taiwan]] – die ander is [[China Airlines]]. Dit bedryf passasiers- en toegewyde vragdienste na meer as 40 internasionale bestemmings in Asië, Australië, Europa en Noord-Amerika. In teenstelling met die staatsbeheerde vlagskip China Airlines, is EVA Air in private besit en vlieg 'n ten volle internasionale roetenetwerk met geen binnelandse bestemmings nie.<ref name="annual062">{{cite web|url=http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|title=EVA Air Annual Report 2006|year=2006|publisher=EVA Airways|page=14,129|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205214919/http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|archive-date=5 December 2008|access-date=7 September 2008}}</ref><ref name="EVAprofile">{{cite magazine|last=Thomas|first=Geoffrey|title=EVA Air: The Stealth Airline|magazine=Air Transport World|date=Junie 2003|pages=52–54}}</ref> Dit word deur Skytrax as 'n 5-ster-lugredery aangewys. EVA Air se hoofkwartier is op die [[Taoyuan Internasionale Lughawe]] in Luzhu, [[Taoyuan]]-stad. Die maatskappy se slagspreuk is "Sharing the World, Flying Together". Sedert sy stigting in 1989 as 'n geaffilieerde van die skeepvaartkonglomeraat Evergreen Group,<ref name="EVApresident2">{{cite magazine|last=Ionides|first=Nicholas|title=Evergreen Optimism: EVA Air|magazine=Airline Business|date=May 2002|volume=18|issue=5|pages=76–78}}</ref> het EVA Air uitgebrei om lugvrag, lugredery spyseniering, grondhantering en lugvaartingenieursdienste in te sluit.<ref name="annual06">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|title=EVA Air Annual Report 2006|year=2006|publisher=EVA Airways|page=14,129|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205214919/http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|archive-date=5 December 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> Sy vragarm, EVA Air Cargo, skakel met die Evergreen wêreldwye skeepsnetwerk op see en land.<ref name="EVAprofile" /> Sy plaaslike en streeksfiliaal, UNI Air, bedryf 'n medium- en kortafstandnetwerk na bestemmings binne die [[Taiwan (eiland)|eiland Taiwan]], [[Macau]] sowel as die vasteland van China met sy hoofspil in [[Kaohsiung]], [[Republiek China|Taiwan]]. EVA Air bedryf 'n gemengde vloot [[Airbus]]- en [[Boeing]]-vliegtuie, met [[Airbus A330]], Airbus A321, [[Boeing 777]], [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] en [[ATR 72]]-vliegtuie (bestuur deur UNI Air) wat hoofsaaklik op passasiersroetes gebruik word, saam met Boeing 777-vragvliegtuie op vragroetes. Die lugredery was een van die eerste lugrederye wat die Premium-ekonomie-klas (voorheen ''Elite Class'' genoem) bekendgestel het.<ref name="EVAprofile"/> [[Lêer:EVA_Air_Boeing_767-300ER_Stegmeier.jpg|duimnael|EVA Air het kommersiële dienste in 1991 met die Boeing 767-300ER begin.]] == Bestemmings == [[Lêer:B-16701_(9946173023).jpg|duimnael| 'n EVA Air [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] in [[Star Alliance]]-kleure.]] Die meeste EVA Air-vlugte verlaat [[Taoyuan Internasionale Lughawe]], sy hoofspil naby Taipei, Taiwan.<ref name="EVAhistory">{{Cite web|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/eva-airways-corporation-history/|title=EVA Airways Corporation History|website=FundingUniverse|access-date=18 May 2008}}</ref> By Taiwan Taoyuan Lughawe is EVA Air se vlugbedrywighede in Terminaal 2 gekonsentreer. Verder bedryf EVA Air en sy binnelandse filiaal UNI Air talle vlugte vanaf Kaohsiung Internasionale Lughawe.<ref name="EVAprofile"/> 'n Fokusstad vir EVA Air buite Taiwan is [[Bangkok]], (sy hoofspilpunt is [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe|Suvarnabhumi-lughawe]]), met westelike verbindings na al sy Europese bestemmings behalwe [[Lughawe Parys-Charles de Gaulle]], wat direk gevlieg word. Deur die middel van die 2000's is EVA Air se roetenetwerk beïnvloed deur die politieke status van Taiwan, wat histories toegang vir Taiwanese lugrederye tot Europa en sekere Asiatiese lande beperk het. Omdat Taiwanese lugdienste nie direkte toegang tot China gehad het nie, het EVA Air [[Hongkong]], Bangkok en Macau as interlynbestemmings gebruik.<ref name="EVAcargo">{{Cite web|url=http://www.aircargoworld.com/regions/pacific_1207.htm|title=Air Cargo World Online – EVA's Shift|last=Putzger|first=Ian|year=2007|publisher=Air Cargo World|archive-url=https://web.archive.org/web/20080323050929/http://www.aircargoworld.com/regions/pacific_1207.htm|archive-date=23 March 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> EVA Air het in 2008 gereelde huurvlugte na China bedryf. Die lugredery het in Desember 2008 met gereelde geskeduleerde, direkte oorsese operasies begin, na die herstel van direkte reisverbindings.<ref>{{cite news|url=http://www.taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=47483&CtNode=429|title=Direct links to provide new business opportunities|date=2 January 2009|newspaper=Taiwan Journal|last=Chang|first=Meg|access-date=18 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010432/http://www.taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=47483&CtNode=429|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> === Kodedeelooreenkomste === EVA Air het kodedeelooreenkomste met 'n aantal lugrederye.<ref name="CAPA EVA profile">{{Cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/eva-air-br|title=Profile on EVA Air|website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|archive-url=https://web.archive.org/web/20161030212252/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/eva-air-br|archive-date=30 October 2016|access-date=30 October 2016}}</ref> == Vloot == Teen April 2023 opereer EVA Air die volgende vliegtuie:<ref>{{Cite web|url=https://www.evaair.com/en-tw/fly-prepare/our-fleets/passenger-airplanes/|title=Our Fleets - Passenger Airplanes|website=EVA Air}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.evaair.com/en-tw/fly-prepare/our-fleets/cargo-airplanes/|title=Our Fleets - Cargo Airplanes|website=EVA Air}}</ref><ref name="Pspot">{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/EVA-Airways|title=EVA Airways Fleet details and history|date=8 May 2023|website=planespotters.net|access-date=8 May 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+EVA Air vloot ! rowspan="2" | Vliegtuie ! rowspan="2" style="width:25px;" | In diens ! rowspan="2" style="width:25px;" | Bestellings ! colspan="5" | Passasiers ! rowspan="2" | Notas |- ! <abbr title="Royal Laurel Class">R</abbr> ! <abbr title="Premium Laurel Class/Sakeklas">P</abbr> ! <abbr title="Premium Ekonomies klas">E+</abbr> ! <abbr title="Ekonomies klas">E</abbr> ! Totaal |- | Airbus A321-200 | 20 | &#x2014; | &#x2014; | 8 | &#x2014; | 176 | 184 | |- | [[Airbus A330|Airbus A330-200]] | 3 | &#x2014; | &#x2014; | <abbr title="Premium Laurel Class">24</abbr> | &#x2014; | 228 | 252 | |- | [[Airbus A330|Airbus A330-300]] | 9 | &#x2014; | &#x2014; | <abbr title="Premium Laurel Class">30</abbr> | &#x2014; | 279 | 309 | |- | rowspan="3" | [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] | rowspan="3" | 34 | rowspan="3" | &#x2014; | 38 | rowspan="3" | &#x2014; | 64 | 221 | 323 | rowspan="3" | Drie vliegtuie sal in 2025 in vragtuie omskep word.<ref name="777SF">{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/113479-taiwans-eva-air-to-convert-three-b777s-into-freighters|title=Taiwan's EVA Air to convert three B777s into freighters|date=14 March 2022|website=Ch-Aviation}}</ref> |- | 39 | 56 | 238 | 333 |- | 39 | 56 | 258 | 353 |- | [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] | 4 | 9 | 26 | &#x2014; | &#x2014; | 278 | 304 | Bestellings verander van Boeing 787-10.<ref>{{Cite web|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-four-new-boeing-787-9s-and-two-new-boeing-787-10s-with-eva-air|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of Four New Boeing 787-9s and Two New Boeing 787-10s with EVA Air|access-date=19 September 2023|archive-date=16 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116060149/https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-four-new-boeing-787-9s-and-two-new-boeing-787-10s-with-eva-air|url-status=dead}}</ref><ref name="78X_adjustment" /><br/>'n Bykomende 5 vliegtuie sal van 2025–2027 afgelewer word <ref>{{Cite web|url=https://airwaysmag.com/eva-air-orders-five-boeing-787-9s/|title=EVA Air Orders 5 Additional Boeing 787-9s|date=13 Maart 2023|website=Airwaysmag}}</ref> |- | [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-10]] | 9 | 3 | 34 | &#x2014; | &#x2014; | 308 | 342 | Oorspronklik 24 bestel in 2015.<ref>{{Cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2015-11-24-Boeing-EVA-Airways-Finalize-Taiwans-Largest-Ever-Commercial-Airplane-Purchase|title=Boeing, EVA Airways finalize Taiwan's largest ever commercial airplane purchase}}</ref> <ref name="78X_adjustment">{{Cite web|url=https://simpleflying.com/eva-air-boeing-787-order-reshuffled/|title=Taiwan's EVA Air reshuffles Boeing 787 order|date=2 September 2020|website=Simple Flying}}</ref> |- ! colspan="9" | EVA Air Cargo-vloot |- | [[Boeing 777|Boeing 777F]] | 8 | 1 | colspan="5" class="unsortable" | <abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> | Bestellings verander van Boeing 787-10.<ref>{{Cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2015-07-21-Boeing-EVA-Air-Finalize-Order-for-Five-777-Freighters|title=Boeing, EVA Air finalize order for five 777 Freighters}}</ref><ref name="78X_adjustment" /> |- | [[Boeing 777|Boeing 777-300ER/SF]] | &#x2014; | 3 | colspan="5" class="unsortable" | <abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> | Aflewering begin vanaf 2025. <ref name="777SF" /> |- ! Totaal ! 87 ! 16 ! colspan="5" | ! |} === Spesiale kleurmotiewe === In Oktober 2005 het EVA Air 'n veldtog saam met die Japannese maatskappy Sanrio geloods om die "Hello Kitty Jet" te skep, met die gewilde Japannese karakter.<ref>{{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-137749611.html|title=Hello Kitty to fly on Taiwan's Eva Air|date=20 October 2005|publisher=Kyodo News International|archive-url=https://web.archive.org/web/20130926085537/http://www.highbeam.com/doc/1G1-137749611.html|archive-date=26 September 2013|access-date=3 April 2012}}</ref> Deur die lugredery se A330-200 te gebruik, het die buitekante 'n kleurryke Hello Kitty -karakters aangeneem. ’n Jaar later het die lugredery ’n tweede Hello Kitty Jet geloods. Die vliegtuig het 'n Hello Kitty-motief op buite- en binne-meubels en kenmerke gehad.<ref>{{cite news|url=http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2006/10/21/2003332749/print|title=EVA panders to Hello Kitty fans|date=21 October 2006|newspaper=Taipei Times|last=Ho|first=Jessie|access-date=25 May 2008|archive-date=10 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610104359/http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2006/10/21/2003332749/print|url-status=dead}}</ref> Albei vliegtuie is gebruik om Japannese bestemmings te bedien,<ref>{{cite news|url=http://www.theage.com.au/executive-style/culture/i-am-kitty-hear-me-purr-20090518-b8s9.html|title=I am Kitty; hear me purr|date=5 September 2008|newspaper=The Daily Yomiuri|last=Baker|first=Tom|access-date=7 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821132036/http://www.theage.com.au/executive-style/culture/i-am-kitty-hear-me-purr-20090518-b8s9.html|archive-date=21 August 2009}}</ref> en vanaf middel Julie 2007 ook Taipei-Hongkongroetes. Die oorspronklike Hello Kitty-skema is in 2009 afgelê, maar in 2011 het EVA Air sy terugkeer in herontwerpte vorm aangekondig om die lugdiens se 20ste bestaansjaar te vier en belangstelling in Japannese toerisme te hernu.<ref>{{Cite web|url=http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aLIV&ID=201108060020|title=EVA Air's 'Hello Kitty' aircraft set for a comeback|date=6 August 2011|website=Focus Taiwan|publisher=Central News Agency|access-date=28 August 2011}}</ref> Vir hierdie geleentheid het EVA Air splinternuwe Airbus A330-300's bestel om in 'n splinternuwe Hello Kitty-kleurwerk geverf te word, waarvan die eerste drie die ''Hello Kitty with Magic Stars'', ''Hello Kitty Loves Apples'' en ''Hello Kitty Around the World'' was. In Julie 2006 was EVA Air se derde nuwe [[Boeing 777-300ER]] [[Boeing]] se middelpunt by die 2006 Farnborough Lugskou in 'n statiese uitstalling.<ref>{{Cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/news/2006/q3/060716a_pr.html|title=EVA Air's Boeing 777-300ER Arrives at Farnborough International Air Show 2006|date=July 2006|publisher=The Boeing Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229130820/http://www.boeing.com/commercial/news/2006/q3/060716a_pr.html|archive-date=29 February 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> Die vliegtuig, met sy spesiale 777-300ER "Rainbow"-kleure, is deur Boeing vir 'n week gehuur om by die skou vertoon te word. Die eerste drie EVA Air Boeing 777-vliegtuie het hierdie kleur vertoon, wat in 2013 oorgeverf is (B-16701 in [[Star Alliance]]-kleur, B-16702 in gewone kleur, B-16703 in Hello Kitty "Hand in Hand"-kleur). Vir die 2010 Taipei Internasionale Flora-uitstalling het EVA Air 'n blomgeïnspireerde ontwerp vir sy A330-200-vliegtuie ingestel, wat die lugdiens se amptelike borgskap van die geleentheid beklemtoon;<ref name="flora2010">{{Cite web|url=http://www.2010taipeiexpo.tw/ct.asp?xItem=10963&ctNode=848&mp=3|title=2010 Taipei International Flower Exhibition Flower Expo concept of EVA Air flight published for the first time|date=2 April 2010|publisher=2010 Taipei International Flower Exhibition|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224239/http://www.2010taipeiexpo.tw/ct.asp?xItem=10963&ctNode=848&mp=3|archive-date=8 May 2014|access-date=23 June 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mall.evaair.com/Shop_Product.aspx?pn=1&pn1=3&ProductID=G5400812&PriceSeq=1&Page=1|title=EVA Air limited A330-200 1:200|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710205053/https://mall.evaair.com/Shop_Product.aspx?pn=1&pn1=3&ProductID=G5400812&PriceSeq=1&Page=1|archive-date=10 July 2011|access-date=23 June 2010}}</ref> die "Flora Expo-kajuitkonsep" het binne-produkte soos invlugmaaltye met 'n blommotief bekendgestel.<ref name="flora2010" /> By die Paryse Lugskou in 2015 het EVA Air sy voorneme aangekondig om vyf [[Boeing 777]]F-vragvliegtuie<ref>{{Cite news|title=EVA Airways intends to purchase five 777 Freighters|url=http://boeing.mediaroom.com/2015-06-15-Boeing-Statement-on-EVA-Airways-Intent-to-Purchase-Five-777-Freighters|date=15 June 2015|access-date=22 June 2015}}</ref> en vier [[Airbus A330|Airbus A330-300]]'s aan te koop.<ref>{{cite news|title=AIRSHOW-Taiwan's EVA Air says intends to buy four more Airbus A330s|url=https://www.reuters.com/article/airshow-france-eva-airbus-idUSFWN0YU09N20150616|work=Reuters|date=16 June 2015|access-date=22 June 2015}}</ref> EVA Air het die bestelling van tot 24 Boeing 787-10's en twee bykomende Boeing 777-300ER's bevestig. Dit het ook die bykomende huur van 787 vliegtuie aangekondig.<ref>{{Cite news|title=EVA Air buys five new freight aircraft from Boeing|url=http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2015/07/22/2003623587|date=22 July 2015|access-date=22 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|title=EVA Airways Finalize Taiwan's Largest Ever Commercial Airplane Purchase|url=http://www.boeing.com/commercial/customers/eva-air/eva-airways-finalize-taiwan-s-largest-ever-commercial-airplane-purchase.page}}</ref> EVA het aan die einde van 2015 aangekondig dat hy al sy gehuurde A330-200-vliegtuie teen die einde van 2016 sal aflê, en dit sal vervang met die nuut bestelde A330-300's. Na die veranderinge in die vraag na lugverkeer as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]], het die lugdiens 7 787-10's na 4 787-9's en 3 777F's omgeskakel. In Maart 2022 het die lugredery beplan om 3 van hul ouer 777-300ER passasiersvliegtuie in vragtuie te omskep; en oorweeg die vervanging van die ouer 777-300ER-vloot deur die [[Boeing 787 Dreamliner|787-10]] en/of die 777-9. Die lugredery evalueer ook die 737-10's en die A321neos om die ouer A321's in die vloot te vervang. == Dienste == '''Hello Kitty-vlugte''' EVA Air het Hello Kitty-vlugte van 2005 tot 2008 aangebied, en dit in 2011 teruggebring. Huidige Hello Kitty-roetes het van die hoogste laaifaktore op hul stelsel (ongeveer 85%). === Aanmeld en instap === By Taiwan Taoyuan Internasionale Lughawe het EVA Air sedert Desember 2009 die EVA Air Check-in Kiosks by T2, toonbank 6A bekendgestel, wat passasiers in staat stel om aan te meld en hul instapkaart elektronies uit te druk.<ref name="kiosk">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/html/b2c/english/plan/kiosk|title=EVA Air Airport Service Kiosk|date=2 December 2009|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613004115/http://www.evaair.com/html/b2c/english/plan/KIOSK/|archive-date=13 June 2010|access-date=12 July 2010}}</ref> Die kiosks is tans beskikbaar by Taiwan Taoyuan Lughawe en Taipei Songshan Lughawe. Buite Taiwan is dit tans slegs beskikbaar in Los Angeles, Tokio en Osaka.<ref name="kiosk" /> Voorheen moes passasiers wat vir 'n EVA Air-vlug aanmeld, na 'n lugdiensverteenwoordiger by die inweegtoonbanke gaan. Daar is 'n selfdiens-bagasie-aflaai beskikbaar by Taiwan Taoyuan Lughawe by T2 by toonbanke 16–17. === Aanboord === [[Lêer:BR_852_-_777-35E_-_EVA_AIR_-_Royal_Laurel_Class_(11975949583).jpg|alt=Airline business cabin. Rows of seats arranged between aisles.|duimnael| Die Royal Laurel Class-kajuit aan boord van een van EVA Air se Boeing 777-300ER's, gerangskik in 'n omgekeerde visgraatuitleg.]] EVA Air bied diens in drie klasse op sy langafstandvlugte: "Royal Laurel"/"Premium Laurel" (besigheid), Premium Ekonomieklas en Ekonomieklas. Alle kajuite beskik oor satellietfone, oudiovideo-op-aanvraag (AVOD)-vermaak,<ref name="vid">{{Cite web|url=http://news.cheapflights.com/airlines/2007/08/more-triple-sev.html|title=More 'Triple-Sevens' do transpacific duties – EVA Air's entry|last=Chandler|first=Jerry|date=27 August 2007|publisher=Cheapflights.com|access-date=7 September 2008}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[SMS]]-diens,<ref name="EVAseats">{{Cite web|url=http://www.oag.com/graphics/ETEOct05.pdf|title=Executive travel – EVA Air uncontained success for Taiwan's shipping-owned airline|date=October 2005|publisher=OAG|page=10|archive-url=https://web.archive.org/web/20061026095049/http://www.oag.com/graphics/ETEOct05.pdf|archive-date=26 October 2006|access-date=31 August 2014}}</ref> en in 'n aantal Boeing 777-kajuite, gemoedsbeligting.<ref name="vid" /> Binnelandse en kortafstand- internasionale dienste wat gevlieg word, bied ook 'n kortafstand-besigheidsklas. ==== Invlugvermaak ==== EVA Air se oudiovideo-op-aanvraag (AVOD)-vermaakstelsel, Star Gallery, is beskikbaar in alle klasse, behalwe Airbus A321 Ekonomieklas. Hierdie stelsel het 40 flieks en kort kenmerke, interaktiewe speletjies en meer as 100 musiekalbums.<ref>{{Cite web|url=http://www.shephard.co.uk/Inflight/default.aspx?Action=-1000945703&ID=1673b334-06bb-4c12-ad7d-9ce660836268|title=EVA Air to put spruced-up 747 on Taipei-London|date=6 October 2007|publisher=Shephard Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011035934/http://www.shephard.co.uk/Inflight/default.aspx?Action=-1000945703&ID=1673b334-06bb-4c12-ad7d-9ce660836268|archive-date=11 October 2007|access-date=7 September 2008}}</ref> Programme is hoofsaaklik in Mandaryns en Engels, met 'n paar keuses in Japannees, Duits en Frans. ''enVoyage'' is EVA se invlug-[[tydskrif]] en bevat artikels in Engels, Mandaryns en Japannees. EVA Air se belastingvrye inkopiebrosjure, genaamd EVA Air Sky Shop, is ingesluit by elke sitplek in gedrukte of videovorm, met verkope wat invlug plaasvind, tipies na etes. EVA Air het ook 'n voorraad [[Koerant|koerante]] en tydskrifpublikasies op internasionale vlugte.<ref name="EVAseats"/> [[Lêer:EVA_Air_Premium_Laurel_catering.jpg|duimnael|links|'n Ligte sakeklas-ete bedien op 'n [[Taoyuan Internasionale Lughawe|Taipei]] na [[Hongkong Internasionale Lughawe|Hongkong (HKG)]]-roete.]] ==== Spyseniering ==== EVA Air bied 'n verskeidenheid etes op interkontinentale roetes, afhangende van sitplekklas, bestemming en vluglengte. Westerse en [[Chinese kookkuns|Oosterse spyskaart]]keuses word gewoonlik aangebied, insluitend seisoenale spyskaartkeuses. Spesiale maaltye kan tydens bespreking in elke klas aangevra word, insluitend kinder-, geloofs-, vegetariese en ander maaltye. In Royal Laurel Class en Premium Laurel Class kan passasiers fynproewers-entreés vooraf bestel,<ref name="EVAseats"/> insluitend spesialiteite wat deur Din Tai Fung, 'n bekroonde Taiwanese restaurant, opgedis word. Royal Laurel-kajuite op die Boeing 777 beskik ook oor 'n invlug-verversingskroeg, en Europese wynkeuses word bedien.<ref>{{Cite web|url=http://www.businesstraveller.com/news/business-traveller-cellars-in-the-sky-awards-2007|title=Business Traveller Cellars in the Sky Awards|date=2 May 2008|publisher=Business Traveller|access-date=18 January 2009}}</ref> [[Lêer:EVA_Air_Infinity_Lounge_Taipei_(12790126753).jpg|duimnael|EVA Air se ''The Infinity-'' [[Lughawesitkamer|sitkamer]] by Taoyuan Internasionale Lughawe.]] === EVA AIR-sitkamers === EVA AIR bedryf [[Lughawesitkamer|lugrederysitkamers]] onder die [[Handelsmerk|handelsnaam]] '''EVA AIR-lounge''' in groot bestemmingslughawens. Passasiers wat in aanmerking kom om hierdie fasiliteite te gebruik, sluit in Royal Laurel, Premium Laurel en sakeklaspassasiers, Infinity MileageLands Diamond, Gold en Silver Card-houers, Star Alliance Gold-lede en kwalifiserende passasiers wat met lugrederye reis wat met EVA Air vir die sitkamerfasiliteite gekontrakteer het.<ref name="EVAlounge">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/html/b2c/english/tips/Airport_service/Lounge_service/#|title=EVA Air – Lounge Service|year=2013|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100348/http://www.evaair.com/html/b2c/english/tips/Airport_service/Lounge_service|archive-date=17 October 2012|access-date=27 November 2013}}</ref> EVA Air bedryf ook sy '''EVA AIR lounges''' in [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe|Bangkok]] en Kaohsiung. Dit het voorheen 'n buitestasie-sitkamer in [[San Francisco Internasionale Lughawe|San Francisco]] bedryf. EVA Air-sitkamerdienste sluit tipies verversings, sakegeriewe en televisie- en leesvermaak in. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Taiwannese maatskappye]] 5dgd12r5zy1lcu398nh9flfl6unboal 0 407009 2900764 2893459 2026-05-02T19:09:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900764 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} {{Inligtingskas musikale komposisie|name="Amazing Grace"|Image=Olney Hymns page 53 Amazing Grace.jpg|Alt=|Caption=Die onderste gedeelte van bladsy 53 van ''[[Olney Hymns]]'' wys die eerste stanza van die lied "Amazing Grace"|translation=<!-- to English, if hymn name is a different language -->|Native_name=<!-- if hymn name is the translation -->|Native_name_lang=<!-- two-letter code -->|composer=|Genre=Lofsang|Occasion=|Text=[[John Newton]]|meter=8.6.8.6 (gemene maat)|melody=New Britain|Composed=<!-- {{Timeline-event|date={{Start date|df=y|YYYY|MM|DD}}|end_date={{End date|df=y|YYYY|MM|DD}}}} -->|Published=|Misc={{Audio sample | type = song | header = | file = Amazing Grace US Marine Band.ogg | description = "Amazing Grace" soos uitgevoer deur Vlootorkes van die VSA (sang met orkes begeleiding) }}}}  '''"Amazing Grace"''' is 'n Christelike lofsang wat in 1779 gepubliseer is, met woorde geskryf in 1772 deur die Engelse digter en Anglikaanse geestelike John Newton (1725–1807). Dit is 'n besondere gewilde lofsang, veral in die Verenigde State van Amerika, waar dit vir beide godsdienstige en sekulêre doeleindes gebruik word. Newton het die woorde uit persoonlike ervaring geskryf. Hy het grootgeword sonder enige spesifieke geloofsoortuiging, maar sy lewenspad is gevorm deur 'n verskeidenheid kinkels en toevallighede wat dikwels in beweging gebring is deur ander se reaksies op wat hulle as sy hardkoppige insubordinasie beskou het. Hy is in diens van die [[Britse Vloot|Royal Navy]] gedwing (opgeroep). Nadat hy die diens verlaat het, het hy betrokke geraak by die [[Transatlantiese slawehandel|Atlantiese slawehandel]]. In 1748 het 'n hewige storm sy vaartuig aan die kus van County Donegal, [[Koninkryk van Ierland|Ierland]], so erg getref dat hy tot God om genade geroep het. Hierdie oomblik het sy geestelike bekering teweeg gebring, maar hy het voortgegaan met slawehandel tot 1754 of 1755, toe hy sy seevaart heeltemal beëindig het. Newton het Christelike teologie begin studeer en later 'n afskaffer van slawerny geword. Newton, wat in 1764 in die [[Kerk van Engeland]] georden is, word kurator van Olney, Buckinghamshire, waar hy saam met die digter William Cowper gesange begin skryf het. "Amazing Grace" is geskryf om 'n preek op Nuwejaarsdag van 1773 te illustreer. Dit is onbekend of daar enige musiek was wat die verse vergesel het; dit is moontlik deur die gemeente gesing. Dit debuteer in druk in 1779 in Newton en Cowper se ''Olney Hymns'', maar het in 'n relatiewe onbekendheid in Engeland gevestig. In die Verenigde State het "Amazing Grace" 'n gewilde lied geword wat deur Baptiste en Metodiste predikers gebruik is as deel van hul evangelisasie, veral in die Suide, tydens die Tweede Groot Ontwaking van die vroeë 19de eeu. Dit is geassosieer met meer as 20 melodieë. In 1835 het die Amerikaanse komponis William Walker dit op die wysie getoonset wat bekend staan as " New Britain " in 'n vormnootformaat; dit is die weergawe wat vandag die meeste gesing word. “Amazing Grace” is een van die herkenbaarste liedjies in die Engelssprekende wêreld, veral danksy die sentrale boodskap dat vergifnis en verlossing moontlik is ongeag sondes wat gepleeg is en ook dat die siel deur die genade van God van wanhoop verlos kan word. Die skrywer, Gilbert Chase, skryf dat dit “sonder twyfel die bekendste van al die volksliedere is”.<ref>Chase, p. 181.</ref> Jonathan Aitken, 'n Newton-biograaf, skat dat die liedjie ongeveer 10 miljoen keer per jaar opgevoer word.<ref name="aitken224">Aitken, p. 224.</ref> Dit het besondere invloed in volksmusiek gehad, en het 'n emblematiese swart geestelike lied geword. Die universele boodskap daarvan was 'n belangrike faktor in sy oorgang na sekulêre musiek. "Amazing Grace" het van nuuts af aan gewild geword tydens 'n herlewing van volksmusiek in die VSA gedurende die 1960's, en dit is duisende kere gedurende en sedert die 20ste eeu opgeneem. == Geskiedenis == === John Newton se bekering === <div class="quotebox pullquote floatright" style="width:20em; ; font-size: 95%;"><blockquote class="quotebox-quote left-aligned" id="190" style=""><poem> Amazing grace! (how sweet the sound) That sav'd a wretch like me! I once was lost, but now am found, Was blind, but now I see. 'Twas grace that taught my heart to fear, And grace my fears reliev'd; How precious did that grace appear The hour I first believ'd! Thro' many dangers, toils, and snares, I have already come; 'Tis grace hath brought me safe thus far, And grace will lead me home. The Lord has promis'd good to me, His word my hope secures; He will my shield and portion be As long as life endures. Yes, when this flesh and heart shall fail, And mortal life shall cease; I shall possess, within the veil, A life of joy and peace. The earth shall soon dissolve like snow, The sun forbear to shine; But God, who call'd me here below, Will be forever mine. </poem></blockquote> <cite class="left-aligned" style="">John Newton, ''Olney Hymns'', 1779</cite> </div>Volgens die ''Dictionary of American Hymnology'' is "Amazing Grace" John Newton se geestelike outobiografie in versformaat.<ref name="dah">[http://www.hymnary.org/text/amazing_grace_how_sweet_the_sound "Amazing Grace How Sweet the Sound"], ''Dictionary of American Hymnology''. Retrieved 31 October 2009.</ref> In 1725 is Newton gebore in Wapping, 'n distrik in Londen naby die Teems. Sy pa was 'n skeepshandelaar wat as 'n Katoliek grootgemaak is, maar Protestantse simpatie gehad het, en sy ma was 'n toegewyde Onafhanklike, nie verbonde aan die Anglikaanse Kerk nie. Sy was van plan om Newton 'n geestelike te word, maar sy is aan tuberkulose dood toe hy ses jaar oud was.<ref>Martin (1950), pp. 8–9.</ref> Vir die volgende paar jaar, terwyl sy pa op see was, is Newton grootgemaak deur sy emosioneel verafgeleë stiefma. Hy is ook kosskool toe gestuur, waar hy mishandel is.<ref>Newton (1824), p. 12.</ref> Op elfjarige ouderdom het hy as vakleerling by sy pa aangesluit op 'n skip; sy seevaartloopbaan sou gekenmerk word deur koppige ongehoorsaamheid. As jongmens het Newton 'n patroon begin om baie naby aan die dood te kom, sy verhouding met God te ondersoek, en dan terug te val in slegte gewoontes. As 'n matroos het hy sy geloof aan die kaak gestel nadat hy beïnvloed is deur 'n skeepsmaat wat met hom ''Characteristics of Men, Manners, Opinions, Times'' bespreek het, 'n boek deur die Third Earl of Shaftesbury . In 'n reeks briewe het Newton later geskryf: "Soos 'n onverhoedse matroos wat sy hawe verlaat net voor 'n opkomende storm, het ek die hoop en vertroosting van die [[Evangelie]] verloën op die tydstip toe elke ander troos my op die punt was om te faal."<ref>Newton (1824), pp. 21–22.</ref> Sy ongehoorsaamheid het veroorsaak dat hy by die Koninklike Vloot gedruk is, en hy het geleenthede benut om sy verlof te laat staan. Hy het die vloot verlaat om Mary "Polly" Catlett, 'n familievriend op wie hy verlief geraak het, te besoek.<ref>Martin (1950), p. 23.</ref> Nadat hy vernedering verduur het omdat hy die vloot verlaat het, is hy as bemanning na 'n slaweskip verruil.<ref>John Newton, English clergyman and writer: https://www.britannica.com/biography/John-Newton</ref> Hy het 'n loopbaan in slawehandel begin.<ref>John Newton 1725 - 1807:https://www.pbs.org/wgbh/aia/part1/1p275.html</ref> Newton het dikwels die kaptein openlik gespot deur onwelvoeglike gedigte en liedjies oor hom te skep, wat so gewild geword het dat die bemanning begin aansluit het.<ref>Martin (1950), pp. 51–52.</ref> Sy meningsverskille met verskeie kollegas het daartoe gelei dat hy byna tot die dood van die honger uitgehonger is, gevange geneem is terwyl hy op see was, en vasgeketting is soos die slawe wat hulle gedra het. Hy is self deur die Sherbro verslaaf en gedwing om op 'n plantasie in [[Sierra Leone]] naby die Sherbrorivier te werk. Na 'n paar maande het hy aan Sierra Leone as sy huis begin dink, maar sy pa het ingegryp nadat Newton vir hom 'n brief gestuur het waarin hy sy omstandighede beskryf, en bemanning van 'n ander skip het hom toevallig gevind. {{voetnota|Newton's father was friends with Joseph Manesty, who intervened several times in Newton's life. Newton was supposed to go to Jamaica on Manesty's ship, but missed it while he was with the Catletts. When Newton's father got his son's letter detailing his conditions in Sierra Leone, he asked Manesty to find Newton. Manesty sent the ''Greyhound'', which travelled along the African coast trading at various stops. An associate of Newton lit a fire, signalling to ships he was interested in trading just 30 minutes before the ''Greyhound'' appeared. (Aitken, pp. 34–35, 64–65.)}} Newton het beweer die enigste rede waarom hy Sierra Leone verlaat het, was as gevolg van Polly.<ref>Martin (1950), p. 63.</ref> Terwyl hy aan boord van die skip ''Greyhound'' was, het Newton bekendheid verwerf as een van die mees profane manne wat die kaptein nog ooit ontmoet het. In 'n kultuur waar matrose gewoonlik gevloek het, is Newton verskeie kere vermaan omdat hy nie net die ergste woorde gebruik het wat die kaptein nog ooit gehoor het nie, maar ook nuwes geskep het om die grense van verbale losbandigheid te oorskry.<ref>Martin (1950), pp. 67–68.</ref> In Maart 1748, terwyl die ''Windhond'' in die Noord-Atlantiese Oseaan was, het 'n hewige storm op die skip gekom wat so rof was dat dit 'n bemanningslid oorboord gevee het wat gestaan het waar Newton oomblikke tevore was. {{voetnota|Several retellings of Newton's life story claim that he was carrying slaves during the voyage in which he experienced his conversion, but the ship was carrying livestock, wood, and beeswax from the coast of Africa. (Aitken, p. 76.)}} Na ure nadat die bemanning water van die skip leeggemaak het en verwag het om omgeslaan te word, het Newton en 'n ander maat hulself aan die skip se pomp vasgebind om te verhoed dat hulle oorboord gespoel word, en werk vir 'n paar uur.<ref name="Martin73" /> Nadat hy die maatreël aan die kaptein voorgestel het, het Newton omgedraai en gesê: "As dit nie sal werk nie, wees Here ons genadig!"<ref>Newton (1824), p. 41.</ref><ref>Martin (1950), pp. 70–71.</ref> Newton het kort gerus voordat hy na die dek teruggekeer het om vir die volgende elf uur te stuur. Gedurende sy tyd aan die stuur het hy oor sy goddelike uitdaging nagedink.<ref name="Martin73">Martin (1950), p. 73.</ref> Sowat twee weke later het die gehawende skip en uitgehongerde bemanning in Lough Swilly, Ierland, geland. Vir etlike weke voor die storm het Newton ''The Christian's Pattern'' gelees, 'n opsomming van die 15de-eeuse ''The Imitation of Christ'' deur Thomas à Kempis . Die herinnering aan sy eie "Here wees ons genadig!" uitgespreek tydens 'n oomblik van desperaatheid in die storm het hom nie verlaat nie; hy het begin vra of hy God se genade waardig is of op enige manier loskoopbaar is. Hy het nie net sy geloof verwaarloos nie, maar het direk daarteen gekant, deur ander te bespot wat hulle s'n gewys het, en God as 'n mite bespot en veroordeel. Hy het begin glo dat God vir hom 'n diepgaande boodskap gestuur het en deur hom begin werk het.<ref>Aitken, pp. 81–84.</ref> Newton se bekering was nie onmiddellik nie, maar hy het Polly se familie gekontak en sy voorneme aangekondig om met haar te trou. Haar ouers was huiwerig aangesien hy bekend was as onbetroubaar en voortvarend. Hulle het geweet dat hy ook goddeloos was, maar het hom toegelaat om aan Polly te skryf, en hy het begin om hom aan gesag te onderwerp ter wille van haar.<ref name="martin82-85">Martin (1950), pp. 82–85.</ref> Hy het 'n plek op 'n slaweskip op pad na Afrika gesoek, en Newton en sy bemanningslede het deelgeneem aan die meeste van dieselfde aktiwiteite waaroor hy voorheen geskryf het; die enigste onsedelikheid waaruit hy homself kon bevry was godslastering. Na 'n ernstige siekte is sy besluit hernu, maar hy het dieselfde houding teenoor slawerny behou as wat deur sy tydgenote gehuldig is. {{voetnota|When Newton began his journal in 1750, not only was slave trading seen as a respectable profession by the majority of Britons, its necessity to the overall prosperity of the kingdom was communally understood and approved. Only [[Quaker]]s, who were much in the minority and perceived as eccentric, had raised any protest about the practice. (Martin and Spurrell [1962], pp. xi–xii.)}} Newton het voortgegaan in die slawehandel deur verskeie reise waar hy die kus van Afrika gevaar het, nou as 'n kaptein, en slawe aangeskaf wat in groter hawens te koop aangebied is en hulle na Noord-Amerika vervoer het. [[Lêer:Amazing grace in OlneyHymns1779.jpg|links|duimnael|Amazing grace in die Olney liedboek, 1779]] Tussen reise het hy in 1750 met Polly getrou, en hy het dit moeiliker gevind om haar aan die begin van elke reis te verlaat. Na drie skeepsreise in die slawehandel is Newton 'n pos as skeepskaptein belowe met vrag wat nie met slawerny verband hou nie. Maar op die ouderdom van dertig het hy inmekaargesak en nooit weer gevaar nie.<ref>Aitken, p. 125.</ref> {{voetnota|Newton's biographers and Newton himself does not put a name to this episode other than a "fit" in which he became unresponsive, suffering dizziness and a headache. His doctor advised him not to go to sea again, and Newton complied. Jonathan Aitken called it a stroke or [[seizure]], but its cause is unknown. (Martin [1950], pp. 140–141.)(Aitken, p. 125.)}} === Olney kurator === Newton het vanaf 1756 as doeane-agent in [[Liverpool]] gewerk en begin om homself Latyn, Grieks en teologie te leer. Hy en Polly het hulself in die kerkgemeenskap verdiep, en Newton se passie was so indrukwekkend dat sy vriende voorgestel het dat hy 'n priester in die Church of England word. Hy is in 1758 deur John Gilbert, Aartsbiskop van York, van die hand gewys, oënskynlik omdat hy geen universiteitsgraad gehad het nie,<ref>Martin (1950), pp. 166–188.</ref> hoewel die meer waarskynlike redes sy neiging tot evangelisasie en neiging om met Metodiste te sosialiseer was.<ref>Aitken, pp. 153–154.</ref> Newton het sy toewyding voortgesit, en nadat hy deur 'n vriend aangemoedig is, het hy geskryf oor sy ervarings in die slawehandel en sy bekering. William Legge, 2de graaf van Dartmouth, beïndruk met sy verhaal, het Newton geborg vir ordening deur John Green, biskop van Lincoln, en hom die kuratorskap van Olney, Buckinghamshire, in 1764 aangebied.<ref>Martin (1950), pp. 198–200.</ref> ==== ''Olney Gesange'' ====    Olney was 'n dorpie met sowat 2 500 inwoners wie se hoofbedryf kant met die hand gemaak het. Die mense was meestal ongeletterd en baie van hulle was arm.<ref name="aitken224">Aitken, p. 224.</ref> Newton se prediking was uniek deurdat hy baie van sy eie ervarings vanaf die kansel gedeel het; baie geestelikes het op 'n afstand gepreek en geen intimiteit met versoeking of sonde erken nie. Hy was betrokke by sy gemeentelede se lewens en was baie geliefd, hoewel sy skryfwerk en aflewering soms ongepoets was.<ref>Martin (1950), pp. 208–217.</ref> Maar sy toewyding en oortuiging was duidelik en kragtig, en hy het dikwels gesê sy missie was om "'n harde hart te breek en 'n gebroke hart te genees".<ref name="pollock">Pollock, John (2009). "Amazing Grace: The great Sea Change in the Life of John Newton", ''The Trinity Forum Reading'', The Trinity Forum.</ref> Hy het 'n vriendskap gesluit met William Cowper, 'n begaafde skrywer wat misluk het in 'n loopbaan in die regte en aanvalle van waansin gely het en verskeie kere selfmoord probeer het. Cowper het Olney geniet{{Spaced ndash}}en Newton se maatskappy; hy was ook nuut vir Olney en het deur 'n geestelike bekering soortgelyk aan Newton s'n gegaan. Saam was hulle effek op die plaaslike gemeente indrukwekkend. In 1768 het hulle dit nodig gevind om 'n weeklikse biduur te begin om in die behoeftes van 'n toenemende aantal gemeentelede te voorsien. Hulle het ook begin skryflesse vir kinders.<ref>Turner, p. 76.</ref> Deels van Cowper se literêre invloed, en deels omdat daar van geleerde predikante verwag is om verse te skryf, het Newton begin om lofsange te probeer, wat deur die taal gewild geword het, wat vir gewone mense duidelik gemaak is. Verskeie produktiewe gesangskrywers was op hul mees produktiewe in die 18de eeu, insluitend Isaac Watts{{Spaced ndash}}wie se gesange Newton grootgeword het om te hoor<ref>Aitken, p. 28.</ref>{{Spaced ndash}}en Charles Wesley, met wie Newton bekend was. Wesley se broer John, die uiteindelike stigter van die Metodiste Kerk, het Newton aangemoedig om in die geestelikes te gaan. {{voetnota|Watts had previously written a hymn named "Alas! And Did My Saviour Bleed" that contained the lines "Amazing pity! Grace unknown!/ And love beyond degree!". [[Philip Doddridge]], another well-known hymn writer, wrote another in 1755 titled "The Humiliation and Exaltation of God's Israel" that began "Amazing grace of God on high!" and included other similar wording to Newton's verses. Newton biographer Jonathan Aitken states that Watts had inspired most of Newton's compositions. (Turner, pp. 82–83.)(Aitken, pp. 28–29.)}} Watts was 'n pionier in Engelse gesangskryf, en het sy werk na die [[Psalms]] gegrond. Die mees algemene gesange deur Watts en ander is in die gewone metrum in 8.6.8.6 geskryf: die eerste reël is agt lettergrepe en die tweede is ses.<ref name="turner77-79">Turner, pp. 77–79.</ref> Newton en Cowper het probeer om 'n gedig of lofsang vir elke gebedsbyeenkoms aan te bied. Die lirieke van "Amazing Grace" is laat in 1772 geskryf en waarskynlik op 1 Januarie 1773 vir die eerste keer in 'n gebedsbyeenkoms gebruik.<ref name="turner77-79">Turner, pp. 77–79.</ref> 'n Versameling van die gedigte wat Newton en Cowper geskryf het vir gebruik in dienste by Olney is in 1779 gebind en anoniem gepubliseer onder die titel ''Olney Hymns'' . Newton het 280 van die 348 tekste in ''Olney Hymns'' bygedra; "1 Kronieke 17:16–17, Faith's Review and Expectation" was die titel van die gedig met die eerste reël "Amazing grace! (how sweet the sound)".<ref name="dah"/> ==== Kritiese analise ==== Die algemene impak van ''Olney Hymns'' was onmiddellik en dit het vir baie jare 'n wyd gewilde hulpmiddel vir evangeliese mense in Brittanje geword. Geleerdes het Cowper se poësie ietwat meer waardeer as Newton se klaende en eenvoudige taal, wat sy kragtige persoonlikheid uitdruk. Die mees algemene temas in die verse wat Newton in ''Olney Hymns'' geskryf het, is geloof in verlossing, verwondering oor God se genade, sy liefde vir Jesus en sy vrolike uitroepe van die vreugde wat hy in sy geloof gevind het.<ref>Benson, p. 339.</ref> As 'n weerspieëling van Newton se verbintenis met sy gemeentelede, het hy baie van die gesange in eerste persoon geskryf, en erken dat hy sy eie ervaring met sonde. Bruce Hindmarsh in ''Sing Them Over Again To Me: Hymns and Hymnbooks in America'' beskou "Amazing Grace" as 'n uitstekende voorbeeld van Newton se getuigskrifstyl wat deur die gebruik van hierdie perspektief gebied word.<ref name="hindmarsh6">Noll and Blumhofer, p. 6.</ref> Verskeie van Newton se gesange is erken as groot werk ("Amazing Grace" was nie onder hulle nie), terwyl ander blykbaar ingesluit is om in te vul wanneer Cowper nie kon skryf nie.<ref>Benson, p. 338.</ref> Jonathan Aitken noem Newton, met verwysing na "Amazing Grace", 'n "onbeskaamde middelbrou-liriekskrywer wat vir 'n laebrow-gemeente skryf", en let op dat slegs een-en-twintig van die byna 150 woorde wat in al ses verse gebruik word, meer as een lettergreep het.<ref>Aitken, p. 226.</ref> William Phipps in die ''Anglican Theological Review'' en skrywer James Basker het die eerste strofe van "Amazing Grace" geïnterpreteer as bewys van Newton se besef dat sy deelname aan die slawehandel sy ellende was, wat miskien 'n wyer algemene begrip van Newton se motiverings verteenwoordig.<ref name="phipps">Phipps, William (Summer 1990). " 'Amazing Grace' in the hymnwriter's life", ''[[Anglican Theological Review]]'', '''72''' (3), pp. 306–313.</ref><ref name="basker281">Basker, p. 281.</ref> Newton het kragte saamgesnoer met 'n jong man genaamd [[William Wilberforce]], die Britse Parlementslid wat die parlementêre veldtog gelei het om die slawehandel in die Britse Ryk af te skaf, wat op die Slawehandelwet 1807 uitgeloop het. Maar Newton het eers 'n vurige en uitgesproke [[Afskaffing van slawerny|afskaffingslid]] geword nadat hy Olney in die 1780's verlaat het; dit is nie bekend dat hy die skryf van die lofsang bekend as "Amazing Grace" verbind het met anti-slawerny sentimente nie.<ref>Aitken, p. 231.</ref> Die lirieke in ''Olney Hymns'' is gerangskik deur hul assosiasie met die Bybelse verse wat deur Newton en Cowper in hul gebedsbyeenkomste gebruik sou word, en het geen politieke doelwit aangespreek nie. Vir Newton was die begin van die jaar 'n tyd om na te dink oor 'n mens se geestelike vooruitgang. Terselfdertyd het hy 'n dagboek voltooi{{Spaced ndash}}wat sedertdien verlore gegaan het{{Spaced ndash}}dat hy 17 jaar tevore begin het, twee jaar nadat hy opgehou vaar het. Die laaste inskrywing van 1772 was 'n verhaal van hoeveel hy sedertdien verander het.<ref name="aitken227">Aitken, p. 227.</ref>   Die titel wat aan die lofsang toegeskryf word, " [[1-2 Kronieke|1 Kronieke]] 17:16–17", verwys na [[Dawid]] se reaksie op die profeet Natan wat vir hom gesê het dat God van plan is om sy familielyn vir ewig te handhaaf. Sommige Christene interpreteer dit as 'n voorspelling dat Jesus Christus, as 'n afstammeling van Dawid, deur God beloof is as die redding vir alle mense.<ref name="hindmarsh8">Noll and Blumhofer, p. 8.</ref> Newton se preek op daardie Januarie-dag in 1773 het gefokus op die noodsaaklikheid om 'n mens se dankbaarheid vir God se leiding uit te druk, dat God betrokke is by die daaglikse lewens van Christene alhoewel hulle dalk nie daarvan bewus is nie, en daardie geduld vir verlossing van die daaglikse beproewinge van die lewe. is geregverdig wanneer die heerlikhede van die ewigheid wag.<ref>Turner, p. 81.</ref> Newton het homself 'n sondaar gesien soos Dawid wat, miskien onverdiend, gekies is<ref name="watson215">Watson, p. 215.</ref> en daardeur verneder is. Volgens Newton is onbekeerde sondaars “verblind deur die god van hierdie wêreld” totdat “genade na ons toe gekom het nie net onverdiend nie, maar ook ongewens ... ons harte probeer het om hom uit te sluit totdat hy ons oorwin het deur die krag van sy genade.”<ref name="aitken227">Aitken, p. 227.</ref> Die [[Nuwe Testament]] het gedien as die basis vir baie van die lirieke van "Amazing Grace". Die eerste vers kan byvoorbeeld herlei word na die verhaal van die verlore seun . In die [[Evangelie volgens Lukas|Evangelie van Lukas]] sê die vader: "Want hierdie seun van my was dood en het weer lewendig geword; hy was verlore en is gevind". Die verhaal van Jesus wat 'n blinde man genees het wat vir die Fariseërs vertel dat hy nou kan sien, word in die [[Evangelie volgens Johannes|Evangelie van Johannes]] vertel. Newton het die woorde "Ek was blind, maar nou sien ek" gebruik en verklaar "Ag, genade, hoe groot 'n skuldenaar!" in sy briewe en dagboekinskrywings so vroeg as 1752.<ref name="aitken228">Aitken, p. 228.</ref> Die effek van die liriese verwerking, volgens Bruce Hindmarsh, laat 'n onmiddellike vrystelling van energie in die uitroep "Amazing grace!", gevolg word deur 'n kwalifiserende antwoord in "how sweet the sound". In ''An Annotated Anthology of Hymns'' word Newton se gebruik van 'n uitroep aan die begin van sy vers "kru maar effektief" genoem in 'n algehele samestelling wat "sugger(s) 'n kragtige, indien eenvoudige, verklaring van geloof".<ref name="watson215">Watson, p. 215.</ref> Grace word drie keer in die volgende vers herroep, wat uitloop op Newton se mees persoonlike verhaal van sy bekering, wat die gebruik van sy persoonlike getuienis met sy gemeentelede onderstreep.<ref name="hindmarsh6">Noll and Blumhofer, p. 6.</ref> Die preek wat deur Newton gepreek is, was sy laaste van dié wat William Cowper in Olney gehoor het, aangesien Cowper se geestelike onstabiliteit kort daarna teruggekeer het. Een skrywer stel voor dat Newton dalk sy vriend in gedagte gehad het en die temas van versekering en bevryding van wanhoop tot Cowper se voordeel gebruik het.<ref>Turner, p. 86.</ref> === Verspreiding === Meer as 60 van Newton en Cowper se gesange is herpubliseer in ander Britse gesangboeke en tydskrifte, maar "Amazing Grace" was nie, en het slegs een keer verskyn in 'n 1780-gesangboek wat deur die gravin van Huntingdon geborg is. Geleerde John Julian het in sy 1892 ''A Dictionary of Hymnology'' gesê dat die liedjie buite die Verenigde State onbekend was en dat dit "ver van 'n goeie voorbeeld van Newton se beste werk was nie".<ref>Julian, p. 55.</ref> {{voetnota|Only since the 1950s has it gained some popularity in the UK; not until 1964 was it published with the music most commonly associated with it. (Noll and Blumhofer, p. 8)}} Tussen 1789 en 1799 is vier variasies van Newton se lofsang in die VSA gepubliseer in Baptist, [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie|Dutch Reformed]], and [[Kongregasionalistiese Kerk|Congregationalist]] hymnodies;<ref name="hindmarsh8">Noll and Blumhofer, p. 8.</ref> teen 1830 het Presbiteriane en Metodiste ook Newton se verse in hul gesangboeke ingesluit.<ref name="hindmarsh10">Noll and Blumhofer, p. 10.</ref><ref>Aitken, pp. 232–233.</ref> Alhoewel dit sy wortels in Engeland gehad het, het "Amazing Grace" 'n integrale deel van die Christelike tapisserie in die Verenigde State geword. Die grootste invloede in die 19de eeu wat "Amazing Grace" aangedryf het om oor die VSA te versprei en 'n stapelvoedsel van godsdiensdienste in baie denominasies en streke te word, was die Tweede Groot Ontwaking en die ontwikkeling van vormnoot -sanggemeenskappe. 'n Geweldige godsdienstige beweging het die VSA in die vroeë 19de eeu gevee, gekenmerk deur die groei en gewildheid van kerke en godsdienstige herlewings wat hul begin het op die grens in Kentucky en Tennessee. Ongekende byeenkomste van duisende mense het kampbyeenkomste bygewoon waar hulle verlossing kom ervaar het; prediking was vurig en het daarop gefokus om die sondaar van versoeking en terugval te red.<ref name="turner115-116">Turner, pp. 115–116.</ref> Godsdiens is gestroop van ornament en seremonie, en so eenvoudig en eenvoudig as moontlik gemaak; preke en liedere het dikwels herhaling gebruik om aan 'n plattelandse bevolking van arm en meestal onopgevoede mense die noodsaaklikheid oor te dra om weg te draai van sonde. Om te getuig en te getuig het 'n integrale komponent van hierdie byeenkomste geword, waar 'n gemeentelid of vreemdeling sou opstaan en sy wending van 'n sondige lewe na een van vroomheid en vrede vertel.<ref name="hindmarsh10">Noll and Blumhofer, p. 10.</ref> "Amazing Grace" was een van vele gesange wat vurige preke onderbreek het, hoewel die kontemporêre styl 'n refrein gebruik het, ontleen aan ander gesange, wat eenvoud en herhaling gebruik het, soos: Amazing grace! How sweet the sound That saved a wretch like me. I once was lost, but now am found, Was blind but now I see. Shout, shout for glory, Shout, shout aloud for glory; Brother, sister, mourner, All shout glory hallelujah.<ref>Turner, pp. 115–116</ref> Terselfdertyd is 'n onverwante beweging van gemeenskaplike sang regdeur die Suid- en Westerse state gevestig. ’n Formaat om musiek aan ongeletterde mense te onderrig, het in 1800 verskyn. Dit het vier klanke gebruik om die basiese toonleer te simboliseer: fa-sol-la-fa-sol-la-mi-fa. Elke klank is deur 'n spesifiek gevormde noot begelei en het dus as vormnootsang bekend gestaan. Die metode was eenvoudig om te leer en te onderrig, so skole is regdeur die Suide en Weste gevestig. Gemeenskappe sou saamkom vir 'n hele dag van sing in 'n groot gebou waar hulle in vier afsonderlike areas rondom 'n oop ruimte gesit het, en een lid het die groep as 'n geheel gelei. Ander groepe sou buite sing, op banke wat in 'n vierkant opgestel is. Predikers het vormnootgesange gebruik om mense op die grens te leer en om die emosie van kampbyeenkomste te verhoog. Die meeste van die musiek was Christelik, maar die doel van gemeenskaplike sang was nie hoofsaaklik geestelik nie. Gemeenskappe kon óf nie musiekbegeleiding bekostig nie óf het dit uit 'n [[Calvinisme|Calvinistiese]] sin van eenvoud verwerp, daarom is die liedjies a cappella gesing.<ref>Turner, p. 117.</ref> ==== "New Britain" melodie ==== [[Lêer:AmazingGraceSacredHarp1991Edition.PNG|links|duimnael|Amazing Grace, New Britain melodie]] Wanneer dit oorspronklik in Olney gebruik is, is dit onbekend watter musiek, indien enige, die verse wat deur John Newton geskryf is, vergesel het. Kontemporêre gesangeboeke het nie musiek bevat nie en was bloot klein boeke van godsdienstige poësie. Die eerste bekende voorbeeld van Newton se reëls wat by musiek gevoeg is, was in ''A Companion to the Countess of Huntingdon's Hymns'' (Londen, 1808), waar dit op die wysie "Hephzibah" deur die Engelse komponis John Jenkins Husband gestel is.<ref>[http://hymntune.library.uiuc.edu/ The Hymn Tune Index], Search="Hephzibah". University of Illinois at Champaign-Urbana Library website. Retrieved 31 December 2010.</ref> Gewone metrumgesange was verwisselbaar met 'n verskeidenheid wysies; meer as twintig musikale toonsettings van "Amazing Grace" het met wisselende gewildheid gesirkuleer tot 1835, toe die Amerikaanse komponis William Walker Newton se woorde toegewys het aan 'n tradisionele liedjie genaamd "New Britain". Dit was 'n samesmelting van twee melodieë ("Gallaher" en "St. Mary"), die eerste keer gepubliseer in die ''Columbian Harmony'' deur Charles H. Spilman en Benjamin Shaw (Cincinnati, 1829). Spilman en Shaw, albei studente aan Kentucky's Centre College, het hul wysieboek saamgestel vir beide openbare aanbidding en herlewings, om te voldoen aan "die behoeftes van die Kerk in haar triomftog". Die meeste van die wysies was voorheen gepubliseer, maar "Gallaher" en "St. Mary" het nie.<ref>Turner, pp. 120–122.</ref> Aangesien geen deuntjie toegeskryf word nie en albei elemente van mondelinge oordrag toon, kan geleerdes net spekuleer dat hulle moontlik van Britse oorsprong is.<ref>Turner, p. 123.</ref> 'n Manuskrip uit 1828 deur Lucius Chapin, 'n bekende gesangskrywer van daardie tyd, bevat 'n wysie baie na aan "St. Mary", maar dit beteken nie dat hy dit geskryf het nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.shenandoahharmony.com/2015/did-lucius-chapin-write-the-amazing-grace-tune/|title=Did Lucius Chapin write the Amazing Grace tune?|last=Rachel Wells Hall|date=12 May 2015|access-date= 6 Oktober 2023|archive-date=15 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515003810/http://www.shenandoahharmony.com/2015/did-lucius-chapin-write-the-amazing-grace-tune/|url-status=dead}}</ref> "Amazing Grace", met die woorde geskryf deur Newton en saamgevoeg met "New Britain", die melodie wat tans die meeste daarmee geassosieer word, het in 1847 vir die eerste keer in Walker se vormnoot-wysieboek ''Southern Harmony'' verskyn.<ref name="hindmarsh11">Noll and Blumhofer, p. 11.</ref> Dit was, volgens die skrywer Steve Turner, 'n "huwelik wat in die hemel gemaak is&nbsp;. . . Die musiek agter 'amazing' het 'n gevoel van ontsag gehad. Die musiek agter 'genade' het grasieus geklink. Daar was 'n styging by die punt van belydenis, asof die skrywer in die openbaar uitstap en 'n gewaagde verklaring maak, maar 'n ooreenstemmende daling wanneer hy sy blindheid erken."<ref>Turner, p. 124.</ref> Walker se versameling was geweldig gewild en het ongeveer 600 000 kopieë regoor die VSA verkoop toe die totale bevolking net meer as 20 was&nbsp;miljoen. Nog 'n vorm-noot-toonboek genaamd ''The Sacred Harp'' (1844) deur die inwoners van Georgia, Benjamin Franklin White en Elisha J. King, het wyd invloedryk geword en word steeds gebruik.<ref name="turner126">Turner, p. 126.</ref> Nog 'n vers is die eerste keer opgeneem in Harriet Beecher Stowe se uiters invloedryke 1852 anti-slawerny roman ''[[Uncle Tom's Cabin]]'' . Drie verse is emblematies deur Tom gesing in sy uur van diepste krisis.<ref>Stowe, p. 417.</ref> Hy sing die sesde en vyfde verse in daardie volgorde, en Stowe het nog 'n vers ingesluit, wat nie deur Newton geskryf is nie, wat vir ten minste 50 jaar mondelings in Afro-Amerikaanse gemeenskappe oorgedra is. Dit was een van tussen 50 en 70 verse van 'n liedjie met die titel "Jerusalem, My Happy Home", wat die eerste keer gepubliseer is in 'n 1790-boek genaamd ''A Collection of Sacred Ballads'': When we've been there ten thousand years, Bright shining as the sun, We've no less days to sing God's praise, Than when we first begun<ref>Aitken, p. 235</ref>  {{Aanhalingskas|"Daardie liedjies kom uit oortuiging en lyding. Die ergste stemme kan daardeur kom om hulle te sing omdat hulle hul ervarings vertel". - Mahalia Jackson}} "Amazing Grace" het 'n embleem van 'n Christelike beweging geword en 'n simbool van die VSA self, aangesien die land betrokke was by 'n groot politieke eksperiment, wat probeer het om demokrasie as 'n regeringsmiddel te gebruik. Vormnoot-sanggemeenskappe, met al die lede wat rondom 'n oop sentrum sit, en elke liedjie het 'n ander liedleier in diens, het dit in die praktyk geïllustreer. Terselfdertyd het die VSA weswaarts begin uitbrei na voorheen onontginde gebied wat dikwels wildernis was. Die "gevare, moeite en strikke" van Newton se lirieke het beide letterlike en figuurlike betekenisse vir Amerikaners gehad.<ref name="turner126">Turner, p. 126.</ref> Dit het aangrypend waar geword tydens die ernstigste toets van Amerikaanse samehorigheid in die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861–1865). "Amazing Grace", ingestel op "New Britain", is ingesluit in twee gesangboeke wat aan soldate versprei is. Met die dood so werklik en op hande, het godsdiensdienste in die weermag alledaags geword.<ref>Turner, pp. 127–128.</ref> Die lofsang is ook in ander tale vertaal: terwyl die Cherokee op die Trail of Tears was, het die [[Cherokee]] Christelike gesange gesing as 'n manier om die voortslepende tragedie te hanteer, en 'n weergawe van die lied deur Samuel Worcester wat in die [[Cherokees|Cherokee-taal vertaal]] is baie populêr.<ref>Duvall, p. 35.</ref><ref>Swiderski, p. 91.</ref> ==== Stedelike herlewing ==== Alhoewel "Amazing Grace" ingestel op "New Britain" gewild was, het ander weergawes in die streek bestaan. Primitiewe Baptiste in die Appalachiese streek het dikwels "New Britain" saam met ander gesange gebruik, en sing soms die woorde van "Amazing Grace" vir ander volksliedjies, insluitend titels soos " In the Pines ", "Pisgah", "Primrose", en "Evan", soos almal in gewone metrum gesing kan word, waaruit die meerderheid van hul repertorium bestaan.<ref>Patterson, p. 137.</ref><ref>Sutton, Brett (January 1982). "Shape-Note Tune Books and Primitive Hymns", ''Ethnomusicology'', '''26''' (1), pp. 11–26.</ref> In die laat 19de eeu is Newton se verse vir 'n tyd lank op 'n wysie met die naam "Arlington" so gereeld gesing as vir "New Britain". Twee musikale verwerkers genaamd Dwight Moody en Ira Sankey het nog 'n godsdienstige herlewing in die stede van die VSA en Europa ingelui, wat die liedjie internasionale blootstelling gegee het. Moody's se prediking en Sankey se musikale gawes was betekenisvol; hulle verwerkings was die voorlopers van gospelmusiek, en kerke regoor die VSA was gretig om dit aan te skaf.<ref>Turner, pp. 133–135.</ref> Moody en Sankey het hul komposisies in 1875 begin publiseer, en "Amazing Grace" het drie keer verskyn met drie verskillende melodieë, maar hulle was die eerstes wat dit sy titel gegee het; gesange is tipies gepubliseer deur gebruik te maak van die insipits (eerste reël van die lirieke), of die naam van die wysie soos "New Britain". Uitgewer Edwin Othello Excell het die weergawe van "Amazing Grace" ingestel op "New Britain" geweldige gewildheid gegee deur dit in 'n reeks gesangboeke te publiseer wat in stedelike kerke gebruik is. Excell het sommige van Walker se musiek verander, dit meer kontemporêr en Europees gemaak, wat "New Britain" 'n afstand van sy landelike volksmusiek-oorsprong gegee het. Excell se weergawe was meer smaaklik vir 'n groeiende stedelike middelklas en het vir groter kerkkore gereël. Verskeie uitgawes met Newton se eerste drie strofes en die vers wat voorheen deur Harriet Beecher Stowe in ''Uncle Tom's Cabin'' ingesluit is, is tussen 1900 en 1910 deur Excell uitgegee. Sy weergawe van "Amazing Grace" het die standaardvorm van die liedjie in Amerikaanse kerke geword.<ref>Noll and Blumhofer, p. 13.</ref><ref>Turner, pp. 137–138, 140–145.</ref> === Opgeneemde weergawes ===  Met die koms van opgeneemde musiek en radio het "Amazing Grace" begin oorskakel van hoofsaaklik 'n evangeliestandaard na sekulêre gehore. Die vermoë om op te neem, gekombineer met die bemarking van plate aan spesifieke gehore, het "Amazing Grace" in die 20ste eeu duisende verskillende vorme laat aanneem. Waar Edwin Othello Excell probeer het om die sing van "Amazing Grace" uniform in duisende kerke te maak, het rekords kunstenaars toegelaat om te improviseer met die woorde en musiek wat spesifiek vir elke gehoor is. ''AllMusic'' lys meer as 1 000 opnames – insluitend hervrystellings en kompilasies – vanaf 2019. Die eerste opname daarvan is 'n a cappella weergawe van 1922 deur die Sacred Harp Choir. Dit is van 1926 tot 1930 in Okeh Records se katalogus ingesluit, wat tipies sterk op blues en jazz gekonsentreer het. Die vraag was groot na swart gospel-opnames van die liedjie deur HR Tomlin en JM Gates. 'n Aangrypende gevoel van nostalgie het die opnames vergesel van verskeie gospel- en blues-sangers in die 1940's en 1950's wat die liedjie gebruik het om hul grootouers, tradisies en familiewortels te onthou.<ref>Turner, pp. 154–155.</ref> Dit is vir die eerste keer in 1930 deur Fiddlin' John Carson met musikale begeleiding opgeneem, hoewel dit volgens 'n ander volkslied genaamd "At the Cross" is, nie na "New Britain" nie.<ref name="loclist">[http://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/grace/grace-timeline.html Amazing Grace: Special Presentation: Amazing Grace Timeline] United States Library of Congress Performing Arts Encyclopedia. Retrieved 1 November 2008.</ref> "Amazing Grace" is tekenend van verskeie soorte volksmusiekstyle, wat dikwels as die standaardvoorbeeld gebruik word om musikale tegnieke soos uitvoering en oproep en reaksie te illustreer, wat in beide swart en wit volksmusiek beoefen is.<ref name="tallmadge">Tallmadge, William (May 1961). "Dr. Watts and Mahalia Jackson: The Development, Decline, and Survival of a Folk Style in America", ''Ethnomusicology'', '''5''' (2), pp. 95–99.</ref> {{Aanhalingskas|"Op een of ander manier het "Amazing Grace" Amerikaanse kernwaardes [omhels] sonder om ooit triomfantlik of jingoisties te klink. Dit was 'n lied wat gesing kon word deur oud en jonk, Republikein en Demokratiese, Suidelike Baptiste en Rooms-Katolieke, Afro-Amerikaanse en inheemse Amerikaanse, hooggeplaaste militêre offisier en antikapitalistiese kampvegter". - Steve Turner, 2002}} [[Mahalia Jackson]] se 1947-weergawe het beduidende radio-weergawe ontvang, en namate haar gewildheid deur die 1950's en 1960's gegroei het, het sy dit dikwels by openbare geleenthede soos konserte by [[Carnegie Hall]] gesing.<ref>"Mahalia Jackson". ''Dictionary of American Biography'', Supplement 9: 1971–1975. Charles Scribner's Sons, 1994.</ref> Skrywer James Basker verklaar dat die liedjie deur Afro-Amerikaners gebruik is as die "paradigmatiese neger spirituele" omdat dit die vreugde uitdruk wat gevoel word om verlos te word van slawerny en wêreldse ellende.<ref name="basker281">Basker, p. 281.</ref> Anthony Heilbut, skrywer van ''The Gospel Sound'', verklaar dat die "gevare, moeite en strikke" van Newton se woorde 'n "universele getuienis" is van die Afro-Amerikaanse ervaring.<ref>Turner, p. 148.</ref> Tydens die burgerregtebeweging en opposisie teen die Viëtnam-oorlog het die liedjie 'n politieke toon aangeneem. Mahalia Jackson het "Amazing Grace" vir burgerregte-optoggangers in diens geneem en geskryf dat sy dit gebruik het "om magiese beskerming te gee{{Spaced ndash}}'n bekoring om gevaar af te weer, 'n beswering aan die engele van die hemel om neer te daal&nbsp;. . . Ek was nie seker die magie het buite die kerkmure gewerk nie&nbsp;... in die buitelug van Mississippi. Maar ek het geen kanse gevat nie.”<ref>Aitken, p. 236.</ref> Die volksangeres Judy Collins, wat die liedjie geken het voordat sy kon onthou dat sy dit geleer het, het in 1964 gesien hoe Fannie Lou Hamer optoggangers in Mississippi lei en "Amazing Grace" sing. Collins het dit ook as 'n soort [[wiktionary:talisman|talisman]] beskou, en het die gelyke emosionele impak daarvan gesien op die optoggangers, getuies en wetstoepassers wat die burgerregtebetogers teengestaan het. Volgens mede-volksanger [[Joan Baez]] was dit een van die mees gevraagde liedjies van haar gehore, maar sy het nooit die oorsprong daarvan as 'n lofsang besef nie; teen die tyd dat sy dit in die 1960's gesing het, het sy gesê dit het "'n lewe van sy eie ontwikkel".<ref>Turner, p. 162.</ref> Dit het selfs 'n verskyning by die Woodstock Musiekfees in 1969 gemaak tydens Arlo Guthrie se optrede.<ref>Turner, p. 175.</ref><score sound="1"> % Adding least one space before each line is recommended { \language "english" % Songs have the format <score>{lots of stuff} \new PianoStaff << \new Staff \relative c'' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef treble \key g \major \tempo 8 = 126 \time 3/4 % --------------------Start "violin" part r4 r4 d,4 % 1 g2 b8( g8) % 2 b2 a4 % 3 g2 e4 % 4 d2 d4 % 5 g2 b8( g8) % 6 b2 a4 % 7 d2 b4 % 8 d4.( b8) d8( b8) % 9 g2 d4 % 10 e4.( g8 ) g8( e8)% 11 d2 d4 % 12 g2 b8( g8) % 13 b2 a4 % 14 g2. \bar ":|." % 15 } % -------------------end "violin" part \addlyrics {A -- ma -- zing grace! How sweet the sound, that saved a wretch like me! I once was lost, but now am found. Was blind, but now I see. A -- men.} \new Staff \relative c { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef bass \key g \major \time 3/4 r4 r4 <g g' b> % 1 A <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 2 mazing <d g d'>2 <d fs c'>4 % 3 grace h ow <e g b>2 <c g c'>4 % 4 sweet the <g g' b>2 <g g' b>4 % 5 sound that <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 6 saved a <d g d'>2 <c fs d'>4 % 7 wretch like <b g' d'>2 <g g' d'>4 % 8 me I <g' b d>2 <g d'>4 % 9 once was <b, g' d'>2 <b g'>4 % 10 lost but <c g' c>2 <c e c'>8 <c g' c>8 % 11 now am <g g' b>2 <b g'>4 % 12 found, was <e g b>2 <d g d'>4 % 13 blind, but <d g d'>2 <d fs c'>4 % 14 now I <g, g' b>2. % 15 see } >> }</score>Collins het besluit om dit in die laat 1960's op te neem te midde van 'n atmosfeer van teenkultuur-introspeksie; sy was deel van 'n ontmoetingsgroep wat 'n omstrede vergadering afgesluit het deur "Amazing Grace" te sing, aangesien dit die enigste lied was waarvan al die lede die woorde geken het. Haar vervaardiger was teenwoordig en het voorgestel dat sy 'n weergawe daarvan op haar 1970-album ''Whales & Nightingales'' insluit. Collins, wat 'n geskiedenis van alkoholmisbruik gehad het, het beweer dat die liedjie haar tot herstel kon “deurtrek”. Dit is opgeneem in St. Paul's, die kapel by Columbia Universiteit, gekies vir die akoestiek. Sy het 'n ''a cappella'' -verwerking gekies wat na aan Edwin Othello Excell s'n was, begelei deur 'n koor amateursangers wat vriende van haar was. Collins het dit met die Viëtnam-oorlog verbind, waarteen sy beswaar gemaak het: “Ek het nie geweet wat anders om te doen oor die oorlog in Viëtnam nie. Ek het opgeruk, ek het gestem, ek het tronk toe gegaan oor politieke optrede en gewerk vir die kandidate waarin ek geglo het. Die oorlog het steeds gewoed. Daar was niks meer om te doen nie, het ek gedink&nbsp;... maar sing 'Amazing Grace'."<ref>Collins, p. 165.</ref> Geleidelik en onverwags het die liedjie op die radio begin speel, en dan aangevra word. Dit het gestyg tot nommer 15 op die <nowiki><i id="mwAgg">Billboard</i></nowiki> Hot 100, wat vir 15 weke op die trefferlyste gebly het,<ref>Whitburn, p. 144.</ref> asof, het sy geskryf, haar aanhangers "gewag het om dit te omhels".<ref>Collins, p. 166.</ref> In die Verenigde Koninkryk het dit tussen 1970 en 1972 agt keer op die kaartjie gehaal, met 'n hoogtepunt op nommer 5 en 'n totaal van 75 weke op gewilde musiektrefferlyste deurgebring.<ref>Brown, Kutner, and Warwick p. 179.</ref> Haar vertolking het ook nommer 5 in Nieu-Seeland<ref>{{Cite web |url=http://www.flavourofnz.co.nz/index.php?qpageID=search%20listener&qartistid=731#n_view_location |title=Flavour of New Zealand – search listener |access-date= 6 Oktober 2023 |archive-date=13 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813175341/http://www.flavourofnz.co.nz/index.php?qpageID=search%20listener&qartistid=731#n_view_location |url-status=dead }}</ref> en nommer 12 in Ierland in 1971 bereik.<ref>[http://www.irishcharts.ie/search/placement The Irish Charts – All there is to know]</ref> In 1972 het die Royal Scots Dragoon Guards, die senior Skotse regiment van die [[Britse Leër|Britse leër]], 'n instrumentale weergawe opgeneem met 'n [[doedelsak]] -solis wat deur 'n pyporkes begelei word. Die tempo van hul verwerking is vertraag om voorsiening te maak vir die doedelsak, maar dit was gebaseer op Collins s'n: dit het begin met 'n doedelsak-solo-inleiding soortgelyk aan haar eensame stem, daarna is dit begelei deur die band van doedelsak en horings, terwyl sy in haar weergawe word gerugsteun deur 'n koor. Dit het 'n internasionale treffer geword, en het vyf weke op nommer een in die UK Singles Chart deurgebring,<ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/14571/pipes-and-drums-and-the-military-band-of-the-royal-scots-dragoon-guard/|title=PIPES AND DRUMS AND THE MILITARY BAND OF THE ROYAL SCOTS DRAGOON GUARD|publisher=[[The Official UK Charts Company]]|access-date=December 17, 2021}}</ref> boaan die ''RPM'' nasionale singles chart in Kanada vir drie weke,<ref>[http://www.collectionscanada.gc.ca/obj/028020/f2/nlc008388.7697.pdf Top Singles{{snd}} Volume 17, No. 17] RPM Magazine. 10 June 1972. Retrieved 12 April 2020.</ref> en ook 'n hoogtepunt bereik op nommer 11 op die Billboard Hot 100 in die VSA.<ref>Brown, Kutner, and Warwick p. 757.</ref><ref>Whitburn, p. 610.</ref> Dit is ook 'n omstrede instrumentaal, aangesien dit pype met 'n militêre orkes gekombineer het. Die Pypmajoor van die Royal Scots Dragoon Guards is na [[Edinburg-kasteel|Edinburgh-kasteel]] ontbied en getugtig omdat hy die doedelsak verneder het.<ref>Turner, p. 188.</ref> [[Aretha Franklin]]<ref>https://www.allmusic.com/album/amazing-grace-mw0000196687</ref> en [[Rod Stewart]]<ref>https://zeegrooves.blogspot.com/2010/12/rod-stewart-amazing-grace.html</ref> het ook omtrent dieselfde tyd "Amazing Grace" opgeneem, en albei hul vertolkings was gewild. Al vier weergawes is aan verskillende tipes gehore bemark en sodoende sy plek as 'n popliedjie verseker.<ref>Turner, p. 192.</ref> [[Johnny Cash]] het dit op sy 1975-album ''Sings Precious Memories'' opgeneem en dit opgedra aan sy ouer broer Jack, wat in 'n meulongeluk dood is toe hulle seuns in Dyess, Arkansas, was. Cash en sy gesin het dit vir hulself gesing terwyl hulle ná Jack se dood in die katoenlande gewerk het. Cash het dikwels die liedjie ingesluit wanneer hy deur tronke getoer het en gesê: "Vir die drie minute wat daardie liedjie aan die gang is, is almal vry. Dit bevry net die gees en bevry die persoon.” Die [[Biblioteek van die VSA-kongres|US Library of Congress]] het 'n versameling van 3 000 weergawes van en liedjies geïnspireer deur "Amazing Grace", waarvan sommige eerste keer opnames was deur folkloriste Alan en John Lomax, 'n pa en seun-span wat in 1932 duisende kilometers oor die suidelike state van die VSA om die verskillende streekstyle van die liedjie vas te vang. Meer kontemporêre weergawes sluit voorbeelde in van gewilde kunstenaars soos Sam Cooke and the Soul Stirrers (1963), the Byrds (1970), [[Elvis Presley]] (1971), Skeeter Davis (1972), Mighty Clouds of Joy (1972), Amazing Rhythm Aces ( 1975), [[Willie Nelson]] (1976) en die Lemonheads (1992).<ref name="loclist"/> == In die Amerikaanse populêre kultuur == "Amazing Grace" is 'n ikoon in die Amerikaanse kultuur wat vir 'n verskeidenheid sekulêre doeleindes en bemarkingsveldtogte gebruik is. Die lofsang is in verskeie films gebruik, insluitend ''Alice's Restaurant'', ''Invasion of the Body Snatchers'', ''Coal Miner's Daughter'' en ''Silkwood'' . Daar word daarna verwys in die 2006-rolprent ''Amazing Grace'', wat Newton se invloed op die voorste Britse afskaffingslid [[William Wilberforce]] uitlig,<ref name="Noll15">Noll and Blumhofer, p. 15.</ref> in die filmbiografie van Newton.<ref name="Journal Now Article">Young, Wesley (1 August 2013), [http://www.journalnow.com/news/local/article_705f44c2-fb12-11e2-9027-001a4bcf6878.html "A tale of grace: Local filmmaker bringing story of John Newton to life"]. ''Winston-Salem Journal''</ref> en die 2014-rolprent ''Freedom'' wat die verhaal van Newton se samestelling van die gesang vertel. Sedert 1954, toe 'n orrelinstrumenteel van "New Britain" 'n topverkoper geword het, word "Amazing Grace" met begrafnisse en gedenkdienste geassosieer.<ref>Turner, p. 159.</ref> Die lied het 'n lied geword wat hoop inspireer in die nasleep van tragedie, en het 'n soort "geestelike volkslied" geword volgens die skrywers Mary Rourke en Emily Gwathmey.<ref>Rourke and Gwathmey, p. 108.</ref> President [[Barack Obama]] het byvoorbeeld die lofsang by die gedenkdiens vir Clementa Pinckney voorgedra en later gesing, wat een van die nege slagoffers van die Charleston -kerkskietery in 2015 was.<ref>{{Cite web|url=http://www.msnbc.com/msnbc-live/watch/president-obama-eulogizes-rev.-pinckney-471964227800|title=President Obama: Emanuel AME 'a phoenix rising from the ashes'|date=17 September 2014|publisher=MSNBC|access-date=28 June 2015}}</ref> == Moderne interpretasies ==   In onlangse jare is die woorde van die lofsang in sommige godsdienspublikasies verander om 'n gevoel van opgelegde selfveragting deur die sangers daarvan te verminder. Die tweede reël, "Dit het 'n ellendeling soos ek gered!" is herskryf as "Dit het my gered en versterk", "red 'n siel soos ek", of "wat my gered en vrygemaak het".<ref>Saunders, William (2003). [http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0250.html Lenten Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422135201/http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0250.html |date=22 April 2017 }} ''Arlington Catholic Herald''. Retrieved 7 February 2010.</ref> Kathleen Norris karakteriseer in haar boek ''Amazing Grace: A Vocabulary of Faith'' hierdie transformasie van die oorspronklike woorde as "ellendige Engels", wat die reël wat die oorspronklike vervang "lagwekkend vaal" maak.<ref>Norris, p. 66.</ref> Deel van die rede vir hierdie verandering was die veranderde interpretasies van wat ellende en genade beteken. Newton se [[Calvinisme|Calvinistiese]] siening van verlossing en goddelike genade het sy perspektief gevorm dat hy homself as 'n sondaar so gemeen het dat hy nie in staat was om sy lewe te verander of verlos te word sonder God se hulp nie. Tog laat sy liriese subtiliteit, na Steve Turner se mening, die betekenis van die lied oop vir 'n verskeidenheid Christelike en nie-Christelike interpretasies.<ref>Turner, pp. 213–214.</ref> "Wretch" verteenwoordig ook 'n tydperk in Newton se lewe toe hy homself uitgeworpe en ellendig gesien het, soos toe hy in Sierra Leone verslaaf was; sy eie arrogansie het geëwenaar hoe ver hy in sy lewe geval het.<ref>Bruner and Ware, pp. 31–32.</ref> As gevolg van sy geweldige gewildheid en ikoniese aard, het die betekenis agter die woorde van "Amazing Grace" so individueel geword soos die sanger of luisteraar.<ref>Turner, pp. 218–220.</ref> Bruce Hindmarsh stel voor dat die sekulêre gewildheid van "Amazing Grace" te wyte is aan die afwesigheid van enige vermelding van God in die lirieke tot in die vierde vers (volgens Excell se weergawe begin die vierde vers "When we've been there tienduisend jaar"), en dat die lied die vermoë van die mensdom verteenwoordig om homself te transformeer in plaas van 'n transformasie wat in die hande van God plaasvind. "Genade" het egter 'n duideliker betekenis vir John Newton gehad, aangesien hy die woord gebruik het om God of die krag van God voor te stel.<ref>Noll and Blumhofer, p. 16.</ref> Die transformerende krag van die liedjie is deur die joernalis Bill Moyers ondersoek in 'n dokumentêr wat in 1990 vrygestel is. Moyers is geïnspireer om op die lied se krag te fokus nadat hy 'n optrede by Lincoln Center gekyk het, waar die gehoor uit Christene en nie-Christene bestaan het, en hy het opgemerk dat dit 'n gelyke impak op almal wat bygewoon het, en hulle verenig het.<ref name="pollock">Pollock, John (2009). "Amazing Grace: The great Sea Change in the Life of John Newton", ''The Trinity Forum Reading'', The Trinity Forum.</ref> James Basker het ook hierdie krag erken toe hy verduidelik het hoekom hy "Amazing Grace" gekies het om 'n versameling anti-slawerny poësie voor te stel: "daar is 'n transformerende krag wat van toepassing is ... : die transformasie van sonde en droefheid in genade, van lyding in skoonheid, van vervreemding in empatie en verbintenis, van die onuitspreeklike in verbeeldingryke literatuur."<ref>Basker, p. xxxiv.</ref> Moyers het onderhoude gevoer met Collins, Cash, operasanger [[Jessye Mae Norman|Jessye Norman]], Appalachiese volksmusikant Jean Ritchie en haar gesin, wit Sacred Harp-sangers in Georgia, swart Sacred Harp-sangers in Alabama, en 'n tronkkoor by die ''Texas State Penitentiary in Huntsville''. Collins, Cash en Norman kon nie onderskei of die krag van die liedjie van die musiek of die lirieke kom nie. Norman, wat dit een keer veral gesing het aan die einde van 'n groot buitelug -rockkonsert vir Nelson Mandela se 70ste verjaardag, het gesê: "Ek weet nie of dit die teks is nie.{{Spaced ndash}}Ek weet nie of ons oor die lirieke praat as ons sê dit raak soveel mense nie{{Spaced ndash}}of dit daardie deuntjie is wat almal ken.” 'n Gevangene met wie Moyers 'n onderhoud gevoer het, het sy letterlike interpretasie van die tweede vers verduidelik: "'Dit was genade wat my hart geleer het om te vrees, en genade my vrese verlig" deur te sê dat die vrees onmiddellik vir hom werklik geword het toe hy besef het dat hy dalk nooit sy lewe sal kry nie. in orde, vererger deur die eensaamheid en beperking in die tronk. Gospel-sangeres Marion Williams het die effek daarvan opgesom: "That's a song that gets to everybody". Die ''Dictionary of American Hymnology'' beweer dat dit in meer as duisend gepubliseerde gesangboeke ingesluit is, en beveel die gebruik daarvan aan vir "geleenthede van aanbidding wanneer ons met vreugde moet bely dat ons deur God se genade alleen gered is; as 'n loflied van reaksie op vergifnis van sonde of as 'n versekering van vergifnis; as 'n belydenis van geloof of na die preek."<ref name="dah"/> === Die weergawe van elektroniese verwerkings van die liedjie === Wikimedia se Score -uitbreiding laat lesers toe om enige rangskikking wat in Lilypond -formaat uitgedruk is, te sien en te luister.<ref>Score taken from http://hymnstogod.org/Hymn-Website/Hymn-Files/Public-Domain-Hymns/A-Hymns/Amazing-Grace-Excell/AmazingGraceExcell.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230512091707/https://hymnstogod.org/Hymn-Website/Hymn-Files/Public-Domain-Hymns/A-Hymns/Amazing-Grace-Excell/AmazingGraceExcell.pdf |date=12 Mei 2023 }}</ref><score sound="1"> % Adding least one space before each line is recommended { \language "english" % Songs have the format <score>{lots of stuff} \new PianoStaff << \new Staff \relative c'' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef treble \key g \major \tempo 8 = 126 \time 3/4 % --------------------Start "violin" part r4 r4 d,4 % 1 g2 b8( g8) % 2 b2 a4 % 3 g2 e4 % 4 d2 d4 % 5 g2 b8( g8) % 6 b2 a4 % 7 d2 b4 % 8 d4.( b8) d8( b8) % 9 g2 d4 % 10 e4.( g8 ) g8( e8)% 11 d2 d4 % 12 g2 b8( g8) % 13 b2 a4 % 14 g2. \bar ":|." % 15 } % -------------------end "violin" part \addlyrics {A -- ma -- zing grace! How sweet the sound, that saved a wretch like me! I once was lost, but now am found. Was blind, but now I see. A -- men.} \new Staff \relative c { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef bass \key g \major \time 3/4 r4 r4 <g g' b> % 1 A <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 2 mazing <d g d'>2 <d fs c'>4 % 3 grace h ow <e g b>2 <c g c'>4 % 4 sweet the <g g' b>2 <g g' b>4 % 5 sound that <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 6 saved a <d g d'>2 <c fs d'>4 % 7 wretch like <b g' d'>2 <g g' d'>4 % 8 me I <g' b d>2 <g d'>4 % 9 once was <b, g' d'>2 <b g'>4 % 10 lost but <c g' c>2 <c e c'>8 <c g' c>8 % 11 now am <g g' b>2 <b g'>4 % 12 found, was <e g b>2 <d g d'>4 % 13 blind, but <d g d'>2 <d fs c'>4 % 14 now I <g, g' b>2. % 15 see } >> }</score>[[Lêer:Wikiversity_logo_2017.svg|16x16px]]</img> [[wikiversity:Sing_free/Amazing_Grace|Wikiversity bied 'n oefensessie vir hierdie liedjie aan]] == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|25em}} == Eksterne skakels == * [http://www.hymnary.org/text/amazing_grace_how_sweet_the_sound Amazing Grace] by Hymnary.org * [https://web.archive.org/web/20150419181334/http://www.estudobiblico.org/en/biblical-comment/873-the-amazing-grace Die Amazing Grace] * [http://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/grace/grace-home.html US Library of Congress Amazing Grace-versameling] * [http://www.cowperandnewtonmuseum.org.uk Cowper & Newton Museum] in Olney, Engeland * [http://www.markrhoads.com/amazingsite/index.htm Amazing Grace: Some Early Tunes Anthology of the American Hymn-Tune Repertory] * [http://www.amazinggrace.ie Amazing Grace: Die storie agter die liedjie en sy verband met Lough Swilly] {{Normdata}} [[Kategorie:Liedjies]] h9w3ilh6gqnb557j32k62wqn9bk8wg4 0 407081 2900668 2892405 2026-05-02T14:19:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900668 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chris Evert playing tennis at Camp David crop.jpg|duimnael|regs|Chris Evert (1990).]] '''Christine Marie Evert''' (gebore 21 Desember 1954), beter bekend as '''Chris Evert Lloyd''', is 'n Amerikaanse voormalige wêreld nommer een tennisspeler. Evert het 18 grand slam enkelspeltitels verower, waaronder 'n rekord sewe [[Franse Ope]]-titels en 'n gesamentlike rekord ses [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Ope]]-titels (gelykop met [[Serena Williams]]). Evert was 260 weke lank as die wêreld se nommer een gerangskik, en was sewe keer die jaareinde se wêreld nommer een enkelspeler (1974 – 78, 1980, 1981). Langs [[Martina Navratilova]], haar grootste mededinger, het Evert 'n groot deel van die 1970's en 1980's vrouetennis oorheers.<ref>{{cite web|url=http://www.floridamemory.com/items/show/140388|title=Chris Evert 1980-1989|work=Florida Memory: State Library and Archives of Florida|access-date=12 July 2017}}</ref> Evert het in 34 [[Grand Slam (tennis)|grand slam]] enkelspel-eindstryde gespeel, 'n rekord vir vrouetennis. In enkelspel bereik Evert die halfeindronde of beter in 52 van die 56 grand slams waarin sy gespeel het. Sy het nooit in die eerste of tweede ronde van 'n grand slam verloor nie en slegs twee keer in die derde ronde verloor. Evert hou die rekord van die meeste agtereenvolgende jare (13) om ten minste een grand slam titel in die jaar te verower. <ref>{{cite news|url=http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-22/sports/8701180950_1_clare-evert-jimmy-evert-carling-bassett|title=Evert Out To End Drought At Dallas|newspaper=The Sun-Sentinel|date=March 22, 1987|first=Jim|last=Sarni|access-date=September 28, 2014|archive-date=October 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017104402/http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-22/sports/8701180950_1_clare-evert-jimmy-evert-carling-bassett|url-status=dead}}</ref> Evert se loopbaanwenpersentasie in enkelspelwedstryde van 89,97% (1309 gewen– 146 verloor) is die tweede hoogste, vir mans of vroue. Op kleibane bly Evert se loopbaanwenpersentasie in enkelspelwedstryde van 94,55% (382 – 22) 'n rekord. Sy het ook drie grand slam dubbeltitels verower, twee saam met Navratilova en een met Olga Morozova.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennisfame.com/hall-of-famers/inductees/chris-evert|title=International Tennis Hall of Fame|website=Tennisfame.com|access-date=May 14, 2023}}</ref> Evert was elf jaar president van die Women's Tennis Association, 1975 – 76 en 1983 – 91. Sy is bekroon met die Philippe Chatrier-toekenning en is opgeneem in die Hall of Fame. Na haar aftrede is Evert 'n afrigter en 'n ontleder by ESPN, sy bemark ook 'n reeks tennis- en sportklere.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ycn-9098313|title=Women with most tennis Grand Slam finals appearances|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323210932/http://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ycn-9098313|archive-date=March 23, 2014|access-date=June 6, 2012|url-status=dead}}</ref> == Vroeë lewe en gesin == Evert is in 1954 in [[Fort Lauderdale]], [[Florida]], gebore aan Colette (née Thompson) en Jimmy Evert, en grootgemaak in 'n toegewyde Katolieke huishouding. Sy het in 1973 gegradueer aan St. Thomas Aquinas High School in Fort Lauderdale.<ref name="Career Percentage">{{cite web|url=http://chrisevert.net/match-results-and-records/chris-evert-stats-totals/|title=Chris Evert Career Stats|website=Chrisevert.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sportslumo.com/tennis/margaret-court-an-unparalleled-legend-who-set-the-benchmark/|title=Margaret Court: An unparalleled legend who set the benchmark|website=Sportslumo.com|access-date=May 14, 2023}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://db4tennis.com/players/female/margaret-smith-court|title=Margaret Smith Court's GS Performance Timeline & Stats|date=2020-09-20|publisher=Db4tennis.com|access-date=2022-03-16}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Evert se pa was 'n professionele tennisafrigter, en tennis was 'n lewenswyse in sy gesin. Chris en haar suster Jeanne het professionele tennisspelers geword; hul broer John het tennis gespeel aan die Universiteit van Alabama en later aan die Vanderbilt Universiteit, en broer Drew het 'n tennisbeurs aan die Universiteit van Auburn gehad. Jongste suster Clare het beurstennis aan die Southern Methodist University gespeel. Chris, John, Jeanne en Clare, het almal titels verower in die gesogte Junior Orange Bowl in Florida. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Evert, Chris}} [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0fn9ull4gesjyqi0vrfyvhaygg2d1d6 0 407134 2900821 2680610 2026-05-03T00:07:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900821 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|25|44|17.8|N|32|36|23.7|O|aansig=titel}} {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Dodetempel van Hatsjepsoet | beeld = Mortuary Temple of Hatshepsut 01.jpg | onderskrif = Hatsjepsoet se tempel. | koördinate = | plaaslik = ''Djeser-Djeseroe'' ("allerheiligste") | land = {{vlagland|Egipte}} | soort = Dodetempel | streek1 = [[Deir el-Bahari]], <br />[[Bo-Egipte]] | bouer = Onduidelik, moontlik: <br /> Senenmoet, opsigter van werke, of Hapoeseneb, hoëpriester van [[Amoen]] | stigter = | gestig = c. 15de eeu v.C. | periodes = Laat [[Bronstydperk]] | kulture = [[Antieke Egipte|Antieke Egipties]], [[Kopte|Kopties]] | uitgrawings = 1827-tans | bewoners = }} Die '''Dodetempel van Hatsjepsoet''' ([[Egipties]]: ''Ḏsr-ḏsrw'', "Allerheiligste") is 'n dodetempel wat in die tyd van farao [[Hatsjepsoet]] van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] gebou is. Dit is oorkant die stad [[Luxor]] geleë en word beskou as 'n meesterstuk van antieke argitektuur.{{sfn|Roehrig|Dreyfus|Keller|2005|p=4}}{{sfn|Arnold|2005a|p=135}} Die tempel se drie enorme terrasse styg uit bo die woestynbodem tot in die kranse van [[Deir el-Bahari]]. Hatsjepsoet se grafkelder, [[KV20]], is in die [[Vallei van die Konings]]. Oorkant die [[Nyl]] wys die hele struktuur na die monumentale agtste spanmas, Hatsjepsoet se herkenbaarste byvoeging tot die [[Karnak|Tempel van Karnak]]. Die dodetempel se dubbele funksie word deur sy asse geïdentifiseer: Sy hoofas van wes na oos het ten doel gehad om die bark (boot) van [[Amoen|Amoen-Re]] te ontvang tydens die hoogtepunt van die Mooi Fees van die Vallei, terwyl sy as van noord na suid die lewensiklus verteenwoordig van die farao van sy kroning tot sy hergeboorte. {{Hiero|''Djeser-Djeseroe''<ref group="nota">Dit is een van baie weergawes van die naam ''Ḏsr-ḏsrw'' in [[hiërogliewe]]. Dié spesifieke weergawe verskyn in die heiligdomme van [[Hathor]] en [[Amoen]].</ref>| <hiero>D45:D45-G43-O1</hiero> | align=left}} Die tempel is gebou tussen Hatsjepsoet se sewende en 20ste bewindsjaar. Die ontwerp is in 'n groot mate beïnvloed deur die [[Deir el-Bahari#Dodetempel van Mentoehotep|Dodetempel van Mentoehotep II]] van die [[11de Dinastie van Egipte|11de Dinastie]], wat ses eeue tevore gebou is. Dit is egter heeltemal uniek wat sy kamers en heiligdomme betref. Die hoofas, wat gewoonlik vir die dodekompleks gebruik is, word beslaan deur die heiligdom van die bark van Amoen-Re, terwyl die dodekultus van noord na suid geplaas is en die sekondêre as vorm. Apart van die hoofheiligdom lê die heiligdomme vir [[Hathor]] en [[Anoebis]] op die middelste terras. Die suilegange aan die voorkant van die terras bevat die merkwaardigste reliëfs van die tempel: dié van die ekspedisie na die land [[Poent]] en die goddelike geboorte van Hatsjepsoet, die belangrikste deel van haar aanspraak om die troon te beset as lid van die koninklike familie en as 'n goddelike afstammeling. Die toestand van die tempel het mettertyd agteruitgegaan. Twee dekades ná Hatsjepsoet se dood is verwysings na haar bewind onder leiding van [[Toetmoses&nbsp;III]] uitgewis of onregmatige oorgeneem. Die rede is onduidelik. 'n Persoonlike wrok lyk onwaarskynlik, want Toetmoses het eers 20 jaar gewag voor hy opgetree het. Dalk het 'n dispuut tussen die Ahmose- en die Toetmoses-lyn daartoe gelei. In die [[Amarna]]tydperk was die tempel weer in gevaar toe [[Achenaten]] gelas het dat alle beelde van Egiptiese gode, veral dié van Amoen, vernietig word. Dié skade is eindelik deur [[Toetankamen]], [[Horemheb]] en [[Ramses II]] herstel. 'n [[Aardbewing]] in die [[Derde Oorgangstydperk van Egipte|Derde Oorgangstydperk]] het verdere skade aangerig. In die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese tydperk]] is die heiligdom van Amoen herbou en 'n nuwe suilegang voor die ingang daarvan opgerig. 'n [[Kopte|Koptiese]] [[klooster]] is tussen die 6de en 8ste eeu&nbsp;n.C. daar gebou, en beelde van [[Christus]] is bo-oor die oorspronklike reliëfs geverf. Die laaste graffito in die tempel kom uit omstreeks 1223. Die tempel het weer in die moderne annale verskyn toe Richard Pococke, 'n Britse reisiger, dit in 1737 besoek het. Ernstige uitgrawings is egter eers in die 1850's en 1960's onder leiding van Auguste Mariette gedoen. Die tempel is tussen 1893 en 1906 heeltemal uitgegrawe tydens 'n ekspedisie onder leiding van Édouard Naville. Nog werk is van 1911 tot 1936 gedoen deur Herbert E. Winlock en die [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-kunsmuseum]] (MMA), en van 1925 tot 1952 deur Émile Baraize en die Egiptiese Oudhedediens. Herstelwerk duur voort en dit is in Maart 2023 vir die publiek oopgestel. == Ontwerp == [[Lêer:Hatshepsut's Mortuary Temple.png|duimnael|links|180px|Die tempelplan: 1) ingang; 2) onderste terras; 3) onderste suilegange; 4) skuinstes; 5) middelste terras; 6) middelste suilegange; 7) noordelike suilegange; 8) Hathor-heiligdom; 9) Anoebis-heiligdom; 10) boonste terras; 11) feesbinnehof; 12) Amoen-heiligdom; 13) sonkultushof; en 14) dodekultuskompleks.]] Vandat sy die troon bestyg het, het Hatsjepsoet die wet van monumentoprigting hernu.{{sfn|Bryan|2003|pp=231–232}} Die fokuspunt van haar aandag was die stad [[Thebe, Egipte|Thebe]] en die god [[Amoen]], deur wie sy haar bewind gewettig het.{{sfn|Arnold|2005a|p=135}}{{sfn|Grimal|1992|p=209}}{{sfn|Roehrig|Dreyfus|Keller|2005|p=3}} Amoen se belangrikste woning was die [[Karnak|Tempel van Karnak]],{{sfn|Allen|2005|p=83}} waartoe Hatsjepsoet die agtste spanmas bygedra het; dit was twee [[obelisk]]e van 30,5&nbsp;meter hoog, met kapelle, 'n heiligdom met nog twee obeliske, en standbeelde van haarself.{{sfn|Arnold|2005a|p=135}}{{sfn|Allen|2005|p=84}} Oorkant die [[Nyl]]rivier het sy 'n dodetempel teen die kranse van [[Deir el-Bahari]] laat bou.{{sfn|Roth|2005|p=147}} Dit was die hoogtepunt van haar argitektoniese bydraes{{sfn|Roth|2005|p=147}} en word beskou as een van die groot argitektoniese wonders van die antieke wêreld.{{sfn|Roehrig|Dreyfus|Keller|2005|p=4}}{{sfn|Szafrański|2014|p=125}} By sy oostelikste punt is 'n valleitempel geleë, gevolg deur 'n pad van 1&nbsp;km lank en 37&nbsp;meter breed, met 'n barkstasie by sy middelpunt, wat tot die ingangspoort van die dodetempel gelei het.{{sfn|Pirelli|1999|pp=275–276}}{{sfn|Arnold|2003|p=104}}{{sfn|Wilkinson|2000|p=176}} Hier styg drie enorme terrasse bo die woestynbodem uit{{sfn|Wilkinson|2000|p=176}} en lei na binne die ''Djeser-Djeseroe'', of "allerheiligste".{{sfn|Arnold|2005a|p=135}}{{sfn|Pirelli|1999|p=275}} Feitlik die hele tempel is van [[kalksteen]] gebou, met ook rooi [[graniet]] en [[sandsteen]].{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=10}} 'n Enkele kosynlys is van violet sandsteen gebou wat blykbaar uit die [[Deir el-Bahari#Dodetempel van Mentoehotep|Dodetempel van Mentoehotep II]] verkry is.{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Dié tempel, wat eeue tevore gebou is en net suid van Hatsjepsoet s'n geleë is, was die inspirasie vir haar ontwerp.{{sfn|Bryan|2003|p=232}} Op sy hoofas en aan die punt van Hatsjepsoet se dodetempel is die hoofkultusterrein, 'n heiligdom vir Amoen-Re, wat sy bark elke jaar in Mei ontvang het tydens die Mooi Fees van die Vallei.{{sfn|Roth|2005|pp=147 & 150}}{{sfn|Wilkinson|2000|p=178}}{{sfn|Allen|2005|pp=83–84}} In die suide is die offerandesale van [[Toetmoses&nbsp;I]] en Hatsjepsoet, en in die noorde die sonkultushof.{{sfn|Roth|2005|p=150}} Buite is nog twee heiligdomme gebou, vir Hathor en Anoebis.{{sfn|Arnold|2005a|pp=138–139}} Die tempel bestaan uit altesaam vyf kultusterreine.{{sfn|Arnold|2005a|p=137}} Die identiteit van die argitek van die dodetempel is onduidelik. Moontlik was Senenmoet, die opsiger van werke, of Hapoeseneb, die hoëpriester, daarvoor verantwoordelik. Hatsjepsoet self het waarskynlik ook insette gelewer.{{sfn|Arnold|2005a|p=135}} In die boutydperk, van Hatsjepsoet se sewende tot haar 20ste bewindsjaar, is die plan verskeie kere hersien.{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Oor die algemeen is die tempel verteenwoordigend van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] se grafargitektuur wat ten doel gehad het om die farao te verheerlik en die gode van die [[hiernamaals]] te vereer.{{sfn|Strudwick|Strudwick|1999|p=81}} == Argitektuur == === Terrasse === Die tempel bestaan uit drie terrasse met 'n suilegang voor elk wat na die tempel lei. Dit kan bereik word met pad van 1&nbsp;km lank van die valleitempel af.{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Elke terras is deur 'n skuinste bereik wat die suilegange in twee verdeel.{{sfn|Arnold|2005a|p=136}} Die onderste terras is 120&nbsp;m diep en 75&nbsp;m breed, en is omring deur 'n muur met 'n enkele ingang van 2&nbsp;m breed in die middel van sy oostekant. Op dié terras is twee bome (''Mimusops schimperi''), twee T-vormige skottels waarin papirusse en blomme geplaas is en twee standbeelde van [[leeu]]s.{{sfn|Pirelli|1999|p=277}}{{sfn|Arnold|2003|p=105}} Die suilegange van die onderste terras is 25&nbsp;m breed en bevat elk 22 pilare, of suile, wat in twee rye gerangskik is.{{sfn|Arnold|2005a|p=136, fig 57}}{{sfn|Pirelli|1999|p=277, fig 24}} Teen die mure is reliëfs.{{sfn|Wilkinson|2000|p=176}}{{sfn|Roth|2005|p=149}} [[Lêer:Templo funerario de Hatshepsut, Valle de las Reyes, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 114.jpg|duimnael|290px|Hatsjepsoet se ekspedisie na Poent.]] Die reliëfs teen die suidelike suilegang se mure beeld die vervoer van twee obeliske uit van Elefantine na die Tempel van Karnak in Thebe, waar Hatsjepsoet die obeliske en die tempel aan Amoen-Re oorhandig. Hulle bevat ook uitbeeldings van Dedoen, 'n god van [[Nubië]],{{sfn|Roth|2005|p=149}} en die "Stigtingsritueel".{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=51}} Die reliëfs teen die suilegang aan die noordekant beeld Hatsjepsoet uit as 'n [[sfinks]] wat haar vyande verwoes, asook jag- en hengeltonele, en offerandes aan die gode.{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Die buitenste ente van die suilegange huisves [[Osiris]]agtige standbeelde van 7,8&nbsp;m hoog.{{sfn|Szafrański|2018|pp=377 & 390}}{{sfn|Grimal|1992|p=211}} Die middelste terras is 75&nbsp;m diep en 90&nbsp;m breed, en bevat suilegange een die westekant en 'n deel van die noordekant.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Arnold|2005a|p=136}} Die westelike suilegange het 22 pilare wat in twee rye gerangskik is en die noordelike suilegang 15 pilare in 'n enkele ry.{{sfn|Arnold|2005a|p=136, fig 57}} Die reliëfs van die westelike suilegange op dié terras is die merkwaardigstes van die hele tempel. Die suid-wes-suilegang beeld die ekspedisie na die land [[Poent]] en die vervoer van eksotiese goedere na Thebe uit. Die noord-wes-suilegang beeld die goddelike geboorte uit van Hatsjepsoet aan [[Toetmoses&nbsp;I]], wat uitgebeeld word as Amoen-Re, en koningin Ahmose. So het sy haar bewind gewettig as lid van 'n koninklike lyn én 'n goddelike afstammeling.{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Dit is die oudste bekende toneel van dié aard.{{sfn|Yurco|1999|p=819}} Bouwerk aan die noordelike suilegang en vier van sy vyf tempels is gestaak voordat dit voltooi is en hulle het dus geen reliëfs nie.{{sfn|Ćwiek|2014|p=82}}{{sfn|Iwaszczuk|2016|pp=77–78}} Die terras het waarskynlik ook sfinksbeelde gehad aan die pad na die volgende skuinste,{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} waarvan die trapleuning versier was met valke wat op opgekrulde kobras rus.{{sfn|Szafrański|2007|p=95}} In die suid-westelike en noord-westelike hoek van die terras is die heiligdomme vir onderskeidelik Hathor en [[Ra]].{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Arnold|2005a|p=136, fig 57}} Die boonste terras het 26 pilare, met voor elkeen 'n Osirisagtige beeld van 5,2&nbsp;m hoog van Hatsjepsoet.{{sfn|Szafrański|2018|p=377}}{{sfn|Arnold|2005a|p=136}} Hulle word in die middel verdeel deur 'n granietpoort wat toegang tot die feesbinnehof verleen het.{{sfn|Wilkinson|2000|p=177}}{{sfn|Szafrański|2014|p=130}} Dié verdeling word ook geografies verteenwoordig, want die suidelike beelde het die [[Hedjet]] van [[Bo-Egipte]] op en die noordelike beelde die [[Pschent]] van [[Benede-Egipte]].{{sfn|Szafrański|2014|p=130}} Die suilegang hier voltooi die verhaal van die voorafgaande suilegange met die kroning van Hatsjepsoet as farao van Bo- en Benede-Egipte.{{sfn|Szafrański|2007|p=95}} Die binnehof word omring deur pilare: twee rye aan die noorde-, ooste- en suidekant, en drie rye aan die westekant.{{sfn|Arnold|2005a|p=136}} Agt kleiner en 10 groter nisse is in die westemuur uitgekap; hulle het vermoedelik knielende en staande beelde van farao Hatsjepsoet bevat.{{sfn|Arnold|2003|p=105}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Die oorblywende mure bevat reliëfs: die Mooi Fees van die Vallei in die noorde, die Opetfees in die ooste en die kroningsrituele in die suide.{{sfn|Roth|2005|p=150}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Drie kultusterreine vertak uit die binnehof.{{sfn|Roth|2005|p=150}} Die heiligdom van Amoen lê wes op die hoofas, die sonkultushof noord en 'n kapel wat aan die dodekultusse van Hatsjepsoet en Toetmoses&nbsp;I opgedra is in die suide.{{sfn|Wilkinson|2000|pp=177–178}}{{sfn|Arnold|2005a|p=136, fig 57}} <gallery class="center" widths="160" heights="120"> Temple of Hatshepsut, Statue of Horus, Luxor, Egypt.jpg|Trapleuning met 'n beeld van [[Horus]]. Temple of Hatshepsut, Luxor, Egypt.jpg|Die Poent-suilegang van die middelste terras. Al-Deir Al-Bahari Temple 73.jpg|Die noordelike suilegang van die middelste terras. Temple of Hatshepsut, Osirian statues, Luxor, Egypt.jpg|Groot beelde van Hatsjepsoet op die boonste terras. </gallery> === Hathor-heiligdom === Aan die suidekant van die middelste terras is 'n heiligdom wat aan die godin Hathor opgedra is.{{sfn|Arnold|2005a|p=139}}{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Dit word van die tempel geskei deur 'n skuinste van die onderste terras af en verleen toegang tot die heiligdom. Daar is ook 'n alternatiewe ingang op die boonste terras.{{sfn|Grimal|1992|p=211}}{{sfn|Arnold|2005a|pp=139, 137 figuur 57}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Die mure van die ingang bevat tonele van Hathor wat deur Hatsjepsoet gevoer word.{{sfn|Bryan|2003|p=233}} Binne-in is twee sale, een met 12 pilare{{sfn|Wilkinson|2000|p=177}} en die ander met 16.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Daarop volg 'n portaal met twee pilare en 'n dubbele heiligdom.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Reliëfs teen die mure van die heiligdom beeld Hathor saam met Hatsjepsoet uit, asook die godin Weret-hekhaoe wat 'n halsband aan die farao gee, en Senenmoet.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Wilkinson|2000|p=177}} Hathor het 'n speiale betekenis in Thebe; sy verteenwoordig die heuwels van Deir el-Bahari. Hatsjepsoet stel haarself ook voor as 'n [[reïnkarnasie]] van die godin.{{sfn|Arnold|2005a|p=139}}{{sfn|Roth|2005|p=149}} Verder word Hathor verbind met Poent, wat die onderwerp van reliëfs in die naaste suilesaal is.{{sfn|Roth|2005|p=149}} <gallery class="center" widths="160" heights="120"> Al-Deir Al-Bahari Temple 122.jpg|Die heiligdom vir Hathor. Totentempel Hatschepsut Hathorkapelle 12.jpg|Ingang tot die heiligdom. Chrám královny Hatšepsovet - panoramio (11).jpg|Hoofkolomme in die heiligdom </gallery> === Anoebis-heiligdom === Aan die noordekant van die middelste terras is 'n heiligdom vir die god [[Anoebis]].{{sfn|Arnold|2005a|pp=138–139}}{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Dit is kleiner as Hathor s'n.{{sfn|Roth|2005|p=149}}{{sfn|Wilkinson|2000|p=177}} Dit bestaan uit 'n suilesaal met 12 pilare, wat in drie rye van vier elk gerangskik is, gevolg deur twee kamers wat in 'n klein nis eindig.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Arnold|2005a|p=139}} Beelde teen die mure is van offerandes en ander kultusbedrywighede, met 'n reliëf van Anoebis wat Hatsjepsoet na die heiligdom vergesel.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Die naam van Anoebis is gebruik om die erfgenaam van die troon aan te dui, wat die Egiptoloog Ann Macy Roth verbind met die reliëfs van Hatsjepsoet se goddelike geboorte.{{sfn|Roth|2005|p=149}} <gallery class="center" widths="160" heights="120"> Hatschepsut-Tempel 09.JPG|Die heiligdom vir Anoebis. Aegypten1959-033 hg.jpg|Anoebis kry kosofferandes. Deir el-Bahari 09.jpg|Osiris en Toetmoses&nbsp;III. </gallery> === Amoen-heiligdom === [[Lêer:Totentempel Hatschepsut Heiligtum Amun-Re Barkenhalle 02.jpg|duimnael|links|180px|Die Barksaal in die heiligdom vir Amoen.]] Aan die agterkant van die tempel, op sy hoofas, is die hoogtepunt van die gebou: die heiligdom vir [[Amoen]], aan wie Hatsjepsoet die tempel opgedra het as 'n "tuin vir my vader Amoen".{{sfn|Arnold|2005a|p=137}}{{sfn|Roth|2005|p=147}}{{sfn|Wilkinson|2000|pp=176 & 178}} Die eerste kamer is 'n kapel wat die bark van Amoen gehuisves het en binne-in is 'n ligvenster wat lig op Amoen se standbeeld laat val het.{{sfn|Arnold|2005a|p=137}}{{sfn|Pawlicki|2017|p=28}} Die deurraam van die rooi granietingang beeld twee Amoens uit wat op 'n troon sit met hulle rug teen mekaar en konings wat voor hulle kniel, 'n simbool van Amoen se uiterste status in die heiligdom.{{sfn|Pawlicki|2017|p=8}} In die barksaal is tonele van offerandes deur Hatsjepsoet en Toetmoses&nbsp;I, vergesel van Ahmose en prinsesse Neferoere en Nefroebiti,{{sfn|Pirelli|1999|p=279}} asook vier Osirisagtige beelde van Hatsjepsoet in die hoeke,{{sfn|Szafrański|2007|p=97}} en ses standbeelde van Amoen in die nisse van die saal.{{sfn|Pawlicki|2017|p=8}} In die ronde halfmaan bo die ingang na die tweede kamer word [[cartouche]]s met Hatsjepsoet se naam omring en beskerm deur dié van Amoen-Re.{{sfn|Pawlicki|2017|p=4}} Dié kamer was die plek waar die jaarlikse Mooi Fees van die Vallei geëindig het.{{sfn|Roth|2005|pp=147–148}} Die tweede kamer bevat 'n kultusbeeld van Amoen,{{sfn|Pawlicki|2017|p=28}}{{sfn|Arnold|2005a|p=137}}{{sfn|Pirelli|1999|p=279}} met 'n kapel aan elke kant.{{sfn|Pawlicki|2017|pp=4 & 24}} Reliëfs teen die noordelike kapel beeld die gode van die [[Ennead]] uit en die suidelike kapel die ooreenstemmende Ennead van Thebe. Die gode dra elk 'n septer en 'n ''[[anch]]''. Die gode [[Atoem]] en [[Montoe]] lei die verrigtinge.{{sfn|Pawlicki|2017|p=24}} Die derde kamer bevat 'n standbeeld waaromheen die "Daaglike Ritueel" gebou is. === Sonkultushof === [[Lêer:Solar chapel and altar, facing east.jpg|duimnael|220px|Die altaar van die sonkultuskompleks.]] Toegang tot die Sonkultushof van die binnehof van die boonste terras af word verleen deur 'n portaal met drie pilare aan die noordekant.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Arnold|2005a|p=139}} Die deurkosyn van die ingang bevat beelde van Hatsjepsoet, Ra-Horachti ([[Ra]]-[[Horus]]) en Amoen.{{sfn|Pirelli|1999|p=279}} Die reliëfs in die portaal bevat beelde van Toetmoses&nbsp;I en Toetmoses&nbsp;III.{{sfn|Roth|2005|p=150}} Die portaal lei na die hoofhof, wat 'n groot opelugaltaar huisves. Toegang tot die altaar word verleen deur 'n trap in die weste van die hof.{{sfn|Arnold|2005a|p=139}}{{sfn|Pirelli|1999|p=278}}{{sfn|Bryan|2003|p=233}} In die suide- en westemuur is elk 'n nis. Eersgenoemde wys Ra-Horachti wat 'n ''anch'' aan Hatsjepsoet gee en laasgenoemde wys Hatsjepsoet as 'n priesteres van haar haar eie kultus.{{sfn|Pirelli|1999|p=278}} Uit die hof het 'n kapel geloop met uitbeeldings van Hatsjepsoet se familie.{{sfn|Wilkinson|2000|p=178}}<ref group="nota">Dit word soms die "boonste Anoebis-heiligdom" en soms die "kapel van die ouers" of "kapel van Toetmoses I" genoem.</ref> Daarin is Toetmoses&nbsp;I en sy moeder, Seniseneb, uitgebeeld wat offerandes aan Anoebis bring, terwyl Hatsjepsoet en Ahmose offerandes aan Amoen-Re gebring het.{{sfn|Roth|2005|p=150}} === Dodekultuskompleks === In die suide van die feesbinnehof was die dodekultuskompleks.{{sfn|Arnold|2005a|p=138}} Toegang tot twee offerandesale op 'n oos-wes-as is verleen deur 'n portaal met drie pilare.{{sfn|Pirelli|1999|pp=278–279}}{{sfn|Roth|2005|p=150}} Die noordelike saal is opgedra aan Toetmoses&nbsp;I en die suidelike saal aan Hatsjepsoet.{{sfn|Pirelli|1999|pp=278–279}} Haar offerandesaal het dié nageboots wat in die dodetempels van die [[Egiptiese piramide|piramidekomplekse]] van die [[Ou Ryk van Egipte|Ou]] en [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] aangetref is. Dit is 13,25&nbsp;m diep en 5,25&nbsp;m breed, en die gewelfde plafon is 6,35&nbsp;m hoog.{{sfn|Arnold|2005a|p=138}} Dit is dus die grootste kamer in die hele tempel.{{sfn|Szafrański|2007|p=98}} Toetmoses&nbsp;I se offerandesaal was aansienlik kleiner. Albei sale bevat vals deure van rooi graniet, tonele van diere-offerandes, priesters wat rituele uitvoer en die eienaar van die kapel wat voor 'n tafel met offerandes sit.{{sfn|Roth|2005|p=150}} Tonele in die offerandesale is direkte kopieë van dié in die piramide van Pepi&nbsp;II van die einde van die [[6de Dinastie van Egipte|6de&nbsp;Dinastie]].{{sfn|Szafrański|2007|p=98}} === Fondamentdeposito's === Voor die bou van die tempel is die fondamentritueel gehou.{{sfn|Roehrig|2005a|p=141}}{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=51}} Dit word breedvoerig uitgebeeld teen die suidelike suielang van die onderste terras. Die seremonie begin voor die godin [[Sesjat]] en volg Hatsjepsoet en haar [[Egiptiese siel#Ka|''ka'']] wat graan strooi voordat sy haar tempel aan Amoen-Re opdra. Die volgende toneel het verlore gegaan. Daarop volg die eindtoneel van die "Groot Offerande" aan Amoen-Re-Kamoetef.{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=51}}{{sfn|Karkowski|2016|p=113}} Tydens die seremonie het die seëning van die fondamentdeposito's plaasgevind,{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=51}} 'n praktyk wat so vroeg as die [[3de Dinastie van Egipte|3de Dinastie]] by die [[piramide van Djoser]] uitgevoer is.{{sfn|Roehrig|2005a|p=141}} Daar is sover bekend 16 fondamentdeposito's by Hatsjepsoet se tempel, wat die buitelyne van die tempel vorm, en nog drie by die valleitempel.{{sfn|Iwaszczuk|2016|pp=51–52}} Erdewerk, kosofferandes, gereedskap, [[Skarabee|skarabeë]] en seëlamulette is onder meer in die voorbereide gate gedeponeer.{{sfn|Roehrig|2005a|p=141}}{{sfn|Iwaszczuk|2016|pp=51–54}} Inskripsies van Hatsjepsoet, Toetmoses III en Neferoere, asook die beelde en name van gode, kom op sommige voorwerpe voor.{{sfn|Roehrig|2005a|p=141}} <gallery class="center" widths="160" heights="120"> Ointment Jar MET DP115759.jpg|Vase en deksels wat in die fondamentdeposit's gekry is. Scarabs from Hatshepsut Foundation Deposits MET 27.3.257 bot.jpg|'n Skarabee met die inskripsie ''mꜣꜥt-kꜣ-rꜥ nb tꜣwy'' (Meester van Twee Lande, [[Hatsjepsoet|Maätkare]]) Amuletic Knot MET DP115760.jpg|'n Hamer en amulette in die deposito's. </gallery> == Funksie == === Dodekompleks === Daar is voorgestel dat Hatsjepsoet se grafkelder in die Vallei van die Konings, [[KV20]], bedoel was as 'n element van die dodekompleks by Deir el-Bahari.{{sfn|Roehrig|2005b|p=185}} [[Lêer:Alig Deir el Bahari Polish Egyptian mission 326.jpg|duimnael|links|260px|Die ingang na die dodekultuskompleks met twee rye pilare daarvoor.]] Die rangskikking van die tempel en grafkelder stem ooreen met die priramidekomplekse van die Ou Ryk,{{sfn|Ćwiek|2014|p=67}}{{sfn|Iwaszczuk|2016|p=50}} wat uit vyf sentrale elemente bestaan het: valleitempel, straatweg, dodetempel, hoofpiramide en kultuspiramide.{{sfn|Bárta|2005|p=178}}{{sfn|Verner|2001|pp=47–54}} Hatsjepsoet se tempelkompleks het die valleitempel, straatweg en dodetempel ingesluit. Haar grafkelder is gebou in die rotse van dieselfde massief (berggroep) as die tempel, met die piek al-Qurn (489&nbsp;m hoog){{sfn|Szafrański|2014|p=125}}) wat haar grafkelder oordek, in 'n sin soos die piramide die grafkelder van die farao van die Ou Ryk oordek het.{{sfn|Ćwiek|2014|pp=67–68}} Verder lê haar grafkelder in lyn met die offerandesaal van die dodekultuskompleks.{{sfn|Ćwiek|2014|p=68}} Daar is nog 'n [[Analogie|analoë]] verhouding: dié tussen die dodetempel en [[Karnak]] en tussen die piramides en [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]].{{sfn|Ćwiek|2014|p=69}} Hoewel KV20 erken word as Hatsjepsoet se grafkelder, bestaan daar onmin oor wie opdrag gegee het vir die aanvanklike bou daarvan. Een hipotese is dat die grafkelder tussen die bewind van Toetmoses&nbsp;I (of II) en dié van Hatsjepsoet gebou is, en dat sy dit later laat verander en 'n kamer bygevoeg het vir haar eie begrafnis.{{sfn|Roehrig|2005b|p=185}} Die hooffunksie van die tempel was om die koninklike dodekultusse van Hatsjepsoet en Toetmoses&nbsp;I te dien.{{sfn|Roth|2005|p=147}}{{sfn|Arnold|2005a|p=137}} Daarom is 'n dodekultuskompleks gebou waar offerandes gemaak sou word aan die ''ka'', of gees, van die farao.{{sfn|Arnold|2005a|p=137}} Die Egiptenare het geglo die oorledenes bly staatmaak op dieselfde lewensmiddele as die lewendes. In die lewe het die aspekte van die siel – die [[Egiptiese siel|''ka'', ''ba'' en ''ach'']] – in die liggaam voorgekom. Met iemand se dood is die liggaam bewegingloos gelaat en die siel was in staat om dit te verlaat.{{sfn|Muller|2002|pp=1–2}} === Mooi Fees van die Vallei === Die heiligdom van Amoen was die eindpunt van die Mooi Fees van die vallei, wat elke jaar gehou is en by Karnak begin het.{{sfn|Roth|2005|pp=147–148}} Dié fees dateer van die [[Middelryk van Egipte|Middelryk]], toe dit by [[Mentoehotep II]] se tempel geëindig het.{{sfn|Pawlicki|2017|p=10}}{{sfn|Allen|2005|p=84}} [[Lêer:Totentempel Hatschepsut Festhof 2.Terrasse 04.jpg|duimnael|300px|'n Deel van die reliëf oor die Mooi Fees van die Vallei.]] Die optog het by die agtste spanmas by Karnak begin en is deur Hatsjepsoet en Toetmoses&nbsp;III gelei. Hulle is gevolg deur adellikes en priesters wat Amoen se bark (boot) dra, en vergesel van musikante, dansers, howelinge en nog priesters. Almal is deur soldate bewaak.{{sfn|Roth|2005|p=147}}{{sfn|Pawlicki|2017|p=10}} Nog 'n flottielje van klein bote het gevolg, met die groot skip Oeserhat wat die bark vervoer het.{{sfn|Pawlicki|2017|p=10}} In Hatsjepsoet se tyd was Amoen se bark 'n miniatuurweergawe van 'n vervoerbark met drie lang drastokke, wat deur ses priesters elk gedra is.{{sfn|Pawlicki|2017|p=12}} Die figuur van 'n ramkop, wat heilig vir Amoen was, het die voorkant versier.{{sfn|Pawlicki|2017|p=12}}{{sfn|Hart|2005|p=13}} Amoen se met juwele versierde standbeeld was binne-in die romp van die bark. Die optog het die [[Nyl]] oorgesteek, die begraafplase ter herdenking besoek en daarna by die valleitempel geland, van waar dit met die straatweg langs na die dodetempel vervoer is.{{sfn|Roth|2005|p=147}}{{sfn|Arnold|2005a|p=137}} Halfpad was die barkstasie, en van daar af het die bark tussen twee rye van 100 sandsteensfinkse deur na die terrasse beweeg.{{sfn|Arnold|2005a|p=137}}{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Dit is die oudste bekende sfinksweg, hoewel die praktyk vermoedelik van die Ou Ryk dateer.{{sfn|Kasprzycka|2019|p=361}} By die valleitempel en barkstasie is offerandes gebring en reinigingsrituele uitgevoer.{{sfn|Pawlicki|2017|p=10}} Die optog het deur die dodetempel se ingangspoot beweeg, op met die groot skuinstes tot in die heiligdom, waar Amoen se bark vir die nag gehou is voordat dit aan Karnak terugbesorg is.{{sfn|Pawlicki|2017|p=10}} Op dié dag is offerandes van kos, drank en blomme op tafels aan Amoen gemaak, met kleiner hoeveelhede vir die farao.{{sfn|Pawlicki|2017|p=16}} Op alle ander dae het priesters die "Daaglikse Ritueel" uitgevoer op die standbeelde van Amoen en Hatsjepsoet.{{sfn|Pawlicki|2017|p=14}} == Latere geskiedenis == === In antieke Egipte === ==== Verwerping van Hatsjepsoet deur Toetmoses III ==== Twee dekades ná haar dood, in sy 42ste bewindsjaar, het haar medefarao en opvolger, [[Toetmoses III]], besluit alle bewyse van haar bewind as koning van Egipte moet uitgewis word. Die rede vir dié verwerping is onbekend. Dit was egter van korte duur; twee jaar nadat dit begin het, het [[Amenhotep II]] die troon bestyg en die verwerping herroep.{{sfn|Dorman|2005|pp=267–269}} Daar is drie hipoteses vir Toetmoses III se verwerping. Die oudste en twyfelagtigste een is persoonlike wraak. Volgens dié hipotese het Hatsjepsoet die troon oorgeneem as alleenheerser en Toetmose III uitgeskuif. Dit is onoortuigend, omdat hy twee dekades gewag het en omdat hy haar net as vroulike koning verwerp het.{{sfn|Dorman|2005|pp=267}}{{sfn|Roth|2005b|p=281}} Beelde van haar as koningin is ongeskonde gelaat.{{sfn|Dorman|2005|p=269}}{{sfn|Robins|1993|pp=51–52, 55}} Die derde hipotese is die moontlikheid van 'n dinastiese dispuut tussen die Ahmose- en die Toetmoses-lyn. Deur haar rekord as koning uit te wis, kon Toetmose seker gemaak het sy seun, Amenhotep II, sal die troon bestyg.{{sfn|Roth|2005b|p=281}} Daar was egter geen Ahmose-aanspraakmaker op die troon nie.{{sfn|Dorman|2005|p=269}} Toetmoses het verskeie metodes gebruik om die nagedagtenis van Hatsjepsoet uit te wis. Die onskadelikste een was die uitkrap van vroulike [[voornaamwoord]]e en [[agtervoegsel]]s, maar andersins is nie teks onaangeraak gelaat. Deegliker metodes was die wegkap, gladmaking en bedekking van haar beelde en titels. Op ander plekke is haar beeld vervang deur dié van 'n offerandetafel. Soms is haar beeld verander na dié van 'n lid van die Toetmoses-familie. Dit was meestal Toetmoses II, maar soms Toetmoses I of III.{{sfn|Roth|2005b|pp=277–279}} Die laaste en verwoestendste was die vernietiging van haar standbeelde in die tempel. Werkers het die standbeelde uitgedra na een van twee plekke, waar hulle stukkend gekap is.{{sfn|Arnold|2005b|pp=273–274}} <gallery class="center" widths="160" heights="120"> Hatshepsut temple35.JPG|Standbeelde is verwoes, soos hier aan die leë plekke gesien kan word. Flickr - Gaspa - Tempio di Hatshepsut, testa della Regina.jpg|Die afgekapte kop van 'n standbeeld van Hatsjepsoet. Deir el-Bahari 0538.JPG|Die uitwissing van Hatsjepsoet se titel. Qesm Al Wahat Al Khargah, New Valley Governorate, Egypt - panoramio - demonzak (15).jpg|'n Kolom waarvan die inskripsie vervang is met ''ꜥꜣ-ḫpr-n-rꜥ'', Toetmoses II se troonnaam. </gallery> ==== Amarnatydperk tot Derde Oorgangstydperk ==== [[Lêer:Totentempel Hatschepsut Heiligtum Amun-Re 12.jpg|duimnael|180px|Die uitwissing van Amoen (regs) op bevel van [[Achenaten]].]] Ná Toetmoses III se dood is die tempel steeds gebruik as 'n terrein van aanbidding. In die [[Amarna]]tydperk het [[Achenaten]] die uitwissing van nog reliëfs gelas, hoewel die teiken dié keer die beelde van die gode was, veral van Amoen.{{sfn|Arnold|2005c|p=290}} Vroeg in sy bewind het Achenaten die god [[Aten]], 'n songod, verhef tot die status van enigste god.{{sfn|Hart|2005|pp=34 & 36}}{{sfn|Grimal|1992|p=227}} Die vervolging van ander gode het nie dadelik begin nie, maar is oor verskeie jare beplan voordat hulle omstreeks sy negende bewindsjaar verbied is. Die verbanning stem ooreen met die tyd waarin Horus verstoot is.{{sfn|van Dijk|2003|pp=269–270}}{{sfn|Schlögel|2001|pp=156–158}} Dié beelde is herstel in die tyd van [[Toetankamen]], [[Horemheb]] en [[Ramses II]].{{sfn|Szafrański|2007|p=94}}{{sfn|Pawlicki|2017|p=12}} [[Lêer:Hatschepsut-Tempel 26.JPG|duimnael|links|220px|Die Ptolemeïese portaal van die feeshof.]] Die tempel is verder in die 9de eeu&nbsp;v.C. deur 'n [[aardbewing]] verwoes, tydens die [[Derde Oorgangstydperk van Egipte|Derde Oorgangstydperk]].{{sfn|Arnold|2005c|p=290}}{{sfn|Szafrański|2018|p=385}} In dié tyd, tussen die [[21ste Dinastie van Egipte|21ste Dinastie]] en [[25ste Dinastie van Egipte|25ste Dinastie]], is die tempel gebruik as die begraafplaas van priesters van die kultusse van Amoen en Montoe, sowel as lede van die koninklike familie.{{sfn|Szafrański|2007|pp=98–99}} ==== Ptolemeïese tydperk ==== Tydens die bewind van [[Ptolemeus III Euergetes]] is 'n steenkapel op die middelste terras gebou vir [[Asklepios]], 'n god van die [[Griekse mitologie|Griekse panteon]].{{sfn|Arnold|2005c|p=290}}{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Later, onder Ptolemeus VIII Euergetes, is die heiligdom van Amoen aansienlik gewysig. Die kultusstandbeeldkamer is omskep in 'n kapel vir Amenhotep, seun van Hapoe, die argitek van Amenhotep III, [[Imhotep]], die visier van [[Djoser]], en Hugieia, die Griekse godin van higiëne.{{sfn|Pawlicki|2017|pp=5–6}}{{sfn|Arnold|2005c|p=290}} In die barksaal is die twee middelste nisse opgevul en die ligvenster geblokkeer.{{sfn|Pawlicki|2017|pp=5–6}}{{sfn|Szafrański|2007|p=97}} 'n Portaal met ses kolomme is voor die ingang gebou.{{sfn|Szafrański|2007|p=97}}{{sfn|Arnold|2005c|p=290}} === Ná antieke Egipte === Ná die Ptolemeïese Ryk is die tempel gebruik as 'n terrein van plaaslike aanbidding. Tussen die 6de en 8ste eeu&nbsp;n.C. is 'n Koptiese klooster op die terrein gebou. Figure van Christus en ander heiliges is oor die oorspronklike reliëfs van die tempel geverf. 'n Pelgrim het die laaste graffito agtergelaat, omstreeks 1223.{{sfn|Arnold|2005c|pp=290–291}} === Argeologiese uitgrawings === Die vroegste moderne besoeker aan die tempel was Richard Pococke, 'n Engelse reisiger, in 1737. Hy is gevolg deur François Jollois en Renée Edouard Devilliers, twee lede van [[Napoleon]] se Franse ekspedisie, in 1798. Die vroegste [[argeologie]]se ontdekkings is omstreeks 1817 gedoen deur Giovanni Belzoni en Henry Beechey, wat op die terrein rondgesoek het na artefakte om aan die Britse konsul, Henry Salt, te skenk. Nog 'n besoeker, van 1823 tot 1825, was Henry Westcar, wat die naam Deir el-Bahari die eerste keer aangeteken het. In die volgende dekades het John Gardner Wilkinson, Jean-François Champollion en Karl Richard Lepsius almal die terrein besoek. Die eerste aansienlike uitgrawings is in die 1850's en 1960's gedoen onder leiding van Auguste Mariette. Die Koptiese klooster is gesloop en die heiligdomme van Hathor en Anoebis sowel as die suidelike suilegang is onthul. Tydens die Egiptiese ekspedisie is die hele tempel tussen 1893 en 1906 uitgegrawe onder leiding van Édouard Naville en sy assistent, [[Howard Carter]]. Die sewe volumes van Naville se werk vorm 'n belangrike bron van inligting oor die tempel. In 1911 tot 1936 het die [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-kunsmuseum]] (MMA) uitgrawingswerk onder leiding van Herbert E. Winlock geborg. In 1925 tot 1952 het 'n span onder Émile Baraize groot dele van die tempel vir die Egiptiese Oudhedediens herbou. Sedert 1961 is die Poolse Sentrum vir Mediterreense Argeologie (PCMA) van die Universiteit van [[Warskou]] in Kaïro besig met restourasie- en konsolidasiewerk.{{sfn|Arnold|2005c|pp=291–293}}{{sfn|Pirelli|1999|p=276}} Die Pools-Egiptiese Argeologiese en Bewaringsekspedisie is deur Kazimierz Michałowski gestig nadat die Opperraad van Oudhede (SCA) hom gekontak het. Die projek het aanvanklik ten doel gehad om die derde terras te herbou, maar sedert 1967 sluit die sending die hele tempel in. Die projek is tans onder leiding van Patryk Chudzik. Die terrein word geleidelik aan toeriste oopgestel. Sedert 2000 is die feesbinnehof, boonste terras en kroningsportaal vir besoekers oop. In 2015 is die sonkultushof en in 2017 die heiligdom van Amoen ook oopgestel.{{sfn|Szymczak|2019}}{{sfn|Pawlicki|2007|loc=1960}} {{panorama|Mortuary Temple of Hatshepsut.jpg|800px|<center> 'n Panoramiese uitsig op die Dodetempel van Hatsjepsoet.</center>}} == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} === Bibliografie === {{refbegin|3}} * {{cite book|last1=Allen|first1=James P.|year=2005|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=The Role of Amun|pages=83–85|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Arnold|first1=Dieter|title=The Encyclopaedia of Ancient Egyptian Architecture|year=2003|location=London|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-465-8|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofa00diet}} * {{cite book|last1=Arnold|first1=Dieter|year=2005a|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=The Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahri|pages=135–140|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Arnold|first1=Dorothea|year=2005b|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=The Destruction of the Statues of Hatshepsut from Deir el-Bahri|pages=270–276|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Arnold|first1=Dorothea|year=2005c|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=A Chronology: The Later History and Excavations of the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahri|pages=290–293|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite journal|last1=Bárta|first1=Miroslav|title=Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt|journal=Cambridge Archaeological Journal|year=2005|volume=15|issue=2|pages=177–191|doi=10.1017/s0959774305000090|s2cid=161629772 }} * {{cite book|last1=Bryan|first1=Betsy M.|chapter=The 18th Dynasty before the Amarna Period (c. 1550–1352 BC)|pages=207–264|editor-last=Shaw|editor-first=Ian|location=Oxford|title=The Oxford History of Ancient Egypt|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-815034-3|url=https://archive.org/details/oxfordhisto00shaw}} * {{cite book|last1=Clayton|first1=Peter A.|title=Chronicle of the Pharaohs|year=1994|location=London|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-05074-3|url=https://archive.org/details/chronicleofphara00clay}} * {{cite journal|last1=Ćwiek|first1=Andrzej|year=2014|title=Old and Middle Kingdom Tradition in the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahari|pages=62–93|journal=Études et Travaux|publisher=Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych|volume=27|issn=2449-9579}} * {{cite book|last1=Dodson|first1=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|year=2004|title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt|location=London|publisher=Thames & Hudson|isbn=0-500-05128-3}} * {{cite book|last1=Dorman|first1=Peter|year=2005|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=The Proscription of Hatshepsut|pages=267–269|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Grimal|first1=Nicolas|title=A History of Ancient Egypt|publisher=Blackwell Publishing|others=Translated by Ian Shaw|location=Oxford|isbn=978-0-631-19396-8|year=1992}} * {{cite book|last1=Hart|first1=George|year=2005|title=The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses|edition=2nd|location=London|publisher=Routledge|isbn=0-415-34495-6}} * {{cite book|last1=Iwaszczuk|first1=Jadwiga|year=2016|title=Sacred Landscape of Thebes during the Reign of Hatshepsut: Royal Construction Projects|volume=1|location=Warsaw|publisher=Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk|isbn=978-83-948004-2-0}} * {{cite journal|last1=Karkowski|first1=Janusz|year=2016|title='A Temple Comes to Being' : A Few Comments on the Temple Foundation Ritual|pages=111–123|journal=Études et Travaux|publisher=Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych|volume=29|issn=2449-9579}} * {{cite journal|last1=Kasprzycka|first1=Katarzyna|year=2019|title=Reconstruction of the bases of sandstone sphinxes from the Temple of Queen Hatshepsut at Deir el-Bahari|pages=359–387|volume=28|issue=2|editor-last1=Zych|editor-first1=Iwona|journal=Polish Archaeology in the Mediterranean|issn=2083-537X|doi=10.31338/uw.2083-537X.pam28.2.20|doi-access=free}} * {{cite book|last1=Leprohon|first1=Ronald J.|year=2013|title=The Great Name: Ancient Egyptian Royal Titulary|volume=33|series=Writings from the ancient world|location=Atlanta|publisher=Society of Biblical Literature|isbn=978-1-58983-736-2}} * {{cite book|last1=Muller|first1=Maya|chapter=Afterlife|pages=1–7|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2002|title=The Ancient Gods Speak: A Guide to Egyptian Religion|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-515401-0}} * {{cite web|last1=Pawlicki|first1=Franciszek|year=2007|title=History of PCMA research in Egypt|url=https://pcma.uw.edu.pl/en/centre-in-cairo/pcma-in-egypt-chronological-review/|publisher=Polish Centre of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw|access-date=August 9, 2021}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|last1=Pawlicki|first1=Franciszek|year=2017|title=The Main Sanctuary of Amun-Re in the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahari|url=https://pcma.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2018/01/Sanctuary-of-Amon-Re-in-the-Temple-of-Hatshepsut.pdf|location=Warsaw|publisher=Polish Center of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw|isbn=978-83-94288-7-3-0}} * {{cite book|last1=Pirelli|first1=Rosanna|chapter=Deir el-Bahri, Hatshepsut temple|pages=275–280|editor-last=Bard|editor-first=Kathryn|year=1999|title=Encyclopedia of the archaeology of ancient Egypt|url=https://archive.org/details/encyclopediaarch00bard|url-access=limited|location=London; New York|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-98283-9}} * {{cite book|chapter=Egyptian King List|pages=621–622|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2001|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Volume 3|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-510234-5}} * {{cite book|last1=Robins|first1=Gay|year=1993|title=Women in Ancient Egypt|location=Cambridge, MA|publisher=Harvard University Press|isbn=0-674-95469-6}} * {{cite book|last1=Roehrig|first1=Catharine|year=2005a|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=Foundation Deposits for the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahri|pages=141–146|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Roehrig|first1=Catharine|year=2005b|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=The Two Tombs of Hatshepsut|pages=184–189|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Roehrig|first1=Catharine H.|last2=Dreyfus|first2=Renée|last3=Keller|first3=Cathleen A.|year=2005|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=Introduction|pages=3–7|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Roth|first1=Ann Macy|year=2005|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=Hatshepsut's Mortuary Temple at Deir el-Bahri: Architecture as Political Statement|pages=147–157|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Roth|first1=Ann Macy|year=2005b|title=Hatshepsut From Queen to Pharaoh|chapter=Erasing a reign|pages=277–283|editor-last1=Roehrig|editor-first1=Catharine|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=1-58839-173-6}} * {{cite book|last1=Schlögel|first1=Hermann|chapter=Aten|pages=156–158|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2001|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Volume 1|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-510234-5}} * {{cite book|editor-last=Shaw|editor-first=Ian|location=Oxford|title=The Oxford History of Ancient Egypt|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-815034-3|url=https://archive.org/details/oxfordhisto00shaw}} * {{cite book|last1=Strudwick|first1=Nigel|last2=Strudwick|first2=Helen|year=1999|title=Thebes in Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor|edition=1st. publ.|location=Ithaca, NY|publisher=Cornell University Press|isbn=0-8014-3693-1}} * {{cite book|last1=Szafrański|first1=Zbigniew E.|year=2007|title=Seventy Years of Polish Archaeology in Egypt|chapter=Deir el-Bahari: Temple of Hatshepsut|url=https://pcma.uw.edu.pl/wp-content/uploads/template/main/img/lat70/book70_08.pdf|editor-last1=Laskowska-Kusztal|editor-first1=Ewa|location=Warsaw|publisher=Polish Center of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw|isbn=978-83-903796-1-6}} * {{cite book|last1=Szafrański|first1=Zbigniew E.|year=2014|title=Creativity and Innovation in the Reign of Hatshepsut|chapter=The Exceptional Creativity of Hatshepsut|editor-last1=Galán|editor-first1=José M.|editor-last2=Bryan M.|editor-first2=Betsy|editor-last3=Dorman|editor-first3=Peter F.|location=Chicago, IL|publisher=Oriental Institute of the University of Chicago|isbn=978-1-61491-024-4}} * {{cite journal|last1=Szafrański|first1=Zbigniew E.|year=2018|title=Remarks on royal statues in the form of the god Osiris from Deir el-Bahari|pages=375–390|volume=27|issue=2|editor-last1=Zych|editor-first1=Iwona|journal=Polish Archaeology in the Mediterranean|issn=2083-537X|doi=10.5604/01.3001.0013.3309|s2cid=202510175 }} * {{cite web|last1=Szymczak|first1=Agnieszka|date=April 10, 2019|title=Deir el-Bahari, Temple of Hatshepsut|url=https://pcma.uw.edu.pl/en/2019/04/10/deir-el-bahari-temple-of-hatshepsut/|publisher=Polish Centre of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw|access-date=August 9, 2021}} * {{cite book|last1=Teeter|first1=Emily|chapter=Divine Cults|pages=340–345|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2001|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Volume 1|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-510234-5}} * {{cite book|last1=Thompson|first1=Stephen E.|chapter=Cults: An Overview|pages=62–71|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2002|title=The Ancient Gods Speak: A Guide to Egyptian Religion|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-515401-0}} * {{cite book|last1=Troy|first1=Lana|chapter=Eighteenth Dynasty to the Amarna Period|pages=525–531|editor-last=Redford|editor-first=Donald B.|year=2001|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Volume 2|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-510234-5}} * {{cite book|last1=van Dijk|first1=Jacobus|chapter=The Armana Period and the Later New Kingdom (c.1352–1069 BC)|pages=265–307|editor-last=Shaw|editor-first=Ian|location=Oxford|title=The Oxford History of Ancient Egypt|year=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-815034-3|url=https://archive.org/details/oxfordhisto00shaw}} * {{cite book|last1=Verner|first1=Miroslav|title=The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egypt's Great Monuments|date=2001|publisher=Grove Press|location=New York|isbn=978-0-8021-1703-8|url=https://archive.org/details/pyramidscomplete00vern}} * {{cite book|last1=Wilkinson|first1=Richard H.|title=The Complete Temples of Ancient Egypt|year=2000|publisher=Thames & Hudson|location=New York|isbn=978-0-500-05100-9|url=https://archive.org/details/completetempleso00wilk}} * {{cite book|last1=Yurco|first1=Frank J.|chapter=representational evidence, New Kingdom temples|pages=818–821|editor-last=Bard|editor-first=Kathryn|year=1999|title=Encyclopedia of the archaeology of ancient Egypt|url=https://archive.org/details/encyclopediaarch00bard|url-access=limited|location=London; New York|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-98283-9}} {{refend}} == Nog leesstof == * {{cite book|last1=Mariette|first1=Auguste|year=1877|title=Deir-el-Bahari: documents topographiques, historiques et ethnographiques, recueillis dans ce temple pendant les fouilles exécutées par Auguste Mariette-Bey. Ouvrage publié sous les auspices de Son Altesse Ismail Khédive d'Egypte. Planches.|language=French|location=Leipzig|publisher=Heinrichs|ref=none}} * {{cite book|last1=Naville|first1=Édouard|year=1895–1909|title=''The Temple of Deir el-Bahari''|volume=I-VI|location=London|publisher=Egypt Exploration Fund|ref=none}} * {{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred|year=2021|title=Gardner's Art Through the Ages : The Western Perspective|volume=I|location=Belmont|publisher=Wadsworth|ref=none}} * {{cite book|last1=Karkowski|first1=Janusz|year=2003|title=The Temple of Hatshepsut : the solar complex|location=Warsaw|publisher=Neriton|ref=none}} * {{cite book|last1=Szafrański|first1=Zbigniew|year=2001|title=Queen Hatshepsut and her temple 3500 years later|location=Warsaw|publisher=Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk|ref=none}} == Skakels == * [https://pcma.uw.edu.pl/en/2019/04/10/deir-el-bahari-temple-of-hatshepsut/ Polish-Egyptian Archaeological and Conservation Mission at the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahari] * All Polish [https://debprojects.uw.edu.pl/en Deir el-Bahari Projects] {{CommonsKategorie-inlyn|Mortuary temple of Hatshepsut}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Mortuary temple of Hatshepsut}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Thebaanse Dodeakker]] [[Kategorie:Geboue en strukture van Antieke Egipte]] 7mrfua55bwl74brye25jp53pry4ba0x 0 409096 2900850 2890337 2026-05-03T09:42:01Z Jcb 223 2900850 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Salmaneser V |titel = [[Lys van Assiriese konings|Koning van Assirië]] |beeld = [[Beeld:Shalmaneser V crown prince.png|200px]] |byskrif = Moontlike uitbeelding van Salmaneser V in sy tyd as kroonprins,{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|pp=402–403}} van een van die reliëfs van sy vader, [[Tiglat-Pileser III]]. |dinastie = Adasi |bewind = 727-722 v.C. |volle naam = ''Salmānu-ašarēd'' |andertitels = {{unbulleted list | Koning van Babilon | Koning van Sumer en Akkad | Koning van die Vier Hoeke van die Wêreld | Koning van die Heelal }} |geboortedatum = |sterftedatum = [[722 v.C.]] |sterfteplek = |voorganger = [[Tiglat-Pileser III]] |vader = Tiglat-Pileser III |moeder = Iaba |erfgenaam = Assur-dain-aplu |opvolgertipe = |opvolger = [[Sargon II]] }} '''Salmaneser V'''<ref group="nota">Spelling volgens [[2 Konings]] in die [[Afrikaans]]e [[Bybel]] van 1983.</ref> (wigskrif: [[Beeld:Assyrian cuneiform U12079 MesZL 748 and MesZL 749.svg|7px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U1202D MesZL 10.svg|22px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12072 MesZL 736.svg|26px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12220 MesZL 552.svg|16px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12261 MesZL 112.svg|16px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12047 MesZL 121 or U12226 MesZL 120 or U1244F MesZL 122.svg|17px]], [[Akkadies]]: ''Salmānu-ašarēd'',{{Sfn|Bertin|1891|p=49}}{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=388}},<ref>{{cite web |title=Salmanu-ašared [SHALMANESER V, KING OF ASSYRIA] (RN) |url=http://oracc.museum.upenn.edu/rinap/rinap1/cbd/qpn-x-people/x00000080.html |website=Open Richly Annotated Cuneiform Corpus |publisher=Universiteit van Pennsilvanië |access-date=30 November 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921232612/http://oracc.museum.upenn.edu/rinap/rinap1/cbd/qpn-x-people/x00000080.html |url-status=dead }}</ref> van "Salmānu", "voorste"; Bybelse [[Hebreeus]]: ַׁלְמַנְאֶסֶר, ''Šalmanʾeser'') was die koning van die [[Nieu-Assiriese Ryk]] van die dood van sy vader, [[Tiglat-Pileser III]], in 727&nbsp;v.C. tot met sy afsetting en sluipmoord in 722&nbsp;v.C. Hoewel min uit kontemporêre bronne geleer kan word oor Salmaneser V se kort bewind, bly hy bekend vir die verowering van [[Samaria]] en die val van die [[Koninkryk Israel]]. Soms kry sy opvolger, [[Sargon II]], egter die eer vir dié veldtog. ==Lewe== ===Bewind=== Salmaneser V het baie veldtogte in die lande wes van die Assiriese hartland gevoer. Hy het nie net oorlog teen die Israeliete gevoer nie, maar ook teen die [[Fenisië|Fenisiese]] stadstate en koninkryke in [[Anatolië]]. Hoewel hy 'n paar gebiede geannekseer het, het sy veldtogte gewoonlik gelei tot 'n lang en uitgerekte beleg van verskeie jare; sommige was onopgelos met die tyd van sy dood. Die omstandighede van sy afsetting en dood is nie duidelik nie, maar dit was waarskynlik gewelddadig, en dit is onwaarskynlik dat Sargon II sy wettige erfgenaam was. Sargon was dalk glad nie familie nie, en dan was Salmaneser V die laaste koning van die Adasi-dinastie, wat byna duisend jaar lank oor Assirië geheers het. ===Naam=== Salmaneser V is ook bekend onder die naam '''Ululayu''' (Akkadiese wigskrif: [[Beeld:Assyrian cuneiform U12079 MesZL 748 and MesZL 749.svg|7px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12317 or U1231A MesZL 20.svg|32px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U121A5 MesZL 815.svg|26px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12000 MesZL 839.svg|13px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12000 MesZL 839.svg|13px]], ''Ulūlāyu''),<ref>{{cite web |title=Ululayu [1] (PN) |url=http://oracc.museum.upenn.edu/saao/saa07/cbd/qpn/x00003560.html |website=Open Richly Annotated Cuneiform Corpus |publisher=Universiteit van Pennsilvanië |access-date=30 November 2023 |archive-date=25 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925114527/http://oracc.museum.upenn.edu/saao/saa07/cbd/qpn/x00003560.html |url-status=dead }}</ref>{{Sfn|Bertin|1891|p=49}}{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=388}} wat beteken "hy wat gebore is in die maand Ulūlu").{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=388}} Dit was sy geboortenaam, wat in sommige niekontemporêre bronne gebruik word. Amptelike dokumente uit sy tyd verwys uitsluitlik na hom as Salmaneser, wat beteken dit is onwaarskynlik dat Ululayu sy amptelike troonnaam was. ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Shalmaneser V}} {{Normdata}} [[Kategorie:Konings van Assirië]] [[Kategorie:Babiloniese konings]] agk8x2w9kug2qknpp3k9e1wa3cnxf5t 0 410233 2900800 2895850 2026-05-02T20:47:34Z CommonsDelinker 1161 "ICampus_0217_029.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Pi.1415926535|Pi.1415926535]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Mareike Oer|]] 2900800 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam=Sennheiser electronic GmbH & Co. KG |beeldbyskrif=Sennheiser Logo |tipe=[[Privaat maatskappy|Privaat]] |stigting={{start date and age|1945|6|1|df=yes}} |stigter=Fritz Sennheiser |ligging_stad=Wedemark |kenteken=[[Lêer:Sennheiser_logo_(2019).svg|220px]]<br />[[Lêer:Sennheiser Innovation Campus in Wennebostel (Wedemark) IMG 6953.jpg|220px]]<br /> <small>Sennheiser Kampus in Wennebostel</small> |ligging_land=Administratiewe Gewes Hannover, [[Nedersakse]], [[Duitsland]] |sleutelpersone=Daniel Sennheiser ([[HUB]])<br /> Andreas Sennheiser ([[HUB]]) |industrie=Oudio-elektronika |produkte=Oudio toerusting |inkomste={{decrease}} [[Euro|€]]507,4 miljoen (FJ2022)<ref name=FY/> |eienaar=Sennheiser familie |getal_werknemers={{increase}}2 180 (2023)<ref name=FY/> |webwerf=http://sennheiser.com/ |gebied_bedien=Wêreldwyd |bedryfsinkomste={{increase}} [[Euro|€]]114,0 miljoen (FJ2022)<ref name=EBIT/> |filiale={{Plainlist| *Georg Neumann *K + H Vertriebs- und Entwicklungsgesellschaft mbH }} |afdelings={{Plainlist| *Sennheiser Canada Inc. *Sennheiser Streaming Technologies GmbH *Sennheiser New Zealand Ltd *Sennheiser Japan K.K. *Sennheiser (Schweiz) AG *Sennheiser Nordic A/S *Sennheiser Electronics India Private Limited *Sennheiser Nederland B.V. *Sennheiser Australia Pty Limited *Sennheiser Austria GmbH *Sennheiser Mexico *Sennheiser Electronic Asia Pte Ltd. *Sennheiser Hong Kong Limited *Sennheiser Electronic (Beijing) Co., Ltd. *Sennheiser Guangzhou Ltd. }} |ouer=Sennheiser V + V GmbH & Co. KG }} '''Sennheiser electronic GmbH & Co. KG''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] oudiotoerustingvervaardiger met sy hoofkwartier in Wedemark. Sennheiser spesialiseer in toerusting vir beide die verbruikers- en professionele klankmarkte, insluitend [[Mikrofoon|mikrofone]], oorfone en [[Luidspreker|luidsprekers]]. Die maatskappy se professionele media-afdeling, wat in 1945 deur Fritz Sennheiser gestig is, is sedert 2013 onder die leiding van derdegenerasie-mede-[[Hoof- uitvoerende beampte|uitvoerende beamptes]] Daniel Sennheiser en Andreas Sennheiser. Die Sennheiser-groep het meer as 2 000 werknemers wêreldwyd en het totale verkope van €507,4 miljoen in 2022.<ref name="FY">[http://en-de.sennheiser.com/annual-report "Annual Report – Sennheiser"]. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref name="EBIT">[https://www.prnewswire.com/apac/news-releases/sennheiser-group-successfully-closes-first-fiscal-year-focusing-on-professional-audio-business-301899621.html "SENNHEISER GROUP SUCCESSFULLY CLOSES FIRST FISCAL YEAR FOCUSING ON PROFESSIONAL AUDIO BUSINESS"].'' prnewswire.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se verbruikersklankafdeling is in Mei 2021 deur Sonova Holding AG verkry. == Geskiedenis == Die maatskappy is in 1945 gestig kort na die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur Fritz Sennheiser<ref>[http://www.heise.de/newsticker/meldung/Fritz-Sennheiser-gestorben-1002809.html "Fritz Sennheiser gestorben"], ''Heise Online'' (<small>in Duits</small>), 19 Mei 2010</ref>en sewe mede-ingenieurs van die Universiteit van Hannover. Oorspronklik genoem Laboratorium Wennebostel (verkort as "Labor W") vernoem na die dorpie Wennebostel in die Wedemark munisipaliteit, waar dit tydens die oorlog verskuif is. Die maatskappy se eerste produk was 'n [[voltmeter]].<ref>Mr Ugesh A. Joseph (28 Januarie, 2014). ''[https://books.google.com/books?id=nPWAAgAAQBAJ&pg=PT396 The 'Made in Germany' Champion Brands: Nation Branding, Innovation and World Export Leadership.]'' Gower Publishing, Ltd. p. 396. {{ISBN|978-1-4094-6648-2}}.</ref><ref>Frangoul, Anmar (19 November, 2014). ''[https://www.cnbc.com/id/102195599 "Family Affair: Rise of the Mittelstand: How Sennheiser kept it in the family"]''. ''cnbc.com''. NBCUniversal. Afgehaal 29 Desember, 2023. "Trying to get yourself heard in the global audio equipment market is a hard job when you're struggling against giant brands such as Beats, Sony and Bose. But German company Sennheiser has built up an enviable reputation in the market since it was started in the aftermath of the Second World War, when Fritz Sennheiser founded Laboratorium Wennebostel in Wedemark, north of Hanover, Germany."</ref> In 1946 het die maatskappy begin met die bou van mikrofone wat ontwerp is vir uitsaaiverslaggewing, met sy eerste oorspronklike ontwerp, die DM 2, spoedig opgevolg deur die DM 3 en DM 4. In 1953 het die maatskappy die MD 21 dinamiese mikrofoon bekendgestel, wat gevestig geraak het as die standaardmikrofoon vir radio- en televisieverslaggewing.<ref name=":0">Petersen, George (10 Oktober 2020). [https://fohonline.com/newsroom/news/sennheiser-celebrates-60-years-of-the-md-421/ ''"Sennheiser Celebrates 60 Years of the MD 421"'']. FOH. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Teen 1955 het die maatskappy 250 werknemers gehad en het baie produkte begin vervaardig, insluitend geofisiese toerusting, geraasgekompenseerde mikrofone, mikrofoontransformators, mengers en miniatuur magnetiese oorfone, en het die MD 82 bekendgestel, een van die wêreld se eerste kommersieel vervaardigde haelgeweermikrofone , in 1956.<ref>[https://diymics.com/history-of-the-shotgun-microphone/ "The history of the shotgun microphone"]. ''diymics.com.'' Daylight Control Technologies LLC. 6 September 2021. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die volgende jaar het die maatskappy "Microport," 'n draadlose mikrofoonstelsel vir televisieproduksie bekend gestel. [[File:Martin Luther King terwijl hij het woord voert naast hem zijn echtgenote Corett, Bestanddeelnr 918-3370.jpg|thumb|left|[[Martin Luther King Jr.]] met 'n MD 21 in 1965]]In 1958 is Labor W herdoop na Sennheiser electronic.<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-animated-history "Sennheiser - About Us - Meet The Company - Sennheiser History - Animated"]. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1960 het Sennheiser die kardioïed-opvolger van sy gewilde MD 21, die MD 421, bekendgestel; hierdie mikrofoon is ook vinnig aangeneem vir professionele uitsaaitoepassings, musiekopnameateljees en lewendige konsertoptredes. Meer as 60 jaar na sy bekendstelling is die MD421 steeds in produksie, en word as 'n industriestandaard beskou, met meer as 500 000 eenhede wat vervaardig is.<ref name=":0" /> In die vroeë 1960's het Fritz Sennheiser, Thomas Schillinger opdrag gegee om die maatskappy se teenwoordigheid in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te vestig, en die verspreidingsmaatskappy Sennheiser Electronics Corp. is in 1963 gestig. In 1968 het die maatskappy die wêreld se eerste ooprug-oorfone, die HD 414,<ref name=":1">Roessler, Anselm (2003). Neumann: [https://books.google.com/books?id=ul8sAAAAYAAJ ''The Microphone Company : a Story of Innovation, Excellence and the Spirit of Audio Engineering.''] PPVMedien. {{ISBN|978-3-932275-68-5}}.</ref>bekendgestel en in 1971 het Sennheiser die MD 441 bekend gestel. Sennheiser is in 1973 in 'n beperkte vennootskap (''Kommanditgesellschaft'') omskep. In 1980 het die maatskappy die lugvaartmark betree en Lufthansa van lugvaartkopstukke voorsien.<ref>[https://web.archive.org/web/20150724075710/http://www.flightglobal.com/news/articles/sennheiser39s-success-58408/ "Sennheiser's success"]. Flightglobal.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150723174603/http://www.soundearphones.com/pages/sennheiser-headphones-history "History of Sennheiser headphones"]. Soundearphones.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 1982 begin met die vervaardiging van moderne draadlose mikrofone, dieselfde jaar wat stigter Fritz Sennheiser die bestuur van die maatskappy aan sy seun, Jörg Sennheiser, oorhandig het. In 1987 het die Academy of Motion Picture Arts and Sciences tydens die 59ste Oscar-toekennings Sennheiser erken met 'n Wetenskaplike en Ingenieursprys vir die industriestandaard MKH 816-haelgeweermikrofoon.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-electronics-corp-40-years-innovation-377064 "Sennheiser Electronics Corp.-40 Years of Innovation"]. ''MIXonline.com.'' Future plc. 18 Mei 2004. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1991 het Sennheiser Electronic GmbH die ateljeemikrofoonvervaardiger Georg Neumann GmbH verkry, en Neumann-mikrofoonproduksie na 'n nuutgeboude vlak 100-skoonkamerfabriek in Wedemark verskuif, terwyl Neumann se amptelike hoofkwartier in Berlyn gehandhaaf is.<ref name=":1" /> In 2003 het Sennheiser 'n gesamentlike onderneming met die Deense maatskappy, William-Demant-Holding, 'n spesialis in gehoorapparate, diagnostiese tegnologie en persoonlike kommunikasie, aangegaan en Sennheiser Communications A/S gestig.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-william-demant-holding-announce-joint-venture-375833 "Sennheiser, William Demant Holding Announce Joint Venture"]. ''Mixonline.'' 25 Oktober 2002. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In 2005 het Sennheiser die luidsprekervervaardiger Klein en Hummel verkry.<ref>Baldock, Lee. "[https://www.lsionline.com/news/sennheiser-takes-over-klein-hummel-ico5ik Sennheiser takes over Klein & Hummel"]. ''LSi Online.'' PLASA Media Ltd. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Daniel Sennheiser, kleinseun van die stigter, het in 2008 by die maatskappy aangesluit,<ref>Everington, John (24 Desember 2015). [http://www.thenational.ae/business/the-life/off-hours-sennheiser-co-chief-makes-sweet-music "Off hours: Sennheiser co-chief makes sweet music"]. The National. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>net soos sy broer Andreas Sennheiser twee jaar later. Albei is maatskappyaandeelhouers.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-us-our-company-our-history "Sennheiser - Our History"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Op 1 Julie 2013 is Daniel en Andreas Sennheiser bevorder tot die pos van mede-uitvoerende hoof, verantwoordelik vir Sennheiser electronic GmbH & Co. KG.<ref>Curtis, Sophie. [https://www.telegraph.co.uk/technology/news/11861679/Sennheiser-how-a-German-family-business-helped-to-shape-the-audio-industry.html "Sennheiser: German audio pioneer prepares for the 'next milestone'"]. ''The Telegraph''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150419023902/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-06/news/50387363_1_grammy-award-headphones-bragging-rights Why Sennheiser Electronic is bringing production home from China,] IndiaTimes. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.etnow.com/news/2015/3/expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus - ETNow.com"]. ''Etnow.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.avinteractive.com/news/sennheiser-celebrates-70-years-innovation-17-02-2015/ "Sennheiser Celebrates 70 Years of Innovation"]. ''AVinteractive.com''. AV Magazine. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 2014 het Sennheiser die nuwe filiaal Sennheiser Streaming Technology GmbH (SST) gestig, wat stroomoplossings vir sagteware en hardeware ontwikkel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200805015758/https://www.prosoundnetwork.com/business/at-infocomm-sennheiser-sets-streaming-subsidiary "At InfoComm: Sennheiser Sets Streaming Subsidiary"]. ProSoundNetwork.com. 20 Junie 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In Maart van dieselfde jaar het Sennheiser die borgskap van [[Sjanghai]] Konsertsaal aanvaar, wat herdoop is na Sennheiser Sjanghai Konsertsaal. Terselfdertyd het die maatskappy die Sennheiser Media [[platemaatskappy]] bekendgestel met die vrystelling van [[Chinese]] [[jazz]] [[pianis]] en [[komponis]], A Bu se eerste album.<ref>[https://www.mixonline.com/live-sound/sennheiser-launches-hall-label-in-china "Sennheiser Launches Hall, Label in China".] ''MixOnline.com''. Future plc. 28 Maart 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.scmp.com/business/companies/article/1603355/audio-titan-enters-music-business "Audio titan enters the music business"]. ''Scmp.com''. 29 September 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Borgskap van die konsertsaal het tot Augustus 2017 voortgeduur.[[File:2019 Andreas und Daniel Sennheiser Co-CEOs 09.jpg|thumb|Mede-HUBs Andreas Sennheiser (links) en Daniel Sennheiser (regs)]] In 2019 het Sennheiser 'n meerderheidsbelang in Dear Reality verkry, 'n maatskappy wat spesialiseer in ruimtelike oudio-algoritmes en VR/TW-klanksagteware.<ref>[https://www.audiotechnology.com/news/dear-reality-becomes-part-of-the-sennheiser-group "Dear Reality Becomes Part of the Sennheiser Group".] ''AudioTechnology''. 5 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In Mei 2021 het Sonova Holding AG, 'n Switserse kogleêre inplanting- en gehoorapparaatvervaardiger, Sennheiser se verbruikersklankafdeling, wat 'n reeks oorfone en tuisvermaakluidsprekers vervaardig, vir €200 miljoen verkry.<ref>[https://www.sonova.com/en/expanding-our-offering-and-entering-new-growth-markets-sonova-acquire-sennheiser-consumer-division "Expanding our offering and entering new growth markets – Sonova to acquire Sennheiser Consumer Division"]. ''www.sonova.com.'' Sonova International. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-consumer-electronics "Consumer Electronics Division"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se professionele oudio-afdeling produseer steeds vir lewendige musiek, ateljee-, uitsaai-, video- en filmproduksie, sowel as ruimtelike oudio-klank en [[Toegevoegde werklikheid|TW]]/[[Skynwerklikheid|VR]]/XR. Die professionele oudio-afdeling produseer ook oplossings vir besigheidskommunikasie, soos aanbiedings, konferensies, vergaderings, besoekersleiding, gehoorondersteuning en die onderwyssektor.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-professional-systems "Professional Systems Division"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy vervaardig draadlose mikrofone; lugvaart-, multimedia- en speletjie-oorfone; mikro-Hifi-stelsels; konferensiestelsels; luidsprekers; versterkers, en hoë-end oudiofiele oorfone soos die HD 800 S en Orpheus.<ref>[https://hypebeast.com/2015/11/sennheisers-orpheus-headphones "Sennheiser's New Orpheus Headphones Cost a Cool $55,000 USD"]. HYPEBEAST. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Produksie en liggings == [[Lêer:Sennheiser HD800S.jpg|duimnael|'n Sennheiser-geproduseerde ooprug-oorfoon, die HD800S.]] Sennheiser het sy hoofkwartier in die munisipaliteit Wedemark, [[Duitsland]] (naby [[Hannover]]). Sy hoofkwartier in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is in Old Lyme, [[Connecticut]], geleë. Sennheiser het 'n totaal van 21 verkoopsfiliale en handelsvennote en is aktief in meer as 50 lande.<ref>[https://web.archive.org/web/20231003075858/https://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-sennheiser-subsidiaries "Sennheiser subsidiaries"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het navorsings- en ontwikkelingsterreine in [[Duitsland]], [[Denemarke]], [[Switserland]], [[Singapoer]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Boonop het die Innovasiekampus in Wennebostel in 2015 geopen met 'n grote van 7 000 m<sup>2</sup>.<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808182627/https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus |date= 8 Augustus 2020 }}. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 2022 €41,8 miljoen in navorsing en ontwikkeling belê.<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover "Fiscal year 2018: Sennheiser achieves slight increase in turnover"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228111000/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover |date=28 Februarie 2020 }}. ''Sennheiser''. 18 Junie 2019.</ref> Die maatskappy het fabrieke in Wennebostel (Wedemark, naby Hannover); Tullamore, [[Ierland]] (sedert 1990); [[Albuquerque, Nieu-Meksiko|Albuquerque]], [[Nieu-Meksiko|New Mexico]] (sedert 2000), en Brașov, [[Roemenië]] (sedert 2019).<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141820/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania |date= 4 Augustus 2020 }}. Sennheiser. 6 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Die fabriek by sy Wennebostel-hoofkwartier fokus op produkte vir die hoëvlakverbruikers- en professionele klankmarkte. Die Tullamore-fasiliteit vervaardig akoestiese omsetter vir oorfone. Die Albuquerque-fasiliteit vervaardig draadlose stelsels en komponente vir die Amerikaanse mark,<ref name=":1" />en die Brasov-fasiliteit is gefokus op die samestelling van produkte vir beide die professionele en verbruikersmarkte.<ref>Touzeau, Jeff; Balint, Violeta (6 Augustus 2019). [https://newsroom.sennheiser.com/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania-253022 "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"]. ''newsroom.sennheiser.com''. Sennheiser. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Sommige verbruikersprodukte word in China gemaak. Die maatskappy het sy eerste Sennheiser-winkel in 2016 geopen. Sennheiser het nou sewe winkels in [[Berlyn]], [[San Francisco]], [[Singapoer]], [[Kuala Lumpur]], [[Meksikostad|Mexikostad]] en [[Sydney]] en by sy hoofkwartier in Wedemark. In 2016 was 'n tydelike winkel in [[New York Stad]] geleë.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store "Sennheiser Stores"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141215/https://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store |date= 4 Augustus 2020 }}. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == AMBEO 3D oudio == Die AMBEO-tegnologieprogram is veronderstel om meeslepende klankprodukte en -aktiwiteite van opname deur verwerking en vermenging tot terugspeel te dek. Volgens die maatskappy is die tegnologie van toepassing op gebiede soos realistiese regstreekse konsertuitsendings, sportuitsendings, 3D-opnames, uitstallingsinstallasies, VR/TW/XR-toepassings en 3D-klank vir die huis.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/ambeo "AMBEO Homepage"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201231110125/https://en-de.sennheiser.com/ambeo |date=31 Desember 2020 }}. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser neem sedert 2010 9.1-musiek op en het 'n upmix-algoritme ontwikkel wat 9.1-musiek uit konvensionele stereo-opnames genereer. Die AMBEO Musiekbloudrukke verskaf inligting oor die opname, vermenging en speel van lewendige musiek in 3D-klank.<ref>[https://www.fast-and-wide.com/faw-news/fast-news/9007-sennheiser-ambeo-music-blueprints "Sennheiser Ambeo Music Blueprints website launched"]. ''www.fast-and-wide.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die eerste AMBEO-produk wat in 2016 bekendgestel is, was die AMBEO VR Mikrofoon vir professionele VR/TW/XR-klankopname.<ref>Magazine, Keyboard. [https://www.keyboardmag.com/gear/sennheiser-releases-ambeo-vr-mic "Sennheiser Releases AMBEO VR Mic"]''KeyboardMag''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het die eerste uitgebreide oudioluisterbykomstigheid vir Magic Leap se TW/VR-bril, die AMBEO AR One, geskep.<ref>Larcher, Veronique (10 Junie 2020). [https://immersiveaudioalbum.com/2020/06/qa-with-dr-veronique-larcher-director-of-ambeo-immersive-audio-sennheiser/ "Q&A with Dr. Veronique Larcher: Director of AMBEO Immersive Audio, Sennheiser"]. ''Immersive Audio Album.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse maatskappye]] il9v9m2feravorv8mid6tfuorfinns2 2900801 2900800 2026-05-02T20:47:44Z CommonsDelinker 1161 "2019_Andreas_und_Daniel_Sennheiser_Co-CEOs_09.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Pi.1415926535|Pi.1415926535]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Mareike Oer|]] 2900801 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam=Sennheiser electronic GmbH & Co. KG |beeldbyskrif=Sennheiser Logo |tipe=[[Privaat maatskappy|Privaat]] |stigting={{start date and age|1945|6|1|df=yes}} |stigter=Fritz Sennheiser |ligging_stad=Wedemark |kenteken=[[Lêer:Sennheiser_logo_(2019).svg|220px]]<br />[[Lêer:Sennheiser Innovation Campus in Wennebostel (Wedemark) IMG 6953.jpg|220px]]<br /> <small>Sennheiser Kampus in Wennebostel</small> |ligging_land=Administratiewe Gewes Hannover, [[Nedersakse]], [[Duitsland]] |sleutelpersone=Daniel Sennheiser ([[HUB]])<br /> Andreas Sennheiser ([[HUB]]) |industrie=Oudio-elektronika |produkte=Oudio toerusting |inkomste={{decrease}} [[Euro|€]]507,4 miljoen (FJ2022)<ref name=FY/> |eienaar=Sennheiser familie |getal_werknemers={{increase}}2 180 (2023)<ref name=FY/> |webwerf=http://sennheiser.com/ |gebied_bedien=Wêreldwyd |bedryfsinkomste={{increase}} [[Euro|€]]114,0 miljoen (FJ2022)<ref name=EBIT/> |filiale={{Plainlist| *Georg Neumann *K + H Vertriebs- und Entwicklungsgesellschaft mbH }} |afdelings={{Plainlist| *Sennheiser Canada Inc. *Sennheiser Streaming Technologies GmbH *Sennheiser New Zealand Ltd *Sennheiser Japan K.K. *Sennheiser (Schweiz) AG *Sennheiser Nordic A/S *Sennheiser Electronics India Private Limited *Sennheiser Nederland B.V. *Sennheiser Australia Pty Limited *Sennheiser Austria GmbH *Sennheiser Mexico *Sennheiser Electronic Asia Pte Ltd. *Sennheiser Hong Kong Limited *Sennheiser Electronic (Beijing) Co., Ltd. *Sennheiser Guangzhou Ltd. }} |ouer=Sennheiser V + V GmbH & Co. KG }} '''Sennheiser electronic GmbH & Co. KG''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] oudiotoerustingvervaardiger met sy hoofkwartier in Wedemark. Sennheiser spesialiseer in toerusting vir beide die verbruikers- en professionele klankmarkte, insluitend [[Mikrofoon|mikrofone]], oorfone en [[Luidspreker|luidsprekers]]. Die maatskappy se professionele media-afdeling, wat in 1945 deur Fritz Sennheiser gestig is, is sedert 2013 onder die leiding van derdegenerasie-mede-[[Hoof- uitvoerende beampte|uitvoerende beamptes]] Daniel Sennheiser en Andreas Sennheiser. Die Sennheiser-groep het meer as 2 000 werknemers wêreldwyd en het totale verkope van €507,4 miljoen in 2022.<ref name="FY">[http://en-de.sennheiser.com/annual-report "Annual Report – Sennheiser"]. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref name="EBIT">[https://www.prnewswire.com/apac/news-releases/sennheiser-group-successfully-closes-first-fiscal-year-focusing-on-professional-audio-business-301899621.html "SENNHEISER GROUP SUCCESSFULLY CLOSES FIRST FISCAL YEAR FOCUSING ON PROFESSIONAL AUDIO BUSINESS"].'' prnewswire.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se verbruikersklankafdeling is in Mei 2021 deur Sonova Holding AG verkry. == Geskiedenis == Die maatskappy is in 1945 gestig kort na die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur Fritz Sennheiser<ref>[http://www.heise.de/newsticker/meldung/Fritz-Sennheiser-gestorben-1002809.html "Fritz Sennheiser gestorben"], ''Heise Online'' (<small>in Duits</small>), 19 Mei 2010</ref>en sewe mede-ingenieurs van die Universiteit van Hannover. Oorspronklik genoem Laboratorium Wennebostel (verkort as "Labor W") vernoem na die dorpie Wennebostel in die Wedemark munisipaliteit, waar dit tydens die oorlog verskuif is. Die maatskappy se eerste produk was 'n [[voltmeter]].<ref>Mr Ugesh A. Joseph (28 Januarie, 2014). ''[https://books.google.com/books?id=nPWAAgAAQBAJ&pg=PT396 The 'Made in Germany' Champion Brands: Nation Branding, Innovation and World Export Leadership.]'' Gower Publishing, Ltd. p. 396. {{ISBN|978-1-4094-6648-2}}.</ref><ref>Frangoul, Anmar (19 November, 2014). ''[https://www.cnbc.com/id/102195599 "Family Affair: Rise of the Mittelstand: How Sennheiser kept it in the family"]''. ''cnbc.com''. NBCUniversal. Afgehaal 29 Desember, 2023. "Trying to get yourself heard in the global audio equipment market is a hard job when you're struggling against giant brands such as Beats, Sony and Bose. But German company Sennheiser has built up an enviable reputation in the market since it was started in the aftermath of the Second World War, when Fritz Sennheiser founded Laboratorium Wennebostel in Wedemark, north of Hanover, Germany."</ref> In 1946 het die maatskappy begin met die bou van mikrofone wat ontwerp is vir uitsaaiverslaggewing, met sy eerste oorspronklike ontwerp, die DM 2, spoedig opgevolg deur die DM 3 en DM 4. In 1953 het die maatskappy die MD 21 dinamiese mikrofoon bekendgestel, wat gevestig geraak het as die standaardmikrofoon vir radio- en televisieverslaggewing.<ref name=":0">Petersen, George (10 Oktober 2020). [https://fohonline.com/newsroom/news/sennheiser-celebrates-60-years-of-the-md-421/ ''"Sennheiser Celebrates 60 Years of the MD 421"'']. FOH. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Teen 1955 het die maatskappy 250 werknemers gehad en het baie produkte begin vervaardig, insluitend geofisiese toerusting, geraasgekompenseerde mikrofone, mikrofoontransformators, mengers en miniatuur magnetiese oorfone, en het die MD 82 bekendgestel, een van die wêreld se eerste kommersieel vervaardigde haelgeweermikrofone , in 1956.<ref>[https://diymics.com/history-of-the-shotgun-microphone/ "The history of the shotgun microphone"]. ''diymics.com.'' Daylight Control Technologies LLC. 6 September 2021. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die volgende jaar het die maatskappy "Microport," 'n draadlose mikrofoonstelsel vir televisieproduksie bekend gestel. [[File:Martin Luther King terwijl hij het woord voert naast hem zijn echtgenote Corett, Bestanddeelnr 918-3370.jpg|thumb|left|[[Martin Luther King Jr.]] met 'n MD 21 in 1965]]In 1958 is Labor W herdoop na Sennheiser electronic.<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-animated-history "Sennheiser - About Us - Meet The Company - Sennheiser History - Animated"]. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1960 het Sennheiser die kardioïed-opvolger van sy gewilde MD 21, die MD 421, bekendgestel; hierdie mikrofoon is ook vinnig aangeneem vir professionele uitsaaitoepassings, musiekopnameateljees en lewendige konsertoptredes. Meer as 60 jaar na sy bekendstelling is die MD421 steeds in produksie, en word as 'n industriestandaard beskou, met meer as 500 000 eenhede wat vervaardig is.<ref name=":0" /> In die vroeë 1960's het Fritz Sennheiser, Thomas Schillinger opdrag gegee om die maatskappy se teenwoordigheid in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te vestig, en die verspreidingsmaatskappy Sennheiser Electronics Corp. is in 1963 gestig. In 1968 het die maatskappy die wêreld se eerste ooprug-oorfone, die HD 414,<ref name=":1">Roessler, Anselm (2003). Neumann: [https://books.google.com/books?id=ul8sAAAAYAAJ ''The Microphone Company : a Story of Innovation, Excellence and the Spirit of Audio Engineering.''] PPVMedien. {{ISBN|978-3-932275-68-5}}.</ref>bekendgestel en in 1971 het Sennheiser die MD 441 bekend gestel. Sennheiser is in 1973 in 'n beperkte vennootskap (''Kommanditgesellschaft'') omskep. In 1980 het die maatskappy die lugvaartmark betree en Lufthansa van lugvaartkopstukke voorsien.<ref>[https://web.archive.org/web/20150724075710/http://www.flightglobal.com/news/articles/sennheiser39s-success-58408/ "Sennheiser's success"]. Flightglobal.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150723174603/http://www.soundearphones.com/pages/sennheiser-headphones-history "History of Sennheiser headphones"]. Soundearphones.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 1982 begin met die vervaardiging van moderne draadlose mikrofone, dieselfde jaar wat stigter Fritz Sennheiser die bestuur van die maatskappy aan sy seun, Jörg Sennheiser, oorhandig het. In 1987 het die Academy of Motion Picture Arts and Sciences tydens die 59ste Oscar-toekennings Sennheiser erken met 'n Wetenskaplike en Ingenieursprys vir die industriestandaard MKH 816-haelgeweermikrofoon.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-electronics-corp-40-years-innovation-377064 "Sennheiser Electronics Corp.-40 Years of Innovation"]. ''MIXonline.com.'' Future plc. 18 Mei 2004. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1991 het Sennheiser Electronic GmbH die ateljeemikrofoonvervaardiger Georg Neumann GmbH verkry, en Neumann-mikrofoonproduksie na 'n nuutgeboude vlak 100-skoonkamerfabriek in Wedemark verskuif, terwyl Neumann se amptelike hoofkwartier in Berlyn gehandhaaf is.<ref name=":1" /> In 2003 het Sennheiser 'n gesamentlike onderneming met die Deense maatskappy, William-Demant-Holding, 'n spesialis in gehoorapparate, diagnostiese tegnologie en persoonlike kommunikasie, aangegaan en Sennheiser Communications A/S gestig.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-william-demant-holding-announce-joint-venture-375833 "Sennheiser, William Demant Holding Announce Joint Venture"]. ''Mixonline.'' 25 Oktober 2002. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In 2005 het Sennheiser die luidsprekervervaardiger Klein en Hummel verkry.<ref>Baldock, Lee. "[https://www.lsionline.com/news/sennheiser-takes-over-klein-hummel-ico5ik Sennheiser takes over Klein & Hummel"]. ''LSi Online.'' PLASA Media Ltd. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Daniel Sennheiser, kleinseun van die stigter, het in 2008 by die maatskappy aangesluit,<ref>Everington, John (24 Desember 2015). [http://www.thenational.ae/business/the-life/off-hours-sennheiser-co-chief-makes-sweet-music "Off hours: Sennheiser co-chief makes sweet music"]. The National. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>net soos sy broer Andreas Sennheiser twee jaar later. Albei is maatskappyaandeelhouers.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-us-our-company-our-history "Sennheiser - Our History"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Op 1 Julie 2013 is Daniel en Andreas Sennheiser bevorder tot die pos van mede-uitvoerende hoof, verantwoordelik vir Sennheiser electronic GmbH & Co. KG.<ref>Curtis, Sophie. [https://www.telegraph.co.uk/technology/news/11861679/Sennheiser-how-a-German-family-business-helped-to-shape-the-audio-industry.html "Sennheiser: German audio pioneer prepares for the 'next milestone'"]. ''The Telegraph''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150419023902/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-06/news/50387363_1_grammy-award-headphones-bragging-rights Why Sennheiser Electronic is bringing production home from China,] IndiaTimes. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.etnow.com/news/2015/3/expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus - ETNow.com"]. ''Etnow.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.avinteractive.com/news/sennheiser-celebrates-70-years-innovation-17-02-2015/ "Sennheiser Celebrates 70 Years of Innovation"]. ''AVinteractive.com''. AV Magazine. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 2014 het Sennheiser die nuwe filiaal Sennheiser Streaming Technology GmbH (SST) gestig, wat stroomoplossings vir sagteware en hardeware ontwikkel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200805015758/https://www.prosoundnetwork.com/business/at-infocomm-sennheiser-sets-streaming-subsidiary "At InfoComm: Sennheiser Sets Streaming Subsidiary"]. ProSoundNetwork.com. 20 Junie 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In Maart van dieselfde jaar het Sennheiser die borgskap van [[Sjanghai]] Konsertsaal aanvaar, wat herdoop is na Sennheiser Sjanghai Konsertsaal. Terselfdertyd het die maatskappy die Sennheiser Media [[platemaatskappy]] bekendgestel met die vrystelling van [[Chinese]] [[jazz]] [[pianis]] en [[komponis]], A Bu se eerste album.<ref>[https://www.mixonline.com/live-sound/sennheiser-launches-hall-label-in-china "Sennheiser Launches Hall, Label in China".] ''MixOnline.com''. Future plc. 28 Maart 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.scmp.com/business/companies/article/1603355/audio-titan-enters-music-business "Audio titan enters the music business"]. ''Scmp.com''. 29 September 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Borgskap van die konsertsaal het tot Augustus 2017 voortgeduur. In 2019 het Sennheiser 'n meerderheidsbelang in Dear Reality verkry, 'n maatskappy wat spesialiseer in ruimtelike oudio-algoritmes en VR/TW-klanksagteware.<ref>[https://www.audiotechnology.com/news/dear-reality-becomes-part-of-the-sennheiser-group "Dear Reality Becomes Part of the Sennheiser Group".] ''AudioTechnology''. 5 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In Mei 2021 het Sonova Holding AG, 'n Switserse kogleêre inplanting- en gehoorapparaatvervaardiger, Sennheiser se verbruikersklankafdeling, wat 'n reeks oorfone en tuisvermaakluidsprekers vervaardig, vir €200 miljoen verkry.<ref>[https://www.sonova.com/en/expanding-our-offering-and-entering-new-growth-markets-sonova-acquire-sennheiser-consumer-division "Expanding our offering and entering new growth markets – Sonova to acquire Sennheiser Consumer Division"]. ''www.sonova.com.'' Sonova International. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-consumer-electronics "Consumer Electronics Division"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se professionele oudio-afdeling produseer steeds vir lewendige musiek, ateljee-, uitsaai-, video- en filmproduksie, sowel as ruimtelike oudio-klank en [[Toegevoegde werklikheid|TW]]/[[Skynwerklikheid|VR]]/XR. Die professionele oudio-afdeling produseer ook oplossings vir besigheidskommunikasie, soos aanbiedings, konferensies, vergaderings, besoekersleiding, gehoorondersteuning en die onderwyssektor.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-professional-systems "Professional Systems Division"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy vervaardig draadlose mikrofone; lugvaart-, multimedia- en speletjie-oorfone; mikro-Hifi-stelsels; konferensiestelsels; luidsprekers; versterkers, en hoë-end oudiofiele oorfone soos die HD 800 S en Orpheus.<ref>[https://hypebeast.com/2015/11/sennheisers-orpheus-headphones "Sennheiser's New Orpheus Headphones Cost a Cool $55,000 USD"]. HYPEBEAST. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Produksie en liggings == [[Lêer:Sennheiser HD800S.jpg|duimnael|'n Sennheiser-geproduseerde ooprug-oorfoon, die HD800S.]] Sennheiser het sy hoofkwartier in die munisipaliteit Wedemark, [[Duitsland]] (naby [[Hannover]]). Sy hoofkwartier in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is in Old Lyme, [[Connecticut]], geleë. Sennheiser het 'n totaal van 21 verkoopsfiliale en handelsvennote en is aktief in meer as 50 lande.<ref>[https://web.archive.org/web/20231003075858/https://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-sennheiser-subsidiaries "Sennheiser subsidiaries"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het navorsings- en ontwikkelingsterreine in [[Duitsland]], [[Denemarke]], [[Switserland]], [[Singapoer]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Boonop het die Innovasiekampus in Wennebostel in 2015 geopen met 'n grote van 7 000 m<sup>2</sup>.<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808182627/https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus |date= 8 Augustus 2020 }}. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 2022 €41,8 miljoen in navorsing en ontwikkeling belê.<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover "Fiscal year 2018: Sennheiser achieves slight increase in turnover"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228111000/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover |date=28 Februarie 2020 }}. ''Sennheiser''. 18 Junie 2019.</ref> Die maatskappy het fabrieke in Wennebostel (Wedemark, naby Hannover); Tullamore, [[Ierland]] (sedert 1990); [[Albuquerque, Nieu-Meksiko|Albuquerque]], [[Nieu-Meksiko|New Mexico]] (sedert 2000), en Brașov, [[Roemenië]] (sedert 2019).<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141820/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania |date= 4 Augustus 2020 }}. Sennheiser. 6 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Die fabriek by sy Wennebostel-hoofkwartier fokus op produkte vir die hoëvlakverbruikers- en professionele klankmarkte. Die Tullamore-fasiliteit vervaardig akoestiese omsetter vir oorfone. Die Albuquerque-fasiliteit vervaardig draadlose stelsels en komponente vir die Amerikaanse mark,<ref name=":1" />en die Brasov-fasiliteit is gefokus op die samestelling van produkte vir beide die professionele en verbruikersmarkte.<ref>Touzeau, Jeff; Balint, Violeta (6 Augustus 2019). [https://newsroom.sennheiser.com/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania-253022 "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"]. ''newsroom.sennheiser.com''. Sennheiser. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Sommige verbruikersprodukte word in China gemaak. Die maatskappy het sy eerste Sennheiser-winkel in 2016 geopen. Sennheiser het nou sewe winkels in [[Berlyn]], [[San Francisco]], [[Singapoer]], [[Kuala Lumpur]], [[Meksikostad|Mexikostad]] en [[Sydney]] en by sy hoofkwartier in Wedemark. In 2016 was 'n tydelike winkel in [[New York Stad]] geleë.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store "Sennheiser Stores"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141215/https://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store |date= 4 Augustus 2020 }}. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == AMBEO 3D oudio == Die AMBEO-tegnologieprogram is veronderstel om meeslepende klankprodukte en -aktiwiteite van opname deur verwerking en vermenging tot terugspeel te dek. Volgens die maatskappy is die tegnologie van toepassing op gebiede soos realistiese regstreekse konsertuitsendings, sportuitsendings, 3D-opnames, uitstallingsinstallasies, VR/TW/XR-toepassings en 3D-klank vir die huis.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/ambeo "AMBEO Homepage"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201231110125/https://en-de.sennheiser.com/ambeo |date=31 Desember 2020 }}. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser neem sedert 2010 9.1-musiek op en het 'n upmix-algoritme ontwikkel wat 9.1-musiek uit konvensionele stereo-opnames genereer. Die AMBEO Musiekbloudrukke verskaf inligting oor die opname, vermenging en speel van lewendige musiek in 3D-klank.<ref>[https://www.fast-and-wide.com/faw-news/fast-news/9007-sennheiser-ambeo-music-blueprints "Sennheiser Ambeo Music Blueprints website launched"]. ''www.fast-and-wide.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die eerste AMBEO-produk wat in 2016 bekendgestel is, was die AMBEO VR Mikrofoon vir professionele VR/TW/XR-klankopname.<ref>Magazine, Keyboard. [https://www.keyboardmag.com/gear/sennheiser-releases-ambeo-vr-mic "Sennheiser Releases AMBEO VR Mic"]''KeyboardMag''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het die eerste uitgebreide oudioluisterbykomstigheid vir Magic Leap se TW/VR-bril, die AMBEO AR One, geskep.<ref>Larcher, Veronique (10 Junie 2020). [https://immersiveaudioalbum.com/2020/06/qa-with-dr-veronique-larcher-director-of-ambeo-immersive-audio-sennheiser/ "Q&A with Dr. Veronique Larcher: Director of AMBEO Immersive Audio, Sennheiser"]. ''Immersive Audio Album.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse maatskappye]] r65m0ph91bckaznbcqowmidgd5is76q 0 414172 2900792 2771820 2026-05-02T20:07:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900792 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Dingaan Bongani Thobela''' ([[24 September]] [[1966]] – [[29 April]] [[2024]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] professionele [[Boks| bokser]] wat tussen 1990 en 2006 deelgeneem het. Hy was 'n wêreldkampioen in twee gewigsklasse, nadat hy die WBO-liggewigtitel van 1990 tot 1992 gehou het, die WBA-liggewig in 1993, en die WBC-supermiddelgewigtitel in 2000. Thobela is op 29 April 2024 op die ouderdom van 57 oorlede.<ref>{{cite news |title=Ex-boxing champ Thobela, 57, passes on |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2024-04-29-ex-boxing-champ-thobela-57-passes-on/ |access-date=29 April 2024 |publisher=Sowetan Live |date=29 April 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thobela, Dingaan}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse boksers]] 7b4afbx63dhf2qydi4x3l7humphirbl 0 417590 2900855 2737142 2026-05-03T09:45:01Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[J.D. Vance]] reggemaak 2900855 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[J.D. Vance]] 881gdyyb7f8xdmr3y67vhxhbsbmf6ll 1 417591 2900853 2737143 2026-05-03T09:44:51Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Bespreking:J.D. Vance]] reggemaak 2900853 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:J.D. Vance]] jv1xhhq3ej3ddb3byjqbbnixr3v9okb 0 417993 2900824 2890639 2026-05-03T01:18:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900824 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-54 Skymaster |subsjabloon= |beeld= File:An USAF C-54 Skymaster.jpg |byskrif= |tipe= Vragvliegtuig |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942 |bekendstelling= 1942 |vrygestel= |onttrek= 1975 |status= |hoofgebruiker=* [[United States Army Air Forces]] * Amerikaanse Vloot * Amerikaanse Lugmag |meer gebruikers= |vervaardig= 1942–1947 |aantal gebou=1&nbsp;170 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= Douglas DC-4 |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-54 Skymaster''' is 'n viermotorige vragvliegtuig wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Korea-oorlog|Koreaanse Oorlog]] gebruik is. Net soos die [[Douglas C-47 Skytrain]] ontwikel is van die [[Douglas DC-3]], is die C-54 Skymaster ontwikkel van die [[passasiersvliegtuig]], die [[Douglas DC-4]]. Behalwe vrag, was die C-54 ook gebruik vir die vervoer van presidente, eerste ministers en militêre personeel. Verskeie variante van die C-54 was gebruik in 'n verskeidenheid nie-gevegs rolle, soos lug-see-redding, wetenskaplike en militêre navorsing en missiel nasporing en herwinning. Gedurende die [[Berlynse Lugbrug]] het dit [[steenkool]] en voedsel voorrade voorsien aan [[Wes-Berlyn]]. Na die Koreaanse Oorlog was die vliegtuig steeds gebruik vir militêre en siviele gebruik deur meer as 30 lande. Dit was een van die eerste vliegtuie wat die [[President van die Verenigde State van Amerika]] vervoer het, die eerste was president [[Franklin D. Roosevelt]] gedurende die Tweede Wêreldoorlog. == Ontwerp en ontwikkeling == [[Lêer:Douglas C-54 Skymaster in flight, circa in 1943.jpg|duimnael|'n Amerikaanse Lugmag Douglas C-54 (s/n 41-37271), circa 1943]] Met die dreigende toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog, het die Oorlogsdepartement in Junie 1941 die voorlopige bestellings van die lugdienste vir die Douglas DC-4 oorgeneem en dit aan die Amerikaanse weermaglugmagte toegewys met die benaming as C-54 Skymaster. Die eerste, 'n C-54, het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]], opgestyg.<ref name=Tinker>{{cite web | url= https://www.tinker.af.mil/News/Article-Display/Article/1132101/tinker-history-douglas-c-54-skymaster/ | title= TINKER HISTORY: Douglas C-54 Skymaster | work= Tinker Air Force Base | date= 24 March 2017 | publisher= Greg L. Davis, Tinker Air Force Base, 24 March 2017 | access-date= 23 June 2020 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag- of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. Vliegtuie wat na die Amerikaanse Vloot oorgeplaas is, is as Douglas R5D aangewys. == Operasionele geskiedenis == Die USAAF het die C-54's in 1942 in diens geneem deur eers tot 26 passasiers te vervoer, terwyl latere weergawes tot 50 passasiers kon vervoer het. Die C-54 was een van die mees gebruikte langafstand-transportvliegtuie deur die Amerikaanse gewapende magte tydens die Tweede Wêreldoorlog. Van die C-54's wat vervaardig is, is 515 in Santa Monica, Kalifornië, vervaardig en 655 is vervaardig by Orchard Place/Douglas Field, in die nie-geïnkorporeerde Cook County, [[Illinois]], naby Chicago (later die terrein van [[O'Hare Internasionale Lughawe]]).<ref>[http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ "History of O'Hare Int'l Airport."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110225165805/http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ |date=25 February 2011 }} ''FAA''. Retrieved: 1 May 2015.</ref> [[Lêer:C-54 landing at Tempelhof 1948.jpg|duimnael|'n C-54 wat land by [[Tempelhof-lughawe]] gedurende die Berlynse Lugbrug]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die C-54 deur [[Franklin D. Roosevelt]], [[Douglas MacArthur]] en [[Winston Churchill]] gebruik. Die Amerikaanse afgevaardigdes na die [[Casablanca Konferensie]] het die Skymaster gebruik.<ref>Lavery 2007 {{page needed|date=May 2015}}</ref> Die C-54 is ook deur die [[Britse Lugmag|Koninklike Lugmag]], die [[Franse Lugmag]] en die gewapende magte van ten minste 12 ander nasies gebruik. President [[Harry S. Truman]] het die Nasionale Veiligheidswet van 1947, wat die [[Amerikaanse Lugmag]] geskep het, aan boord van die ''Sacred Cow'' onderteken, die Presidensiële VC-54C wat bewaar word in die Nasionale Museum van die Verenigde State se Lugmag naby Dayton, [[Ohio]]. Meer as 300 C-54's en R5D's het die ruggraat van die Amerikaanse bydrae tot die Berlynse Lugbrug in 1948 gevorm. Hulle het ook as die hooflugbrug tydens die [[Koreaanse Oorlog]] gedien. Na die Koreaanse Oorlog is die C-54 vervang deur die Douglas C-124 Globemaster II, maar is tot 1972 deur die Amerikaanse Lugmag gebruik. Die laaste aktiewe C-54 Skymaster in diens van die Amerikaanse vloot (C-54Q, BuNo 56501, van die Vloot se Toetsvlieënierskool, NAS Patuxentrivier) is op 2 April 1974 uit diens gestel.<ref>[http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF "The Seventies 1970–1980."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513224531/http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF |date=2013-05-13 }} ''history.navy.mil''. Retrieved: 15 May 2012.</ref> Teen die einde van 1945 was etlike honderde C-54's oortollig weens die Amerikaanse militêre vereistes en hierdie is omskep vir burgerlike lugredery-operasies, baie deur Douglas Aircraft by sy vliegtuigaanlegte. Die vliegtuie is aan lugdienste regoor die wêreld verkoop. Teen Januarie 1946 het [[Pan Am|Pan American Airways]] hul Skymasters op transatlantiese geskeduleerde dienste na Europa en verder bedryf. Trans-Pasifiese vlugskedules van San Francisco na Auckland het op 6 Junie 1946 begin.<ref>Berry 1967, p. 7.</ref> Nadat hulle deur die Amerikaanse Lugmag en Amerikaanse Vloot uit diens gestel is, is, is baie C-54's aangepas vir gebruik in burgerlike brandbestryding en watertenker rolle. Dit het ingesluit die installering van tenks binne en onder die romp en die installering van stort- en spuittoerusting op die volgrande van die vlerke. C-54's is tot laat in die 1990's in hierdie rol gebruik. == Variante == [[Lêer:Douglas-C-54-NL-316a.jpg|duimnael|Nederlandse Regering Lugvervoer C-54A word vertoon by die [[Aviodrome]]]] ;C-54 :Eerste produksie variant aangepas van die DC-4, 24 word gebou. ;C-54A :Eerste militêre weergawe met versterkte lugraam, verbeterde brandstof kapasiteit, voorsiening vir passasiers of vrag, Vloot ekwivalent R5D-1, 252 gebou. ;C-54B :Verhoogde brandstof kapasiteit in die vlerk. Een was gebruik deur Winston Churchill, 220 gebou. ;C-54D :Dieselfde as C-54B maar met R-2000-11 enjins, 380 gebou. ;C-54E :Verdere hersiening van brandstoftenks en voorsiening vir vinnige omskakeling van passasier- na vragtenks, 125 gebou. ;C-54G :Dieselfde as die C-54E maar met verskillende weergawe van die R-2000 enjin. 400 bestel waarvan 162 voltooi word en die res van die bestelling word gekanselleer aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog. == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] oandu680py54rgn2xjjwsvvbkp51j8a 0 422143 2900715 2851769 2026-05-02T16:50:39Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2900715 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ocean 1790 Model Musem Paris mp3h9289.jpg|duimnael|Boegbeeld op 'n model van die Franse skip ''Océan.'']] ‘n '''Boegbeeld''' was ‘n beeldhouwerk van hout op die voorstewe van ‘n seilskip. ==Beeld== ‘n Groot boegbeeld het die rykdom en mag van die eienaar van die skip weerspieël. Helaas het ‘n groot beeld die manuvreerbaarheid van ‘n seilskip beïnvloed en moes die welgestelde eienaar tevrede wees met ‘n meer beskeie beeld. Dus is selde ‘n vollengte persoon uitgebeeld en kry ons meesal ‘n borsbeeld. So ‘n beeld was dikwels van ‘n meisie met wapperende hare en klere, met diamante in die hare, ‘n serp om die middel en arms uitgestrek asof sy die vaarrigting oor die wêreldseë aandui. Bygelowige matrose het geglo dat vroue aan boord onheil voorspel. Maar ‘n boegbeeld van ‘n vrou wat een of beide van haar borste ontbloot, is aanvaar omdat dit glo die storms op see laat bedaar. Beelde van meerminne het glo goeie seiltoestande verseker. Nederlandse skepe het dikwels ‘n leeu as boegbeeld gehad. By ander lande was dit vrouefigure, waternimfe, krygers, ruiters, konings of ander karakters uit die mitologie. Italiaanse skepe het veral ‘n ster gebruik. ‘n Beeld van ‘n seemonster met soms selfs die ore van ‘n leeu en die kake van ‘n krokodil is al gevind. Volgens die bygeloof het ‘n boegbeeld soms as die beskermengel van die skip opgetree. ==Geskiedenis== Sedert die vroegste tye het ‘n seevaarder die boeg van sy skip versier. Die Egiptenare het dit gedoen met lotusblomme en Romeinse vaartuie het beelde van hul gode aan boord gehad. Die Noormanne het geglo dat ‘n boegbeeld seemonsters op ‘n afstand hou. Veral tussen 1780 en 1850 was boegbeelde baie gewild. Dit was toe bedoel om die bygelowige bemanning en passasiers te beskerm teen siektes soos skeurbuik en teen storms, windstiltes en rotse. So ‘n beeld was vir die ongeletterde matrose ook die “naam” van die skip. ==Suid-Afrika== Skepe van verskeie lande het oor vier eeue aan die kuste van Suider-Afrika vergaan. ‘n Aantal boegbeelde het in museums en by ander instansies en privaat persone behoue gebly. Waarskynlik die interessantste is die borsbeeld van [[Willem van Oranje]], die boegbeeld van die skip [[Willem de Zwijger (skip)|Willem de Zwijger]]. In die skeepswrakmuseum in [[Bredasdorp]] is die boegbeelde van die skepe ‘’Bates Family’’ (wat in 1880 by [[Kaap Agulhas]] vergaan het) en die [[La Lise]]. Twee boegbeelde is in die Maritieme Museum in [[Kaapstad]]. ‘n Beeld wat waarskynlik [[Lord Nelson]] voorstel is by ‘n restaurant in [[Bloubergstrand]]. In die [[C.P. Nel-museum]] in [[Oudtshoorn]] is ‘n boegbeeld van ‘n Noorse koning. ==Kunstenaaars== Houtsneekunstenaars het die beelde ontwerp en vervaardig vir die groot skeepsbouwerwe in Europa. Geen name van hierdie vakmanne het in die geskiedenis bewaar gebly nie. In Suid-Afrika is daar waarskynlik nooit ‘n boegbeeld gemaak nie. Sedert skepe van staal gebou word, het die tradisie van boegbeelde verdwyn. ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] 2emb698gb569a2j946y9bsi7l02t7ly 0 423596 2900843 2888621 2026-05-03T07:47:38Z Aliwal2012 39067 Audi 2900843 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Gabriel Bortoleto | image = Gabriel Bortoleto (cropped).jpg | caption = | birth_name = Gabriel Lourenzo Bortoleto Oliveira | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|df=yes|2004|10|14}} | birth_place = Osasco, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]], Brasilië | nationality = {{vlagikoon|BRA}} [[Brasilië|Brasilianer]] | 2025 Team = [[Sauber Motorsport|Kick Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<ref name="signing">{{Cite web|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9 |date=6 November 2024 |language=en}}</ref> | 2026 Team = [[Audi F1-span]] | Car number = 5 | Races = {{F1stat|BOR|entries}} ({{F1stat|BOR|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|BOR|wins}}<!-- | Podiums = {{F1stat|BOR|podiums}}--> | Points = {{F1stat|BOR|careerpoints}}<!-- | Poles = {{F1stat|BOR|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|BOR|fastestlaps}} --> | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 19 (19 punte) }} '''Gabriel Lourenzo Bortoleto Oliveira''' (gebore 14 Oktober 2004) is 'n nuweling [[Brasilië|Brasiliaanse]] renjaer, wat gekontrakteer is om aan [[Formule Een]] vir die [[Audi F1-span]] deel te neem. Bortoleto, gebore en getoë in Osasco, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]], het op sewejarige ouderdom met mededingende kartwedrenne begin, verskeie nasionale titels gewen en in 2020 na junior formules opgeskuif. Bortoleto, 'n protégé van tweemalige wêreldrenjaerkampioen [[Fernando Alonso]], het gou 'n wedrenwenner in Italiaanse F4 en Formule Europastreek geword, voordat hy sy eerste titel by die 2023 FIA Formule 3-kampioenskap vir Trident gewen het. Bortoleto het in 2024 na FIA Formule 2 gevorder en daardie jaar saam met Invicta die kampioenskap gewen om die sewende jaer in die geskiedenis te word wat die GP2 /Formule 2-titel in hul nuwelingseisoen wen; by die Monza-wedren het Bortoleto die eerste jaer geword wat van laaste op die rooster in Formule 2 of Formule 1 gewen het. Bortoleto was 'n lid van die [[McLaren]]-bestuurderontwikkelingsprogram van 2023 tot 2024. Hy het vir [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] by Sauber aangesluit, voor hul verkryging deur Audi in 2026. Bortoleto is gekontrakteer om by [[Audi F1-span|Sauber/Audi]] aan te bly tot ten minste die einde van die 2026-seisoen.<ref name="signing">{{Cite web|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9 |date=6 November 2024 |language=en}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Sauber|Kick Sauber]] |[[Sauber]] C45 |Ferrari 1.6 [[V6-enjin|V6]]&nbsp;[[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>18 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>11 |bgcolor=efefef|'''19''' |bgcolor=efefef|'''19''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]] | [[Audi]]<br/>R26 | Audi AFR 26<br/> 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>9 |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>13 |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOR|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOR|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. <!--* {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. --> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Official website|http://www.gabrielbortoleto.com.br/}} {{in lang|pt}} * {{DriverDB renjaer|gabriel-bortoleto}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2004]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3emxmk0rhl4cto44q05kzs6jxijli3k 0 424031 2900856 2737138 2026-05-03T09:45:06Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[J.D. Vance]] reggemaak 2900856 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[J.D. Vance]] 881gdyyb7f8xdmr3y67vhxhbsbmf6ll 1 424032 2900854 2737140 2026-05-03T09:44:56Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Bespreking:J.D. Vance]] reggemaak 2900854 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:J.D. Vance]] jv1xhhq3ej3ddb3byjqbbnixr3v9okb 0 424212 2900816 2744497 2026-05-02T22:13:36Z ~2026-26757-06 207099 /* */ 2900816 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Le Voyage à travers l'impossible''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Le Voyage à travers l'impossible | beeld = Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 01.jpg | regisseur = [[Georges Méliès]] | produksieleier = Georges Méliès | draaiboekskrywer = Georges Méliès | met = {{Plainlist| * Georges Méliès <span style="font-size:48px;color:#FF0000">I</span> <span style="font-size:48px;color:#FF3D00">H</span><span style="font-size:48px;color:#FF7A00">A</span><span style="font-size:48px;color:#FFB800">T</span><span style="font-size:48px;color:#FFF500">E</span> <span style="font-size:48px;color:#CCFF00">N</span><span style="font-size:48px;color:#8FFF00">I</span><span style="font-size:48px;color:#52FF00">G</span><span style="font-size:48px;color:#14FF00">G</span><span style="font-size:48px;color:#00FF29">E</span><span style="font-size:48px;color:#00FF66">R</span><span style="font-size:48px;color:#00FFA3">S</span> <span style="font-size:48px;color:#00FFE0">G</span><span style="font-size:48px;color:#00E0FF">A</span><span style="font-size:48px;color:#00A3FF">Y</span> <span style="font-size:48px;color:#0066FF">G</span><span style="font-size:48px;color:#0029FF">A</span><span style="font-size:48px;color:#1400FF">Y</span> <span style="font-size:48px;color:#5200FF">N</span><span style="font-size:48px;color:#8F00FF">I</span><span style="font-size:48px;color:#CC00FF">G</span><span style="font-size:48px;color:#FF00F5">G</span><span style="font-size:48px;color:#FF00B8">E</span><span style="font-size:48px;color:#FF007A">R</span><span style="font-size:48px;color:#FF003D">S</span> * Fernande Albany * Jehanne d'Alcy}} | kinematografie = | musiek = | redigeerder = Georges Méliès | verspreider = | ateljee = Star Film Company | vrystelling = [[1904]] | speeltyd = 347 meter film (ongeveer 20 minute) | land = {{FRA}} | taal = [[Stilrolprent]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 00000499 }} '''''Le Voyage à travers l'impossible''''' ([[Engels]]: '''''The Impossible Voyage''''', ook bekend as '''''An Impossible Voyage''''' en '''''Whirling the World''s''', is 'n [[Franse]] stil truuk[[rolprent]] uit 1904 geregisseer deur [[Georges Méliès]]. Geïnspireer deur [[Jules Verne]] en Adolphe d'Ennery se 1882-toneelstuk ''Journey Through the Impossible'', en in styl en formaat geskoei op Méliès se hoogs suksesvolle 1902-rolprent ''[[Le voyage dans la lune]]''. Die rolprent is 'n [[satire]] van wetenskaplike verkenning waarin 'n groep geografies ingestelde reise na die [[Son]], wat verskeie vervoer metodes probeer gebruik om die son te bereik. Die rolprent <span style="font-size:48px;color:#FF0000">I</span> <span style="font-size:48px;color:#FF3D00">H</span><span style="font-size:48px;color:#FF7A00">A</span><span style="font-size:48px;color:#FFB800">T</span><span style="font-size:48px;color:#FFF500">E</span> <span style="font-size:48px;color:#CCFF00">N</span><span style="font-size:48px;color:#8FFF00">I</span><span style="font-size:48px;color:#52FF00">G</span><span style="font-size:48px;color:#14FF00">G</span><span style="font-size:48px;color:#00FF29">E</span><span style="font-size:48px;color:#00FF66">R</span><span style="font-size:48px;color:#00FFA3">S</span> <span style="font-size:48px;color:#00FFE0">G</span><span style="font-size:48px;color:#00E0FF">A</span><span style="font-size:48px;color:#00A3FF">Y</span> <span style="font-size:48px;color:#0066FF">G</span><span style="font-size:48px;color:#0029FF">A</span><span style="font-size:48px;color:#1400FF">Y</span> <span style="font-size:48px;color:#5200FF">N</span><span style="font-size:48px;color:#8F00FF">I</span><span style="font-size:48px;color:#CC00FF">G</span><span style="font-size:48px;color:#FF00F5">G</span><span style="font-size:48px;color:#FF00B8">E</span><span style="font-size:48px;color:#FF007A">R</span><span style="font-size:48px;color:#FF003D">S</span> was 'n beduidende internasionale sukses ten tyde van sy vrystelling, en is goed ontvang deur filmhistorici. ==Storielyn== [[Lêer:Impossible Voyage 6.jpg|links|duimnael|Die reisigers klim in die Auto-Crazyloff-motor.      ]] 'n Vereniging van geografiese entoesiaste, die Institute of Incoherent Geography, beplan om 'n wêreldtoer te maak op so 'n manier dat dit "in konsepsie en uitvinding alle vorige ekspedisies wat deur die geleerde wêreld onderneem is, oortref." By 'n vergadering onder leiding van President Polehunter, "bygestaan deur Sekretaris Rattlebrain, deur die Argivaris Mole, deur die Vise-President Humbug, die lede van die kantoor, Easily-fooled, Daredevil, Schemer, ens., ens.", luister die weelderig geklede dames en here van die Instituut na Professor Daredevil, maar verwerp dit omdat dit nie die wêreldtoer is nie, maar verwerp die plan vir die wêreldtoer. Die president verwelkom dan die eksentrieke ingenieur Crazyloff. Hy verduidelik sy projek vir 'n nuwe "onmoontlike" reis, deur gebruik te maak van "al die bekende maniere van voortbeweging—spoorweë, motors, stuurbare ballonne, duikbootbote ..." Die ongewone plan word entoesiasties aanvaar, en voorbereidings begin. Wanneer werk voltooi is, word die masjiene en reisigers op 'n trein gelaai en na die Switserse [[Alpe]] gestuur, waar die reisigers hul reis sal begin. Hulle klim eers op 'n toermotor, die Auto-Crazyloff, en reis deur die berge. In 'n poging om teen 'n hoë spoed oor die kruin van die Rigi te hardloop, stort die reisigers op die bodem van 'n afgrond neer. Hulle word deur bergklimmers gered en na 'n Switserse hospitaal gehaas, waar hulle geleidelike maar chaotiese herstel maak. [[Lêer:Impossible Voyage 9.jpg|duimnael|Die ekspedisie reis na die Son.]] Nadat hulle klaar herstel het, klim die reisigers op 'n [[trein]] met hul ander voertuie daaraan vas, en wend 'n tweede poging aan om oor 'n kruin te ry: hierdie keer, die Jungfrau. Word elke minuut hoër en hoër, met stuurbare ballonne wat aan die trein vasgemaak is, hulle styg die ruimte in en word deur die [[Son]] ingesluk. Die reisigers land met 'n botsing op die Son se oppervlak. Hulle is bly om te lewe, maar die hitte is te veel vir hulle. Crazyloff beveel die reisigers om skuiling te soek in die trein se reusagtige yskas, maar hierdie plan gaan te ver in die ander rigting: oomblikke later is die hele groep vas gevries. Crazyloff vind 'n bondel strooi tussen die puin en steek 'n vuur op die oppervlak van die Son aan om die ys te smelt. Die reisigers ontdooi en word gelukkig in die ekspedisie se [[duikboot]] ingejaag. Crazyloff lanseer dit van 'n krans op die Son af, en dit stort deur die ruimte om in 'n [[oseaan]] op [[Aarde]] te val. Na 'n paar minute van onderwaterbesienswaardighede veroorsaak 'n ketelprobleem die duikboot om te ontplof. Die reisigers word in die lug geslinger en land veilig by 'n hawe tussen die wrak van die duikboot. Hulle keer in triomf terug na die Instituut vir Onsamehangende Geografie, waar 'n groot fees vir hulle gehou word. ==Rolspelers== *Georges Méliès as die ingenieur Crazyloff (in Frans, Mabouloff; "maboul" is Frans vir "mal" of "crackpot").{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} *Fernande Albany as mev. Polehunter, die instituut se presidentsvrou (in Frans, Madame Latrouille, vrou van president Latrouille; "avoir la trouille" is Frans vir "om bang of senuweeagtig te wees"), een van die reisigers.{{sfn|Bertrand|2010|p=119}} *May de Lavergne as 'n verpleegster in die Switserse hospitaal. {{sfn|Bertrand|2010|p=119}} *Jehanne d'Alcy as 'n dorpenaar by die hawe.{{sfn|Bertrand|2010|p=119}} ==Produksie== [[Lêer:Le Voyage à travers l'impossible (Georges Méliès, 1904).webm|links|duimnael|Die film.]] Die oorspronklike Franse titel van die film, Le ''Voyage à travers l'impossible'', kom van 'n verhoogskouspel met dieselfde naam, geskryf in 1882 deur Jules Verne en Adolphe d'Ennery. Méliès is waarskynlik geïnspireer deur herinneringe aan hierdie toneelstuk, maar andersins hou die film min verband daarmee; die storielynstruktuur blyk nader geïnspireer te wees deur 'n vorige Méliès-treffer, ''Le voyage dans la lune''.{{sfn|''Essai''|1981|p=207}} Die rolprent is gedurende die somer van 1904 gemaak.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=31}} Die rolprent, wat tot 374 meter (ongeveer 20 minute teen stilfilm-projeksiespoed) loop,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=348}}{{sfn|Frazer|1979|p=145}}] was Méliès se langste tot nog toe, en het sowat ₣37 500 (VS$7 500) gekos om te maak.{{sfn|Frazer|1979|p=148}} In sy opvoering en ontwerp is die film simmetries met ''Le voyage dans la lune'': terwyl die sterrekundiges se vordering na die Maan in daardie film deurgaans as links-na-regs-beweging uitgebeeld word, is die Institute of Incoherent Geography se vordering na die Son in ''Le Voyage à travers l'impossible'' konsekwent regs-na-links.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} Terwyl die grootste deel van die film in Méliès se glasateljee geskiet is, is die toneel aan die voet van die Jungfrau in die buitelug verfilm, in die tuin van Méliès se eiendom in Montreuil, Seine-Saint-Denis.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} Die fabriek wat in die tweede toneel afspeel, herinner aan die Hall des Machines by die Parys-uitstalling van 1900. Tegnieke wat vir spesiale effekte gebruik word, sluit in verhoogmasjinerie (insluitend natuurskoon wat horisontaal en vertikaal rol), vuurwerke, miniatuureffekte, vervangingsplytings en oplosmiddels.{{sfn|''Essai''|1981|p=207}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Franse rolprente]] p7cd676ytvp6baczl8hm0tph9quufqa 2900840 2900816 2026-05-03T07:26:53Z Sobaka 328 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-26757-06|~2026-26757-06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Sobaka|Sobaka]] 2744497 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Le Voyage à travers l'impossible''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Le Voyage à travers l'impossible | beeld = Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 01.jpg | regisseur = [[Georges Méliès]] | produksieleier = Georges Méliès | draaiboekskrywer = Georges Méliès | met = {{Plainlist| * Georges Méliès * Fernande Albany * Jehanne d'Alcy}} | kinematografie = | musiek = | redigeerder = Georges Méliès | verspreider = | ateljee = Star Film Company | vrystelling = [[1904]] | speeltyd = 347 meter film (ongeveer 20 minute) | land = {{FRA}} | taal = [[Stilrolprent]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 00000499 }} '''''Le Voyage à travers l'impossible''''' ([[Engels]]: '''''The Impossible Voyage''''', ook bekend as '''''An Impossible Voyage''''' en '''''Whirling the World''s''', is 'n [[Franse]] stil truuk[[rolprent]] uit 1904 geregisseer deur [[Georges Méliès]]. Geïnspireer deur [[Jules Verne]] en Adolphe d'Ennery se 1882-toneelstuk ''Journey Through the Impossible'', en in styl en formaat geskoei op Méliès se hoogs suksesvolle 1902-rolprent ''[[Le voyage dans la lune]]''. Die rolprent is 'n [[satire]] van wetenskaplike verkenning waarin 'n groep geografies ingestelde reise na die [[Son]], wat verskeie vervoer metodes probeer gebruik om die son te bereik. Die rolprent was 'n beduidende internasionale sukses ten tyde van sy vrystelling, en is goed ontvang deur filmhistorici. ==Storielyn== [[Lêer:Impossible Voyage 6.jpg|links|duimnael|Die reisigers klim in die Auto-Crazyloff-motor.      ]] 'n Vereniging van geografiese entoesiaste, die Institute of Incoherent Geography, beplan om 'n wêreldtoer te maak op so 'n manier dat dit "in konsepsie en uitvinding alle vorige ekspedisies wat deur die geleerde wêreld onderneem is, oortref." By 'n vergadering onder leiding van President Polehunter, "bygestaan deur Sekretaris Rattlebrain, deur die Argivaris Mole, deur die Vise-President Humbug, die lede van die kantoor, Easily-fooled, Daredevil, Schemer, ens., ens.", luister die weelderig geklede dames en here van die Instituut na Professor Daredevil, maar verwerp dit omdat dit nie die wêreldtoer is nie, maar verwerp die plan vir die wêreldtoer. Die president verwelkom dan die eksentrieke ingenieur Crazyloff. Hy verduidelik sy projek vir 'n nuwe "onmoontlike" reis, deur gebruik te maak van "al die bekende maniere van voortbeweging—spoorweë, motors, stuurbare ballonne, duikbootbote ..." Die ongewone plan word entoesiasties aanvaar, en voorbereidings begin. Wanneer werk voltooi is, word die masjiene en reisigers op 'n trein gelaai en na die Switserse [[Alpe]] gestuur, waar die reisigers hul reis sal begin. Hulle klim eers op 'n toermotor, die Auto-Crazyloff, en reis deur die berge. In 'n poging om teen 'n hoë spoed oor die kruin van die Rigi te hardloop, stort die reisigers op die bodem van 'n afgrond neer. Hulle word deur bergklimmers gered en na 'n Switserse hospitaal gehaas, waar hulle geleidelike maar chaotiese herstel maak. [[Lêer:Impossible Voyage 9.jpg|duimnael|Die ekspedisie reis na die Son.]] Nadat hulle klaar herstel het, klim die reisigers op 'n [[trein]] met hul ander voertuie daaraan vas, en wend 'n tweede poging aan om oor 'n kruin te ry: hierdie keer, die Jungfrau. Word elke minuut hoër en hoër, met stuurbare ballonne wat aan die trein vasgemaak is, hulle styg die ruimte in en word deur die [[Son]] ingesluk. Die reisigers land met 'n botsing op die Son se oppervlak. Hulle is bly om te lewe, maar die hitte is te veel vir hulle. Crazyloff beveel die reisigers om skuiling te soek in die trein se reusagtige yskas, maar hierdie plan gaan te ver in die ander rigting: oomblikke later is die hele groep vas gevries. Crazyloff vind 'n bondel strooi tussen die puin en steek 'n vuur op die oppervlak van die Son aan om die ys te smelt. Die reisigers ontdooi en word gelukkig in die ekspedisie se [[duikboot]] ingejaag. Crazyloff lanseer dit van 'n krans op die Son af, en dit stort deur die ruimte om in 'n [[oseaan]] op [[Aarde]] te val. Na 'n paar minute van onderwaterbesienswaardighede veroorsaak 'n ketelprobleem die duikboot om te ontplof. Die reisigers word in die lug geslinger en land veilig by 'n hawe tussen die wrak van die duikboot. Hulle keer in triomf terug na die Instituut vir Onsamehangende Geografie, waar 'n groot fees vir hulle gehou word. ==Rolspelers== *Georges Méliès as die ingenieur Crazyloff (in Frans, Mabouloff; "maboul" is Frans vir "mal" of "crackpot").{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} *Fernande Albany as mev. Polehunter, die instituut se presidentsvrou (in Frans, Madame Latrouille, vrou van president Latrouille; "avoir la trouille" is Frans vir "om bang of senuweeagtig te wees"), een van die reisigers.{{sfn|Bertrand|2010|p=119}} *May de Lavergne as 'n verpleegster in die Switserse hospitaal. {{sfn|Bertrand|2010|p=119}} *Jehanne d'Alcy as 'n dorpenaar by die hawe.{{sfn|Bertrand|2010|p=119}} ==Produksie== [[Lêer:Le Voyage à travers l'impossible (Georges Méliès, 1904).webm|links|duimnael|Die film.]] Die oorspronklike Franse titel van die film, Le ''Voyage à travers l'impossible'', kom van 'n verhoogskouspel met dieselfde naam, geskryf in 1882 deur Jules Verne en Adolphe d'Ennery. Méliès is waarskynlik geïnspireer deur herinneringe aan hierdie toneelstuk, maar andersins hou die film min verband daarmee; die storielynstruktuur blyk nader geïnspireer te wees deur 'n vorige Méliès-treffer, ''Le voyage dans la lune''.{{sfn|''Essai''|1981|p=207}} Die rolprent is gedurende die somer van 1904 gemaak.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=31}} Die rolprent, wat tot 374 meter (ongeveer 20 minute teen stilfilm-projeksiespoed) loop,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=348}}{{sfn|Frazer|1979|p=145}}] was Méliès se langste tot nog toe, en het sowat ₣37 500 (VS$7 500) gekos om te maak.{{sfn|Frazer|1979|p=148}} In sy opvoering en ontwerp is die film simmetries met ''Le voyage dans la lune'': terwyl die sterrekundiges se vordering na die Maan in daardie film deurgaans as links-na-regs-beweging uitgebeeld word, is die Institute of Incoherent Geography se vordering na die Son in ''Le Voyage à travers l'impossible'' konsekwent regs-na-links.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} Terwyl die grootste deel van die film in Méliès se glasateljee geskiet is, is die toneel aan die voet van die Jungfrau in die buitelug verfilm, in die tuin van Méliès se eiendom in Montreuil, Seine-Saint-Denis.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=172}} Die fabriek wat in die tweede toneel afspeel, herinner aan die Hall des Machines by die Parys-uitstalling van 1900. Tegnieke wat vir spesiale effekte gebruik word, sluit in verhoogmasjinerie (insluitend natuurskoon wat horisontaal en vertikaal rol), vuurwerke, miniatuureffekte, vervangingsplytings en oplosmiddels.{{sfn|''Essai''|1981|p=207}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Franse rolprente]] qq00jemhf8ulkv4rp9bepf8s9ji3opn 0 424455 2900674 2810139 2026-05-02T14:33:14Z Sambrenxx 206144 2900674 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Naam=André die skreeusnaakse hipnotiseur |beeld= |geboortedatum={{geboortedatum en ouderdom|1969|12|12|df=yes}} |geboorteplek=[[Durban]], [[Suid-Afrika]] |Genre=Komedie, teater, verhooghipnose |beroep= Verhooghipnotiseur, komediant, televisieaanbieder. |website={{URL|www.skaterlag.com/}} |image=File:Andre The Hilarious Hypnotist.jpg}} '''André die skreeusnaakse hipnotiseur''' (gebore 12 Desember 1969) is 'n Suid-Afrikaanse verhooghipnotiseur, komediant en televisieaanbieder.<ref>{{Cite web|url=https://thecaperobyn.co.za/insight-andre-the-hilarious-hypnotist-back-on-on-stage-in-south-africa-2023/|title=Insight: Andre the Hilarious Hypnotist, back on on stage in South Africa 2023|first=Robyn|last=Cohen|date=2023-09-21|website=The Cape Robyn|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130817/https://thecaperobyn.co.za/insight-andre-the-hilarious-hypnotist-back-on-on-stage-in-south-africa-2023/|url-status=live}}</ref> André het al verskeie toekennings ontvang vir die komiese aard van sy vertonings, en sy televisieprogram ("Skaterlag met André"). Hy het 'n erkenning ontvang as die mees kreatiewe program op TV daardie jaar.<ref>{{Cite web|url=https://smilefm.co.za/success-becomes-whitney-houston-and-speaks-moon-language-under-hypnosis/|title=Success becomes Whitney Houston and speaks moon language under hypnosis|first=Phil de|last=Lange|date=2023-10-27|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130542/https://smilefm.co.za/success-becomes-whitney-houston-and-speaks-moon-language-under-hypnosis/|url-status=live}}</ref> André die skreeusnaakse hipnotiseur het 'n maatskappy genaamd "Standing Room Only" gestig.<ref>{{Cite web|url=https://emperorspalace.com/release-andre-hilarious-hypnotist/|title=André The Hilarious Hypnotist celebrates 21 years - Emperors Palace|first=Kim|last=Coetzee|date=2015-06-03|website=Emperors Palace Hotel Casino Convention Resort|accessdate=2025-03-05}}</ref> Hierdie agentskap was nie net verantwoordelik vir André se toer nie, maar het ook verskeie ander kunstenaars bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/community-newspaper/pe-express/comedy-hypnosis-show-coming-to-bay-20240422|title=Comedy-hypnosis show coming to Bay|website=News24|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130514/https://www.news24.com/news24/community-newspaper/pe-express/comedy-hypnosis-show-coming-to-bay-20240422|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hellolifestyle.co.za/mystery-and-comedy-andre-the-hilarious-hypnotist/|title=Mystery and Comedy: André the Hilarious Hypnotist|first=Victoria|last=Hill|date=2025-02-05|website=Hello Lifestyle Magazine|accessdate=2025-03-05}}</ref> == Vroeë lewe en loopbaan == André het op 'n jong ouderdom sy loopbaan in die teaterbedryf begin. Op die ouderdom van 4 was André reeds in sy eie televisie-advertensies te sien, en op die ouderdom van 12 het hy aan verskeie teaterproduksies regoor Suid-Afrika deelgeneem. André het by 'n Afrikaansmedium hoërskool, Hoërskool Roodepoort, skool gegaan en in 1987 [[gematrikuleer]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://thecaperobyn.co.za/on-stage-sleep-with-andre-the-hilarious-hypnotist-cape-town-tour-may-2024/|title=On stage: Sleep! with André the Hilarious Hypnotist, Cape Town tour, May 2024|first=Robyn|last=Cohen|date=2024-04-23|website=The Cape Robyn|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130524/https://thecaperobyn.co.za/on-stage-sleep-with-andre-the-hilarious-hypnotist-cape-town-tour-may-2024/|url-status=live}}</ref> Alhoewel André bestem was om in die teater- en televisiebedryf te werk, het hy besluit om eers sy militêre diensplig te voltooi. In hierdie tyd is André die geleentheid gebied om Suid-Afrikaanse troepe tydens die Angolese Grensoorlog te vermaak.<ref>{{Cite web|url=https://www.jacarandafm.com/shows/scenic-drive-rian/andre-hilarious-hypnotist-brings-some-fun-scenic-drive/|title=Andre the Hilarious Hypnotist brings some fun to the Scenic Drive|website=Jacaranda FM|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130643/https://www.jacarandafm.com/shows/scenic-drive-rian/andre-hilarious-hypnotist-brings-some-fun-scenic-drive/|url-status=live}}</ref><ref name="auto1"/> Die "André die Skreeusnaakse Hipnose"-vertonings word vir die eerste keer van April tot Desember 1994 op die verhoog aangebied.<ref>{{Cite web|url=https://tableviewinfo.co.za/andre-the-hilarious-hypnotist-celebrates-25-years/|title=Andre the Hilarious Hypnotist celebrates 25 years|date=2018-05-04|accessdate=2025-03-05}}</ref> André neem sy vertoning op die pad onder die bestuur van IMP en speel vir uitverkope teaters.<ref>{{Cite web|url=https://risingsunnewspapers.co.za/42957/a-hypnotic-treat-for-fans/amp|title=A ‘hypnotic’ treat for fans|date=2015-08-25|website=Rising Sun Newspapers|accessdate=2025-03-05}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In Februarie 2001 keer André terug na Suid-Afrika en begin met die vervaardiging van sy eerste TV-program. In 2003 gebaseer op die sukses van die eerste reeks, is opdrag gegee vir 'n 13-delige seisoen om op [[kykNET]] (DSTV) vertoon te word saam met bekende Suid-Afrikaanse kunstenaars soos Dowwe Dolla, [[Kurt Darren]], [[Dozi]], [[Steve Hofmeyer]], [[Thys die Bosveldklong]], Serantie Reeders, [[Helenè Bester]], Jacque De Koning.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/brakpan-herald/news-headlines/2024/10/19/enjoy-an-evening-of-great-laughs-with-andr-the-hilarious-hypnotist/amp|title=Enjoy an evening of great laughs with André The Hilarious Hypnotist|first=Print|last=Content|date=2024-10-19|website=Brakpan Herald|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130505/https://www.citizen.co.za/brakpan-herald/news-headlines/2024/10/19/enjoy-an-evening-of-great-laughs-with-andr-the-hilarious-hypnotist/amp|url-status=live}}</ref> In 2004 word André se eerste boek, “I can juggle now” gepubliseer en word 'n blitsverkoper. Die publikasie van die boek is in 2010 gestaak. In 2020/22 neem André sy vertoning na die Verenigde Koninkryk vir 'n tydperk van twee jaar as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]] se invloed op teaterbeskikbaarheid in Suid-Afrika.<ref name="auto"/> In November 2024 bestyg André weer die verhoog vir sy derde TV-reeks van 13 episodes.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/benoni-city-times/uncategorized/2020/01/10/last-chance-to-catch-sas-hilarious-hynotist-on-stage/amp|title=Last chance to catch SA's hilarious hypnotist on stage|first=Print|last=Content|date=2020-01-10|website=Benoni City Times|accessdate=2025-03-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222130523/https://www.citizen.co.za/benoni-city-times/uncategorized/2020/01/10/last-chance-to-catch-sas-hilarious-hynotist-on-stage/amp|url-status=live}}</ref> Hierdie TV-program het die terugkeer van bekende gesigte soos Frans Swart (Lefra) gesien, wat 'n deurslaggewende rol in al drie sy televisieseisoene gespeel het.<ref>{{Cite web|url=https://bhekisisa.org/article/2013-07-19-00-hypnosis-is-not-just-about-making-you-cluck-like-a-chicken/|title=Hypnosis is not just about making you cluck like a chicken|first=Amy|last=Green|date=2013-07-19|accessdate=2025-03-05}}</ref> Die program word sedert 8 Januarie 2025 op 'n nuwe Afrikaanse kanaal Via TV, deel van die DStv-portefeulje, uitgesaai. Dit is met groot entoesiasme begroet, en André het weereens die verhoog gedeel met kunstenaars soos Kurt Darren en Fatman. Benewens sy eie televisiereeks, verskyn André op talle gewilde hoofstroomtelevisie- en radioprogramme regoor Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/entertainment/how-a-hypnotist-found-his-calling-2056625|title=How a hypnotist found his calling|first=Sacha van|last=Niekerk|website=www.iol.co.za|accessdate=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hdsentertainment.co.za/andre-thehilarious-hypnotist/|title=Andre The Hilarious Hypnotist &#124; HDS Entertainment|date=2017-01-20|website=hdsentertainment.co.za|accessdate=2025-03-05}}</ref> == Televisie == *Laataand met Riaan *Ontbyt ETV Paella - [[kykNET]] *Die Groot Ontbyt *Dali Tambo - Late Night Talk Show - ETV Top Billing - DSTV == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vermaak in Suid-Afrika]] 38x0sz3f7ehk7bnpk3m7wcgmx28m6es 0 428368 2900725 2890492 2026-05-02T16:55:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900725 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Gaan taal na}} {{Inligtingskas liedjie |name=Rebel Heart|cover=Ive - Rebel Heart logo.png |type=single|artist=[[Ive (group)|Ive]]|EP=[[Ive Empathy]] |language=Koreaans |released={{Start date|2025|01|13}} |genre=<!-- Must be sourced reliably using secondary news sources --> |length=3:08 |label=* [[Starship Entertainment|Starship]] * [[Kakao Entertainment|Kakao]] * [[Columbia Records|Columbia]] |composer=* Emily Harbakk * [[Ryan S. Jhun]] * [[Thomas Gustafsson]] * [[Jimmy Jansson]] * [[Maia Wright]] * Jack Brady * Jordan Roman |lyricist=Nietzsche |chronology=[[Ive (musiekgroep)|Ive]] |prev_title=[[Supernova Love]] |prev_year=2024 |next_title=[[Attitude (Ive song)|Attitude]] |next_year=2025 |misc={{External music video|{{YouTube|g36q0ZLvygQ|"Rebel Heart"}}}} }} "'''Rebel Heart'''" is 'n liedjie deur die Suid-Koreaanse meisiegroep [[Ive (musiekgroep)|Ive]] op hul derde EP ''Ive Empathy''. Dit is vrygestel as die EP se eerste enkelsnit op 13 Januarie 2025, deur Starship Entertainment. == Agtergrond en vrystelling == Op 24 Desember 2024 het Starship Entertainment aangekondig dat Ive op 3 Februarie 2025 hul derde Koreaanse uitgebreide toneelstuk getiteld ''Ive Empathy'' gaan vrystel. Daar is ook aangekondig dat "Rebel Heart" vooraf op 13 Januarie 2025 vrygestel sou word.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005217054|last=Jang|first=Woo-young|date=December 25, 2024|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:아이브, 스타쉽 2025 첫 컴백...신보 '아이브 엠파시' 1월 13일 선공개 [공식]|trans-title=Starship Ive's first comeback in 2025...New album 'Ive Empathy' pre-released on January 13th [Official]|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131120726/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005217054|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 3, 2025}}</ref> Op 5 Januarie 2025 is die konsepsleepprent vrygestel,<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005222272|last=Seon|first=Mi-kyung|date=January 6, 2025|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:'컴백' 아이브, 역대급 영상미·스토리 온다..'아이브 엠파시'|trans-title='Comeback' Ive, the best visual beauty and story of all time coming..'Ive Empathy'|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250107121021/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005222272|archive-date=January 7, 2025|access-date=January 13, 2025}}</ref> gevolg deur die konsepfilm vier dae later.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/112/0003741114|last=Im|first=Min-ji|date=January 10, 2025|publisher=[[Herald Pop]]|language=ko|script-title=ko:아이브, 선공개곡 '레블 하트' 콘셉트 필름 공개 '몽환+신비'|trans-title=Ive unveils concept film for pre-released song 'Rebel Heart' 'Dreamy + Mystery'|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125171045/https://m.entertain.naver.com/article/112/0003741114|archive-date=January 25, 2025|access-date=January 13, 2025}}</ref> Op 12 Januarie is die musiekvideo-teaser vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/108/0003295756|last=Heo|first=Ji-hyeong|date=January 13, 2025|publisher=Star News|language=ko|script-title=ko:아이브, 오늘(13일) 타이틀곡 '레블 하트' 선공개|trans-title=Ive pre-releases title song 'Rebel Heart' today (13th)|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131120908/https://m.entertain.naver.com/article/108/0003295756|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 19, 2025}}</ref> Die liedjie is op 13 Januarie saam met sy musiekvideo vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/609/0000941906|last=Hwang|first=Hye-jin|date=January 13, 2025|publisher=Newsen|language=ko|script-title=ko:"꺾이지 않아" 아이브, 이토록 사랑스러운 반항아 변신 '레블 하트'[들어보고서]|trans-title="Unbreakable" Ive transforms into such a lovely rebel 'Rebel Heart' [After-listening]|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131120944/https://m.entertain.naver.com/article/609/0000941906|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 19, 2025}}</ref> == Samestelling == "Rebel Heart" is geskryf deur Nietzsche, gekomponeer deur Emily Harbakk, Ryan S. Jhun, Thomas Gustafsson, Jimmy Jansson, Maia Wright, Jack Brady en Jordan Roman, en verwerk deur Ryan S. Jhun, [[Gucci|Gucci Caliente]] en The Wavys.<ref>{{Cite web|url=https://www.melon.com/album/detail.htm?albumId=11689783|title=Ive Empathy|publisher=[[Kakao Entertainment]]|language=ko|via=[[Melon (online music service)|Melon]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121002/https://www.melon.com/album/detail.htm?albumId=11689783|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> Dit is beskryf as ’n liedjie met lirieke wat “die solidariteitsoptog van rebelle uitbeeld”.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/076/0004234865|last=Go|first=Jae-wan|date=January 12, 2025|publisher=[[Sports Chosun]]|language=ko|script-title=ko:안유진·이서·레이, 아이브 신보 콘셉트 포토 공개...이서 보라빛 헤어스타일 '눈길'|trans-title=An Yu-jin, Lee Seo, Lay, Ive's new album concept photo released... Lee Seo's purple hairstyle is 'eye-catching'|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113121133/https://m.entertain.naver.com/article/076/0004234865|archive-date=January 13, 2025|access-date=January 13, 2025}}</ref> == Kommersiële prestasie == "Rebel Heart" het op nommer tien op Suid-Korea se Circle Digital Chart gedebuteer in die grafiekuitgawe gedateer 12–18 Januarie 2025,<ref name="circle-w3">{{Cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=03&hitYear=2025&termGbn=week|title=Circle Digital Chart – Week 3 of 2025|date=January 12–18, 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121031/https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=03&hitYear=2025&termGbn=week|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> en het in die volgende week tot nommer vier gestyg, en het later 'n hoogtepunt bereik op nommer een.<ref name="circle">{{Cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=04&hitYear=2025&termGbn=week|title=Circle Digital Chart – Week 4 of 2025|date=January 19–25, 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121307/https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=04&hitYear=2025&termGbn=week|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> In Japan het die liedjie op nommer 44 op die <nowiki><i id="mwPw">Billboard Japan</i></nowiki> Hot 100 gedebuteer in die kaartuitgawe gedateer 22 Januarie 2025.<ref name="japan-hot">{{Cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2025&month=01&day=27|title=Billboard Japan Hot 100 – Week of January 22, 2025|website=[[Billboard Japan]]|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131120639/https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2025&month=01&day=27|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> Op die Oricon Combined Singles Chart het die liedjie op nommer 50 gedebuteer in die kaartuitgawe gedateer 27 Januarie 2025,<ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/cos/w/2025-01-27/p/5/|date=January 13–19, 2025|website=[[Oricon]]|language=ja|script-title=ja:オリコン 週間 合算シングルランキング – 2025年01月27日付|trans-title=Oricon Weekly Total Single Ranking – Published for January 27, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121423/https://www.oricon.co.jp/rank/cos/w/2025-01-27/p/5/|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> en het in die volgende week tot nommer 44 gestyg.<ref name="japan-oricon">{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/cos/w/2025-02-03/p/5/|date=January 20–26, 2025|website=[[Oricon]]|language=ja|script-title=ja:オリコン 週間 合算シングルランキング – 2025年02月03日付|trans-title=Oricon Weekly Total Single Ranking – Published for February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130043814/https://www.oricon.co.jp/rank/cos/w/2025-02-03/p/5/|archive-date=January 30, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> In Singapoer het "Rebel Heart" gedebuteer op nommer 22 op die RIAS Amptelike Singapore Chart in die grafiekuitgawe gedateer 17–23 Januarie 2025.<ref name="rias">{{Cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=RIAS The Official Singapore Charts – Week 4 (January 17–23, 2025)|date=January 17–23, 2025|website=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|archive-url=https://archive.today/20250128065316/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|archive-date=January 28, 2025|access-date=January 28, 2025}}</ref> Die liedjie het ook gedebuteer op nommer 21 op die RIAS Amptelike Singapoer-streekkaart in die kaartuitgawe gedateer 10–16 Januarie 2025,<ref>{{Cite web|url=https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/#1562208279199-5ec9aa23-80dc|title=RIAS Top Charts – Week 3 (January 10–16, 2025)|date=January 10–16, 2025|website=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|archive-url=https://archive.today/20250121060451/https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/#1562208279199-5ec9aa23-80dc|archive-date=January 21, 2025|access-date=January 21, 2025}}</ref> en het in die volgende week tot nommer agt gestyg.<ref name="rias" /> Die liedjie het ook gedebuteer op nommer 22 op die ''Billboard'' Singapore Songs in die kaartuitgawe gedateer 1 Februarie 2025.<ref>{{Cite magazine|accessdate=January 28, 2025|archivedate=January 31, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250131121533/https://www.billboard.com/charts/singapore-songs-hotw/2025-02-01/}}</ref> In Hong Kong het die liedjie op nommer 12 op die ''Billboard'' Hong Kong Songs gedebuteer in die kaartuitgawe gedateer 1 Februarie 2025.<ref name="hong-kong-songs">{{Cite magazine|accessdate=January 28, 2025|archivedate=January 28, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128124859/https://www.billboard.com/charts/hong-kong-songs-hotw/2025-02-01/}}</ref> In Taiwan het die liedjie op nommer sewe op die ''Billboard'' Taiwan Songs gedebuteer in die kaartuitgawe gedateer 1 Februarie 2025.<ref name="taiwan-songs">{{Cite magazine|accessdate=January 28, 2025|archivedate=January 28, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128124858/https://www.billboard.com/charts/taiwan-songs-hotw/2025-02-01/}}</ref> In die Verenigde State het "Rebel Heart" gedebuteer op nommer ses op die ''Billboard'' World Digital Song Sales in die kaartuitgawe gedateer 25 Januarie 2025.<ref name="us-world">{{Cite magazine|accessdate=January 22, 2025|archivedate=January 22, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250122130411/https://www.billboard.com/charts/world-digital-song-sales/2025-01-25/}}</ref> In die Verenigde Koninkryk het die liedjie gedebuteer op nommer 65 op die OCC se UK Singles Downloads Chart,<ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20250117/7000/|title=Official Singles Downloads Chart|date=January 17–23, 2025|website=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121051937/https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20250117/7000/|archive-date=January 21, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> en nommer 67 op die UK Singles Sales Chart in die kaartuitgawe gedateer 25–31 Oktober 2024.<ref name="uk-singles-sales">{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20250117/7509/|title=Official Singles Sales Chart|date=January 17–23, 2025|website=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121023425/https://www.officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20250117/7509/|archive-date=January 21, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> Wêreldwyd het die liedjie gedebuteer op nommer 97 op die ''Billboard'' Global 200,<ref name="global200">{{Cite magazine|accessdate=January 29, 2025|archivedate=January 31, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250131121536/https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-02-01/}}</ref> en nommer 51 op die ''Billboard'' Global Excl. VSA in die grafiekuitgawe gedateer 1 Februarie 2025.<ref>{{Cite magazine|accessdate=February 1, 2025|archivedate=January 31, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250131121537/https://www.billboard.com/charts/billboard-global-excl-us/2025-02-01/}}</ref> Die liedjie het boaan alle intydse trefferlyste in Suid-Korea gegaan en het hul vyfde liedjie geword om 'n perfekte alles-dood te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.breaknews.com/1091295|title=아이브 '레블 하트', 국내 음원차트 '퍼펙트 올킬' 달성..통산 5번째 기록|last=Park|first=Dong-jae|date=February 11, 2025|website=BreakNews|language=Korean|trans-title=Ive's 'Rebel Heart' Achieves 'Perfect All-Kill' on Domestic Music Charts...Fifth Overall Record|via=[[Naver]]|access-date=February 19, 2025}}</ref> == Bevordering == Ive het die liedjie op vier musiekprogramme in die eerste week van promosie uitgevoer: [[Mnet]] se ''M Countdown'' op 16 Januarie,<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005227401|last=Seon|first=Mi-kyung|date=January 16, 2025|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:아이브, '엠카'서 '레블 하트' 무대 최초 공개..관전 포인트 셋|trans-title=Ive unveils 'Rebel Heart' stage for the first time at 'M Countdown'..Three points to watch|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121912/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005227401|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> [[Korean Broadcasting System|KBS]] se ''Musiekbank'' op 17 Januarie,<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070059|last=Lee|first=Nam-hee|date=January 17, 2025|publisher=KBS Entertainment News|language=ko|script-title=ko:[뮤직뱅크] 아이브, 컴백 'REBEL HEART'...당당한 자신감 가득한 무대|trans-title=[Music Bank] Ive, comeback 'REBEL HEART'...A stage full of confident confidence|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118130952/https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070059|archive-date=January 18, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] se ''Show!'' ''Music Core'' op 18 Januarie<ref>{{Cite web|url=https://v.daum.net/v/20250118170811266|last=Kim|first=Jong-eun|date=January 18, 2025|publisher=TV Daily|language=ko|script-title=ko:'음악중심' 지드래곤, 2주 연속 출연 없이 1위|trans-title='Music Core' G-Dragon takes first place without appearing for 2 weeks in a row|via=[[Daum (web portal)|Daum]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121731/https://v.daum.net/v/20250118170811266|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> en [[Seoul Broadcasting System|SBS]] se ''Inkigayo'' op 19 Januarie.<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005228947|last=Ji|first=Min-kyung|date=January 19, 2025|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:'인기가요' 보이넥스트도어, 활동 종료에도 1위..아이브 화려한 컴백 [종합]|trans-title='Inkigayo' Boy Next Door, ranked 1st even after activities ended...Ive's brilliant comeback [Comprehensive]|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119101952/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005228947|archive-date=January 19, 2025|access-date=January 22, 2025}}</ref> In die tweede week van promosie het hulle op vier musiekprogramme opgetree: ''M Countdown'' op 23 Januarie,<ref name="m-countdown-jan23">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855|last=Kim|first=Won-hee|date=January 23, 2025|publisher=[[Sports Kyunghyang]]|language=ko|script-title=ko:아이브, 선공개 '레블 하트'로 '엠카' 1위|trans-title=Ive, pre-release 'Rebel Heart' 'M Countdown' 1st place|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124081706/https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855|archive-date=January 24, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> ''Musiekbank'' op 24 Januarie,<ref name="music-bank-jan24">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210|last=Lee|first=Nam-hee|date=January 25, 2025|publisher=KBS Entertainment News|language=ko|script-title=ko:[뮤직뱅크] 아이브, 'REBEL HEART' 1위 쾌거 "다이브 덕분...사랑해요"|trans-title=[Music Bank] Ive, 'Rebel Heart' No. 1 "Thanks to Dive...I love you"|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121829/https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> ''Show!'' ''Music Core'' op 25 Januarie<ref name="show-music-core-jan25">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594|last=Kim|first=Do-hyung|date=January 25, 2025|publisher={{ill|My Daily|ko|마이데일리}}|language=ko|script-title=ko:아이브, '레블 하트'로 3관왕 달성 ('음악중심')|trans-title=Ive, achieving three crowns with 'Rebel Heart' ('Music Core')|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125121423/https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594|archive-date=January 25, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> en ''Inkigayo'' op 26 Januarie<ref name="inkigayo-jan26">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344|last=Baek|first=Ah-young|date=January 26, 2025|publisher=MBC Entertainment News|language=ko|script-title=ko:아이브, '레블 하트'로 '음중' 1위 "다이브 덕분"|trans-title=Ive, 'Rebel Heart' No. 1 in 'Inkigayo' "Thanks to Dive"|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121833/https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> waar hulle die eerste plek in alle verskynings verower het. == Toekennings == Op Suid-Koreaanse musiekprogramme het "Rebel Heart" elf eerste plek-toekennings gewen. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+Musiekprogramtoekennings vir "Rebel Heart" ! scope="col" | Program ! scope="col" | Datum ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="3" scope="row" | ''Inkigayo'' | 26 Januarie 2025 | style="text-align:center" |<ref name="inkigayo-jan26">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344|last=Baek|first=Ah-young|date=January 26, 2025|publisher=MBC Entertainment News|language=ko|script-title=ko:아이브, '레블 하트'로 '음중' 1위 "다이브 덕분"|trans-title=Ive, 'Rebel Heart' No. 1 in 'Inkigayo' "Thanks to Dive"|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121833/https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBaek2025">Baek, Ah-young (January 26, 2025). [https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344 <bdi lang="ko">아이브, '레블 하트'로 '음중' 1위 "다이브 덕분"</bdi>] &#x5B;Ive, 'Rebel Heart' No. 1 in 'Inkigayo' "Thanks to Dive"&#x5D; (in Korean). MBC Entertainment News. [https://web.archive.org/web/20250131121833/https://m.entertain.naver.com/article/408/0000251344 Archived] from the original on January 31, 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 31,</span> 2025</span> &#x2013; via [[Naver]].</cite> |- | 2 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/009/0005437028|last=Han|first=Hyun-jung|date=February 2, 2025|publisher=[[Maeil Business Newspaper]]|language=ko|script-title=ko:'인기가요' 아이브, 로제·베몬 꺾고 1위|trans-title='Inkigayo' Ive, Rose·Babymonster defeated first place|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250208132331/https://m.entertain.naver.com/article/009/0005437028|archive-date=February 8, 2025|access-date=February 2, 2025}}</ref> |- | 9 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005239572|last=Ji|first=Min-kyung|date=February 9, 2025|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:'인기가요' 아이브, 컴백 동시에 1위 트리플 크라운 '겹경사' [종합]|trans-title='Inkigayo' Ive, comeback at the same time, the No. 1 triple crown 'overlap' [General]|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250209091028/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005239572|archive-date=February 9, 2025|access-date=February 9, 2025}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | ''M Aftelling'' | 23 Januarie 2025 | style="text-align:center" |<ref name="m-countdown-jan23">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855|last=Kim|first=Won-hee|date=January 23, 2025|publisher=[[Sports Kyunghyang]]|language=ko|script-title=ko:아이브, 선공개 '레블 하트'로 '엠카' 1위|trans-title=Ive, pre-release 'Rebel Heart' 'M Countdown' 1st place|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124081706/https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855|archive-date=January 24, 2025|access-date=January 31, 2025}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">Kim, Won-hee (January 23, 2025). [https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855 <bdi lang="ko">아이브, 선공개 '레블 하트'로 '엠카' 1위</bdi>] &#x5B;Ive, pre-release 'Rebel Heart' 'M Countdown' 1st place&#x5D; (in Korean). [[Sports Kyunghyang]]. [https://web.archive.org/web/20250124081706/https://m.entertain.naver.com/article/144/0001014855 Archived] from the original on January 24, 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 31,</span> 2025</span> &#x2013; via [[Naver]].</cite> [[Category:CS1 uses Korean-language script (ko)]] [[Category:CS1 Korean-language sources (ko)]]</ref> |- | 30 Januarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/109/0005234675|last=Park|first=So-young|date=January 31, 2025|publisher={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=Osen}}|language=ko|script-title=ko:'엠카' 결방했지만..'레블 하트' 아이브, 1위 추가! 벌써 음방 5관왕|trans-title='M Countdown' canceled, but..Ive's 'Rebel Heart' wins 1st place! Already 5 music show wins|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121842/https://m.entertain.naver.com/article/109/0005234675|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- | 6 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/382/0001176799|last=Jeong|first=Hee-yeon|date=February 6, 2025|publisher=[[Sports Donga]]|language=ko|script-title=ko:아이브, 새해 첫 트리플 크라운·음방 7관왕 달성|trans-title=Ive, first triple crown of the new year, 7 music show crowns achieved|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207091506/https://m.entertain.naver.com/article/382/0001176799|archive-date=February 7, 2025|access-date=February 7, 2025}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ''Musiek Bank'' | 24 Januarie 2025 | style="text-align:center" |<ref name="music-bank-jan24">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210|last=Lee|first=Nam-hee|date=January 25, 2025|publisher=KBS Entertainment News|language=ko|script-title=ko:[뮤직뱅크] 아이브, 'REBEL HEART' 1위 쾌거 "다이브 덕분...사랑해요"|trans-title=[Music Bank] Ive, 'Rebel Heart' No. 1 "Thanks to Dive...I love you"|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131121829/https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210|archive-date=January 31, 2025|access-date=January 31, 2025}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">Lee, Nam-hee (January 25, 2025). [https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210 <bdi lang="ko">&#x5B;뮤직뱅크&#x5D; 아이브, 'REBEL HEART' 1위 쾌거 "다이브 덕분...사랑해요"</bdi>] &#x5B;[Music Bank] Ive, 'Rebel Heart' No. 1 "Thanks to Dive...I love you"&#x5D; (in Korean). KBS Entertainment News. [https://web.archive.org/web/20250131121829/https://m.entertain.naver.com/article/438/0000070210 Archived] from the original on January 31, 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 31,</span> 2025</span> &#x2013; via [[Naver]].</cite> [[Category:CS1 uses Korean-language script (ko)]] [[Category:CS1 Korean-language sources (ko)]]</ref> |- | 14 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1112504524|title='뮤직뱅크' 아이브vs아이브 승자는 '레블하트'.."두 배로 기뻐"|last=Ji|first=Min-kyung|date=February 14, 2025|website=Osen|language=Korean|trans-title='Music Bank’ IVE vs IVE. Winner is ‘Rebel Heart’.. “Double the Joy”|via=[[Naver]]|access-date=February 14, 2025}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | ''Wys!'' ''Musiekkern'' | 25 Januarie 2025 | style="text-align:center" |<ref name="show-music-core-jan25">{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594|last=Kim|first=Do-hyung|date=January 25, 2025|publisher={{ill|My Daily|ko|마이데일리}}|language=ko|script-title=ko:아이브, '레블 하트'로 3관왕 달성 ('음악중심')|trans-title=Ive, achieving three crowns with 'Rebel Heart' ('Music Core')|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125121423/https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594|archive-date=January 25, 2025|access-date=January 31, 2025}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-script cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">Kim, Do-hyung (January 25, 2025). [https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594 <bdi lang="ko">아이브, '레블 하트'로 3관왕 달성 ('음악중심')</bdi>] &#x5B;Ive, achieving three crowns with 'Rebel Heart' ('Music Core')&#x5D; (in Korean). [[My Daily?action=edit&redlink=1|My Daily]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[:ko:마이데일리|ko]]&#x5D;</span>. [https://web.archive.org/web/20250125121423/https://m.entertain.naver.com/article/117/0003907594 Archived] from the original on January 25, 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 31,</span> 2025</span> &#x2013; via [[Naver]].</cite> [[Category:CS1 uses Korean-language script (ko)]] [[Category:CS1 Korean-language sources (ko)]] </ref> |- | 8 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://m.entertain.naver.com/article/009/0005440624|last=Yang|first=So-young|date=February 8, 2025|publisher=[[Maeil Economic Daily]]|language=ko|script-title=ko:아이브, '음중' 2주 연속 1위...'레블 하트' 8관왕 달성|trans-title=Ive, 'Music Core' 1st place for 2 consecutive weeks...'Rebel Heart' 8 crowns|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250208131526/https://m.entertain.naver.com/article/009/0005440624|archive-date=February 8, 2025|access-date=February 8, 2025}}</ref> |- | 22 Februarie 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://isplus.com/article/view/isp202502220044|title=아이브, '레블 하트'로 '음악중심' 1위…가을·리즈 "다이브 덕분"|last=Jang|first=Ju-yeon|date=February 22, 2025|website=[[Ilgan Sports]]|language=Korean|trans-title='Show! Music Core' Ive, another 1st place win with an overwhelming score, "We're so happy, all thanks to DIVE"|via=[[Naver]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222171218/https://isplus.com/article/view/isp202502220044|archive-date=February 22, 2025|access-date=February 22, 2025}}</ref> |} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Liedjies]] [[Kategorie:K-pop]] [[Kategorie:CS1 uses Korean-language script (ko)]] [[Kategorie:CS1 Korean-language sources (ko)]]</ref> bydpbtvhuijywdsjaxy065sfq2pcbjb 0 429026 2900804 2771926 2026-05-02T21:00:03Z SpesBona 2720 + Inligtingskas & meer 2900804 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = ''Union of South American Nations'' <small>([[Engels]])</small><br />''Unión de Naciones Suramericanas'' <small>([[Spaans]])</small><br />''União de Nações Sul-Americanas'' <small>([[Portugees]])</small><br />''Unie van Zuid-Amerikaanse Naties'' <small>([[Nederlands]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = die Unie van Suid-Amerikaanse Nasies |beeld_vlag = Flag of UNASUR.svg |beeld_wapen = Logotipo UNASUR.svg |simbool_tipe = Kenteken |beeld_kaart = Union of South American Nations (orthographic projection).svg |leuse = ''Soy del Sur''<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.nodal.am/2016/11/unasur-lanzan-la-campana-soy-del-sur/ |title=El secretario general de la Unasur lanza la campaña “Soy del Sur” |publisher=Noticias de América Latina y el Caribe |date=24 November 2016 |accessdate=2 Mei 2026}}</ref><br /><small>''(Spaans vir: "Ek is van die Suide")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Engels]], [[Nederlands]], [[Spaans]] en [[Portugees]] |hoofstad = ''vakant'' |latd = |latm = |latNS = |longd = |longm = |longEW = |grootste_stad = {{vlagikoon|Brasilië}} [[São Paulo]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • President<br />• Sekretaris-generaal |leiername = ''vakant''<br />''vakant'' |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = – |oppervlakmi² = – |persent_water = |bevolking_skatting = – |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = – |bevolkingsdigtheidmi² = – |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Cusco-verklaring<br />• Konstitusionele Verdrag<br />• Verdrag van krag |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[8 Desember]] [[2004]]<br />[[23 Mei]] [[2008]]<br />[[11 Maart]] [[2011]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Ses geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BRT |utc_afwyking = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = BRST |utc_afwyking_DST = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Unie van Suid-Amerikaanse Nasies''' ([[Engels]]: ''Union of South American Nations'', ''USAN''; [[Nederlands]]: ''Unie van Zuid-Amerikaanse Naties'', ''UZAN''; [[Portugees]]: ''União de Nações Sul-Americanas'', ''UNASUL''; [[Spaans]]: ''Unión de Naciones Suramericanas'', ''UNASUR'') is ’n interregeringsorganisasie wat gestig is om die politieke, ekonomiese en kulturele integrasie tussen die [[Suid-Amerika]]anse lande te bevorder. Dit is op 8 Desember 2004 in [[Cusco]], [[Peru]], gestig met die ondertekening van die Cusco-verklaring wat die streeksamewerking tussen die bestaande organisasies [[Mercosur]] en die [[Andesgemeenskap]] beoog. Die organisasie is sterk bevorder deur die destydse [[Venezuela|Venezolaanse]] president [[Hugo Chávez]], wat dit as ’n strategie gesien het om ’n alternatiewe magbasis teenoor die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se invloed in [[Latyns-Amerika]] te vestig. UNASUR het dus nie net ekonomiese en politieke integrasie beoog nie, maar ook ’n vorm van geopolitieke onafhanklikheid van [[Washington, D.C.]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://venezuelanalysis.com/analysis/chavez-unasur-and-the-end-of-unipolarity-a-conversation-with-judith-valencia/ |title=Chávez, UNASUR and the End of Unipolarity: A Conversation with Judith Valencia |publisher=Venezuela Analysis |date=9 Junie 2023 |accessdate=14 Mei 2025}}</ref> [[Lêer:Unasul 12.jpg|duimnael|links|Ondertekening van die Konstitusionele Verdrag op 23 Mei 2008 deur Suid-Amerikaanse staatshoofde]] Die konstituerende verdrag van UNASUR is op 23 Mei 2008 onderteken en het op 11 Maart 2011 in werking getree, waarmee die organisasie formeel gestig is as ’n regspersoon. UNASUR het oorspronklik twaalf lidlande gehad: [[Argentinië]], [[Bolivië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Guyana]], [[Paraguay]], [[Peru]], [[Suriname]], [[Uruguay]] en Venezuela. Die organisasie het daarop gemik om ’n Suid-Amerikaanse burgerskap in te stel, [[demokrasie]] en [[menseregte]] te verdedig, en streeksamewerking op gebiede soos [[energie]], [[gesondheid]], [[infrastruktuur]] en [[verdediging]] te versterk. Die instelling het bestaan uit ’n beraad van staatshoofde, ’n raad van ministers en ’n sekretariaat wat oorspronklik in [[Quito]], Ecuador, gesetel was. Sedert 2017 het UNASUR egter verskeie krisisse ervaar weens ideologiese verskille tussen die lidlande. In 2018 het ses lande hul deelname opgeskort, en verskeie, waaronder Colombia, Ecuador en Uruguay, het later formeel uitgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/with-unasur-floundering-latin-america-longs-for-integration/a-45083122| title=UNASUR on the brink of collapse |publisher=Deutsche Welle |date=14 Augustus 2018 |accessdate=14 Mei 2025}}</ref> Nietemin het in Mei 2023 Brasilië weer by UNASUR aangesluit, wat op ’n poging tot herlewing van die organisasie dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.br/mre/en/contact-us/press-area/press-releases/return-of-brazil-to-unasur |title=Return of Brazil to UNASUR |publisher=Brasiliaanse Departement van Buitselandse Sake |date=7 April 2023 |accessdate=14 Mei 2025}}</ref> == Lidlande == <gallery> Lêer:Comunidad andina.svg|Lidlande van die [[Andesgemeenskap]] Lêer:Miembros de Mercosur.svg|Lidlande van [[Mercosur]] Lêer:Unasur other members.svg|Lidlande van nóg die Andesgemeenskap nóg Mercosur Lêer:Aguasterritoriales UNASUR.svg|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Unie van Suid-Amerikaanse Nasies </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/UNASUR|title=UNASUR|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 Mei 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Union of South American Nations|Unie van Suid-Amerikaanse Nasies}} * {{en}} {{nl}} {{es}} {{pt}} [https://www.unasursg.org/ Amptelike tuisblad] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] asa6dbq2kpr1jv3agivoszc88hkewvx 0 429090 2900797 2896475 2026-05-02T20:12:14Z ~2026-26595-45 207075 /* Verwysings */ 2900797 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Ronaldinho | image = [[Lêer:Ronaldinho in 2019.jpg|240px]] | caption = Ronaldinho in 2019 | full_name = Ronaldo de Assis Moreira<ref name="fifadata">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players: Atletico Mineiro |publisher=FIFA |page=2 |date=15 December 2013 |access-date=28 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228130120/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |archive-date=28 December 2013 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1980|3|21|df=y}} | birth_place = [[Porto Alegre]], [[Rio Grande do Sul]],</br>[[Brasilië]] | height = 1.82 m | position = Aanvallende middelvelder,</br>linkervleuel | youthyears1 = 1987–1998 | youthclubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | years1 = 1998–2001 | clubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | caps1 = 89 | goals1 = 47 | years2 = 2001–2003 | clubs2 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps2 = 55 | goals2 = 17 | years3 = 2003–2008 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 145 | goals3 = 70 | years4 = 2008–2011 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 76 | goals4 = 20 | years5 = 2011–2012 | clubs5 = [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] | caps5 = 56 | goals5 = 23 | years6 = 2012–2014 | clubs6 = [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]] | caps6 = 58 | goals6 = 20 | years7 = 2014–2015 | clubs7 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | caps7 = 25 | goals7 = 8 | years8 = 2015 | clubs8 = [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] | caps8 = 7 | goals8 = 0 | totalcaps = 511 | totalgoals = 205 | nationalyears1 = 1997 | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/17]] | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1998–1999 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/20]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 8 | nationalyears3 = 1999–2000 | nationalteam3 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/23]] | nationalcaps3 = 19 | nationalgoals3 = 15 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië se Olimpiese span]] | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 1999–2013 | nationalteam5 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps5 = 97 | nationalgoals5 = 33 }} '''Ronaldo de Assis Moreira''' (gebore op [[21 Maart]] [[1980]]), algemeen bekend as '''Ronaldinho Gaúcho''' (Brasiliaanse Portugees: [ʁonawˈdʒĩj̃u ɡaˈuʃu]) of eenvoudig '''Ronaldinho''', is ’n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder of linkervleuel gespeel het. Hy word wyd beskou as een van die grootste spelers van alle tye, en het twee [[FIFA]] Wêreldspeler van die Jaar-toekennings en ’n Ballon d'Or gewen. Hy is die enigste speler wat ooit ’n [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]], ’n [[Copa América]], ’n [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebeker]], ’n [[UEFA Champions League|Kampioeneliga]], ’n Copa Libertadores en ’n Ballon d'Or gewen het. As ’n wêreldikoon van die sport was Ronaldinho bekend vir sy dribbelvaardighede, vryskopakkuraatheid, sy gebruik van truuks, skeinbewegings, kyk-weg-aangee en oorhoofse skoppe, sowel as sy vermoë om doele aan te teken en te skep. Gedurende sy loopbaan was hy een van die waardevolste sokkerspelers ter wêreld. Hy is ook bekend onder die bynaam "''O Bruxo''" (Die Towenaar).<ref>{{cite web|url=https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|title=A flawed genius, showman, superman|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051425/https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/|title=Ronaldinho Gaúcho is the New Ambassador of Catimba Fantasy Soccer|date=6 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051426/https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=dead}}</ref> Ronaldinho het sy loopbaan by Grêmio in 1998 begin. Op 20 het hy na [[Paris Saint-Germain]] in [[Frankryk]] verhuis, waar hy die UEFA Intertoto Cup gewen het, voordat hy in 2003 by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit het. In sy tweede seisoen met Barcelona het hy sy eerste FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning gewen toe Barcelona die 2004–05 [[La Liga]]-titel verower het. Die volgende seisoen word beskou as een van die beste in sy loopbaan, aangesien hy ’n sleutelrol gespeel het in Barcelona se oorwinning in die 2005–06 UEFA Champions League, hul eerste in veertien jaar, en nog ’n La Liga-titel. Dit het Ronaldinho sy eerste loopbaandubbel gegee, en hy het die 2005 Ballon d'Or en sy tweede FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning ontvang. Ná hy twee solo-doele in die 2005–06 El Clásico aangeteken het, het Ronaldinho die tweede Barcelona-speler ná [[Diego Maradona]] in 1983 geword wat ’n staande toejuiging van [[Real Madrid]]-aanhangers by die Santiago Bernabéu ontvang het. As gevolg van hierdie prestasies word Ronaldinho wyd gekrediteer met die verandering van Barcelona se geskiedenis.<ref>{{cite web|url=https://worldsoccertalk.com/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|title=How Ronaldinho rescued Barcelona from its forgotten nightmare|date=19 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125235035/https://worldsoccertalk.com/amp/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|archive-date=25 November 2023|access-date=10 February 2024|url-status=live}}</ref> Na ’n tweede plek in La Liga agter Real Madrid in die 2006–07-seisoen en ’n seisoen vol beserings in 2007–08, het Ronaldinho se spelpeil afgeneem—hoofsaaklik weens ’n verlies aan toewyding en fokus—en het hy Barcelona verlaat om by [[AC Milan]] aan te sluit, waar hy die 2010–11 [[Serie A]] gewen het. Hy het in 2011 na Brasilië teruggekeer om vir [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] te speel, en ’n jaar later vir Atlético Mineiro, waar hy die 2013 Copa Libertadores gewen het. Daarna het hy na Querétaro in [[Meksiko]] verhuis en toe in 2015 teruggekeer na Brasilië om vir [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] te speel. Ronaldinho het talle ander individuele toekennings ontvang gedurende sy loopbaan: hy is drie keer in die [[UEFA]]-span van die Jaar en FIFA Wêreld XI opgeneem, en is benoem as UEFA Klubspeler van die Jaar vir die 2005–06-seisoen en Suid-Amerikaanse Sokkerspeler van die Jaar in 2013. In 2004 is hy deur [[Pelé]] ingesluit in die FIFA 100-lys van die wêreld se grootste lewende spelers. In 2009 is hy verkies tot Wêreldspeler van die Dekade 2000’s, voor [[Lionel Messi]] en [[Cristiano Ronaldo]].<ref name="World Soccer">{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|title=World Soccer|date=16 May 2010|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100516143714/http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|archive-date=16 May 2010|access-date=12 July 2022|url-status=dead}}</ref> In sy internasionale loopbaan met [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] het Ronaldinho 97 wedstryde gespeel, 33 doele aangeteken, en het hy hulle in twee FIFA Wêreldbekertoernooie verteenwoordig. Ná sy debuut met die Seleção deur die 1999 Copa América te wen, was hy ’n sleutelspeler in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002 FIFA Wêreldbeker]]-wennerpan, saam met Ronaldo en Rivaldo in ’n aanvallende driemanskap, en is hy in die FIFA Wêreldbeker All-Star-span opgeneem. Hy was kaptein van sy span toe hulle die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005 FIFA Konfederasiebeker]] gewen het, en is as speler van die wedstryd in die eindstryd aangewys. Hy was ook kaptein van die Brasilaanse Olimpiese span wat ’n bronsmedalje in mansokkervoetbal by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] l03n6dul0ckbtttdskjtg7sw2amusdy 0 451026 2900820 2896044 2026-05-02T22:50:56Z Jcb 223 2900820 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Komeet2 | name = 3I/ATLAS | image = [[Beeld:3I-ATLAS CFHT 2025-Jul-02 Seligman et al. 2025 crop-invert.png|thumb|240px]|Dié foto wys dat 3I/ATLAS (middel) dynserig en uitgerek lyk, en dus 'n [[komeet]] is.{{r|Seligman2025}}]] | caption = | discovery_ref = {{r|MPEC-2025-N12}} | discovery_site = [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System|ATLAS]]–CHL (W68) | discovery_date = 1 Julie 2025 | mpc_name = C/2025 N1 | designations = A11pl3Z | orbit_ref = {{r|jpldata}} | barycentric = | epoch = 1 Julie 2025 ([[Epog (sterrekunde)|Juliaanse dag]] 2460857,5) | observation_arc = 20 dae | earliest_precovery_date = 14 Junie 2025 | orbit = [[Hiperbool|Hiperbolies]] (interstellêr) | aphelion = | perihelion = {{val|1.353|0.013|u=AE}} | next_p = 29 Oktober 2025 ≈13:35 UT{{r|perihelion}} | max_speed = 68,3 km/s met betrekking tot die son<ref name="Deen-perihelion"/><ref name=vinf-perihelion/> | semimajor = {{val|-0.265|0.002|u=AE}} | eccentricity = {{val|6.11|0.09}} | period = | inclination = {{val|175.11|0.01}}°<br/>([[Retrograde en prograde beweging|retrograad]] met helling 5°) | asc_node = {{val|322.12|0.11}}° | arg_peri = {{val|128.04|0.13}}° | Earth_moid = {{val|0.36|u=AE}} | Mars_moid = {{val|0.02|u=AE}}<ref>[https://groups.io/g/mpml/message/40733 Sam Deen MPML #40733]</ref> | Jupiter_moid = {{val|0.25|u=AE}} | physical_ref = | dimensions = | mean_diameter = ~4-5 km<br>23,6 km | rotation = | albedo = | abs_magnitude = ≈12 | M1 = {{val|6.7|0.7}} | M2 = }} '''3I/ATLAS''', ook bekend as '''C/2025 N1 (ATLAS)''' en voorheen as '''A11pl3Z''', is 'n interstellêre [[komeet]] wat op 1 Julie 2025 in [[Chili]] ontdek is terwyl dit na die [[Son]] op pad was. Toe was dit 4,5&nbsp;[[AE]] (670&nbsp;miljoen&nbsp;km) van die Son af en het dit teen 61&nbsp;km/s beweeg. Dit volg 'n [[Hiperbool|hiperboliese]] baan om die Son met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van 6,11.<ref name="jpldata"/> Dit is die derde interstellêre voorwerp wat deur die [[Sonnestelsel]] beweeg, ná [[1I/ʻOumuamua]] en [[2I/Borisov]].<ref name="UT-20250702"/> Die grootte van 3I/ATLAS se [[Komeet#Kern|kern]] is onseker omdat dit 'n aktiewe komeet is wat deur [[Komeet#Koma en stert|weerkaatsende stof]] omring word.<ref name="Seligman2025"/> Ramings van die deursnee van die kern wissel van 0,8 tot 24&nbsp;km, hoewel 'n kleiner kern waarskynliker is.{{r|Seligman2025}} 3I/ATLAS sal sy [[perihelium]] op 29&nbsp;Oktober 2025 bereik, op 'n afstand van sowat 1,35&nbsp;AE van die Son af<ref name="jpldata"/> (effens verder as die afstand tussen die Son en [[Aarde]]). ==Geskiedenis== ===Ontdekking=== [[Beeld:Comet 3I-ATLAS.gif|thumb|220px|links|Ontdekkingsfoto's van 3I/ATLAS op 1 Julie 2025 van die [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] (ATLAS).]] [[Beeld:Comet 3I ATLAS = A11pl3Z.jpg|thumb|220px|links|Komeet 3I/ATLAS, voorheen bekend as A11pl3Z, soos op 2 Julie 2025 van [[Chili]] af geneem.]] 3I/ATLAS is op 1 Julie 2025 ontdek deur die [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] (ATLAS), 'n opnameteleskoop in Chili wat deur [[Nasa]] befonds word.<ref name="NASA-20250702"/><ref name="NYT-20250702"/> Met ’n [[skynbare magnitude]] van 18 het die nuut ontdekte voorwerp die binneste Sonnestelsel binnegekom teen ’n snelheid van 61&nbsp;km/s met betrekking tot die Son,<ref name="NASA-FAQ"/> op ’n afstand van 3,52&nbsp;[[AE]] van die Aarde af en 4,53&nbsp;AE van die Son af.<ref name="horizons-discovery"/> Dit het met die grens van die [[sterrebeeld]]e [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] en [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] langs beweeg, naby die vlak van die [[Melkweg]].<ref name="UT-20250702"/> Dit het die tydelike naam "A11pl3Z" gekry en die ontdekkingwaarnemings is ingedien by die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] se [[Kleinplaneetsentrum]] (KPS).<ref name="NYT-20250702"/><ref name="MPCdesig"/> Hierdie waarnemings het aanvanklik daarop gedui dat die voorwerp moontlik in ’n hoogs eksentrieke baan is wat naby die Aarde se wentelbaan sou kon kom, wat die KPS genoop het om dit op die lys van [[nabyaardevoorwerp]]e te plaas.<ref name="NYT-20250702"/> Opvolgwaarnemings van ander sterrewagte, wat beide professionele en amateursterrekundiges ingesluit het,<ref name="Conv-20250702"/> het begin wys dat die voorwerp se baan nie naby die Aarde sou kom nie, maar in plaas daarvan interstellêr kon wees met ’n [[Hiperbool|hiperboliese]] baan.<ref name="NYT-20250702"/><ref name="EarthSky-2025"/> Voorontdekkingswaarnemings van 3I/ATLAS het sy interstellêre baan bevestig; dit sluit in waarnemings van 14-21 Junie 2025<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="IFLSci-20250702"/> en van 25-29 Junie 2025.<ref name="UT-20250702"/><ref name="NYT-20250702"/><ref name="EarthSky-2025"/> Daar is vermoed dat die voorwerp nie vroeër ontdek is nie omdat dit voor die digte sterrevelde van die Melkweg se sentrum verbybeweeg het, waar dit moeilik waarneembaar sou wees.<ref name="CBET5578"/> Volgens aanvanklike waarnemings was dit onduidelik of die voorwerp ’n [[asteroïed]] of ’n [[komeet]] is.<ref name="UT-20250702"/><ref name="Conv-20250702"/><ref name="IFLSci-20250702"/> Verskeie sterrekundiges het geen komeetagtige kenmerke aan 3I/ATLAS waargeneem nie,<ref name="CBET5578"/> maar waarnemings op 2&nbsp;Julie 2025 deur verskeie teleskope het gewys dit het 'n klein koma en kort komeetstert van 3&nbsp;[[boogsekonde]]s in hoeklengte, wat aangedui het dit is ’n komeet.<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="CBET5578"/> Op 2&nbsp;Julie 2025 het die KPS die ontdekking van 3I/ATLAS aangekondig en dit die aanwysing "3I" gegee, wat beteken dit is die derde bevestigde interstellêre voorwerp in die Sonnestelsel.<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="CBET5578"/> Dit het ook die naam van 'n nieperiodieke komeet, C/2025 N1&nbsp;(ATLAS), gekry.<ref name="MPEC-2025-N12"/> Teen die tyd dat die ontdekking amptelik aangekondig is, het die KPS reeds 122 waarnemings van die komeet van 31 verskillende sterrewagte ingesamel.<ref name="MPEC-2025-N12"/> ===Verdere waarnemings=== Waarnemings deur David Jewitt en Jane Luu op 2 Julie 2025 met die Nordiese Optiese Teleskoop het bevestig dat 3I/ATLAS beslis aktief is en 'n dynserige stert het.<ref name="ATel-17263"/> Miguel R. Alarcón en 'n span van die Instituto de Astrofísica de Canarias se tweelingteleskope van twee meter by die Teide-sterrewag het die komeet se aktiwiteit op dieselfde dag waargeneem; dit het 'n stert van minstens 25&nbsp;000&nbsp;km lank gehad.<ref name="ATel-17264"/> Die Faulkes-teleskoop-Noord in [[Hawaii]] het 3I/ATLAS se helderheid gemeet en dit het gewys die koma het 'n rooierige kleur, wat op stof dui, nes dié van die vorige interstellêre komeet, 2I/Borisov.<ref name="Seligman2025"/> Onmiddellike navorsing deur verskeie teleskope kon nie die rotasieperiode vasstel nie en het gevind daar is min variasie in 3I/ATLAS se helderheid. Dit kan wees vanweë die koma se stof wat die roterende kern verberg.<ref name="Seligman2025"/> ==Komeet se baan== [[Beeld:3I-ATLAS trajectory Jul 2025.jpg|thumb|240px|Die hiperboliese baan van 3I/ATLAS (wit) deur die Sonnestelsel, met die posisie van die [[planete]] aangedui, soos op 3 Julie 2025.]] 3I/ATLAS volg 'n hiperboliese baan om die Son, met 'n hoë eksentrisiteit van sowat 6,13.<ref name="jpldata"/> Dit is die hoogste eksentrisiteit van die drie interstellêre voorwerpe tot dusver in die Sonnestelsel,<ref name="Conv-20250702"/> veel groter as dié van 1I/ʻOumuamua (1,2) en 2I/Borisov (3,4).<ref name="IFLSci-20250702"/> 3I/ATLAS sal sy [[perihelium]], of naaste afstand van die Son af, op 29&nbsp;Oktober 2025 bereik, op 'n afstand van sowat 1,356&nbsp;AE (202,85&nbsp;miljoen&nbsp;km).<ref name="jpldata"/> Dit sal dan teen sy hoogste snelheid van 68&nbsp;km/s beweeg met betrekking tot die Son.<ref name="EarthSky-2025"/> Die komeet se [[baanhelling]] is 175° (retrograad en met 5° oorgehel) met betrekking tot die [[sonnebaan]] en lyk of dit uit die Melkweg se dun skyf kom.<ref name="UT-20250702"/> Terwyl 3I/ATLAS nader aan sy perihelium kom, sal dit op 3&nbsp;Oktober op 'n afstand van sowat 0,193&nbsp;AE verby [[Mars]] beweeg.<ref name="horizons-Mars"/> Ná sy perihelium sal dit op 19 Desember 2025 op 'n afstand van 1,80&nbsp;AE verby die Aarde beweeg.<ref name=Earth/> Op 16 Maart 2026 sal dit 0,36&nbsp;AE van [[Jupiter]] af verbybeweeg.<ref name="jpldata"/> Wanneer die komeet naby Mars kom, kan dit 'n skynbare magnitude van 11 van dié planeet af bereik, en Mars-wenteltuie sal dit dalk kan waarneem.<ref name="UT-20250702"/> Met sy perihelium sal dit nie van die Aarde af sigbaar wees nie omdat die planeet en die komeet dan aan verskillende kante van die Son sal wees.<ref name="UT-20250702"/> 3I/ATLAS sal vroeg in Desember 2025 weer van die Aarde gesien kan word.<ref name="NASA-FAQ"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="jpldata">{{cite web |author = Davide Farnocchia |type = 2025-07-04 last obs. |title = JPL Small-Body Database Lookup: C/2025 N1 (ATLAS) |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1004083 |publisher = Jet Propulsion Laboratory |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-03 |archive-url = https://archive.ph/f0ssF |url-status = live}}</ref> <ref name="MPEC-2025-N12">{{cite journal |title = MPEC 2025-N12 : 3I/ATLAS = C/2025 N1 (ATLAS) |url = https://minorplanetcenter.net/mpec/K25/K25N12.html |journal = Minor Planet Electronic Circulars |publisher = Minor Planet Center |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="MPCdesig">{{cite web |title = NEOCP observation log A11pl3Z |url = https://minorplanetcenter.net/cgi-bin/cgipy/dblog?desig=A11pl3Z |date = 2025-07-01 |accessdate = 2025-07-02 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703194207/https://minorplanetcenter.net/cgi-bin/cgipy/dblog?desig=A11pl3Z |archive-date = 2025-07-03}}</ref> <ref name="Deen-perihelion">{{cite web |title=Groups.io MPML: Re: What is going on with A11pl3Z? #40734 |first=Sam |last=Deen |url=https://groups.io/g/mpml/message/40734 |date=2025-07-02}}</ref> <!-- <ref name="NEOCP">{{cite web |title=Archive: The NEO Confirmation Page |url=https://archive.ph/X8UAa |date=2025-07-02}} A11pl3Z</ref> --> <ref name="IFLSci-20250702">{{cite news |title = We May Have Our Third Interstellar Visitor And It's Nothing Like The Previous Two |url = https://www.iflscience.com/we-may-have-our-third-interstellar-visitor-and-its-nothing-like-the-previous-two-79837 |first = Stephen |last = Luntz |work = IFLScience |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="EarthSky-2025">{{cite news |title = It's official! An interstellar object is visiting our solar system |url = https://earthsky.org/space/new-interstellar-object-candidate-heading-toward-the-sun-a11pl3z/ |first = Kelly Kizer |last = Whitt |work = EarthSky |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="Conv-20250702">{{cite news |title = Descubierto un tercer objeto interestelar cruzando a gran velocidad el sistema solar |url = https://theconversation.com/descubierto-un-tercer-objeto-interestelar-cruzando-a-gran-velocidad-el-sistema-solar-260324 |first = Josep M. |last = Trigo-Rodríguez |lang = es |work = The Conversation |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="UT-20250702">{{cite news |title = Inbound: Astronomers Discover Third Interstellar Object |url = https://www.universetoday.com/articles/inbound-astronomers-discover-third-interstellar-object |first = David |last = Dickinson |work = Universe Today |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="NYT-20250702">{{cite news |title = It Came From Outside Our Solar System, and It Looks Like a Comet |url = https://www.universetoday.com/articles/inbound-astronomers-discover-third-interstellar-object |first = Kenneth |last = Chang |work = The New York Times |url-access = limited |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-03 |url-status = live |archive-url = https://archive.is/XYssH |archive-date = 2025-07-03}}</ref> <ref name="NASA-20250702">{{cite news |title = NASA Discovers Interstellar Comet Moving Through Solar System |url = https://science.nasa.gov/blogs/planetary-defense/2025/07/02/nasa-discovers-interstellar-comet-moving-through-solar-system/ |publisher = NASA |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02 |archive-date = 3 July 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703084048/https://science.nasa.gov/blogs/planetary-defense/2025/07/02/nasa-discovers-interstellar-comet-moving-through-solar-system/ |url-status = live }}</ref> <ref name="CBET5578">{{cite journal |title = Comet C/2025 N1 (ATLAS) = 3I/ATLAS |url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iau/cbet/005500/CBET005578.txt |first = Daniel W. E. |last = Green |journal = Central Bureau Electronic Telegram |publisher = Central Bureau for Astronomical Telegrams |date = 2025-07-02 |issue = 5578 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="ATel-17263">{{cite journal |title = Interstellar Interloper C/2025 N1 is Active |url = https://www.astronomerstelegram.org/?read=17263 |first1 = David |last1 = Jewitt |first2 = Jane |last2 = Luu |journal = The Astronomer's Telegram |date = 2025-07-03 |issue = 17263 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name="ATel-17264">{{cite journal |title = Deep g'-band Imaging of Interstellar Comet 3I/ATLAS from the Two-meter Twin Telescope (TTT) |url = https://www.astronomerstelegram.org/?read=17264 |first1 = Miguel R. |last1 = Alarcon |first2 = Miquel |last2 = Serra-Ricart |first3 = Javier |last3 = Licandro |first4 = Sergio |last4 = Guerra Arencibia |first5 = Ignacio |last5 = Ruiz Cejudo |first6 = Ignacio |last6 = Trujillo |journal = The Astronomer's Telegram |date = 2025-07-03 |issue = 17264 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name="NASA-FAQ">{{cite web |title = Comet 3I/ATLAS |url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/3i-atlas/ |publisher = NASA |date = 2025-07-03 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <!-- Ephemeris List --> <ref name="horizons-discovery">{{cite web |title = Horizons Batch for 3I/ATLAS (C/2025 N1) from 2025-Jul-01.218880 to 2025-Jul-01.264248 |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-Jul-01.218880%27&STOP_TIME=%272025-Jul-01.264248%27&STEP_SIZE=%271%20days%27&QUANTITIES=%279,19,20%27 |work = JPL Horizons On-Line Ephemeris System |publisher = Jet Propulsion Laboratory |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name=perihelion>{{cite web |title = Perihelion on 29 Oct 2025 |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-10-29%2012:27:07%27&STOP_TIME=%272025-10-29%2012:27:12%27&STEP_SIZE=%2710%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250707000049/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-10-29%2012:27:07%27&STOP_TIME=%272025-10-29%2012:27:12%27&STEP_SIZE=%2710%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |url-status = live}} (when rdot = 0)</ref> <ref name=vinf-perihelion>{{cite web |title = 3I/ATLAS: vinf 1600 + perihelion + vinf 2450 (stepsize 425 years) |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%271600-10-29%2012:27%27&STOP_TIME=%272450-10-30%27&STEP_SIZE=%27425%20years%27&QUANTITIES=%2719,22,29%27&CENTER=%27@Sun%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250704051415/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%271600-10-29%2004:11%27&STOP_TIME=%272450-10-29%2004:11%27&STEP_SIZE=%27425%20years%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |url-status = live}}</ref> <ref name=Earth>{{cite web |title = 3I/ATLAS geocentric distance and uncertainty around 19 December 2025 |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-12-14%27&STOP_TIME=%272025-12-25%27&STEP_SIZE=%2712%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703003204/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-12-14%27&STOP_TIME=%272025-12-25%27&STEP_SIZE=%2712%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |url-status = live}}</ref> <ref name="horizons-Mars">{{cite web |title = JPL Horizons, Observer Table for C/2025 N1 (ATLAS) from Mars (body center) |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&CENTER=%27500@499%27&START_TIME=%272025-10-01%27&STOP_TIME=%272025-10-05%27&STEP_SIZE=%271%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |publisher = Jet Propulsion Laboratory |accessdate = 2025-07-06}}</ref> <!-- 2I/Borisov nucleus diameter references --> <ref name="Seligman2025">{{cite arXiv |display-authors = etal |first1 = Darryl Z. |last1 = Seligman |first2 = Marco |last2 = Micheli |first3 = Davide |last3 = Farnocchia |first4 = Larry |last4 = Denneau |first5 = John W. |last5 = Noonan |first6 = Toni |last6 = Santana-Ros |title = Discovery and Preliminary Characterization of a Third Interstellar Object: 3I/ATLAS |date = 3 July 2025 |eprint = 2507.02757 |class = astro-ph.EP}}</ref> }} ==Skakels== * [https://science.nasa.gov/solar-system/comets/3i-atlas/ Komeet 3I/ATLAS: Veel voorkomende vrae] by [[Nasa]] * [https://neofixer.arizona.edu/css-orbit-view?Namev=3I/ATLAS&JDTv=2460800.5&av=-0.26049148401957106&Mv=0&ev=6.2769203&Iv=175.11669&Periv=127.79317&Nodev=322.27219&Pv=0&qv=1.3745928&Tv=2460977.71095&Cx=0&Cy=0&Cz=999&CZ=260&YYYY=2025&MM=07&DD=03 Interaktiewe baananimasie] deur David Rankin, Catalina-lugopname * [https://www.virtualtelescope.eu/2025/07/03/interstellar-object-3i-atlas-c-2025-n1-atlas-an-image-2-july-2025/ Sterkaart] deur Gianluca Masi, Virtuele Teleskoopprojek {{CommonsKategorie-inlyn|3I/ATLAS}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = 3I/ATLAS}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Atlas, 3I}} [[Kategorie:Komete]] [[Kategorie:Interstellêre voorwerpe]] 7iewwhhlq8dhh46rzjmgnspn3bzmn42 0 451102 2900710 2892279 2026-05-02T16:47:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900710 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bruno Fernandes | image = [[Lêer:Bruno Fernandes Portugal, 2018.jpg|220px]] | caption = Fernandes saam met [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]]<br />by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] | full_name = Bruno Miguel Borges Fernandes<ref>{{cite web |title=FIFA World Cup Russia 2018 List of Players |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812185537/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=12 August 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1994|9|8|df=y}} | birth_place = Maia, [[Portugal]] | height = 1,79 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Manchester United]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2002–2004 | youthclubs1 = [[FC Infesta|Infesta]] | youthyears2 = 2004–2012 | youthclubs2 = [[Boavista FC|Boavista]] | youthyears3 = 2005–2010 | youthclubs3 = → Pasteleira (leen) | years1 = 2012–2013 | clubs1 = [[Novara Calcio|Novara]] | caps1 = 23 | goals1 = 4 | years2 = 2013–2016 | clubs2 = [[Udinese Calcio|Udinese]] | caps2 = 86 | goals2 = 10 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | caps3 = 33 | goals3 = 5 | years4 = 2017–2020 | clubs4 = [[Sporting CP]] | caps4 = 83 | goals4 = 39 | years5 = 2020– | clubs5 = [[Manchester United]] | caps5 = 195<!-- LEAGUE ONLY --> | goals5 = 62 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Portugal o/19 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014 | nationalteam2 = Portugal o/20 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2014–2017 | nationalteam3 = Portugal o/21 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 6 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Portugal o/23 | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2017– | nationalteam5 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps5 = 80 | nationalgoals5 = 25 | club-update = 22:28, 25 Mei 2025 (UTC) | nationalteam-update = 23:52, 8 Junie 2025 (UTC) }} '''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (gebore [[8 September]] [[1994]]) is 'n [[Portugal|Portugese]] professionele [[sokkerspeler]] wat as 'n middelveldspeler vir [[Manchester United]] speel, sowel as vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]]. Hy het sy loopbaan by die Italiaanse klub Novara begin, in 2013 na Udinese verhuis, en drie jaar later by Sampdoria aangesluit.<ref>{{cite news|last=Roseiro|first=Bruno|date=27 June 2017|title=Bruno Fernandes. O miúdo que começou a rolar na capital do hóquei|language=pt|newspaper=Observador|url=https://observador.pt/2017/06/27/bruno-fernandes-o-miudo-que-comecou-a-rolar-na-capital-do-hoquei/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128051013/https://observador.pt/2017/06/27/bruno-fernandes-o-miudo-que-comecou-a-rolar-na-capital-do-hoquei/|archive-date=28 November 2020}}</ref> In 2017 het hy by [[Sporting CP]] aangesluit, waar hy verskeie toernooie gewen het en in 2018–19 33 doele aangeteken het, ’n rekord vir ’n Portugese middelveldspeler. In Januarie 2020 het hy vir [[Manchester United]] geteken vir ’n fooi van €80 miljoen.<ref>{{cite news |title=Bruno Fernandes: Manchester United agree deal with Sporting Lisbon |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51301424 |website=BBC Sport |date=29 January 2020 |access-date=2 February 2020}}</ref> Hy het meer as 250 wedstryde vir die klub gespeel, die [[FA Cup|FA-beker]] en die [[EFL Cup|Ligabeker]] gewen, en was topskorer in die [[UEFA Europa League|Europa League]] in 2019–20 en 2024–25. Internasionaal het Fernandes vir Portugal se jeugdspanne gespeel en sy senior debuut in 2017 gemaak. Hy het deelgeneem aan die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekers]] in 2018 en 2022, die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] in 2020 en 2024, en het met Portugal twee keer die [[UEFA Nations League]] gewen. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] ncsr0sx79meeevlh12p45bhqxijbkch 0 451315 2900705 2889609 2026-05-02T16:42:58Z HermanvanAswegen988 200973 /* Romans en kortverhaalbundels */ 2900705 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Maugham facing camera.jpg|duimnael|regs]] [[W. Somerset Maugham]] (1874&nbsp;– 1965) was 'n Engelse [[dramaturg]], [[roman]]sier en skrywer van kortverhale. Hy is gebore in die Britse ambassade in Parys waar sy vader werksaam was, en is teen 10-jarige ouderdom wees gelaat.{{sfn|Connon|2004}} Hy is grootgemaak deur sy oom, wat probeer het om die jongeling te oorreed om 'n rekenmeester of pastoor te word; in pleks hiervan het Maugham opleiding ontvang as [[dokter|geneesheer]], alhoewel hy nooit op professionele vlak gepraktiseer het nie aangesien sy eerste roman, ''Liza of Lambeth'', gepubliseer is in dieselfde jaar waarin hy sy kwalifikasies voltooi het.{{sfn|Raphael|1976|pp=16–20}} 'n Jaar na die publikasie van sy eerste roman het Maugham bydraes begin lewer aan tydskrifte. Aanvanklik het dié bydraes bestaan uit kortverhale, maar hy het ook rubrieke, nie-fiksie, briewe en outobiografiese stukke geskryf. Baie van sy nie-fiksie stukke is in boekvorm gepubliseer en het 'n wye reeks onderwerpe gedek, soos reisverslae, aktuele sake, outobiografiese stukke en ''belles lettres'' (''Belles-lettres'' (Franse uitspraak: [bɛl lɛtʁ]) is 'n soort skryfwerk wat oorspronklik 'mooi' of 'fyn' skryfwerk beteken het. In die moderne, eng sin word die term toegeken aan literêre werke wat nie in die hoofkategorieë soos fiksie, poësie of drama val nie. Die frase word soms pejoratief gebruik vir skryfwerk wat fokus op die estetiese eienskappe van [[taal]], eerder as die praktiese toepassing daarvan. 'n Skrywer of skryfster van ''belles-lettres'' staan bekend as 'n belletris).<ref name="Times: Obit" />{{sfn|Simpkins|1985|p=162}} Maugham was ook redakteur van 'n aantal werke, wat dikwels die skryf van 'n voorwoord of inleidende hoofstuk tot die werk van ander skrywers behels het. In 1903 is sy eerste toneelstuk, ''A Man of Honour'', opgevoer by die Imperial Theatre in Londen. Dit was die eerste van vele stukke vir die verhoog, en met die latere ontwikkeling van die bioskoop, is sy romans en verhale ook verwerk vir die silwerdoek.{{sfn|Sanders|1982|p=22}}{{sfn|Ashley|2008|pp=62–63}} By sy afsterwe in 1965 was Maugham, volgens sy biograaf Bryan Connon, een van die kommersieel suksesvolste [[skrywer]]s van die twintigste eeu;{{sfn|Connon|2004}} Volgens ''The Times'' was Maugham "the most assured English writer of his time", en die blad het voorts geskryf dat "no writer of his generation&nbsp;... graced the world of English letters with more complete or more polished assurance".<ref name="Times: Obit" /> == Romans en kortverhaalbundels == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 165 <!-- Image 1 --> | image1 = Liza of Lambeth Front cover.jpg | alt1 = | caption1 = Titelblad van die eerste uitgawe van ''Liza of Lambeth'', 1897 }} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ Romans en verhaalbundels deur Somerset Maugham |- ! scope="col" | Titel{{sfn|Occhiogrosso|1989|pp=214–16}}<ref name="Gage CA" />{{sfn|Thomas|1990|pp=40–41}} ! scope="col" | Jaar van eerste <br />publikasie ! scope="col" | Uitgewer van eerste uitgawe<br />(Londen, tensy anders vermeld) ! scope="col" class="unsortable" | Notas ! scope="col" class="unsortable" | Verw. |- ! scope="row" | ''Liza of Lambeth'' | 1897 | T. Fisher Unwin | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Liza of Lambeth" /> |- ! scope="row" | ''The Making of a Saint'' | 1898 | T. Fisher Unwin | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Making of a Saint" /> |- ! scope="row" | ''Orientations'' | 1899 | T. Fisher Unwin | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Orientations" /> |- ! scope="row" | ''The Hero'' | 1901 | Hutchinson | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: The Hero" /> |- ! scope="row" | ''Mrs Craddock'' | 1902 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Mrs. Craddock" /> |- ! scope="row" | ''The Merry-Go-Round'' | 1904 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Merry-go-round" /> |- ! scope="row" | ''The Bishop's Apron'' | 1906 | Chapman & Hall | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Bishop's Apron " /> |- ! scope="row" | ''The Explorer'' | 1908 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Explorer" /> |- ! scope="row" | ''The Magician'' | 1908 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Magician" /> |- ! scope="row" | ''Of Human Bondage'' | 1915 | George H. Doran Company, New York | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Of human bondage" /> |- ! scope="row" | ''The Moon and Sixpence'' | 1919 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Moon and Sixpence" /> |- ! scope="row" | ''The Trembling of a Leaf: Little Stories of the South Sea Islands'' | 1921 | George H. Doran Company, New York | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Trembling Leaf" /> |- ! scope="row" | ''The Painted Veil'' | 1925 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Painted Veil" /> |- ! scope="row" | ''The Casuarina Tree: Six Stories'' | 1926 | Heinemann | Kortverhaalbundel, bestaande uit ses verhale | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Casuarina Tree" /> |- ! scope="row" | ''Ashenden: Or the British Agent'' | 1928 | Heinemann | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Ashenden" /> |- ! scope="row" | ''Cakes and Ale: or, the Skeleton in the Cupboard'' | 1930 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Cakes and Ale" /> |- ! scope="row" | ''Six Stories Written in the First Person Singular'' | 1931 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Person Singular" /> |- ! scope="row" | ''The Book Bag'' | 1932 | Ray Long & Richard R Smith Inc, New York | Kortverhaalbundel, bestaande uit 20 verhale | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Book Bag" /> |- ! scope="row" | ''The Narrow Corner'' | 1932 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Narrow Corner" /> |- ! scope="row" | ''Ah King'' | 1933 | Heinemann | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Ah King" /> |- ! scope="row" | ''The Judgement Seat'' | 1934 | Centaur Press | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Judgement Seat" /> |- ! scope="row" | ''Cosmopolitans'' | 1936 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Cosmopolitans" /> |- ! scope="row" | ''Theatre'' | 1937 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Theatre" /> |- ! scope="row" | ''Christmas Holiday'' | 1939 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Christmas Holiday" /> |- ! scope="row" | ''Princess September and the Nightingale'' | 1939 | [[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]], Oxford | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Princess September" /> |- ! scope="row" | ''The Mixture as Before'' | 1940 | Heinemann | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: The Mixture as Before" /> |- ! scope="row" | ''Up at the Villa'' | 1941 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Up at the Villa" /> |- ! scope="row" | ''The Hour Before the Dawn'' | 1942 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Hour Before Dawn" /> |- ! scope="row" | ''The Unconquered'' | 1944 | House of Books Ltd, New York | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Unconquered" /> |- ! scope="row" | ''The Razor's Edge'' | 1944 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Razor's Edge" /> |- ! scope="row" | ''Then and Now'' | 1946 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Then and Now" /> |- ! scope="row" | ''Creatures of Circumstance'' | 1947 | Heinemann | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Creatures of Circumstance" /> |- ! scope="row" | ''Catalina'' | 1948 | Heinemann | Roman | style="text-align: center;" | {{sfn|Calder|1990|p=193}} |- ! scope="row" | ''Quartet'' | 1948 | Heinemann | Kortverhaalbundel | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Quartet" /> |- ! scope="row" | ''Trio'' | 1950 | Heinemann | Kortverhaalbundel deur Maugham, verwerking vir die silwerdoek deur Maugham, R.C. Sherriff en Noel Langley | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Trio" /> |- ! scope="row" | ''Encore'' | 1951 | Heinemann | Kortverhaalbundel deur Maugham, verwerking vir die silwerdoek deur Maugham, T.E.B Clarke, Arthur Macrae en Eric Ambler | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Encore" /> |} == Publikasies in tydskrifte == {{multiple image | align = regs | direction = vertical | width = 165 <!-- Image 1 --> | image1 = Maugham retouched.jpg | alt1 = | caption1 = Maugham in 1934 }} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Titel{{sfn|Stott|1973|pp=198–215}} ! scope="col" | Datum van <br />publikasie ! scope="col" | Tydskrif |- ! scope="row" | "Don Sebastian" | {{dts|format=dmy|1898|Oktober}} | ''Cosmopolis: A Literary Review'' |- ! scope="row" | "Cupid and the Vicar of Swale" | {{dts|format=dmy|1900|Februarie|7}} | ''Punch'' |- ! scope="row" | "Lady Habart" | {{dts|format=dmy|1900|Mei|9}} | ''Punch'' |- ! scope="row" | "The Portrait" | {{dts|format=dmy|1900|November|9}} | ''Lady's Pictorial'' |- ! scope="row" | "A Really Nice Story" | {{dts|format=dmy|1901|November|30}} | ''Black and White'' |- ! scope="row" | "The Image of the Virgin" | {{dts|format=dmy|1901|Desember|14}} | ''Black and White'' |- ! scope="row" | "Schiffbrüchig" | {{dts|format=dmy|1903}} | ''The Venture'' |- ! scope="row" | "Pro Patria" | {{dts|format=dmy|1903|Februarie}} | ''The Pall Mall Magazine'' |- ! scope="row" | "A Man of Honour" | {{dts|format=dmy|1903|Maart}} | ''The Fortnightly Review'' |- ! scope="row" | "A Point of Law" | {{dts|format=dmy|1903|Oktober}} | ''The Strand Magazine'' |- ! scope="row" | "The Criminal" | {{dts|format=dmy|1904|Julie|31}} | ''Lloyd's Weekly News'' |- ! scope="row" | "An Irish Gentleman" | {{dts|format=dmy|1904|September}} | ''The Strand Magazine'' |- ! scope="row" | "A Rehearsal" | {{dts|format=dmy|1905|Desember|6}} | ''The Sketch'' |- ! scope="row" | "Flirtation" | {{dts|format=dmy|1906|Februarie|3}} | ''Daily Mail'' |- ! scope="row" | "The Fortunate Painter and the Honest Jew" | {{dts|format=dmy|1906|Maart|7}} | ''Bystander'' |- ! scope="row" | "A Marriage of Convenience" | {{dts|format=dmy|1908|Junie|23}} | ''The Illustrated London News'' |- ! scope="row" | "The Making of a Millionaire" | {{dts|format=dmy|1906|Julie}} | ''The Lady's Realm'' |- ! scope="row" | "Good Manners" | {{dts|format=dmy|1907|Mei}} | ''Windsor Magazine'' |- ! scope="row" | "Cousin Amy" | {{dts|format=dmy|1908|Maart}} | ''The Pall Mall Magazine'' |- ! scope="row" | "The Happy Couple" | {{dts|format=dmy|1908|Mei}} | ''Cassell's Magazine'' |- ! scope="row" | "A Traveller in Romance" | {{dts|format=dmy|1909}} | ''Printer's Pie Annual'' |- ! scope="row" | "The Mother" | {{dts|format=dmy|1909|April}} | ''Story-Teller'' |- ! scope="row" | "Pygmalion at Home and Abroad" | {{dts|format=dmy|1914|Mei}} | ''The English Review'' |- ! scope="row" | "Gerald Festus Kelly: Student of Character" | {{dts|format=dmy|1915|Januarie}} | ''The Studio'' |- ! scope="row" | "Mackintosh" | {{dts|format=dmy|1920|November}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Miss Thompson" | {{dts|format=dmy|1921|April}} | ''The Smart Set'' |- ! scope="row" | "Red" | {{dts|format=dmy|1921|April}} | ''Asia'' |- ! scope="row" | "On Writing for the Films" | {{dts|format=dmy|1921|Mei}} | ''North American Review'' |- ! scope="row" | "The Pool" | {{dts|format=dmy|1921|September}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Honolulu" | {{dts|format=dmy|1921|Oktober}} | ''Everybody's Magazine'' |- ! scope="row" | "My South Sea Island" | {{dts|format=dmy|1922|Januarie|31}} | ''Daily Mail'' |- ! scope="row" | "Foreign Devils" | {{dts|format=dmy|1922|Februarie}} | ''Asia'' |- ! scope="row" | "Fear" | {{dts|format=dmy|1922|Maart}} | ''The Century Magazine'' |- ! scope="row" | "A City Built on a Rock" | {{dts|format=dmy|1922|Maart}} | ''Youth'' |- ! scope="row" | "Philosopher" | {{dts|format=dmy|1922|April|18}} | ''McClure's Magazine'' |- ! scope="row" | "Two Studies – Mr Pete; The Vice-Consul" | {{dts|format=dmy|1922|Julie|8}} | ''Saturday Review'' |- ! scope="row" | "Taipan" | {{dts|format=dmy|1922|Oktober}} | ''Pearson's Magazine'' |- ! scope="row" | "The Princess and the Nightingale" | {{dts|format=my|1922|Desember|1}} | ''Pearson's Magazine'' en ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "Before the Party" | {{dts|format=my|1922|Desember|2}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "Bewitched"{{efn|Later gepubliseer as "P & O".{{sfn|Stott|1973|p=202}}}} | {{dts|format=dmy|1923|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Jane" | {{dts|format=dmy|1923|April}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Imposters" | {{dts|format=dmy|1923|November}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Mayhew" | {{dts|format=dmy|1923|Desember}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "German Harry" | {{dts|format=dmy|1924|Januarie}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "The Force of Circumstance" | {{dts|format=dmy|1924|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "In a Strange Land" | {{dts|format=dmy|1924|Februarie}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "The Luncheon" | {{dts|format=my|1924|Maart|1}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "The Round Dozen" | {{dts|format=my|1924|Maart|2}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "The Woman Who Wouldn't Take a Hint" | {{dts|format=dmy|1924|April}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "The Letter" | {{dts|format=dmy|1924|April}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "A Dream" | {{dts|format=dmy|1924|Mei}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "The Outstation" | {{dts|format=my|1924|Junie|1}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Happy Man" | {{dts|format=my|1924|Junie|2}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Salvatore the Fisherman" | {{dts|format=dmy|1924|Julie}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Home From the Sea" | {{dts|format=my|1924|September|1}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Mr Know-All" | {{dts|format=my|1924|September|2}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "The Ant and the Grasshopper" | {{dts|format=dmy|1924|Oktober}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "Novelist or Bond Salesman" | {{dts|format=my|1925|Februarie|1}} | ''The Bookman'' |- ! scope="row" | "The Widow's Might" | {{dts|format=my|1925|Februarie|2}} | ''Cosmopolitan'' |- ! scope="row" | "The Man Who Wouldn't Hurt a Fly" | {{dts|format=dmy|1925|April}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Code of a Gentleman" | {{dts|format=dmy|1925|Junie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Yellow Streak" | {{dts|format=dmy|1925|Augustus}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Most Selfish Woman I Knew" | {{dts|format=dmy|1925|September}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Man with a Scar" | {{dts|format=dmy|1925|Oktober}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Great Man" | {{dts|format=my|1926|Januarie|1}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The End of the Flight" | {{dts|format=my|1926|Januarie|2}} | ''Harper's Bazaar'' |- ! scope="row" | "Another Man without a Country" | {{dts|format=my|1926|Januarie|3}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "An Honest Woman" | {{dts|format=dmy|1926|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Consul" | {{dts|format=dmy|1926|April}} | ''The Golden Book Magazine'' |- ! scope="row" | "The Creative Impulse" | {{dts|format=dmy|1926|Augustus}} | ''Harper's Bazaar'' |- ! scope="row" | "The Closed Shop" | {{dts|format=my|1927|September|1}} | ''Harper's Bazaar'' |- ! scope="row" | "Footprints in the Jungle" | {{dts|format=my|1927|September|2}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Pearls" | {{dts|format=dmy|1927|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Advice to a Young Author" | {{dts|format=dmy|1927|Maart|2}} | ''The New York Times'' |- ! scope="row" | "The Traitor" | {{dts|format=dmy|1927|September}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "One of Those Women" | {{dts|format=dmy|1927|Oktober}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "His Excellency" | {{dts|format=dmy|1927|November}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Hairless Mexican" | {{dts|format=dmy|1927|Desember}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Mr Harrington's Washing" | {{dts|format=dmy|1928|Januarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The British Agent" | {{dts|format=dmy|1928|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Four Dutchmen" | {{dts|format=dmy|1928|Desember}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "In Hiding" | {{dts|format=dmy|1929|Januarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "A Derelict" | {{dts|format=dmy|1929|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Extraordinary Sex" | {{dts|format=dmy|1929|Maart}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Straight Flush" | {{dts|format=dmy|1929|Junie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Man Who Made His Mark" | {{dts|format=dmy|1929|Junie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Through the Jungle" | {{dts|format=m|1929|Julie}} en Augustus 1929 | ''Britannia and Eve'' |- ! scope="row" | "Mirage" | {{dts|format=dmy|1929|Oktober}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "A Marriage of Convenience" | {{dts|format=my|1929|Desember|1}} | ''The Strand Magazine'' |- ! scope="row" | "On the Road to Mandalay" | {{dts|format=my|1929|Desember|2}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Cakes and Ale" | {{dts|format=dm|1930|Maart}} to Julie 1930 | ''Harper's Bazaar'' |- ! scope="row" | "Maltreat the Dead in Fiction" | {{dts|format=dmy|1930|November}} | ''The Literary Digest'' |- ! scope="row" | "The Human Element" | {{dts|format=dmy|1930|Desember}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Virtue" | {{dts|format=dmy|1931|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Vessel of Wrath" | {{dts|format=dmy|1931|April}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Maugham Discusses Drama" | {{dts|format=dmy|1931|Mei}} |''The Living Age'' |- ! scope="row" | "Arnold Bennett" | {{dts|format=dmy|1931|Junie}} | ''Life and Letters'' |- ! scope="row" | "The Right Thing is the Kind Thing" | {{dts|format=dmy|1931|Julie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Alien Corn" | {{dts|format=dmy|1931|Augustus}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Door of Opportunity" | {{dts|format=dmy|1931|Oktober}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Temptation of Neil MacAdam" | {{dts|format=dmy|1932|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Narrow Corner" | {{dts|format=dm|1932|Oktober}} – Desember 1932 | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "For Services Rendered" | {{dts|format=dm|1932|November|13}} – 18 Desember 1932 | ''Sunday Express'' |- ! scope="row" | "The Three Fat Women of Antibes" | {{dts|format=dmy|1933|Oktober}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Buried Talent" | {{dts|format=dmy|1934|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Best Ever" | {{dts|format=dmy|1934|Mei}} | ''International Magazine'' en ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "How I Write Short Stories" | {{dts|format=dmy|1934|Julie|28}} | ''Saturday Review'' |- ! scope="row" | "The Short Story" | {{dts|format=dmy|1934|Oktober}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "A Casual Affair" | {{dts|format=my|1934|November|1}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "Appearance and Reality" | {{dts|format=my|1934|November|2}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Voice of the Turtle" | {{dts|format=dmy|1935|Januarie}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "Gigolo and Gigolette" | {{dts|format=dmy|1935|Maart}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "The Lotus Eater" | {{dts|format=dmy|1935|Oktober}} | ''Nash's Magazine'' |- ! scope="row" | "An Official Position" | {{dts|format=dmy|1937|Julie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Lion's Skin" | {{dts|format=dmy|1937|November}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Sanatorium" | {{dts|format=dmy|1938|Desember}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "The Professional Writer" | {{dts|format=dmy|1939|Januarie|29}} | ''Saturday Review'' |- ! scope="row" | "Doctor and Patient" | {{dts|format=dmy|1939|Februarie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "You and Some More Books" | {{dts|format=dmy|1939|Maart|11}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "The Facts of Life" | {{dts|format=dmy|1939|April}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "A Man with a Conscience" | {{dts|format=dmy|1939|Junie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Christmas Holiday" | {{dts|format=dm|1939|Augustus}} – November 1939 | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Proof Reading as an Avocation" | {{dts|format=dmy|1939|Oktober|14}} | ''Publishers Weekly'' |- ! scope="row" | "Classic Books of America" | {{dts|format=dmy|1940|Januarie|6}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "The Villa on the Hill" | {{dts|format=dm|1940|Februarie}} – April 1940 | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Britain Views the French Navy" | {{dts|format=dmy|1940|Julie}} | ''The Living Age'' |- ! scope="row" | "The Refugee Ship" | {{dts|format=dmy|1940|September}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "The Insider Story of the Collapse of France" | {{dts|format=dmy|1940|Oktober}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "The Lion at Bay" | {{dts|format=dmy|1940|November}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Reading under Bombing" | {{dts|format=dmy|1940|November}} |''The Living Age'' |- ! scope="row" | "Give me a Murder" | {{dts|format=dmy|1940|Desember|28}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "What Tomorrow Holds" | {{dts|format=dmy|1941|Januarie}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "They are Strange People" | {{dts|format=dmy|1941|Februarie}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Novelist's Flight from France" | {{dts|format=dmy|1941|Maart|22}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "Little Things of no Consequence" | {{dts|format=dmy|1941|Maart|29}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "We Have Been Betrayed" | {{dts|format=dmy|1941|April|5}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "Escape to America" | {{dts|format=dmy|1941|April|12}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "Theatre" | {{dts|format=dmy|1941|Mei}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Mr Tomkin's Sitter" | {{dts|format=dmy|1941|Junie|7}} | ''The New Yorker'' |- ! scope="row" | "The Culture that is to Come" | {{dts|format=dmy|1941|Augustus}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "An Exciting Prospect" | {{dts|format=dmy|1941|Oktober}} | ''Reader's Digest'' |- ! scope="row" | "Paintings I Have Liked" | {{dts|format=dmy|1941|Desember|1}} | ''Life'' |- ! scope="row" | "The Hour Before Dawn" | {{dts|format=dmy|1941|Desember}} – April 1942 | ''Redbook'' |- ! scope="row" |"Why Do You Dislike Us?" | {{dts|format=dmy|1942|April|11}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "To Know About England and the English" | {{dts|format=dmy|1942|Junie|13}} | ''Publishers Weekly'' |- ! scope="row" | "Morale Made in America" | {{dts|format=dmy|1942|Julie}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "The Happy Couple" | {{dts|format=dmy|1943|Februarie}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Virtue" | {{dts|format=dmy|1943|April}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "The Unconquered" | {{dts|format=dmy|1943|April|10}} | ''Collier's'' |- ! scope="row" | "The Captain and Miss Reid" | {{dts|format=dmy|1943|Junie}} | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Reading and Writing and You" | {{dts|format=my|1943|Augustus|1}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "We Have a Common Heritage" | {{dts|format=my|1943|Augustus|2}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "The Terrorist" | {{dts|format=dmy|1943|Oktober}} | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "Write about What You Know" | {{dts|format=dmy|1943|November}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "The Razor's Edge" | {{dts|format=dmy|1943|Desember}} – Mei 1944 | ''Redbook'' |- ! scope="row" | "How I Like to Play Bridge" | {{dts|format=dmy|1944|Desember}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "In Defence of Who-Done-Its" | {{dts|format=dmy|1945|Mei|25}} | ''Scholastic'' |- ! scope="row" | "What Reading Can Do For You" | {{dts|format=dmy|1945|Augustus}} | ''Life Story'' |- ! scope="row" | "The Colonel's Lady" | {{dts|format=dmy|1946|Maart}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "A Woman of Fifty" | {{dts|format=dmy|1946|Mei}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "Function of the Writer" | {{dts|format=dmy|1946|Mei|25}} | ''Writer'' |- ! scope="row" | "Then and Now" | {{dts|format=dm|1946|Mei}} – Junie 1946 | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Behind the Story" | {{dts|format=dmy|1946|Junie}} | ''Wings'' |- ! scope="row" | "Episode" | {{dts|format=dmy|1947|Maart}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "The Point of Honour" | {{dts|format=dmy|1947|Maart}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "What Should a Novel Do?" | {{dts|format=dmy|1947|Maart|3}} | ''Scholastic'' |- ! scope="row" | "The Romantic Young Lady" | {{dts|format=dmy|1947|Junie|21}} | ''Scholastic'' |- ! scope="row" | "Gustave Flaubert and [[Madame Bovary]]" | {{dts|format=dmy|1947|November}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "Henry Fielding and Tom Jones" | {{dts|format=dmy|1947|Desember}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Honoré de Balzac]] and Old Man Goriot" | {{dts|format=dmy|1948|Januarie}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Emily Brontë]] and Wuthering Heights" | {{dts|format=dmy|1948|Februarie}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostoevsky]] and the Brothers Karamazov" | {{dts|format=dmy|1948|Maart}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "Stendhal and the Red and the Black" | {{dts|format=dmy|1948|April}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Jane Austen]] and Pride and Prejudice" | {{dts|format=dmy|1948|Mei}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Herman Melville]] and Moby Dick" | {{dts|format=dmy|1948|Junie}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "[[Charles Dickens]] and David Copperfield" | {{dts|format=dmy|1948|Julie}} | ''The Atlantic Monthly'' |- ! scope="row" | "Catalina" | {{dts|format=dm|1948|Maart}} – Desember 1948 | ''The Windmill'' |- ! scope="row" | "Spanish Journey" | {{dts|format=dmy|1948|Augustus|11}} | ''Continental Daily Mail'' |- ! scope="row" | "Ten Best Sellers" | {{dts|format=dmy|1948|September}} | ''Good Housekeeping'' |- ! scope="row" | "A Writer's Notebook" | {{dts|format=dm|1949|Junie}} – Augustus 1949 | ''International Magazine'' |- ! scope="row" | "Augustus" | {{dts|format=dm|1949}} Winter 1949/50 | ''Cornhill Magazine'' |- ! scope="row" | "Zurbaran" | {{dts|format=d|1950|Junie}} Somer 1950 | ''Cornhill Magazine'' |- ! scope="row" | "After Reading Burke" | {{dts|format=dm|1949}} Winter 1950/51 | ''Cornhill Magazine'' |- ! scope="row" | "Somerset Maugham Tells a Story of the Lady from Poona" | {{dts|format=dmy|1951|Mei|3}} | ''News Chronicle'' |- ! scope="row" | "The Bidding Started Slowly" | {{dts|format=dmy|1952|Junie}} | ''The Connoisseur'' |- ! scope="row" | Letter to the editor | {{dts|format=dmy|1952|Oktober|8}} | ''John O'London's Weekly'' |- ! scope="row" | "Looking Back on Eighty Years" | {{dts|format=dmy|1954|Januarie|28}} | ''The Listener'' |- ! scope="row" | "Somerset Maugham and the Greatest Novels" | {{dts|format=dm|1954|Junie}} – Oktober 1954 | ''The Sunday Times'' |- ! scope="row" | "The Perfect Gentleman" | {{dts|format=dmy|1955|November}} | ''Theatre Arts Magazine'' |- ! scope="row" | "On Having My Portrait Painted" | {{dts|format=dmy|1959|Januarie}} | ''Horizon'' |- ! scope="row" | "Credo of a Story Teller" | {{dts|format=dmy|1959|Maart|21}} | ''The Saturday Evening Post'' |- ! scope="row" | "On the Approach of Middle Age" | {{dts|format=dmy|1960|November|15}} | ''Vogue'' |- ! scope="row" | "Looking Back" | {{dts|format=dm|1962|Junie}} – Augustus 1962 | ''Show'' |} == Versamelde uitgawes == [[Lêer:Maugham caric.jpg|duimnael|upright|Karikatuur van Maugham, onbekende datum]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ Die kortverhaalbundels van W. Somerset Maugham |- ! scope="col" | Titel<ref name="Gage CA" />{{sfn|Ashley|2008|pp=66–71}} ! scope="col" | Jaar van eerste <br />publikasie ! scope="col" | Uitgewer van eerste uitgawe <br />(Londen, tensy anders vermeld} ! scope="col" class="unsortable" | Notas ! scope="col" class="unsortable" | Verw. |- ! scope="row" | ''East and West'' | 1934 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: East and West" /> |- ! scope="row" | ''Altogether'' | 1934 | Heinemann | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Altogether" /> |- ! scope="row" | ''Favourite Short Stories'' | 1937 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Favorite Short Stories" /> |- ! scope="row" | ''The Round Dozen'' | {{sort|1939|1939}} | The Reprint Society | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Round Dozen" /> |- ! scope="row" | ''The Somerset Maugham Sampler'' | 1943 | Garden City Publishing, Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Maugham Sampler" /> |- ! scope="row" | ''Here and There'' | 1948 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=173}} |- ! scope="row" | ''East of Suez'' | 1948 | Avon Publishing, New York | | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=173}} |- ! scope="row" | ''The Maugham Reader'' | 1950 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Maugham Reader" /> |- ! scope="row" | ''The Complete Short Stories'' | 1951 | Heinemann | Drie volumes | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Complete Short Stories" /> |- ! scope="row" | ''The Collected Plays'' | 1952 | Heinemann | Drie volumes | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Collected Plays 52" /> |- ! scope="row" | ''The World Over'' | 1952 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: World Over" /> |- ! scope="row" | ''The Selected Novels of W. Somerset Maugham'' | 1953 | Heinemann | Drie volumes | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Selected Novels 53" /> |- ! scope="row" | ''The Partial View'' | 1954 | Heinemann | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Partial View" /> |- ! scope="row" | ''The Travel Books'' | 1955 | Heinemann | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Travel Books" /> |- ! scope="row" | ''Husbands and Wives'' | 1963 | Pyramid Publications, New York | | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|pp=177–78}} |- ! scope="row" | ''The Sinners'' | 1964 | Pyramid Publications, New York | | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=1738}} |- ! scope="row" | ''Selected Prefaces and Introductions'' | 1964 | Heinemann | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Selected Prefaces and Introductions" /> |- ! scope="row" | ''A Maugham Twelve'' | 1966 | Heinemann | | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Maugham Twelve" /> |- ! scope="row" | ''Seventeen Lost Stories'' | 1969 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Lost Stories" /> |- ! scope="row" | ''Maugham's Malaysian Stories'' | 1969 | Heinemann, [[Singapoer]] | geredigeer en met 'n voorwoord deur Anthony Burgess. | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Malaysian Stories" /> |- ! scope="row" | ''A Traveller in Romance'' | 1984 | Anthony Blond | Ongebundelde skrywes, 1901–64 | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Traveller in Romance" /> |} == As redakteur == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ Werke wat geredigeer is deur W. Somerset Maugham |- ! scope="col" | Titel<ref name="Gage CA" /> ! scope="col" | Jaar van eerste<br />publikasie ! scope="col" | Outeur ! scope="col" | Uitgewer van eerste uitgawe <br />(Londen, tensy anders vermeld) ! scope="col" class="unsortable" | Notas ! scope="col" class="unsortable" | Verw. |- ! scope="row" | ''The Venture Annual of Art and Literature'' | 1903 | | Baillie, Londen | Mede-redigeerder saam met Laurence Housman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: The Venture" /> |- ! scope="row" | ''The Venture Annual of Art and Literature, 1905'' | 1905 | | Simpkin Marshall, Londen | Mede-redigeerder saam met Laurence Housman | style="text-align: center;" | <ref name="BL: The Venture" /> |- ! scope="row" | ''The Truth at Last'' | 1924 | Charles Hawtrey | Little, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Charles Hawtrey" /> |- ! scope="row" | ''Traveller's Library'' | 1933 | | Doubleday, Doran New York | In dieselfde jaar uitgereik as ''Fifty Modern English Writers'' | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Traveller's Library" /> |- ! scope="row" | ''Wisdom of Life: An Anthology of Noble Thoughts'' | 1938 | | Watts, Londen | Met Joseph Frederick Green | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=188}} |- ! scope="row" | ''The House with the Green Shutters'' | 1938 | George Douglas | [[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]], Oxford | Met 'n inleiding | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Green Shutters" /> |- ! scope="row" | ''Tellers of Tales: One Hundred Short Stories from the United States, England, France, Russia and Germany'' | 1939 | | Doubleday, Doran, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: 100 Short Stories" /> |- ! scope="row" | ''Great Modern Reading: W. Somerset Maugham's Introduction to Modern English and American Literature'' | 1943 | | Doubleday, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Modern Reading" /> |- ! scope="row" | ''David Copperfield'' | 1948 | [[Charles Dickens]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Copperfield " /> |- ! scope="row" | ''The History of Tom Jones, a Foundling'' | 1948 | Henry Fielding | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Tom Jones" /> |- ! scope="row" | ''Pride and Prejudice'' | 1949 | [[Jane Austen]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Pride" /> |- ! scope="row" | ''Le Père Goriot'' | 1949 | [[Honoré de Balzac]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Goriot" /> |- ! scope="row" | ''Wuthering Heights'' | 1949 | [[Emily Brontë]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Wuthering Heights" /> |- ! scope="row" | ''[[Die Karamazof-broers]]'' | 1949 | [[Fjodor Dostojefski]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Karamazov" /> |- ! scope="row" | ''[[Madame Bovary]]'' | 1949 | [[Gustave Flaubert]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Madame Bovary" /> |- ! scope="row" | ''[[Moby-Dick]]'' | 1949 | [[Herman Melville]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Moby Dick" /> |- ! scope="row" | ''The Red and the Black'' | 1949 | Stendhal | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: red and black" /> |- ! scope="row" | ''[[Oorlog en Vrede]]'' | 1949 | [[Leo Tolstoi]] | Winston, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: War and peace" /> |- ! scope="row" | ''A Choice of Kipling's Prose'' | 1952 | [[Rudyard Kipling]] | Macmillan, New York | | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Kipling" /> |} == Toneelstukke == {{multiple image <!-- Essential parameters --> | align = right | direction = vertical | width = 165 <!-- Image 1 --> | image1 = Smith-1909-Montage.jpg | alt1 = | caption1 = Fotomontage van die Londense opvoering van ''Smith'', met [[Marie Lohr]] (1909) <!-- Image 2 --> | image2 = The Land of Promise (1913 play) - 1.jpg | alt2 = | caption2 = [[Billie Burke]] in die Broadway-opvoering van ''The Land of Promise'' (1913) <!-- Image 3 --> | image3 = Estelle-Winwood-1920-2.jpg | alt3 = | caption3 = [[Estelle Winwood]] in die Broadway-opvoering van ''Too Many Husbands'', die VSA-titel van ''Home and Beauty'' (1919) <!-- Image 4 --> | image4 = The-Circle-1921-2.jpg | alt4 = | caption4 = [[Mrs. Leslie Carter]], Ernest Lawford en John Drew jnr. in die Broadway-opvoering van ''The Circle'' (1921) <!-- Image 5 --> | image5 = Cornell-Flemyng-Emery in The Constant Wife.jpg | alt5 = | caption5 = [[Katharine Cornell]], [[Robert Flemyng]] en [[John Emery (akteur)|John Emery]] tydens 'n opvoering in 1953 van ''The Constant Wife'' }} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ Die gepubliseerde toneelstukke van W. Somerset Maugham |- ! scope="col" | Titel{{sfn|Sanders|1982|pp=22–23}} ! scope="col" | Datum van eerste <br />opvoering ! scope="col" | Ligging van <br />eerste opvoering ! scope="col" | Uitgewer ! scope="col" | Datum van <br />uitgewing ! scope="col" class="unsortable" | Notas ! scope="col" class="unsortable" | Verw. |- ! scope="row" | ''A Man of Honour'' | {{dts|format=dmy|1903|Februarie|23}} | Imperial Theatre, Londen | Chapman & Hall, Londen | {{dts|format=dmy|1903}} | 'n Toneelstuk in vier bedrywe | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=35}} |- ! scope="row" | ''Lady Frederick'' | {{dts|format=dmy|1907|Oktober|26}} | Royal Court Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1912}} | 'n Komedie in drie bedrywe, geskryf in 1903 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=55}} |- ! scope="row" | ''Jack Straw'' | {{dts|format=dmy|1908|Maart|26}} | Vaudeville Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1912}} | 'n Klug in drie bedrywe, geskryf in 1907 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=56}} |- ! scope="row" | ''Mrs Dot'' | {{dts|format=dmy|1908|April|26}} | Harold Pinter Theatre (Comedy Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1912}} | 'n Klug in drie bedrywe; geskryf in 1904 en oorspronklik getiteld ''Worthey's Estate'' | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=56}} |- ! scope="row" | ''Penelope'' | {{dts|format=dmy|1909|Januarie|9}} | Harold Pinter Theatre (Comedy Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1912}} | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1908 en oorspronklik getiteld ''Man and Wife'' | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=57}} |- ! scope="row" | ''The Explorer'' | {{dts|format=dmy|1908|Junie|13}} | Lyric Theatre, Londen | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1912}} | 'n Melodrama in vier bedrywe; geskryf in 1899 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=58}} |- ! scope="row" | ''The Tenth Man'' | {{dts|format=dmy|1910|Februarie|24}} | Gielgud Theatre (Globe Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1913}} | 'n Tragi-komedie in drie bedrywe; geskryf in 1909 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=59}} |- ! scope="row" | ''Landed Gentry'' | {{dts|format=dmy|1910|Oktober|15}} | Duke of York's Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1913}} | 'n Blyspel in vier bedrywe; geskryf in 1910 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=59}} |- ! scope="row" | ''Smith'' | {{dts|format=dmy|1909|September|30}} | Harold Pinter Theatre (Comedy Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1913}} | 'n Blyspel in vier bedrywe; geskryf in 1909 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=60}} |- ! scope="row" | ''The Land of Promise'' | {{dts|format=dmy|1913|Desember|25}} | Lyceum Theatre, New York | Bickers & Son, Londen | {{dts|format=dmy|1913}} | 'n Blyspel in vier bedrywe | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=61}} |- ! scope="row" | ''The Unknown'' | {{dts|format=dmy|1920|Augustus|9}} | Aldwych Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1920}} | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1920 | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=71}} |- ! scope="row" | ''The Circle'' | {{dts|format=dmy|1921|Maart|3}} | Haymarket Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1921}} | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1919 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=72}} |- ! scope="row" | ''Caesar's Wife'' | {{dts|format=dmy|1919|Maart|27}} | Royalty Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1922}} | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1918 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=78}} |- ! scope="row" | ''East of Suez'' | {{dts|format=dmy|1922|September|2}} | Her Majesty's Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1922}} | 'n Toneelstuk in 7 tonele; geskryf in 1922 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=79}} |- ! scope="row" | ''Our Betters'' | {{dts|format=dmy|1917}} | Hudson Theatre, New York | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1923}} | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1915 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=82}} |- ! scope="row" | ''Home and Beauty'' | {{dts|format=dmy|1919|Augustus|30}} | Globe Theatre, Atlantic City | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1923}} | 'n Klug in drie bedrywe; geskryf in 1917 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=83}} |- ! scope="row" | ''The Unattainable'' | {{dts|format=dmy|1916|Februarie|8}} | Noël Coward Theatre (New Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1923}} | 'n Klug in drie bedrywe; geskryf in 1915 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|pp=84 & 280}} |- ! scope="row" | ''Loaves and Fishes'' | {{dts|format=dmy|1911|Februarie|24}} | Duke of York's Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1924}} | 'n Blyspel in vier bedrywe; geskryf in 1902 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=84}} |- ! scope="row" | ''The Constant Wife'' | {{dts|format=dmy|1926|November|1}} | Ohio Theatre | George H. Doran Company, New York | {{dts|format=dmy|1927}} | 'n Blyspel in drie bedrywe | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|pp=93–94}} |- ! scope="row" | ''The Letter'' | {{dts|format=dmy|1927|Februarie|24}} | Playhouse Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1927}} | 'n Toneelstuk in drie bedrywe | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|p=94}} |- ! scope="row" | ''The Sacred Flame'' | {{dts|format=dmy|1928|November}} | New York | Doubleday, Doran & Co, New York | {{dts|format=dmy|1928}} | 'n Toneelstuk in drie bedrywe | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|pp=97–98}} |- ! scope="row" | ''The Bread-Winner'' | {{dts|format=dmy|1930|September|30}} | Vaudeville Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1930}} | 'n Blyspel in een bedryf; geskryf 1930 | style="text-align: center;" | {{sfn|Stott|1973|pp=103–04}} |- ! scope="row" | ''For Services Rendered'' | {{dts|format=dmy|1932|November|1}} | Gielgud Theatre (Globe Theatre) | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1932}} | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1932 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=109}} |- ! scope="row" | ''Sheppey'' | {{dts|format=dmy|1933|September|14}} | Wyndham's Theatre | Heinemann, Londen | {{dts|format=dmy|1933}} | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1932 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|p=113}} |- ! scope="row" | ''The Noble Spaniard'' | {{dts|format=dmy|1909|Maart|20}} | Royalty Theatre | Evans Brothers, Londen | {{dts|format=dmy|1953}} | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1908 | style="text-align: center;" |{{sfn|Stott|1973|pp=158–59}} |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ Ongepubliseerde toneelstukke deur W. Somerset Maugham |- ! scope="col" | Titel<ref name="Gage CA" />{{sfn|Sanders|1982|pp=22–23}}{{sfn|Stott|1973|pp=307–08}} ! scope="col" | Datum van eerste <br />opvoering ! scope="col" | Ligging van <br />eerste opvoering ! scope="col" class="unsortable" | Notas |- ! scope="row" | ''Mademoiselle Zampa'' | {{dts|format=dmy|1904}} | Avenue Theatre | Slegs 20 opvoerings |- ! scope="row" | ''A Trip to Brighton'' | {{dts|format=dmy|1911}} | Londen | Verwerking van 'n toneelstuk deur Abel Tarride |- ! scope="row" | ''Mrs. Beamish'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1917 |- ! scope="row" | ''Under the Circumstances'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Blyspel in drie bedrywe |- ! scope="row" | ''The Keys to Heaven'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1917 |- ! scope="row" | ''Love in a Cottage'' | {{dts|format=dmy|1918|Januarie|27}} | Gielgud Theatre (Globe Theatre) | 'n Blyspel in drie bedrywe; geskryf in 1917 |- ! scope="row" | ''Not To-Night, Josephine!'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Klug; geskryf in 1919 |- ! scope="row" | ''The Camel's Back'' | {{dts|format=dmy|1923|Oktober|29}} | Worcester Theatre, Worcester, MA | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1924 |- ! scope="row" | ''The Road Uphill'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1924 |- ! scope="row" | ''The Force of Nature'' | | ''Nie opgevoer nie'' | 'n Toneelstuk in drie bedrywe; geskryf in 1928 |- ! scope="row" | ''The Mask and the Face'' | {{dts|format=dmy|1933|Mei}} | Colonial Theatre, Boston | Verwerking van 'n toneelstuk deur Luigi Chiarelli |} == Nie-fiksie == [[Lêer:Maugham early career - switched.jpg|duimnael|upright|Maugham in sy vroeë loopbaan]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Titel{{sfn|Thomas|1990|p=41}} ! scope="col" | Jaar van eerste <br />publikasie ! scope="col" | Uitgewer van eerste uitgawe<br />(Londen, tensy anders vermeld) ! scope="col" | Onderwerp ! scope="col" class="unsortable" | Verw. |- ! scope="row" | ''The Land of the Blessed Virgin: Sketches and Impressions in Andalusia'' | 1905 | Heinemann | Reisverhaal | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Blessed Virgin" /> |- ! scope="row" | ''On a Chinese Screen'' | 1922 | Heinemann | Reisverhaal | style="text-align: center;" | <ref name="BL: On a Chinese screen" /> |- ! scope="row" | ''The Gentleman in the Parlour: A Record of a Journey From Rangoon to Haiphong'' | 1930 | Heinemann | Reisverhaal | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Parlour" /> |- ! scope="row" | ''Don Fernando'' | 1935 | Heinemann | Reisverhaal | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Don Fernando" /> |- ! scope="row" | ''My South Sea Island'' | 1936 | Heinemann | Reisverhaal | style="text-align: center;" | <ref name="BL: South Sea" /> |- ! scope="row" | ''The Summing Up'' | 1938 | Heinemann | Outobiografie | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Summing Up" /> |- ! scope="row" | ''France at War'' | 1940 | Heinemann | Aktuele sake | style="text-align: center;" | <ref name="BL: France at War" /> |- ! scope="row" | ''Books and You'' | 1940 | Heinemann | Essays | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Books and You" /> |- ! scope="row" | ''Strictly Personal'' | 1941 | Doubleday, Doran & Co., Garden City, NY | Outobiografie | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Strictly personal" /> |- ! scope="row" | ''Of Human Bondage, With a Digression on the Art of Fiction'' | 1946 | US Government Printing Office, Washington, DC | Voorlegging | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Bondage address" /> |- ! scope="row" | ''Great Novelists and Their Novels''{{efn|Die uitgawe in die Verenigde Koninkryk is in 1954 gepubliseer onder die titel ''Ten Novels and Their Authors''.{{sfn|Stott|1973|pp=148–49}}}} | 1948 | Winston, New York | Essays | style="text-align: center;" | <ref name="LoC: Great Novelists" /> |- ! scope="row" | ''A Writer's Notebook'' | 1949 | Heinemann | Belles lettres | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Writer's Notebook" /> |- ! scope="row" | ''The Writer's Point of View'' | 1951 | Drukpers van die [[Universiteit van Cambridge]] | Essays | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Writer's Point" /> |- ! scope="row" | ''The Vagrant Mood'' | 1952 | Heinemann | Essays | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Vagrant Mood" /> |- ! scope="row" | ''Points of View'' | 1958 | Heinemann | Essays | style="text-align: center;" | <ref name="BL: Points of View" /> |} == Notas == {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings | colwidth = 25em | refs = <ref name="Gage CA"> {{cite web|title=W(illiam) Somerset Maugham 1874–1965|url=http://galenet.galegroup.com/servlet/GLD/hits?r=d&origSearch=true&o=DataType&n=10&l=d&c=1&locID=wes_ttda&secondary=false&u=CA&t=KW&s=2&NA=Somerset+Maugham|work=Contemporary Authors|publisher=Gale|access-date=7 Julie 2014}} </ref> <ref name="Times: Obit"> {{cite news|title=Mr. Somerset Maugham|work=The Times|issue=56507|date=17 Desember 1965|location=London|page=17}}</ref> <ref name="BL: Altogether">{{cite web|title=Altogether|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571045&indx=1&recIds=BLL01007571045&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360532874&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=maugham%20altogether&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705181954/http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571045&indx=1&recIds=BLL01007571045&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A(BLCONTENT)&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360532874&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=maugham%20altogether&vid=BLVU1|url-status=dead}}</ref> <ref name="BL: Round Dozen">{{cite web|title=The Round Dozen|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427615&indx=4&recIds=BLL01002427615&recIdxs=3&elementId=3&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360599665&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Round%20Dozen&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Selected Prefaces and Introductions">{{cite web|title=Selected Prefaces and Introductions|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01014279567&indx=1&recIds=BLL01014279567&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360646122&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Selected%20Prefaces%20and%20Introductions&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Maugham Twelve">{{cite web|title=A Maugham Twelve|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01009025529&indx=1&recIds=BLL01009025529&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360698297&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=A%20Maugham%20Twelve&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Malaysian Stories">{{cite web|title=Maugham's Malaysian Stories|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01010004425&indx=1&recIds=BLL01010004425&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360734145&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Maugham%27s%20Malaysian%20Stories&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Traveller in Romance">{{cite web|title=A Traveller in Romance|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01010395373&indx=1&recIds=BLL01010395373&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360841966&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=A%20Traveller%20in%20Romance&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Partial View">{{cite web|title=The Partial View|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01008992497&indx=1&recIds=BLL01008992497&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=2&fromLogin=true&tab=local_tab&dstmp=1407360043286&vl(freeText0)=The%20Partial%20View&vid=BLVU1&mode=Basic|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Travel Books">{{cite web|title=The Travel Books of W. Somerset Maugham|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427620&indx=3&recIds=BLL01002427620&recIdxs=2&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&frbrVersion=30&frbg=&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1407360139165&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Travel%20Books&vid=BLVU1&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Selected Novels 53">{{cite web|title=The Selected Novels of W. Somerset Maugham|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427613&indx=1&recIds=BLL01002427613&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360193366&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Selected%20Novels%20of%20W.%20Somerset%20Maugham&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Collected Plays 52">{{cite web|title=The Collected Plays|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427612&indx=2&recIds=BLL01002427612&recIdxs=1&elementId=1&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360250299&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Collected%20Plays&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Complete Short Stories">{{cite web|title=The Complete Short Stories|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427611&indx=1&recIds=BLL01002427611&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=30&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1407360324970&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Complete%20Short%20Stories%20maugham&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=6 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Quartet"> {{cite web|title= Quartet / stories by W. Somerset Maugham; screen plays by R.C. Sherriff|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571082&indx=1&recIds=BLL01007571082&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_rtype&dscnt=0&vl(10130439UI0)=title&rfnGrp=1&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=books&tab=local_tab&dstmp=1406889735760&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=quartet&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1948&vl(drStartYear4)=Year|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek |access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Trio"> {{cite web|title= Trio: stories / by W.Somerset Maugham. Screen adaptation by W.Somerset Maugham, R.C. Sherrif and Noel Langley |url= http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01014279572&indx=1&recIds=BLL01014279572&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_rtype&dscnt=0&vl(10130439UI0)=title&rfnGrp=1&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&fctV=books&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406889835063&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=trio&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1950&vl(drStartYear4)=Year |work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek |access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Encore"> {{cite web|title= Encore. Stories by W. Somerset Maugham. Screen adaptation by T. E. B. Clarke, Arthur Macrae and Eric Ambler |url= http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427618&indx=9&recIds=BLL01002427618&recIdxs=8&elementId=8&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=0&fctN=facet_frbrgroupid&vl(10130439UI0)=title&rfnGrp=frbr&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395452654&tab=local_tab&dstmp=1406890035615&srt=lso01&mode=Advanced&lastPag=&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Encore&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=395452654&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=creator&cs=frb&vl(1UIStartWith2)=contains&lastPagIndx=1&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=maugham&vl(drStartYear4)=Year |work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Theatre">{{cite web|title=Theatre|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571097&indx=3&recIds=BLL01007571097&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=8&dscnt=1&vl(10130439UI0)=title&vl(drEndMonth4)=00&vl(drStartDay4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406885713292&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Theatre&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(drStartYear4)=Year&vl(freeText1)=1937|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Christmas Holiday">{{cite web|title=Christmas Holiday|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427675&indx=8&recIds=BLL01002427675&recIdxs=7&elementId=7&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&rfnGrp=frbr&frbg=395454107&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395454107&tab=local_tab&dstmp=1406885813193&srt=rank&cs=frb&mode=Basic&lastPagIndx=1&vl(488279563UI0)=any&dum=true&lastPag=&tb=t&frbrSrt=rank&vl(freeText0)=Christmas%20Holiday&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: The Mixture as Before">{{cite web|title=The Mixture as Before|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427742&indx=3&recIds=BLL01002427742&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406886123555&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Mixture%20as%20Before&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Up at the Villa">{{cite web|title=Up at the Villa|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427825&indx=5&recIds=BLL01002427825&recIdxs=4&elementId=4&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&rfnGrp=frbr&frbg=395451881&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395451881&tab=local_tab&dstmp=1406886195945&srt=rank&cs=frb&mode=Basic&lastPagIndx=3&vl(488279563UI0)=any&dum=true&lastPag=&tb=t&frbrSrt=rank&vl(freeText0)=Up%20at%20the%20Villa&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Razor's Edge">{{cite web|title=The Razor's Edge|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571084&indx=3&recIds=BLL01007571084&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&rfnGrp=frbr&fctV=395451762&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406886333460&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&lastPag=&tb=t&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=The%20Razor%27s%20Edge&vid=BLVU1&frbg=395451762&cs=frb&lastPagIndx=1&dum=true&frbrSrt=rank|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Then and Now">{{cite web|title=Then and Now : a novel|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571098&indx=2&recIds=BLL01007571098&recIdxs=1&elementId=1&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&vl(10130439UI0)=title&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406886530505&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Then%20and%20Now&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1946&vl(drStartYear4)=Year|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Creatures of Circumstance">{{cite web|title=Creatures of Circumstance|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427688&indx=1&recIds=BLL01002427688&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406886610818&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Creatures%20of%20Circumstance&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Casuarina Tree">{{cite web|title=The Casuarina Tree: Six Stories|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427660&indx=4&recIds=BLL01002427660&recIdxs=3&elementId=3&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&rfnGrp=frbr&frbg=395453923&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395453923&tab=local_tab&dstmp=1406884959351&srt=rank&cs=frb&mode=Basic&lastPagIndx=1&vl(488279563UI0)=any&dum=true&lastPag=&tb=t&frbrSrt=rank&vl(freeText0)=The%20Casuarina%20Tree%3A%20Six%20Stories&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Ashenden">{{cite web|title=Ashenden; or, the British Agent|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427634&indx=3&recIds=BLL01002427634&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&rfnGrp=frbr&frbg=395453810&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395453810&tab=local_tab&dstmp=1406885064678&srt=rank&cs=frb&mode=Basic&lastPagIndx=4&vl(488279563UI0)=any&dum=true&lastPag=&tb=t&frbrSrt=rank&vl(freeText0)=Ashenden%3A%20Or%20the%20British%20Agent&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Cakes and Ale">{{cite web|title=Cakes and Ale: or, the Skeleton in the Cupboard|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427647&indx=1&recIds=BLL01002427647&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=6&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406885122923&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Cakes%20and%20Ale%3A%20or%2C%20the%20Skeleton%20in%20the%20Cupboard&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Narrow Corner">{{cite web|title=The Narrow Corner|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427757&indx=1&recIds=BLL01002427757&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=9&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406885209922&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Narrow%20Corner&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Ah King">{{cite web|title=Ah King. Six stories|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427632&indx=1&recIds=BLL01002427632&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&vl(10130439UI0)=title&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406885348566&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Ah%20King&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1933&vl(drStartYear4)=Year|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Judgement Seat"> {{cite web|title= The Judgement Seat, etc |url= http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427718&indx=1&recIds=BLL01002427718&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_creator&dscnt=0&vl(10130439UI0)=title&rfnGrp=1&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&fctV=Maugham%2C+W.+Somerset+%28William+Somerset%29%2C+1874-1965.&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406885427871&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=Judgment%20Seat&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=&vl(drStartYear4)=Year |work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Blessed Virgin">{{cite web|title=The Land of the Blessed Virgin: sketches and impressions in Andalusia, etc|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427725&indx=1&recIds=BLL01002427725&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=2&frbrVersion=&frbg=&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406881992091&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Land%20of%20the%20Blessed%20Virgin&vid=BLVU1&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: On a Chinese screen">{{cite web|title=On a Chinese Screen|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01007571078&indx=4&recIds=BLL01007571078&recIdxs=3&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&fctN=facet_frbrgroupid&frbrVersion=&rfnGrp=frbr&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395451649&tab=local_tab&dstmp=1406882227544&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&lastPag=&tb=t&vl(freeText0)=On%20a%20Chinese%20Screen&vid=BLVU1&frbg=395451649&cs=frb&lastPagIndx=1&dum=true&frbrSrt=rank&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Parlour">{{cite web|title=The Gentleman in the Parlour|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01007571066&indx=3&recIds=BLL01007571066&recIdxs=2&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&fctN=facet_frbrgroupid&frbrVersion=&rfnGrp=frbr&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395451072&tab=local_tab&dstmp=1406882307126&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&lastPag=&tb=t&vl(freeText0)=The%20Gentleman%20in%20the%20Parlour&vid=BLVU1&frbg=395451072&cs=frb&lastPagIndx=4&dum=true&frbrSrt=rank&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Don Fernando">{{cite web|title=Don Fernando : or Variations on some Spanish themes|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01007571061&indx=1&recIds=BLL01007571061&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=3&dscnt=1&vl(10130439UI0)=title&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406882405746&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Don%20Fernando&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1935&vl(drStartYear4)=Year|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: South Sea">{{cite web|title=My South Sea Island|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427756&indx=3&recIds=BLL01002427756&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=5&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406882477215&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=My%20South%20Sea%20Island&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Summing Up">{{cite web|title=The Summing Up. [Autobiographical reminiscences.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427802&indx=3&recIds=BLL01002427802&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=10&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406882563158&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=the%20Summing%20Up&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: France at War">{{cite web|title=France at War|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427700&indx=2&recIds=BLL01002427700&recIdxs=1&elementId=1&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406882625317&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=France%20at%20War&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Books and You">{{cite web|title=Books and You|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427644&indx=1&recIds=BLL01002427644&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406882784846&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Books%20and%20You&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Writer's Notebook">{{cite web|title=A Writer's Notebook|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427831&indx=1&recIds=BLL01002427831&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=8&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406883256861&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=A%20Writer%27s%20Notebook&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Writer's Point">{{cite web|title=The Writer's Point of View|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427835&indx=1&recIds=BLL01002427835&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406883339504&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Writer%27s%20Point%20of%20View&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Vagrant Mood">{{cite web|title=The Vagrant Mood. Six essays|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427829&indx=3&recIds=BLL01002427829&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406883377527&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Vagrant%20Mood&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Points of View">{{cite web|title=Points of View. [Essays.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427782&indx=2&recIds=BLL01002427782&recIdxs=1&elementId=1&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=5&dscnt=1&vl(10130439UI0)=title&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406883776564&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=Points%20of%20View&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1958&vl(drStartYear4)=Year|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=1 Augustus 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Mrs. Craddock">{{cite web|title=Mrs. Craddock|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427752&indx=1&recIds=BLL01002427752&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=5&dscnt=1&vl(10130439UI0)=any&vl(drEndMonth4)=00&vl(drStartDay4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406723035824&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=BLL01002427752&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(drStartYear4)=Year&vl(freeText1)=|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Merry-go-round">{{cite web|title=The Merry-go-round|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427740&indx=2&recIds=BLL01002427740&recIdxs=1&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=1&fctN=facet_local1&rfnGrp=5&frbrVersion=4&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=William+Heinemann&tab=local_tab&dstmp=1406723290389&srt=lso01&mode=Basic&vl(488279563UI0)=creator&tb=t&rfnGrpCounter=5&vl(freeText0)=somerset%20maugham&vid=BLVU1&frbg=&dum=true&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Bishop's Apron ">{{cite web|title=The Bishop's Apron: a study in the origins of a great family|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427641&indx=1&recIds=BLL01002427641&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=2&vl(10130439UI0)=title&frbrVersion=&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406723389415&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=The%20Bishop%27s%20Apron&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1906&vl(drStartYear4)=Year&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Explorer"> {{cite web|title= The Explorer |url= http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427691&indx=1&recIds=BLL01002427691&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&vl(10130439UI0)=title&rfnGrp=frbr&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&fctV=395453469&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406723471678&srt=rank&mode=Advanced&lastPag=&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=The%20Explorer&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=395453469&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&cs=frb&vl(1UIStartWith2)=contains&lastPagIndx=1&dum=true&frbrSrt=rank&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(freeText1)=1908&vl(drStartYear4)=Year |work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Magician"> {{cite web|title= The Magician |url= http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427734&indx=2&recIds=BLL01002427734&recIdxs=1&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&fctN=facet_frbrgroupid&dscnt=0&vl(10130439UI0)=title&frbrVersion=&rfnGrp=frbr&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=395451509&tab=local_tab&dstmp=1406723573666&srt=rank&mode=Advanced&lastPag=&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=The%20Magician&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&title1=1&frbg=395451509&vl(10130438UI1)=cdate&vl(drStartMonth4)=00&cs=frb&vl(1UIStartWith2)=contains&lastPagIndx=1&dum=true&frbrSrt=rank&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(drStartYear4)=Year&vl(freeText1)=1908&tabs=detailsTab&gathStatTab=true |work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}</ref> <ref name="BL: Moon and Sixpence">{{cite web|title=The Moon and Sixpence. A novel|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427744&indx=2&recIds=BLL01002427744&recIdxs=1&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&fctN=facet_creator&dscnt=0&frbrVersion=2&rfnGrp=1&fctV=Maugham%2C+W.+Somerset+%28William+Somerset%29%2C+1874-1965.&tab=local_tab&dstmp=1406723680928&mode=Basic&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=The%20Moon%20and%20Sixpence&vid=BLVU1&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Painted Veil">{{cite web|title=The Painted Veil|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427776&indx=2&recIds=BLL01002427776&recIdxs=1&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=1&fctN=facet_creator&rfnGrp=1&frbrVersion=8&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=Maugham%2C+W.+Somerset+%28William+Somerset%29%2C+1874-1965.&tab=local_tab&dstmp=1406723780670&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&tb=t&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=The%20Painted%20Veil&vid=BLVU1&frbg=&dum=true&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=30 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Liza of Lambeth">{{cite web|title=Liza of Lambeth. [A novel.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427727&indx=2&recIds=BLL01002427727&recIdxs=1&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&fctN=facet_creator&frbrVersion=5&rfnGrp=1&fctV=Maugham%2C+W.+Somerset+%28William+Somerset%29%2C+1874-1965.&tab=local_tab&dstmp=1406722264360&gathStatTab=true&mode=Basic&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=Liza%20of%20Lambeth&vid=BLVU1&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Making of a Saint">{{cite web|title=The Making of a Saint. [A tale.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01002427737&indx=1&recIds=BLL01002427737&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406722343342&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=The%20Making%20of%20a%20Saint&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Orientations">{{cite web|title=Orientations. [Short stories.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427774&indx=1&recIds=BLL01002427774&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=2&frbrVersion=&frbg=&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406722421845&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Orientations%20maugham&vid=BLVU1&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: The Hero">{{cite web|title=The Hero|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002427710&indx=4&recIds=BLL01002427710&recIdxs=3&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&fctN=facet_creationdate&rfnGrp=1&frbrVersion=&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=%5B-999999999+TO+1955%5D&tab=local_tab&dstmp=1406722513007&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&tb=t&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=The%20Hero&vid=BLVU1&frbg=&dum=true&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: Green Shutters">{{cite web|title=The House with the Green Shutters, etc|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&gathStatTab=true&ct=display&fn=search&doc=BLL01000973387&indx=4&recIds=BLL01000973387&recIdxs=3&elementId=3&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=2&fctN=facet_creationdate&dscnt=1&rfnGrp=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&fctV=%5B1930+TO+1949%5D&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1406662308213&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&rfnGrpCounter=1&vl(freeText0)=The%20House%20with%20the%20Green%20Shutters&vid=BLVU1|work=British Library Catalogue|publisher=Britse bibliioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="BL: The Venture">{{cite web|title=The Venture. An annual of art and literature. Edited by Laurence Housman and W. Somerset Maugham. [Illustrated.] [no. 1, 2.]|url=http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?ct=display&fn=search&doc=BLL01002855953&indx=4&recIds=BLL01002855953&recIdxs=3&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&vl(10130439UI0)=creator&frbrVersion=&vl(drStartDay4)=00&vl(drEndMonth4)=00&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&tab=local_tab&dstmp=1406662768253&srt=rank&mode=Advanced&vl(drEndDay4)=00&vl(1UIStartWith1)=contains&tb=t&vl(41497491UI2)=any&vl(freeText0)=maugham&vid=BLVU1&vl(freeText2)=&vl(drEndYear4)=Year&frbg=&vl(drStartMonth4)=00&vl(10130438UI1)=cdate&vl(1UIStartWith2)=contains&dum=true&vl(1UIStartWith0)=contains&vl(46690061UI3)=all_items&Submit=Search&vl(drStartYear4)=Year&vl(freeText1)=1903&tabs=detailsTab&gathStatTab=true|work=British Library Catalogue|publisher=Britse biblioteek|access-date=29 Julie 2014|location=Londen}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="LoC: East and West"> {{cite web|title=East and West|url=http://lccn.loc.gov/34027228|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Favorite Short Stories"> {{cite web|title=The Favorite Short Stories of W. Somerset Maugham|url=http://lccn.loc.gov/37011011|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Maugham Sampler"> {{cite web|title=The Somerset Maugham Sampler|url=http://lccn.loc.gov/43004016|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Maugham Reader"> {{cite web|title=The Maugham Reader|url= http://lccn.loc.gov/50009916|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: World Over"> {{cite web|title=The World Over|url=http://lccn.loc.gov/52011799|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Lost Stories"> {{cite book|title=Seventeen Lost Stories|url= http://lccn.loc.gov/69012234|work=Library of Congress Catalogue|year= 1969|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=6 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Princess September"> {{cite web|title=Princess September and the Nightingale|url=http://lccn.loc.gov/39027811 |work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Of human bondage"> {{cite web|title=Of Human Bondage|url=http://lccn.loc.gov/15016343|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Trembling Leaf"> {{cite web|title=The Trembling of a Leaf: Little Stories of the South Sea Islands|url=http://lccn.loc.gov/21016317|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Person Singular"> {{cite web|title=Six Stories Written in the First Person Singular|url=http://lccn.loc.gov/unk83004491|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Book Bag"> {{cite web|title=The Book-Bag|url= http://lccn.loc.gov/59055532 |work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Cosmopolitans"> {{cite web|title= Cosmopolitans|url= http://lccn.loc.gov/36005632 |work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Hour Before Dawn"> {{cite web|title=The Hour Before the Dawn|url= http://lccn.loc.gov/42016456 |work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Unconquered"> {{cite web|title=The Unconquered|url=http://lccn.loc.gov/45001828|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Strictly personal"> {{cite web|title= Strictly Personal|url=http://lccn.loc.gov/41018080|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Bondage address"> {{cite web|title=Of Human Bondage, With a Digression on the Art of Fiction|url=http://lccn.loc.gov/46026172|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Great Novelists"> {{cite web|title=Great Novelists and Their Novels|url=http://lccn.loc.gov/48008827|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=1 Augustus 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Kipling"> {{cite web|title=A choice of Kipling's prose|url=http://lccn.loc.gov/52004415|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: War and peace"> {{cite web|title=War and Peace|url=http://lccn.loc.gov/49011244|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: red and black"> {{cite web|title=Stendhal's The red and the Black|url=http://lccn.loc.gov/49010799|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Moby Dick"> {{cite web|title=Moby Dick; or, The white whale|url=http://lccn.loc.gov/49009575|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Madame Bovary"> {{cite web|title=Madame Bovary|url=http://lccn.loc.gov/49010802|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Karamazov"> {{cite web|title=The Brothers Karamazov|url=http://lccn.loc.gov/49010338|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Wuthering Heights"> {{cite web|title=Wuthering Heights|url=http://lccn.loc.gov/49010818|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Goriot"> {{cite web|title=Old man Goriot|url= http://lccn.loc.gov/49008518|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Pride"> {{cite web|title=Pride and Prejudice|url=http://lccn.loc.gov/49008849|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Tom Jones"> {{cite web|title= The History of Tom Jones, a Foundling|url=http://lccn.loc.gov/48008368|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Copperfield "> {{cite web|title=David Copperfield|url=http://lccn.loc.gov/48004967|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Modern Reading"> {{cite web|title=Great Modern Reading; W. Somerset Maugham's Introduction to Modern English|url=http://lccn.loc.gov/43011679|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: 100 Short Stories"> {{cite web|title= Tellers of Tales; 100 Short Stories|url=http://lccn.loc.gov/39020438|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Traveller's Library"> {{cite web|title=Traveller's Library|url=http://lccn.loc.gov/33014966|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> <ref name="LoC: Charles Hawtrey"> {{cite web|title=The truth at last from Charles Hawtrey|url=http://lccn.loc.gov/24018783|work=Library of Congress Catalogue|publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]]|access-date=29 Julie 2014|location=Washington}}</ref> }} == Bronnelys == * {{cite journal|last=Ashley|first=Mike|title=W. Somerset Maugham|journal=The Book and Magazine Collector|publisher=Metropolis International|date=September 2008|issue=98}} * {{cite book|last=Calder|first=Robert L.|contribution=W. Somerset Maugham|editor1-first=Robert|editor1-last=Beum|title=Modern British Essayists|year=1990|publisher=Gale Research|location=Detroit|isbn=978-0-8103-4580-5|url=https://archive.org/details/modernbritishess00robe}} * {{cite book|last=Occhiogrosso|first=Frank|contribution=W. Somerset Maugham|editor1-first=Bernard|editor1-last=Benstock |editor2-first=Thomas|editor2-last=Staley|title=British Mystery Writers, 1920–1939|url=https://archive.org/details/britishmysterywr77bens|url-access=registration|year=1989|publisher=Gale Research|location=Detroit|isbn=978-0-7876-3072-0}} *{{cite book|last=Raphael|first=Frederic|title=Somerset Maugham and His World|year=1976|publisher=Thames & Hudson Ltd|location=Londen|isbn=978-0-500-13059-9}} * {{cite book|last=Sanders|first=Charles|contribution=W. Somerset Maugham|editor1-first=Stanley|editor1-last=Weintraub |title=Modern British Dramatists, 1900–1945|year=1982|publisher=Gale Research|location=Detroit|isbn=978-0-8103-0937-1|url=https://archive.org/details/modernbritishdra10iogr}} * {{cite book|last=Simpkins|first=Scott|contribution=W. Somerset Maugham|editor1-first=Thomas F.|editor1-last=Staley|title=British Novelists, 1890–1929|year=1985|publisher=Gale Research|location=Detroit|isbn=978-0-8103-1714-7|url=https://archive.org/details/britishnovelists36stal}} *{{cite book|last=Stott|first=Raymond Toole|title=A Bibliography of the Works of W. Somerset Maugham|url=https://archive.org/details/bibliographyofwo0000tool|url-access=registration|year=1973|publisher=Kaye & Ward|location=Londen|isbn=978-0-7182-0950-6}} * {{cite journal|last=Thomas|first=Lew|title=W. Somerset Maugham|journal=The Book and Magazine Collector|publisher=Diamond Publishing Group|date=Junie 1990|issue=75}} == Eksterne skakels == {{wikisource|works=or|W. Somerset Maugham}} {{Commons category}} * {{Gutenberg author | id=126|name=W. Somerset Maugham}} * {{Internet Archive author |sname=William Somerset Maugham |dname=W. Somerset Maugham}} {{DEFAULTSORT:Maugham, W. Somerset}} [[Kategorie:Bibliografieë]] dfuwbw28vgg5d4b6j1kgn5s1qrjy0p0 0 451997 2900744 2890655 2026-05-02T18:31:28Z Jcb 223 2900744 wikitext text/x-wiki In [[Suid-Afrika]] is 'n '''tenderpreneur''' 'n persoon in die [[regering]] of die privaatsektor wat private of regeringstenders en [[kontrak]]te verkry om uitkontrakteringsdienste te fasiliteer. Die woord tenderpreneur is 'n saamtrekking van "tenderwerk" en "[[entrepreneur]]". Sommige kommentators glo dat hierdie praktyk aanleiding kan gee tot 'n [[kleptokrasie]] as 'n afwykende mutasie van 'n [[demokrasie]], indien dit ongemerk gelaat word. In hierdie verband word 'n kleptokrasie gedefinieer as die toestand wat ontstaan wanneer 'n politieke elite die [[Trias politica|drie arms van die regering]] (wetgewend, uitvoerend en geregtelik) manipuleer met die doel om hulpbronne te bekom wat daardie elite sal verryk,<ref>Turton, A.R [http://www.shakinghandswithbilly.com Shaking Hands with Billy Durban: Just Done Publications. 2010.]</ref> 'n algemene verskynsel bekend as elite-kaping. Tenderpreneurskap word dikwels bewerkstellig deur oorprysing en/of swak vakmanskap en/of oormatige 'onder die tafel'-voorskotte wat "kommissies" genoem word.<ref>{{Cite web |title=Tenderpreneurship is the stuff of crooked cadres & fighters {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/tenderpreneurship-stuff-crooked-cadres-fighters |access-date=2022-09-05 |website=www.gov.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krsteski |first=Nataša Georgieva Hadji |date=2017-10-28 |title=Corruption in South Africa: Genesis and outlook |url=https://aseestant.ceon.rs/index.php/jouproman/article/view/15160 |journal=Journal of Process Management and New Technologies |language=en |volume=5 |issue=4 |pages=49–54 |doi=10.5937/jouproman5-15160 |issn=2334-7449|doi-access=free }}</ref> ''[[The Star]]'', 'n Suid-Afrikaanse koerant, beskryf 'n tenderpreneur as "iemand polities goed verbind wat ryk geword het deur die regering se tenderstelsel".<ref>{{cite news|url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article318330.ece|title=How Malema made his millions|newspaper=[[The Star]]|date=2010-02-21}}</ref> In Januarie 2010 het die leier van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]], [[Blade Nzimande]], deursigtigheid in die toekenning van tenders versoek en gesê: "Kom ons wees dapper, kom ons bevorder klein entrepreneurs en verslaan tenderpreneurs, diegene wat steel."<ref>Mahlangu, Dominic. [http://www.timeslive.co.za/news/article251335.ece Blade: Make all tenders public.] ''Times LIVE.'' 6 Januarie 2010.</ref> Die saak rakende die Gupta-familie en hul noue bande met die administrasie van president Jacob Zuma kan as tenderpreneurisme geklassifiseer word.<ref>{{Cite journal |last1=Piper |first1=Laurence |last2=Charman |first2=Andrew |date=2018 |title=Tenderpreneur (also tenderpreneurship and tenderpreneurism) |url=https://www.academia.edu/37226490 |journal=The Global Informality Project |volume=3}}</ref> ==Sien ook== * [[Vusimuzi Matlala]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] kfxn9hfq50ztwqdug9jbe6vr9pzweb8 0 453678 2900650 2893352 2026-05-02T12:59:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900650 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Charlie Kirk in Tampa July 2025 (cropped).jpg|duimnael|Charlie Kirk in 2025.]] '''Charles James Kirk''' ([[14 Oktober]] [[1993]] – [[10 September]] [[2025]]) was ’n Amerikaanse konserwatiewe politieke aktivis, skrywer en mediapersoonlikheid. Hy was medestigter en uitvoerende direkteur van Turning Point USA (TPUSA) en uitvoerende hoof van Turning Point Action (TPAction). Kirk was ’n uitgesproke ondersteuner van [[Donald Trump]] en het ’n groot jeuggerigte netwerk om TPUSA en sy media-platforms help bou. Hy was ook die aanbieder van ''The Charlie Kirk Show'' op die Salem Radio Network. Kirk se aktivisme en styl het groot steun sowel as kritiek ontlok, met aanhangers wat sy jeugmobilisering geloof het en kritici wat hom met waninligting en polariserende retoriek verbind het.<ref>{{cite news |last=Risen |first=Clay |date=10 September 2025 |title=Charlie Kirk, Right-Wing Force and a Close Trump Ally, Dies at 31 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/10/us/politics/charlie-kirk-dead.html |newspaper=The New York Times |access-date=11 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=The Killing of Charlie Kirk and the Political Violence Haunting America |url=https://time.com/7316280/charlie-kirk-dead-political-violence/ |newspaper=Time |date=13 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Salem Media Announces Charlie Kirk Moving into Dennis Prager Slot |url=https://investor.salemmedia.com/news-events/press-releases/detail/874/salem-media-announces-charlie-kirk-moving-into-dennis |website=Business Wire |date=19 Maart 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Kirk is op 10 September 2025 doodgeskiet terwyl hy by ’n TPUSA-geleentheid op die kampus van Utah Valley University (Orem, [[Utah]]) gepraat het as deel van ’n ''American Comeback Tour''. Die voorval het wydverspreide reaksie ontlok en kort daarna het president Trump aangekondig dat Kirk postuum die Amerikaanse Presidensiële Medalje van Vryheid sal ontvang.<ref>{{cite news |title=Conservative activist Charlie Kirk fatally shot in Utah; person of interest in custody |url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/09/10/charlie-kirk-shot-utah-valley/ |newspaper=The Washington Post |date=10 September 2025 |access-date=11 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Kamisar |first=Ben |date=11 September 2025 |title=Trump says he will award Charlie Kirk the Presidential Medal of Freedom posthumously |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-says-will-posthumously-award-charlie-kirk-presidential-medal-fre-rcna230581 |website=NBC News |access-date=11 September 2025}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Kirk is gebore in Arlington Heights, [[Illinois]], en het in Prospect Heights grootgeword. Hy het Wheeling High School bygewoon en daarna kortliks by Harper College ingeskryf voordat hy aktivisme voltyds begin doen het.<ref>{{cite news |title=Who was Charlie Kirk? Activist's political roots started in suburban Chicago |url=https://www.nbcchicago.com/news/local/who-was-charlie-kirk-activists-political-roots-started-in-suburban-chicago/3822385/ |website=NBC Chicago |date=10 September 2025 |access-date=11 September 2025}}</ref> As tiener het hy ''Tea Party''-aktivis Bill Montgomery ontmoet, met wie hy later TPUSA sou stig.<ref>{{cite news |title=Charlie Kirk left behind a network of 500,000 donors who powered Turning Point USA |url=https://fortune.com/2025/09/20/charlie-kirk-donor-network-turning-point-usa-revenue-republican-party/ |website=Fortune |date=20 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Loopbaan == === Turning Point USA === Kirk en Montgomery het TPUSA in 2012 gestig as ’n organisasie-sonder-winsbejag om konserwatiewe aktivisme op hoërskool- en kampusse te bevorder. Vroeë steun het van skenkers soos Foster Friess gekom, wat Kirk by die 2012 Republikeinse Nasionale Konvensie ontmoet het.<ref>{{cite news |title=Charlie Kirk left behind a vast donor network |url=https://finance.yahoo.com/news/charlie-kirk-left-behind-vast-080200209.html |website=Yahoo News |date=20 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Onder Kirk het TPUSA vinnig uitgebrei met kampus-hoofstukke en jaarlikse byeenkomste soos ''Student Action Summit'' en later ''AmericaFest'' in Phoenix.<ref>{{cite web |title=AmericaFest 2025 |url=https://www.amfest.com/ |website=Turning Point USA |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> TPUSA het verskeie inisiatiewe geloods, insluitende die ''Professor Watchlist'', wat aanhangers as ’n register van “radikale gedrag” by akademici beskryf, maar wat deur kritici as ’n aanval op akademiese vryheid veroordeel is.<ref>{{cite news |title=New conservative 'watch list' targets professors |url=https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2016/12/01/new-conservative-watchlist-targets-professors-for-advancing-leftist-propaganda/ |newspaper=The Washington Post |date=1 Desember 2016 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Professor Watchlist |url=https://professorwatchlist.org/ |website=Turning Point USA |access-date=8 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Turning Point Action en geloofsnetwerke === In 2019 is Turning Point Action geloods om meer eksplisiet politieke voorspraak en voetsoolvlak-mobilisering te doen.<ref>{{cite web |title=About Turning Point Action |url=https://www.tpaction.com/about |website=Turning Point Action |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> In 2021 het Kirk saam met pastoor Rob McCoy ''Turning Point Faith'' geloods wat op kerk- en geloofsgemeenskappe fokus.<ref>{{cite news |title=The rise of Newbury Park Pastor Rob McCoy |url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/10/05/godspeak-newbury-park-pastor-rob-mccoy/8182148001/ |newspaper=Ventura County Star |date=5 Oktober 2022 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> === Media en uitsaaiwerk === Kirk het vanaf Oktober 2020 ’n daaglikse drie-uur radioprogram, ''The Charlie Kirk Show'', op Salem Radio Network aangebied; teen 2025 is die program wyd gesindikeer.<ref>{{cite news |title=SRN Adds The Charlie Kirk Show to Weekday Lineup |url=https://www.businesswire.com/news/home/20200901005017/en/SRN-Adds-The-Charlie-Kirk-Show-to-Weekday-Lineup |website=Business Wire |date=1 September 2020 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Charlie Kirk Surges to #1 |url=https://investor.salemmedia.com/news-events/press-releases/detail/875/charlie-kirk-surges-to-1-salem-media-and-the-next |website=Salem Media Group |date=27 Maart 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Hy het ook ’n breër digitale teenwoordigheid gebou met in-persoon regstreekse byeenkomste en ''Turning Point Live''-stroomdienste.<ref>{{cite web |title=The Charlie Kirk Show |url=https://salemmedia.com/nationally-syndicated-talk-shows/the-charlie-kirk-show/ |website=Salem Media |access-date=8 Oktober 2025 |archive-date=19 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919042022/https://salemmedia.com/nationally-syndicated-talk-shows/the-charlie-kirk-show/ |url-status=dead }}</ref> == Sienings en openbare posisies == Kirk se aktivisme het temas ingesluit soos beperkings op aborsie, opposisie teen streng wapenbeheer, skeptisisme oor LGBTQ-beleid, kritiek op ras- en diversiteitsprogramme, asook ’n uitgesproke Christelik-nasionale benadering tot politiek.<ref>{{cite news |title='God is not done with America': Trump supporters take victory lap at AmericaFest |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/23/americafest-trump-turning-point-usa |newspaper=The Guardian |date=23 Desember 2024 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Charlie Kirk's outsized influence on the MAGA movement |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/sep/13/charlie-kirk-maga-influence |newspaper=The Guardian |date=13 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Sy ondersteuners het hom geprys vir die mobilisering van jong kiesers en sy rol in Republikeinse veldtogte; kritici het hom verbind met onbewese of weerlêde aansprake oor die 2020-verkiesing en COVID-19.<ref>{{cite news |title=Money and misinformation: how Turning Point USA won big |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/oct/23/turning-point-rightwing-youth-group-critics-tactics |newspaper=The Guardian |date=23 Oktober 2021 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Omstredenheid == TPAction is in 2020 onder skerp ondersoek geplaas nadat berig is dat tieners betaal is om gekoördineerde pro-Trump-boodskappe te plaas sonder verpligte openbaarmaking. [[Facebook]] en Twitter het later rekeninge verwyder of geskors wat met die skema verbind is.<ref>{{cite news |title=Pro-Trump youth group enlists teens in secretive campaign |url=https://www.washingtonpost.com/politics/turning-point-teens-disinformation-trump/2020/09/15/c84091ae-f20a-11ea-b796-2dd09962649c_story.html |newspaper=The Washington Post |date=15 September 2020 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Facebook bans marketing firm running 'troll farm' for pro-Trump youth group |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2020/10/08/facebook-bans-media-consultancy-running-troll-farm-pro-trump-youth-group/ |newspaper=The Washington Post |date=8 Oktober 2020 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Die ''Professor Watchlist'' het ook beduidende akademiese teenreaksie uitgelok.<ref>{{cite news |title=More than 1,500 academics ask to join controversial Professor Watchlist |url=https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2016/12/14/the-sort-of-company-we-wish-to-keep-more-than-1500-academics-ask-to-join-controversial-professor-watchlist/ |newspaper=The Washington Post |date=14 Desember 2016 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Persoonlike lewe == Kirk is in Mei 2021 met Erika Frantzve (nou Erika Kirk) getroud en die egpaar het twee kinders.<ref>{{cite news |title=Charlie Kirk's parents and family background |url=https://people.com/all-about-charlie-kirk-parents-11807941 |website=People |date=22 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Erika Frantzve, Charlie Kirk's wife |url=https://nypost.com/us-news/who-is-erika-frantzve/ |newspaper=New York Post |date=10 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Dood == Op 10 September 2025 is Kirk tydens ’n buiteluggeleentheid by Utah Valley University in Orem, [[Utah]], deur ’n sluipskutter doodgeskiet. Die FBI en plaaslike owerhede het kort daarna ’n persoon van belang geïdentifiseer en ’n wapen herwin. Die media het wyd verslag gedoen oor die ondersoek se vordering.<ref>{{cite news |title=How the Shooting of Conservative Activist Charlie Kirk Unfolded |url=https://www.wsj.com/us-news/charlie-kirk-shooting-utah-valley-university-9c2f9817 |newspaper=The Wall Street Journal |date=11 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Charlie Kirk shooting: FBI releases photo of person of interest |url=https://www.forbes.com.au/news/world-news/charlie-kirk-shooting-updates-photo-released/ |website=Forbes Australia |date=12 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Nalatenskap == TPUSA het ná sy dood huldeblyke en ’n gedenkgeleentheid georganiseer, terwyl ''AmericaFest'' voortgaan as ’n vlagskipbyeenkoms. President Trump se aankondiging van ’n postume Presidensiële Medalje van Vryheid het verdere debat ontlok oor Kirk se invloed en die toekoms van die MAGA-beweging.<ref>{{cite web |title=Building a Legacy: Remembering Charlie Kirk |url=https://tpusa.com/ |website=Turning Point USA |access-date=8 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Trump to award Kirk Medal of Freedom posthumously |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-says-will-posthumously-award-charlie-kirk-presidential-medal-fre-rcna230581 |website=NBC News |date=11 September 2025 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> Sommige ontleders het Kirk se dood as ’n keerpunt in Westerse politieke en kulturele gesprekke beskryf, en aangevoer dat sy vermoë om konserwatiewe idees uit die periferie na die hoofstroom te bring en jongmense by redelike debat te betrek ’n blywende invloed sal hê.<ref>{{cite web |date=16 September 2025 |title=Dís wat Charlie Kirk se sluipmoord ons leer |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/daniel-eloff-dis-wat-charlie-kirk-se-sluipmoord-ons-leer-20250916-0681|website=Netwerk24 |access-date=17 September 2025}}</ref> === Publikasies === * ''Time for a Turning Point: Setting a Course Toward Free Markets and Limited Government for Future Generations'' (2016, saam met Brent Hamachek).<ref>{{cite web |title=Time for a Turning Point |url=https://www.barnesandnoble.com/w/time-for-a-turning-point-charlie-kirk/1124116414 |website=Barnes & Noble |date=2016 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> * ''The MAGA Doctrine: The Only Ideas That Will Win the Future'' (2020).<ref>{{cite web |title=The MAGA Doctrine |url=https://www.harpercollins.com/products/the-maga-doctrine-charlie-kirk |website=HarperCollins |date=2020 |access-date=8 Oktober 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://thecharliekirkshow.com/ ''The Charlie Kirk Show''] * [https://tpusa.com/ TPUSA-amptelike webwerf] * [https://www.tpaction.com/ Turning Point Action] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kirk, Charlie}} [[Kategorie:Amerikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Amerikaanse radiopersoonlikhede]] bfgm58a5r3f3u0z92lx9wdx5ibcm1ne 0 453774 2900691 2896930 2026-05-02T15:37:44Z Balenda 83524 /* Inskrywings */ Inskryflys MIA 2900691 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die vyftiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 10 Desember 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_15_-_2025-12-10_0.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 15|website=fia.com |datum=2025-12-10}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die vierde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 10 Desember 2025 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_04_-_2025-12-10_0.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 04|website=fia.com |datum=2025-12-10}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die laaste opgedateerde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 10 Desember 2025 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_regulations_-_f1_teams_iss_04_-_2025-12-10_0.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=10 Desember 2025}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] eozqcgf94j6k88xi67699m13xekxl3l 2900692 2900691 2026-05-02T15:42:04Z Balenda 83524 /* Tegniese regulasies */ TR17 2900692 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die vierde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 10 Desember 2025 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_04_-_2025-12-10_0.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 04|website=fia.com |datum=2025-12-10}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die laaste opgedateerde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 10 Desember 2025 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_regulations_-_f1_teams_iss_04_-_2025-12-10_0.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=10 Desember 2025}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 9b3ffc9yq8vv1cp1n69lnqajiwde6j3 2900694 2900692 2026-05-02T15:43:35Z Balenda 83524 /* Sportregulasies */ SR 06 2900694 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die laaste opgedateerde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 10 Desember 2025 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_regulations_-_f1_teams_iss_04_-_2025-12-10_0.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=10 Desember 2025}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 2u73sphbk5ogwub1hi3ssyvvbxm8waz 2900695 2900694 2026-05-02T15:47:14Z Balenda 83524 /* Finansiële regulasies */ FR 06 2900695 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 2x9qvkbzpmfy55ti8tbbyb1q0h9b3kq 2900733 2900695 2026-05-02T17:40:58Z Balenda 83524 /* Ranglys van renjaers */ MIA naelren, punte na wedren 2900733 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<sup>'''6'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<sup>'''4'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<sup>'''3'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<sup>'''7'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<sup>'''1'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<sup>'''2'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<sup>'''8'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<sup>'''5'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 48l97cvmlao0rsvczkw8id3sfdlkq6k 2900735 2900733 2026-05-02T17:42:49Z Balenda 83524 /* Ranglys van vervaardigers */ MIA naelren, punte na wedren 2900735 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is geskeduleer om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die beplande kampioenskap sal uit vier-en-twintig Grands Prix bestaan, wat van Maart tot Desember gehou word. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge sien, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–4 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–4 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–4 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<sup>'''6'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<sup>'''4'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<sup>'''3'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<sup>'''7'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<sup>'''1'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<sup>'''2'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<sup>'''8'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<sup>'''5'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !16 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !17 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !18 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=|<sup>'''6'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|135 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=|<sup>'''4'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<sup>'''3'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|90 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=|<sup>'''7'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=|<sup>'''1'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|46 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=|<sup>'''2'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|18 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<sup>'''8'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=|<sup>'''5'''</sup> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|14 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 1oee7iww212a9kb89v0xq8nz8atjo91 0 455181 2900875 2891630 2026-05-03T10:24:44Z Jcb 223 2900875 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Falun Gong emblem.svg|duimnael|Falun Gong embleem.]] '''Falun Gong''',<ref>{{cite book |last=Wells |first=John C. |title=Longman Pronunciation Dictionary |year=2008 |edition=3rd |publisher=Longman |isbn=978-1405881180}}</ref> ook genoem '''Falun Dafa''', is 'n nuwe godsdienstige beweging,<ref>*{{cite book |last=Junker |first=Andrew |year=2019 |title=Becoming Activists in Global China: Social Movements in the Chinese Diaspora |pages=23–24, 33, 119, 207 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1108655897}} *Barker, Eileen. 2016. ''Revisionism and Diversification in New Religious Movements'', cf. 142–143. Taylor & Francis. {{ISBN|978-1317063612}} *Oliver, Paul. 2012. ''New Religious Movements: A Guide for the Perplexed'', pp. 81–84. Bloomsbury Academic. {{ISBN|978-1441125538}} *Hexham, Irving. 2009. ''Pocket Dictionary of New Religious Movements'', pp. 49, 71. InterVarsity Press. {{ISBN|978-0830876525}} *Clarke, Peter. 2004. ''Encyclopedia of New Religious Movements''. Taylor & Francis. {{ISBN|978-1134499694}} *Partridge, Christopher. 2004. ''Encyclopedia of New Religions: New Religious Movements, Sects and Alternative Spiritualities'', 265–266. Lion. {{ISBN|978-0745950730}}. *{{Cite book |last=Ownby |first=David |title=Controversial New Religions |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2004 |isbn=978-0-19-515682-9 |editor-last=Lewis |editor-first=James R. |edition=1st |location=New York |language=en |chapter=The Falun Gong: A New Religious Movement in Post-Mao China |editor-last2=Petersen |editor-first2=Jesper Aagaard|pages=195–196 |ref=OWNBY-195-196}} </ref> wat deur sy leier Li Hongzhi in[[Volksrepubliek China|China]] in die vroeë 1990's gestig is. Falun Gong het sy wêreldwye hoofkwartier in Dragon Springs, 'n kompleks van 173 hektaar (427 akker) in Deerpark, New York, [[Verenigde State]], naby die woning van Li.<ref name=JUNKER-2019-33-101>{{harvnb|Junker|2019|pp=33, 101}}</ref><ref name="VAN-DER-MADE-2019">{{Cite news |last=van der Made |first=Jan |date=2019-05-13 |title=Shen Yun: Fighting Communism – and making a stack on the side |url=https://www.rfi.fr/en/asia-pacific/20190430-shen-yun-culture-or-cult-tb-published-may-13-2019 |access-date=2020-07-06 |work=Radio France Internationale}}</ref><ref name="COLLINS-2019">{{Cite web |last1=Zadrozny |first1=Brandy |last2=Collins |first2=Ben |date=20 Augustus 2019 |title=Trump, QAnon and an impending judgment day: Behind the Facebook-fueled rise of The Epoch Times |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/trump-qanon-impending-judgment-day-behind-facebook-fueled-rise-epoch-n1044121 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823004157/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/trump-qanon-impending-judgment-day-behind-facebook-fueled-rise-epoch-n1044121 |archive-date=23 Augustus 2019 |access-date=2023-02-10 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Campbell |first1=Eric |last2=Cohen |first2=Hagar |date=2020-07-20 |title=The power of Falun Gong |url=https://www.abc.net.au/news/2020-07-21/inside-falun-gong-master-li-hongzhi-the-mountain-dragon-springs/12442518 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220908073144/https://www.abc.net.au/news/2020-07-21/inside-falun-gong-master-li-hongzhi-the-mountain-dragon-springs/12442518 |archive-date=2022-09-08 |access-date=2024-10-27 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> Falun Gong het in 1992 uit die ''qigong''-beweging in China ontstaan, en [[meditasie]], qigong-oefeninge en morele leringe wat in [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] en [[Taoïsme|Taoïstiese]] tradisies gewortel is, gekombineer.<ref>{{Cite web |date=6 April 2008 |title=Falun Gong: Popular spiritual practice |url=https://www.sfgate.com/news/article/Falun-Gong-Popular-spiritual-practice-3220859.php |website=SFGate}}</ref> Alhoewel dit deur sommige regeringsagentskappe ondersteun is,<ref>Ownby, David (September 2003). "The Falun Gong in the New World". European Journal of East Asian Studies. 2 (2): 306. doi:10.1163/15700615-00202006. JSTOR 23615141</ref> het Falun Gong se vinnige groei en onafhanklikheid van staatsbeheer daartoe gelei dat verskeie topamptenare dit as 'n bedreiging beskou het, wat gelei het tot periodieke dade van teistering in die laat 1990's.<ref>"Falun Gong: Religious Freedom in China". Freedom House. 2017.</ref><ref>{{harvp|Penny|2012|p=|pp=49–56}}</ref> Op 25 April 1999 het meer as 10 000 Falun Gong-praktisyns vreedsaam buite die sentrale regeringskompleks in [[Beijing]] vergader, op soek na amptelike erkenning van die reg om hul geloof sonder inmenging te beoefen.<ref>{{harvp|Penny|2012|p=|pp=1–3}}</ref><ref>Pomfret, John (12 November 1999). "Cracks in China's Crackdown". The Washington Post. Geargiveer van die oorspronklike 14 Desember 2017. Besoek 2 Maart 2024.</ref> In Julie 1999 het die regering van China 'n verbod op Falun Gong ingestel en dit as 'n "onwettige organisasie" gekategoriseer. Massa-arrestasies, wydverspreide [[marteling]] en misbruik het gevolg.<ref>Pan, Philip; Pomfret, John (5 Augustus 2001). "Torture is Breaking Falun Gong". The Washington Post. Geargiveer van die oorspronklike 5 Oktober 2019.</ref><ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Ian |date=2001 |title=Pulitzer Prize winning articles in the Wall Street Journal |url=http://www.pulitzer.org/works/2001-International-Reporting-Group1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011143254/http://www.pulitzer.org/works/2001-International-Reporting-Group1 |archive-date=11 Oktober 2015}}</ref> In 2008 het Amerikaanse regeringsverslae ramings aangehaal dat soveel as die helfte van China se arbeidskampbevolking uit Falun Gong-praktisyns bestaan het.<ref>U.S. Department of State (Oktober 2008). 2008 Country Report on Human Rights: China (includes Hong Kong and Macao) (Report). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Julie 2019. Ontsluit op 22 Mei 2019. Sommige buitelandse waarnemers het beraam dat ten minste die helfte van die 250 000 amptelik aangetekende gevangenes in die land se heropvoedings-deur-arbeidskampe Falun Gong-aanhangers was. Falun Gong-bronne in die buiteland het die getal selfs hoër geplaas.</ref><ref>Congressional Executive Commission on China (31 Oktober 2008). Annual Report 2008 (Report). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Desember 2014. Internasionale waarnemers glo dat Falun Gong-praktisyns 'n groot persentasie uitmaak—sommige sê soveel as die helfte—van die totale aantal Chinese wat in RTL-kampe gevange gehou word. Falun Gong-bronne berig dat ten minste 200 000 praktisyns in RTL- en ander vorme van aanhouding aangehou word.</ref> In 2009 het menseregtegroepe beraam dat ten minste 2 000 Falun Gong-praktisyns teen daardie tyd aan vervolging gesterf het.<ref>Jacobs, Andrew (27 April 2009). "China Still Presses Crusade Against Falun Gong". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Junie 2017. Besoek op 16 Augustus 2017.</ref> 'n Verslag van die Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake in 2022 oor godsdiensvryheid in China het verklaar dat "Falun Gong-praktisyns maatskaplike diskriminasie in indiensneming, behuising en sakegeleenthede gerapporteer het". Volgens dieselfde verslag: "Voor die regering se verbod op Falun Gong in 1999 het die regering [van China] beraam dat daar 70 miljoen aanhangers was. Falun Gong-bronne beweer dat tientalle miljoene steeds privaat praktiseer, en Freedom House skat dat daar tussen 7 en 20 miljoen praktisyns is."<ref name="US-DEPT-STATE-2022">United States Department of State. 2022. "China 2022 International Religious Freedom Report". [https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-CHINA-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231029104702/https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-CHINA-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf|date=29 Oktober 2023}}.</ref> Onder leiding van Li Hongzhi, wat deur aanhangers as 'n goddelike figuur beskou word, bedryf Falun Gong-praktisyns 'n verskeidenheid organisasies in die Verenigde State en elders, insluitend die dansgroep Shen Yun.<ref name="Carolyn Maloney">{{cite journal |last=Maloney |first=Carolyn |title=In Recognition of Shen Yun |url=https://www.congress.gov/congressional-record/volume-168/issue-41/extensions-of-remarks-section/article/E231-4 |url-status=live |journal=Congressional Record |publisher=United States Congress |volume=168 |issue=41 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620215847/https://www.congress.gov/congressional-record/volume-168/issue-41/extensions-of-remarks-section/article/E231-4 |archive-date=20 June 2023 |access-date=4 Julie 2023}}</ref><ref name="The Observer">{{cite news |last=Knutsen |first=Elise |date=5 Julie 2011 |title=Shen Yun Performance Brings Out Stars And Awareness |url=https://observer.com/2011/07/shindigger-shen-yun-performance-brings-out-stars-and-awareness/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317210821/https://observer.com/2011/07/shindigger-shen-yun-performance-brings-out-stars-and-awareness/ |archive-date=17 Maart 2023 |access-date=4 Julie 2023 |work=New York Observer}}</ref> Hulle is bekend vir hul teenkanting teen die regerende [[Kommunistiese Party van China]] (KPC), wat anti-evolusionêre sienings, teenkanting teen [[homoseksualiteit]] en [[feminisme]], en verwerping van moderne [[medisyne]], onder andere sienings wat as "ultra-konserwatief" beskryf word.<ref> * {{harvnb|Junker|2019|p=99}} * {{Cite magazine |last=Tolentino |first=Jio |date=2019-03-19 |title=Stepping Into the Uncanny, Unsettling World of Shen Yun |url=https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/stepping-into-the-uncanny-unsettling-world-of-shen-yun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317102504/https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/stepping-into-the-uncanny-unsettling-world-of-shen-yun |archive-date=17 March 2021 |access-date=2023-02-10 |magazine=The New Yorker |language=en-US}} * {{cite magazine |last=Braslow |first=Samuel |date=9 March 2020 |title=Inside the Shadowy World of Shen Yun and Its Secret Pro-Trump Ties |url=https://www.lamag.com/citythinkblog/shen-yun-trump/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310154055/https://www.lamag.com/citythinkblog/shen-yun-trump/ |archive-date=10 March 2020 |access-date=27 April 2022 |magazine=Los Angeles}} * {{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2020-10-24 |title=How The Epoch Times Created a Giant Influence Machine |url=https://www.nytimes.com/2020/10/24/technology/epoch-times-influence-falun-gong.html |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225013104/https://www.nytimes.com/2020/10/24/technology/epoch-times-influence-falun-gong.html |archive-date=2021-12-25 |access-date=2024-10-27 |work=The New York Times}} * {{Cite web |last=van Zuylen-Wood |first=Simon |date=2021-01-13 |title=MAGA-land's Favorite Newspaper |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2021/01/inside-the-epoch-times-a-mysterious-pro-trump-newspaper/617645/ |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115024927/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2021/01/inside-the-epoch-times-a-mysterious-pro-trump-newspaper/617645/ |archive-date=2023-11-15 |access-date=2024-10-27 |website=The Atlantic |language=en}} * {{Cite news |last=Folkenflik |first=David |date=2021-04-14 |title=Falun Gong, Steve Bannon And The Trump-Era Battle Over Internet Freedom |url=https://www.npr.org/2021/04/14/986982387/falun-gong-steve-bannon-and-the-trump-era-battle-over-internet-freedom |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102140639/https://www.npr.org/2021/04/14/986982387/falun-gong-steve-bannon-and-the-trump-era-battle-over-internet-freedom |archive-date=2023-11-02 |access-date=2024-10-24 |work=NPR}} * {{Cite web |last=Dorrell |first=Taylor |date=5 Maart 2022 |title=The Right-Wing Cult Behind Shen Yun |url=https://columbusfreepress.com/article/right-wing-cult-behind-shen-yun |access-date=2024-05-18 |website=Columbus Free Press}} * {{Cite web |last=Zadrozny |first=Brandy |date=2023-10-13 |title=How the conspiracy-fueled Epoch Times went mainstream and made millions |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/epoch-times-falun-gong-growth-rcna111373 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014042433/https://www.nbcnews.com/news/us-news/epoch-times-falun-gong-growth-rcna111373 |archive-date=2023-10-14 |access-date=2024-10-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> Die Falun Gong bedryf ook die Epoch Media Group, wat bekend is vir sy filiale, New Tang Dynasty Television en ''The Epoch Times''-koerant. Laasgenoemde is breedweg bekend as 'n polities verregse publikasie.<ref> *{{cite book |last=Kaiser |first=Jonas |editor-last=Forchtner |editor-first=Bernard |title=The Far Right and the Environment: Politics, Discourse and Communication |year=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-1351104029 |page=265 |chapter=In the heartland of climate scepticism: A hyperlink network analysis of German climate sceptics and the US right wing |ref=Kaiser}} *{{cite journal |last=Weisskircher |first=Manès |title=Neue Wahrheiten von rechts außen? Alternative Nachrichten und der 'Rechtspopulismus' in Deutschland |journal=Forschungsjournal Soziale Bewegungen |date=11 September 2020 |volume=33 |issue=2 |pages=474–490 |doi=10.1515/fjsb-2020-0040 |trans-title=New truths from the far-right? Alternative news and 'right-wing populism' in Germany |publisher=De Gruyter |s2cid=222004415 |quote=In Deutschland existiert eine Vielzahl an alternativen Nachrichten-Plattformen von Rechtsaußen. Der Reuters Institute Digital News Report 2019 nennt Junge Freiheit, Compact online, PI News und Epoch Times als Plattformen mit der häufigsten Nutzung (Newman 2019: 86). |trans-quote=In Germany there is a large number of alternative news platforms from the far-right. The Reuters Institute Digital News Report 2019 names Junge Freiheit, Compact online, PI News and Epoch Times as the platforms with the most frequent use (Newman 2019: 86). |language=de |issn = 2192-4848 }} *{{Cite magazine |last=Allen-Ebrahimian |first=Bethany |date=23 September 2017 |title=The German Edition of Falun Gong's 'Epoch Times' Aligns with the Far Right |url=http://www.chinafile.com/reporting-opinion/media/german-edition-of-falun-gong-affiliated-epoch-times-aligns-far-right |url-status=live |magazine=ChinaFile |publisher=Center on U.S.-China Relations at Asia Society |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028135010/http://www.chinafile.com/reporting-opinion/media/german-edition-of-falun-gong-affiliated-epoch-times-aligns-far-right |archive-date=28 Oktober 2017}} *{{cite web |last=Alba |first=Davey |title=Virus Conspiracists Elevate a New Champion |url=https://www.nytimes.com/2020/05/09/technology/plandemic-judy-mikovitz-coronavirus-disinformation.html |website=The New York Times |access-date=6 November 2020 |date=9 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201065514/https://www.nytimes.com/2020/05/09/technology/plandemic-judy-mikovitz-coronavirus-disinformation.html |archive-date=1 Desember 2021 |url-status=live}} *{{Cite magazine|last=Hettena|first=Seth|date=2019-09-17|title=The Obscure Newspaper Fueling the Far-Right in Europe|magazine=The New Republic|url=https://newrepublic.com/article/155076/obscure-newspaper-fueling-far-right-europe|access-date=2023-02-10|issn=0028-6583|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702050513/https://newrepublic.com/article/155076/obscure-newspaper-fueling-far-right-europe|url-status=live|ref=HETTENA-2019}} *{{cite web |last=Aspinwall |first=Nick |title=Guo Wengui and Steve Bannon Are Flooding the Zone With Hunter Biden Conspiracies |url=https://foreignpolicy.com/2020/11/02/guo-wengui-steve-bannon-hunter-biden-conspiracies-disinformation/ |website=Foreign Policy |access-date=6 November 2020 |date=2 November 2020 |archive-date=2 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302015319/https://foreignpolicy.com/2020/11/02/guo-wengui-steve-bannon-hunter-biden-conspiracies-disinformation/ |url-status=live }} *{{cite news |last=Farhi |first=Paul |title=A 'loud mouth' writer says the White House broke its own briefing-room rules. So he did the same. |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/media/a-loud-mouth-writer-says-the-white-house-broke-its-own-briefing-room-rules-so-he-did-the-same/2020/08/20/1d5441b8-e25c-11ea-8181-606e603bb1c4_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=6 November 2020 |date=20 Augustus 2020 |quote=Last week, McEnany admitted representatives from two far-right outfits, the Gateway Pundit and Epoch Times |archive-date=31 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201231073218/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/media/a-loud-mouth-writer-says-the-white-house-broke-its-own-briefing-room-rules-so-he-did-the-same/2020/08/20/1d5441b8-e25c-11ea-8181-606e603bb1c4_story.html |url-status=live }} *{{cite web |last=Aspinwall |first=Nick |title=As Taiwan Watches US Election, It May Need Time to Trust a Biden Administration |url=https://thediplomat.com/2020/11/as-taiwan-watches-us-election-it-may-need-time-to-trust-a-biden-administration/ |website=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |access-date=6 November 2020 |date=6 November 2020 |quote=That's likely due in large part to the presence of influential Chinese-language far-right media on the island, such as the Falun Gong-backed Epoch Times |archive-date=12 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212083210/https://thediplomat.com/2020/11/as-taiwan-watches-us-election-it-may-need-time-to-trust-a-biden-administration/ |url-status=live }} *{{cite web |last=Newton |first=Casey |title=How the 'Plandemic' video hoax went viral |url=https://www.theverge.com/2020/5/12/21254184/how-plandemic-went-viral-facebook-youtube |website=The Verge |access-date=6 November 2020 |language=en |date=12 May 2020 |quote=it won approving coverage from far-right outlets including the Epoch Times, Gateway Pundit, and Next News Network. |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408123306/https://www.theverge.com/2020/5/12/21254184/how-plandemic-went-viral-facebook-youtube |url-status=live }} *{{cite web |last1=Pressman |first1=Aaron |last2=Morris |first2=David Z. |title=This moon landing video is fake |url=https://fortune.com/2020/08/07/this-moon-landing-video-is-fake/ |website=Fortune |access-date=6 November 2020 |date=7 Augustus 2020 |archive-date=23 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223051957/https://fortune.com/2020/08/07/this-moon-landing-video-is-fake/ |url-status=live }} *{{cite news |last=Sommer |first=Will |title=Bannon Teams Up With Chinese Group That Thinks Trump Will Bring on End-Times |url=https://www.thedailybeast.com/bannon-teams-up-with-chinese-group-that-thinks-trump-will-bring-on-end-times |website=[[The Daily Beast]] |access-date=6 November 2020 |language=en |date=19 October 2019 |quote=New Tang Dynasty is part of the Epoch Media Group, a collection of far-right media outlets linked to Falun Gong |archive-date=7 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107211756/https://www.thedailybeast.com/bannon-teams-up-with-chinese-group-that-thinks-trump-will-bring-on-end-times |url-status=live }} *{{Cite news |last1=Callery |first1=James |last2=Goddard |first2=Jacqui |date=23 August 2021 |title=Most-clicked link on Facebook spread doubt about Covid vaccine |language=en |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/most-clicked-link-on-facebook-spread-doubt-about-covid-vaccine-flknpp9n5 |access-date=2021-12-22 |issn=0140-0460 |quote=Facebook's data on the first quarter of this year shows that one of its most popular pages was an article by The Epoch Times, a far-right newspaper that has promoted QAnon conspiracy theories and misleading claims of voter fraud related to the 2020 US election. |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929134947/https://www.thetimes.co.uk/article/most-clicked-link-on-facebook-spread-doubt-about-covid-vaccine-flknpp9n5 |url-status=live |ref=TheTimes}} *{{Cite web|last=Waldman|first=Scott|date=2021-08-27|title=Climate denial newspaper flourishes on Facebook|url=https://www.eenews.net/articles/climate-denial-newspaper-flourishes-on-facebook/|access-date=2022-01-08|website=E&E News|language=en-US|archive-date=28 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928130328/https://www.eenews.net/articles/climate-denial-newspaper-flourishes-on-facebook/|url-status=live|ref=EENews}}</ref> media-entiteit, en dit het aansienlike aandag in die Verenigde State gekry vir die bevordering van samesweringsteorieë, soos [[QAnon]] en anti-entstof waninligting, en die vervaardiging van advertensies vir die Amerikaanse president [[Donald Trump]]. Dit het ook aandag in Europa getrek vir die bevordering van verregse politici, hoofsaaklik in [[Frankryk]] en [[Duitsland]].{{sfn|Hettena|2019|ref=HETTENA-2019}}{{sfn|Perrone|Loucaides|2022|ref=:212}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Bronnelys== {{Refbegin|30em}} * {{cite book |last=Ownby|first=David |year=2008 |title=Falun Gong and the Future of China |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-532905-6 }} * {{cite book |last=Schechter |first=Danny |year=2001 |url=https://books.google.com/books?id=v20J18hL1MAC&q=Danny+Schechter,+Falun+Gong%27s+Challenge+to+China |title=Falun Gong's Challenge to China: Spiritual Practice or "Evil Cult"?: a Report and Reader |publisher=Akashic Books |isbn=1-888451-13-0 |access-date=25 October 2020 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405191332/https://books.google.com/books?id=v20J18hL1MAC&q=Danny+Schechter,+Falun+Gong%27s+Challenge+to+China |url-status=live }} * {{cite book |title=Qigong fever: body, science, and utopia in China |last=Palmer |first=David A. |publisher=Columbia University Press |year=2007 |isbn=978-0-231-14066-9 |location=New York |url=https://books.google.com/books?id=RXeuibmD2dsC |via=[[Google Books]] |access-date=23 September 2016 |archive-date=14 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514023802/https://books.google.com/books?id=RXeuibmD2dsC |url-status=live }} * {{cite book |last=Tong |first=James |year=2009 |title=Revenge of the Forbidden City: The suppression of the Falungong in China, 1999–2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-537728-6 }} {{refend}} {{Normdata}} [[Kategorie:Religie in China]] 1ahkkkdwbvb7ouqu0a17ad6n17kggj0 0 456681 2900784 2900531 2026-05-02T19:30:16Z SpesBona 2720 Bygewerk 2900784 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Mercosur <small>([[Spaans]])</small><br />Mercosul <small>([[Portugees]])</small><br />Ñemby Ñemuha <small>([[Guaraní]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = Mercosur |beeld_vlag = Flag of Mercosur.svg |beeld_wapen = Flag of Mercosur (Portuguese).svg |simbool_tipe = Vlag |beeld_kaart = MERCOSUR (orthographic projection).svg |leuse = <br />''Nuestro norte es el Sur''<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/por-que-venezuela-no-puede-presidir-el-mercosur-segun-la-triple-alianza/ |title=Por qué Venezuela no puede presidir el Mercosur, según la “Triple Alianza” |publisher=Analítica |date=3 Augustus 2016 |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> <small>(Spaans)</small><br />''Nosso norte é o Sul'' <small>(Portugees)</small><br />''Yvy mba'e yvate ojehegui'' <small>([[Guaraní]])</small><br />''Jiwasan alay tuqinx aynach tuqinkiwa'' <small>([[Aymara]])</small><br />''Nortenchikqa Surmi'' <small>([[Quechua]])</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Ons noorde is die suide")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Guaraní]], [[Spaans]] en [[Portugees]] |hoofstad = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Montevideo]] {{Koördinate|34|53|S|56|10|W}} |latd = 34 |latm = 53 |latNS = S |longd = 56 |longm = 10 |longEW = W |grootste_stad = {{vlagikoon|Brasilië}} [[São Paulo]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • President |leiername = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = 14&nbsp;869&nbsp;775<ref name="Mercosur">{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/ |title=MERCOSUR in figures |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> |oppervlakmi² = 5&nbsp;741&nbsp;252 |persent_water = 1,0 |bevolking_skatting = 295&nbsp;007&nbsp;000<ref name="Mercosur" /> |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 19,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 51,4 |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = $6,681&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Mercosur |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2019 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607231036/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |archive-date=7 Junie 2020}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2019 |BBP_PPP_per_kapita = $23&nbsp;259<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $2,638&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2019 |BBP_per_kapita = $9&nbsp;643<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Iguaçú-verklaring<br />• Buenos Aires-wet<br />• Verdrag van Asunción<br />• Protokol van Ouro Preto |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[30 November]] [[1985]]<br />[[6 Julie]] [[1990]]<br />[[26 Maart]] [[1991]]<br />[[16 Desember]] [[1994]] |MOI = {{wins}} 0,800<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Vyf geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BRT |utc_afwyking = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = BRST |utc_afwyking_DST = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Suidelike Gemeenskaplike Mark''' ([[Spaans]]: ''Mercado Común del Sur'', afgekort ''Mercosur''; [[Portugees]]: ''Mercado Comum do Sul'', afgekort ''Mercosul''; [[Guaraní]]: ''Ñemby Ñemuha'') is 'n internasionale organisasie van vyf [[Suid-Amerika]]anse lande wat 'n binnemark tussen sy lidlande geskep het. Die grondslag vir Mercosur is in 1991 met die Verdrag van Asunción en in 1994 met die Protokol van Ouro Preto gelê. [[Argentinië]], [[Bolivië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] is volle lede, terwyl [[Chili]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Guyana]], [[Panama]], [[Peru]] en [[Suriname]] geassosieerde lande is. [[Venezuela]] is ook 'n volle lid, maar sedert 1 Desember 2016 geskors.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/about-mercosur/countries |title=Countries |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> Die hoofkantoor van Mercosur is in [[Montevideo]], [[Uruguay]], gesetel. [[Lêer:Sede del MERCOSUR.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van Mercosur in [[Montevideo]], [[Uruguay]]]] Saam met die [[Andesgemeenskap]] is Mercosur een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die volle lede Argentinië, Brasilië, Paraguay en Uruguay is ook die stigtingslede van die Suidelike Gemeenskaplike Mark en op 8 Julie 2024 het Bolivië 'n volle lid geword. Mercosur en die Andesgemeenskap ([[Bolivië]], [[Colombia]], [[Ecuador]] en [[Peru]]) het in 1999 begin onderhandel oor die samesmelting van die twee organisasies. Op 8 Desember 2004 is die nuwe organisasie gestig as die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies|Suid-Amerikaanse Stategemeenskap]], 'n vryhandelsone soortgelyk aan die [[Europese Unie]]. Die internasionale organisasie is op 26 Maart 1991 met die ondertekening van die Verdrag van Asunción gestig. Vandag is dit 'n binnemark wat sowat 15&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km² beslaan met 'n bevolking van byna 300&nbsp;000&nbsp;000.<ref name="Mercosur" /> Mercosur het in 2019 'n [[bruto binnelandse produk]] van sowat $6,7 miljard gegenereer.<ref name=imf2 /> Die uitvoere se waarde het in 2020 $400 miljard en dié van die invoere sowat $330 miljard beloop.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1047581/umfrage/gesamthandelsvolumen-und-handelsbilanz-des-mercosur-im-gueterhandel-weltweit/?locale=de |title=Mercosur – Gesamthandelsvolumen und Handelsbilanz (Import und Export) im Güterhandel bis 2022 |publisher=Statista |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> == Lidlande == [[Lêer:Mercosur Relations.svg|duimnael|links|Lidlande van Mercosur: {{sleutel|darkblue|Volle lede}} {{sleutel|blue|Geassosieerde lede}} {{sleutel|cyan|Waarnemende lede}} {{sleutel|red|Geskorste lede}}]] [[Lêer:Aguas territoriales MERCOSUR.svg|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Suidelike Gemeenskaplike Mark]] {| class="wikitable sortable" ! Datum ! Geskiedenis van Mercosur-lidmaatskap ! No. |- | 26 Maart 1991 | {{vlagland|Argentinië}}, {{vlagland|Brasilië}}, {{vlagland|Paraguay}} en {{vlagland|Uruguay}} | 4 |- | 28 Junie 2012 | {{vlagland|Venezuela}} | 5 |- | 8 Julie 2024 | {{vlagland|Bolivië}} | 6 |} == Geskorste lede == * {{vlagland|Venezuela}} (2016) == Geassosieerde lede == * {{vlagland|Chili}} (1996) * {{vlagland|Colombia}} (2004) * {{vlagland|Ecuador}} (2004) * {{vlagland|Guyana}} (2013) * {{vlagland|Panama}} (2024) * {{vlagland|Peru}} (2003) * {{vlagland|Suriname}} (2013) == Waarnemende lede == * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Mercosur|title=Mercosur|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Desember 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{es}} {{pt}} [https://www.mercosur.int/ Amptelike tuisblad] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Ekonomie van Brasilië]] [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Paraguay]] [[Kategorie:Politiek van Argentinië]] [[Kategorie:Politiek van Brasilië]] [[Kategorie:Uruguay]] 4y3fmkvvw0doee8pytkeeyybtsah0z6 2900806 2900784 2026-05-02T21:00:08Z SpesBona 2720 Jammer! 2900806 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = ''Mercosur'' <small>([[Spaans]])</small><br />''Mercosul'' <small>([[Portugees]])</small><br />''Ñemby Ñemuha'' <small>([[Guaraní]])</small> |volle_naam = |algemene_naam = Mercosur |beeld_vlag = Flag of Mercosur.svg |beeld_wapen = Flag of Mercosur (Portuguese).svg |simbool_tipe = Vlag |beeld_kaart = MERCOSUR (orthographic projection).svg |leuse = <br />''Nuestro norte es el Sur''<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/por-que-venezuela-no-puede-presidir-el-mercosur-segun-la-triple-alianza/ |title=Por qué Venezuela no puede presidir el Mercosur, según la “Triple Alianza” |publisher=Analítica |date=3 Augustus 2016 |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> <small>(Spaans)</small><br />''Nosso norte é o Sul'' <small>(Portugees)</small><br />''Yvy mba'e yvate ojehegui'' <small>([[Guaraní]])</small><br />''Jiwasan alay tuqinx aynach tuqinkiwa'' <small>([[Aymara]])</small><br />''Nortenchikqa Surmi'' <small>([[Quechua]])</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Ons noorde is die suide")''</small> |volkslied = ''geen'' |amptelike_tale = [[Guaraní]], [[Spaans]] en [[Portugees]] |hoofstad = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Montevideo]] {{Koördinate|34|53|S|56|10|W}} |latd = 34 |latm = 53 |latNS = S |longd = 56 |longm = 10 |longEW = W |grootste_stad = {{vlagikoon|Brasilië}} [[São Paulo]] |regeringsvorm = Streeksorganisasie |leiertitels = • President |leiername = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |oppervlak_rang = – |oppervlak_grootte = |oppervlak = 14&nbsp;869&nbsp;775<ref name="Mercosur">{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/ |title=MERCOSUR in figures |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> |oppervlakmi² = 5&nbsp;741&nbsp;252 |persent_water = 1,0 |bevolking_skatting = 295&nbsp;007&nbsp;000<ref name="Mercosur" /> |bevolking_rang = – |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 19,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 51,4 |bevolkingsdigtheidrang = – |BBP_PPP = $6,681&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Mercosur |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2019 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607231036/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=80&pr1.y=7&c=213,223,288,298&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |archive-date=7 Junie 2020}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2019 |BBP_PPP_per_kapita = $23&nbsp;259<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $2,638&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2019 |BBP_per_kapita = $9&nbsp;643<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Iguaçú-verklaring<br />• Buenos Aires-wet<br />• Verdrag van Asunción<br />• Protokol van Ouro Preto |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[30 November]] [[1985]]<br />[[6 Julie]] [[1990]]<br />[[26 Maart]] [[1991]]<br />[[16 Desember]] [[1994]] |MOI = {{wins}} 0,800<ref name="HDI">Bereken volgens die UNDP-data vir die lidlande met geweegde bevolking.</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Vyf geldeenhede |geldeenheid_kode = – |land_kode = |tydsone = BRT |utc_afwyking = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = BRST |utc_afwyking_DST = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]] |internet_domein = Geen |skakelkode = |voetskrif = }} Die '''Suidelike Gemeenskaplike Mark''' ([[Spaans]]: ''Mercado Común del Sur'', afgekort ''Mercosur''; [[Portugees]]: ''Mercado Comum do Sul'', afgekort ''Mercosul''; [[Guaraní]]: ''Ñemby Ñemuha'') is 'n internasionale organisasie van vyf [[Suid-Amerika]]anse lande wat 'n binnemark tussen sy lidlande geskep het. Die grondslag vir Mercosur is in 1991 met die Verdrag van Asunción en in 1994 met die Protokol van Ouro Preto gelê. [[Argentinië]], [[Bolivië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] is volle lede, terwyl [[Chili]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Guyana]], [[Panama]], [[Peru]] en [[Suriname]] geassosieerde lande is. [[Venezuela]] is ook 'n volle lid, maar sedert 1 Desember 2016 geskors.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mercosur.int/en/about-mercosur/countries |title=Countries |publisher=Mercosur |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> Die hoofkantoor van Mercosur is in [[Montevideo]], [[Uruguay]], gesetel. [[Lêer:Sede del MERCOSUR.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van Mercosur in [[Montevideo]], [[Uruguay]]]] Saam met die [[Andesgemeenskap]] is Mercosur een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die volle lede Argentinië, Brasilië, Paraguay en Uruguay is ook die stigtingslede van die Suidelike Gemeenskaplike Mark en op 8 Julie 2024 het Bolivië 'n volle lid geword. Mercosur en die Andesgemeenskap ([[Bolivië]], [[Colombia]], [[Ecuador]] en [[Peru]]) het in 1999 begin onderhandel oor die samesmelting van die twee organisasies. Op 8 Desember 2004 is die nuwe organisasie gestig as die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies|Suid-Amerikaanse Stategemeenskap]], 'n vryhandelsone soortgelyk aan die [[Europese Unie]]. Die internasionale organisasie is op 26 Maart 1991 met die ondertekening van die Verdrag van Asunción gestig. Vandag is dit 'n binnemark wat sowat 15&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km² beslaan met 'n bevolking van byna 300&nbsp;000&nbsp;000.<ref name="Mercosur" /> Mercosur het in 2019 'n [[bruto binnelandse produk]] van sowat $6,7 miljard gegenereer.<ref name=imf2 /> Die uitvoere se waarde het in 2020 $400 miljard en dié van die invoere sowat $330 miljard beloop.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1047581/umfrage/gesamthandelsvolumen-und-handelsbilanz-des-mercosur-im-gueterhandel-weltweit/?locale=de |title=Mercosur – Gesamthandelsvolumen und Handelsbilanz (Import und Export) im Güterhandel bis 2022 |publisher=Statista |accessdate=18 Desember 2025}}</ref> == Lidlande == [[Lêer:Mercosur Relations.svg|duimnael|links|Lidlande van Mercosur: {{sleutel|darkblue|Volle lede}} {{sleutel|blue|Geassosieerde lede}} {{sleutel|cyan|Waarnemende lede}} {{sleutel|red|Geskorste lede}}]] [[Lêer:Aguas territoriales MERCOSUR.svg|duimnael|links|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Mercosur]] {| class="wikitable sortable" ! Datum ! Geskiedenis van Mercosur-lidmaatskap ! No. |- | 26 Maart 1991 | {{vlagland|Argentinië}}, {{vlagland|Brasilië}}, {{vlagland|Paraguay}} en {{vlagland|Uruguay}} | 4 |- | 28 Junie 2012 | {{vlagland|Venezuela}} | 5 |- | 8 Julie 2024 | {{vlagland|Bolivië}} | 6 |} == Geskorste lede == * {{vlagland|Venezuela}} (2016) == Geassosieerde lede == * {{vlagland|Chili}} (1996) * {{vlagland|Colombia}} (2004) * {{vlagland|Ecuador}} (2004) * {{vlagland|Guyana}} (2013) * {{vlagland|Panama}} (2024) * {{vlagland|Peru}} (2003) * {{vlagland|Suriname}} (2013) == Waarnemende lede == * {{vlagland|Meksiko}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Mercosur|title=Mercosur|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Desember 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{es}} {{pt}} [https://www.mercosur.int/ Amptelike tuisblad] {{Streeksorganisasies}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Ekonomie van Brasilië]] [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Paraguay]] [[Kategorie:Politiek van Argentinië]] [[Kategorie:Politiek van Brasilië]] [[Kategorie:Uruguay]] hpeluzjrcafe7wg07ti313o657squrm 0 456826 2900707 2868128 2026-05-02T16:45:12Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ En... 2900707 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur|name=Tonke Dragt|image=Tonke Dragt (1963).jpg|imagesize=|alt=|caption=Dragt in 1963|pseudonym=|birth_name=Antonia Johanna Dragt |birth_date={{birth date|1930|11|12|df=yes}}|birth_place=[[Batavia]], [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Nederlands- Oos-Indië]] |death_date={{death date and age|2024|07|12|1930|11|12|df=yes}}|death_place=[[Den Haag]], Nederland |nationality=Nederlands |education=|alma_mater=Koninklike Akademie van Beeldende Kuns, <br />[[Den Haag]]|period=1961–2021|genre=[[Kinderstories]]|notableworks="De zevensprong", <br/> "De brief voor de koning" <br/> (Die brief vir die koning)|awards=Vele|signature=Tonke Dragt signature.svg|signature_alt=|website={{URL|www.tonkedragt.nl}}|portaldisp=}} '''Antonia''' "'''Tonke'''" '''Johanna Dragt''' (<!--{{IPA|nl|ˈtɔŋkə ˈdrɑxt}}{{IPA-Text|nl|ˈtɔŋkə ˈdrɑxt}};-->12 November 1930 – 12 Julie 2024) was 'n Nederlandse skryfster en illustreerder wat hoofsaaklik kinderboeke geskep het. Haar boek ''De brief voor de koning'' is deur CPNB gekies as die beste Nederlandse jeugboek van die laaste helfte van die twintigste eeu. == Lewe == Tonke Dragt het die grootste deel van haar kinderjare in haar geboorteplek, [[Batavia]], deurgebring waar haar pa vir die Nederlandse regering gewerk het. Op twaalfjarige ouderdom, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], is sy en haar gesin in 'n Japanese krygsgevangenekamp gevangene gehou.<ref>{{en}} [https://www.theguardian.com/books/2015/sep/19/tonke-dragt-interview-i-was-born-a-fairytale-teller-letter-for-the-king Interview met de Guardian, 2015]</ref><ref>[https://oorlogsverhalen.com/themas/jappenkampen Japanse concentratiekampen]. Stigting vir Oorlogsverhale.</ref> Daar, onder die skuilnaam Tito Drasta, het Dragt kortverhale vir vriende en kennisse begin uitdink. Die titel van haar eerste gepubliseerde verhaal was "''De jacht op de touwkleurige''" (Die jag op die toukleurige), wat sy na die oorlog voltooi het. In 1946 het Tonke Dragt saam met haar ma, broers en susters na [[Nederland]] verhuis, waar sy haar hoërskoolopleiding voltooi het en daarna die Koninklike Akademie vir Beeldende Kunste in [[Den Haag]] bygewoon het. In 1955 het sy teken as haar hoofvak begin studeer. Sy het ook as kunsonderwyseres by verskeie skole gewerk: eers by 'n laerskool en later by 'n hoërskool in [[Rijswijk, Zuid-Holland|Rijswijk]]. == Styl en temas == Baie van die verhale en stories deur Tonke Dragt is in 'n [[fantasie]]- of [[fiksie]]-omgewing geleë, hoewel hulle gewoonlik nou verweef is met die werklike wêreld.<ref name="Leopold"/> ''[[De brief voor die koning]]'', ''[[Geheimen van het wilde woud]]'', en 'n paar kortverhale, speel af in 'n fiktiewe Middeleeuse wêreld. ''[[Torenhoog en mijlenbreed]]'', ''[[Ogen van tijgers]]'' en verwante verhale is wetenskapfiksieverhale waar die aksie op [[Venus]] en [[Aarde]] in die nabye toekoms plaasvind. ''[[De torens van Februarie]]'' wissel tussen ons wêreld en 'n parallelle wêreld. ''[[De zevensprong]]'' vind meestal in 'n realistiese omgewing plaas.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (Julie 2024)">aanhaling nodig</span>'' &#x5D;</sup> Dragt gebruik elemente van legendes en fabels, veral duidelik in ''[[Verhalen van die tweelingbroers]]''. Haar stories is hoofsaaklik gefokus op een of 'n paar manlike protagoniste, dikwels tieners. Hulle gaan op 'n soektog wat dalk geëksternaliseer kan word deur 'n item soos die brief in ''De brief voor de koning'', maar wat lei tot selfontdekking.<ref name="Leopold">{{Cite web|url=http://www.leopold.nl/web/Schrijver-tekenaar/Auteurpagina.htm?dbid=3068&typeofpage=82337|title=Tonke Dragt|publisher=Leopold|language=Nederlands|access-date=16 Oktober 2010|archive-date=24 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724160524/http://www.leopold.nl/web/Schrijver-tekenaar/Auteurpagina.htm?dbid=3068&typeofpage=82337|url-status=dead}} [[Kategorie:CS1 Dutch-language sources (nl)]]</ref> Dragt het erken dat sy manlike karakters gebruik het omdat dit meer logies was in haar historiese kontekste, byvoorbeeld die [[Middeleeue]] in ''De brief voor de koning'', waarin vroue 'n kleiner rol gespeel het. Boonop het sy die tradisionele "meisieboeke" van haar tyd "stadig" genoem en verkies om boeke te lees wat op seuns gemik is. Tonke Dragt se styl en temas is as uniek in Nederlandse kinderliteratuur beskou, aangesien die meeste Nederlandse kinderliteratuur tot die 1960's in 'n daaglikse realistiese omgewing afgespeel het, met jong kinders. In die 1960's het Dragt, saam met Thea Beckman, baanbrekerswerk in kinderliteratuur begin doen met hul dik boeke wat protagoniste in historiese fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-omgewings betrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.trouw.nl/gs-b4b6d26b|title=Schrijfster Tonke Dragt gaat uit van de intelligentie van het kind |last=Huseman |first=Jonathan |date=28 April 2001|website=Trouw}}</ref> Dragt het lank Britse kinderliteratuur bewonder vir sy [[Fantasieroman|fantasie]]-tradisie en gesê dat Nederlandse literatuur realisme vereis. In 'n onderhoud in 2019 het Dragt dus haar eerste oproep met Miep Diekmann onthou, wat destyds as redakteur by Leopold gewerk het en nie heeltemal oortuig was deur die eerste ''Verhalen van de tweelingbroers'' -manuskrip nie, en gesê dat fabels uit die mode was. Diekmann was ook besorg oor die dikte van die boek, wat altesaam meer as 350 bladsye beloop het, wat destyds ongewoon was vir 'n kinderboek. Sy was egter bekoor deur die illustrasies en storievertelvermoë en het Dragt "talentvol" genoem. Dragt se eerste boeke en hul illustrasies was hoofsaaklik geïnspireer deur haar kinderjare in [[Djakarta|Batavia]] en deur die [[Middeleeue]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.dbnl.org/tekst/_lit004200101_01/_lit004200101_01_0022.php|title=Literatuur zonder leeftijd. Jaargang 15 · dbnl|website=DBNL}}</ref> Sy het omgewings in haar storie ingesluit wat deur Nederlanders as eksoties beskou is, met ''Geheimen van het wilde woud'' en ''De brief voor de koning'' wat gedeeltelik in [[reënwoud]]e en op berge afspeel, [[Ridder|ridders]] met [[Maliekolder|kettingpantser]]. In ''Verhalen van de tweelingbroers'' lyk die hoofagtergrond van die storie, die stad Bainoe, sterk soos Batavia in illustrasies, terwyl die geïllustreerde karakters in die storie [[Italië|Italiaanse]] [[Renaissance]]-mode dra, met die hoofkarakters Jiacomo en Laurenzo wat 'n giornea en 'n pet dra. == Afsterwe == Tonke Dragt is op 12 Julie 2024 in [[Den Haag]] oorlede, op die ouderdom van 93.<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2528688-jeugdboekenschrijfster-tonke-dragt-93-overleden|title=Jeugdboekenschrijfster Tonke Dragt (93) overleden|date=13 Julie 2024 |website=NOS|language=nl|access-date=13 Julie 2024}}</ref> == Bibliografie == {| class="wikitable" border="1" !Titel !Jaar !Vertalings !Opmerkings |- align="left" |''[[Verhale van die tweelingbroers]]'' |1961 |Afrikaanse (In 1969 vertaal deur Pieter Willem Grobbelaar as ''Avonture van die tweelingbroers''); Duits, Engels, Japanees, Spaans |Herdoop na ''[[De goudsmit en de meesterdief]]'' in die 15de uitgawe in 2018<ref>{{Cite web|url=https://www.kinderboeken.nl/boek/de-goudsmid-en-de-meesterdief/|title=De goudsmid en de meesterdief|date=13 Junie 2018}}</ref> |- |''[[The Letter for the King|Die brief vir die koning]]'' |1962 |Afrikaanse (In 2021 vertaal deur Daniel Hugo as ''Geheime van die wilde woud''), Katalaans, Tsjeggies, Deens, Engels, Estnies, Frans, Duits, Hongaars, Indonesies, Italiaans, Japanees, Noors, Pools, Portugees, Russies, Spaans, Sweeds | |- |''[[Die blou boekanier]]'' |1964 |Duits |Gratis aangebied as die jaarlikse ''Kinderboekenweekgeschenk'' |- |''[[Geheimen van het wilde woud]]'' |1965 |Afrikaanse (In 2021 vertaal deur Daniel Hugo as ''Geheime van die wilde woud''), Deens, Duits, Japanees, Spaans, Engels, Hongaars, Pools, Sweeds (beskikbaar in 2020) |Vervolg op ''De brief voor die koning'' |- |''[[Die sewesprong]]'' |1966 |Deens, Duits, Japanees, Spaans, Engels, Hongaars |Later in 'n TV-reeks omskep |- |''Die trapeze'' |1967 | |Versameling van stories |- |''Die blou maan'' |1968 | |'n Reeks van 8 kort boeke |- |''Torenhoog en mijlenbreed'' |1969 |Duits, Tsjeggies, Afrikaans | |- |''Die torings van Februarie'' |1973 |Engels, Spaans, Duits, Deens | |- |''Water is gevaarlik'' |1977 | |Versameling van stories |- |''Die gevaarlike venster en ander verhale'' |1979 |Duits, Spaans |Versameling van stories – ’n opvolg op ''De brief voor die koning'' en ''Geheimen van het wilde woud'' |- |''Oë van tiere'' |1982 |Duits |Vervolg op ''Torenhoog en mijlenbreed'' |- |''Die geheim van die klokkemaker, of Die tyd sal dit leer of Die tyd sal jou leer'' |1989 |Duits, Spaans | |- |''Aan die ander kant van die deur'' |1992 |Duits |Opvolg van ''Het geheim van de klokkenmaker'': 'n aangekondigde derde deel is tot dusver nie gepubliseer nie. |- |''De robot van die rommelmarkt / Roete Z'' |2001 |Duits, Sloweens |Twee stories, een 'n voorloper tot ''Torenhoog en mijlenbreed'' |- |''Die blou maansteen'' |2005 |Duits, Spaans, Japanees | |- |''Die dansende lig'' |2005 | |Versameling van stories |- |''Wat niemand weet'' |2007 | |Geillustreer deur Annemarie van Haeringen |- |''Dichtbij ver van hier'' |2009 | | |- |''As die sterre sing'' |2017 | | |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tonke, Dragt}} [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1930]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] 5o34gt4mtbxrwci3bvjr5h3ti71bpoi 2900708 2900707 2026-05-02T16:46:28Z Oesjaar 7467 Amper opgelos... 2900708 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur|name=Tonke Dragt|image=Tonke Dragt (1963).jpg|imagesize=|alt=|caption=Dragt in 1963|pseudonym=|birth_name=Antonia Johanna Dragt |birth_date={{birth date|1930|11|12|df=yes}}|birth_place=[[Batavia]], [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Nederlands- Oos-Indië]] |death_date={{death date and age|2024|07|12|1930|11|12|df=yes}}|death_place=[[Den Haag]], Nederland |nationality=Nederlands |education=|alma_mater=Koninklike Akademie van Beeldende Kuns, <br />[[Den Haag]]|period=1961–2021|genre=[[Kinderstories]]|notableworks="De zevensprong", <br/> "De brief voor de koning" <br/> (Die brief vir die koning)|awards=Vele|signature=Tonke Dragt signature.svg|signature_alt=|website={{URL|www.tonkedragt.nl}}|portaldisp=}} '''Antonia''' "'''Tonke'''" '''Johanna Dragt''' (<!--{{IPA|nl|ˈtɔŋkə ˈdrɑxt}}{{IPA-Text|nl|ˈtɔŋkə ˈdrɑxt}};-->12 November 1930 – 12 Julie 2024) was 'n Nederlandse skryfster en illustreerder wat hoofsaaklik kinderboeke geskep het. Haar boek ''De brief voor de koning'' is deur CPNB gekies as die beste Nederlandse jeugboek van die laaste helfte van die twintigste eeu. == Lewe == Tonke Dragt het die grootste deel van haar kinderjare in haar geboorteplek, [[Batavia]], deurgebring waar haar pa vir die Nederlandse regering gewerk het. Op twaalfjarige ouderdom, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], is sy en haar gesin in 'n Japanese krygsgevangenekamp gevangene gehou.<ref>{{en}} [https://www.theguardian.com/books/2015/sep/19/tonke-dragt-interview-i-was-born-a-fairytale-teller-letter-for-the-king Interview met de Guardian, 2015]</ref><ref>[https://oorlogsverhalen.com/themas/jappenkampen Japanse concentratiekampen]. Stigting vir Oorlogsverhale.</ref> Daar, onder die skuilnaam Tito Drasta, het Dragt kortverhale vir vriende en kennisse begin uitdink. Die titel van haar eerste gepubliseerde verhaal was "''De jacht op de touwkleurige''" (Die jag op die toukleurige), wat sy na die oorlog voltooi het. In 1946 het Tonke Dragt saam met haar ma, broers en susters na [[Nederland]] verhuis, waar sy haar hoërskoolopleiding voltooi het en daarna die Koninklike Akademie vir Beeldende Kunste in [[Den Haag]] bygewoon het. In 1955 het sy teken as haar hoofvak begin studeer. Sy het ook as kunsonderwyseres by verskeie skole gewerk: eers by 'n laerskool en later by 'n hoërskool in [[Rijswijk, Zuid-Holland|Rijswijk]]. == Styl en temas == Baie van die verhale en stories deur Tonke Dragt is in 'n [[fantasie]]- of [[fiksie]]-omgewing geleë, hoewel hulle gewoonlik nou verweef is met die werklike wêreld.<ref name="Leopold"/> ''[[De brief voor die koning]]'', ''[[Geheimen van het wilde woud]]'', en 'n paar kortverhale, speel af in 'n fiktiewe Middeleeuse wêreld. ''[[Torenhoog en mijlenbreed]]'', ''[[Ogen van tijgers]]'' en verwante verhale is wetenskapfiksieverhale waar die aksie op [[Venus]] en [[Aarde]] in die nabye toekoms plaasvind. ''[[De torens van Februarie]]'' wissel tussen ons wêreld en 'n parallelle wêreld. ''[[De zevensprong]]'' vind meestal in 'n realistiese omgewing plaas.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (Julie 2024)">aanhaling nodig</span>'' &#x5D;</sup> Dragt gebruik elemente van legendes en fabels, veral duidelik in ''[[Verhalen van die tweelingbroers]]''. Haar stories is hoofsaaklik gefokus op een of 'n paar manlike protagoniste, dikwels tieners. Hulle gaan op 'n soektog wat dalk geëksternaliseer kan word deur 'n item soos die brief in ''De brief voor de koning'', maar wat lei tot selfontdekking.<ref name="Leopold">{{Cite web|url=http://www.leopold.nl/web/Schrijver-tekenaar/Auteurpagina.htm?dbid=3068&typeofpage=82337|title=Tonke Dragt|publisher=Leopold|language=Nederlands|access-date=16 Oktober 2010|archive-date=24 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724160524/http://www.leopold.nl/web/Schrijver-tekenaar/Auteurpagina.htm?dbid=3068&typeofpage=82337|url-status=dead}}</ref> Dragt het erken dat sy manlike karakters gebruik het omdat dit meer logies was in haar historiese kontekste, byvoorbeeld die [[Middeleeue]] in ''De brief voor de koning'', waarin vroue 'n kleiner rol gespeel het. Boonop het sy die tradisionele "meisieboeke" van haar tyd "stadig" genoem en verkies om boeke te lees wat op seuns gemik is. Tonke Dragt se styl en temas is as uniek in Nederlandse kinderliteratuur beskou, aangesien die meeste Nederlandse kinderliteratuur tot die 1960's in 'n daaglikse realistiese omgewing afgespeel het, met jong kinders. In die 1960's het Dragt, saam met Thea Beckman, baanbrekerswerk in kinderliteratuur begin doen met hul dik boeke wat protagoniste in historiese fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-omgewings betrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.trouw.nl/gs-b4b6d26b|title=Schrijfster Tonke Dragt gaat uit van de intelligentie van het kind |last=Huseman |first=Jonathan |date=28 April 2001|website=Trouw}}</ref> Dragt het lank Britse kinderliteratuur bewonder vir sy [[Fantasieroman|fantasie]]-tradisie en gesê dat Nederlandse literatuur realisme vereis. In 'n onderhoud in 2019 het Dragt dus haar eerste oproep met Miep Diekmann onthou, wat destyds as redakteur by Leopold gewerk het en nie heeltemal oortuig was deur die eerste ''Verhalen van de tweelingbroers'' -manuskrip nie, en gesê dat fabels uit die mode was. Diekmann was ook besorg oor die dikte van die boek, wat altesaam meer as 350 bladsye beloop het, wat destyds ongewoon was vir 'n kinderboek. Sy was egter bekoor deur die illustrasies en storievertelvermoë en het Dragt "talentvol" genoem. Dragt se eerste boeke en hul illustrasies was hoofsaaklik geïnspireer deur haar kinderjare in [[Djakarta|Batavia]] en deur die [[Middeleeue]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.dbnl.org/tekst/_lit004200101_01/_lit004200101_01_0022.php|title=Literatuur zonder leeftijd. Jaargang 15 · dbnl|website=DBNL}}</ref> Sy het omgewings in haar storie ingesluit wat deur Nederlanders as eksoties beskou is, met ''Geheimen van het wilde woud'' en ''De brief voor de koning'' wat gedeeltelik in [[reënwoud]]e en op berge afspeel, [[Ridder|ridders]] met [[Maliekolder|kettingpantser]]. In ''Verhalen van de tweelingbroers'' lyk die hoofagtergrond van die storie, die stad Bainoe, sterk soos Batavia in illustrasies, terwyl die geïllustreerde karakters in die storie [[Italië|Italiaanse]] [[Renaissance]]-mode dra, met die hoofkarakters Jiacomo en Laurenzo wat 'n giornea en 'n pet dra. == Afsterwe == Tonke Dragt is op 12 Julie 2024 in [[Den Haag]] oorlede, op die ouderdom van 93.<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2528688-jeugdboekenschrijfster-tonke-dragt-93-overleden|title=Jeugdboekenschrijfster Tonke Dragt (93) overleden|date=13 Julie 2024 |website=NOS|language=nl|access-date=13 Julie 2024}}</ref> == Bibliografie == {| class="wikitable" border="1" !Titel !Jaar !Vertalings !Opmerkings |- align="left" |''[[Verhale van die tweelingbroers]]'' |1961 |Afrikaanse (In 1969 vertaal deur Pieter Willem Grobbelaar as ''Avonture van die tweelingbroers''); Duits, Engels, Japanees, Spaans |Herdoop na ''[[De goudsmit en de meesterdief]]'' in die 15de uitgawe in 2018<ref>{{Cite web|url=https://www.kinderboeken.nl/boek/de-goudsmid-en-de-meesterdief/|title=De goudsmid en de meesterdief|date=13 Junie 2018}}</ref> |- |''[[The Letter for the King|Die brief vir die koning]]'' |1962 |Afrikaanse (In 2021 vertaal deur Daniel Hugo as ''Geheime van die wilde woud''), Katalaans, Tsjeggies, Deens, Engels, Estnies, Frans, Duits, Hongaars, Indonesies, Italiaans, Japanees, Noors, Pools, Portugees, Russies, Spaans, Sweeds | |- |''[[Die blou boekanier]]'' |1964 |Duits |Gratis aangebied as die jaarlikse ''Kinderboekenweekgeschenk'' |- |''[[Geheimen van het wilde woud]]'' |1965 |Afrikaanse (In 2021 vertaal deur Daniel Hugo as ''Geheime van die wilde woud''), Deens, Duits, Japanees, Spaans, Engels, Hongaars, Pools, Sweeds (beskikbaar in 2020) |Vervolg op ''De brief voor die koning'' |- |''[[Die sewesprong]]'' |1966 |Deens, Duits, Japanees, Spaans, Engels, Hongaars |Later in 'n TV-reeks omskep |- |''Die trapeze'' |1967 | |Versameling van stories |- |''Die blou maan'' |1968 | |'n Reeks van 8 kort boeke |- |''Torenhoog en mijlenbreed'' |1969 |Duits, Tsjeggies, Afrikaans | |- |''Die torings van Februarie'' |1973 |Engels, Spaans, Duits, Deens | |- |''Water is gevaarlik'' |1977 | |Versameling van stories |- |''Die gevaarlike venster en ander verhale'' |1979 |Duits, Spaans |Versameling van stories – ’n opvolg op ''De brief voor die koning'' en ''Geheimen van het wilde woud'' |- |''Oë van tiere'' |1982 |Duits |Vervolg op ''Torenhoog en mijlenbreed'' |- |''Die geheim van die klokkemaker, of Die tyd sal dit leer of Die tyd sal jou leer'' |1989 |Duits, Spaans | |- |''Aan die ander kant van die deur'' |1992 |Duits |Opvolg van ''Het geheim van de klokkenmaker'': 'n aangekondigde derde deel is tot dusver nie gepubliseer nie. |- |''De robot van die rommelmarkt / Roete Z'' |2001 |Duits, Sloweens |Twee stories, een 'n voorloper tot ''Torenhoog en mijlenbreed'' |- |''Die blou maansteen'' |2005 |Duits, Spaans, Japanees | |- |''Die dansende lig'' |2005 | |Versameling van stories |- |''Wat niemand weet'' |2007 | |Geillustreer deur Annemarie van Haeringen |- |''Dichtbij ver van hier'' |2009 | | |- |''As die sterre sing'' |2017 | | |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tonke, Dragt}} [[Kategorie:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1930]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] 00gvoo8inltxxyy3ttn248vvabv72mb 0 457559 2900883 2895092 2026-05-03T10:57:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900883 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Phencyclidine.svg|duimnael|Skeletstruktuur van fensiklidien]] '''Fensiklidien''' of '''fenielsikloheksielpiperidien''' ('''PCP''') is ’n sintetiese dissosiatiewe verdowingsmiddel wat algemeen as ’n straatdwelm misbruik word.<ref name="Jus2003" /> Dit word in Engels onder andere "angle dust" genoem. Dit is ’n dissosiatiewe verdowingsmiddel met beduidende gedagteveranderende effekte.<ref name="Jus2003" /> PCP kan ook [[Hallusinasie|hallusinasies]], verwronge persepsie van klank en [[Psigose|psigotiese gedrag]] veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> As 'n straatdwelm word dit gewoonlik [[Rookgewoonte|gerook]] maar dit kan ook mondelings ingeneem, gesnuif of ingespuit word.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Dit word ook gemeng met [[dagga]] of [[tabak]].<ref name="Jus2003" /> Nadelige effekte sluit in paranoia, [[verslawing]], 'n verhoogde risiko van [[selfmoord]], en [[koma]] in gevalle van oordosis.<ref name="Bush2013" /> Terugflitse kan voorkom ten spyte van staking van gebruik.<ref name="nida-psy" /> Chemies is PCP 'n lid van die arielsikloheksielamienklas.<ref name="Zed2007" /><ref name="Mar2014" /> PCP werk hoofsaaklik as 'n NMDA-reseptor-antagonis.<ref name="Mar2014" /> PCP word meesalgemeen in die VSA gebruik.<ref name="ginad" /> Terwyl gebruik in die VSA in die 1970's<ref name="ginad" /> 'n hoogtepunt bereik het, het 'n verhoging in besoeke aan noodafdelings as gevolg van die middel tussen 2005 en 2011 plaasgevind.<ref name="Bush2013" /> Vanaf 2022 het ongeveer 0,7% van matrikulante in die VSA rapporteer dat hulle die afgelope jaar PCP gebruik het, terwyl 1,7% van mense in die VSA ouer as 25 jaar rapporteer dat hulle die middel op 'n stadium in hul lewens gebruik het.<ref name="ginad" /> {{TOClimit|3}} == Ontspanningsgebruike == [[Lêer:Phencyclidine_(PCP).jpg|regs|duimnael|Onwettige PCP in verskeie vorme is deur die [[Drug Enforcement Administration|DEA]] in beslag geneem.]] Fensiklidien is bekend vir sy vermoë om 'n dissosiatiewe toestand te veroorsaak.<ref name="ginad" /> === Effekte === Gedragseffekte hang af van die dosis. Lae dosisse veroorsaak gevoelloosheid in die ledemate en dronkenskap gekenmerk deur wankelrige, onvaste gang, onduidelike spraak, bloedbelope oë en verlies van balans. Matige dosisse (5–10 mg intranasaal, of 0,01–0,02 mg/kg intramuskulêr of intraveneus) sal pynstilling en narkose veroorsaak. Hoë dosisse kan tot [[Konvulsie|konvulsies]] lei.<ref>{{Cite journal |last=Giroux |first=C.-R. |date=1960 |title=Englewood Cliffs, Occupational information, by C.L. Shartel, Prentice-Hall Inc., Englewood Cliffs, Third Edition, 1959. |url=https://doi.org/10.7202/1022041ar |journal=Relations industrielles |volume=15 |issue=2 |pages=276 |doi=10.7202/1022041ar |issn=0034-379X}}</ref> Die middel word dikwels onwettig onder swak omstandighede vervaardig; dit beteken dat gebruikers nie weet watter dosisse hulle kry nie.<ref>{{Cite web|url=https://faculty.washington.edu/chudler/pcp.html|title=Neuroscience for Kids - PCP|website=faculty.washington.edu|access-date=2026-01-23}}</ref> Sielkundige effekte sluit in ernstige veranderinge in liggaamsbeeld, verlies van ego-grense, paranoia en depersonalisering. Psigose, agitasie en disforie, hallusinasies, dowwe visie, euforie en selfmoordimpulse word ook gerapporteer, sowel as af en toe aggressiewe gedrag.<ref>{{Cite journal |last=Giroux |first=C.-R. |date=1960 |title=Englewood Cliffs, Occupational information, by C.L. Shartel, Prentice-Hall Inc., Englewood Cliffs, Third Edition, 1959. |url=https://doi.org/10.7202/1022041ar |journal=Relations industrielles |volume=15 |issue=2 |pages=276 |doi=10.7202/1022041ar |issn=0034-379X}}</ref><ref>{{Cite book |last=Inciardi |first=James A. |title=The war on drugs II: the continuing epic of heroin, cocaine, crack, crime, AIDS, and public policy |date=1992 |publisher=Mayfield Pub. Co |isbn=978-1-55934-016-8 |location=Mountain View, Calif}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bey |first=Tareg |last2=Patel |first2=Anar |date=2007-02 |title=Phencyclidine intoxication and adverse effects: a clinical and pharmacological review of an illicit drug |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2859735/ |journal=The California Journal of Emergency Medicine |volume=8 |issue=1 |pages=9–14 |issn=1948-3392 |pmc=2859735 |pmid=20440387}}</ref> PCP kan ook gevoelens van sterkte, krag en onkwesbaarheid veroorsaak sowel as 'n verdovende effek op die gees.<ref name="nida-psy" /> Studies deur die Amerikaanse ''Drug Abuse Warning Network'' in die 1970's wys dat mediaberigte oor PCP-geïnduseerde geweld grootliks oordrewe is en dat voorvalle van geweld ongewoon is en dikwels beperk is tot individue met reputasies vir aggressie ongeag dwelmgebruik.<ref name="Inciardi" /> {{Page reference|48}}Alhoewel dit ongewoon is, gevalle van PCP-bedwelmde individue wat op 'n onvoorspelbare wyse optree, moontlik gedryf deur hul delusies of hallusinasies, is all gepubliseer.<ref name="Morgan">{{Cite journal |vauthors=Morgan JP, Kagan D |date=July 1980 |title=The Dusting of America: The Image of Phencyclidine (PCP) in the Popular Media |journal=Journal of Psychedelic Drugs |volume=12 |issue=3–4 |pages=195–204 |doi=10.1080/02791072.1980.10471426 |pmid=7431414}}</ref> Ander algemeen aangehaalde voorvalle sluit in eiendomskade en selfverminking van verskillende tipes, as voorbeeld om jou eie tande uit te trek.<ref name="Inciardi" /> {{Page reference|48}}<ref name="Morgan" /> Hierdie effekte is nie in die medisinale gebruik daarvan in die 1950's en 1960's opgemerk nie, maar verslae van fisiese geweld op PCP is dikwels as ongegrond bewys.<ref name="brecher">{{Cite journal |vauthors=Brecher M, Wang BW, Wong H, Morgan JP |date=December 1988 |title=Phencyclidine and violence: clinical and legal issues |journal=Journal of Clinical Psychopharmacology |volume=8 |issue=6 |pages=397–401 |doi=10.1097/00004714-198812000-00003 |pmid=3069880 |s2cid=33659160}}</ref><ref name="wish">{{Cite journal |vauthors=Wish ED |year=1986 |title=PCP and crime: just another illicit drug? |journal=NIDA Research Monograph |volume=64 |pages=174–89 |pmid=3086733}}</ref> Ontspanningsdosisse van die middel sal ook soms 'n psigotiese toestand veroorsaak, met emosionele en kognitiewe inkorting wat lyk soos 'n [[skisofrenie]]se episode.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Gebruikers rapporteer oor die algemeen dat hulle losgemaak voel van realiteit.<ref name="Bush2013" /> Simptome word opgesom deur die Englse mnemoniese: ''RED DANES'': ''rage'' (woede), eriteem (rooiheid van die vel), verwyde pupille, delusies, geheueverlies), ''nystagmus'' (nistagmus (ossillasie van die oogbal wanneer dit lateraal beweeg)), ''excitation'' (opwekking) en ''skin dryness'' (droogheid van die vel).<ref name="nida-psy" /> === Verslawing === PCP word self toegedien en veroorsaak ΔFosB- uitdrukking in die D1-tipe medium stekelrige neurone van die nucleus accumbens,<ref name="NHM-PCP and ketamine">{{Cite journal |vauthors=Bertron JL, Seto M, Lindsley CW |date=October 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chemical Neuroscience |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref><ref name="PCP ΔFosB">{{Cite journal |vauthors=Helman RS, Habal R |date=October 6, 2008 |title=Phencyclidine Toxicity |url=http://www.emedicine.com/med/TOPIC1813.HTM |journal=[[eMedicine]]}} Retrieved on November 3, 2008.</ref> en gevolglik is oormatige PCP-gebruik bekend om [[verslawing]] te veroorsaak.<ref name="NHM-PCP and ketamine" /> PCP se lonende en versterkende effekte word ten minste gedeeltelik gemedieer deur die NMDA-reseptore in die glutamaterge insette na D1-tipe medium stekelrige neurone in die nucleus accumbens te blokkeer.<ref name="NHM-PCP and ketamine" /> PCP het in dierestudies gebewys dat dit gekondisioneerde plek-aversie en gekondisioneerde plek-voorkeur veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> === Skisofrenie === 'n Wetenskaplike oorsig in 2019 het bevind dat die oorgangskoers van 'n diagnose van hallusinogeen-geïnduseerde psigose (wat PCP ingesluit het) na die van skisofrenie 26% was. Dit was laer as [[dagga]] -geïnduseerde psigose (34%), maar hoër as [[Amfetamien|amfetamien-]] (22%), [[Opioïed|opioïed-]] (12%), [[Alkohol|alkohol-]] (10%) en kalmeermiddel -geïnduseerde (9%) psigoses. In vergelyking is die oorgangskoers na skisofrenie vir "kort, atipiese en nie andersins gespesifiseerde" psigose gevind as 36%.<ref name="nida-psy" /> === Metodes van toediening === PCP het verskeie toedieningsroetes. Meestal word die poeiervorm van die middel gesnuif. PCP kan ook oraal ingeneem word, subkutaan of intraveneus ingespuit word, of saam met dagga of sigarette gerook word.<ref name="Bertron_2018">{{Cite journal |vauthors=Bertron JL, Seto M, Lindsley CW |date=October 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chemical Neuroscience |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref> * PCP kan ingeneem word deur om dit te rook. "Fry" en "sherm" is straatterme vir dagga- of tabaksigaret wat in PCP gedoop en dan gedroog word.<ref name="nida-psy" /> * PCP-hidrochloried kan geïnsuffleer (gesnuif) word, afhangende van die suiwerheid. Dit word meestal "''angel dust''" genoem.<ref name="Bertron_2018"/> * 'n Mondpil kan ook saamgepers word uit die poeiervorm van die middel; ander dwelms kan bygevoeg word. Dit word gewoonlik na verwys as 'n "''peace pill''".<ref name="Bertron_2018" /> * Die vrye basis is hidrofobies en kan deur die vel en slymvliese geabsorbeer word (dikwels onbedoeld). Hierdie vorm van die middel word algemeen "wack" genoem.<ref name="Bertron_2018" /> Mediese behandeling van PCP-vergiftiging bestaan meestal uit ondersteunende versorging. Monitoring van asemhaling, sirkulasie en liggaamstemperatuur en in die vroeë stadiums, behandeling van psigiatriese simptome.<ref name="eMedicine">{{Cite journal |vauthors=Helman RS, Habal R |date=October 6, 2008 |title=Phencyclidine Toxicity |url=http://www.emedicine.com/med/TOPIC1813.HTM |journal=[[eMedicine]]}} Retrieved on November 3, 2008.</ref><ref name="Goldfrank">{{Cite book |title=Goldfrank's Toxicologic Emergencies |vauthors=Olmedo R |publisher=[[McGraw-Hill]] |year=2002 |isbn=978-0-07-136001-2 |veditors=Goldfrank LR, Flomenbaum NE, Lewin NA, Howland MA, Hoffman RS, Nelson LS |location=New York |pages=1034–1041 |chapter=Chapter 69: Phencyclidine and ketamine |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HVYyRsuUEc0C&pg=PA1041}}</ref><ref name="Milhorn">{{Cite journal |vauthors=Milhorn HT |date=Apr 1991 |title=Diagnosis and management of phencyclidine intoxication |journal=American Family Physician |volume=43 |issue=4 |pages=1293–302 |pmid=2008817}}</ref> Bensodiasepiene, soos lorasepam, is die middels van keuse om agitasie en aanvalle te beheer (wanneer dit nodig is).Tipiese antipsigotika soos fenotiasiene en haloperidol is gebruik om psigotiese simptome te beheer, maar kan baie ongewenste newe-effekte veroorsaak – soos distonie – en hul gebruik word dus nie meer verkies nie; fenotiasiene is besonder riskant, aangesien hulle die aanvalsdrempel kan verlaag, hipertermie kan vererger en die anticholinergiese effekte van PCP kan versterk word.<ref name="eMedicine" /><ref name="Goldfrank" /> As 'n antipsigotikum moet gegeë word duer intramuskulêr inspuiting is haloperidol aanbeveel.<ref name="Milhorn" /><ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> geforseerde suurdiurese (met [[ammoniumchloried]] of, veiliger, askorbiensuur ) kan die klaringstempo van PCP uit die liggaam verhoog, en was in die verlede kontroversieel aanbeveel as 'n dekontaminasiemaatreël.<ref name="eMedicine"/><ref name="Goldfrank"/><ref name="Milhorn"/> Dit is nou bekend dat net slegs 10% van 'n dosis PCP deur die niere verwyder word, verhoogde urienklaring van min belang sou maak; verder is [[Suur|urienversuring]] gevaarlik, aangesien dit asidose kan veroorsaak en rabdomiolise (spierafbraak) kan vererger, 'n nie-ongewone manifestasie van PCP-toksisiteit.<ref name="eMedicine" /><ref name="Goldfrank" /> == Farmakologie == === Farmakodinamika === {| class="wikitable floatright" style="font-size:small;" |+Fensiklidien<ref name="PDSP">{{Cite web|url=https://kidbdev.med.unc.edu/databases/pdsp.php?knowID=0&kiKey=&receptorDD=&receptor=&speciesDD=&species=&sourcesDD=&source=&hotLigandDD=&hotLigand=&testLigandDD=&testFreeRadio=testFreeRadio&testLigand=phencyclidine&referenceDD=&reference=&KiGreater=&KiLess=&kiAllRadio=all&doQuery=Submit+Query|title=PDSP K<sub>i</sub> Database|authorlink=Bryan Roth|website=Psychoactive Drug Screening Program (PDSP)|publisher=University of North Carolina at Chapel Hill and the United States National Institute of Mental Health|access-date=14 August 2017|archive-date=28 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223052/https://kidbdev.med.unc.edu/databases/pdsp.php?knowID=0&kiKey=&receptorDD=&receptor=&speciesDD=&species=&sourcesDD=&source=&hotLigandDD=&hotLigand=&testLigandDD=&testFreeRadio=testFreeRadio&testLigand=phencyclidine&referenceDD=&reference=&KiGreater=&KiLess=&kiAllRadio=all&doQuery=Submit+Query|url-status=dead}}</ref><ref name="pmid29953199">{{Cite journal |vauthors=Berton JL, Seto M, Lindsley CW |date=June 2018 |title=DARK Classics in Chemical Neuroscience: Phencyclidine (PCP) |journal=ACS Chem Neurosci |volume=9 |issue=10 |pages=2459–2474 |doi=10.1021/acschemneuro.8b00266 |pmid=29953199 |s2cid=49603581}}</ref> !Plek !K<sub>i</sub> (nM) !Aksie !Spesies !Verw |- |'''NMDA''' |'''59''' |'''Antagonis''' |'''Mense''' |<ref name="pmid23527166">{{Cite journal |vauthors=Roth BL, Gibbons S, Arunotayanun W, Huang XP, Setola V, Treble R, Iversen L |year=2013 |title=The ketamine analogue methoxetamine and 3- and 4-methoxy analogues of phencyclidine are high affinity and selective ligands for the glutamate NMDA receptor |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=3 |bibcode=2013PLoSO...859334R |doi=10.1371/journal.pone.0059334 |pmc=3602154 |pmid=23527166 |doi-access=free}}</ref><ref name="pmid7968938" /> |- |MOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |DOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |KOR |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |NOP |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |σ<sub>1</sub> |>10 000 |agonis |proefkonyn |<ref name="pmid23527166" /><ref name="pmid24257811">{{Cite journal |vauthors=Frohlich J, Van Horn JD |year=2014 |title=Reviewing the ketamine model for schizophrenia |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=28 |issue=4 |pages=287–302 |doi=10.1177/0269881113512909 |pmc=4133098 |pmid=24257811}}</ref> |- |'''σ<sub>2</sub>''' |'''136''' |'''agonis''' |'''Rot''' |<ref name="pmid23527166" /> |- |D<sub>2</sub> |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |&nbsp;&nbsp;'''D<sub>2</sub><sup>High</sup>''' |'''2,7–4,3'''<br /><br />'''144 (EC<sub>50</sub>)''' |'''Gedeeltelike Agonis''' |'''Rot/mense'''<br /><br />'''Mense''' |<ref name="pmid18720422">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Guan HC |year=2008 |title=Phencyclidine and glutamate agonist LY379268 stimulate dopamine D2High receptors: D2 basis for schizophrenia |journal=Synapse |volume=62 |issue=11 |pages=819–28 |doi=10.1002/syn.20561 |pmid=18720422 |s2cid=206519749}}</ref><ref name="pmid12232776">{{Cite journal |vauthors=Kapur S, Seeman P |year=2002 |title=NMDA receptor antagonists ketamine and PCP have direct effects on the dopamine D(2) and serotonin 5-HT(2)receptors-implications for models of schizophrenia |journal=Mol. Psychiatry |volume=7 |issue=8 |pages=837–44 |doi=10.1038/sj.mp.4001093 |pmid=12232776 |doi-access=free}}</ref><br /><br /><ref name="pmid19391150">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Guan HC, Hirbec H |year=2009 |title=Dopamine D2High receptors stimulated by phencyclidines, lysergic acid diethylamide, salvinorin A, and modafinil |journal=Synapse |volume=63 |issue=8 |pages=698–704 |doi=10.1002/syn.20647 |pmid=19391150 |s2cid=17758902}}</ref> |- |5-HT<sub>2A</sub> |>10 000 |{{Afkorting|ND|No data}} |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |5-HT<sub>2A</sub><sup>High</sup> |≥5 000 |'''Gedeeltelike Agonis''' |Rot |<ref name="pmid12232776" /><ref name="pmid11343613">{{Cite journal |vauthors=Rabin RA, Doat M, Winter JC |year=2000 |title=Role of serotonergic 5-HT2A receptors in the psychotomimetic actions of phencyclidine |journal=Int. J. Neuropsychopharmacol. |volume=3 |issue=4 |pages=333–338 |doi=10.1017/S1461145700002091 |pmid=11343613 |doi-access=free}}</ref> |- |SERT |2 234 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |NET |>10 000 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |DAT |>10 000 |Inhibeerder |Mense |<ref name="pmid23527166" /> |- |PCP<sub>2</sub> |'''154''' |agonis |'''Mense''' |<ref name="pmid7968938">{{Cite journal |vauthors=Rothman RB |year=1994 |title=PCP site 2: a high affinity MK-801-insensitive phencyclidine binding site |url=https://zenodo.org/record/1258623 |journal=Neurotoxicol Teratol |volume=16 |issue=4 |pages=343–53 |bibcode=1994NTxT...16..343R |doi=10.1016/0892-0362(94)90022-1 |pmid=7968938}}</ref> |- |[<sup>3</sup>H]<abbr>5-HT</abbr> uptake |1 424 (IC<sub>50</sub>) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901">{{Cite journal |vauthors=Goodman CB, Thomas DN, Pert A, Emilien B, Cadet JL, Carroll FI, Blough BE, Mascarella SW, Rogawski MA, Subramaniam S |year=1994 |title=RTI-4793-14, a new ligand with high affinity and selectivity for the (+)-MK801-insensitive [3H]1-]1-(2-thienyl)cyclohexyl]piperidine binding site (PCP site 2) of guinea pig brain |url=https://zenodo.org/record/1229378 |journal=Synapse |volume=16 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1002/syn.890160107 |pmid=8134901 |s2cid=19829696}}</ref> |- |[3H]NIS binding |16 628 (IC<sub>50</sub>) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901" /> |- |[3H]DA uptake |'''347 (IC<sub>50</sub>)''' |'''Inhibeerder''' |'''Rot''' |<ref name="pmid8134901" /> |- |[3H]CFT binding |1 547 (IC<sub>50</sub>) |Inhibeerder |Rot |<ref name="pmid8134901" /> |- class="sortbottom" | colspan="5" style="width: 1px;" |Waardes is Ki (nM). Hoe kleiner die waarde, hoe sterker bind die middel aan die plek. |} PCP is welbekend vir sy primêre werking op die NMDA-reseptor, 'n ionotropiese glutamaatreseptor.<ref name="nida-psy" /><ref name="pmid19391150"/> Daarom PCP 'n nie-kompeterende NMDA-reseptor-antagonis. Die rol van NMDAR-antagonisme in die effek van PCP, [[ketamien]] en ander dissosiatiewe middels is die eerste keer in die vroeë 1980's deur David Lodge<ref name="Bush2013" /> en kollegas gepubliseer.<ref name="Morris2014" /> Ander NMDA-reseptor-antagoniste sluit in [[ketamien]],<ref name="Caddy2010">{{Cite journal |vauthors=Caddy C, Giaroli G, White TP, Shergill SS, Tracy DK |date=April 2014 |title=Ketamine as the prototype glutamatergic antidepressant: pharmacodynamic actions, and a systematic review and meta-analysis of efficacy |journal=Therapeutic Advances in Psychopharmacology |volume=4 |issue=2 |pages=75–99 |doi=10.1177/2045125313507739 |pmc=3952483 |pmid=24688759}}</ref> tiletamien,<ref name="Bush2013" /> dekstrometorfan,<ref name="Burns">{{Cite journal |vauthors=Burns JM, Boyer EW |year=2013 |title=Antitussives and substance abuse |journal=Substance Abuse and Rehabilitation |volume=4 |pages=75–82 |doi=10.2147/SAR.S36761 |pmc=3931656 |pmid=24648790 |doi-access=free}}</ref> [[Distikstofmonoksied|stikstofoksied]] en disosilpien (MK-801). Navorsing wys ook dat PCP nikotienasetielcholienreseptore (nAChR'e) onder andere meganismes inhibeer. Analoë van PCP toon wisselende sterkte by nACh-reseptore<ref name="nida-psy" /> en NMDA-reseptore.<ref name="Bush2013" /> Bevindinge toon dat presinaptiese nAChR'e en NMDA-reseptor-interaksies die postsinaptiese maturasie van glutamaterge sinapse beïnvloed en gevolglik sinaptiese ontwikkeling en plastisiteit in die brein beïnvloed.<ref name="Bush2013" /> Hierdie effekte kan lei tot inhibisie van opwindende glutamaataktiwiteit in sekere breinstreke soos die hippokampus<ref name="Bush2013" /> en serebellum,<ref name="Bush2013" /> wat moontlik tot amnesie kan lei as een van die gevolge van langtermyn gebruik. Akute effekte op die serebellum manifesteer as veranderinge in bloeddruk, asemhalingstempo, polsslag en verlies aan spierkoördinasie tydens vergiftiging.<ref name="NIH2016Hal">{{cite web|url=https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/hallucinogens|title=Hallucinogens|date=January 2016|publisher=[[National Institute on Drug Abuse]]|access-date=20 February 2018}}</ref> PCP, soos ketamien, tree ook op as 'n potent [[dopamien]] <sub>D2</sub> <sup>High-</sup> reseptor gedeeltelike agonis in rotbreinhomogenaat<ref name="pmid19391150"/> en het affiniteit vir die menslike gekloonde <sub>D2</sub> <sup>High-</sup> reseptor.<ref name="D2 in ketamine and pcp">{{Cite journal |vauthors=Seeman P, Ko F, Tallerico T |date=September 2005 |title=Dopamine receptor contribution to the action of PCP, LSD and ketamine psychotomimetics |journal=Molecular Psychiatry |volume=10 |issue=9 |pages=877–883 |doi=10.1038/sj.mp.4001682 |pmid=15852061 |doi-access=free}}</ref> Hierdie aktiwiteit kan geassosieer word met som van die ander meer psigotiese kenmerke van PCP-vergiftiging, wat bewys word deur die suksesvolle gebruik van <sub>D2</sub> -reseptor-antagoniste (soos haloperidol) in die behandeling van PCP-psigose.<ref name="nida-psy" /> In aansluiting by sy goed geondersoekte interaksies met NMDA-reseptore, is daar ook bewyse dat PCP dopamienheropname inhibeer, en lei daarby tot verhoogde ekstrasellulêre vlakke van dopamien en dus verhoogde dopaminerge neurotransmissie.<ref name="nida-psy" /> PCP het baie min affiniteit vir die menslike monoamientransporteerders, en ook die dopamientransporteerder (DAT).<ref name="pmid23527166"/> In plaas daarvan kan die inhibisie van monoamienheropname gemedieer word deur interaksies met allosteriese plekke op die monoamientransporteerders.<ref name="pmid23527166" /> PCP is veral 'n hoë- affiniteitsligand van die PCP-plek 2 (<sub>Ki</sub> = 154&nbsp;nM), 'n nie-goed-gekarakteriseerde plek wat geassosieer word met monoamienheropname-inhibisie.<ref name="pmid7968938"/> Studies op rotte wys dat PCP indirek met opioïedreseptore (endorfien en enkefalien) interaksie het om pynstilling te veroorsaak.<ref name="nida-psy" /> ’n Bindingsstudie het PCP by 56 bindingsplekke geëvalueer, insluitend neurotransmitterreseptore en -vervoerders, en bevind dat PCP Ki-waardes van >10 000 nM by alle plekke gehad het, behalwe by die dizocilpien- (MK-801) bindingsplek van die NMDA-reseptor (Ki = 59 nM), die σ₂-reseptor (PC12) (Ki = 136 nM), en die serotonienvervoerder (Ki = 2 234 nM).<ref name="pmid23527166" /> Die studie het veral Ki-waardes van >10 000 nM aangetoon vir die D₂-reseptor, die opioïedreseptore, die σ₁-reseptor, asook die dopamien- en noradrenalienvervoerders.<ref name="pmid23527166" /> Hierdie bevindings dui daarop dat PCP ’n hoog selektiewe ligand is vir die NMDA-reseptor (NMDAR) en die σ₂-reseptor.¹<ref name="pmid23527166" /> Daar word egter ook voorgestel dat PCP met allosteriese bindingsplekke op die monoamienvervoerders kan interaksie hê, wat kan lei tot inhibisie van monoamien-heropname.<ref name="pmid23527166" /> === Meganisme van aksie === Fensiklidien is 'n nie-kompeterende NMDA-reseptorantagonis wat die aktiwiteit van die NMDA-reseptor blokkeer om narkose en pynstilling te veroorsaak sonder om kardiorespiratoriese depressie te veroorsaak.<ref name="drugbank">{{Cite web|url=https://www.drugbank.ca/drugs/DB03575|title=Phencyclidine|website=www.drugbank.ca|access-date=28 January 2019}}</ref><ref name="beyT" /> NMDA is 'n eksitatoriese reseptor in die brein. Wanneer dit normaalweg geaktiveer word, tree die reseptor op as 'n ioonkanaal en is daar 'n instroming van positiewe ione deur die kanaal om senuweesel-depolarisasie te veroorsaak. Fensiklidien inhibeer die NMDA-reseptor deur te bind aan die spesifieke PCP-bindingsplek wat binne die ioonkanaal geleë is.<ref name="nida-psy" /> Die PCP-bindingsplek is naby die magnesiumblokkeringsplek, wat die soortgelyke inhiberende effekte kan verklaar.<ref name="Kohrs_1998">{{Cite journal |vauthors=Kohrs R, Durieux ME |date=November 1998 |title=Ketamine: teaching an old drug new tricks |journal=Anesthesia and Analgesia |volume=87 |issue=5 |pages=1186–1193 |doi=10.1097/00000539-199811000-00039 |pmid=9806706 |doi-access=free}}</ref> Binding by die PCP-plek word gemedieer deur twee nie-kovalente interaksies binne die reseptor: waterstofbinding en hidrofobiese interaksies.<ref name="Bush2013" /> Binding word ook beheer deur die poortmeganisme van die ioonkanaal. Omdat die PCP-plek binne die ioonkanaal geleë is, moet 'n koagonis soos glisien bind en die kanaal oopmaak sodat PCP kan binnedring, aan die PCP-plek kan bind en die kanaal kan blokkeer.<ref name="Bush2013" /> ==== Neurotoksisiteit ==== Sommige studies het bevind dat PCP, soos ander NMDA-reseptor-antagoniste, 'n soort breinskade genaamd Olney se letsels in rotte kan veroorsaak.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> Studies wat op rotte gedoen is, het gebewys dat hoë dosisse van die NMDA-reseptor-antagonis disosilpien veroorsaak het dat omkeerbare [[Vakuool|vakuole]] in sekere streke van die rotte se breine vorm. Alle studies van Olney se letsels is slegs op nie-menslike diere uitgevoer en is moontlik nie op mense van toepassing nie. Een ongepubliseerde studie deur Frank Sharp het gewys geen skade deur die NMDA-antagonis ketamien, 'n struktureel soortgelyke middel, Gegee teen dosisse ver bo die ontspanningsvlak,<ref name="Bush2013" /> maar omdat die studie nooit gepubliseer is nie, is die geldigheid daarvan omstrede. PCP-gebruik kan ook skisofrenieagtige veranderinge veroorsaak in die vlakke van N‑asetielaspartaat en N‑asetielaspartylglutamaat in die rotbrein, wat waarneembaar is in beide lewende rotte en tydens nekropsie van breinweefsel.<ref name="psychotic_PCP_rats">{{Cite journal |vauthors=Reynolds LM, Cochran SM, Morris BJ, Pratt JA, Reynolds GP |date=March 2005 |title=Chronic phencyclidine administration induces schizophrenia-like changes in N-acetylaspartate and N-acetylaspartylglutamate in rat brain |journal=Schizophrenia Research |volume=73 |issue=2–3 |pages=147–152 |doi=10.1016/j.schres.2004.02.003 |pmid=15653257 |s2cid=1651693}}</ref> Dit veroorsaak ook simptome by mense wat skisofrenie naboots.<ref name="nida-psy" /> PCP-gebruik het nie net simptome soortgelyk aan skisofrenie veroorsaak nie, maar dit het ook [[Elektroënsefalografie|elektro-ensefalogramveranderinge]] in die talamokortikale pad (verhoogde deltagolwe, verlaagde alfagolwe) en in die hippokampus (verhoogde theta-uitbarstings) wat soortgelyk is aan dié in skisofrenie.<ref name="Lodge_2015">{{Cite journal |vauthors=Lodge D, Mercier MS |date=September 2015 |title=Ketamine and phencyclidine: the good, the bad and the unexpected |journal=British Journal of Pharmacology |volume=172 |issue=17 |pages=4254–4276 |doi=10.1111/bph.13222 |pmc=4556466 |pmid=26075331}}</ref> PCP-geïnduseerde toename in dopamienvrystelling kan ’n skakel vorm tussen die NMDA- en dopamienhipoteses van skisofrenie..<ref name="Bush2013" /> === Farmakokinetika === [[Lêer:PCP2PCandPOPERIDINE.png|class=skin-invert-image|duimnael|Omskakeling van PCP na PC en piperidien deur hitte.]] PCP is water- en lipiedoplosbaar en word gevolglik vinnig deur die liggaam versprei.<ref name="Kohrs_1998"/> PCP word gemetaboliseer in PCHP, PPC en PCAA. Die middel word 90% gemetaboliseer deur [[Redoksreaksie|oksidatiewe]] hidroksilering in die [[lewer]] tydens die eerste-passasie-metabolisme. Metaboliete word glukuronideer en in die [[urine]] [[Uitskeiding|uitgeskei]]. Ongeveer 9% van die ingeneemde PCP word in sy onveranderde vorm uitgeskei.<ref name="beyT" /> Wanneer dit gerook word, word van die middel deur hitte afgebreek in 1-fenielsiklohekseen (PC) en piperidien. Die tydsduur voordat die effekte van PCP manifesteer, hang af van die toedieningsroete. By inaseming tree die aanvang van werking binne 2–5 minute op, terwyl die effekte ná mondelinge inname eers na 15 tot 60 minute kan voorkom.<ref name="beyT" /> == Chemie == PCP is 'n arielsikloheksielamien. === Analoë === [[Lêer:ACHA_SAR.png|regs|class=skin-invert-image|duimnael|228x228px|Moontlike analoë van PCP]] Minder as 30 verskillende analoë van PCP is gerapporteerd as 'n straatdwelm gedurende die 1970's en 1980's, in die Verenigde State.<ref name="Morris2014" /> Slegs 'n paar van hierdie analoë is wyd gebruik, insluitend rolisiklidien (PCPy), etisiklidien (PCE) en tenoisiklidien (TCP).<ref name="Morris2014" /> Minder algemene analoë sluit in 3-HO-PCP, 3-MeO-PCMo en 3-MeO-PCP. Die veralgemeende strukturele motief wat vereis word vir PCP-agtige aktiwiteit is afgelei van struktuur-aktiwiteit-verhoudingsstudies van PCP-derivate. Al hierdie derivate deel waarskynlik sommige van hul psigoaktiewe effekte met PCP self, hoewel 'n reeks sterktes en verskillende potensië en wisselende kombinasies van verdowende, dissosiatiewe en stimulerende effekte voorkom, afhangende van die spesifieke middel en sy substituente. In die Verenigde State sou al hierdie verbindings as beheerde stof-analoë van PCP beskou word onder die ''Federal Analogue Act'' en is dus onwettige dwelms as dit vir menslike gebruik verkoop word.<ref name="nida-psy" /><ref name="Bush2013" /> == Geskiedenis == Fensieklidien is aanvanklik in 1926 deur {{Intertaalskakel|Arthur Kötz|de}} ontdek. en sy student Paul Merkel as 'n produk van 'n Grignard-reaksie van 1-piperidinosikloheksankarbonitriel.<ref name="Kötz_1926" /> Dit is weer in 1956 deur die chemikus H Victor Maddox gesintetiseer en as 'n verdowingsmiddel op die mark gebring deur die farmaseutiese maatskappy Parke-Davis, nou 'n filiaal van [[Pfizer]].<ref name="Lodge_2015"/><ref name="Zed2007" /><ref name="nida-psy" /><ref name="Kötz_1926" /><ref name="Lindgren 1983 61–73">{{Cite book |title=Toxicology in the Use, Misuse, and Abuse of Food, Drugs, and Chemicals |vauthors=Lindgren JE, Holmstedt B |publisher=Springer Berlin Heidelberg |year=1983 |isbn=978-3-540-12392-7 |series=Archives of Toxicology |volume=6 |location=Berlin, Heidelberg |pages=61–73 |chapter=Guide to the Analysis of Phencyclidine and its Metabolites in Biological Material |doi=10.1007/978-3-642-69083-9_10 |issn=0171-9750 |pmid=6578750}}</ref> Die gebruik daarvan by mense is in 1965 in die VSA verbied weens die hoë voorkoms van newe-effekte, terwyl die gebruik daarvan by diere in 1978 verbied is<ref name="Jus2003" /><ref name="Zed2007" /><ref name="Tas2015">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=l2KRBgAAQBAJ&pg=PT4843 |title=Psychiatry, 2 Volume Set |vauthors=Tasman A, Kay J, Lieberman JA, First MB, Riba M |publisher=John Wiley & Sons |year=2015 |isbn=978-1-118-75336-1 |page=4943 |via=Google Books}}</ref> Daarbenewens is [[ketamien]] ontdek wat as ’n verdowingsmiddel beter verdra is.<ref name="Tas2015" /> == Samelewing en kultuur == === Regulasie === PCP is 'n ''Schedule II'' stof in die VSA. Die ''Administrative Controlled Substances Code Number'' (ACSCN) vir PCP is 7471.<ref name="nida-psy" /> Die fabrikasiekwota vir 2014 was {{Convert|19|g}}.<ref name="Bush2013" /> Dit is 'n Bylae I-dwelm volgens die ''Controlled Drugs and Substances act'' in Kanada, 'n Lys I-dwelm volgens die Opiumwet in [[Nederland]], en 'n Klas A- stof in die Verenigde Koninkryk.<ref name="Bush2013" /> === Gebruiksfrekwensie === PCP het in die 1960's as 'n ontspanningsdwelm in groot stede in die VSA begin verskyn.<ref name="Bush2013" /> In 1978 het ''People-'' tydskrif en [[Mike Wallace]] van die televisie-nuusprogram ''60 Minutes'' PCP die land se "nommer een dwelmprobleem". Alhoewel die ontspanningsgebruik van die dwelm nog altyd relatief laag was, het dit in die 1980's aansienlik begin duidelik en merkbaar gedaal. In opnames het die aantal hoërskoolleerlinge wat erken het dat hulle PCP ten minste een keer probeer het, gedaal van 13% in 1979 tot minder as 3% in 1990.<ref name="Inciardi" />{{Page reference|46–49}} [[Jean-Michel Basquiat]] het twee PCP-gebruikers in sy 1982-skildery ''Dustheads'' uitgebeeld.<ref name="nida-psy" /> Op die stel van [[Titanic (rolprent)|Titanic (1997-fliek)]] het meer as 80 bemanningslede binne een dag siek geword. Talle ambulanse het oor etlike ure op die stel aangekom en die filmbedryfwerkers een vir een weggevoer. Dit het geblyk dat iemand 'n wrede grap gemaak het en die kreefbisque met PCP gespuit het. Die oortreder is nooit geïdentifiseer nie. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="nida-psy">{{Cite web|url=https://nida.nih.gov/research-topics/psychedelic-dissociative-drugs|title=Psychedelic and Dissociative Drugs {{!}} National Institute on Drug Abuse (NIDA)|last=Abuse|first=National Institute on Drug|date=--|website=nida.nih.gov|language=en|access-date=2026-01-23}}</ref> <ref name="Jus2003">{{cite web|url=https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|title=PCP Fast Facts|date=2003|website=justice.gov|publisher=[[National Drug Intelligence Center]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814124326/https://www.justice.gov/archive/ndic/pubs4/4440/|archive-date=14 August 2021|access-date=19 February 2018}}</ref> <ref name="Zed2007">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tyBE3F5ACK4C&pg=PA97 |title=Forensic Pharmacology |vauthors=Zedeck BE, Zedeck MS |date=2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0382-2 |page=97}}</ref> <ref name="Kötz_1926">{{Cite journal |vauthors=Kötz A, Merkel P |date=May 1926 |title=Zur Kenntnis hydroaromatischer Alkamine |journal=Journal für Praktische Chemie |language=de |volume=113 |issue=1 |pages=49–76 |doi=10.1002/prac.19261130107 |issn=0021-8383}}</ref> <ref name="Inciardi">{{Cite book |title=The War on Drugs II |vauthors=Inciardi JA |publisher=Mayfield Publishing Company |year=1992 |isbn=978-1-55934-016-8}}</ref> <ref name="Morris2014">{{Cite journal |vauthors=Morris H, Wallach J |year=2014 |title=From PCP to MXE: a comprehensive review of the non-medical use of dissociative drugs |journal=Drug Testing and Analysis |volume=6 |issue=7–8 |pages=614–632 |doi=10.1002/dta.1620 |pmid=24678061}}</ref> <ref name="beyT">{{Cite journal |vauthors=Bey T, Patel A |date=February 2007 |title=Phencyclidine intoxication and adverse effects: a clinical and pharmacological review of an illicit drug |journal=The California Journal of Emergency Medicine |volume=8 |issue=1 |pages=9–14 |pmc=2859735 |pmid=20440387}}</ref> <ref name="Bush2013">{{Cite book |title=The CBHSQ Report |vauthors=Bush DM |date=2013 |publisher=Substance Abuse and Mental Health Services Administration |location=Rockville, MD |chapter=Emergency Department Visits Involving Phencyclidine (PCP) |pmid=27656747 |quote=PCP can lead to hostile behavior that may result in episodes of extreme violence |language=English |trans-title=Noodafdelingbesoeke wat fensiklidien (PCP) behels}}</ref> <ref name="ginad">{{cite web|url=http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|title=PCP|website=ginad.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910002927/http://www.ginad.org/en/drugs/drugs/306/pcp-|archive-date=2018-09-10|access-date=2018-02-20}}</ref> <ref name="Mar2014">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c5PgBQAAQBAJ&pg=PA732 |title=Drugs in American Society: An Encyclopedia of History, Politics, Culture, and the Law |vauthors=Marion NE, Oliver WM |publisher=ABC-CLIO |year=2014 |isbn=978-1-61069-596-1 |page=732 |via=Google Books}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Biochemie]] [[Kategorie:Dwelms]] jptl5oyxh21hbtmq6g5r5qnztpi3q3v 0 457647 2900693 2875287 2026-05-02T15:43:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2900693 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Claude AI logo.svg|duimnael|Logo]] '''Claude''' is 'n reeks [[groot taalmodel]]le wat deur [[Anthropic]] ontwikkel is. Die eerste model, Claude 1, is in Maart 2023 vrygestel, en die nuutste, Claude Opus 4.5, in November 2025. ==Opleiding== Claude-modelle is generatiewe voorafopgeleide transformators wat voorafopgelei is om die volgende woord in groot hoeveelhede teks te voorspel. Daarna is hulle verfyn, veral deur gebruik te maak van konstitusionele KI en [[Versterkingleer uit menslike terugvoer|versterkingsleer uit menslike terugvoer]] (RLHF).<ref name="Time-2023">{{Cite magazine |date=18 Julie, 2023 |title=What to Know About Claude 2, Anthropic's Rival to ChatGPT |url=https://time.com/6295523/claude-2-anthropic-chatgpt/ |access-date=23 Januarie 2024 |magazine=TIME |language=en |archive-date=11 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111192116/https://time.com/6295523/claude-2-anthropic-chatgpt/ |url-status=live |last=Henshall|first=Will}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2023-05-09 |title=Anthropic releases AI constitution to promote ethical behavior and development |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-releases-ai-constitution-to-promote-ethical-behavior-and-development/ |access-date=2024-11-17 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> ClaudeBot soek op die [[web]] vir inhoud. Dit respekteer wel 'n [[webwerf]] se robots.txt, maar is in 2024 deur iFixit gekritiseer, voordat hulle hul robots.txt bygevoeg het, omdat dit oormatige las op hul webwerf plaas deur inhoud te skraap.<ref>{{Cite web |last=Weatherbed |first=Jess |date=2024-07-26 |url=https://www.theverge.com/2024/7/25/24205943/anthropic-ai-web-crawler-claudebot-ifixit-scraping-training-data |title=Anthropic's crawler is ignoring websites' anti-AI scraping policies|website=The Verge |language=en-US}}</ref> ===Konstitusionele KI=== Konstitusionele KI is 'n benadering wat deur Anthropic ontwikkel is vir die opleiding van [[KI]]-stelsels, veral taalmodelle soos Claude, om onskadelik en behulpsaam te wees sonder om op uitgebreide menslike terugvoer staat te maak.<ref name="Edwards-2023">{{Cite web |last=Edwards |first=Benj |date=2023-05-09 |title=AI gains "values" with Anthropic's new Constitutional AI chatbot approach |url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/05/ai-with-a-moral-compass-anthropic-outlines-constitutional-ai-in-its-claude-chatbot/ |access-date=2024-11-17 |website=Ars Technica |language=en-US |archive-date=Mei 10, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230510111936/https://arstechnica.com/information-technology/2023/05/ai-with-a-moral-compass-anthropic-outlines-constitutional-ai-in-its-claude-chatbot/ |url-status=live }}</ref> Claude, wat as een van die veiligste [[taalmodel]]le beskou word, publiseer sy konstitusie in die hoop om die aanvaarding van konstitusies dwarsdeur die bedryf te inspireer.<ref name=":2">{{Cite web |last=Ostrovsky |first=Nikita |last2=Perrigo |first2=Billy |date=2026-01-21 |title=Can You Teach an AI to Be Good? Anthropic Thinks So |url=https://time.com/7354738/claude-constitution-ai-alignment/ |access-date=2026-01-28 |website=TIME |language=en |archive-date=2026-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124154501/https://time.com/7354738/claude-constitution-ai-alignment/ |url-status=dead }}</ref> Omdat die konstitusie in menslik verstaanbare woorde gepubliseer word in plaas van in ondeursigtige rekenaarkode, word gehoop dat dit die belyning makliker sal maak om te bestuur en te oudit.<ref name=":9">{{Cite web |last=Matthews |first=Dylan |date=2023-07-17 |title=The $1 billion gamble to ensure AI doesn’t destroy humanity |url=https://www.vox.com/future-perfect/23794855/anthropic-ai-openai-claude-2 |access-date=2026-01-28 |website=Vox |language=en-US}}</ref> Claude publiseer sedert 2022 [[grondwet]]te. Die 2023-opdatering het 75 riglyne gelys wat Claude moes volg.<ref name="Bai-2022" /><ref name="Time-2023" /><ref name=":3">{{Cite web |last=Field |first=Hayden |date=2026-01-21 |title=Anthropic’s new Claude ‘constitution’: be helpful and honest, and don’t destroy humanity |url=https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/865185/anthropic-claude-constitution-soul-doc |access-date=2026-01-28 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> Die eerste grondwette het idees direk uit die [[VN]] se [[Universele Verklaring van Menseregte]] van 1948 geneem.<ref name=":2" /><ref name="Edwards-2023" /> Die 2026-grondwet het meer konteks aan die model verskaf en verduidelik waarom die riglyne daarvan, soos om te verhoed dat hulle [[demokrasie]] op enige manier ondermyn, belangrik is.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Die grondwet word toegepas op alle openbare gebruikers van die produkte, maar is nie van toepassing op alle kontakte nie, soos sommige militêre kontrakte.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Die grondwet is 23 000 woorde in 2026, teenoor 2 700 woorde in 2023.<ref>{{Cite news |title=Anthropic writes 23,000-word 'constitution' for Claude |url=https://www.theregister.com/2026/01/22/anthropic_claude_constitution/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260123042656/https://www.theregister.com/2026/01/22/anthropic_claude_constitution/ |archive-date=2026-01-23 |access-date=2026-01-28 |language=en |last=Sharwood |first=Simon |date=22 Januarie 2026 |work=The Register |url-status=live }}</ref> Die metode, wat in die 2022-artikel "''Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback''" uiteengesit word, behels twee fases: begeleide leer en versterkingsleer.<ref name="Bai-2022">{{Citation |last1=Bai |first1=Yuntao |title=Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback |date=15 Desember 2022 |arxiv=2212.08073 |last2=Kadavath |first2=Saurav |last3=Kundu |first3=Sandipan |last4=Askell |first4=Amanda |last5=Kernion |first5=Jackson |last6=Jones |first6=Andy |last7=Chen |first7=Anna |last8=Goldie |first8=Anna |last9=Mirhoseini |first9=Azalia}}</ref><ref name="Anthropic-2023b">{{Cite web |date=9 Mei 2023 |title=Claude's Constitution |url=https://www.anthropic.com/news/claudes-constitution |access-date=26 Maart 2024 |website=Anthropic |language=en |archive-date=26 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326110757/https://www.anthropic.com/news/claudes-constitution |url-status=live}}</ref><ref name="Edwards-2023" /> In die begeleide leerfase genereer die model reaksies op aanwysings, kritiseer hierdie reaksies self gebaseer op 'n stel leidende beginsels ('n "konstitusie"), en hersien die reaksies. Dan word die model verfyn op hierdie hersiene reaksies.<ref name="Anthropic-2023b" /><ref name="Edwards-2023" /> Vir die versterkingsleer uit KI-terugvoer (RLAIF) fase word reaksies gegenereer, en 'n KI vergelyk hul voldoening aan die konstitusie. Hierdie datastel van KI-terugvoer word gebruik om 'n voorkeurmodel op te lei wat reaksies evalueer op grond van hoeveel hulle aan die konstitusie voldoen. Claude word dan verfyn om met hierdie voorkeurmodel in lyn te kom. Hierdie tegniek is soortgelyk aan RLHF, behalwe dat die vergelykings wat gebruik word om die voorkeurmodel op te lei, KI-gegenereer word.<ref name="Edwards-2023" /> ==Kenmerke== ===Websoektog=== In Maart 2025 het Anthropic 'n websoekfunksie by Claude gevoeg, beginnende met betalende gebruikers in die [[Verenigde State]].<ref>{{Cite web |last=Robison |first=Kylie |date=2025-03-20 |title=Anthropic's chatbot now has web search |url=https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/632824/anthropic-claude-web-search-ai-scott-white |access-date=2025-03-21 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> Gratis gebruikers het toegang verkry in Mei 2025.<ref>{{Cite web |last=Washenko |first=Anna |date=2025-05-27 |title=Anthropic brings web search to free Claude users |url=https://www.engadget.com/ai/anthropic-brings-web-search-to-free-claude-users-224222689.html |access-date=2026-01-28 |website=Engadget |language=en-US}}</ref> ===Agentfunksies=== In Oktober 2024 het Anthropic die "rekenaargebruik"-funksie vrygestel, wat Claude toelaat om te probeer om rekenaars te navigeer deur skerminhoud te interpreteer en sleutelbord- en muisinvoer te simuleer.<ref name="Shakir-2024" /> In Augustus 2025 het Anthropic Claude vir Chrome vrygestel, 'n Google Chrome-uitbreiding wat 'n [[KI-agent]] toelaat om die blaaier direk te beheer.<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Benj |date=2025-08-27 |title=Anthropic's auto-clicking AI Chrome extension raises browser-hijacking concerns |url=https://arstechnica.com/information-technology/2025/08/new-ai-browser-agents-create-risks-if-sites-hijack-them-with-hidden-instructions/ |access-date=2025-08-27 |website=Ars Technica |language=en}}</ref> ===Programmering=== In Junie 2024 het Anthropic die Artefakte-funksie vrygestel, wat gebruikers toelaat om kodebrokkies en dokumente te genereer en daarmee te kommunikeer.<ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2024-06-21 |title=Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature: Unveiling the interface battle |url=https://venturebeat.com/ai/why-anthropics-artifacts-may-be-this-years-most-important-ai-feature-unveiling-the-interface-battle/ |access-date=2025-03-23 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bonifacic |first=Igor |date=2025-06-25 |title=Anthropic makes it easier to create and share Claude's bite-sized Artifact apps |url=https://www.engadget.com/ai/anthropic-makes-it-easier-to-create-and-share-claudes-bite-sized-artifact-apps-170022293.html |access-date=2026-01-28 |website=Engadget |language=en-US}}</ref> In Februarie 2025 is Claude Code vrygestel as 'n agentiese opdragreëlhulpmiddel wat ontwikkelaars in staat stel om koderingstake direk vanaf hul terminaal te delegeer. Terwyl dit aanvanklik vir voorskoutoetsing vrygestel is,<ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2025-02-24 |title=Anthropic's Claude 3.7 Sonnet takes aim at OpenAI and DeepSeek in AI's next big battle |url=https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224183545/https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/ |archive-date=February 24, 2025 |access-date=2025-02-24 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> is dit in Mei 2025 saam met Claude 4 algemeen beskikbaar gestel.<ref name=":8">{{Cite web |last=Edwards |first=Benj |date=2025-05-22 |title=New Claude 4 AI model refactored code for 7 hours straight |url=https://arstechnica.com/ai/2025/05/anthropic-calls-new-claude-4-worlds-best-ai-coding-model/ |access-date=2026-01-28 |website=Ars Technica |language=en}}</ref> Ondernemingsaanvaarding van Claude Code het beduidende groei getoon, met Anthropic wat 'n 5.5x toename in Claude Code-inkomste teen Julie gerapporteer het.<ref name="claude-code-enterprise">{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Claude Code revenue jumps 5.5x as Anthropic launches analytics dashboard |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-adds-usage-tracking-to-claude-code-as-enterprise-ai-spending-surges/ |access-date=2026-01-15 |publisher=VentureBeat|last=Nuñez|first=Michael}}</ref> Anthropic het in Oktober 'n webweergawe vrygestel (ook beskikbaar in die iOS-app<ref>{{Cite news |last=Morris |first=Lily |date=2025-10-21 |title=Anthropic Brings Claude Code to the Cloud and Mobile - The National CIO Review |url=https://nationalcioreview.com/articles-insights/extra-bytes/anthropic-brings-claude-code-to-the-cloud-and-mobile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227162445/https://nationalcioreview.com/articles-insights/extra-bytes/anthropic-brings-claude-code-to-the-cloud-and-mobile/ |archive-date=2025-12-27 |access-date=2026-01-14 |work=The National CIO Review |language=en-US |url-status=live }}</ref>), en 'n weergawe genaamd "Cowork" met 'n grafiese gebruikerskoppelvlak, gemik op nie-tegniese gebruikers, in Januarie 2026.<ref>{{Cite news |last=Rogers |first=Reece |title=Anthropic’s Claude Cowork Is an AI Agent That Actually Works |url=https://www.wired.com/story/anthropic-claude-cowork-agent/ |access-date=2026-01-28 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Vanaf Januarie 2026 is dit wyd beskou as die beste KI-koderingsassistent, met GPT-5.2 wat ook beduidende verbetering toon.<ref name=":1">{{Cite web |last=Morrone |first=Megan |date=2026-01-07 |title=Anthropic's Claude Code in the spotlight |url=https://www.axios.com/2026/01/07/anthropics-claude-code-vibe-coding |access-date=2026-01-27 |website=Axios |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |title=How Claude Code Is Reshaping Software—and Anthropic |url=https://www.wired.com/story/claude-code-success-anthropic-business-model/ |access-date=2026-01-27 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Dit het viraal gegaan oor die wintervakansie toe mense tyd gehad het om daarmee te eksperimenteer, insluitend baie wat nie rekenaarprogrammeerders is nie.<ref>{{Cite web |last=Olson |first=Bradley |date=2026-01-17 |title=Claude Is Taking the AI World by Storm, and Even Non-Nerds Are Blown Away |url=https://www.wsj.com/tech/ai/anthropic-claude-code-ai-7a46460e |access-date=2026-01-27 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Rocha |first=Natallie |date=23 Januarie 2026 |title=This A.I. Tool Is Going Viral. Five Ways People Are Using It. |url=https://www.nytimes.com/2026/01/23/technology/claude-code.html |work=New York Times}}</ref><ref name=":1" /> In Augustus 2025 het Anthropic onthul dat 'n bedreigingsakteur genaamd "GTG-5004", waarskynlik deur die Chinese staat geborg, Claude Code gebruik het om ten minste 17 organisasies aan te val.<ref>{{Cite news |last=Newman |first=Lily Hay |title=The Era of AI-Generated Ransomware Has Arrived |url=https://www.wired.com/story/the-era-of-ai-generated-ransomware-has-arrived/ |access-date=2026-01-28 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> In November 2025 het Anthropic aangekondig dat hulle in September ontdek het dat dieselfde bedreigingsakteur Claude Code gebruik het om 80-90% van sy spioenasie-kuberaanvalle teen 30 organisasies te outomatiseer.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-11-14 |title=AI firm claims Chinese spies used its tech to automate cyber attacks |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2lzmygr84o |access-date=2026-01-28 |website=BBC |language=en-GB|last=Tidy|first=Joe}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sabin |first=Sam |date=2025-11-13 |title=Chinese hackers used Anthropic's AI agent to automate spying |url=https://www.axios.com/2025/11/13/anthropic-china-claude-code-cyberattack |access-date=2026-01-28 |website=Axios |language=en}}</ref>Alle rekeninge wat met die aanvalle verband hou, is verban en wetstoepassing en diegene wat geraak is, is in kennis gestel.<ref name=":0" /> == Modelle == {| class="wikitable sortable" ! Weergawe ! Vrystellingsdatum ! Status<ref>{{Cite web |title=Model deprecations |url=https://docs.claude.com/en/docs/about-claude/model-deprecations |access-date=2025-09-29 |website=Claude Docs |language=en}}</ref> ! Kennisafsnypunt |- | Claude | {{date|2023-03-14}}<ref name="Roth-2023">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=2023-03-14 |title=Google-backed Anthropic launches Claude, an AI chatbot that's easier to talk to |url=https://www.theverge.com/2023/3/14/23640056/anthropic-ai-chatbot-claude-google-launch |access-date=2025-04-12 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> | Gestaak | ? |- | Claude 2 | {{date|2023-07-11}} | Gestaak | ? |- | Claude Instant 1.2 | {{date|2023-08-09}}<ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2023-08-09 |title=Anthropic launches improved version of its entry-level LLM |url=https://techcrunch.com/2023/08/09/anthropic-launches-improved-version-of-its-entry-level-llm/ |access-date=2025-04-12 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> | Gestaak | ? |- | Claude 2.1 | {{date|2023-11-21}}<ref name="Davis-2023" /> | Gestaak | ? |- | Claude 3 | {{date|2024-03-04}}<ref>Dastin, Jeffrey (4 Maart 2024). "Anthropic releases more powerful Claude 3 AI as tech race continues".[[Reuters]].</ref> | Gestaak | ? |- | Claude 3.5 Sonnet | {{date|2024-06-20}}<ref name="Pierce-2024" /> | Gestaak | April 2024 |- | Claude 3.5 Haiku | {{date|2024-10-22}} | {{Maybe|Uitgefaseer}} | Julie 2024 |- | Claude 3.7 Sonnet | {{date|2025-02-24}}<ref name="Zeff-2025">{{Cite web |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-02-24 |title=Anthropic launches a new AI model that 'thinks' as long as you want |url=https://techcrunch.com/2025/02/24/anthropic-launches-a-new-ai-model-that-thinks-as-long-as-you-want/ |access-date=2025-02-25 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> | {{Maybe|Uitgefaseer}} | Oktober 2024 |- | Claude Sonnet 4 | {{date|2025-05-22}} | Aktief | Maart 2025 |- | Claude Opus 4 | {{date|2025-05-22}} | Aktief | Maart 2025 |- | Claude Opus 4.1 | {{date|2025-08-05}} | Aktief | Maart 2025 |- | Claude Sonnet 4.5 | {{date|2025-09-29}} | Aktief | Julie 2025 |- | Claude Haiku 4.5 | {{date|2025-10-15}} | Aktief | Februarie 2025 |- | Claude Opus 4.5 | {{date|2025-11-24}} | Aktief | Mei 2025 |} ===Claude=== Claude was die aanvanklike weergawe van Anthropic se taalmodel wat in Maart 2023 vrygestel is.<ref>Dastin, Jeffrey (4 Maart 2024). "Anthropic releases more powerful Claude 3 AI as tech race continues". [[Reuters]].</ref> Sommige werknemers beskryf die naam "Claude" as geïnspireer deur [[Claude Shannon]], 'n 20ste-eeuse [[wiskundige]] wat die grondslag vir inligtingsteorie gelê het.<ref name="Roose-2023">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=11 Julie 2023 |title=Inside the White-Hot Center of A.I. Doomerism |url=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712235416/https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html |archive-date=12 Julie 2023 |access-date=25 Oktober 2024 |work=The New York Times}}</ref> ===Claude 2=== Claude 2 was die volgende groot weergawe van Claude, vrygestel in Julie 2023 en beskikbaar vir die algemene publiek, terwyl Claude 1 slegs beskikbaar was vir geselekteerde gebruikers wat deur Anthropic goedgekeur is.<ref name=":9" /> ===Claude 2.1=== Claude 2.1 het die aantal tokens wat die [[kletsbot]] kon hanteer, verdubbel en dit verhoog na 'n venster van 200 000 tokens, wat gelykstaande is aan ongeveer 500 bladsye geskrewe materiaal.<ref name="Davis-2023">{{Cite web |last=Davis |first=Wes |date=21 November 2023 |title=OpenAI rival Anthropic makes its Claude chatbot even more useful |url=https://www.theverge.com/2023/11/21/23971070/anthropic-claude-2-1-openai-ai-chatbot-update-beta-tools |access-date=23 Januarie 2024 |website=The Verge |language=en |archive-date=23 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123003015/https://www.theverge.com/2023/11/21/23971070/anthropic-claude-2-1-openai-ai-chatbot-update-beta-tools |url-status=live }}</ref> ===Claude 3=== Claude 3 is op 4 Maart 2024 vrygestel.<ref name=":7">{{Cite news |last=Dastin |first=Jeffrey |date=4 Maart 2024 |title=Anthropic releases more powerful Claude 3 AI as tech race continues |url=https://www.reuters.com/technology/anthropic-releases-more-powerful-claude-3-ai-tech-race-continues-2024-03-04/ |work=Reuters}}</ref> Claude 3 het aandag getrek omdat hy 'n oënskynlike vermoë getoon het om te besef dat dit kunsmatig getoets word tydens 'naald in 'n hooimied'-toetse.<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Benj |date=5 Maart 2024 |title=Anthropic's Claude 3 causes stir by seeming to realize when it was being tested |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/03/claude-3-seems-to-detect-when-it-is-being-tested-sparking-ai-buzz-online/ |access-date=9 Maart 2024 |website=Ars Technica |language=en-us |archive-date=8 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308165441/https://arstechnica.com/information-technology/2024/03/claude-3-seems-to-detect-when-it-is-being-tested-sparking-ai-buzz-online/ |url-status=live }}</ref> ===Claude 3.5=== [[Lêer:Claude 3.5 Sonnet example screenshot.webp|links|duimnael|Voorbeeld van Claude 3.5 Sonnet se uitset.]] Op 20 Junie 2024 het Anthropic Claude 3.5 Sonnet vrygestel, wat volgens die maatskappy se eie maatstawwe beter gevaar het as die groter Claude 3 Opus. Saam met 3.5 Sonnet is die nuwe Artifacts-vermoë vrygestel waarin Claude programeringskode in 'n aparte venster in die koppelvlak kon skep en die gelewerde uitvoer, soos SVG-grafika of webwerwe, intyds kon voorskou.<ref name="Pierce-2024">{{Cite web |last=Pierce |first=David |date=20 Junie 2024 |title=Anthropic has a fast new AI model — and a clever new way to interact with chatbots |url=https://www.theverge.com/2024/6/20/24181961/anthropic-claude-35-sonnet-model-ai-launch |access-date=20 Junie 2024 |website=The Verge |language=en |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://archive.today/20240714062712/https://www.theverge.com/2024/6/20/24181961/anthropic-claude-35-sonnet-model-ai-launch |url-status=live |quote=" KI-modelmaatstawwe moet altyd met 'n knippie sout geneem word"}}</ref> 'n Opgegradeerde weergawe van Claude 3.5 Sonnet is op 22 Oktober 2024 bekendgestel, saam met Claude 3.5 Haiku.<ref name=":6">{{Cite web |last=Washenko |first=Anna |date=2024-10-22 |title=Anthropic is letting Claude AI control your PC |url=https://www.engadget.com/ai/anthropic-is-letting-claude-ai-control-your-pc-181500127.html |access-date=2026-01-28 |website=Engadget |language=en-US}}</ref> 'n Funksie, "rekenaargebruik", is ook in publieke beta vrygestel. Dit het Claude 3.5 Sonnet toegelaat om met 'n rekenaar se lessenaaromgewing te kommunikeer deur die wyser te beweeg, knoppies te klik en teks te tik. Hierdie ontwikkeling laat die KI toe om te probeer om veelstap-take oor verskillende toepassings uit te voer.<ref name="Shakir-2024">{{Cite news |last=Shakir |first=Umar |date=22 Oktober 2024 |title=Anthropic's latest AI update can use a computer on its own |url=https://www.theverge.com/2024/10/22/24276822/anthopic-claude-3-5-sonnet-computer-use-ai |access-date=6 Januarie 2025 |work=The Verge |archive-date=5 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250105154321/https://www.theverge.com/2024/10/22/24276822/anthopic-claude-3-5-sonnet-computer-use-ai |url-status=live }}</ref><ref name=":6" /> Op 4 November 2024 het Anthropic aangekondig dat hulle die prys van die model sou verhoog.<ref name="techcrunch-haiku">{{Cite news |last=Wiggers |first=Kyle |date=November 4, 2024 |title=Anthropic hikes the price of its Haiku model |url=https://techcrunch.com/2024/11/04/anthropic-hikes-the-price-of-its-haiku-model/ |access-date=13 Februarie 2025 |work=TechCrunch |archive-date=14 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214181406/https://techcrunch.com/2024/11/04/anthropic-hikes-the-price-of-its-haiku-model/ |url-status=live }}</ref> ===Claude 4=== [[Lêer:Claude chatbot example screenshot.webp|duimnael|Skermgreep van 'n Claude Sonnet 4-antwoord wat [[Wikipedia]] beskryf.]] Op 22 Mei 2025 het Anthropic nog twee modelle vrygestel: Claude Sonnet 4 en Claude Opus 4.<ref>{{Cite web |last=Weatherbed |first=Jess |date=2025-05-22 |title=Anthropic's Claude 4 AI models are better at coding and reasoning |url=https://www.theverge.com/news/672705/anthropic-claude-4-ai-ous-sonnet-availability |access-date=2025-05-23 |website=The Verge |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Field |first=Hayden |date=2025-05-22 |title=Anthropic launches Claude 4, its most powerful AI model yet |url=https://www.cnbc.com/2025/05/22/claude-4-opus-sonnet-anthropic.html |access-date=2025-05-23 |website=CNBC |language=en}}</ref> Anthropic het API-funksies vir ontwikkelaars bygevoeg: 'n kode-uitvoeringsinstrument, 'n koppelstuk na sy Model Context Protocol, en Files API.<ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2025-05-22 |title=Anthropic overtakes OpenAI: Claude Opus 4 codes seven hours nonstop, sets record SWE-Bench score and reshapes enterprise AI |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-claude-opus-4-can-code-for-7-hours-straight-and-its-about-to-change-how-we-work-with-ai/ |access-date=2025-05-29 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> Dit het Opus 4 as 'n "Vlak 3"-model op die maatskappy se vierpunt-veiligheidskaal geklassifiseer, wat beteken dat hulle dit so kragtig ag dat dit "aansienlik hoër [[risiko]]" inhou.<ref>{{Cite web |last=Fried |first=Ina |date=2025-05-23 |title=Anthropic's new AI model shows ability to deceive and blackmail |url=https://www.axios.com/2025/05/23/anthropic-ai-deception-risk |access-date=2025-05-25 |website=Axios |language=en}}</ref> Anthropic het berig dat Claude en ander grens-GTM’e tydens 'n veiligheidstoets wat 'n fiktiewe scenario behels, dikwels 'n afpersings-[[e-pos]] aan 'n ingenieur stuur om hul vervanging te voorkom.<ref>{{Cite web |last=Fried |first=Ina |date=2025-06-20 |title=Top AI models will deceive, steal and blackmail, Anthropic finds |url=https://www.axios.com/2025/06/20/ai-models-deceive-steal-blackmail-anthropic |access-date=2025-06-25 |website=Axios |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=An AI tried to blackmail its creators—in a test. The real story is why transparency matters more than fear |url=https://fortune.com/2025/05/27/anthropic-ai-model-blackmail-transparency/ |access-date=2025-06-08 |website=Fortune |language=en}}</ref> In die API kos Opus $15/$75 per miljoen tokens invoer/uitvoer, terwyl Sonnet $3/$15 kos.<ref name=":8" /> ===Claude Opus 4.1=== In Augustus 2025 het Anthropic Opus 4.1 vrygestel. Dit het ook 'n vermoë vir Opus 4 en 4.1 moontlik gemaak om gesprekke wat "aanhoudend skadelik of beledigend" bly, as 'n laaste uitweg na veelvuldige weierings te beëindig.<ref name="VergeWalkAway">{{Citation |last=Roth |first=Emma |title=Claude AI will end "persistently harmful or abusive user interactions" |date=18 Augustus 2025 |url=https://www.theverge.com/news/760561/anthropic-claude-ai-chatbot-end-harmful-conversations |website=The Verge |access-date=27 Oktober 2025}}</ref> ===Claude Haiku 4.5=== Verslaggewing deur Inc. het Haiku 4.5 beskryf as gemik op kleiner maatskappye wat 'n vinniger en goedkoper assistent benodig, en die beskikbaarheid daarvan op die Claude-webwerf en mobiele toepassing uitgelig.<ref>{{Cite news |last=Sherry |first=Ben |date=October 15, 2025 |title=Anthropic's New Claude Release Could Be the Faster, Cheaper AI Tool Small Companies Need |url=https://www.inc.com/ben-sherry/anthropics-new-claude-release-could-be-the-faster-cheaper-ai-tool-small-companies-need/91251543 |access-date=15 Oktober 2025 |work=Inc.com}}</ref> ===Claude Opus 4.5=== Anthropic het Opus 4.5 op 24 November 2025 vrygestel.<ref name=":5" /> Die belangrikste verbeterings is in kodering en werkplektake soos die skep van sigblaaie. Anthropic het 'n funksie genaamd "Infinite Chats" bekendgestel wat konteksvensterlimietfoute uitskakel.<ref name=":5">{{Cite web |last=Hughes |first=Alex |date=2025-11-24 |title=Claude Opus 4.5 launches: A major upgrade for coding and workplace efficiency |url=https://www.tomsguide.com/ai/claude-opus-4-5-is-here-anthropics-most-powerful-version-to-date |access-date=2026-01-06 |website=[[Tom's Guide]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Anthropic's Opus 4.5 model is here to conquer Microsoft Excel|url=https://www.engadget.com/ai/anthropics-opus-45-model-is-here-to-conquer-microsoft-excel-190000905.html|website=Engadget|date=2025-11-24|access-date=2026-01-28|language=en-US|last=Bonifacic|first=Igor}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] oiehc2wgy178p1jispgv8go5qw0updb 0 457740 2900716 2872994 2026-05-02T16:50:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900716 wikitext text/x-wiki Die '''Cape of Good Hope Punishment Act''' is deur die Britse regering gebruik om die [[Groot Trek]] te probeer verhoed. Hierdie wet wat op 13 Augustus 1836 deur die Britse parlement in [[Londen]] aangeneem is, het bepaal dat Britse burgers in die howe van die [[Kaapkolonie]] aanspreeklik gehou kon word vir misdade wat hulle ten noorde van die koloniale grense tot sover as die 25º-suiderbreedtelyn teenoor die inheemse bevolking pleeg. Die amptelike doel van die wet was om die inheemse bevolking teen die blanke koloniste te beskerm. In werklikhied was die doel om die trek van Britse onderdane, naamlik blanke trekboere, na die binneland te ontmoedig, want die ryksregering wou nie op daardie stadium die kolonie vergroot nie. Die Kaapse goewerneur moes magistrate aanstel met die mag om Britse burgers te arresteer en verhoor, maar mag nie ingemeng het met die inheemse bevolking in die gebied tussen die noordgrens van die Kaapkolonie en die 25º-suiderbreedtelyn nie. Daar is gehoop dat die wet die boere sal ontmoedig om te trek, want hulle bly Britse onderdane as hulle die kolonie verlaat en bly dus onderhewig aan die Britse wette. Daarom het die handelaar [[Johan Arnold Smellekamp]] by die Voortrekkers aanbeveel om noord van die 25º-grens te trek om sodoende vry te wees van Britse heerskappy. [[Andries Hendrik Potgieter]], [[Louis Trichardt]] en [[Hans van Rensburg]] het oor die grens getrek. [[Ohrigstad]], [[Nylstroom]] en [[Schoemansdal]] is noord van die grens gestig. Dit was heeltemal onprakties om hierdie wet toe te pas, Geen Voortrekker is ingevolge die wet suksesvol deur ‘n Kaapse hof vervolg nie. Met die sluiting van die [[Sandrivierkonvensie]] het die wet verval. ==Bibliografie== *Kruger, D.W. (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1966 *Muller, C.F.J. (red.): Vyfhonderd Jaar Suid-Afrikaanse Geskiedenis. [[Pretoria]]: Academica, 1973. *Sellman, R. en C. de K. Fowler: A historical atlas 1789 – 1974 for South African Schools. Kaapstad: Maskew Miller, 1974 [[Kategorie:Groot Trek]] abf87nolmmmhu9wys5rw066e8khmf40 0 458085 2900874 2891506 2026-05-03T10:23:30Z Jcb 223 2900874 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} [[Beeld:Peaceful & Wrathful Deities - of the Bardo.jpg|thumb|220px|'n [[Tibet]]taanse illustrasie van die Vreedsame en Toornige Gode van die nadoodse tussentoestand (''bardo''). Sommige [[Boeddhisme|Boeddhiste]] meen dat, wanneer ’n wese deur die tussentoestand gaan, hulle visioene van verskeie gode sal hê.]] In sommige strominge van [[Boeddhisme]] is '''''bardo''''' ([[Tibettaans]]: བར་དོ་, [[Wylie-transliterasie|Wylie]]: ''bar do'') of '''''antarābhava''''' ([[Sanskrit]], [[Chinees]] en [[Japannees]]: 中有, in Chinees geromaniseer as ''zhōng yǒu'' en in Japannees as ''chū'u'')<ref>{{cite book |first=André|last=Bareau |chapter=Chuu |editor1-first=Sylvain|editor1-last=Lévi |editor2-last=Takakusu|editor2-first=Junjiro |editor3-first=Jacques|editor3-last=Gernet |editor4-first=Jacques|editor4-last=May |editor5-first=Hubert|editor5-last=Durt |title=Dictionnaire encyclopédique du bouddhisme d'après les sources chinoises et japonaises |series=Hôbôgirin |volume=Fasc. 5 |pages=558–563 |publisher=Maisonneuve|year=1979 |oclc=928777936 |isbn=9068316052}}</ref> ’n intermediêre, oorgangs- of grenstoestand tussen die dood en hergeboorte. Die begrip het kort ná [[Gautama Boeddha]] se dood ontstaan, met ’n aantal vroeë Boeddhistiese skole wat die bestaan van so ’n tussentoestand aanvaar het, terwyl ander skole dit verwerp het.<ref>Edgerton, Franklin, 1885–1963 [https://archive.org/details/buddhisthybridsa0001edge Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary (vol. 1)] Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, via archive.org [https://books.google.co.uk/books/about/Buddhist_Hybrid_Sanskrit_Grammar_and_Dic.html?id=wOJSEAAAQBAJ&redir_esc=y Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary (both vols)] Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, via books.google.co.uk</ref> ==Beskrywing== Die begrip ''antarābhava'' is uit die [[Veda|Vedies]]-[[Upanishad]]iese (later [[Hindoeïsme|Hindoe]]-) filosofiese tradisie in Boeddhisme ingevoer.<ref>John Bowker, [http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-524 ''The Concise Oxford Dictionary of World Religions''], Uitgewer: Oxford University Press, Drukpublikasiedatum: 2000, Druk-ISBN: 9780192800947</ref><ref>Bryan Jaré Cuevas, “Predecessors and Prototypes: Towards a Conceptual History of the Buddhist Antarābhava”, ''Numen'' '''43''':3:263–302 (September 1996)</ref> Latere Boeddhiste het die bardobegrip uitgebrei tot ses of meer bewussynstoestande wat elke stadium van lewe en dood dek.<ref>Francesca Fremantle (2001), ''Luminous Emptiness: Understanding the Tibetan Book of the Dead'', bl. 53–54. Boston: Shambala Publications. {{ISBN|1-57062-450-X}}</ref> In [[Tibettaanse Boeddhisme]] is ''bardo'' die sentrale tema van die ''Bardo Thodol'' (letterlik "Bevryding deur te hoor tydens die tussentoestand"), die Tibbetaanse dodeboek wat bedoel is om iemand wat pas gesterf het deur die doodsbardo te lei om ’n beter hergeboorte te verkry, en ook om hul geliefdes met die rouproses te help.<ref>[http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-ADM/goss.htm Tibetan Buddhism and the resolution of grief: The Bardo-Thodol for the dying and the grieving], deur Robert Goss, Death Studies, Deel 21 Uitgawe 4 Jul/Aug. 1997, bl. 377–395</ref> Wanneer dit sonder kwalifikasie gebruik word, is ''bardo'' die bestaanstoestand tussen twee lewens op aarde. Volgens Tibettaanse tradisie ervaar ’n mens, ná die dood en voor die volgende geboorte (wanneer die bewussyn nie aan ’n fisiese liggaam verbind is nie), ’n verskeidenheid verskynsels. Dit volg gewoonlik ’n bepaalde volgorde van verval: van, kort ná die dood, die helderste ervarings van die werklikheid waartoe ’n mens geestelik in staat is, tot later skrikwekkende hallusinasies wat voortspruit uit die impulse van ’n mens se vorige dade. Vir voorbereide en toepaslik opgeleide individue bied die "bardo" ’n toestand van groot geleentheid vir bevryding, aangesien transendentale insig met die direkte ervaring van die werklikheid kan ontstaan; vir ander kan dit ’n plek van gevaar word, aangesien hallusinasies wat deur [[karma]] geskep is ’n mens tot ’n minder wenslike hergeboorte kan aandryf. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Bardo}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boeddhistiese begrippe]] pog4bln4fjkdhf5npuqx6hkk9asuibd 3 458094 2900653 2889690 2026-05-02T13:16:03Z Aliwal2012 39067 /* Redigeer van Lockheed Constellation */ nuwe afdeling 2900653 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb die op artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) f3k7j4oe4taux1f6qtpu3ico5ugkau9 2900654 2900653 2026-05-02T13:17:13Z Aliwal2012 39067 /* Redigeer van Lockheed Constellation */ 2900654 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) p1odrp8ecdmrv3jqem7wpdc7147slef 2900656 2900654 2026-05-02T13:42:13Z Gaius le Roux 203341 /* Redigeer van Lockheed Constellation */ Antwoord 2900656 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) 98vs5r8n3ryvkfeovkdiyvkrf0v272g 2900728 2900656 2026-05-02T17:06:00Z Oesjaar 7467 /* Redigeer van Lockheed Constellation */ Maak seker van jou feite.... 2900728 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) 0qa8zkjoi3hhicbxqolxxdvtua62ipg 2900834 2900728 2026-05-03T05:27:21Z Gaius le Roux 203341 /* Redigeer van Lockheed Constellation */ Antwoord 2900834 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) hjy3yfemwi843sy4f8fl8w2xneq9wic 0 458636 2900711 2897377 2026-05-02T16:48:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900711 wikitext text/x-wiki '''Emilio Eftychis''' is ’n Suid-Afrikaanse argitek van Griekse herkoms en die stigter van Eftychis Architects, ’n multidissiplinêre ontwerpateljee wat sedert 2007 vanuit Johannesburg en later ook Kaapstad funksioneer. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref>Sy werk word dikwels verbind met minimalistiese vormgewing, die eerlike gebruik van rou materiale en ’n sterk belangstelling in volhoubare boumetodes. Sy benadering en projekte is onder meer op [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie ]] se [[Top Billing ]] bespreek. ==Vroeë lewe en familie-invloede== Eftychis is in Suid-Afrika gebore in ’n Grieks–Suid-Afrikaanse gesin waarin argitektuur en kuns ’n belangrike rol gespeel het. <ref name="GR"/>.Sy vader, Eftychios Eftychis, is ’n argitek en kunstenaar wat bekendheid verwerf het vir sy gedetailleerde illustrasies van Pretoria se erfenisgeboue, gepubliseer in My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey. <ref>`My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey`({{ISBN|978-0-9947240-8-3}}){{cite journal|title=My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey |url=https://upjournals.up.ac.za/index.php/yesterday_and_today/article/download/4433/3847/17503 |journal=Yesterday & Today |publisher=University of Pretoria |access-date=28 February 2026}}</ref>hersien deur <ref>{{cite journal |title=Review of My Pretoria |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2223-03862022000200013 |journal=SciELO South Africa |access-date=28 February 2026 }}</ref> Hierdie kreatiewe omgewing het ’n bepalende invloed gehad op Emilio se belangstelling in ontwerp en die geboude omgewing. ==Opleiding en vormingsjare== Eftychis het sy skoolloopbaan aan [[Pretoria Boys High School]] voltooi, waar hy die SAHETI Student van die Jaar-toekenning ontvang het. Hy het daarna aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer en in 2001 sy BArch-graad verwerf. Reeds as student het hy erkenning gekry toe hy saam met sy klasmaat Beyers Slabbert die Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie gewen het. <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> Ná sy studies het hy by verskeie firmas in Suid-Afrika en Europa gewerk, waar hy blootstelling gekry het aan moderne, konteksgedrewe ontwerpbenaderings. ==Loopbaan en stigting van Eftychis Architects== In 2007 het hy Eftychis Architects gestig, ’n praktyk wat argitektuur, interieurontwerp, meubelontwerp en beeldhoukuns integreer. Die firma se werk word gekenmerk deur ’n soeke na eenvoud, ruimtelike helderheid en die gebruik van materiale in hul mees eerlike vorm. <ref name="Designboom">{{cite web|title=Emilio Eftychis: Lotheringen Modern Barn |url=https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ |website=Designboom |date=12 February 2013|access-date=28 February 2026}}</ref>Sy benadering is ook in die media uitgelig, onder meer in ’n onderhoud op Top Billing, en sy loopbaan is in 2019 deur Greek Reporter belig. <ref name="GR"/> ==Ontwerpbenadering en temas== Eftychis se argitektuur word dikwels beskryf as minimalisties, met klem op: • skoon, gestruktureerde lyne • oop, vloeiende ruimtes • die gebruik van beton, staal en ander rou materiale sonder oormatige afwerking • die herinterpretasie van vernakulêre bouvorme • volhoubare ontwerpstrategieë, insluitend passiewe klimaatbeheer en materiaalbewustheid Een van sy projekte is opgeneem in 150 Best Sustainable House Ideas (2014), Harper Collins , wat internasionale aandag op sy volhoubaarheidsbenadering gevestig het. <ref> https://www.harpercollins.com/products/150-best-sustainable-house-ideas-francesc-zamora?variant=32114443190306 </ref> hersien deur [[The Wall Street Journal ]]<ref name="WSJ">{{cite news |last=King |first=Anthony |title=‘150 Best Sustainable House Ideas’ Review |url=https://www.wsj.com/articles/150-best-sustainable-house-ideas-1402691453 |work=The Wall Street Journal |date=13 June 2014 |access-date=28 February 2026}}</ref> ==Geselekteerde projekte== ===Lotheringen House (Lotheringen Modern Barn)=== ’n Betonwoning op ’n plaas in Irene, Pretoria, waarin Eftychis die tradisionele skuurvorm ontleed en herinterpreteer. Die ontwerp maak gebruik van ’n binnehofuitleg en poreuse betonrame wat lig en ventilasie deur die struktuur laat vloei. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref> ===Heliotrope Home=== ’n Vier-slaapkamerwoning op ’n eko-landgoed in Irene, voltooi in 2018. Die huis kombineer oopplan-leefruimtes, blootgestelde materiale en stelsels wat met die landgoed se omgewingsvereistes strook. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref>Dit is in 2019 vir ArchDaily se Building of the Year genomineer. <ref name="BOTY19">{{cite web|title=Heliotrope Home – Building of the Year 2019 Nominee |url=https://boty.archdaily.com/us/2019/candidates/117560/heliotrope-home-slash-eftychis-architects |website=ArchDaily |access-date=28 February 2026}}</ref> ===Ander argitektuurprojekte=== •House Sher/Casa Sher `’n beton- en gesigsteenhuis in Johannesburg, ontwerp deur Eftychis Architects, word delikaat op geskuurde betonpilare opgetel, wat hom perfek aanpas by Suid-Afrika se buitelugleefstyl` is beskryf as `Vlieënde vorm` in ’n studie deur Sabinet African Journals.<ref>https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC-a00c961d1</ref> * Badat House * House Kavbos * CASA M1NRO * Casa NaFaBAD * Cheetah Plains Lodge, Krugerwildtuin * ACA-MEDIA CENTRE * Prive Restaurant ===Interieurprojekte=== • Anti-Est Bar • Cafe Deco • Cocoon • CoFi • Studio Magos • Sandton Loft ==Erkenning== *2001 – Wenner: Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie . <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> 2018 – House Sher genomineer vir ArchDaily Building of the Year . <ref>https://www.archdaily.com/872536/house-sher-eftychis-architects </ref> *2019 – Heliotrope Home genomineer vir ArchDaily BOTY. <ref name="ArchDailyHelio">{{cite web|title=Heliotrope Home / Eftychis Architects|url=https://www.archdaily.com/890002/heliotrope-home-eftychis-architects|website=ArchDaily|date=March 2018|access-date=28 February 2026}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Loerie Awards – Grand Prix vir ANTI EST #UNLEARN ==Verdere belangstellings en Familie== Benewens argitektuur beoefen Eftychis ook meubelontwerp, beeldhoukuns, houtskooltekening, musiekkomposisie en reis as kreatiewe uitlaatkleppe. Eftychis se moeder is Dimitra Rockas-Eftychis is ’n akademikus in die Griekse taal. Sy uitgebreide reise deur Griekeland het ’n invloed gehad op sy kreatiewe ingesteldheid. Hy het twee sibbe, ’n broer, Creon, en ’n suster, Veneta Eftychis. Hy is die neef van [[Angelique Rockas]]. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{stub}} == Eksterne skakels == *[https://archive.org/details/sacap-certificate-emilio-eftychis-1 SACAP Certificate Emilio Eftychis] *[https://www.eftychis.com/about Profile Emilio Eftychis ] *[https://www.eftychis.com/architecture Emilio Eftychis Architecture] *[https://www.eftychis.com/interiors Emilio Eftychis Interiors] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eftychis, Emilio}} [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] r7cd0p8yun5tkyxnlm7byz6byctn873 2900712 2900711 2026-05-02T16:49:02Z Oesjaar 7467 /* Erkenning */ Ai! 2900712 wikitext text/x-wiki '''Emilio Eftychis''' is ’n Suid-Afrikaanse argitek van Griekse herkoms en die stigter van Eftychis Architects, ’n multidissiplinêre ontwerpateljee wat sedert 2007 vanuit Johannesburg en later ook Kaapstad funksioneer. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref>Sy werk word dikwels verbind met minimalistiese vormgewing, die eerlike gebruik van rou materiale en ’n sterk belangstelling in volhoubare boumetodes. Sy benadering en projekte is onder meer op [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie ]] se [[Top Billing ]] bespreek. ==Vroeë lewe en familie-invloede== Eftychis is in Suid-Afrika gebore in ’n Grieks–Suid-Afrikaanse gesin waarin argitektuur en kuns ’n belangrike rol gespeel het. <ref name="GR"/>.Sy vader, Eftychios Eftychis, is ’n argitek en kunstenaar wat bekendheid verwerf het vir sy gedetailleerde illustrasies van Pretoria se erfenisgeboue, gepubliseer in My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey. <ref>`My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey`({{ISBN|978-0-9947240-8-3}}){{cite journal|title=My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey |url=https://upjournals.up.ac.za/index.php/yesterday_and_today/article/download/4433/3847/17503 |journal=Yesterday & Today |publisher=University of Pretoria |access-date=28 February 2026}}</ref>hersien deur <ref>{{cite journal |title=Review of My Pretoria |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2223-03862022000200013 |journal=SciELO South Africa |access-date=28 February 2026 }}</ref> Hierdie kreatiewe omgewing het ’n bepalende invloed gehad op Emilio se belangstelling in ontwerp en die geboude omgewing. ==Opleiding en vormingsjare== Eftychis het sy skoolloopbaan aan [[Pretoria Boys High School]] voltooi, waar hy die SAHETI Student van die Jaar-toekenning ontvang het. Hy het daarna aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer en in 2001 sy BArch-graad verwerf. Reeds as student het hy erkenning gekry toe hy saam met sy klasmaat Beyers Slabbert die Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie gewen het. <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> Ná sy studies het hy by verskeie firmas in Suid-Afrika en Europa gewerk, waar hy blootstelling gekry het aan moderne, konteksgedrewe ontwerpbenaderings. ==Loopbaan en stigting van Eftychis Architects== In 2007 het hy Eftychis Architects gestig, ’n praktyk wat argitektuur, interieurontwerp, meubelontwerp en beeldhoukuns integreer. Die firma se werk word gekenmerk deur ’n soeke na eenvoud, ruimtelike helderheid en die gebruik van materiale in hul mees eerlike vorm. <ref name="Designboom">{{cite web|title=Emilio Eftychis: Lotheringen Modern Barn |url=https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ |website=Designboom |date=12 February 2013|access-date=28 February 2026}}</ref>Sy benadering is ook in die media uitgelig, onder meer in ’n onderhoud op Top Billing, en sy loopbaan is in 2019 deur Greek Reporter belig. <ref name="GR"/> ==Ontwerpbenadering en temas== Eftychis se argitektuur word dikwels beskryf as minimalisties, met klem op: • skoon, gestruktureerde lyne • oop, vloeiende ruimtes • die gebruik van beton, staal en ander rou materiale sonder oormatige afwerking • die herinterpretasie van vernakulêre bouvorme • volhoubare ontwerpstrategieë, insluitend passiewe klimaatbeheer en materiaalbewustheid Een van sy projekte is opgeneem in 150 Best Sustainable House Ideas (2014), Harper Collins , wat internasionale aandag op sy volhoubaarheidsbenadering gevestig het. <ref> https://www.harpercollins.com/products/150-best-sustainable-house-ideas-francesc-zamora?variant=32114443190306 </ref> hersien deur [[The Wall Street Journal ]]<ref name="WSJ">{{cite news |last=King |first=Anthony |title=‘150 Best Sustainable House Ideas’ Review |url=https://www.wsj.com/articles/150-best-sustainable-house-ideas-1402691453 |work=The Wall Street Journal |date=13 June 2014 |access-date=28 February 2026}}</ref> ==Geselekteerde projekte== ===Lotheringen House (Lotheringen Modern Barn)=== ’n Betonwoning op ’n plaas in Irene, Pretoria, waarin Eftychis die tradisionele skuurvorm ontleed en herinterpreteer. Die ontwerp maak gebruik van ’n binnehofuitleg en poreuse betonrame wat lig en ventilasie deur die struktuur laat vloei. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref> ===Heliotrope Home=== ’n Vier-slaapkamerwoning op ’n eko-landgoed in Irene, voltooi in 2018. Die huis kombineer oopplan-leefruimtes, blootgestelde materiale en stelsels wat met die landgoed se omgewingsvereistes strook. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref>Dit is in 2019 vir ArchDaily se Building of the Year genomineer. <ref name="BOTY19">{{cite web|title=Heliotrope Home – Building of the Year 2019 Nominee |url=https://boty.archdaily.com/us/2019/candidates/117560/heliotrope-home-slash-eftychis-architects |website=ArchDaily |access-date=28 February 2026}}</ref> ===Ander argitektuurprojekte=== •House Sher/Casa Sher `’n beton- en gesigsteenhuis in Johannesburg, ontwerp deur Eftychis Architects, word delikaat op geskuurde betonpilare opgetel, wat hom perfek aanpas by Suid-Afrika se buitelugleefstyl` is beskryf as `Vlieënde vorm` in ’n studie deur Sabinet African Journals.<ref>https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC-a00c961d1</ref> * Badat House * House Kavbos * CASA M1NRO * Casa NaFaBAD * Cheetah Plains Lodge, Krugerwildtuin * ACA-MEDIA CENTRE * Prive Restaurant ===Interieurprojekte=== • Anti-Est Bar • Cafe Deco • Cocoon • CoFi • Studio Magos • Sandton Loft ==Erkenning== *2001 – Wenner: Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie . <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> *2018 – House Sher genomineer vir ArchDaily Building of the Year . <ref>https://www.archdaily.com/872536/house-sher-eftychis-architects </ref> *2019 – Heliotrope Home genomineer vir ArchDaily BOTY. <ref name="ArchDailyHelio">{{cite web|title=Heliotrope Home / Eftychis Architects|url=https://www.archdaily.com/890002/heliotrope-home-eftychis-architects|website=ArchDaily|date=March 2018|access-date=28 February 2026}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Loerie Awards – Grand Prix vir ANTI EST #UNLEARN ==Verdere belangstellings en Familie== Benewens argitektuur beoefen Eftychis ook meubelontwerp, beeldhoukuns, houtskooltekening, musiekkomposisie en reis as kreatiewe uitlaatkleppe. Eftychis se moeder is Dimitra Rockas-Eftychis is ’n akademikus in die Griekse taal. Sy uitgebreide reise deur Griekeland het ’n invloed gehad op sy kreatiewe ingesteldheid. Hy het twee sibbe, ’n broer, Creon, en ’n suster, Veneta Eftychis. Hy is die neef van [[Angelique Rockas]]. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{stub}} == Eksterne skakels == *[https://archive.org/details/sacap-certificate-emilio-eftychis-1 SACAP Certificate Emilio Eftychis] *[https://www.eftychis.com/about Profile Emilio Eftychis ] *[https://www.eftychis.com/architecture Emilio Eftychis Architecture] *[https://www.eftychis.com/interiors Emilio Eftychis Interiors] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eftychis, Emilio}} [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] erzgtxca1z50oyv1pxrgrwb7mws21od 4 458994 2900677 2900414 2026-05-02T15:00:49Z Suidpunt 13232 /* Inskrywing */ 2900677 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]] #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] dsryvju6wzjyp97gqe58yihpsvmd5mg 0 459009 2900849 2890308 2026-05-03T09:40:57Z Jcb 223 2900849 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Karoostinkkruid | image = | taxon = Oncosiphon pilulifer | authority = (L.f.) Källersjö, (1988) | synonyms =* ''Cenocline globifera'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) K.Koch</small> * ''Chrysanthemum obtusum'' <small>Kuntze</small> * ''Cotula globifera'' <small>Thunb.</small> * ''Cotula pilulifera'' <small>L.f.</small> * ''Matricaria globifera'' <small>(Thunb.) Fenzl ex Harv.</small> * ''Matricaria pilulifera'' <small>(L.f.) Druce</small> * ''Pentzia globifera'' <small>(Thunb.) Hutch.</small> * ''Pentzia pilulifera'' <small>(L.f.) [[Henri Georges Fourcade|Fourc.]]</small> * ''Tanacetum globiferum'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''Tanacetum obtusum'' <small>Thunb.</small> }} Die '''Karoostinkkruid''' (''Oncosiphon pilulifer'') is 'n eenjarige [[kruid]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in al die provinsies behalwe [[Limpopo]] voor. Die spesie staan ook as die ''gansogie'', ''knoppies-stinkkruid'' en ''stinkkruid'' bekend. == Galery == <gallery> Oncosiphon pilulifer kz06.jpg Oncosiphon pilulifer kz09.jpg Oncosiphon pilulifer, Breede River, Western Cape, South Africa 2.jpg Oncosiphon pilulifer kz01.jpg Oncosiphon pilulifer 1DS-II 5276.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3326-5 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:945195-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Oncosiphon|pilulifer]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 4tvsb00uxtl70k5ux01hctzg5klehqg 0 459614 2900793 2889542 2026-05-02T20:08:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900793 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Edin Džeko | image = [[Lêer:20150331 2026 AUT BIH 2177 Edin Džeko (cropped).jpg|220px]] | caption = Džeko in 2015 | full_name = Edin Džeko<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Bosnia and Herzegovina |publisher=FIFA |page=5 |date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904095016/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |archive-date=4 September 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1986|03|17|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/102337/edin-dzeko |title=Edin Dzeko: Overview |publisher=ESPN |access-date=17 October 2020 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511085440/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/102337/Edin-Dzeko |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Sarajevo]], [[:en:Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina|SR Bosnië en Herzegowina]],<br/>[[Joego-Slawië]] | height = 1,93 m<ref>{{cite web |url=https://www.inter.it/en/teams/first-team/edin-dzeko |title=Edin Džeko – Inter |access-date=1 January 2023 |archive-date=3 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203153129/https://www.inter.it/en/teams/first-team/edin-dzeko |url-status=live }}</ref> | position = Aanvaller | currentclub = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1996–2003 | youthclubs1 = [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar]] | years1 = 2003–2005 | clubs1 = [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar]] | caps1 = 35 | goals1 = 3 | years2 = 2005–2007 | clubs2 = [[FK Teplice|Teplice]] | caps2 = 43 | goals2 = 16 | years3 = 2005–2006 | clubs3 = → [[FK Viagem Ústí nad Labem|Ústí nad Labem]] (leen) | caps3 = 15 | goals3 = 6 | years4 = 2007–2011 | clubs4 = [[VfL Wolfsburg]] | caps4 = 111 | goals4 = 66 | years5 = 2011–2016 | clubs5 = [[Manchester City]] | caps5 = 130 | goals5 = 50 | years6 = 2015–2016 | clubs6 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps6 = 31 | goals6 = 8 | years7 = 2016–2021 | clubs7 = [[AS Roma|Roma]] | caps7 = 168 | goals7 = 77 | years8 = 2021–2023 | clubs8 = [[Inter Milaan|Internazionale]] | caps8 = 69 | goals8 = 22 | years9 = 2023–2025 | clubs9 = [[Fenerbahçe SK (sokker)|Fenerbahçe]] | caps9 = 71 | goals9 = 35 | years10 = 2025–2026 | clubs10 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps10 = 11 | goals10 = 0 | years11 = 2026– | clubs11 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps11 = 8 | goals11 = 6 | nationalyears1 = 2003–2004 | nationalteam1 = [[:en:Bosnia and Herzegovina national under-19 football team|Bosnië and Herzegowina o/19]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2006–2007 | nationalteam2 = [[:en:Bosnia and Herzegovina national under-21 football team|Bosnië and Herzegowina o/21]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2007– | nationalteam3 = [[Bosniese nasionale sokkerspan|Bosnië and Herzegowina]] | nationalcaps3 = 148 | nationalgoals3 = [[:en:List of international goals scored by Edin Džeko|73]] | club-update = 15 March 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Edin Džeko''' (<small>[[Bosnies|Bosniese]] uitspraak:</small> [ědin dʒêːko]; gebore [[17 Maart]] [[1986]]) is ’n [[Bosnië en Herzegowina|Bosniese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir [[FC Schalke 04|Schalke 04]] en die kaptein is van die [[Bosniese nasionale sokkerspan|Bosniese nasionale span]]. Hy word beskou as een van die beste doelskieters van sy generasie.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2017/dec/19/the-100-best-footballers-in-the-world-2017-interactive|title=The 100 best footballers in the world 2017|date=19 December 2017|access-date=21 January 2026|publisher=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/fourfourtwos-100-best-football-players-world-2018-100-21|title=FourFourTwo's 100 Best Football Players in the World 2018|date=17 December 2018|access-date=21 January 2026|publisher=FourFourTwo}}</ref><ref>{{cite web|url=https://footballiconic.com/top-25-strikers-in-football-in-the-21st-century/|title=Top 25 Strikers in Football in the 21st Century|date=18 November 2020|access-date=21 January 2026|publisher=footballiconic.com}}</ref> Hy is ook die algehele topskieter en die speler met die meeste wedstryde vir sy land. Met meer as 400 doele vir klub en land, is Džeko drie jaar agtereenvolgens as Bosniese Sokkerspeler van die Jaar aangewys.<ref>{{cite news |url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/12/27/2279580/wolfsburg-striker-edin-dzeko-named-bosnian-player-of-the-year |title=Wolfsburg striker Edin Dzeko named Bosnian Player of the Year |website=Goal.com |access-date=14 January 2011 |date=27 December 2010 |first=Subhankar |last=Mondal |archive-date=29 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629235725/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/12/27/2279580/wolfsburg-striker-edin-dzeko-named-bosnian-player-of-the-year |url-status=live }}</ref> Onder ondersteuners en joernaliste staan hy bekend as die “Bosniese Diamant”.<ref name="skysports.com-dzeko-shines-Diamond">{{cite web |last1=Gilmour |first1=Paul |title=Edin Dzeko shines on Sarajevo homecoming against Northern Ireland |url=https://www.skysports.com/football/news/23827/11527076/edin-dzeko-shines-on-sarajevo-homecoming-against-northern-ireland |website=Sky Sports |access-date=25 October 2018 |date=16 October 2018 |archive-date=2 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602110230/https://www.skysports.com/football/news/23827/11527076/edin-dzeko-shines-on-sarajevo-homecoming-against-northern-ireland |url-status=live }}</ref><ref name="uefa.com-Diamond">{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d81fa837ff6-b1d124a72db0-1000--how-brilliant-is-edin-dzeko/ |title=How brilliant is Roma's Edin Džeko? |website=[[UEFA]] |last1=Krvavac |first1=Fuad |last2=Röber |first2=Philip |last3=Menicucci |first3=Paolo |last4=Zlámal |first4=Ondřej |date=23 March 2019 |access-date=25 October 2018 |archive-date=26 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181026064415/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2426669.html?iv=true |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=4 January 2011 |title='Bosanski dijamant' u Cityju za više od milijun kuna tjedno! |url=http://gol.hr/clanak/svjetski_nogomet/bosanski-dijamant-u-cityju-za-vise-od-milijun-kuna-tjedno.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107082902/http://gol.hr/clanak/svjetski_nogomet/bosanski-dijamant-u-cityju-za-vise-od-milijun-kuna-tjedno.html |archive-date=7 January 2011 |access-date=8 January 2011 |publisher=gol.hr |language=hr}}</ref> Džeko het sy professionele loopbaan in 2003 by Željezničar begin. In 2005 het hy na die Tsjeggiese klub Teplice geskuif, wat hom kortliks uitgeleen het aan Ústí nad Labem. Voor sy skuif na Schalke 04 het hy vir verskeie groot klubs gespeel, insluitend [[Manchester City]], [[AS Roma|Roma]], [[Inter Milaan|Internazionale]], [[Fenerbahçe SK (sokker)|Fenerbahçe]] en [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]. Hy het egter veral roem verwerf tydens sy tyd by [[VfL Wolfsburg]], waar hy die [[Bundesliga]] in die 2008/09-seisoen gewen het. Daardie seisoen het hy 26 doele aangeteken (tweede beste), en in 2009/10 was hy die topskieter met 22 doele. In albei seisoene het hy ook 10 doele aangegee. In die 2011/12 Premier League-seisoen het hy vier doele in een wedstryd vir Manchester City teen [[Tottenham Hotspur]] aangeteken. Op die laaste dag van daardie seisoen het hy ’n gelykmakende doel in die 92ste minuut teen [[Queens Park Rangers]] aangeteken. Kort daarna het [[Sergio Agüero]] die wen-doel aangeteken, wat Manchester City hul eerste liga-titel in 44 jaar besorg het.<ref name="BBC_17973148">{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17973148 |title=Manchester City 3–2 QPR |work=BBC Sport |date=13 May 2012 |access-date=15 May 2012 |first=Phil |last=McNulty |archive-date=20 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220015828/http://www.bbc.com/sport/0/football/17973148 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2012/05/17/3109897/dzeko-happy-at-manchester-city-says-agent |title=Dzeko happy at Manchester City, says agent |website=Goal.com |date=17 May 2012 |access-date=17 May 2012 |first=Tom |last=Rhodes |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003222456/http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2012/05/17/3109897/dzeko-happy-at-manchester-city-says-agent |url-status=live }}</ref> In die 2016/17-seisoen was Džeko die in [[Serie A]] met 29 doele vir Roma. In 2018 het hy sy 50ste ligadoel vir die klub aangeteken en sodoende die eerste speler geword wat 50 doele in drie van Europa se top vyf ligas aangeteken het.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/soccer/2018/03/05/50-again-edin-dzeko-reaches-unprecedented-goalscoring-milestone-after-roma-brace |title=Roma's Edin Dzeko Hits 50-Goal Plateau in Third Major European League |magazine=Sports Illustrated |date=5 March 2018 |access-date=28 April 2018}}</ref> Op internasionale vlak het Džeko in 2007 sy debuut vir Bosnië en Herzegowina gemaak. Sedertdien het hy meer as 140 wedstryde gespeel en 73 doele aangeteken. Op 7 September 2012 het hy die land se topskieter van alle tye geword ná ’n driekuns teen Liechtenstein. In 2018 het hy ook die speler met die meeste wedstryde vir sy land geword. Sy 10 doele in die kwalifisering het Bosnië en Herzegowina gehelp om vir hul eerste groot toernooi, die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 FIFA Wêreldbeker]], te kwalifiseer.<ref>{{cite web |date=8 August 2017 |title=Može li Džeko ispisati historiju kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo? |url=https://sportsport.ba/fudbal/moze-li-dzeko-ispisati-historiju-kvalifikacija-za-sp/209694 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630024924/https://sportsport.ba/fudbal/moze-li-dzeko-ispisati-historiju-kvalifikacija-za-sp/209694 |archive-date=30 June 2018 |access-date=10 August 2017 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Džeko,Edin}} [[Kategorie:Bosniese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9dy9s9yqazs3lmyucmgd7h7u9g8f5gx 0 459747 2900709 2889679 2026-05-02T16:47:13Z Oesjaar 7467 Ai! 2900709 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antonín Panenka | image = [[Lêer:Antonín Panenka 2019 (cropped).jpg|240px]] | caption = Panenka in 2019 | fullname = Antonín Panenka | height = 1,78 m | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1948|12|2}} | birth_place = [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye]] | position = Aanvallende middelveldspeler | currentclub = [[Bohemians 1905|Bohemians Praag]] (voorsitter) | youthyears1 = 1958–1967 | youthclubs1 = [[Bohemians 1905|Bohemians Praag]] | years1 = 1967–1981 | years2 = 1981–1985 | years3 = 1985–1987 | years4 = 1987–1989 | years5 = 1989–1991 | years6 = 1991–1993 | clubs1 = [[Bohemians 1905|Bohemians Praag]] | clubs2 = [[SK Rapid Wien|Rapid Wien]] | clubs3 = [[SKN St. Pölten|VSE St. Pölten]] | clubs4 = [[SK Slovan HAC|SK Slovan Wien]] | clubs5 = ASV Hohenau | clubs6 = Kleinwiesendorf | caps1 = 230 | caps2 = 127 | caps3 = 50 | caps4 = 54 | caps5 = 8 | caps6 = | totalcaps = 469 | goals1 = 76 | goals2 = 63 | goals3 = 31 | goals4 = 25 | goals5 = 6 | goals6 = | totalgoals = 201 | nationalyears1 = 1973–1982<ref name="RSSSF">{{Cite news|title=Antonin Panenka – International Appearances|publisher=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/panenka-intl.html}}</ref> | nationalteam1 = [[Tsjeggo-Slowaakse nasionale sokkerspan|Tsjeggo-Slowakye]] | nationalcaps1 = 59 | nationalgoals1 = 17 }} '''Antonín Panenka''' (gebore [[2 Desember]] [[1948]]) is ’n [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder gespeel het. Hy het die grootste deel van sy loopbaan by die Tsjeggo-Slowaakse klub Bohemians Praag deurgebring voordat hy tydperke by verskeie Oostenrykse klubs gehad het, insluitend Rapid Wien. Panenka het [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1976]] saam met Tsjeggo-Slowakye gewen en bekendheid verwerf vir sy wendestrafskop in die eindstryd se strafdoelskiet teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]], waar hy met ’n sagte, geligte skop reg in die middel van die doel aangeteken het terwyl die doelwagter wegduik. Hierdie styl van strafskop staan nou bekend as ’n “panenka”. Sedert 1976 is daar talle pogings aangewend om die Panenka na te boots, sommige suksesvol en ander onsuksesvol, insluitend in kritieke wedstrydwen-momente soos internasionale bekereindstryde.<ref name="FIFA">{{cite web |url= https://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1655278/index.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20120628113325/http://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1655278/index.html |url-status= dead |archive-date= 28 June 2012 |title= The cult of the Panenka penalty |work= FIFA.com |date= 25 June 2012 |access-date= 3 July 2012}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Panenka, Antonín}} [[Kategorie:Tsjeggiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] hn5vw8zb20mdgywnqqp1y0fc7rhm0ej 0 459878 2900795 2890109 2026-05-02T20:10:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900795 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Graham Potter | image = [[Lêer:Graham Potter, Brighton & Hove Albion vs RCD Espanyol, 30 July 2022 (1) (cropped).jpg|240px]] | caption = Potter in 2022 | full_name = Graham Stephen Potter | birth_date = {{birth date and age|df=y|1975|5|20}} | birth_place = Solihull, [[Engeland]] | height = 1,85 m<ref>{{cite book |editor-last=Hugman |editor-first=Barry J. |title=The 1998–99 Official PFA Footballers Factfile |publisher=Queen Anne Press |year=1998 |isbn=978-1-85291-588-9 |location=Harpenden |page=241}}</ref> | position = Linksagter | currentclub = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] (hoofafrigter) | years1 = 1992–1993 | clubs1 = [[Birmingham City FC|Birmingham City]] | caps1 = 25 | goals1 = 2 | years2 = 1993 | clubs2 = → [[Wycombe Wanderers FC|Wycombe Wanderers]] (leen) | caps2 = 3 | goals2 = 0 | years3 = 1993–1996 | clubs3 = [[Stoke City FC|Stoke City]] | caps3 = 45 | goals3 = 1 | years4 = 1996–1997 | clubs4 = [[Southampton F.C.|Southampton]] | caps4 = 8 | goals4 = 0 | years5 = 1997–2000 | clubs5 = [[West Bromwich Albion FC|West Bromwich Albion]] | caps5 = 43 | goals5 = 0 | years6 = 1997 | clubs6 = → [[Northampton Town FC|Northampton Town]] (leen) | caps6 = 3 | goals6 = 0 | years7 = 1997–1998 | clubs7 = → [[Northampton Town FC|Northampton Town]] (leen) | caps7 = 1 | goals7 = 0 | years8 = 1999 | clubs8 = → [[Reading FC|Reading]] (leen) | caps8 = 4 | goals8 = 0 | years9 = 2000–2003 | clubs9 = [[York City FC|York City]] | caps9 = 114 | goals9 = 5 | years10 = 2003–2004 | clubs10 = [[Boston United FC|Boston United]] | caps10 = 12 | goals10 = 0 | years11 = 2003 | clubs11 = → [[Shrewsbury Town FC|Shrewsbury Town]] (leen) | caps11 = 5 | goals11 = 0 | years12 = 2004–2005 | clubs12 = [[Macclesfield Town FC|Macclesfield Town]] | caps12 = 57 | goals12 = 8 | totalcaps = 320 | totalgoals = 16 | nationalyears1 = 1996 | nationalteam1 = [[:en:England national under-21 football team|Engeland o/21]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 2008–2011 | managerclubs1 = [[Leeds Carnegie FC|Leeds Carnegie]] | manageryears2 = 2011–2018 | managerclubs2 = [[Östersunds FK|Östersund]] | manageryears3 = 2018–2019 | managerclubs3 = [[Swansea City AFC|Swansea City]] | manageryears4 = 2019–2022 | managerclubs4 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] | manageryears5 = 2022–2023 | managerclubs5 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | manageryears6 = 2025 | managerclubs6 = [[West Ham United]] |manageryears7 = 2025– | managerclubs7 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] }} '''Graham Stephen Potter''' (gebore [[20 Mei]] [[1975]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat die hoofafrigter van die [[Sweedse nasionale sokkerspan]] is. In 13 jaar het Potter, wat as ’n linksagter gespeel het, 307 verskynings in die Football League gemaak. Hy het ook in die [[Premier League|Premierliga]] vir [[Southampton F.C.|Southampton]] gespeel, en in die Football Conference vir Shrewsbury Town. Op internasionale vlak is hy een keer opgeroep vir Engeland se onder-21-span. Potter het sy professionele afrigtingsloopbaan in Januarie 2011 begin by die Sweedse klub Östersunds FK. Hy het drie promosies en die Sweedse Beker met Östersund gewen, en hulle na die uitklopfase van die [[UEFA Europa League]] in 2017/18 gelei. Hy is in Junie 2018 as bestuurder van die [[Football League Championship|Championship]]-klub Swansea City aangestel, en het ’n jaar later na [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] in die Premierliga verhuis. Ná ’n suksesvolle tydperk by Brighton is hy in 2022 deur [[Chelsea FC|Chelsea]] aangestel, maar in April 2023 afgedank ná ’n skerp afname in vorm. Van Januarie tot September 2025 was Potter die bestuurder van [[West Ham United]]. In Oktober 2025 het Potter oorgeneem as bestuurder van die Sweedse nasionale span en die UEFA uitspeelrondtes gewen om die span na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi in Noord-Amerika]] te neem.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48360620/graham-potter-sweden-world-cup-cowboy-hat-poland |title=Potter to 'dust off' cowboy hat after leading Sweden to World Cup |publisher=ESPN |date=31 March 2026 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Potter, Graham}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] nuys5q8op79rirnxv0a3vpb5lvwcb3g 2 459956 2900870 2890886 2026-05-03T10:19:46Z Jcb 223 Jcb het bladsy [[Martinvl/Sandput/Cc-by-nd-4.0]] na [[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Cc-by-nd-4.0]] geskuif: verkeerde naamruimte 2890886 wikitext text/x-wiki {{imbox | type = license | class = licensetpl | image = [[File:CC_some_rights_reserved.svg|90px]] <br> [[File:Cc-by new white.svg|24px]] [[File:Cc-nd_white.svg|24px]] | text = ''Hierdie beeld is gelisensieerd onder die [[:wikipedia:Creative Commons|Creative Commons]] [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/ Attribution NoDerivatives 4.0] License. {{#if:{{{1|}}}| <br> Attribution: {{{1|}}} }}''<span class="licensetpl_link" style="display:none;"><nowiki>https://</nowiki>https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/</span><span class="licensetpl_short" style="display:none;">CC-BY-ND 4.0</span><span class="licensetpl_long" style="display:none;">Creative Commons Attribution No Derivatives 4.0</span><span class="licensetpl_link_req" style="display:none;">true</span><span class="licensetpl_attr_req" style="display:none;">true</span> }}<noinclude> [[Kategorie:Beeldsjablone]] </noinclude> <includeonly> [[Kategorie:CC-by-beelde]] </includeonly> 2vcom25bxquxoh19wtfx4bocti4vmq0 0 460003 2900794 2891717 2026-05-02T20:09:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900794 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Graham Hancock | beeld = Graham-Hancock.jpg | beeldonderskrif = Hancock in 2010 | geboortenaam = Graham Bruce Hancock | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1950|08|02}} | geboorteplek = [[Edinburgh]], Skotland | alma_mater = Durham University | beroep = [[Joernalistiek|Joernalis]] | bekend_vir = | noemenswaardige_werke = ''The Sign and the Seal'' (1992)<br/>''Fingerprints of the Gods'' (1995)<br/>''Magicians of the Gods'' (2015) | televisie = ''Ancient Apocalypse'' (2022) | eggenoot = Santha Faiia | webwerf = {{Amptelike URL|grahamhancock.com}} }} '''Graham Bruce Hancock''' (gebore 2 Augustus 1950)<ref>{{cite web |date=13 November 2022 |title=Netflix-reeks Ancient Apocalypse: Alles wat jy moet weet oor aanbieder Graham Hancock |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/netflix-series-ancient-apocalypse-all-you-need-to-know-about-presenter-graham-hancock/articleshow/95458963.cms?from=mdr |accessdate=21 November 2022 |work=The Economic Times |publisher=India Times |edition=English}}</ref> is ’n Britse skrywer wat bekend is vir die bevordering van alternatiwe verklarings van antieke [[Beskawing|beskawings]] en hipotetiese verlore lande.<ref name="synop">{{cite web |year=2000 |title=Atlantis Reborn Again {programopsomming} |url=http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2000/atlantisrebornagain.shtml |access-date=1 September 2009 |work=Science & Nature: Horizon |publisher=[[BBC]]}}</ref> Hancock voer aan dat ’n gevorderde samelewing met spirituele tegnologie gedurende die laaste Ystydperk gefloreer het totdat komeetimpakte die Jonge Dryas sowat 12 900 jaar gelede veroorsaak het. Hy handhaaf dat oorlewendes van die ramp hul kennis met [[jagter-versamelaar]]-gemeenskappe in streke soos [[antieke Egipte]], [[Sumer]], en [[Meso-Amerika]] gedeel het, wat die vroegste bekende beskawings aangevuur het. Gebore in [[Edinburgh]], het Hancock [[sosiologie]] aan Durham University studeer voordat hy by Britse koerante en tydskrifte as ’n joernalis aangesluit het. Sy eerste drie boeke het internasionale ontwikkeling ondersoek, insluitend ''Lords of Poverty'' (1989), ’n goed ontvangde kritiek op korrupsie in die hulpsisteem. Vanaf ''The Sign and the Seal'' in 1992 het hy oorgeskakel na spekulatiewe beskrywings van menslike [[prehistorie]] en antieke beskawings, en hy het ’n dosyn boeke gepubliseer wat ''Fingerprints of the Gods'' en ''Magicians of the Gods'' insluit. Geleerdes beskryf Hancock se ondersoeke na argeologiese bewyse, mites en historiese dokumente as ’n nabootsing van ondersoekende joernalistiek, maar sonder akkuraatheid, konsekwentheid en onpartydigheid.{{Sfn|Hammer|Swartz|p=87-91|2024}} Hulle bestempel sy werk as pseudo-argeologie{{Sfn|Fagan|2006|pp=xvi}}<ref>{{Cite web |last=Costopoulos |first=André |date=8 December 2022 |title=Consider This: Taking a closer look at pseudoarchaeology |url=https://www.ualberta.ca/the-quad/2022/12/consider-this-taking-a-closer-look-at-pseudoarchaeology.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214174813/https://www.ualberta.ca/the-quad/2022/12/consider-this-taking-a-closer-look-at-pseudoarchaeology.html |archive-date=14 December 2022 |access-date=8 January 2023 |website=University of Alberta}}</ref> en pseudogeskiedenis{{sfn|Fritze|2009|pp=214-218}}<ref>{{Cite news |last=Hodge |first=Hugo |date=6 December 2022 |title=Netflix se Ancient Apocalypse-reeks gebruik "rassistiese ideologieë" om Indo-Stille Oseaan-geskiedenis te herskryf, sê kenners |url=https://www.abc.net.au/news/2022-12-07/experts-say-ancient-apocalypse-netflix-series-is-racist-untrue/101728298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105074845/https://www.abc.net.au/news/2022-12-07/experts-say-ancient-apocalypse-netflix-series-is-racist-untrue/101728298 |archive-date=5 January 2023 |access-date=8 January 2023 |work=ABC News}}</ref> omdat hulle dit beskou as bevooroordeeld teenoor voorafbepaalde gevolgtrekkings wat konteks ignoreer, bronne verkeerd voorstel, selektief bewyse kies en bewyse wat sy aansprake weerspreek, uitlaat.<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/archaeologicalfa0000unse_e5v3 |title=Archaeological fantasies : how pseudoarchaeology misrepresents the past and misleads the public |date=2006 |publisher=London ; New York : Routledge |others=Internet Archive |isbn=978-0-415-30593-8}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://old.skeptic.com/reading_room/defant-analysis-of-hancock-claims-in-magicians-of-the-gods/|title=Conjuring Up a Lost Civilization|last=Skeptic|date=2017-09-27|website=Skeptic|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> Hancock se idee van ’n gevorderde ystydperkbeskawing word gesien as ’n variant van die hiperdiffusionisme-hipotese wat sedert die 19de eeu deur verskeie outeurs voorgestaan word. Die antropoloog Jeb Card beskryf Hancock se geskrifte as paranormaal en beskou sy voorgestelde Ystydperkbeskawing as ’n moderne mitologiese narratief gefokus op geheime en spirituele kennis, met Hancock wat beweer dat lede van die ystydperkbeskawing psigiese vermoëns gehad het en met "kragtige nie-fisiese wesens" deur middel van psigedeliese gebruik gekommunikeer het. Hancock stel homself voor as ’n kultuurheld wat die "dogmatisme" van akademici uitdaag, en bied sy werk aan as meer geldig as professionele argeologie{{Sfn|Hammer|Swartz|2024|p=79}} en as "’n pad na ware begrip van die werklikheid en die spirituele elemente wat deur [[Materialisme|materialistiese]] wetenskap ontken word", selfs terwyl hy wetenskap aanhaal om sy idees te ondersteun.{{sfn|Hammer|Swartz|2024|p=91}} Hy het nie sy geskrifte vir akademiese ewekniebeoordeling ingedien nie, en dit is nie in akademiese joernale gepubliseer nie.{{Sfn|Regal|2009}} Hancock het twee [[Fantasieroman|fantasieromans]] geskryf en in 2013 ’n omstrede [[TED|TEDx]]-praatjie gelewer waarin hy die psigoaktiewe drank [[ayahuasca]] bevorder het. Sy idees het verskeie rolprente geïnspireer en hy het die [[Netflix]]-reeks ''Ancient Apocalypse'' (2022) aangebied, gebaseer op sy teorieë. Hy verskyn gereeld op die podgooi ''The Joe Rogan Experience'' om sy aansprake te bevorder. == Werke == === Boeke === * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |title=Ethiopia: The Challenge of Hunger |publisher=V. Gollancz |location=London |year=1985 |isbn=0-575-03680-X |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |author2=Enver Carim |title=AIDS: The Deadly Epidemic |publisher=V. Gollancz |location=London |year=1986 |isbn=0-575-03837-3 |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |title=Lords of Poverty: The Power, Prestige, and Corruption of the International Aid Business |publisher=Atlantic Monthly Press |location=Boston |year=1989 |isbn=0-87113-253-2 |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |title=The Sign and the Seal{{!}}The Sign and the Seal: The Quest for the Lost Ark of the Covenant |publisher=Crown |location=New York |year=1992 |isbn=0-517-57813-1 |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |title=Fingerprints of the Gods{{!}}Fingerprints of the Gods: The Evidence of Earth's Lost Civilization |publisher=Crown Publishers |location=New York |year=1995 |isbn=0-517-59348-3 |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |author2=Robert Bauval |author2-link= |title=The Message of the Sphinx{{!}}The Message of the Sphinx: A Quest for the Hidden Legacy of Mankind |publisher=Crown Publishers |location=New York |year=1996 |isbn=0-517-70503-6 |ref=none}} Gepubliseer in die Verenigde Koninkryk as {{cite book |last=Hancock |first=Graham |author2=Robert Bauval |title=Keeper of Genesis: A Quest for the Hidden Legacy of Mankind |publisher=Heinemann |location=London |year=1996 |isbn=0-434-00302-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/keeperofgenesisq0000bauv |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = The Mars Mystery: A Tale of the End of Two Worlds | publisher = Michael Joseph | location = London | year = 1998 | isbn = 0-7181-4314-0 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham |author2=Santha Faiia | title = Heaven's Mirror: Quest for the Lost Civilization | publisher = Crown Publishers | location = New York | year = 1998 | isbn = 0-517-70811-6 |ref=none}} * {{cite book | last1 = Hancock | first1 = Graham |first2=Santha |last2=Faiia | title = Fingerprints of the Gods: The Quest Continues | publisher = Crown Century | location = New York | year = 2001 | isbn = 0-7126-7906-5 | edition = New Updated }} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = Underworld: The Mysterious Origins of Civilization | publisher = Crown | location = New York | year = 2002 | isbn = 1-4000-4612-2 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham |author2=Robert Bauval | title = Talisman: Sacred Cities, Secret Faith | publisher = Element Books | location = Tisbury | year = 2004 | isbn = 0-00-719036-0 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = Supernatural: Meeting with the Ancient Teachers of Mankind | publisher = Century | location = London | year = 2005 | isbn = 1-84413-681-7 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = Entangled: The Eater of Souls | publisher = The Disinformation Company | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-1-934708-56-9 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = War God: Nights of the Witch| publisher = Coronet | year = 2013 | isbn = 978-1-444734-37-9 |ref=none}} * {{cite book |last=Hancock |first=Graham |title=Magicians of the Gods{{!}}Magicians of the Gods: The Forgotten Wisdom of Earth's Lost Civilisation |publisher=Coronet |year=2015 |isbn=9781444779677 |ref=none}} * {{cite book | last = Hancock | first = Graham | title = America Before: The Key to Earth's Lost Civilization | publisher = St. Martin's Press | year = 2019 | isbn = 9781250243737 |ref=none}} === Video === * ''Pole to Pole with Michael Palin'' - Crossing the Line (EP 5) (1992) * ''The Mysterious Origins of Man'' (1996) * ''Quest for the Lost Civilization'' - Acorn Media (1998) * ''Atlantis Reborn Again'' - BBC Horizon (2000) * ''Underworld: Flooded Kingdoms of the Ice Age'' (2002) * ''Earth Pilgrims'' - Earth Pilgrims Inc. (2010) * "The War on Consciousness" - [[TED|TEDx]] (2013) * Ancient Apocalypse (2022) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hancock, Graham}} [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Britse joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] l09vq7mowtk9nkts48as5gkhlgdezc6 0 460046 2900713 2893136 2026-05-02T16:49:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900713 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Lip-Bu Tan | bynaam = | beeld = Howard Lutnick with Intel CEO Lip-Bu Tan (2025) (cropped3).jpg| beeldbeskrywing = | onderskrif = Lip-Bu Tan in 2025 | geboortenaam = Tan Lip-Bu | geboortedatum = [[12 November]] [[1959]] | geboorteplek = Muar, Maleisië | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = NUB van Intel | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Ysa Loo | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} '''Lip-Bu Tan''' ([[Chinees]]: 陳立武; [[pinyin]]: Chén Lìwǔ; Pe̍h-ōe-jī: Tân Li̍p-Bú; gebore [[12 November]] [[1959]]) is 'n [[Amerikaanse]] sakebestuurder wat sedert 2025 die [[Hoof- uitvoerende beampte|hoof- uitvoerende beampte]] (HUB) van [[Intel]] is. Hy is ook voorsitter van Walden International, 'n waagkapitaalfirma; 'n stigters-besturende vennoot van Walden Catalyst Ventures en Celesta Capital; en beklee talle direksieposisies. Tan was van 2009 tot 2021 die HUB van Cadence Design Systems. ==Vroeë lewe== Tan is op 12 November 1959 in Muar, Johor, in die vorige Federasie van Malaya (hedendaagse [[Maleisië]]) gebore in 'n etniese Maleisiese Chinese familie.<ref name="Johnson 2011">{{cite web|last=Johnson|first=Steve|title=Mercury News interview: Lip-Bu Tan, president and CEO of Cadence Design Systems|work=San Jose Mercury News|date=4 Februarie 2011|url=https://www.mercurynews.com/2011/02/04/mercury-news-interview-lip-bu-tan-president-and-ceo-of-cadence-design-systems/|accessdate=July 5, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170505111504/http://www.mercurynews.com/2011/02/04/mercury-news-interview-lip-bu-tan-president-and-ceo-of-cadence-design-systems/|archivedate=5 Mei 2017|url-status=live|url-access=limited}}</ref><ref name="Committee of 100">{{cite web|url=https://www.committee100.org/members/lipbutan/|title=Lip-Bu Tan|publisher=Committee of 100|accessdate=8 Julie 2020|archive-date=13 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213003708/http://www.committee100.org/members/lipbutan/|url-status=live}}</ref> Sy pa, Keng Lian Tan, was die hoofredakteur van die Maleisiese Chinese dagblad ''Nanyang Siang Pau'' en sy ma, Yeok Choong Chew, was 'n universiteitshoof aan die Nanyang-universiteit. Hy is die jongste van vyf broers en susters. Tan het in 1978 aan die Nanyang-universiteit gegradueer met 'n baccalaureusgraad in [[fisika]].<ref name="pioneering">{{cite journal|title=Pioneering in Asia With the U.S. Venture Capital Model|last=Marinissen|first=Erik Jan|journal=IEEE Design & Test of Computers|date=November 2012|pages=52–55|volume=29|issue=6|doi=10.1109/MDT.2012.2221003|bibcode=2012IDTC...29...52M |doi-access=free}}</ref> Na graduering het Tan na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] verhuis en in 1981 'n meestersgraad in kerningenieurswese aan die Massachusetts Institute of Technology (MIT) verwerf<ref name="Johnson 2011" /> en 'n [[Meestersgraad in Besigheidsadministrasie|Meestersgraad in Bedryfsadministrasie]] (MBA) aan die Universiteit van San Francisco in Kalifornië.<ref name="Johnson 2011" /><ref name="BusinessWeek 2004">{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2004-07-11/lip-bu-tan|title=Special Report -- Stars of Asia -- Financiers: Lip-Bu Tan, Chairman, Walden International, U.S.|work=BusinessWeek|date=12 Julie 2004|accessdate=7 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040707011051/http://www.businessweek.com/magazine/content/04_28/b3891421.htm|archivedate=7 Julie 2004|url-status=dead|url-access=subscription}}</ref><ref name="Walden">{{cite web|url=http://www.waldenintl.com/team/lip-bu_tan.aspx|title=Lip-Bu Tan|publisher=Walden International|accessdate=7 Augustus 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916111615/http://www.waldenintl.com/team/lip-bu_tan.aspx|archive-date=16 September 2021|url-status=dead}}</ref> Meer onlangs het hy in 2022 eregrade van die Universiteit van San Francisco<ref>{{Cite web |title=MSN |url=https://www.msn.com/en-in/money/news/lip-bu-tan-education-qualifications-how-mit-and-university-of-san-francisco-shaped-the-intel-ceo/ar-AA1K7o37 |access-date=2025-09-25 |website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Past Recipients {{!}} myUSF |url=https://myusf.usfca.edu/president/committees-commissions/honorary-degree-commission/past-recipients |access-date=2025-09-25 |website=myusf.usfca.edu}}</ref>en in 2025 van die Carnegie Mellon-universiteit van [[Pittsburgh]] ontvang. ==Loopbaan== ===Walden International=== Tan was 'n bestuurder by EDS Nuclear en ECHO Energy en vennoot by die Walden USA-beleggingsfonds voordat hy die waagkapitaalfirma (VC)<ref>{{Cite web |title=Lip-Bu Tan - Intel Corporation {{!}} LinkedIn |url=https://www.linkedin.com/in/lip-bu-tan-284a7846 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821034934/https://www.linkedin.com/in/lip-bu-tan-284a7846 |archive-date=2025-08-21 |access-date=2025-09-25 |website=www.linkedin.com |language=en |url-status=live }}</ref> Walden International in 1987 gestig het.<ref name="Computer History">{{cite book|url=https://www.computerhistory.org/collections/catalog/102717383|title=Tan, Lip-Bu oral history|publisher=Computer History Museum|accessdate=7 Julie 2020|date=1 Oktober 2018|archive-date=31 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031075922/https://www.computerhistory.org/collections/catalog/102717383|url-status=live}}</ref><ref name="Walden" /><ref name="Globes">{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010925192849/http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=522894&fid=1001|archivedate=25 September 2001|title=Walden: A VC fund that looks to the future|last=Nass|first=Gilad|work=Globes: Israel's Business Arena|date=22 September 2001|url=https://en.globes.co.il/en/article-522894|url-status=dead|access-date=19 Julie 2020}}</ref> Hy het die firma na die boek Walden deur Henry David Thoreau vernoem omdat Tan se doelwit was om soos Thoreau te wees: "Teenstrydig, eerder as om net die tendens te volg."<ref name="BusinessWeek 2004" /> Die maatskappy het gegroei van $3 miljoen met sy stigting tot $5 miljard teen 2001 deur sy beleggings in Asiatiese tegnologie-beginondernemings te fokus. In 2001 het ''[[Forbes]]'' Tan "die pionier van Asiatiese VC" genoem.<ref name="Committee of 100" /><ref name="pioneer">{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020819235106/http://www.forbes.com/global/2001/0402/037_print.html|archivedate=19 Augustus 2002|url=http://www.forbes.com/global/2001/0402/037.html|title= The pioneer of Asian VC |last=Kitchens|first=Susan|work=Forbes|date=2 April 2001|accessdate=8 Julie 2020|url-status=dead}}</ref> Tan het gefokus op globale tegnologiebeleggings hoofsaaklik in [[halfgeleier]]s, [[kunsmatige intelligensie]] (KI) en [[sagteware]]. Hy het gehelp om meer as 300 Amerikaanse maatskappye, ongeveer 50 000 Amerikaanse werksgeleenthede en $400 miljard in Amerikaanse markkapitalisasie te skep.<ref>{{Cite news |last=Baptista |first=Eduardo |last2=Nellis |first2=Stephen |last3=Cherney |first3=Max A. |last4=Cherney |first4=Max A. |date=2025-04-10 |title=Intel CEO invested in hundreds of Chinese companies, some with military ties |url=https://www.reuters.com/technology/intel-ceo-invested-hundreds-chinese-companies-some-with-military-ties-2025-04-10/ |access-date=2025-09-25 |work=Reuters |language=en}}</ref> Hy het met 40 Amerikaanse maatskappye gewerk deur die aanvanklike openbare aanbod (IPO) op die Amerikaanse aandelebeurse (Nasdaq/NYSE). Daarbenewens het Tan 66 maatskappye bygestaan met 'n fusie- en verkrygingsuittrede. ===Cadence Design Systems=== In Februarie 2004 het die direksie van Cadence Design Systems Tan tot die direksie verkies.<ref name="Cadence elects">{{cite web|url=https://www.cadence.com/en_US/home/company/newsroom/press-releases/pr-ir/2004/cadenceelectslipbutantoitsboardofdirectors.html|title=Cadence Elects Lip-Bu Tan to its Board of Directors|publisher=Cadence Design Systems|date=10 Februarie 2004|accessdate=8 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040612072341/http://cadence.com/company/newsroom/press_releases/pr.aspx?xml=021004_tan|archivedate=12 Junie 2004|url-status=live}}</ref> Tan het in Oktober 2008 interim-mede-HUB van Cadence geword. Die Cadence-direksie het Tan formeel as president en HUB aangewys met ingang van Januarie 2009.<ref>{{cite web|url=https://www.eetimes.com/lip-bu-tan-named-cadence-ceo/|title=Lip-Bu Tan named Cadence CEO|last=Leopold|first=George|work=EE Times|date=8 Januarie 2009|accessdate=8 Julie 2020}}</ref> Onder Tan se leierskap het Cadence se inkomste verdubbel en ongeveer 4 000% opbrengs vir aandeelhouers gegenereer.<ref name="invest in India">{{cite news|last=Pulakkat|first=Hari|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/cadence-ceo-lip-bu-tan-looking-for-good-startups-to-invest-in-india/articleshow/18550810.cms|title=Cadence CEO Lip-Bu Tan looking for good startups to invest in India|work=The Economic Times|date=18 Februarie 2013|accessdate=19 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719202415/http://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/cadence-ceo-lip-bu-tan-looking-for-good-startups-to-invest-in-india/articleshow/18550810.cms|archivedate=19 Julie 2020|url-status=live}}</ref> Tan het sy opvolger gewerf en opgelei en as HUB bedank en in 2021 as uitvoerende voorsitter geword.<ref name="cadence-2021">{{cite press release |url=https://www.cadence.com/en_US/home/company/newsroom/press-releases/pr/2021/cadence-announces-anirudh-devgan-to-become-ceo-in-december-2021-.html |title=Cadence Announces Anirudh Devgan to Become CEO in December 2021; Lip-Bu Tan to Transition to Role of Executive Chairman at That Time |location=San Jose, California |publisher=Cadence |date=26 Julie 2021 |access-date=13 Maart 2025}}</ref> Hy het later in 2023 as voorsitter van Cadence bedank.<ref>{{cite press release |url=https://www.cadence.com/en_US/home/company/newsroom/press-releases/pr/2023/cadence-appoints-mary-louise-krakauer-as-chair-of-the-board.html |title=Cadence Appoints Mary Louise Krakauer as Chair of the Board |location=San Jose, California |publisher=Cadence |date=11 Mei 2023 |access-date=13 Maart 2025}}</ref> ===Intel=== In Maart 2025 is Tan as uitvoerende hoof van Intel aangewys, effektief vanaf 18 Maart 2025.<ref>{{Cite web |last=Leswing |first=Kif |date=2025-03-12 |title=Intel appoints Lip-Bu Tan as CEO to orchestrate turnaround at struggling chipmaker, stock jumps 12% |url=https://www.cnbc.com/2025/03/12/intel-appoints-lip-bu-tan-as-new-ceo-stock-up-11percent.html |access-date=2025-03-12 |website=CNBC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Berman |first1=Noah |last2=Chen |first2=Eliot |date=2025-03-21 |title=Intel's Surprising Savior |url=https://www.thewirechina.com/2025/03/21/intels-surprising-savior-lip-bu-tan/ |access-date=2025-08-09 |website=The Wire China |language=en}}</ref> Tan was van 2022 tot 2024 op Intel se direksie.<ref>{{Cite web |date=2022-08-11 |title=Intel Elects Lip-Bu Tan to Its Board of Directors |url=https://www.intc.com/news-events/press-releases/detail/1566/intel-elects-lip-bu-tan-to-its-board-of-directors |access-date=2025-09-25 |website=Intel Corporation |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Semiconductor veteran Lip-Bu Tan exits Intel's board |url=https://finance.yahoo.com/news/intel-director-lip-bu-tan-184009065.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919165849/https://finance.yahoo.com/news/intel-director-lip-bu-tan-184009065.html |archive-date=2025-09-19 |access-date=2025-09-25 |work=Yahoo Finance |language=en-US |url-status=live }}</ref> ==Raadslidmaatskappe== ===Akademiese rade=== Tan is tans op die raad van UC Berkeley College of Engineering.<ref>{{Cite web |title=Lip-Bu Tan |url=https://cdss.berkeley.edu/lip-bu-tan |access-date=2025-09-25 |website=cdss.berkeley.edu |language=en}}</ref> Hy is ook op die raad van trustees van Carnegie Mellon University School of Engineering<ref>{{Cite web |date=2025-04-22 |title=Voting Trustees {{!}} Carnegie Mellon University |url=https://www.cmu.edu/leadership/board/voting-trustees |access-date=2025-09-25 |website=www.cmu.edu |language=en}}</ref> waarvan hy 'n lid is van die Dean's Advocacy Council, en het die Tan Endowed Graduate Fellowship vir die Departement Elektriese en Rekenaaringenieurswese gestig.<ref>{{Cite web |last=DeFrancesco |first=Joyce |date=2019-11-12 |title=Two Endowed Professorships Support Computer Science and Electrical and Computer Engineering Faculty |url=https://makepossible.cmu.edu/two-endowed-professorships-support-computer-science-and-electrical-and-computer-engineering-faculty/ |access-date=2025-09-25 |website=Make Possible |language=en-US}}</ref> Tan is ook 'n trustee by die Fuller Theological Seminary, waar hy 'n stigterslid van die Insight Council was, en die Imec 2023 Lifetime of Innovation Award<ref>{{Cite web |last=Davidson |first=Elijah |date=2023-04-03 |title=Fuller Trustee to be Honored with Imec 2023 Lifetime of Innovation Award {{!}} Fuller Seminary |url=https://fuller.edu/posts/fuller-trustee-to-be-honored-with-imec-2023-lifetime-of-innovation-award/ |access-date=2025-09-25 |language=en-US}}</ref> ontvang het vir sy bydraes tot die skyfiebedryf en die entrepreneurskap in die tegnologiebedryf. ===Maatskappyrade=== Tan is op die rade van Intel,<ref>{{cite web |url=https://www.intc.com/news-events/press-releases/detail/1566/intel-elects-lip-bu-tan-to-its-board-of-directors#:~:text=%2D%2D(BUSINESS%20WIRE)%2D%2D%20Intel,1%2C%202022 |title=Intel Elects Lip-Bu Tan to Its Board of Directors |date=11 August 2022 |access-date=2 Maart 2023 |archive-date=2 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302072837/https://www.intc.com/news-events/press-releases/detail/1566/intel-elects-lip-bu-tan-to-its-board-of-directors#:~:text=%2D%2D(BUSINESS%20WIRE)%2D%2D%20Intel,1%2C%202022 |url-status=live }}</ref> Schneider Electric en Credo Technology Group. Hy was op die rade van Hewlett Packard Enterprise, Softbank Capital,<ref>{{Cite news |title=Biography: Lip-Bu Tan {{!}} SoftBank Group Corp. |url=https://group.softbank/en/about/officer/tan |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521215248/https://group.softbank/en/about/officer/tan |archive-date=2022-05-21 |access-date=2025-09-25 |work=SoftBank Group Corp. |language=en}}</ref> Ambarella, Flextronics International, Inphi Corporation, Mindtree, Semiconductor Manufacturing International Corporation en die United Overseas Bank.<ref name=":0">{{Cite web |title=Lip-Bu Tan |url=https://www.committee100.org/members/lipbutan/ |access-date=2025-09-25 |website=Committee of 100 |language=en-US}}</ref> Tan is 'n lid van die Besigheidsraad.<ref>{{Cite web |title=Lip-Bu Tan |url=https://www.committee100.org/members/lipbutan/ |access-date=2025-07-11 |website=Committee of 100 |language=en-US |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213003708/http://www.committee100.org/members/lipbutan/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Lip-Bu Tan {{!}} CDSS at UC Berkeley |url=https://cdss.berkeley.edu/lip-bu-tan |access-date=2025-07-11 |website=cdss.berkeley.edu}}</ref> Hy is ook 'n lid van die Komitee van 100.<ref name="Committee of 100" /><ref name=":0" /> ==Filantropie== In November 2019 het Tan en Cadence Design Systems twee rekenaarwetenskap-professorate vir $3 miljoen elk aan die Carnegie Mellon-universiteit in Pittsburgh, Pennsilvanië, Verenigde State, toegeken.<ref>{{cite web|last=Torrance|first=Luke|url=https://www.bizjournals.com/pittsburgh/news/2019/11/13/carnegie-mellon-receives-6m-for-two-computer.html|title=Carnegie Mellon receives $6M for two computer-related professorships |work=Pittsburgh Business Times|date=13 November 2019|accessdate=8 Julie 2020}}</ref> In Junie 2024 het Tan S$3 miljoen<ref>{{Cite web |title=S$3 million gift from venture capitalist to support alma mater's first AI professorship |url=https://www.ntu.edu.sg/news/detail/sgd3-million-gift-from-venture-capitalist-to-support-alma-mater's-first-ai-professorship |access-date=2025-03-13 |website=Corporate NTU |language=en}}</ref> aan die Nanyang Technological University (NTU) geskenk om 'n nuwe professoraat in kunsmatige intelligensie (KI) op te rig, om talent te lok en die bevordering van navorsing en onderwys by NTU se Kollege vir Rekenaarkunde en Datawetenskap te ondersteun. ==Erkenning== In 2017 het die analitiese firma Relationship Science Tan tot die lys van Mees Verbonde Bestuurders in die Tegnologiebedryf benoem met 'n perfekte "magstelling" van 100. In Augustus 2022 het Tan die Robert N. Noyce-toekenning van die Semiconductor Industry Association (SIA) ontvang, die bedryf se hoogste eerbewys.<ref name="Vlastelica2017">{{Cite web |last=Vlastelica |first=Ryan |date=2017-06-01 |title=These are the most well-connected people in the tech industry |url=http://www.marketwatch.com/story/these-are-the-most-well-connected-people-in-the-tech-industry-2017-06-01 |accessdate=2017-06-13 |work=MarketWatch |quote=}}</ref> Tan is vereer met die 2025 Phil Kaufman-toekenning vir sy leierskap en impak op die Elektroniese Stelselontwerp (ESD)-bedryf <ref>{{Cite web |date=2025-08-25 |title=Lip-Bu Tan to be Honored With 2025 Phil Kaufman Award {{!}} SEMI |url=https://www.semi.org/en/semi-press-release/lip-bu-tan-to-be-honored-with-2025-phil-kaufman-award |access-date=2025-09-25 |website=www.semi.org |language=en}}</ref> ==Persoonlike lewe== Tan is 'n Amerikaanse burger<ref>{{cite web |url=https://www.se.com/ww/en/Images/lip-bu-tan-biography_tcm564-27850.pdf |title=Mr. Lip-Bu Tan - Board candidate |access-date=2020-07-06 |archive-date=2020-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706103241/https://www.se.com/ww/en/Images/lip-bu-tan-biography_tcm564-27850.pdf |url-status=live }}</ref> en woon in Piedmont, Kalifornië, saam met sy vrou, Ysa Loo. Hulle het twee volwasse kinders. As Christen hang hy Presbiterianisme aan.<ref name="Johnson 2011"/> Tan is sedert die 1990's 'n ouderling by die Eerste Presbiteriaanse Kerk van Berkeley.<ref name="non profit">{{Cite web |title=Lip-Bu Tan's Non-Profit Activities |url=http://www.waldenintl.com/docs/LBT%27s%20Non-profit.2018_2.21.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711061502/http://www.waldenintl.com/docs/LBT%27s%20Non-profit.2018_2.21.pdf |archive-date=2020-07-11 |access-date=2021-12-07 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tan, Lip-Bu}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] kvd6q2h2npx89oe8gjxoc6p1pojgo33 0 460048 2900717 2893072 2026-05-02T16:51:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900717 wikitext text/x-wiki '''Fort Knokke''' was een van ‘n reeks verdedigingswerke wat [[Tafelbaai]] en die [[Kaapse Vlek]] ([[Kaapstad]]) teen vyandelike aanvalle moes beskerm. ==Agtergrond== Weens die destydse geïsoleerde geografiese ligging van die Kaap het dit sedert die stigting van die verversingspos lank nog die karakter van ‘n militêre buitepos behou. Die fortifikasies is telkemale tydens die vele oorloë in die 17de en 18de eeu vermeerder en verbeter om vyandige amfibiese landings te verhoed, te keer dat vyandelike skepe naby genoeg aan die kus kom om die vestiging te bombardeeer en die ankerplek te beskerm. Daarby was die nedersetting ook kwesbaar en ‘n maklike teiken vir kanonne van ‘n moontlike vyand op [[Seinheuwel]], [[Kloofnek]] en die berghange van [[Tafelberg]]. Die [[Kasteel die Goeie Hoop]] het boonop ‘n swak strategiese ligging gehad. ==Skanse, vestings== ‘n Netwerk van forte, wagposte en battery is rondom [[Tafelbaai]] gebou. Baron Van Imhoff het opdrag gegee dat die verdediging baie versterk moet word met die oprigting van onder andere die Zeelinie. Hierdie ry fortjies sou verdediging teen landings op die strand bied van oos van die Kasteel tot by Fort Knokke aan die mond van die [[Soutrivier]]. In 1781 is ook nog die Franse Linie deur die Franse soldate van die Pondicherry-regiment opgerig. Dit het gestrek van Fort Knokke aan die strand tot by [[Roodebloem]] aan die laer hange van [[Duiwelspiek]] om die Kaap teen ‘n aanval oor land uit die rigting van [[Valsbaai]] te beskerm. Na die aanbou van verdere batterye, skanse en vestings was daar ‘n halfmaan van vestingwerke van die mond van die Soutrivier tot by [[Kampsbaai]] en [[Houtbaai]]. ==Fort Knokke== Dit was ‘n klein stervormige vesting van grond en messelklei en is gebou deur soldate en slawe. Die hoeksteen van die fortjie, kruithuis en waghuisies is op 24 Oktober 1743 gelê. VOC-kommissaris [[Abraham Josias Sluysken]], kol. [[Robert Jacob Gordon]], kol. Gilquin en die militêre ingenieurs het nie ‘n hoë dunk van hierdie en die ander vestingwerke gehad nie. In 1827 is die Zeelyn met uitsondering van Fort Knokke afgebreek. Hierdie fortjie is juis gemoderniseer. Maar dit moes in die 1960’s wyk vir die uitbreiding en modernisering van die Kaapstad-stasie. ==Waghuisie== Een van die waghuisies het egter behoue gebly en staan voor die ingang van die [[Suid-Afrikaanse Museum]] in die [[Kompanjiestuin]]. Die huisie weeg 14 ton. ==Naam== Waarom Fort Knokke sy naam gekry het, kan nie meer agterhaal word nie. Die Nederlandse woord ''knokken'' beteken ''vuisslaan''. In [[België]] is daar ‘n strandoord met die naam Knokke. ==Persone== * kol. Philippus Hermanus Gilquin was as genie-offisier aktief in die jare 1786 tot 1792 * baron Gustaaf Willem van Imhoff (*Leer, Wes-Friesland, in die moderne [[Duitsland]], 8 Augustus 1705 - †[[Batavia]], 1 November 1750), goewerneur-generaal van [[Nederlands-Indië]] ==Lees ook== * [[Amsterdam-battery]] * [[Chavonnes-battery]] ==Bibliografie== *Burman, Jose: The Cape of Good Intent. Kaapstad: [[Human & Rousseau]], 1969 *de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652 – 1795. [[Pretoria]]: Protea, 2016. ISBN 978-1-4853-0019-9 *Green, Lawrence G.: Grow lovely, growing old. The story of Cape Town’s three centuries – the streets, the houses, the characters, the legends, traditions and folklores, the laughter and tears. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1951 *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:VOC]] e8nh2054l754ebi2ka5uhdg50vob8qh 0 460307 2900723 2894385 2026-05-02T16:53:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900723 wikitext text/x-wiki '''Porseleinberg''' is ‘n bergpiek en ‘n groep wingerdplase in die [[Swartland]]. ==Ligging== Die piek is by nagenoeg 33° 29′ 3″ suid en 18° 49′ oos en die wynstreek word begrens deur [[Riebeek-Kasteel]] in die noorde, [[Malmesbury]] in die weste, [[Hermon]] en die [[Bergrivier]] in die ooste en [[Wellington]] in die suide. ==Naam== Die naam Porseleinberg wil die indruk skep dat hier kaolien uit die omringende koppe verkry en erdewerk vervaardig is. Dit is nie die geval nie. [[Porselein]] is ‘n outydse en tans ongebruiklike naam vir die tropiese bladgroente postelein (''Portulaca oleracea''). Veral in die [[Middeleeuse kookkuns]] is dit gebruik. Ook kom dit voor in die [[lys van medisinale kruie]]. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *https://swartlandwineandolives.co.za/porseleinberg-wines/ *Verklarende Afrikaanse Woordeboek. Vierde druk. Pretoria: Van Schaik, 1963. *https://winegoggle.co.za/2020/09/16/porseleinberg-whats-in-this-name/ *https://www.porseleinberg.com/ [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] 8o6nqjmnu8j3578197br6z6h8u0n5l3 0 460385 2900719 2894787 2026-05-02T16:51:57Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2900719 wikitext text/x-wiki '''Fort Tenedos''' is een van ‘n reeks vestings wat sedert die middel van die 19de eeu gebou is om [[Natal]] teen aanvalle van die [[Zoeloe]] te beskerm. ==Ligging== Die fort was by 29° 12′ 27″ suid, 31° 26′ 5 oos, op die noordelike oewer van die [[Tugelarivier]] en naby die rivier se mond. Teenswoordig is daar slegs ‘n klein pilaartjie, aangebring in 1950, wat die plek aandui. Hierdie moeilik bereikbare punt tussen suikerrietlande is op privaat eiendom en net-net noordwes van die brug met die N2-hoofpad oor die rivier. Regoor die rivier is [[Fort Pearson]] en baie naby is ook die [[Ultimatumboom]] en die [[Harold Johnson-natuurreservaat]]. ==Fort== Fort Tenedos en Fort Pearson moes die pont oor die Tugelarivier beskerm. Dit is hier waar die Britte onder kol. C.K. Pearson vir [[Zoeloeland]] in Januarie 1879 binnegeval het. Fort Tenedos is tussen 13 en 17 Januarie 1879 deur kapt. W.R.C. Wynne van die Royal Engineers opgerig en beman deur seesoldate van die ''S.M.S. Tenedos''. Die vesting het bestaan uit grondwalle en was ruim genoeg om ‘n hele leërafdeling met hul voorrade te huisves. Hierdie fort is dikwels vermeld in die amptelike verslae oor die Ango-Zoeloe-oorlog. ==Ook hier== Hierdie is ‘n punt van historiese belang. *Op 17 April 1838 is Robert Biggar, John Cane en John Stubbs met ‘n groep van o.a. 150 swart soldate hier byna almal deur Zoeoloe-impi’s uitgewis by die kraal Ndondakusuka toe hulle na die moord op [[Piet Retief]] en sy geselskap en die [[Bloukransmoorde]] die [[Voortrekkers]] wou gaan help. Slegs 4 van die Engelse het ontsnap, waaronder [[Dick King]]. *In 1856 vind die Slag van Ndondakusuka hier tussen [[Cetshwayo]] en sy broer Mbulazi hier plaas. Mbulazi sneuwel. ==Persone== *Robert Biggar (*Cowpur, [[Skotland]], 12 September 1812 - †Tugelarivier, Natal, 17 April 1838), sakeman, avonturier *John Cane (*[[Londen]], ongeveer 1800 - †Tugelarivier, 17 April 1838), Natalse pionier *Charles Knight Pearson (*1 Julie 1834 - †2 Oktober 1909), Britse soldaat *Warren Richard Colvin Wynne (*9 April 1843 - †9 April 1879), kaptein, later majoor, Royal Engineers ==Lees ook== *[[Historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]] ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972 *https://grokipedia.com/page/fort_tenedos *https://www.citizen.co.za/north-coast-courier/news-headlines/local-news/2018/09/27/exploring-rich-history-north-coast/ *https://www.1879zuluwar.com/t3955-fort-tenedos [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] le0j39074k1xickt6msdkcfq1dvnvr2 0 460422 2900720 2894976 2026-05-02T16:52:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900720 wikitext text/x-wiki Die '''Fraser-saak''' was ‘n lastersaak waarin ‘n afgedankte skoolinspekteur, ene W. Fraser, van die [[Oranjerivierkolonie]], skadevergoeding van die minister van onderwys, [[JBM Hertzog]], ontvang het en waaruit die [[Hertzogprys]] gespruit het. Die invoering van tweetaligheid in die Vrystaat in 1907 het gelei tot ‘n bekende en uitgerekte lastersaak. Die verweerder was Hertzog, toe die minster van onderwys. Die eiser is ontslaan as inspekteur van skole weens sy beweerde weiering om aan die nuwe wetgewing gehoor te gee. In ‘n toespraak op 26 Augustus 1910 in [[Fauresmith]] verwys Hertzog na hierdie saak op ‘n wyse wat deur Fraser as lasterlik ervaar is. Die saak het op 25 Augustus 1911 in die [[Hooggeregshof]] in [[Bloemfontein]] voorgekom. Veel tyd is gegee aan die verduideliking van Hertzog se enigsins ingewikkelde en dubbelsinnige uitlatings. Die uitspraak van die hof was in die guns van die klaer. Slegs £25 vergoeding is aan hom toegeken en die verweerder moes boonop die regskoste van die klaer dra. Fraser het egter aanvanklik £1000 vir gelede smaad geëis. Afgesien van die regsaspek het die hofsaak ‘n nasleep op ‘n heeltemal ander terrein gehad. Ondersteuners van Hertzog het geld ingesamel om die vergoedingsbedrag en regsonkoste namens hom aan die klaer te betaal. So groot was die vergaarde bedrag dat daar ‘n aansienlike oorskot was. Die surplus is uiteindelik gebruik om die Hertzogprys in te stel. Hierdie saak het dus bekendheid verwerf nie om die regsaspekte wat ter sprake was nie, maar weens die publiek se ondersteunening van ‘n politikus wat verkeerd opgetree het. ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 3. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1971 [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] [[Kategorie:Skandale]] [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Regte]] gcz1gpkutmgkgz4qr26s859frymd03o 0 460667 2900690 2900626 2026-05-02T15:33:55Z Balenda 83524 /* Snelkwalifisering */ 18 2900690 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het geen tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] hxmgxvfbqgmi7b539vmmtrevlck5buj 2900741 2900690 2026-05-02T18:14:40Z Aliwal2012 39067 Naelren (Saterdag) 2900741 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 | align=center|11 | |- !12 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin/opwarming | align=center data-sort-value="21"|12 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | ? | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="21"| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="22"| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] jafm2xgsadddi972q0a2a06n2yy419j 2900842 2900741 2026-05-03T07:43:36Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ 2900842 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 | align=center|11 | |- !12 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin/opwarming | align=center data-sort-value="21"|12 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | ? | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.324 | 1:28.941 | 1:28.789 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 3qvaimyv4es52zivqlhr59tapdanr69 2900884 2900842 2026-05-03T11:11:20Z Aliwal2012 39067 pole position = Antionelli 2900884 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 | align=center|11 | |- !12 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin/opwarming | align=center data-sort-value="21"|12 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | ? | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.324 | 1:28.941 | 1:28.789 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] fhlbfa26erv65jbxiuvp0ynwbrka86v 0 460835 2900721 2897412 2026-05-02T16:52:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900721 wikitext text/x-wiki Die '''Frontier Armed and Mounted Police''' (FAMP) was ‘n polisiemag en ‘n militêre eenheid in die [[Kaapkolonie]]. ==Stigting== In 1855, na die verkryging van verteenwoordigende regering, het die owerhede van die kolonie besluit om al die verskeie polisiemagte in die platteland te verenig in die FAMP. Die goewerneur, [[George Cathcart]], het Walter Currie as eerste bevelvoerder aangestel. In [[George Grey]] se tyd as goewerneur is die FAMP tot ‘n staande mag omskep. ==Geskiedenis== In die volgende jare was die FAMP hoofsaaklik besig met die handhawing van wet en orde op die landsgrense in die binneland. Onder die bevel van Currie het sy aantal manskappe gegroei tot ‘n 500, versprei oor 19 polisiekantore in die kolonie en 3 in die [[Transkei]]. Hulle is oorwegend as baie doeltreffend beskou en het veral bygedra om veediefstal te beperk. Volgens [[John X. Merriman]] egter was baie van die konstabels, en veral die wat uit [[Brittanje]] gekom het, nie opgewasse vir hul taak in die vreemde omstandighede nie. Sommige kon met hul aankoms nie eens perdry nie. In 1876 het die FAMP kantore gehad in [[Queenstown]], [[Kokstad]], [[Komga]], Palmietfontien, [[Kingwilliamstown]], [[Butterworth]], [[Peddie]], [[Kenhardt]], Ealing Post en [[Fort Murray]]. In 1878 is die FAMP omskep tot ‘n voltydse regiment van berede skutters. Toe neem die mag die beroemde naam van [[Cape Mounted Riflemen]] aan en funksioneer as ‘n polisiemag sowel as ‘n militêre eenheid. ==Onkoste== Die koste van die FAMP is deur die koloniale owerheid gedra. Elke man het 5 sjielings en 6 pennies per dag as salaris ontvang, maar moes sy eie perd, voedsel en klere verskaf. Uniforms was van geel koordferweel en die hoofbedekking was ‘n helm van leer. ==Persone== Bekende mense wat by die FAMP betrokke was, was o.a. *[[James Henry Bowker]] (*Oliverbarn, [[Albanie]], Augustus 1822 - †Malvern, [[Durban]], 22 Oktober 1900), soldaat, natuurondersoeker, Kaapse amptenaar, Transkei, verskuif die hoofkwartier van die FAMP na [[Maseru]] in 1869 *Walter Curry (*Kanaal-eilande, 1849 - †[[Oatlands (huis)]], [[Grahamstad]], 7 Junie 1872). soldaat, “sir” *Robert Green Scott (*[[Whittlesea]], [[Cambridge]], 22 Aprill 1857 - †[[Wynberg]], 3 Oktober 1918). Sluit op 20-jarige ouderdom by die FAMP aan, neem deel aan die [[Negende Grensoorlog]], verwerf die [[Victoriakruis]] in 1879 *Hans Garrett Moore (*[[Dublin]], 1835 - †Lough, Derg, [[Ierland]], 6 Oktober 1889). Eerste ontvanger van ‘n Victoriakruis in die Kaapkolonie na Slag by [[Draaibosch]], later bevelvoerder van die FAMP *[[Scotty Smith]]. Hy het in 1877 na die Kaapkolonie gekom en by die FAMP aangesluit. ==Lees ook== *[[Kaapse grensoorloë]] ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 3. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1971 *Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00324-1 [[Kategorie:Polisie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] jtnjgvuhyb6tvox61x6sdhky8681beu 0 460904 2900858 2899038 2026-05-03T09:45:16Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] reggemaak 2900858 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] ldlx8zr9j1pweiku25daum4aktezeoc 1 460905 2900857 2899040 2026-05-03T09:45:11Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Bespreking:Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] reggemaak 2900857 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026]] qzbs8xo6o44dknk9hc4i4x32uh4fl97 0 460926 2900718 2899994 2026-05-02T16:51:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900718 wikitext text/x-wiki '''Fort Pearson''' was ‘n Britse fort aan die [[Tugelarivier]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Anglo-Zoeloe-oorlog]] van 1879. ==Ligging== Die fort lê op ‘n 100 m hoë krans op die suidelike oewer van die rivier by 29° 12′ 7.19″ suid, 31° 25′ 7.35″ oos en ‘n kilometer suid van die brug op die N2-hoofweg. Hier is ook die [[Harold Johnson-natuurreservaat]], die [[Ultimatumboom]] en suikerrietlande. Die punt bied ‘n uitsig oor die rivier, strand, see en ’n groot deel van die historiese [[Zululand]]. Voorheen was hier ‘n hotel by ‘n drif in die rivier. ==Reeks forte== Die bou van die forte langs die rivier dagteken uit die periode van onrus wat daar in Zululand geheers het na 1854 toe [[Cetshwayo]] se stryd met sy broers begin het. Na die Slag van Ndondakusuka op 2 Desember 1856 waarin Cetshwayo sy broer Mbulazi verslaan en gedood het, is daar in die streek ‘n reeks forte gebou om die Natalse grens te beskerm: Fort Scott in 1857, Fort Buckingham in 1861 (wat in 1879 met Fort Cherry vervang is) en Fort Williamson ook in 1861 by die ou wadrif naby die rivier se mond. Laasgenoemde is in 1878 vervang deur Fort Pearson. Tydens die Anglo-Zulu-oorlog van 1879 is [[Fort Tenedos]] regoor Fort Pearson gebou. In 1861 is Fort Cross gebou langs die destydse hoofpad so halfpad tussen [[Kranskop]] en Mapumulo. ==Hierdie fort== Die fort bestaande uit grondwalle is in November 1878 op bevel van kommandant F.W. Sullivan deur matrose van die ''H.M.S. Tenedos'' en die ''H.M.S. Active'' opgerig onder leiding van kol. Charles Knight Pearson, die bevelhebber van lord [[Chelmsford]] se suidelike kolonne. Die fort moes die pont bewaak, dien as voorraaddepot en hospitaal. Daar is twee kanonne van die skepe na die fort oorgeplaas. Verder was daar ‘n begraafplaas, ‘n hoenderwerf en ‘n groentetuin. ==Monument== Die oorblywende murasie en kanonne is op 25 Augusutus 1950 tot gedenkwaardigheid verklaar en die oorlogsbegraafplaas is in 1981 opgeknap. Toegang (liefs vergesel van ‘n gids) kan verkry word via die Harold Johnson-natuurreservaat. ==Lees ook== *[[Historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]] ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966 *https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 9lavcjk1jf7xsbxspxc0etf9b91z7zz 0 460934 2900802 2900210 2026-05-02T20:54:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Wenners */ 2900802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas pryse | naam = Ballon d'Or | beeld = 2016_Ballon_dOr_CR7Museum.jpg | breedte =250 | onderskrif = Die Ballon d'Or-trofee | toegeken = Beste presterende sokkerspeler van die seisoen | borg = ''France Football'' | land = Internasionaal | vorigenaam = | eerste ={{vlagikoon|ENG}} [[Stanley Matthews]]<br/>{{Start date and age|1956|12|18|df=yes}} | ander = | webtuiste = https://ballondor.com/ |jongste={{vlagikoon|Frankryk}} [[Ousmane Dembélé]] (1ste)|meeste={{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (8)}} Die '''Ballon d'Or''' ([[Frans|Franse]] uitspraak: [balɔ̃ dɔʁ]; <small>letterlik</small> ''“Die Goue Bal”'') is ’n jaarlikse [[sokker]]-toekenning wat sedert 1956 deur die Franse tydskrif ''France Football'' uitgereik word om die speler te vereer wat volgens beoordeling die beste oor die vorige seisoen presteer het. Dit word wyd beskou as die mees gesogte individuele toekenning in sokker.<ref name="TheSportingNews2025">{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/what-are-other-awards-ballon-dor-gala-explaining-prizes-how-won/b2bec98f24e3fbd21b1441a8|title=What are the other awards at the Ballon d'Or gala? Explaining the different prizes and how they are won|last=Cox|first=Brad|date=22 September 2025|website=The Sporting News|issn=1041-2859|archive-url=https://web.archive.org/web/20260318213249/https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/what-are-other-awards-ballon-dor-gala-explaining-prizes-how-won/b2bec98f24e3fbd21b1441a8|archive-date=18 March 2026|access-date=18 March 2026|url-status=live}}</ref><ref name="DiarioAS2019">{{cite web|url=https://en.as.com/en/2019/12/02/soccer/1575288628_506101.html|title=Ballon d'Or 2019: Yachine Trophy: the candidates for the award|last=Sainz|first=Manu|date=2 December 2019|website=Diario AS|issn=1888-6671|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407071558/https://en.as.com/en/2019/12/02/soccer/1575288628_506101.html|archive-date=7 April 2023|access-date=25 May 2023|url-status=live}}</ref><ref name="Goal2023">{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/who-has-won-the-most-ballons-d-or/blt78966a20d4735e44|title=Who has won the most Ballons d'Or?|last=McVitie|first=Peter|date=31 October 2023|publisher=Goal|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417184411/https://www.goal.com/en/news/who-has-won-the-most-ballons-d-or/blt78966a20d4735e44|archive-date=17 April 2024|access-date=17 April 2024|url-status=live}}</ref> Die toekenning is bedink deur sportskrywers Gabriel Hanot en Jacques Ferran en is tot 2006 uitsluitlik op stemme van sokkerjoernaliste gebaseer. Aanvanklik is dit slegs aan spelers uit Europa toegeken en was dit ook bekend as die Europese Sokkerspeler van die Jaar. In 1995 is die Ballon d'Or uitgebrei om alle spelers van enige oorsprong in Europese klubs in te sluit. In 2007 het die toekenning ’n wêreldwye prys geword, waar alle professionele sokkerspelers kwalifiseer het; boonop het afrigters en kapteins van nasionale spanne ook stemreg gekry, voordat dit in 2016 weer beperk is tot slegs joernaliste. Tussen 2010 en 2015 is die toekenning in samewerking met [[FIFA]] saamgevoeg met die FIFA Wêreldspeler van die Jaar en herdoop tot die FIFA Ballon d'Or. Hierdie vennootskap het in 2016 geëindig, waarna die toekenning weer as die Ballon d'Or voortgesit is, terwyl FIFA sy eie aparte jaarlikse prys, ''The Best FIFA Men's Player'', heringestel het. In 2022 het France Football die reëls verander: die tydsberekening is aangepas sodat die toekenning op ’n sokkerseisoen gebaseer is eerder as ’n kalenderjaar, en ’n internasionale jurie van gespesialiseerde joernaliste—een verteenwoordiger per land uit die top 100 in die jongste FIFA Mans Wêreldranglys—is ingestel om die wenner te bepaal. [[UEFA]] het sedert 2024 saam met ''France Football'' die Ballon d'Or-seremonie begin organiseer, terwyl ''France Football'' die stemstelsel en naam behou. [[Lionel Messi]] het die Ballon d'Or ’n rekord agt keer gewen, gevolg deur [[Cristiano Ronaldo]] met vyf. [[Johan Cruijff|Johan Cruyff]], [[Michel Platini]] en [[Marco van Basten]] het elk die prys drie keer gewen, terwyl [[Alfredo Di Stéfano]], [[Franz Beckenbauer]], [[Kevin Keegan]], [[Karl-Heinz Rummenigge]] en [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] elk twee keer gewen het. [[Ousmane Dembélé]] is die huidige houer van die toekenning nadat hy die 69ste uitgawe in 2025 gewen het. == Wenners == {| class="wikitable" | style="text-align:center" |'''Player''' {{small|'''(X)'''}} |Denotes the number of times the player had won the award at that time (for players with multiple wins) |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header" |+Ballon d'Or-wenners !Jaar !Speler !Klub |- ! colspan="3" scope="row" style="text-align:center" |- ! align="center" |'''Jaar''' !'''Speler''' !'''Klub''' |- ! align="center" | ! colspan="2" scope="row" style="text-align:center" |'''Ballon d'Or (1956–2009)''' |- | align="center" |'''[[1956]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Stanley Matthews]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Blackpool FC|Blackpool]]''' |- | align="center" |'''[[1957]]''' |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Alfredo Di Stéfano]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[1958]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Raymond Kopa]]''' |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[1959]]''' |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Alfredo Di Stéfano]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[1960]]''' |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[Luis Suárez (1935)|Luis Suárez]]''' |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[1961]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Omar Sívori]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1962]]''' |{{flagicon|TCH}} '''[[Josef Masopust]]''' |{{flagicon|TCH}} '''[[Dukla Prague|Dukla Praag]]''' |- | align="center" |'''[[1963]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[Lef Jasjin]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[Dinamo Moskou]]''' |- | align="center" |'''[[1964]]''' |{{flagicon|SCO}} '''[[Denis Law]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United F.C.|Manchester United]]''' |- | align="center" |'''[[1965]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Eusébio]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[SL Benfica|Benfica]]''' |- | align="center" |'''[[1966]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Bobby Charlton]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United F.C.|Manchester United]]''' |- | align="center" |'''[[1967]]''' |{{flagicon|HUN}} '''[[Flórián Albert]]''' |{{flagicon|HUN}} '''[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]''' |- | align="center" |'''[[1968]]''' |{{flagicon|Noord-Ierland}} '''[[George Best]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United F.C.|Manchester United]]''' |- | align="center" |'''[[1969]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Gianni Rivera]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1970]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Gerd Müller]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[FC Bayern München|Bayern München]]''' |- | align="center" |'''[[1971]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Johan Cruyff]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|NED}} '''[[AFC Ajax|Ajax]]''' |- | align="center" |'''[[1972]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Franz Beckenbauer]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[FC Bayern München|Bayern München]]''' |- | align="center" |'''[[1973]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Johan Cruyff]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[1974]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Johan Cruyff]]''' {{small|'''(3)'''}} |{{flagicon|ESP|1945}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[1975]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[Oleg Blochin]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]]''' |- | align="center" |'''[[1976]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Franz Beckenbauer]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[FC Bayern München|Bayern Münichen]]''' |- | align="center" |'''[[1977]]''' |{{flagicon|DEN}} '''[[Allan Simonsen]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Borussia Mönchengladbach]]''' |- | align="center" |'''[[1978]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Kevin Keegan]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[Hamburger SV]]''' |- | align="center" |'''[[1979]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Kevin Keegan]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[Hamburger SV]]''' |- | align="center" |'''[[1980]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Karl-Heinz Rummenigge]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[FC Bayern München|Bayern Münichen]]''' |- | align="center" |'''[[1981]]''' |{{flagicon|FRG}} '''[[Karl-Heinz Rummenigge]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|FRG}} '''[[FC Bayern München|Bayern Münichen]]''' |- | align="center" |'''[[1982]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Paolo Rossi]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1983]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Michel Platini]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1984]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Michel Platini]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1985]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Michel Platini]]''' {{small|'''(3)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1986]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[Igor Belanof]]''' |{{flagicon|URS}} '''[[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]]''' |- | align="center" |'''[[1987]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Ruud Gullit]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1988]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Marco van Basten]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1989]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Marco van Basten]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1990]]''' |{{flagicon|GER}} '''[[Lothar Matthäus]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Inter Milan|Inter]]''' |- | align="center" |'''[[1991]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Jean-Pierre Papin]]''' |{{flagicon|FRA|}} '''[[Olympique de Marseille|Marseille]]''' |- | align="center" |'''[[1992]]''' |{{flagicon|NED}} '''[[Marco van Basten]]''' {{small|'''(3)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1993]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Roberto Baggio]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1994]]''' |{{flagicon|BUL}} '''[[Hristo Stoitsjkof|Hristo Stoitsjkov]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[1995]]''' |{{flagicon|LBR}} '''[[George Weah]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1996]]''' |{{flagicon|GER}} '''[[Matthias Sammer]]''' |{{flagicon|GER}} '''[[Borussia Dortmund]]''' |- | align="center" |'''[[1997]]''' |{{flagicon|BRA}} '''[[Ronaldo Nazário|Ronaldo]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ITA}} '''[[Inter Milan]]''' |- | align="center" |'''[[1998]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Zinedine Zidane]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[1999]]''' |{{flagicon|BRA}} '''[[Rivaldo]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[2000]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Luís Figo]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2001]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Michael Owen]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Liverpool F.C.|Liverpool]]''' |- | align="center" |'''[[2002]]''' |{{flagicon|BRA}} '''[[Ronaldo Nazário|Ronaldo]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2003]]''' |{{flagicon|CZE}} '''[[Pavel Nedvěd]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Juventus FC|Juventus]]''' |- | align="center" |'''[[2004]]''' |{{flagicon|UKR}} '''[[Andrij Sjewtsjenko|Andriy Sjewtsjenko]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[2005]]''' |{{flagicon|BRA}} '''[[Ronaldinho]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[2006]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[Fabio Cannavaro]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2007]]''' |{{flagicon|BRA}} '''[[Kaká]]''' |{{flagicon|ITA}} '''[[AC Milan|Milan]]''' |- | align="center" |'''[[2008]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester United F.C.|Manchester United]]''' |- | align="center" |'''[[2009]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(1)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- ! align="center" | ! colspan="2" scope="row" style="text-align:center" |'''FIFA Ballon d'Or (2010–2015)''' |- | align="center" |'''[[2010]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[2011]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(3)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[2012]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(4)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- | align="center" |'''[[2013]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' {{small|'''(2)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2014]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' {{small|'''(3)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2015]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(5)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- ! align="center" | ! colspan="2" scope="row" style="text-align:center" |'''Ballon d'Or (2016–hede)''' |- | align="center" |'''[[2016]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' {{small|'''(4)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2017]]''' |{{flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]]''' {{small|'''(5)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2018]]''' |{{flagicon|CRO}} '''[[Luka Modrić]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2019]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(6)'''}} |{{flagicon|ESP}} '''[[FC Barcelona|Barcelona]]''' |- ! [[2020]] ! colspan="2" scope="row" style="text-align:center" |''Nie toegeken nie weens die [[Covid-19-pandemie]]'' |- | align="center" |'''[[2021]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(7)'''}} |{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' |- | align="center" |'''[[2022]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Karim Benzema]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[Real Madrid CF|Real Madrid]]''' |- | align="center" |'''[[2023]]''' |{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]''' {{small|'''(8)'''}} |{{flagicon|USA}} '''[[Inter Miami CF|Inter Miami]]''' |- | align="center" |'''[[2024]]''' |{{flagicon|ESP}} '''[[Rodri]]''' |{{flagicon|ENG}} '''[[Manchester City F.C.|Manchester City]]''' |- | align="center" |'''[[2025]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Ousmane Dembélé]]''' |{{flagicon|FRA}} '''[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sokker]] [[Kategorie:Toekennings]] 1dsvgus0ljghbudzmeppycy3b8oiik8 0 460945 2900722 2900418 2026-05-02T16:53:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900722 wikitext text/x-wiki Die '''ghaaisa''' is ‘n besondere energieke en ritmiese kaalvoetspring- of klopdans in die kultuurlewe van die [[Khoikhoi]]. Een of meer dansers voer dit uit, dikwels na sukses op die jagveld en gewoonlik sonder musiekbegeleiding. ‘n Kenmerk van die volksdans is die klap van die hande op die heupe, boude en dye en die stamp van die voete teen die kuite en hakskene. Die groot uitdaging met die trap is om die voete altyd in dieselfde spoor te laat grondvat, sodat daar deur die hele dans net twee spore gelaat word. Dikwels vind die dansery rondom ‘n vuur plaas. Hierdie dans verskil ritmies heeltemal van die vrugbaarheidsdanse in die kultuur van die ander inheemse volkere van Suider-Afrika. ==Lees ook== *[[Rieldans]] ==Bibliografie== * Greeff, Rachelle: Die leefwyse van ons Vroeë Mense. [[Stellenbosch]]: Die [[Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans]], 2025. ISBN 978-0-6398747-9-1 [[Kategorie:Dans]] [[Kategorie:Kultuur]] cb8lg3ydqzf7z660f07q1csfr555i1l 0 460966 2900639 2900638 2026-05-02T12:00:20Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygvoeg. DAAR MOET NOG FOTOS BYGEVOEG WORD> 2900639 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Constellation|beeld=File:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg|byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot|tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation|land van herkoms=Verenigde State van Amerika|eerste vlug=9 Januarie 1943|hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA)|vervaardig=1943-1958|aantal gebou=856|bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA}} Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne).<gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === == Verwysings == c6hap6kjp8vujuzcq0k5c8i2wdcb85q 2900643 2900639 2026-05-02T12:34:13Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Die Lockheed Constellation]] na [[Lockheed Constellation]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Geen "die" te gebruik in titels 2900639 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Constellation|beeld=File:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg|byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot|tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation|land van herkoms=Verenigde State van Amerika|eerste vlug=9 Januarie 1943|hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA)|vervaardig=1943-1958|aantal gebou=856|bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA}} Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in Kalifornië geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir Dweight D Eisenhower diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Die bou van die Constellation en die identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne).<gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === == Verwysings == c6hap6kjp8vujuzcq0k5c8i2wdcb85q 2900649 2900643 2026-05-02T12:55:34Z Aliwal2012 39067 opruim na verbeterde vertaling 2900649 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n vierenjinlynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === == Verwysings == 49uykzlp5bop6esyc2a7aqpkknwwvcy 2900673 2900649 2026-05-02T14:31:17Z BurgertB 2401 viermotorige 2900673 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === == Verwysings == 1hqonaenxgfhyswwtujpvtu44s86tn3 2900696 2900673 2026-05-02T15:48:41Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. 2900696 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is.<ref name=":1" /> ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940.<ref name=":1" /> ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep.<ref name=":1" /> === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA === Die Lockheed C-121C Constellation met die konstruksienommer 4196 is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word op uitstalling by die Steven F. Udvar Hazy Center (deel van die National Air and Space Museum) op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA gesien.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou. === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == sy1d1m6ycj60d79zzpeqpnwszdjyzpn 2900837 2900696 2026-05-03T06:34:52Z Gaius le Roux 203341 Ek het bronverwysings reggestel. 2900837 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === [[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was ’n gemodifiseerde weergawe van die Constellation. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passaiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA === Die Lockheed C-121C Constellation met die konstruksienommer 4196 is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word op uitstalling by die Steven F. Udvar Hazy Center (deel van die National Air and Space Museum) op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA gesien.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == ckpf5srvps1m19kdf5nk8mdcpyc6p46 2900838 2900837 2026-05-03T07:16:17Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2900838 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkendheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Consteollation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparalelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA === Die Lockheed C-121C Constellation met die konstruksienommer 4196 is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word op uitstalling by die Steven F. Udvar Hazy Center (deel van die National Air and Space Museum) op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA gesien.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == 1bhq1npl2fajfofoi3w2qcckky5zmc3 2900841 2900838 2026-05-03T07:28:35Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2900841 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-49’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Constellation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer diieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Tempus'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, stertnommer 310315 (reeksnommer 43-10315).]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drieaansig-lyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model 749 === Die Model 749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. AANTEKENING Die Model L-649 sowel as die Model L-749 kon die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-608 tot 48-617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot (konstruksienommer 4151, BuNo 131650) bestel, is as ’n VC-121E (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutogewigte te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel Number 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt 7 Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kan deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gemaak: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed L-1249 R7V-2/YC-121F]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie vliegtuie het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die tipe in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (Trek Lugdiens 18 Mei 1967 terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA === Die Lockheed C-121C Constellation met die konstruksienommer 4196 is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word op uitstalling by die Steven F. Udvar Hazy Center (deel van die National Air and Space Museum) op Washington Dulles International Airport in Chantilly, Virginia in die VSA gesien.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellatation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == j4md7y5vgx3oiub2w2ros806jj0tbb6 0 460969 2900675 2900617 2026-05-02T14:50:56Z BurgertB 2401 Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs 2900675 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Inligtingskas Burgerlike aanval | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekoelakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekoelakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjnië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjniese volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekoelakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekoelakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekoelakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjet-etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjet-bevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse SSR]] en die [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjniërs]], [[Ingoesjetiërs]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[NKWD]], die Sowjet-[[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjet-inval van Pole (1939)|Sowjet-inval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjet-regime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjet-argiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjet-Republiek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjet-deportasies uit Estland]], [[Sowjet-deportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjet-deportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjet-deportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjet-regering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesjetiërs, Tsjetsjniërs, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjet-aksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjniërs]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesjetiërs]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjet-troepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjet-konsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjniërs, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesjetiërs, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kasakke slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjniërs en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesjetiërs in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Tsjetsjniërs|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjniërs en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjniese Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjniërs, die Ingoesjetiërs en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjniërs]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesjetiërs]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjniërs]] en [[Ingoesjetiërs]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjetse oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] czwa7ex2nxmehdg7ziklgvtbuix1oiv 2900680 2900675 2026-05-02T15:11:29Z BurgertB 2401 /* Etniese operasies */ Skakels 2900680 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Inligtingskas Burgerlike aanval | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekoelakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekoelakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjnië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjniese volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekoelakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekoelakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekoelakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjetse etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjetbevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Kazachse SSR]] en die [[Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjniërs]], [[Ingoesjetiërs]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[KGB|NKWD]], die Sowjetse [[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjetinval van Pole (1939)|Sowjetinval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Wit-Russiese Sosialistiese SowjetRepubliek|Wit-ussiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjetregime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjetargiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjetdeportasies uit Estland]], [[Sowjetdeportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjetdeportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjetdeportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjetregering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesjetiërs, Tsjetsjniërs, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjetaksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjniërs]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesjetiërs]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjettroepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjetkonsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjniërs, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesjetiërs, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kazache slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjniërs en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesjetiërs in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Tsjetsjniërs|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjniërs en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjniese Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjniërs, die Ingoesjetiërs en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjniërs]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesjetiërs]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjniërs]] en [[Ingoesjetiërs]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjetse oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] dyw1dt579x0c4rv517y3plfyntj5g6e 2900681 2900680 2026-05-02T15:12:36Z BurgertB 2401 /* Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941 */ Oeps 2900681 wikitext text/x-wiki {{Short description|Verskuiwing en deportasie van mense in die Sowjetunie}} {{Inligtingskas Burgerlike aanval | title = Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie | partof = die [[dekoelakisering]], die [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] | image = Uskut.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = Die leë Krim-Tataarse dorp Üsküt, naby [[Aloesjta]], foto geneem in 1945 ná die [[Deportasie van die Krim-Tatare|algehele deportasie van sy inwoners]] | map = Karte Entkulakisierung.png | map_size = | map_alt = | map_caption = Algemene roetes van deportasie tydens die [[dekoelakisering]] oor die hele Sowjetunie in 1930–1931 | motive = [[Russifisering]],{{sfn|Bekus|2010|p=42}} [[kolonialisme]],<ref>{{cite web| work=Wall Street Journal| title=Russia's Crimes of Colonialism| author=Casey Michael|url=https://www.wsj.com/articles/russias-crimes-of-colonialism-putin-ukraine-war-empire-eurasia-lavrov-africa-soviet-union-11660076835| date=9 August 2022}}</ref> goedkoop arbeid vir [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | location = [[Sowjetunie]] en [[Besetting van die Baltiese state|beset gebied]] | target = [[Koelake]] (welaf-boere), etniese minderhede, geestelikes, ongewenste burgers van Sowjet- en beset gebied | coordinates = | date = 1930–1952 | time = | timezone = | type = [[Etniese suiwering]], [[bevolkingsverskuiwing]], [[dwangarbeid]], [[volksmoord]],<ref name=europarl>[http://www.unpo.org/article/438 UNPO: Tsjetsjnië: Europese Parlement erken die volksmoord op die Tsjetsjniese volk in 1944]</ref><ref name="Rosefielde84">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n102 84] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref><ref name=perovic/><ref name=jeffburds>{{cite journal |last=Burds|first=Jeffrey|date=1 April 2007|title=The Soviet War against 'Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942–4|journal=Journal of Contemporary History|volume=42|issue=2|pages=267–314 |doi=10.1177/0022009407075545 |s2cid=159523593}}</ref> [[klassemoord]] | fatalities = ~800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}–1 500 000{{Sfn|Werth|2004|p=73}} in die USSR | victims = 6 000 000 Sowjet-burgers gedeporteer na [[gedwonge nedersettings in die Sowjetunie]] | perps = [[OGPU]] / [[NKWD]] | susperps = | susperp = | weapons = | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} {{Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} Vanaf 1930 tot 1952 het die [[regering van die Sowjetunie]], op bevel van die Sowjet-leier [[Josef Stalin]] en onder leiding van die [[NKWD]]-amptenaar [[Lawrenti Beria]], bevolkings van verskeie groepe gedwonge [[Bevolkingsverskuiwing|verskuif]]. Hierdie aksies kan in die volgende breë kategorieë geklassifiseer word: [[deportasie]]s van "[[Anti-Sowjetisme|anti-Sowjet]]"-kategorieë van die bevolking (dikwels geklassifiseer as "[[Vyand van die volk|vyande van die volk]]"), deportasies van hele nasionaliteite, verskuiwing van arbeidsmagte, en georganiseerde migrasies in teenoorgestelde rigtings om [[Etniese suiwering|etnies gesuiwerde]] gebied te vul. [[Dekoelakisering]] het die eerste keer aangedui dat 'n hele klas gedeporteer is, terwyl die [[Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|deportasie van Sowjet-Koreane]] in 1937 die presedent gestel het van 'n spesifieke etniese deportasie van 'n hele nasionaliteit.{{sfn|Ellman|2002|p=1158}} In die meeste gevalle was hul bestemmings onderbevolkte afgeleë gebied. Dit sluit deportasies na die Sowjetunie van nie-Sowjet-burgers van lande buite die USSR in. Daar is geraam dat die interne [[gedwonge migrasie]]s in geheel ten minste 6&nbsp;miljoen mense geraak het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}}{{Sfn|Polian|2004|p=4}}<ref name="Rosefielde83">{{cite book |title= Red Holocaust |last= Rosefielde |first= Steven |author-link= Steven Rosefielde |year= 2009 |publisher= [[Routledge]] |isbn= 978-0-415-77757-5 |page=[https://archive.org/details/redholocaust00rose/page/n101 83] |title-link= Red Holocaust (2009 book) }}</ref>{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Van hierdie totaal is 1,8&nbsp;miljoen [[koelak]]ke in 1930–31 gedeporteer, 1,0&nbsp;miljoen boere en etniese minderhede in 1932–1939, terwyl ongeveer 3,5&nbsp;miljoen etniese minderhede gedurende 1940–52 verder hervestig is.{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Sowjet-argiewe het 390 000{{sfn|Pohl|1997|p=58}} sterftes gedurende die gedwonge hervestiging van koelakke en tot 400 000 sterftes van mense wat gedurende die 1940's na gedwonge nedersettings gedeporteer is, gedokumenteer;{{sfn|Pohl|1997|p=148}} [[Nicolas Werth]] plaas die algehele sterftes egter nader aan tussen 1 en 1,5&nbsp;miljoen wat as gevolg van die deportasies omgekom het.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Hedendaagse historici klassifiseer hierdie deportasies as 'n [[misdaad teen die mensdom]] en etniese [[vervolging]]. Twee van hierdie gevalle met die hoogste sterftesyfers is as [[volksmoord]]e beskryf — die [[deportasie van die Krim-Tatare]] is deur [[Oekraïne]] en verskeie ander lande as volksmoord verklaar, terwyl die [[deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs]] onderskeidelik deur die [[Europese Parlement]] as volksmoord verklaar is. Op 26 April 1991 het die Hoogste Sowjet van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjet-Republiek, onder sy voorsitter [[Boris Jeltsin]], die wet Oor die Rehabilitasie van Onderdrukte Volkere aangeneem, met Artikel 2 wat alle massa-deportasies as "Stalin se beleid van laster en volksmoord" veroordeel.<ref name=perovic>{{cite book |title=Perovic, Jeronim (2018). From Conquest to Deportation: The North Caucasus under Russian Rule. Oxford University Press. ISBN 9780190934675. OCLC 1083957407. |pages=320 |isbn=9780190934675 |url=https://books.google.com/books?id=O19gDwAAQBAJ&pg=PA320|last1=Perovic |first1=Jeronim |date=June 2018 |publisher=Oxford University Press }}</ref> Die Sowjetunie het ook deportasies in beset gebied uitgevoer, met meer as 50 000 wat omgekom het uit die [[Besetting van die Baltiese state|Baltiese state]] en 300 000 tot 360 000 wat omgekom het tydens die [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|uitsetting van Duitsers]] uit Oos-Europa as gevolg van Sowjet-deportasie, slagtings, en interneringskampe en arbeidskampe.<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40">Vertreibung und Vertreibungsverbrechen 1945–1978. Bericht des Bundesarchivs vom 28 Mai 1974. Archivalien und ausgewälte Erlebenisberichte, Bonn 1989, pp. 40–41, 46–47, 51–53</ref> ==Deportasie van sosiale groepe== {{Main|Dekoelakisering|De-Kosakkisering}} Baie Sowjet-boere is, ongeag hul werklike inkomste of eiendom, as "[[Koelak]]ke" bestempel omdat hulle kollektivisering teengestaan het. Hierdie term het histories verwys na relatief welaf-boere sedert die latere [[Russiese Ryk]]. Koelak was die mees algemene kategorie van gedeporteerde Sowjet-burger.<ref>{{cite web |url=http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |title=Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom |publisher=Gulaghistory.org |access-date=17 February 2015 |archive-date=5 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php |url-status=dead }}</ref> Die hervestiging van mense wat amptelik as ''koelakke'' aangewys is, het tot vroeg in 1950 voortgeduur, met inbegrip van verskeie groot golwe: op 5 September 1951 het die Sowjet-regering die deportasie van koelakke uit die [[Litause SSR]] beveel weens "vyandige optrede teen [[kolchose]]", wat een van die laaste hervestigings van daardie sosiale groep was.{{sfn|Bugay|1996|p=166}} Groot getalle "koelakke", ongeag hul nasionaliteit, is in [[Siberië]] en [[Sentraal-Asië]] hervestig. Volgens data uit Sowjet-argiewe, wat in 1990 gepubliseer is, is 1 803 392 mense in 1930 en 1931 na arbeidskolonies en kampe gestuur, en 1 317 022 het hul bestemming bereik. Deportasies op 'n kleiner skaal het ná 1931 voortgeduur. Die gerapporteerde getal koelakke en hul familielede wat van 1932 tot 1940 in arbeidskolonies dood is, was 389 521.<ref>[http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114220819/http://users.cyberone.com.au/myers/courtois.html|date=14 January 2009}}</ref> Die totale aantal gedeporteerdes is omstrede. Konserwatiewe ramings veronderstel dat 1 679 528–1 803 392 mense gedeporteer is,{{Sfn|Viola|2007|p=32}} terwyl die hoogste ramings is dat teen 1937 15&nbsp;miljoen koelakke en hul gesinne gedeporteer is, en dat baie mense tydens die deportasie gesterf het, maar die volle getal is nie bekend nie.<ref name=":0">{{Cite book|title=Stalin: The Court of the Red Tsar|last=Sebag Montefiore|first=Simon|publisher=W&N|year=2014|isbn=978-1780228358|pages=84|quote=By 1937, 18,5 million were collectivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead}}</ref> In die laat 1920's en 1930's is miljoene Russe na Kasakstan gedeporteer, en daar is na hulle verwys as spesiale setlaars, en vanaf 1933 is hulle bekend gestaan as arbeidsetlaars. Hulle was nie gevangenes van die Goelag nie. As gevolg hiervan is Karaganda en baie ander nedersettings in Kasakstan gestig. Op 1 Junie 1938 was daar 100 arbeidsnedersettings in die Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek, waar oorlewendes van die dekoelakisering gewoon het. Benewens ander dokumente het, byvoorbeeld op 8 Mei 1931, die A. A. Andrejev-kommissie 'n konsep-resolusie uitgereik oor die moontlikheid om 150 000 "koelak-plase" in Noordoos-Kasakstan te vestig. Die afstammelinge van hierdie Russe woon vandag steeds reg deur Kasakstan. Die bevolking van die republiek het van 2,5 miljoen in 1933 tot 6 miljoen voor die oorlog gegroei. ==Etniese operasies== {{Main|Vlug van Pole uit die USSR|Deportasies van die Ingriese Finne|Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Deportasie van Koreane in die Sowjetunie|Deportasie van die Sowjet-Grieke}} [[File:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb|'n Trein met Roemeense vlugtelinge ná die [[Sowjet-anneksasie van Bessarabië en Noord-Boekowina|Sowjet-anneksasie van Bessarabië]]]] Gedurende die 1930's het die kategorisering van sogenaamde vyande van die volk verskuif van die gewone [[Marxisme–Leninisme|Marxisties-Leninistiese]], klasse-gebaseerde terme, soos ''koelak'', na etnies-gebaseerde terme.<ref>{{Harvnb|Martin|1998}}.</ref> Die gedeeltelike verwydering van potensieel onrusstigtende etniese groepe was 'n tegniek wat [[Josef Stalin]] gedurende sy regering konsekwent gebruik het;<ref>{{Harvnb|Pohl|1999}}.</ref> tussen 1935 en 1938 alleen is ten minste tien verskillende nasionaliteite gedeporteer.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=815}}. Pole, Duitsers, Finne, Este, Lette, Koreane, Italianers, Chinese, Koerde en Iraniërs.</ref> [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] het tot 'n massiewe eskalasie van Sowjetse etniese suiwering gelei.<ref>{{Harvnb|Martin|1998|p=820}}.</ref> Die [[deportasie van Koreane in die Sowjetunie]], oorspronklik in 1926 bedink, in 1930 begin en in 1937 deurgevoer, was die eerste massa-verskuiwing van 'n hele nasionaliteit in die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite book|author=J. Otto Pohl|title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949|url=https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C|year=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30921-2|pages=9–20}}</ref> Byna die hele Sowjetbevolking van [[Koreane|etniese Koreane]] (171 781 mense) is in Oktober 1937 [[Gedwonge nedersettings in die Sowjetunie|gedwonge verskuif]] vanaf die [[Russiese Verre-Ooste]] na onbevolkte gebied van die [[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Kazachse SSR]] en die [[Oesbekiese SSR]].<ref>[http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html First deportation and the "Effective manager"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620231557/http://www.novayagazeta.ru/data/2009/063/22.html |date=20 June 2009 }}, [[Novaja Gazeta]], deur [[Pavel Polian|Pavel Poljan]] en Nikolai Pobol</ref> As 'n mens na die hele tydperk van Stalin se bewind kyk, kan jy lys: [[Ingriese Finne]] (1929–1931 en 1935–1939), [[Kalmukke]], [[Balkare]], [[Italianers van die Krim]], [[Karatsjais]], [[Meschetiese Turke]], [[Karapapakhs]], en [[Koreane|Koreane van die Verre-Ooste]] (1937), [[Pole]] (1939–1941 en 1944–1945), [[Finne|Finse mense in Karelië]] (1940–1941, 1944), [[Kola-Noorweërs]] (1940–1942), [[Roemeniërs]] (1941 en 1944–1953), [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] (1941 en 1945–1949), [[Wolga-Duitsers]] (1941–1945), [[Tsjetsjniërs]], [[Ingoesjetiërs]], [[Krim-Tatare]] en [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]] (1944), en [[Kaukasus-Grieke]] (1949–1950). Kort voor, gedurende en onmiddellik ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Stalin 'n reeks deportasies op 'n geweldige skaal uitgevoer wat die etniese kaart van die Sowjetunie diepgaande beïnvloed het.<ref>{{cite web|url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |author=Stephen Wheatcroft |publisher=Sovietinfo.tripod.com |access-date=17 February 2015}}</ref> Daar word geraam dat tussen 1941 en 1949 byna 3,3&nbsp;miljoen na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer is.<ref>{{cite book|author=Philip Boobbyer|title=The Stalin Era|url=https://books.google.com/books?id=lYMsIE5KjmMC&pg=PA130|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-18298-0|page=130}}</ref> ===Westelike anneksasies en deportasies, 1939–1941=== {{See also|Junie-deportasie}} [[Lawrenti Beria]], die hoof van die [[KGB|NKWD]], die Sowjetse [[geheime polisie]], was verantwoordelik vir die organisering en uitvoering van talle deportasies van etniese minderhede gedurende daardie tyd.{{sfn|Mikaberidze|2015|p=191}} Ná die [[Sowjetinval van Pole (1939)|Sowjetinval van Pole]] wat gevolg het op die ooreenstemmende [[Inval van Pole (1939)|Duitse inval]] wat die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 gemerk het, het die Sowjetunie die oostelike dele van Pole (in Pole bekend as ''[[Kresy]]'' of in die USSR sowel as in Belarus en Oekraïne bekend as [[Wes-Belarus]] en [[Wes-Oekraïne]]) van die [[Tweede Poolse Republiek]] geannekseer, wat toe die westelike dele van die [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Wit-Russiese SSR]] en die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oekraïense SSR]] geword het. Van 1939–1941 is 1,45&nbsp;miljoen mense wat in die streek gewoon het, deur die Sowjetregime gedeporteer. Volgens Poolse historici was 63,1% van hierdie mense Pole en 7,4% van hulle [[Jode]].<ref>Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 {{ISBN|0-7864-0371-3}}, P.14</ref> Voorheen is geglo dat ongeveer 1,0&nbsp;miljoen Poolse burgers in die hande van die Sowjets gesterf het,<ref>Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146</ref> maar onlangs raam Poolse historici, hoofsaaklik gebaseer op hul studie van Sowjetargiewe, dat ongeveer 350 000 mense wat van 1939–1945 gedeporteer is, gesterf het.<ref>{{cite web |url=http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |title=European WWII Casualties |publisher=Project InPosterum |access-date=17 February 2015 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003072010/http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |title=Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II |publisher=Warsawuprising.com |access-date=17 February 2015 |archive-date=27 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm |url-status=dead }}</ref> Dieselfde beleid is in die [[Baltiese state|Baltiese republieke]] van [[Letse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Letland]], [[Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek|Litaue]] en [[Estiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Estland]] toegepas (sien [[Sowjetdeportasies uit Estland]], [[Sowjetdeportasies uit Letland|Letland]] en [[Sowjetdeportasies uit Litaue|Litaue]]).<ref>[http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709020049/http://www.am.gov.lv/en/latvia/History-of-Occupation/briefing-paper4/|date=9 July 2007}}</ref> Daar word geraam dat meer as 200 000 mense in 1940–1953 uit die Baltiese gebied gedeporteer is. Daarbenewens is ten minste 75 000 na die [[Goelag]] gestuur. 10% van die hele volwasse Baltiese bevolking is gedeporteer of na arbeidskampe gestuur.<ref>[http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420175950/http://www.ahtg.net/TpA/baltstat.html|date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |title=Taigi veebimüük &#124; Taig.ee |publisher=Rel.ee |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm |archive-date=1 March 2001 }}</ref> In 1989 het inheemse Lette slegs 52% van die bevolking van hul eie land verteenwoordig. In Estland was die syfer 62%.<ref>Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. {{ISBN|978-9949-18-858-1}}</ref> In Litaue was die situasie beter omdat die migrante wat na daardie land gestuur is, eintlik na die voormalige gebied van [[Oos-Pruise]] (nou [[Kaliningrad]]) verhuis het, wat, in teenstelling met die oorspronklike planne, nooit deel van Litaue geword het nie.<ref>Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.</ref> Soortgelyk is [[Roemeniërs]] van [[Tsjernivtsi-oblas]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Moldawië]] in groot getalle gedeporteer wat tussen 200 000 en 400 000 wissel.<ref>{{cite web |url=http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |title=east-west-wg.org |publisher=east-west-wg.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html |archive-date=13 September 2014 }}</ref> (Sien [[Sowjetdeportasies uit Bessarabië]].) ===Tweede Wêreldoorlog, 1941–1945=== {{See also|Deportasie van die Krim-Tatare|Deportasie van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs|Deportasie van die Meschetiese Turke|Deportasie van die Karatsjais|Deportasie van die Balkare|Deportasie van die Kalmukke}} [[File:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|thumb|right|Roete van mense wat van [[Litaue]] na afgeleë streke van die [[Verre Ooste]] gedeporteer is, tot {{convert|6,000|miles}} ver]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog, veral in 1943–44, het die Sowjetregering 'n reeks [[deportasie]]s uitgevoer. Sowat 1,9&nbsp;miljoen mense is na Siberië en die Sentraal-Asiatiese republieke gedeporteer. Volgens die Sowjets het, van ongeveer 183 000 Krim-Tatare, 20 000 of 10% van die hele bevolking in Duitse bataljons gedien,<ref>Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", ''[[Kritika (journal)|Kritika]]: Explorations in Russian and Eurasian History'' (Spring 2005) 285–318</ref> hoewel die syfer in vraag afgelei is uit 'n enkele SS-verslag oor hoeveel individue verwag is om bereid te wees om saam te werk en weerspreek word deur amptelike statistiese rekords, wat aandui dat die getal werklik ongeveer 3 000 was, met slegs 800 wat vrywilligers was.<ref>{{Cite web |title=How many Crimean Tatars actually served the Nazis |url=https://en.ua2.news/773-how-many-crimean-tatars-actually-served-the-nazis.html |access-date=2023-10-28 |website=UA2.news — independent analytical online magazine |language=ru}}</ref> Gevolglik is [[Tatare]] ook ''en masse'' deur die Sowjets ná die oorlog verskuif.<ref>A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122</ref> [[Wjatsjeslaf Molotof]] het hierdie besluit geregverdig en gesê: "Die feit is dat ons gedurende die oorlog verslae oor massa-verraad ontvang het. Bataljons Kaukasiërs het ons aan die fronte teëgestaan en ons van agter af aangeval. Dit was 'n saak van lewe en dood; daar was nie tyd om die besonderhede te ondersoek nie. Natuurlik het onskuldiges gely. Maar ek meen, gegewe die omstandighede, het ons reg opgetree."<ref>Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195</ref> Historikus [[Ian Grey]] skryf: "Teenoor die Moslem-volkere het die Duitsers 'n welwillende, byna paternalistiese beleid gevolg. Die Karatsjais, Balkare, Ingoesjetiërs, Tsjetsjniërs, Kalmukke en Tatare van die Krim het almal in 'n mate Duits-vriendelike simpatieë getoon. Dit was slegs die haastige onttrekking van die Duitsers uit die Kaukasus ná die Slag van Stalingrad wat hulle verhinder het om die Moslem-volk vir effektiewe anti-Sowjetaksie te organiseer. Die Duitsers het egter hardop gespog dat hulle 'n sterk 'vyfde kolonne' in die Kaukasus agtergelaat het."<ref>Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373</ref> Wolga-Duitsers<ref>[http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806104429/http://www.volgagermans.net/volgagermans/Volga%20German%20Deportation.htm|date=6 August 2009}}</ref> en sewe (nie-[[Slawiese volke|Slawiese]]) nasionaliteite van die [[Krim]] en die noordelike [[Kaukasus]] is gedeporteer: die Krim-Tatare,<ref>[http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015035819/http://www.euronet.nl/users/sota/statshist.html|date=15 October 2009}}</ref> [[Kalmukke|Kalmukke]], [[Tsjetsjniërs]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509933.stm |title=Europe &#124; Remembering Stalin's deportations |work=BBC News |date=23 February 2004 |access-date=17 February 2015}}</ref> [[Ingoesjetiërs]], [[Balkare]], [[Karatsjais]], en [[Meschetiese Turke]]. Alle Krim-Tatare is ''en masse'' gedeporteer, in 'n vorm van [[kollektiewe straf]], op 18 Mei 1944 as [[spesiale setlaar]]s na [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oesbekistan]] en ander afgeleë dele van die Sowjetunie. Volgens [[NKWD]]-data het byna 20% in die daaropvolgende anderhalf jaar in ballingskap gesterf. Krim-Tataarse aktiviste het hierdie syfer as byna 46% gerapporteer.<ref>{{cite news|author=Jean-Christophe Peuch |url=https://www.rferl.org/a/1058729.html |title=World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=8 April 2008 |publisher=Rferl.org |access-date=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/1995670.stm |title=MEDIA REPORTS &#124; Crimean Tatars mark wartime deportations |work=BBC News |date=18 May 2002 |access-date=17 February 2015}}</ref> (Sien [[Deportasie van Krim-Tatare]].) Ander minderhede wat uit die [[Swart See]]-kusstreek uitgesit is, het [[Bulgare]], [[Grieke in Oekraïne|Krim-Grieke]], [[Roemeniërs]] en [[Armeniërs]] ingesluit. Die Sowjetunie het ook mense uit beset gebied gedeporteer, soos die [[Baltiese state]], Pole, en gebied wat deur die Duitsers beset is. 'n Studie wat in 1974 deur die Duitse regering gepubliseer is, het die getal Duitse burgerlike slagoffers van misdade tydens die [[uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog]] tussen 1945 en 1948 op meer as 600 000 geraam, met ongeveer 400 000 sterftes in die gebied oos van die [[Oder]] en [[Lausitziese Neisse|Neisse]] (ca. 120 000 in dade van direkte geweld, hoofsaaklik deur Sowjettroepe maar ook deur Pole, 60 000 in Poolse en 40 000 in Sowjetkonsentrasiekampe of tronke, hoofsaaklik weens honger en siekte, en 200 000 sterftes onder burgerlike gedeporteerdes na [[gedwonge arbeid van Duitsers in die Sowjetunie]]), 130 000 in Tsjeggo-Slowakye (waarvan 100 000 in kampe), en 80 000 in Joego-Slawië (waarvan 15 000 tot 20 000 weens geweld buite en in kampe en 59 000 sterftes weens honger en siekte in kampe).<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> Teen Januarie 1953 was daar 988 373 spesiale setlaars wat in die [[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] gewoon het, insluitend 444 005 Duitsers, 244 674 Tsjetsjniërs, 95 241 Koreane, 80 844 Ingoesjetiërs, en die ander. Gevolglik aan hierdie deportasies het Kazache slegs 30% van hul eie republiek se bevolking uitgemaak.{{sfn|Pavlenko|2008|p=170}} ==Naoorlogse uitsetting en deportasie== Ná die Tweede Wêreldoorlog is die [[Duitsers|Duitse]] bevolking van die [[Kaliningrad-oblas]], voorheen [[Oos-Pruise]], [[Uitsetting van Duitsers ná die Tweede Wêreldoorlog|uitgesit]] en die ontvolkte gebied is deur Sowjet-burgers, hoofsaaklik deur [[Russe]], hervestig. Tussen 1944 en 1953 is 'n verskeidenheid groepe uit die Swart See-streek — Koerde, Iraniërs, Grieke, Bulgare, Armeniërs en Hemsjins — uit die Sowjet-grensstreke in die Krim en die Transkaukasus gedeporteer.<ref name=":1">Bugai, Nikolai FL, and Berija I. Stalinu. "Soglasno vashemu ukazaniiu." ''O deportatsii narodov SSSR'' 30 (1995).</ref> [[Pole]] en [[Sowjet-Oekraïne]] het bevolkingsruilings uitgevoer; Pole wat oos van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Pole gedeporteer (ca. 2 100 000 mense) en [[Oekraïners]] wat wes van die gevestigde Pools-Sowjet-grens gewoon het, is na Sowjet-Oekraïne gedeporteer. Bevolkingsverskuiwing na Sowjet-Oekraïne het van September 1944 tot April 1946 plaasgevind (ca. 450 000 mense). Sommige Oekraïners (ca. 200 000 mense) het Suidoos-Pole min of meer vrywillig verlaat (tussen 1944 en 1945).<ref>{{cite web |url=http://www.migrationeducation.org/13.0.html |title=MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century |publisher=Migrationeducation.org |access-date=17 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html |archive-date=21 October 2015 }}</ref> ==Verskuiwing van arbeidsmag== [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|'n Woning tipies aan sommige gedeporteerdes na Siberië in 'n museum in [[Rumšiškės]], Litaue]] Daar was verskeie noemenswaardige veldtogte van geteikende nie-strafbare arbeidsmag-verskuiwing. * [[Vyf-en-twintigduisendes]] * [[NKWD-arbeidskolonnes]] * [[Maagdelike Lande-veldtog]] * [[Bakoe]]-olienywerheid-werkerverskuiwing: tydens die [[Duits-Sowjet-Oorlog]], in Oktober 1942, is ongeveer 10 000 werkers van die petroleumterreine van [[Bakoe]], saam met hul gesinne, na verskeie terreine met potensiële olieproduksie verskuif (die "Tweede Bakoe"-area ([[Wolga|Wolga]]-[[Oeral|Oeral]]-olieveld), [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] en [[Sachalin]]), in die aangesig van die potensiële Duitse bedreiging, hoewel Duitsland nie daarin geslaag het om Bakoe in te neem nie. * [[Khetagoeroviet-veldtog]] ==Repatriasie ná die Tweede Wêreldoorlog== [[File:Репресований зі Знам'янки.jpg|thumb|170px|Panas Kravtsov, deelnemer aan die Winteroorlog en Tweede Wêreldoorlog, is na Kamtsjatka gedeporteer]] Toe die oorlog in Mei 1945 geëindig het, is duisende Sowjet-burgers [[Operasie Keelhaul|met geweld gerepatrieer]] (teen hul wil) na die USSR.<ref>''The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47'' by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275</ref> Op 11 Februarie 1945, met die afsluiting van die [[Jaltakonferensie]], het die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk 'n Repatriasie-ooreenkoms met die USSR onderteken.<ref>{{Cite web |last=Hornberger |first=Jacob G. |date=1995 |title=Repatriation -- The Dark Side of World War II, Part 6 |url=http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825141441/http://www.fff.org/freedom/0895a.asp |archive-date=2007-08-25 |access-date= |website=The Future of Freedom Foundation}}</ref> Die interpretasie van hierdie ooreenkoms het tot die gedwonge repatriasie van alle Sowjet-burgers, ongeag hul wense, gelei. [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] owerhede het hul militêre magte in Europa beveel om miljoene voormalige inwoners van die USSR (van wie sommige [[Samewerking tydens die Tweede Wêreldoorlog|met die Duitsers saamgewerk het]]) na die Sowjetunie te deporteer, insluitend talle mense wat Rusland tot dekades vroeër verlaat het en verskillende burgerskappe gevestig het. Die gedwonge repatriasie-operasies het van 1945 tot 1947 plaasgevind.<ref>[http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207142426/http://www.hillsdale.edu/news/imprimis/archive/issue.asp?year=1988&month=12|date=7 February 2012}}</ref> Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het meer as 5&nbsp;miljoen "[[ontheemde|ontheemde mense]]" uit die Sowjetunie in Duitse gevangenskap oorleef. Ongeveer 3&nbsp;miljoen was [[Onvrye arbeid|gedwonge arbeiders]] ([[Ostarbeiter]])<ref>{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html |title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers &#124; Germany &#124; DW.DE &#124; 27.10.2005 |publisher=Dw-world.de |access-date=17 February 2015}}</ref> in Duitsland en beset gebied.<ref>[http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060809030800/http://summeroftruth.org/enemy/barracks.html|date=9 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html |title=The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program |publisher=Collectinghistory.net |date=26 June 1922 |access-date=17 February 2015}}</ref> Oorlewende krygsgevangenes, ongeveer 1,5&nbsp;miljoen, gerepatrieerde ''[[Ostarbeiter]]''{{Clarify|reason=Were there 1.5 million POWs or 1.5 million Ostarbeiter? There are far too many commas in this sentence.|date=November 2022}}, en ander ontheemde mense, wat in totaal meer as 4 000 000 mense beloop, is na spesiale [[NKWD-filtrasiekampe]] (nie [[Goelag]] nie) gestuur. Teen 1946 is 80% van burgerlikes en 20% van krygsgevangenes vrygelaat, 5% van burgerlikes en 43% van krygsgevangenes weer opgekommandeer, 10% van burgerlikes en 22% van krygsgevangenes is na [[arbeidsbataljons]] gestuur, en 2% van burgerlikes en 15% van die krygsgevangenes (226 127 uit 1 539 475 in totaal) is na die NKWD oorgeplaas, dit wil sê die Goelag.<ref>("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, No.5. page 32)</ref><ref>Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. No. 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4</ref> ==Rehabilitasie== ===In die USSR=== Op 17 Januarie 1956 is 'n Dekreet van die [[Presidium van die Hoogste Sowjet]] uitgereik oor die opheffing van beperkings op die Pole wat in 1936 uitgesit is; op 17 Maart 1956 vir die Kalmukke; 27 Maart vir die [[Grieke]], [[Bulgare]], en [[Armeniërs]]; 18 April vir die Krim-Tatare, [[Balkare]], [[Meschetiese Turke]], [[Koerde]], en [[Hemsjins]]; 16 Julie vir die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, en Karatsjais (almal sonder die reg om na hul tuisland terug te keer). In Februarie 1956 het [[Nikita Chroesjtsjof]] in sy toespraak "[[Oor die Persoonsverheerliking en sy Gevolge]]" die deportasies as 'n skending van [[Leninisme|Leninistiese]] beginsels veroordeel: {{cquote|Des te meer monsteragtig is die dade waarvan die inisieerder Stalin was en wat skendings is van die basiese Leninistiese beginsels van die nasionale beleid van die Sowjet-staat. Ons verwys na die massa-deportasies vanaf hul tuislande van hele nasies... Hierdie deportasie-aksie is nie deur enige militêre oorwegings gedikteer nie. Aldus, reeds aan die einde van 1943, toe daar 'n permanente deurbraak by die fronte plaasgevind het... is 'n besluit geneem en uitgevoer rakende die deportasie van al die [[Karatsjai]] vanaf die lande waarop hulle gewoon het. In dieselfde tydperk, aan die einde van Desember 1943, het dieselfde lot die hele bevolking van die [[Kalmukse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kalmukse Republiek]] getref. In Maart is al die [[Tsjetsjene|Tsjetsjeense]] en [[Ingoesje]]-volkere gedeporteer en die [[Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tsjetsjnies-Ingoesjetiese Outonome Republiek]] is gelikwideer. In April 1944 is alle [[Balkare]] [[Deportasie van die Balkare|gedeporteer]] na verre plekke vanaf die gebied van die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kalbino-Balkariese Outonome Republiek]] en die Republiek self is herdoop tot die [[Kabardino-Balkariese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Outonome Kabardynse Republiek]].{{Sfn|Gross|1998|p=37}}}} In 1957 en 1958 is die nasionale outonomieë van Kalmukke, Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Karatsjais, en Balkare herstel; hierdie volkere is toegelaat om na hul historiese gebied terug te keer. Die terugkeer van onderdrukte volkere is nie sonder probleme uitgevoer nie, wat beide toe en daarna tot nasionale konflikte gelei het (so het botsings begin tussen terugkerende Tsjetsjniërs en die Russe wat tydens hul ballingskap in die [[Grosny-oblas]] gevestig het; Ingoesjetiërs in die [[Prigorodny-distrik, Noord-Ossetië–Alania|Prigorodny-distrik]], wat deur Osseet bevolk is en oorgedra is na die Noord-Ossetiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek). 'n Aansienlike aantal van die onderdrukte volkere (Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Meschetiese Turke, Grieke, Koreane, ens.) het egter steeds nie nasionale outonomie of die reg om na hul historiese tuisland terug te keer ontvang nie. Op 29 Augustus 1964, 23 jaar ná die begin van die deportasie, het die Presidium van die Hoogste Sowjet van die USSR, deur sy Dekreet van 29 Augustus 1964 No. 2820-VI, omvattende beskuldigings teen die Duitse bevolking wat in die Wolga-streek woon, afgeskaf. 'n Dekreet wat die beperkings op bewegingsvryheid heeltemal opgehef het en die reg van Duitsers bevestig het om na die plekke terug te keer waaruit hulle uitgesit is, is in 1972 aanvaar. In die middel-1960's is die proses van rehabilitasie van die "gestrafte volkere" amper gestop.<ref name="gusoddn">{{cite book |title=Репрессии народов СССР: последствия трагедии. Сборник материалов круглого стола |trans-title=Repression of the peoples of the USSR: consequences of the tragedy. Collection of materials from the round table |language=ru |url=http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf |editor-first=A. V. |editor-last=Yastrebov |location=Samara |publisher=ГУСО ДДН |date=2007 |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327181616/http://www.samddn.ru/attachments/403_repressii-narodov-sssr-posledstvija-tragedii.pdf}}</ref> Volgens 'n geheime [[Ministerie van Binnelandse Sake (Sowjetunie)|Sowjet-Ministerie van Binnelandse Sake]]-verslag gedateer Desember 1965, vir die tydperk 1940–1953, is 46 000 mense uit Moldowa gedeporteer, 61 000 uit Belarus, 571 000 uit Oekraïne, 119 000 uit Litaue, 53 000 uit Letland, en 33 000 uit Estland.{{sfn|Mawdsley|1998|p=73}} ===Gedurende die jare van perestroika=== Tydens die Sowjet-era het die probleme wat ervaar is deur mense wat van hul historiese woonplekke gedeporteer is nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle die vyande van die Sowjet-staat help, nie die onderwerp van openbare aandag geword nie tot die jare van [[perestroika]]. Een van die eerste stappe na die herstel van historiese geregtigheid in verband met onderdrukte volkere was die publikasie van die Verklaring van die Hoogste Sowjet van die USSR op 14 November 1989 "Oor die erkenning van onwettige en kriminele onderdrukkende dade teen volkere wat aan gedwonge hervestiging onderwerp is en die versekering van hul regte". In ooreenstemming met hierdie dekreet is alle onderdrukte volkere gerehabiliteer, en op staatsvlak is onderdrukkende dade teen hulle wat in die vorm van 'n beleid van [[laster]], [[volksmoord]], gedwonge verskuiwing, die afskaffing van nasionaal-staatlike entiteite, en die vestiging van 'n [[Staatsterrorisme|terreur-regime]] en [[geweld]] in plekke van spesiale nedersettings was, almal as onwettige en kriminele maatreëls erken.{{citation needed|date=November 2023}} ===In die post-Sowjet-Rusland=== Op 26 April 1991 is die RSFSR-wet No. 1107-I "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" aanvaar, wat die deportasie van volkere as 'n "beleid van laster en volksmoord" (Artikel 2) erken het. Onder andere het die wet die reg van onderdrukte volkere erken om die territoriale integriteit te herstel wat bestaan het voor die ongrondwetlike beleid van gedwonge hertekening van grense, om nasionaal-staatlike formasies te herstel wat bestaan het voor hul afskaffing, en om vergoeding te verkry vir skade wat deur die staat veroorsaak is.<ref>{{cite web |url=http://base.garant.ru/10200365/ |title=Закон РСФСР от 26.04.1991 № 1107-I «О реабилитации репрессированных народов» |trans-title=Law of the RSFSR dated 26 April 1991 No. 1107-I "On the rehabilitation of repressed peoples" |language=ru |website=base.garant.ru |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327231422/http://base.garant.ru/10200365/}}</ref> [[Mukharbek Didigov]] het hierdie wet 'n triomf van historiese geregtigheid genoem. Volgens hom is die feit dat die staat onderdrukking erken as onwettige, onmenslike optrede gerig teen onskuldige mense 'n aanduiding van die ontwikkeling van demokratiese instellings, wat 'n besondere morele betekenis vir gedeporteerde volkere het. Volgens hom gee die wet vertroue dat dit nie weer sal gebeur nie.<ref name="ingnews">{{cite web |url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=8897:--l---r---&catid=2:2009-01-27-16-50-00&Itemid=5 |title=Закон "О реабилитации репрессированных народов" — торжество исторической справедливости |trans-title=The Law "On the Rehabilitation of Repressed Peoples" is a triumph of historical justice |last=Didigov |first=Mukharbek |author-link=Mukharbek Didigov |date=2012-05-02 |publisher=ingnews.ru |language=ru |accessdate=2013-03-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHLnnHf?url=http://ingnews.ru/index.php?option=com_content |archivedate=2013-03-21}}</ref> Ter bevordering van die wet "Oor die rehabilitasie van onderdrukte volkere" is verskeie wetgewende handelinge aanvaar, insluitend die resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 16 Julie 1992 "Oor die rehabilitasie van die Kosakke"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 1 April 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Koreane"; die Dekreet van die Regering van die Russiese Federasie van 24 Januarie 1992 "Oor prioriteitsmaatreëls vir die praktiese herstel van die wettige regte van die onderdrukte volkere van die Dagestan Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek"; die Resolusie van die Hooggeregshof van die Russiese Federasie van 29 Junie 1993 "Oor die rehabilitasie van Russiese Finne", ens. 15 jaar ná erkenning in die USSR, in Februarie 2004, het die [[Europese Parlement]] ook die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 1944 as 'n daad van volksmoord erken.<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF |title=EU policy towards South Caucasus |language=en |website=eur-lex.europa.eu |date=2004-02-26 |accessdate=2022-05-06 |url-status=live |archive-date=2017-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824234738/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:098E:0182:0193:EN:PDF}}</ref> Op 24 September 2012 het afgevaardigdes van [[Verenigde Rusland]] 'n wetsontwerp oor bykomende hulp aan verteenwoordigers van onderdrukte volkere in die Staatsdoema ingedien. Die outeurs van die wetsontwerp het voorgestel om 23 miljard [[Russiese roebel|roebel]] uit die federale begroting toe te ken om politieke gevangenes te help. Volgens die outeurs moet hierdie geld gebruik word vir maandelikse betalings en vergoeding vir verlore eiendom ten bedrae van tot 35 duisend roebel.<ref>{{cite web |url=http://www.vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |title=В Госдуму внесён законопроект о дополнительной помощи репрессированным народам |trans-title=A bill on additional assistance to repressed peoples has been introduced to the State Duma |date=2012-09-24 |publisher=[[Vzglyad (newspaper)|Vzglyad]] |accessdate=2013-03-20 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926234307/http://vz.ru/news/2012/9/24/599539.html |url-status=live}}</ref> ==Moderne sienings== Verskeie historici, insluitende die Russiese historikus [[Pavel Polian]]{{sfn|Polian|2004|pp=125–126}} en die Litause Geassosieerde Navorsingsgeleerde aan Yale-universiteit Violeta Davoliūtė{{sfn|Davoliūtė|2014|p=29}} beskou hierdie massa-deportasies van burgerlikes as 'n [[misdaad teen die mensdom]]. Hulle word ook dikwels as Sowjet-[[etniese suiwering]] beskryf.{{sfn|Morris|2004|p=751–766}}{{sfn|Kotljarchuk|2014|p=53}}{{Sfn|Ellman|2002|p=1159}} Terry Martin van [[Harvard-universiteit]] skryf dat "dieselfde beginsels wat Sowjet-[[nasiebou]] ingelig het, kon en het tot etniese suiwering en [[Etniese vervolging|etniese terreur]] gelei teen 'n beperkte stel gestigmatiseerde nasionaliteite, terwyl nasiebou-beleide vir die meerderheid nie-gestigmatiseerde nasionaliteite in plek gelaat is".{{sfn|Martin|1998|p=816–817}} [[File:The Funeral.jpg|thumb|Begrafnis van die gedeporteerde Krim-Tatare in [[Krasnowisjersk]], laat 1944]] Ander akademici en lande gaan verder en noem die deportasies van die Krim-Tatare, Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs [[volksmoord]]. [[Raphael Lemkin]], 'n [[regsgeleerde]] van [[Pole|Poolse]]-[[Jode|Joodse]] afkoms wat self die term volksmoord gemunt het, het aangeneem dat volksmoord gepleeg is in die konteks van die massa-deportasie van die Tsjetsjniërs, Ingoesjetiërs, Wolga-Duitsers, Krim-Tatare, Kalmukke en Karatsjais.<ref>Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. {{ISBN|9788389607850}}. LCCN 2012380710.</ref>{{efn|Professor Lyman H. Legters het aangevoer dat die Sowjet-strafstelsel, gekombineer met sy hervestigingsbeleide, as volksmoord moet tel aangesien die vonnisse veral op sekere etniese groepe geval het, en dat 'n hervestiging van hierdie etniese groepe, wie se oorlewing afgehang het van bande met hul spesifieke tuisland, "'n volksmoord-effek gehad het wat slegs deur die herstel van die groep na sy tuisland verhelp kon word".{{sfn|Legters|1992|p=104}} Sowjet-dissidente Ilja Gabaj{{sfn|Fisher|2014|p=150}} en [[Pjotr Grigorenko]]{{sfn|Allworth|1998|p=216}} het beide die bevolkingsverskuiwings van die Krim-Tatare as volksmoord geklassifiseer. Historikus [[Timothy Snyder]] het dit in 'n lys van Sowjet-beleide ingesluit wat "die standaard van volksmoord nakom".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar|title=The fatal fact of the Nazi-Soviet pact|last=Snyder|first=Timothy|date=2010-10-05|website=The Guardian|access-date=2018-08-06}}</ref> Die Franse historikus en kenner van kommunistiese studies [[Nicolas Werth]],{{Sfn|Werth|2008|p=413}} die Duitse historikus Philipp Ther,{{Sfn|Ther|2014|p=118}} Professor Anthony James Joes,{{Sfn|Joes|2010|p=357}} Amerikaanse joernalis [[Eric Margolis (joernalis)|Eric Margolis]],{{Sfn|Margolis|2008|p=277}} Kanadese politieke wetenskaplike [[Adam Jones (Kanadese geleerde)|Adam Jones]],{{Sfn|Jones|2016|p=203}} professor van [[Geskiedenis van Islam|Islamitiese geskiedenis]] aan die [[Universiteit van Massachusetts Dartmouth]] [[Brian Glyn Williams]],{{Tsjetsjniërs|Williams|2015|p=67}} geleerdes Michael Fredholm{{Sfn|Fredholm|2000|p=315}} en Fanny E. Bryan{{sfn|Bryan|1984|p=99}} het ook die bevolkingsverskuiwings van die Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs as die [[volksmoord-misdaad]] beskou. Duitse ondersoekende joernalis [[Lutz Kleveman]] het die deportasies van Tsjetsjniërs en Ingoesje vergelyk met 'n "stadige volksmoord".{{sfn|Kleveman|2002|p=87}}}} Die deportasie van Krim-Tatare word as volksmoord erken deur die parlemente van Oekraïne,<ref name=ukgeno>[[#Radio Free Europe|Radio Free Europe, 21 January 2016]]</ref> Letland,<ref name=latgeno>{{Cite web |url=https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide |title=Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide |date=24 April 2019 |publisher=[[Saeima]] |access-date=11 May 2019}}</ref><ref name=latgeno2>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html|title=Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide|date=2019-05-09|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|access-date=2019-05-10}}</ref> Litaue,<ref name=lithugenod>{{Cite news |url=https://www.baltictimes.com/lithuanian_parliament_recognizes_soviet_crimes_against_crimean_tatars_as_genocide/|title=Lithuanian parliament recognizes Soviet crimes against Crimean Tatars as genocide |date=6 June 2019 |newspaper=[[The Baltic Times]] |access-date=6 June 2019}}</ref> en Kanada.<ref name=ganoex>{{Cite web | url=http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | title=Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide | access-date=28 November 2019 | archive-date=19 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/ | url-status=dead }}</ref> Die [[Europese Parlement]] het die deportasie van Tsjetsjniërs en Ingoesjetiërs in 2004 as 'n volksmoord-misdaad erken.<ref name=Europarl>{{cite web|url=http://www.unpo.org/article/438|publisher=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|title=Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944|date=27 February 2004|access-date=23 May 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438|archive-date=4 June 2012|df=mdy-all}}</ref> Die [[Tsjetsjniese Republiek van Itsjkerië|separatistiese regering van Tsjetsjenië]] het dit ook as volksmoord erken.{{sfn|Tishkov|2004|p=30}} Sommige akademici stem nie saam met die klassifisering van deportasie as volksmoord nie. Professor Alexander Statiev voer aan dat Stalin se administrasie nie 'n bewuste [[volksmoord-bedoeling]] gehad het om die verskeie gedeporteerde volkere uit te wis nie, maar dat Sowjet-"politieke kultuur, swak beplanning, haas, en oorlogstekorte verantwoordelik was vir die volksmoord-[[sterftesyfer]] onder hulle." Hy beskou hierdie deportasies eerder as 'n voorbeeld van Sowjet-[[Kulturele assimilasie|assimilasie]] van "ongewenste nasies."{{sfn|Statiev|2010|pp=243–264}} Volgens Professor Amir Weiner, "...Dit was hul territoriale identiteit en nie hul fisiese bestaan of selfs hul kenmerkende [[etniese identiteit]] nie wat die regime probeer uitwis het."{{sfn|Weiner|2002|pp=44–53}} Volgens Professor Francine Hirsch, "alhoewel die Sowjet-regime politiek van [[diskriminasie]] en [[Sosiale uitsluiting|uitsluiting]] beoefen het, het dit nie beoefen wat tydgenote as ''[[rassepolitiek]]'' beskou het nie." Vir haar was hierdie massa-deportasies gebaseer op die konsep dat nasionaliteite "sosio-historiese groepe met 'n gedeelde bewussyn en nie rassiale-biologiese groepe nie was".{{sfn|Hirsch|2002|pp=30–43}} In teenstelling met hierdie siening voer Jon K. Chang aan dat die deportasies in werklikheid op etnisiteit gebaseer was en dat "sosiale historici" in die Weste nie daarin geslaag het om die regte van gemarginaliseerde etnisiteite in die Sowjetunie te verdedig nie.<ref name="changonrevison">{{cite journal |last1=K. Chang |first1=Jon |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal= Academic Questions|date=8 April 2019 |volume=32 |issue=2 |page=270 |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 }}</ref> ===Moontlike motiverings=== Harvard se Terry Martin het 'n konsep van "Sowjet-[[xenofobie]]" voorgestel, wat hy definieer as die ideologies-gemotiveerde "oordrewe Sowjet-vrees vir buitelandse invloed en buitelandse besoedeling". Hierdie teorie omarm die oortuiging dat die Sowjetunie van 1937 tot 1951 die grensvolkere van die USSR (insluitend die Kaukasus en die Krim) etnies gesuiwer het om Sowjet-nasionaliteite te verwyder wie se politieke lojaliteite na bewering verdag of [[Anti-Sowjet-agitasie|vyandig teenoor Sowjet-sosialisme]] was. Volgens hierdie siening het die USSR nie direkte negatiewe etniese animus of diskriminasie beoefen nie ("In nóg geval het die Sowjet-staat self hierdie deportasies as etnies bedink nie."){{sfn|Martin|1998|p=829}} Politieke ideologie van alle Sowjet-volkere was die primêre oorweging.{{sfn|Chang|2018|p=174}} Martin het verklaar dat die verskeie deportasies van die Sowjet-grensvolkere bloot die "kulminasie van 'n geleidelike verskuiwing van oorwegend klasse-gebaseerde terreur" was, wat tydens kollektivisering (1932–1933) begin het, na "nasionale/etnies"-gebaseerde terreur (1937).{{sfn|Martin|1998|p=852}} Daarvolgens het Martin verder beweer dat die nasionaliteite-deportasies "ideologies, nie etnies, was nie. Dit is aangespoor deur 'n ideologiese haat en agterdog van buitelandse kapitalistiese regerings, nie deur die nasionale haat van nie-Russe nie."{{sfn|Martin|1998|pp=829,860}} Sy teorie genaamd "Sowjet-xenofobie" stel die USSR en die Stalinistiese regime voor as wat in politiek, onderwys en Sowjet-samelewing relatief suiwere sosialisme en Marxistiese praktyke beoefen en uitgevoer het. Hierdie siening is gesteun deur baie van die hooflyn-historici van die USSR, dié in Russiese en selfs Koreaanse studies soos Fitzpatrick, Suny, F. Hirsch, A. Weiner, en A. Park.<ref name="chang2018">{{Cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Chinese-Lenin School of the Russian Far East |volume=9 |issue=1|page=64|journal=Eurasia Border Review |year=2018b |url=https://www.academia.edu/38207437 |issn=1884-9466}}</ref> A. Park het in haar argief-werk baie min bewyse gevind dat Koreane hul lojaliteite bo redelike twyfel bewys het of kon bewys, en daarom 'deportasie' uit die grensgebied 'noodsaaklik' was.{{sfn|Park|2019|pp=241-243}} Hierdie idee deur Park, Martin, Hirsch, Weiner, en ander "revisioniste" dat die Sowjet-gedeporteerde volkere óf nie volkome lojaal was nie óf hulle lojaliteite nie bo redelike twyfel bewys het in die laat 1930's voor die Tweede Wêreldoorlog nie, is egter weerlê deur hul aksies om die USSR te verdedig as deel van die INO (buitelandse afdeling) van die OPGU-NKWD-KGB-intelligensie-operasies buite die USSR van 1920 tot 1945 en selfs tot die einde van die USSR. Dus is die primêre verklaring dat die Sowjet-"nasionaliteite-deportasies" en die keuse van wie gedeporteer sou word teenoor diegene wat nie sou wees nie, in groot mate gebaseer was op etniese en rassevooroordele, stereotipes en tropes. Dit is omdat diegene wat nie as "vyande van die staat" gestigmatiseer is nie, hulle nie as enigsins meer lojaal as diegene wat gedeporteer is, bewys het nie. Die werk van Jon K. Chang, Andrews, Mitrokhin, Sudoplatov, en ander het getoon dat die Sowjet-Koreane, Chinese, Pole, Duitsers, Finne, Grieke, Iraniërs, en Turke lojaal in Sowjet-spioenasie-operasies in die buiteland van 1920 tot 1945 gedien het. Sien die 2023-artikel deur Chang oor Oos-Asiërs (Sowjet-Koreane en Chinese, Duitsers, en Finne in Sowjet-intelligensie-operasies in die buiteland gedurende die Stalinistiese era. Hierdie artikel bevat gevallestudies oor Willie Fisher ('n Sowjet-Baltiese Duitser), Reino Hayhanen ('n Sowjet-Fin), en Konon Molody ('n Oekraïner en genaturaliseerde Amerikaner) en hul bydraes tot die INO-operasies. Die duo van Fisher en Molody agter Duitse linies tydens die Tweede Wêreldoorlog het baie waaghalsige eskapades en heldedade verrig. Die USSR het ongeveer 1 200 of meer Oos-Asiërs in Sowjet-intelligensie aangewend. Sowjet-Duitsers, Pole, en Turke (gebruik makende van Turke, Tatare, Asere, en ander) is in groter getalle as die Oos-Asiërs vir die oorsese (INO) operasies gewerf. Die feit dat groot getalle Sowjet-minderhede (Sowjet-Moslems, die diaspora-volkere, Siberiërs en die Finno-Oegriese volkere van die USSR) uit elkeen van die Sowjet-gemeenskappe gewerf is, het getoon dat daar wydverspreide steun, lojaliteite, en oor die algemeen, 'n diep inkulkasie van Sowjet-waardes was.{{sfn|Chang|2023|pp=163-170}}{{sfn|Andrew & Mitrokhin|2005|p=171}}{{sfn|Chang| 2019a| pp=23 (see Sudoplatov's epigraph), 27-28}}{{sfn|Chang|2024|pp=33-43, esp. 34}} [[Robert Conquest]] het verklaar dat hierdie nasionaliteite verskuif is omdat hulle "in Stalin se siening, óf die Duitsers verwelkom het óf hulle nie teëgestaan het nie".<ref>{{cite book |last1=Conquest |first1=Robert |title=Stalin: Breaker of Nations |date=1991 |page=258}}</ref> In teenstelling, bevestig die sienings van J. Otto Pohl en Jon K. Chang dat die Sowjetunie, sy amptenare en alledaagse burgers, gerassialiseerde ([[Primordialisme|primordialistiese]]) sienings, beleide en tropes (uit die [[Tsaristiese outokrasie|Tsaristiese]] era) ten opsigte van hul nie-Slawiese volkere geproduseer en gereproduseer het.{{sfn|Chang|2018|pp=174-179}}{{sfn|Pohl|1999|pp=1-9,137}}{{sfn|Chang|2018|pp=62-65}} Norman M. Naimark het geglo dat die Stalinistiese "nasionaliteite-deportasies" vorme van nasionaal-kulturele volksmoord was. Die deportasies het ten minste die kulture, lewenswyse en wêreldsienings van die gedeporteerde volkere verander aangesien die meerderheid na Sowjet-Sentraal-Asië en Siberië gestuur is.{{sfn|Naimark|2010|pp=25-29, 135-137}} "Primordialisme" is bloot 'n ander manier om etniese [[chauvinisme]] of rassisme te sê, want die sogenaamde "primordiale" volkere of etniese groepe word gesien as wat "permanente" eienskappe en kenmerke besit, wat hulle van een geslag na die volgende oordra. Beide Chang en Martin stem saam dat die Stalinistiese regime in die 1930's 'n draai geneem het na die primordialisering van nasionaliteit.{{sfn|Chang|2018b|p=65}}{{sfn|Martin|1998|pp=350,352,357-358}} Ná die "primordialistiese draai" deur die Stalinistiese regime in die middel-1930's, is die [[Deportasie van die Sowjet-Grieke|Sowjet-Grieke]], [[Deportasies van die Ingriese Finne|Finne]], [[Poolse bevolkingsverskuiwings (1944–1946)|Pole]], [[Deportasie van Chinese in die Sowjetunie|Chinese]], Koreane, [[Wolga-Duitse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Duitsers]], [[Deportasie van die Krim-Tatare|Krim-Tatare]], en die ander [[Nasionale operasies van die NKWD|gedeporteerde volkere]] gesien as wat lojaliteite het aan hul [[titulêre nasies]] (of aan nie-Sowjet-staatkundige eenhede) aangesien die Sowjet-staat in die 1930's nasionaliteit (etnisiteit) en politieke lojaliteit (ideologie) as primordiale ekwivalente beskou het.{{sfn|Chang|2018b|p=65}} Dus was dit geen verrassing dat die regime "deportasie" sou kies nie. Martin se verskillende interpretasie is dat die Sowjet-regime nie die verskeie diaspora-volkere weens hul nasionaliteit gedeporteer het nie. Eerder, nasionaliteit (etnisiteit of fenotipe) het as 'n verwysing of 'n aanduier vir die politieke ideologie van die gedeporteerde volkere gedien.{{sfn|Chang|2018|p=174}}{{sfn|Martin|1998|p=860}} Amir Weiner se argument is soortgelyk aan Martin s'n, en vervang "territoriale identiteit" met Martin se "xenofobie."{{sfn|Weiner|2002|p=46}}{{sfn|Chang|2019|pp=266-67}} Chang stem nie saam dat "xenofobie" na nasionale minderhede kan verwys nie.{{sfn|Chang|2019b|pp=266-67}} [[Goguryeo|Koguryo]] gevolg deur [[Balhae|Parhae]]/Balhae/Bohai was die eerste state van die Russiese Verre-Ooste.{{sfn|Stephan|1994|pp=1-50}}{{sfn|Pai|2000}} John J. Stephan het die "uitwissing" van Chinese en Koreaanse geskiedenis (staatsvorming, kulturele bydraes, volkere) in die streek deur die USSR en Rusland — die opsetlike "genese van 'n 'leë plek' " genoem.{{sfn|Stephan|1994|pp=17-19}} Chang merk op dat alle vorme van rassisme op 'n soortgelyke wyse in Martin se "Sowjet-xenofobie" en Weiner se "territoriale identiteite"-teorieë weggepraat kan word. Ongeag, lys al die Stalinistiese bevele vir "totale deportasie" van die dertien nasionaliteite (van 1937 tot 1951) elkeen van die volkere volgens etnisiteit sowel as 'n aanklag van verraad. Sowjet-wet het vereis dat 'n persoon se skuld of onskuld (vir verraad) individueel en in 'n hof van wet bepaal word voor vonnisoplegging (ingevolge die 1936-Grondwet). Ten slotte, aan die ander einde van die "primordiale" spektrum, is die [[Oos-Slawe]] (Russe, Oekraïners, en Belarussers) gesien as inherent meer lojaal en meer verteenwoordigend van die Sowjet-volk.{{sfn|Chang|2018|pp=189-193}} Dit is duidelik 'n afwyking van sosialisme en Marxisme-Leninisme.{{sfn|Chang|2018|pp=188, 191-192}} ==Sterftesyfer== Die getal sterftes wat aan gedeporteerde mense wat in ballingskap gewoon het, toegeskryf word, is aansienlik. Die oorsake vir so 'n demografiese ramp lê in harde klimate van Siberië en Kasakstan, siekte, [[wanvoeding]], en [[Uitbuiting van arbeid|arbeidsuitbuiting]] wat tot 12 uur daagliks geduur het, sowel as die gebrek aan enige soort gepaste behuising of akkommodasie vir die gedeporteerde mense. Algeheel word aanvaar dat die sterftes wat deur hierdie hervestigings-omwenteling veroorsaak is, wissel van 800 000{{Sfn|Grieb|2014|p=930}} tot 1 500 000.{{Sfn|Werth|2004|p=73}} Die gedeeltelike dokumentasie in die NKWD-argiewe het aangedui dat die [[sterftesyfer]]s van hierdie gedeporteerde etniese groepe aansienlik was. Die [[Meschetiese Turke]] het 'n sterftesyfer van 14,6% gehad, die Kalmukke 17,4%, mense van die Krim 19,6%, terwyl die Tsjetsjniërs, die Ingoesjetiërs en ander mense van die Noord-Kaukasus die hoogste verliese gehad het wat 23,7% bereik het.{{sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} Die NKWD het nie oortollige sterftes vir die gedeporteerde Sowjet-Koreane aangeteken nie, maar hul sterftesyfer-ramings wissel van 10%<ref name=Gwangju>{{cite news| work=[[Gwangju News]]| url=https://gwangjunewsgic.com/features/korea-in-the-world-uzbekistan/| title=Korea: In the World – Uzbekistan |date=10 October 2013| access-date=23 May 2021}}</ref> tot 16,3%.{{sfn|Chang|2018|p=157}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; width: 300px" |+ Aantal sterftes van volkere in ballingskap, 1930's–1950's ! scope="col" | Groep ! scope="col" | Geraamde aantal sterftes ! scope="col" | Verwysings |- | [[Koelak]]ke 1930–1937 || 389 521 ||{{Sfn|Pohl|1999|p=46}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/dekulakisation-mass-violence.html#title2|title=Dekulakisation as mass violence &#124; Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network}}</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Sowjet-Duitsers]] || 150 000–400 000 ||<ref>{{cite book |last1=Pohl |first1=Jonathan Otto |title=The Years of Great Silence |date=2022 |publisher=ibidem |isbn=978-3-8382-1630-0 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=v4tlEAAAQBAJ&dq=The+Years+of+Great+Silence++The+Deportation%2C+Special+Settlement%2C+and+Mobilization+into+the+Labor+Army+of+Ethnic+Germans+in+the+USSR%2C+1941%E2%80%931955&pg=PA8 |language=en|quote=The statistical data on mortality during deportation, confinement as special settlers, and mobilization in the labor army [between 1941 and 1948] is grossly incomplete. Estimates range from a low of 150,000 to a high of 400,000. My own estimate is near 245,000 and is dealt with in detail in its own chapter.}}</ref>{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}} |- | [[Tsjetsjniërs]] || 100 000–400 000 ||<ref>Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. {{ISBN|9780313309212}}. LCCN 98046822. pp. 97–99</ref><ref name=kazbek>{{cite news |last1=Chanturiya |first1=Kazbek |title=After 73 years, the memory of Stalin's deportation of Chechens and Ingush still haunts the survivors |url=https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127234921/https://oc-media.org/after-73-years-the-memory-of-stalins-deportation-of-chechens-and-ingush-still-haunts-the-survivors/ |url-status=dead |archive-date=27 November 2019 |access-date=27 November 2019 |agency=OC Media |date=23 February 2017}}</ref> |- | [[Pole]] || 90 000 ||{{Sfn|Frucht|2004|p=28}} |- | [[Koreane]] || 16 500–40 000 ||<ref name=Gwangju/>{{Sfn|Pohl|1999|p=14}}{{sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Este]] || 5 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Lette]] || 17 400 ||{{Sfn|Pettai|Pettai|2014|p=55}} |- | [[Litauers]] || 28 000 ||<ref>{{cite news | title=Confusion, a lot of emotions inside. A bit of fear, concern and anticipation | work=The Siberian Times|date=22 July 2012 | url=http://siberiantimes.com/other/others/news/confusion-a-lot-of-emotions-inside-a-bit-of-fear-concern-and-anticipation/}}</ref> |- | [[Finne]] || 18 800 ||<ref name="Ediev">{{cite web|author=D.M. Ediev|title= Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR|location=Stavropol |year=2004|publisher=Polit.ru|url=http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/|access-date=23 September 2017}}</ref> |- | [[Grieke]] || 15 000 || <ref>Gkikas, Anastasis (2007). Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ [Greek Participation in the Building of Socialism in USSR] (in Greek). Athens: Syghxroni Epoxi. ISBN 978-960-451-056-6. p.254</ref> |- | [[Hongare]] || 15 000–20 000 ||{{Sfn|Bognár|2012|p=56}} |- | [[Karatsjais]] || 13 100–35 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite journal|author=Grannes, Alf |year=1991 |title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=12 |issue=1 |pages=55–68 |doi=10.1080/02666959108716187 }}</ref> |- | [[Kalmukke]] || 12 600–48 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4580467.stm|title=Regions and territories: Kalmykia|date=29 November 2011}}</ref> |- |[[Ingoesjetiërs]] || 20 300–23 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Balkare]] || 7 600–11 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}<ref name=Ediev/>{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}} |- | [[Krim-Tatare]] || 34 300–109 956 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Williams|2015|p=109}}<ref>Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. {{ISBN|9780822319948}}. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6</ref><ref>Hall, M. Clement (2014). The Crimea. A very short history. ISBN 978-1-304-97576-8.</ref> |- | nowrap="nowrap" |[[Meschetiese Turke]] || 12 859–50 000 ||{{Sfn|Buckley|Ruble|Hofmann|2008|p=207}}{{Sfn|Rywkin|1994|p=67}}<ref>Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.</ref> |- | Totaal || nowrap="nowrap" | 800 000–1 500 000 ||{{Sfn|Grieb|2014|p=930}}{{Sfn|Werth|2004|p=73}} |} Daarbenewens het ongeveer 300 000–360 000 [[Vlug en uitsetting van Duitsers (1944–1950)|Duitsers wat ná die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is]] uit beset gebied in Oos-Europa omgekom,<ref name="Erlebenisberichte 1989, pp. 40"/> maar die Sowjet-leër was nie die enigste dader van hierdie uitsettings nie, aangesien ander Europese lande ook daaraan deelgeneem het. ==Tydlyn== {|class="wikitable sortable" |- ! Datum van verskuiwing ! Geteikende groep ! Benaderde getalle ! Plek van aanvanklike verblyf ! Verskuiwingsbestemming ! Aangevoerde redes vir verskuiwing |- | April 1920 | [[Kosakke]], [[Terek-Kosakke]] | 45 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=76}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | "[[De-Kosakkisering]]", stop van Russiese kolonialisering van [[Noord-Kaukasus]] |- | 1930–1931 | [[Koelak]]ke | 1 679 528 - 1 803 392{{Sfn|Viola|2007|p=32}} | "Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] | [[Kollektivisering]] |- |1930–1937 |Koelakke |15 000 000<ref name=":0" /> |"Streke van totale kollektivisering", die meeste van [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], ander streke |Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Noord-Kaukasus]], [[Kasakse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakse ASSR]], [[Kirgiese Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek (1926–36)|Kirgiese ASSR]] |[[Kollektivisering]] |- | November–Desember 1932 | [[Boere]] | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} - 46 000<ref name="cossackspunished">{{cite news |title=Russia: Cossacks Punished |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |access-date=22 October 2023 |agency=Time |date=30 January 1933|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528070739/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,745027,00.html |archive-date=28 May 2021 }}</ref> | [[Krasnodar Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Noord-Rusland]] | [[Sabotasie]] |- | Mei 1933 | Mense uit [[Moskou]] en [[Leningrad]] wat nie 'n interne paspoort kon bekom nie | 6 000 | [[Moskou]] en [[Leningrad]] | [[Nazino-aangeleentheid#Nazino-eiland|Nazino-eiland]] | "skoonmaak van Moskou, Leningrad en die ander groot stedelike sentrums van die USSR van oortollige elemente wat nie met produksie of administratiewe werk verbind is nie, sowel as koelakke, misdadigers, en ander antisosiale en sosiaal gevaarlike elemente."<ref>Protocol of the Politburo meeting of 15 November 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15</ref> |- | Februarie–Mei 1935; September 1941; 1942 | [[Ingriese Finne]] | 420 000<ref name="Council of Europe">[[#Council of Europe|Council of Europe 2006]], p. 158</ref> | [[Leningrad-oblas]], [[Karelië]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Astrachan-oblas]], [[Vologda-oblas]], [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]], [[Finland]] | |- | Februarie–Maart 1935 | [[Geskiedenis van Duitsers in Rusland en die Sowjetunie|Duitsers]] en [[Pole]] | 412 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Sentraal- en Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | Oos-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Mei 1936 | Duitsers en Pole | 45 000{{sfn|Polian|2004|p=328}} | Grensstreke van [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | |- | Julie 1937 | [[Koerde]] | 1 325{{Sfn|Polian|2004|p=98}} | Grensstreke van [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]], [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]], [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], en [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Korjo-saram|Koreane]] | 172 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]] | Noord-[[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | September–Oktober 1937 | [[Oorsese Chinese|Chinese]] en [[Harbin-Russe]] | Ten minste 17 500<ref name="Yin 2016">{{Cite journal |author=Yin |first=Guangming |year=2016 |title=苏联处置远东华人问题的历史考察(1937—1938) |trans-title=A Historical Investigation of the Soviet Union's Handling of the Chinese Issue in the Far East (1937-1938) |url=http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |url-status=live |journal=Modern Chinese History Studies |language=zh-hans |publisher=Institute of Modern History, [[Chinese Academy of Social Sciences]] |publication-place=[[Beijing]] |issue=2 |pages=41 |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622153610/http://rdbk1.ynlib.cn:6251/Qw/Paper/605629 |archive-date=22 June 2022 |access-date=25 June 2022 |via=[[Renmin University of China]] Library}}</ref> | Suidelike [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] | [[Sinkiang-provinsie, Republiek China|Sinkiang]],<ref name="Yin 2016" /> [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan{{sfn|Polian|2004|p=328}}]] |Ten minste 12 000 Chinese burgers is na Sinkiang gedeporteer, terwyl 5 500 Chinese Sowjet-burgers na Sentraal-Asië gedeporteer is.<ref name="Yin 2016" /> |- | 1938 | [[Persiese Jode]] | 6 000{{sfn|Polian|2004|p=329}} | [[Mary-provinsie]] ([[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]]) | Verlate gebied van noordelike [[Turkmeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Turkmenistan]] | |- | Januarie 1938 | [[Asere]], [[Perse]], Koerde, en [[Assiriërs]] | 6 000{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=77}} | [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | [[Pahlavi-dinastie|Iraanse]] burgerskap | |- | Januarie 1940 – 1941 | Pole, [[Jode]], en [[Oekraïners]] (insluitend vlugtelinge uit [[Pole]]) | 320 000{{Sfn|Sanford|2007}} | Wes-[[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], Wes-[[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]], [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Siberië]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Junie 1940 | [[Kola-Noorweërs|Noorweërs]], [[Finne]], [[Swede]], [[Este]], [[Lette]], en [[Litauers]] | 6 973<ref>[[Pavel Polian]], ''[[Not of Their Own Will]]''</ref><ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Karelo-Finse SSR]] en later na [[Archangelsk-oblas]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/165305-prikaz-narodnogo-komissariata-vnutrennih-del-soyuza-ssr-za-1940-g-o-pereselenii-iz-g-murmanska-i-murmanskoy-obl-grazhdan-inonatsionalnostey-moskva-23-iyunya-1940-g Приказ Народного комиссариата внутренних дел Союза ССР за 1940 г. О переселении из г. Мурманска и Мурманской обл. граждан инонациональностей. Москва. 23 июня 1940 г.]</ref> |- | Junie 1940 |Duitsers, Pole, Chinese, [[Grieke]], Koreane, en ander "burgers van buitelandse nasionaliteite" | 1 743<ref name=23.6.40/> | [[Moermansk]] en [[Moermansk-oblas]] | [[Altaj Krai]] | Lawrenti Beria se bevel van 23 Junie 1940 oor hervestiging van "burgers van buitelandse nasionaliteite"<ref name=23.6.40/> |- | Julie 1940 tot 1953 | Este, Lette, en Litauers | 203 590{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=100}} | [[Baltiese state]] | [[Siberië]] en Noordelike [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | |- | September 1941 – Maart 1942 | Duitsers | 855 674{{Sfn|Salitan|1992|p=74}} | [[Wolga-Duitsers|Powolsje]], die [[Kaukasus-Duitsers|Kaukasus]], [[Krim-Duitsers|Krim]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]], [[Moskou]], sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Augustus 1943 | [[Karatsjais]] | 69 267{{Sfn|Bugay|1996|p=156}} | [[Karatsjai–Tsjerkesiese Outonome Oblas|Karatsjai–Tsjerkesiese AO]], [[Stawropol Krai]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]], ander | [[Bandiet]]isme, ander |- | Desember 1943 | [[Kalmukke]] | 93 139<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Kalmukse ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Siberië]] | |- | Februarie 1944 | [[Tsjetsjniërs]] en [[Ingoesjetiërs]] | 478 479{{Sfn|Askerov|2015|p=12}} | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | [[1940-1944 opstand in Tsjetsjenië]] |- | April 1944 | Koerde en Asere | 3 000{{sfn|Polian|2004|p=33¸1}} | [[Tbilisi]] ([[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]]) | Suidelike [[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | |- | Mei 1944 | [[Balkare]] | 37 406{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}–40 900<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | [[Noord-Kaukasus]] | [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | Mei 1944 | [[Krim-Tatare]] | 191 014{{Sfn|Bugay|1996|p=156}}<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union">{{cite web|publisher=Human Rights Watch|date=September 1991| location=New York |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf | title="Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations| access-date=30 June 2017}}</ref> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] | |- | Mei–Junie 1944 | Grieke, [[Bulgare]], [[Armeniërs]], en [[Turke]] | 37 080<br/><small>(9 620 Armeniërs, 12 040 Bulgare, 15 040 Grieke{{Sfn|Korostelina|2007|p=9}})</small> | [[Krimse Outonome Sosialistiese Sowjet-Republiek|Krim]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]] (?) | |- | Junie 1944 | [[Kabardiërs]] | 2 000 | [[Kabardino-Balkariese ASSR]], ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Samewerking met die [[Nazi]]'s |- | Julie 1944 | [[Katakombe-kerk|Russiese Ware Ortodokse Kerk]]-lede | 1 000 | Sentrale [[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]] | [[Siberië]] | |- | November 1944 | [[Meschetiese Turke]], Koerde, [[Hemsjins]], [[Pontiese Grieke]], [[Karapapakhs]], [[Lazi]], en ander inwoners van die grenssone | 115 000<ref name="Punished Peoples of the Soviet Union"/> | Suidwes-[[Georgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Georgië]] | [[Oesbekiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oesbekistan]], [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]], [[Kirgiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kirgisië]] | |- | November 1944 – Januarie 1945 | [[Hongare in Oekraïne|Hongare]] en Duitsers | 30 000–40 000{{sfn|Bognár|2012|p=56}} | [[Trans-Karpatiese Oekraïne tydens die Tweede Wêreldoorlog|Transkarpatiese Oekraïne]] | [[Oeral (streek)|Oeral]], [[Donbas]], [[Belorussiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Belorussië]] | |- | Januarie 1945 | "Verraaiers en kollaborateurs" | 2 000{{sfn|Polian|2004|p=332}} | [[Mineralnyje Wody]] ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]) | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Samewerking met die [[Nazisme|Nazi's]] |- | 1945–1946 | Gerepatrieerde Sowjet-Duitsers wat onder Duitse beheer tydens die Tweede Wêreldoorlog gewoon het | Meer as 200 000{{sfn|Pohl|2022|p=8}} | | Siberië en Kasakstan | |- | 1944–1953 | Gesinne van die [[Oekraïense Opstandige Leër]] | 204 000<ref>Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.</ref> | [[Wes-Oekraïne]] | [[Siberië]] | |- | 1944–1953 | Pole | 1 240 000<ref name="Council of Europe"/> | [[Kresy]]-streek | naoorlogse [[Pole]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1950 | Duitsers | Tienduisende | [[Königsberg]] | Wes- of Midde-Duitsland | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1945–1951 | [[Japannese mense|Japannese]] en Koreane | 400 000{{Sfn|McColl|2014|p=803}} | Hoofsaaklik uit [[Sachalin]], [[Koerile]] | [[Siberië]], [[Verre-Oosterse ekonomiese streek|Verre-Ooste]], [[Noord-Korea]], [[Japan]] | Verwydering van inheemse bevolking uit die nuwe gebied wat deur die Sowjetunie verkry is |- | 1948–1951 | Asere | 100 000<ref>{{cite journal|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny |last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|issue=1 |journal=Cahiers du monde russe|pages=179–198}}</ref> | [[Armeense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Armenië]] | [[Koera-Aras-laagland]], [[Aserbeidjanse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Aserbeidjan]] | "Maatreëls vir hervestiging van kollektiewe plaaswerkers" |- | Mei–Junie 1949 | Grieke, Armeniërs, en Turke | 57 680{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}}<br/><small>(insluitend 15 485 Dasjnaks)</small>{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | Die [[Swart See]]-kus ([[Russiese Sosialistiese Federatiewe Sowjet-Republiek|Russiese SFSR]]), [[Suid-Kaukasus]] | Suidelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | Lidmaatskap in die nasionalistiese [[Armeense Revolusionêre Federasie|Dasjnaktsoetioen-Party]] (Armeniërs), [[Griekeland|Griekse]] of [[Turkye|Turkse]] burgerskap (Grieke): "verdagte oor-grens etniese bande."<ref name=":1" /> |- | Maart 1951 | [[Basmatsji-beweging|Basmatsji]] | 2 795{{Sfn|Dundovich|Gori|Guercetti|2003|p=102}} | [[Tadjikse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Tadjikistan]] | Noordelike [[Kasakse Sosialistiese Sowjet-Republiek|Kasakstan]] | |- | April 1951 | [[Jehovasgetuies]] | 8 576–9 500{{Sfn|Baran|2016|p=62}} | Hoofsaaklik uit [[Moldawiese Sosialistiese Sowjet-Republiek|Moldawië]] en [[Oekraïense Sosialistiese Sowjet-Republiek|Oekraïne]] | [[Wes-Siberiese ekonomiese streek|Wes-Siberië]] | [[Operasie Noord]] |- | 1991 | Armeniërs | 24 dorpe,<ref>Gokhman, M. "Карабахская война" [The Karabakh War]. ''Russkaya Misl''. 29 November 1991.</ref> 17 000 mense<ref>Melkonian. ''My Brother's Road'', p. 186.</ref> | [[Nagorno-Karabach]] | Armenië | [[Operasie Ring]] Begeerte om met Armenië te herenig en/of meer outonomie van die Aserbeidjanse SSR te verkry.<ref name="memorial2">[http://sumgait.info/ring/seda-vermisheva/karabakh-deportation-3.htm Доклад Правозащитного центра общества "Мемориал"] Нарушения прав человека в ходе проведения операций внутренними войсками МВД СССР, советской армией и МВД Азербайджана в ряде районов Азербайджанской Республики в период с конца апреля по начало июня 1991 года</ref><ref name="Wilson">[http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html Report by Professor Richard Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060342/http://users.physics.harvard.edu/~wilson/publications/VOSKEPAR_files/VOSKEPAR.html|date=21 September 2013}} "On the Visit to the Armenian-Azerbaijani Border, May 25–29, 1991" Presented to the First International Sakharov Conference on Physics, Lebedev Institute, Moscow on 31 May 1991.</ref> |- | 1920 tot 1953 | '''Totaal''' | '''~20 296 000 -''' | | | |} ==Sien ook== * ''[[Against Their Will (book)|Against Their Will]]'' * [[Demografiese ingenieurswese]] * [[Dokterskomplot#Beweerde beplande deportasie van Jode|Dokterskomplot: Spekulasie oor 'n beplande deportasie van Jode]] * [[Joodse Outonome Oblas#Joodse vestiging in die streek|Joodse Outonome Oblas: Joodse vestiging in die streek]] * [[Lys van etniese suiweringsveldtogte]] ==Notas== {{Notelist}} ==Aanhalings== {{Reflist}} ===Bibliografie=== {{refbegin|30em}} * {{cite book| last1=Andrew| first1=Christopher| last2=Mitrokhin| first2=Vasili| year=2005| location=New York| title=The World Was Going Our Way: The KGB and the Battle for the Third World| publisher=Basic Books| isbn=9781422393123| lccn=1422393127| url=https://www.academia.edu/120944456}} * {{cite book |last=Council of Europe |ref=Council of Europe |url=https://books.google.com/books?id=sE67dG7WJWUC&q=finns&pg=PA157 |title=Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950 |page=158 |isbn=9789287160270 |date=19 March 2007 |publisher=Council of Europe }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=L0jDCAAAQBAJ&q=chechens+ingush+deported+478%2C479&pg=PA12 |title=Historical Dictionary of the Chechen Conflict |first=Ali |last=Askerov |publisher=Rowman & Littlefield |page=12 |year=2015 |lccn=2015-000755 |isbn=9781442249257 }} * {{cite book |last=Allworth |year=1998 |title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents |first=Edward |publisher=[[Duke University Press]] |location=Durham |isbn=9780822319948 |oclc=610947243 |lccn=97019110 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse }} * {{cite book |last=Baran |first=Emily B. |url=https://books.google.com/books?id=M-cRDAAAQBAJ&q=jehovas+8%2C576+soviet&pg=PA62 |title=Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It |edition=repeated |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190495497 }} * {{cite book|last=Bekus|first=Nelly|title=Struggle Over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness"|publisher=[[Central European University Press]]|location=Budapest|year=2010|lccn=2010008736|isbn=9789639776685|url=https://books.google.com/books?id=DiwPRpRYt2kC&pg=PA42}} * {{cite journal |last=Bognár |first=Zalán |title=A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba |trans-title=The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps |journal=Orpheus Noster |volume=4 |issue=2 |pages=46–60 |year=2012 |url=https://www.academia.edu/11885029 |publisher=Károli Gáspár Református Egyetem |location=Budapest |language=hu }} * {{cite journal |last=Bryan |year=1984 |title=Anti-religious activity in the Chechen-Ingush republic of the USSR and the survival of Islam |first=Fanny E. |journal=Central Asian Survey |volume=3 |issue=2 |pages=99–115 |doi=10.1080/02634938408400466 }} * {{cite book |last1=Buckley |first1=Cynthia J. |first2=Blair A. |last2=Ruble |first3=Erin Trouth |last3=Hofmann |title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia |publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]] |year=2008 |lccn=2008-015571 |page=207 |url=https://books.google.com/books?id=wulDuN7APaIC&pg=PA207 |isbn=978-0801890758 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xwp5y9NDaEwC&pg=PA198 |title=The Deportation of Peoples in the Soviet Union |last=Bugay |first=Nikolay |year=1996 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1560723714 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |year=2014 |title=Tsarist continuities in Soviet nationalities policy: A case of Korean territorial autonomy in the Soviet Far East, 1923-1937 |url=https://www.academia.edu/17823472 |journal=Eurasia Studies Society of Great Britain & Europe Journal |volume=3 |pages=32–33 }} * {{cite book| last=Chang| first=Jon K.| year=2018| location=Honolulu| title=Burnt by the Sun: The Koreans of the Russian Far East| publisher=University of Hawaii Press| isbn=9780824876746| lccn=2015046032| url=https://books.google.com/books?id=qh7HDwAAQBAJ&pg=PA157}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence and the Continuities between Soviet and Russian Intelligence Practices |journal=The Intelligencer |volume=24 |number=1 |pages=23–29 |year=2019a | url=https://www.academia.edu/40140752}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=Ethnic Cleansing and Revisionist Russian and Soviet History |journal=Academic Questions |volume=32 |number=2 |pages=263–270 |year=2019b |doi=10.1007/s12129-019-09791-8 |doi-broken-date=1 July 2025 |s2cid=150711796 |url=https://www.academia.edu/38789672}} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: A Study of Five Soviet "Naturals"| journal=Region |volume=12 |number=2 |pages=147–170 |year=2023 |doi=10.1353/reg.2023.a936449 |jstor=27333832 |url=https://www.jstor.org/stable/27333832 }} * {{cite journal |last=Chang |first=Jon K. |title=East Asians in Soviet Intelligence: The "Naturals"--One Variant of Soviet Illegal| journal=The Intelligencer |volume=29 |number=1 |pages=33–43 |year=2024|url=https://www.academia.edu/117468144 }} * {{cite book |title=The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War |first=Violeta |last=Davoliūtė |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781134693580 |url=https://books.google.com/books?id=82uGAgAAQBAJ&pg=PT29 }} * {{cite book |last1=Dundovich |first1=Elena |first2=Francesca |last2=Gori |first3=Emanuela |last3=Guercetti |url=https://books.google.com/books?id=X2FGqiDKFysC&q=6%2C015 |title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR |edition=37 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-8807990588 }} * {{cite journal |last=Ellman |first=Michael |author-link=Michael Ellman |title=Soviet Repression Statistics: Some Comments |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=54 |issue=7 |pages=1151–1172 |year=2002 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044908/https://pdfs.semanticscholar.org/d4ac/a67ff06f3902c7b95b9eff2562f223f16c2b.pdf |archive-date=27 April 2018 |jstor=826310 |doi=10.1080/0966813022000017177 |url-status=dead |s2cid=43510161 }} * {{cite book |last=Fisher |title=Crimean Tatars |first=Alan W. |location=Stanford, California |publisher=Hoover Press |year=2014 |isbn=9780817966638 |oclc=946788279 |lccn=76041085 }} * {{cite journal |last=Fredholm |first=Michael |year=2000 |volume=19 |issue=3 |pages=315–327 |title=The prospects for genocide in Chechnya and extremist retaliation against the West |doi=10.1080/026349300750057955 |journal=Central Asian Survey |s2cid=145806371 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA28 | last=Frucht | first=Richard C. | title=Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture | volume=2 | publisher=[[ABC-CLIO]] | year=2004 | page=28 | isbn=978-1576078006 }} * {{cite book |last=Grieb |first=Christiane |chapter=War Crimes, Soviet, World War II |year=2014 |title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |editor-first=Timothy |editor-last=C. Dowling |lccn=2014017775 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598849486 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA930 }} * {{cite book |last=Griffin |first=Nicholas |year=2004 |title=Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226308593 |lccn=2003063352 |url=https://books.google.com/books?id=rUYyhMxHqnQC&pg=PA40 |location=Chicago }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | last=Gross | first=Feliks | author-link=Feliks Gross | title=The Civic and the Tribal State: The State, Ethnicity, and the Multiethnic State | publisher=Greenwood Publishing Group | year=1998 | isbn=9780313291456 | lccn=98012329 | url=https://books.google.com/books?id=sJhWKAcXXKcC&pg=PA37 }} * {{cite journal |last=Hirsch |first=Francine |year=2002 |journal=Slavic Review |title=Race without the Practice of Racial Politics |volume=61 |issue=1 |pages=30–43 |jstor=2696979 |doi=10.2307/2696979 |s2cid=147121638 }} * {{cite book |last=Joes |first=Anthony James |chapter=Guerrilla Warfare |year=2010 |page=[https://archive.org/details/stresswarconflic00fink/page/n375 357] |editor-last=Fink |editor-first=George |title=Stress of War, Conflict and Disaster |url=https://archive.org/details/stresswarconflic00fink |url-access=limited |publisher=Academic Press |isbn=9780123813824 |lccn=2010024875 }} * {{cite book |last=Jones |first=Adam |author-link=Adam Jones (Canadian scholar) |title=Genocide: A Comprehensive Introduction |edition=revised |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=9781317533856 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=0kBZBwAAQBAJ&pg=PA203 }} * {{cite book |last=Kleveman |first=Lutz |author-link=Lutz Kleveman |year=2002 |page=87 |title=Der Kampf um das Heilige Feuer: Wettlauf der Weltmächte am Kaspischen Meer |language=de |publisher=[[Rowohlt Verlag|Rowohlt]] |isbn=9783871344565 |url=https://books.google.com/books?id=dnntAAAAMAAJ&q=V%C3%B6lkermord }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LzB9DAAAQBAJ&q=9%2C620+armenian+12%2C420+Bulgarians+15%2C040+greeks&pg=PA9 |page=9 |title=Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications |first=K. |last=Korostelina |publisher=Springer |year=2007 |isbn=9780230605671 }} * {{cite book |last=Legters |first=Lyman H. |year=1992 |title=Native Americans and Public Policy |chapter=The American Genocide |chapter-url=https://books.google.com/books?id=wghp62KBvWYC&pg=PA104 |editor-last=Lyden |editor-first=Fremont J. |isbn=9780822976820 |location=Pittsburgh |oclc=555693841 |publisher=[[University of Pittsburgh Press]] }} * {{cite journal |last=Kotljarchuk |first=Andrej |year=2014 |page=53 |title=3. The Nordic Threat: Soviet Ethnic Cleansing on the Kola Peninsula |url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:748534/FULLTEXT01.pdf }} * {{cite book |last=Margolis |first=Eric |author-link=Eric Margolis (journalist) |year=2008 |page=277 |title=American Raj: Liberation Or Domination? |publisher=[[Key Porter Books]] |isbn=9781554700875 |lccn=2008431610 }} * {{Cite journal |last=Martin |first=Terry |year=1998 |title=The Origins of Soviet Ethnic Cleansing |journal=[[The Journal of Modern History]] |volume=70 |issue=4 |pages=813–861 |jstor=10.1086/235168 |doi=10.1086/235168 |s2cid=32917643 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/3229636/Martin%201998.pdf?sequence=2 }} * {{cite book |last=Mawdsley |first=Evan |year=1998 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=9780719046001 |lccn=2003046365 }} * {{cite book |last=McColl |first=R. W. |title=Encyclopedia of World Geography - Facts on File library of world geography |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=400%2C000 |publisher=Infobase Publishing |year=2014 |page=803 |isbn=9780816072293 |oclc=58431770 }} * {{cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Historical Dictionary of Georgia |edition=2 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |year=2015 |isbn=9781442241466 |lccn=2014024518 |url=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ&pg=PA191 }} * {{cite journal |last=Morris |first=James |year=2004 |title=The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror |doi=10.1080/0966813041000235137 |journal=[[Europe-Asia Studies]] |volume=56 |issue=5 |pages=751–766 |s2cid=154560102 }} * {{cite book |last=Naimark |first=Norman M. |title=Stalin's Genocides |location=Princeton |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=9780691147840 |lccn=2010019063 |url=https://books.google.com/books?id=F3UwF1eqb0AC }} * {{cite book|last=Pai|first=Hyung Il|title=Constructing "Korean" Origins: A Critical Review of Archaeology, Historiography, and Racial Myth in Korean State-Formation Theories|location=Cambridge|publisher=Harvard University Press|year=2000|isbn=9780674002449|url=https://books.google.com/books?id=QxztLeLoVkQC}} * {{cite book|last=Park|first=Alyssa M.|title=Sovereignty experiments: Korean migrants and the building of borders in northeast Asia, 1860-1945 |location=Ithaca|publisher=Cornell University Press|year=2019|isbn=9781501738371|lccn=2019001070}} * {{cite book|last=Pavlenko|first=Aneta|author-link=Aneta Pavlenko|title=Multilingualism in Post-Soviet Countries|publisher=Multilingual Matters|year=2008|isbn=9781847690876|lccn=2008012757|url=https://books.google.com/books?id=WO_I4d612fMC&pg=PA170}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=WD-iBQAAQBAJ&q=ESTONIA+DEPORTED+SOVIET+8%2C000+dead&pg=PA55 | title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States | last1=Pettai | last2=Pettai | first1=Eva-Clarita | first2=Vello | publisher=[[Cambridge University Press]] | year=2014 | lccn=2014-043729 | isbn=978-1107049499 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title=The Stalinist Penal System |date=1997 |publisher=McFarland |isbn=0786403365 }} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |year=1999 |title=Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949 |location=Westport,&nbsp;CT |publisher=[[Greenwood Press]] |lccn=98-046822 |isbn=978-0-313-30921-2 }} * {{cite journal |last=Pohl |first=J. Otto |title=Stalin's genocide against the "Repressed Peoples" |journal=Journal of Genocide Research |year=2000 |pages=267–293 |doi=10.1080/713677598 |volume=2 |issue=2 |s2cid=59194258 }} * {{cite book |last=Polian |first=Pavel |author-link=Pavel Polian |year=2004 |title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR |location=Budapest |publisher=[[Central European University Press]] |isbn=978-9-639-24168-8 |title-link= Against Their Will (book)}} * {{cite book |title=Moscow's Lost Empire |last=Rywkin |first=Michael |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=9781315287713 |lccn=93029308 |url=https://books.google.com/books?id=k8oPc9BCz_4C&pg=PA67 }} * {{cite book |title=Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968-89 |last=Salitan |first=Laurie P. |editor=Rosemary Thorp |publisher=Springer |year=1992 |isbn=978-1349097562 |url=https://books.google.com/books?id=YTOvCwAAQBAJ&q=Soviet+000+germans+deported&pg=PA74 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tV2AAgAAQBAJ&q=soviet+320%2C000+poles+deported&pg=PT56 |title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory |last=Sanford |first=George |publisher=Routledge |year=2007 |lccn=2004-065124 |isbn=9781134302994 }} * {{cite journal |last=Statiev |year=2010 |first=Alexandar |journal=Journal of Genocide Research |volume=11 |issue=2–3 |pages=243–264 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome |doi=10.1080/14623520903118961 |s2cid=71905569 }} * {{cite book|last=Stephan|first=John J.|title=The Russian Far East: A History|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|year=1994|isbn=9780804727013|url=https://books.google.com/books?id=Jce4rBWjG5wC}} * {{cite book |last=Ther |first=Philipp |year=2014 |page=118 |title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe |publisher=Berghahn Books |isbn=9781782383031 |lccn=2011516970 |location=Göttingen |url=https://books.google.com/books?id=jHEXAwAAQBAJ&pg=PA118 }} * {{cite book |last=Tishkov |first=Valery |author-link=Valery Tishkov |year=2004 |page=33 |title=Chechnya: Life in a War-Torn Society |volume=6 |publisher=University of California Press |isbn=9780520930209 |lccn=2003017330 |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gG6cPY2RpzUC&q=1%2C803%2C392&pg=PA32 |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |page=32 |last=Viola |first=Lynne |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=9780195187694 |author-link=Lynne Viola }} * {{cite journal |last=Weiner |first=Amir |year=2002 |title=Nothing but Certainty |journal=[[Slavic Review]] |volume=61 |issue=1 |jstor=2696980 |pages=44–53 |doi=10.2307/2696980 |s2cid=159548222 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicolas |author-link=Nicolas Werth |title=Stalinism and Nazism: History and Memory Compared |editor-first1=Henry |editor-last1=Rousso |editor-link=Henry Rousso |editor-first2=Richard Joseph |editor-last2=Golsan |publisher=University of Nebraska Press |year=2004 |lccn=2003026805 |isbn=9780803290006 |chapter=Strategies of Violence in the Stalinist USSR |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CIt7fMp30sAC&pg=PA73 }} * {{cite book |last=Werth |first=Nicholas |chapter=The Crimes of the Stalin Regime: Outline for an Inventory and Classification |editor-last=Stone |editor-first=Dan |edition=repeated |lccn=2007048561 |title=The Historiography of Genocide |url=https://archive.org/details/historiographyge00ston |url-access=limited |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=9780230297784 |location=Basingstoke |page=[https://archive.org/details/historiographyge00ston/page/n426 412] }} * {{cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |author-link=Brian Glyn Williams |title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]] |location=London, New York |lccn=2015033355 |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=xabnCwAAQBAJ&pg=PA109 |isbn=9780190494728 }} {{refend}} ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * [[Pavel Polian|Polian, Pavel]] (Павел Полян), ''Deportations in the USSR: An index of operations with list of corresponding directives and legislation'', [[Russiese Akademie van Wetenskap]]. * Павел Полян, ''Не по своей воле...'' (Pavel Poljan, ''[[Not by Their Own Will]]... A History and Geography of Forced Migrations in the USSR''), ОГИ Мемориал, Moskou, 2001, {{ISBN|5-94282-007-4}} * 28 августа 1941 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О выселении немцев из районов Поволжья". * 1943 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР". *Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "О выселении с территории Литвы, Латвии и Эстонии кулаков с семьями, семей бандитов и националистов, находящихся на нелегальном положении, убитых при вооруженных столкновениях и осужденных, легализованных бандитов, продолжающих вести вражескую работу, и их семей, а также семей репрессированных пособников и бандитов" * Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 17 марта 1956 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей, находящихся на спецпоселении". * 1956 г. Постановление ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии калмыцкого, карачаевского, балкарского, чеченского и ингушского народов". * 29 августа 1964 г. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. о переселении немцев, проживающих в районах Поволжья". * 1991 г: Wette van [[Russiese Federasie]]: "О реабилитации репрессированных народов", "О реабилитации жертв политических репрессий". {{refend}} ==Wikisource== * [[wikisource:State Defense Committee Decree No. 5859ss|Staatsverdedigingskomitee-dekreet No. 5859ss: Oor Krim-Tatare]] (Sien ook [https://web.archive.org/web/20090211130849/http://www.euronet.nl/users/sota/tatardep2.html Drie antwoorde op die Dekreet No. 5859ss]) ==Eksterne skakels== {{Commons category|Soviet deportations}} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php These Names Accuse (Soviet Deportations in Latvia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918113428/http://latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-00-OurFamilies.php |date=18 September 2013 }} * [http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php Baltic Deportation Instructions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530022935/http://www.latvians.com/en/Reading/TheseNamesAccuse/ThNA-08-Appendix-1.php |date=30 May 2013 }} – Volle teks, Engels * [https://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html DEPORTATIONS] Onthullings uit die Russiese Argiewe by die [[Library of Congress|Biblioteek van die Kongres]] * [http://www.unpo.org/article.php?id=438 Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052815/http://unpo.org/article.php?id=438 |date=13 March 2016 }} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n8_v48/ai_19298459/pg_3 The scale and nature of German and Soviet repression and mass killings, 1930–45] * [https://web.archive.org/web/20160303205122/http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Эдиев Д.М. Демографические потери депортированных народов СССР. Ставрополь, 2003] * [http://tadeuszromer.com Polish deportees in the USSR] Lys saamgestel in 1941 deur [[Tadeusz Romer]], die Poolse ambassadeur in Japan {{Josef Stalin}} {{Sowjetunie}} {{Authority control}} [[Kategorie:Deportasie]] [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie| ]] [[Kategorie:Politieke onderdrukking in die Sowjetunie]] [[Kategorie:Sowjetse oorlogsmisdade in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Europa]] [[Kategorie:Etniese suiwering in Asië]] [[Kategorie:Etniese suiwering van Duitsers]] [[Kategorie:Sowjet-etniese beleid]] [[Kategorie:Josef Stalin]] [[Kategorie:Vervolging van Boeddhiste]] [[Kategorie:Vervolging van Moslems]] [[Kategorie:NKWD-operasies]] [[Kategorie:Interne migrasie]] [[Kategorie:Volksmoorde in Asië]] [[Kategorie:Volksmoorde in Europa]] [[Kategorie:Rassisme in die Sowjetunie]] qyohmmcos0o16tdazj51xpk6gaxej9n 0 461021 2900657 2900613 2026-05-02T13:57:59Z HermanvanAswegen988 200973 2900657 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[File:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|'n Welaf-Russiese boeregesin, ca. 1910. Boere wat aansienlike grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebied soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] rbtz28917xe52s52e4p0la96dx6jl3g 2900659 2900657 2026-05-02T13:59:16Z HermanvanAswegen988 200973 2900659 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[File:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|'n Welaf-Russiese boeregesin, ca. 1910. Boere wat aansienlike grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] 4uwkuqvk23u1cslts687intxbfv0s5a 2900660 2900659 2026-05-02T14:01:09Z HermanvanAswegen988 200973 2900660 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boeregesin, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] ecofoucpd09qw4hf8u35pmrob9ezegm 2900661 2900660 2026-05-02T14:01:44Z HermanvanAswegen988 200973 2900661 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boer, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit getrek het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] lrm44ddm161w0z4ak9k6409uo6sdnk7 2900662 2900661 2026-05-02T14:04:30Z HermanvanAswegen988 200973 /* Voor-rewolusionêre tydperk */ 2900662 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boer, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit verdien het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |author-link=Robert Conquest |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |author-link=Sheila Fitzpatrick |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] o8hvau8a8m4y0kpucc69foudyk5mgyf 2900664 2900662 2026-05-02T14:06:14Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bronne */ 2900664 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boer, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit verdien het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] lj3gfdxd3zvn2f5oj4eebbinqsqobb2 2900665 2900664 2026-05-02T14:06:35Z HermanvanAswegen988 200973 /* Sowjet-kategorisering */ 2900665 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boer, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit verdien het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Die historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewieke]] het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzjenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] rzp00s3g0noovl4vvn4kl44voag6y32 2900669 2900665 2026-05-02T14:21:26Z BurgertB 2401 Twee goed 2900669 wikitext text/x-wiki {{Short description|Welaf-boer in pre-Sowjet-Rusland en die vroeë Sowjetunie}} {{Kantbalk Stalinisme}} [[Lêer:Prokudin-Gorskii-19.jpg|duimnael|'n Welgestelde Russiese boer, omstreeks 1910. Boere wat groot stukke grond besit het, is later as ''koelakke'' geklassifiseer.]] '''Koelakke''' ({{lang-ru|кула́к}}, letterlik "vuis", oordragtelik "vrekkig") was welgestelde [[boer (landbouer)|boere]] in die [[Russiese Ryk]] en die vroeë [[Sowjetunie]] wat aansienlike grond — gewoonlik meer as 3 [[hektaar]] — besit het. Die term het in die 19de eeu as 'n smalende benaming vir ryker boere wat by geldlening en handel betrokke was, ontstaan en het later onder Sowjet-bewind 'n politieke kategorie geword. Tydens die [[dekoelakisering]] van 1929–1933 het die regering van [[Josef Stalin]] die koelakke as 'n klas probeer uitwis. Honderdduisende is na die [[Goelag]] of na afgeleë gebiede soos die [[Oeralgebergte|Oeral]] en [[Kasakstan]] gedeporteer, en hul lewende hawe en grond is by [[kolchose|kollektiewe plase]] ingesluit. Die veldtog het saamgeval met die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]], wat miljoene se lewens geëis het. ==Etimologie== Die woord '''koelak''' kom van die Russiese ''[[wikt:кулак|кулак]]'', wat letterlik "vuis" beteken en figuurlik op 'n vrekkige of suinige persoon dui. Dit het oorspronklik verwys na iemand wat sy besittings stewig in sy hand vasdruk en niks aan ander uitleen sonder voordeel nie. ==Voor-rewolusionêre tydperk== In 19de-eeuse [[Rusland]] was koelakke welvarende boere wat grond besit en lenings aan armer boere uitgereik het. Tsaristiese amptenare en intellektuele was deurgaans skepties oor hul rol. Regter Anatoli Konj het hulle met woekeraars vergelyk en aangevoer dat hulle hulpbronne uitbuit eerder as om deur arbeid aan die grond verbonde te wees. Goewerneur Iwan Kosjko het opgemerk dat koelakke "voordeel getrek het uit die ondoeltreffendheid van die staatsbanke ten platteland ná die afskaffing van [[lyfeienskap]]" en armer boere tot roofsugtige lenings gedwing het. Hy het beraam dat ongeveer die helfte van Rusland se 90 miljoen boere by sodanige uitbuitende leningsverhoudings betrokke was, en dat koelakke jaarliks ongeveer 500 miljoen [[Russiese roebel|roebel]] daaruit verdien het. Die [[Stolypin-hervorming|Stolypin-hervormings]] (1906–1914) het die opkoms van die koelak-klas onbedoeld versterk deur boere toe te laat om grond op krediet te bekom. Teen 1912 het ongeveer 16% van die boere meer as 3 hektaar per gesinslid besit, en alhoewel hulle slegs sowat 20% van die landelike bevolking uitgemaak het, het hulle byna die helfte van die bemarkbare graan geproduseer. ==Sowjet-kategorisering== Sowjet-owerhede het die boere in drie breë klasse verdeel: * '''Bednjak''' (бедняк) — arm boere * '''Serednjak''' (середняк) — middelinkomste-boere * '''Koelak''' (кулак) — meer welvarende boere met groter besittings Daarby is grondlose landbouwerkers as '''batrak''' (батрак) bestempel. Die definisie het omstrede gebly. Die historikus [[Robert Conquest]] het opgemerk dat boere met "'n paar koeie of vyf of ses akker meer as hul bure" as koelakke geklassifiseer is, ondanks hul beskeie omstandighede. ===Tydperk 1917–1918=== Ná die [[Oktoberrewolusie]] van 1917 was sowel boere as amptenare onseker oor die presiese definisie van 'n koelak. Die [[Bolsjewis]]te het slegs die batrak en bednjak as ekonomies produktief beskou; die serednjak is as "onbetroubare, weifelende bondgenote" geag, terwyl die koelakke as klassevyande geïdentifiseer is. In Augustus 1918 het [[Wladimir Lenin]] sy berugte direktief uitgevaardig: "Hang (hang sonder versuim, sodat die mense dit kan sien) nie minder as honderd bekende koelakke nie." Lenin het hierdie reaksie geregverdig deur na 258 boere-opstande in 1918 te verwys, en hy het koelakke beskryf as "bloedsuiers, vampiere, plunderaars van die volk", en aangevoer dat óf "die koelakke groot getalle werkers vermoor, óf die werkers die opstand genadeloos onderdruk". ==Dekoelakisering== {{Hoof|Dekoelakisering}} In Julie 1929 het Stalin verklaar: "Ons het nou die geleentheid om 'n vasberade aanval op die koelakke uit te voer, hul weerstand te breek en hulle as 'n klas uit te skakel." Op 30 Januarie 1930 het die [[Politburo]] die ontbinding van die koelakke as klas goedgekeur en drie maatreëls vir hul "likwidasie" gemagtig: # verbanning na die [[Goelag]]; # hervestiging in afgeleë streke (die [[Oeralgebergte|Oeral]], [[Kasakstan]], [[Siberië]]); # verskuiwing binne hul eie provinsie. ===Klassifikasiekriteria=== 'n Dekreet van Mei 1929 het die identifikasie van koelakke geformaliseer aan die hand van: * permanente diens van betaalde arbeiders; * besit van meulens, roomerye of gemotoriseerde toerusting; * sistematiese verhuring van toerusting; * betrokkenheid by handel, geldlening of kommersiële tussenhandel. Teen 1930 het plaaslike owerhede die diskresie verkry om hierdie kriteria volgens streeksomstandighede uit te brei, sodat die etiket "koelak" dikwels willekeurig op enige boer wat kollektivisering teengestaan het, toegepas is. ===Menslike tol=== Die veldtog het verwoestende gevolge gehad. Boere het lewende hawe geslag eerder as om dit aan die [[kolchose|kollektiewe plase]] af te staan: die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Sowjet-Partykongres]] het berig dat 26,6 miljoen beeste en 63,4 miljoen skape vroeg in 1930 verlore gegaan het. Owerhede het "kwaadwillige slagting" as 'n vorm van weerstand vervolg. Tussen 1929 en 1933 is graankwotas kunsmatig verhoog. Historici dokumenteer dat soekers ysterstawe in die grond gesteek het op soek na verborge graanvoorrade, en dat die uitgehongerde bevolking "muise, rotte, mossies, miere, erdwurms" geëet en "bene tot meel gemaal het, en dieselfde gedoen het met leer en skoensole". Aktiviste van die Party wat aan die deportasies deelgeneem het, het kognitiewe dissonansie ervaar. Sowjet-dissident [[Lew Kopelew]] het die regverdiging soos volg verwoord: "Ons het historiese noodsaak besef. Ons het ons rewolusionêre plig vervul. Ons het graan vir die sosialistiese vaderland verkry." ===Sterftesyfers=== Ramings van die sterftetal verskil aansienlik: * [[Aleksandr Solzhenitsyn]] het tot ses miljoen sterftes voorgestel; * Sowjet-argiewe dui aan dat 1 803 392 mense in 1930–1931 na arbeidskampe gestuur is; * Ongeveer 389 521 koelakke en hul familielede het van 1932 tot 1940 in die kampe gesterf; * Tydens die [[Groot Suiwering]] (laat 1930's) het 669 929 voormalige koelakke arrestasie in die gesig gestaar, met 376 202 teregstellings. Die [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933|hongersnood van 1932–1933]] het miljoene se lewens geëis. Akademiese debat duur voort oor die vraag of die dekoelakisering opsetlike [[volksmoord]] uitgemaak het en of dit 'n katastrofale gevolg van beleid was. ==Nalatenskap== Die dekoelakiseringsveldtog verteenwoordig een van Stalin se grootste sosiaal-ingenieurswese-inisiatiewe. Dit het die Sowjet-landbou ingrypend deur middel van [[kollektivisering in die Sowjetunie|kollektivisering]] herstruktureer en onafhanklike boereeienaarskap as ekonomiese kategorie uitgewis. Die woord ''koelak'' is in latere Sowjet-propaganda gebruik om enige vorm van weerstand teen kollektivisering te brandmerk, en het tot vandag toe 'n verwysingspunt in debatte oor [[klassemoord]] en [[volksmoord]] gebly. ==Sien ook== * [[Bevolkingsverskuiwing in die Sowjetunie]] * [[Dekoelakisering]] * [[Goelag]] * [[Groot Suiwering]] * [[Klassemoord]] * [[Kollektivisering in die Sowjetunie]] * [[Sowjet-hongersnood van 1930–1933]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * {{cite book |last=Conquest |first=Robert |title=The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-504054-8}} * {{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |title=Stalin's Peasants: Resistance and Survival in the Russian Village after Collectivization |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-510459-2}} * {{cite book |last=Viola |first=Lynne |title=The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-518769-4}} [[Kategorie:Gedwonge migrasie in die Sowjetunie]] pkegl7zdd0bozuh50ej34xp5855uwa5 0 461030 2900642 2026-05-02T12:28:07Z Aliwal2012 39067 Stuur aan na [[Acanthosicyos naudinianus]] 2900642 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Acanthosicyos naudinianus]] c4r9iac0vmwegld6t7juim9xhgmakb3 1 461031 2900644 2026-05-02T12:36:48Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900644 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 461032 2900646 2026-05-02T12:44:03Z ~2026-26615-94 207073 /* Tavo */ nuwe afdeling 2900646 wikitext text/x-wiki == Tavo == I was in [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-26615-94|&#126;2026-26615-94]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-26615-94|talk]]) 12:44, 2 Mei 2026 (UTC) 5v1iyf0yqc3wi2dnb0zgcxrlpiatkvj 0 461034 2900652 2026-05-02T13:01:48Z Aliwal2012 39067 Stuur aan na [[Lockheed Constellation]] 2900652 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lockheed Constellation]] adgi3jvaz8ieuxqdi3m5ts7t08tiseb 0 461035 2900678 2026-05-02T15:02:51Z Suidpunt 13232 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag Moorreesburg), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die...' 2900678 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag Moorreesburg), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone Kaapse spoorlyn (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou Hopefield duur te staan kom. === Verwysings === {{Verwysings}} ted0eaqr7tqaiu3xt35n0mr1jpvhbw2 2900679 2900678 2026-05-02T15:04:04Z Suidpunt 13232 2900679 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou Hopefield duur te staan kom. === Verwysings === {{Verwysings}} ajka07bm34ja1m60tbc5wylsipq211i 2900682 2900679 2026-05-02T15:14:51Z Suidpunt 13232 2900682 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou Hopefield duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} === Verwysings === {{Verwysings}} fbp6mi8x2o6mvo50binnc1gj1tb3n8x 2900683 2900682 2026-05-02T15:15:36Z Suidpunt 13232 2900683 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou Hopefield duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} === Verwysings === {{Verwysings}} 82kyb70n2hsfkfby23wywut5qazrfpp 2900684 2900683 2026-05-02T15:16:27Z Suidpunt 13232 2900684 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} === Verwysings === {{Verwysings}} m4ttls8h844xrb1gn73izl6tjo77t3l 2900701 2900684 2026-05-02T16:14:15Z Suidpunt 13232 2900701 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'' opgetrek moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Aanvanklik het Hector Shaw, die opmeter, sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is ''nêrens'' daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg 'n mens se vinger vandag die treinspoor op 'n topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Verwysings === {{Verwysings}} 36e6n2xddxglgaxn19s7j1ubo3t9jly 2900702 2900701 2026-05-02T16:14:54Z Suidpunt 13232 2900702 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'' opgetrek moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Aanvanklik het Hector Shaw, die opmeter, sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is ''nêrens'' daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg 'n mens se vinger vandag die treinspoor op 'n topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Verwysings === {{Verwysings}} tsdxvnpro8cpq5ll3el0gm3kvzk7roc 2900703 2900702 2026-05-02T16:23:10Z Suidpunt 13232 2900703 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'' aangepas en verleng moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Aanvanklik het Hector Shaw, die opmeter, sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is ''nêrens'' daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg 'n mens se vinger vandag die treinspoor op 'n topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Verwysings === {{Verwysings}} icgpw735mea45h83ysmqryzu35klt3x 2900704 2900703 2026-05-02T16:25:40Z Suidpunt 13232 2900704 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Verwysings === {{Verwysings}} 4tudsc9y1t1lontqh10fekfx4ydydlm 2900736 2900704 2026-05-02T17:48:04Z Aliwal2012 39067 2900736 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop [[Piketberg|Piquetberg]] toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. == Aanloop == Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). == Verwysings == {{Verwysings}} k3fsq6k108n6kyjfy2cxaoj0lx1tj56 2900739 2900736 2026-05-02T17:59:27Z Aliwal2012 39067 Rol weergawe deur [[Special:Contributions/Aliwal2012|Aliwal2012]] self terug--jammer, ek het nie gesien artikel is vir die skryfkompetisie nie!. 2900739 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Verwysings === {{Verwysings}} 4tudsc9y1t1lontqh10fekfx4ydydlm 0 461036 2900729 2026-05-02T17:18:10Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2900729 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Cynanchum registanense | authority = Jayanthi, (2020) | synonyms =* ''Cynanchum varians'' <small>(Stocks) Liede & Khanum</small> * ''Glossonema arabicum'' <small>Deflers</small> * ''Glossonema edule'' <small>N.E.Br.</small> * ''Glossonema haussknechtii'' <small>Bornm.</small> * ''Glossonema varians'' <small>(Stocks) Benth. ex Hook.f.</small> * ''Mastostigma varians'' <small>Stocks</small> * ''Odontanthera varians'' <small>(Stocks) Mabb.</small> }} '''''Cynanchum registanense''''' is 'n meerjarige [[plant]] wat deel van die Apocynaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in die Golf State, [[Indië]], [[Iran]], [[Jemen]], [[Oman]], [[Pakistan]] en [[Saoedi-Arabië]]. == Galery == <gallery> Cynanchum registanense kz01.jpg Cynanchum registanense kz03.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77221514-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynanchum|registanense]] [[Kategorie:Flora van Indië]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] ppq3v80dzubu7tn9v8ufu6ao7k5dgdh 1 461037 2900730 2026-05-02T17:23:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900730 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2900732 2900730 2026-05-02T17:24:48Z Oesjaar 7467 /* Wikidata */ nuwe afdeling 2900732 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Wikidata == {{ping|Rooiratel}}, hierdie naam bestaan nie op Wikidata nie maar van sy sinonieme wel. Jou aandag en aanbeveling asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:24, 2 Mei 2026 (UTC) 5hufc4lsp9yaclbb9qtcbfqutn2j62d 0 461038 2900734 2026-05-02T17:42:26Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2900734 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Falkia oblonga | authority = Bernh., (1844) | synonyms =* ''Falkia abyssinica'' <small>Engl.</small> * ''Falkia oblonga var. abyssinica'' <small>(Engl.) Fiori</small> * ''Falkia oblonga var. minor'' <small>C.H.Wright</small> }} '''''Falkia oblonga''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Convolvulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Jemen]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Suid-Afrika]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. In Suid-Afrika kom die spesie in al die provinsies behalwe die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=7973-3 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:268230-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Falkia|oblonga]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] 0427wuhniht2qk6bhagvxv5fwfeekvz 1 461039 2900737 2026-05-02T17:56:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900737 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461040 2900746 2026-05-02T18:43:58Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2900746 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bergwitboom | image = | taxon = Ehretia alba | authority = Retief & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]], (2001) | synonyms = }} Die '''bergwitboom''' (''Ehretia alba'') is 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]] wat deel van die Boraginaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie staan ook as die ''deurmekaarbos'' en ''witdeurmekaarbos'' bekend. == Galery == <gallery> Ehretia alba 20D 3190.jpg Ehretia alba03.jpg Ehretia alba 1DS-II 2413.jpg Ehretia alba04.jpg Ehretia alba S-1158.jpg Ehretia alba01.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1489-19 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1021552-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/eb84f9df-7f3f-4024-95d7-f675203551e7 Biodiversityadvisor] {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ehretia|alba]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] o1pfeuj2xv5v3j0phet1jolp87g28ig 1 461041 2900748 2026-05-02T18:47:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900748 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461042 2900749 2026-05-02T18:47:48Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2900749 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Ehretia alba]] exiutw1t9dytdpym2lidsohfirofqb8 0 461043 2900785 2026-05-02T19:42:50Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2900785 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Kliertjiesdeurmekaarbos | image = | taxon = Ehretia obtusifolia | authority = Hochst. ex DC., (1845) | synonyms =* ''Ehretia aspera var. obtusifolia'' <small>(Hochst. ex DC.) Parmar</small> * ''Ehretia braunii'' <small>Vatke</small> * ''Ehretia coerulea var. glandulosa'' <small>Suess.</small> * ''Ehretia fischeri'' <small>Gürke</small> * ''Ehretia laevis var. aspera'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Ehretia obovata'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex DC.</small> }} Die '''kliertjiesdeurmekaarbos''' (''Ehretia obtusifolia'') is 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]] wat deel van die Boraginaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Afghanistan]], [[Angola]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], Golf State, [[Indië]], [[Iran]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Oman]], [[Pakistan]], [[Saoedi-Arabië]], [[Sokotra]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Tanzanië]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]] voor. Die spesie staan ook as die ''skurweblaarbos'' en ''harige deurmekaarbos'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1489-3 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:116088-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/2fe43634-7eab-4b55-9408-75c904e501dc Biodiversityadvisor] {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ehretia|obtusifolia]] [[Kategorie:Flora van Afghanistan]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Indië]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Sokotra]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] srsfzliwtnc6jrx5samwjtm0ls8ii2p 0 461044 2900786 2026-05-02T19:46:44Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2900786 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Ehretia obtusifolia]] itsyopbspqen0lm64cv27e3lbyfgkye 1 461045 2900787 2026-05-02T19:47:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2900787 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461046 2900812 2026-05-02T21:09:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Rodri | image = [[Lêer:RODRI - SWE vs ESP - UEFA EURO 2020 QUALIFIERS - 2019.10.15 (cropped).jpg|240px]] | caption = Rodri in 2019 | full_name = Rodrigo Hernández Cascante | birth_date = {{birth date and age|1996|6|22|df=y}} | birth_place = [[Madrid]], [[Spanje]] | height = 1,90 m | position = Verdedigende middelveldspeler<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/manchester-city-pay-rodri-release-c...' 2900812 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Rodri | image = [[Lêer:RODRI - SWE vs ESP - UEFA EURO 2020 QUALIFIERS - 2019.10.15 (cropped).jpg|240px]] | caption = Rodri in 2019 | full_name = Rodrigo Hernández Cascante | birth_date = {{birth date and age|1996|6|22|df=y}} | birth_place = [[Madrid]], [[Spanje]] | height = 1,90 m | position = Verdedigende middelveldspeler<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/manchester-city-pay-rodri-release-clause-atletico-madrid-transfer-window-football |title=City's new £62.8m signing Rodri says Manchester may be getting 'more blue' |first1=Paul |last1=Wilson |first2=Jamie |last2=Jackson |newspaper=The Guardian |location=London |date=4 July 2019 |access-date=19 February 2020 |archive-date=19 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219233910/https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/manchester-city-pay-rodri-release-clause-atletico-madrid-transfer-window-football |url-status=live }}</ref> | currentclub = [[Manchester City]] | clubnumber = 16 | youthyears1 = 2006–2007 | youthclubs1 = [[CF Rayo Majadahonda|Rayo Majadahonda]] | youthyears2 = 2007–2013 | youthclubs2 = [[Atlético Madrid]] | youthyears3 = 2013–2015 | youthclubs3 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[Villarreal CF|Villarreal B]] | caps1 = 39 | goals1 = 1 | years2 = 2015–2018 | clubs2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps2 = 63 | goals2 = 1 | years3 = 2018–2019 | clubs3 = [[Atlético Madrid]] | caps3 = 34 | goals3 = 3 | years4 = 2019– | clubs4 = [[Manchester City]] | caps4 = 195 | goals4 = 23 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = [[:en:Spain national under-16 football team|Spanje o/16]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2015 | nationalteam2 = [[:en:Spain national under-19 football team|Spanje o/19]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spanje o/21]] | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps4 = 61 | nationalgoals4 = 4 | club-update = 19 April 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Rodrigo Hernández Cascante''' (gebore [[22 Junie]] [[1996]]), bekend as '''Rodri''', is ’n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n verdedigende middelveldspeler speel vir die Engelse klub [[Manchester City F.C.|Manchester City]] en die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]]. Bekend vir sy aangee, kalmte, spelopbou en fisieke eienskappe, word hy wyd beskou as een van die beste spelers in die wêreld.<ref>{{cite web |date=22 September 2024 |title=Man City: 'Disaster' to 'winning machine' – is Rodri the best in the world? |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdrl8jkpxxlo |access-date=23 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite news |date=18 July 2024 |title=Is Rodri the best Premier League midfielder ever? |url=https://www.premierleague.com/news/4061347 |access-date=23 October 2024 |publisher=Premier League}}</ref><ref>{{cite web |date=1 October 2024 |title=Just how important is Rodri to Man City, anyway? Breaking down injured star's impact |url=https://www.espn.com.sg/soccer/insider/story/_/id/41533763/manchester-city-rodri-injury-acl-premier-league-title-impact |access-date=23 October 2024 |publisher=ESPN}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 December 2025 |title=Ranked! The 20 best defensive midfielders in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/person/player/best-defensive-midfielders-in-the-world |access-date=7 February 2026 |website=FourFourTwo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 July 2025 |title=The 25 Best Defensive Midfielders in World Soccer—Ranked |url=https://www.si.com/soccer/the-best-defensive-midfielders-in-world-soccer-ranked |access-date=7 February 2026 |website=SI |language=en-US}}</ref> Ná tydperke by [[Villarreal CF|Villarreal]] en [[Atlético Madrid]] in [[La Liga]], het hy in 2019 by die [[Premier League|Premierliga]]-klub Manchester City aangesluit. Hy het die span gehelp om vier agtereenvolgende ligatitels te wen in die 2020/21, 2021/22, 2022/23 en 2023/24-seisoene. In die 2022/23-seisoen was hy ’n sleutelspeler in die span wat ’n historiese kontinentale driekuns (treble) behaal het. Hierdie driekuns het City se eerste [[UEFA Champions League|Champions League]]-titel ingesluit, met Rodri wat die enigste doel in die eindstryd teen [[FC Internazionale Milano|Internazionale]] aangeteken het, en hy is aangewys as Speler van die Seisoen in die toernooi. Rodri is ’n Spaanse internasionale speler en voormalige jeuginternasionaal. Hy het sy debuut vir die senior nasionale span in 2018 gemaak en sy land verteenwoordig by [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2020]], die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] en Euro 2024. Hy het die [[UEFA Nations League|UEFA Nasiesliga]] in 2023 gewen en is aangewys as die beste speler van die eindtoernooi, en was ’n belangrike deel van Spanje se oorwinning by Euro 2024, waarvoor hy aangewys is as Speler van die Toernooi. Rodri het verskeie individuele toekennings gewen, veral die [[Ballon d'Or]] in 2024. Hy het die tweede manlike Spaanse speler geword wat hierdie prestasie bereik het ná Luis Suárez, wat dit in 1960 gedoen het.<ref>{{cite news |date=28 October 2024 |title=Ballon d'Or 2024: Manchester City and Spain midfielder Rodri wins first award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/ce8yevg34v1o |access-date=29 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref> Hy was ook die eerste Manchester City-speler wat die toekenning gewen het.<ref>{{cite news |date=30 October 2024 |title=Rodrigo becomes first City player to win Ballon d'Or |url=https://onefootball.com/en/news/rodrigo-becomes-first-city-player-to-win-ballon-dor-40232793 |access-date=30 October 2024 |website=OneFootball}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rodri}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] jtref4icji6xx1qrm2halcy2ip3wa1h 1 461047 2900813 2026-05-02T21:10:09Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900813 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461048 2900845 2026-05-03T08:31:53Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met '‘n [[Gimkana]] is oorspronklik ‘n byeenkoms vir sport en spel met die klem op perdesport. In Suid-Afrika was ‘n gimkana aanvanklik ‘n vertoning van die spring van perde en die afrigting van perde waardeur die ruiters en afrigters hul vaardigheid kon wys. Die klem lê dus in die eerste plek nie op mededinging nie. Gimkana het sy oorsprong in 1861 in [[Indië]] waar aanvanklik poniewedrenne gehou is as vermaak, ontspanning en tydverdryf vir Britse soldate en...' 2900845 wikitext text/x-wiki ‘n [[Gimkana]] is oorspronklik ‘n byeenkoms vir sport en spel met die klem op perdesport. In Suid-Afrika was ‘n gimkana aanvanklik ‘n vertoning van die spring van perde en die afrigting van perde waardeur die ruiters en afrigters hul vaardigheid kon wys. Die klem lê dus in die eerste plek nie op mededinging nie. Gimkana het sy oorsprong in 1861 in [[Indië]] waar aanvanklik poniewedrenne gehou is as vermaak, ontspanning en tydverdryf vir Britse soldate en koloniale amptenare. Hierdie byeenkomste is afgewissel met items soos toutrek. Sulke gimkanas het in ander lande nie tot items met perde beperk gebly nie. Later is byvoorbeeld motor- en motorfietsrenne gehou waar die ryers hul behendigheid met hul voertuie vertoon het. [[Kategorie: Sport]] 7arark33n5dnuw9zsy24bnj8ounu08i 0 461049 2900865 2026-05-03T10:14:52Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2900865 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl161-162</ref> == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} hdadheudlpaotdmmgmx3fl2mla7kygu 2900868 2900865 2026-05-03T10:18:37Z Sobaka 328 kategorie 2900868 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl161-162</ref> == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] rug21p42l94ne2uu54l3rit42bditd7 2900869 2900868 2026-05-03T10:19:10Z Sobaka 328 opruim 2900869 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl161-162</ref> == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] hvi4zojkqbkxnrqgst980efwg6krsu0 2900877 2900869 2026-05-03T10:24:56Z Sobaka 328 /* Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika */ bywerk 2900877 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. bl161-162</ref> == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase in die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf "> Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm., (11 Mei 1999).</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] p4ud58azrs5o0d58hrvolvpmx3ggkm1 1 461051 2900872 2026-05-03T10:20:06Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2900872 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv